Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) — PG column chips mark the printed columns.
PG 28:908ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Εἰς τὸ γενέθλιον τοῦ Προδρόμου, καὶ εἰς τὴν Ἐλισάβετ, καὶ εἰς τὴν Θεοτόκον. Χώραν μὲν ἀποχερσωθεῖσαν, καὶ ὀνάγρων καταπάτημα γενέσθαι καταλειφθεῖσαν, βοῦς ἀροτὴρ καμάτῳ ῥυμοτομῶν, ἐγείρει τοὺς αὔλακας· ὅσον γὰρ ἀκατέργαστος ἡ χώρα τῷ χρόνῳ μεμένηκε, τοσοῦτον ὁ πρὸς τὴν ἀροτρίασιν βοῦς παριστάμενος ἐπιπονωτέρῳ καμάτῳ συγκάμπτεται τὸν ζυγοφόρον ἐπεκτρίβων αὐχένα· γυναῖκα δὲ στειρωθεῖσαν καὶ μακροῖς χρόνοις παλαιωθεῖσαν, καὶ δυσὶ κακοῖς περιπεσοῦσαν, ἀγονίᾳ τε καὶ ἀτονίᾳ, ἀγονίᾳ φύσεως καὶ ἀτονίᾳ γηραλεότητος, λόγῳ, καὶ οὐ πόνῳ, ὁ τῆς φύσεως δημιουργὸς Θεὸς Λόγος καὶ τὴν τοῦ σώματος παλαιότητα ἀνακαινίζει, καὶ τὴν τῆς φύσεως στείρωσιν διορθοῦται. Καὶ μαρτυρεῖ μου τῷ λόγῳ ἡ γαμετὴ τοῦ ἱερέως Ζαχαρίου, Ἐλισάβετ, ἡ μὴ γελάσασα κατὰ τὴν Σάῤῥαν, ἀλλὰ πιστεύσασα κατὰ τὴν Ἄνναν, ἡ τοῖς κεχαλασμένοις μέλεσιν ὡς ἀετὸς ἀνακαινισθεῖσα· ἐπωλοτρόφησε γὰρ παῖδα γνώριμον, αἰδέσιμον, τῶν Ἰορδανείων ῥείθρων συνόμιλον. Ὄντως μεγάλη ἐν γυναιξὶν Ἐλισάβετ, ὡς συγγενὴς τῆς ἐνδόξου Παρθένου, καθὼς ἤκουες ἀρτίως τοῦ Γαβριὴλ πρὸς τὴν Παρθένον λέγοντος·
νος καὶ αἷματι, οὐ δυνήσεται πρὸς τελειότητα φθάσαι, εἰ μὴ πρὸς τούτοις πᾶσιν ἐπὶ τῷ ἐλέει Χριστοῦ ἐλπίζει καὶ τῇ χάριτι αὐτοῦ. Κατὰ γὰρ τὸν θεῖον Ἰάκωβον, πᾶσα δόσις ἀγαθὴ, καὶ πᾶν δώρημα τέλειον ἄνωθέν ἐστι, καταβαῖνον ἐκ τοῦ Πατρὸς τῶν φώτων. » Καὶ ὁ Παυλός φησι· « Τί γὰρ ἔχεις ἢ οὐκ ἔλαβες; Εἰ δὲ καὶ ἔλαβες, τί καυχᾶσαι ὡς μὴ λαβών; » ἀλλ' ὡς ἐπ' ἰδίοις τοῖς ἀλλοτρίοις χαρίσμασιν επαιρόμενος. Οτι δὲ χάριτι καὶ ἐλέει Θεοῦ ἡ σωτηρία ἡμῖν προσγίνε- ται, μάρτυς ὁ λῃστὴς ἐκεῖνος, ὃς οὐκ ἀρετῆς ἔπαθλον τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν ἐκομίσατο, ἀλλὰ χάριτι Θεοῦ καὶ ἐλέει. Ταῦτα καὶ οἱ Πατέρες ἡμῶν ἐπιστά- μενοι, πάντες μια γνώμῃ παραδεδώκασι μὴ ἄλλως δύνασθαι ἡμᾶς θεμέλιον ἀσφαλῆ πρὸς τελείωσιν ἀρε τῆς καταβάλλεσθαι, εἰ μὴ διὰ ταπεινώσεως, ἥτις ἀπὸ πίστεως καὶ πραότητος, καὶ τελείας ἀκτημοσύνης Β προσγίνεσθαι πέφυκε, δι' ὧν ἡ τελεία ἀγάπη κατορ- θοῦται χάριτι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ' οὗ Πατρὶ ἡ δόξα σὺν τῷ ἁγίῳ Πνεύματι εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Εἰς τὸ γενέθλιον τοῦ Προδρόμου, καὶ εἰς τὴν Ἐλισάβετ, καὶ εἰς τὴν Θεοτόκον (30). - Χώραν μὲν ἀποχερσωθεῖσαν, καὶ ἀνάγρων και τα πάτημα γενέσθαι καταλειφθεῖσαν, βοῦς ἀροτὴρ και μάτῳ ρυμοτομῶν, ἐγείρει τοὺς αύλακας· ὅσον γὰρ ἀκατέργαστος ἡ χώρα τῷ χρόνῳ μεμένηκε, τοσοῦτον ὁ πρὸς τὴν ἀροτρίασιν βοῦς παριστάμενος ἐπιπονω τέρῳ καμάτῳ συγκάμπτεται τὸν ζυγοφόρον ἐπεκτρί των αὐχένα· γυναῖκα δὲ στειρωθεῖσαν καὶ μακροῖς χρόνοις παλαιωθεῖσαν, καὶ δυσὶ κακοῖς περιπεσοῦσαν, ἀγονίᾳ τε καὶ ἀτονίᾳ, ἀγονίᾳ φύσεως καὶ ἀτονίᾳ γη- ραλεότητος, λόγῳ, καὶ οὐ πόνῳ, ὁ τῆς φύσεως δη- - HOM¡LIA IN NATIVITATEM PRÆCURSORIS. A gratia Christi speraverit. Nam juxta divinum Jaco bum, « omne datum bonum, et omne donum perfe- ctum desursum est, descendens a Patre luminum*. • Et Paulus ait: Quid enim habes quod non acce- pisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis * ? sed de alienis donis quasi de tuis extolleris. Quod autem nobis gratia et miseri- cordia Dei salus accedat, testis est latro ille •, qui non in virtutis præmium regnum ccelorum adeptus est; sed gratia et misericordia Dei. Hæc cum probe nossent Patres nostri, una omnes sen- tentia tradiderunt non posse nos firmum ad virtutis perfectionem jacere fundamentum, nisi per humilitatem, quæ fide, mansuetudine et per- fecta paupertate procedit; quibus perfecta charitas obtinetur, gratia Domini nostri Jesu Christi, cum quo Patri gloria, cum sancto Spiritu in sæ- cula. Amen. B • Jac. 1, * Luc. XXIII, 43. HOMILIÆ QUÆ ATHANASII NOMINE CIRCUMFERUNTUR. IN SEQUENTEM HOMILIAM ADMONITIO. Hanc homiliam esse Athanasii nemo existimabit, tantum scilicet abhorret ab Athanasii stylo, Gravitate, elegantia: imo ut ex orationis genere vocabulorumque ratione conjectare licet, multis post Athanasium sæculis scripta est ; quamplurimæ namque hic occurrunt voces compositæ quæ ad infimam accedunt Græci- tatem. Deinum magis sequioris ævi Græcorum loquacitatem redolet hæc homilia, quam antiquorum Patrum eloquentiam. S. P. N. ATHANASII In nativitatem Præcursoris, in Elisabet, et in Deiparam. derelicta, aratoris bovis labore sulcatur. Quanto diutius enim incultus ager fuit, tanto graviori in arando bos premitur labore, atterunturque jugi onere cervices. Mulier item sterilis ac ætate gran- dæva, inque duo mala prolapsa, sterilitatem scili- cet et imbecillitatem; sterilitatem, inquam, natu- re, et imbecillitatem senectutis, verbo, non la- bore, a naturæ conditore Deo Verbo, corporis so- nectute liberatur atque renovatur, sterilitate vero PATROL. GR. XXVIII. 17. I Cor. iv, 7. 1. Exsiccata terra, et onagrorum conculcationi (30) Ex codice Colb. 1711, quadringentorum circiter ann.
«Καὶ ἰδοὺ Ἐλισάβετ ἡ συγγενής σου.» Ὢ εὐγένεια γένους ὢ ἄσκησις εὐλαβείας ὢ καθαρότης βίου ὢ ἁγνεία σώματος ὢ θεοφίλεια ψυχῆς ὢ μυροδόχον σκεῦος Τὴν Εὔαν ἐπτέρνισεν ὁ ὄφις· τῇ Ἐλισάβετ τὰ βέλτιστα ὁ ἄγγελος. Ὄντως μεγάλη ἐν γυναιξὶν Ἐλισάβετ, ἡ καὶ τὸν Βαπτιστὴν Ἰωάννην βαστάσασα, καὶ τὸν ἄπιστον Ζαχαρίαν ὀνειδίσασα. Καὶ ὅτι ἄπιστος Ζαχαρίας τὴν τοῦ σώματος ἀσθένειαν βεβαιοτέραν τῆς τοῦ Θεοῦ ἐπαγγελίας λογισάμενος, ἤκουες τῇ προτέρᾳ τοῦ εὐαγγελιστοῦ Λουκᾶ λέγοντος· «Ὤφθη δὲ αὐτῷ ἄγγελος Κυρίου, ἐκ δεξιῶν ἑστὼς τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ θυμιάματος.» Σύμβουλος ἡ ὀπτασία τῆς θεωρίας. Ἐκ δεξιῶν ὁ ἄγγελος ἵστατο, ἐπειδὴ δεξιὸς ἤμελλε τόκος τίκτεσθαι, τὴν δεξιὰν ὁδὸν τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας κηρύττων, κατὰ τὸ φάσκον ῥητόν· «Ὁδοὺς τὰς ἐκ δεξιῶν οἶδεν ὁ Θεός· διεστραμμέναι δέ εἰσιν αἱ ἐξ ἀριστερῶν·» οὐ τὴν ὁδὸν διαλλάττων, ἀλλὰ τὸν τρόπον αἰνιττόμενος. «Ὤφθη δὲ αὐτῷ ἄγγελος Κυρίου ἐκ δεξιῶν ἑστὼς τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ θυμιάματος.» Ἀκουέτωσαν οἱ παρόντες, καὶ συνιέτωσαν, ὅτι ἄγγελοι τῷ θυσιαστηρίῳ παρίστανται· ὅπου δὲ ἀγγέλων παράστασις, ἐκεῖ Θεοῦ κατασκήνωσις.
νος καὶ αἷματι, οὐ δυνήσεται πρὸς τελειότητα φθάσαι, εἰ μὴ πρὸς τούτοις πᾶσιν ἐπὶ τῷ ἐλέει Χριστοῦ ἐλπίζει καὶ τῇ χάριτι αὐτοῦ. Κατὰ γὰρ τὸν θεῖον Ἰάκωβον, πᾶσα δόσις ἀγαθὴ, καὶ πᾶν δώρημα τέλειον ἄνωθέν ἐστι, καταβαῖνον ἐκ τοῦ Πατρὸς τῶν φώτων. » Καὶ ὁ Παυλός φησι· « Τί γὰρ ἔχεις ἢ οὐκ ἔλαβες; Εἰ δὲ καὶ ἔλαβες, τί καυχᾶσαι ὡς μὴ λαβών; » ἀλλ' ὡς ἐπ' ἰδίοις τοῖς ἀλλοτρίοις χαρίσμασιν επαιρόμενος. Οτι δὲ χάριτι καὶ ἐλέει Θεοῦ ἡ σωτηρία ἡμῖν προσγίνε- ται, μάρτυς ὁ λῃστὴς ἐκεῖνος, ὃς οὐκ ἀρετῆς ἔπαθλον τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν ἐκομίσατο, ἀλλὰ χάριτι Θεοῦ καὶ ἐλέει. Ταῦτα καὶ οἱ Πατέρες ἡμῶν ἐπιστά- μενοι, πάντες μια γνώμῃ παραδεδώκασι μὴ ἄλλως δύνασθαι ἡμᾶς θεμέλιον ἀσφαλῆ πρὸς τελείωσιν ἀρε τῆς καταβάλλεσθαι, εἰ μὴ διὰ ταπεινώσεως, ἥτις ἀπὸ πίστεως καὶ πραότητος, καὶ τελείας ἀκτημοσύνης Β προσγίνεσθαι πέφυκε, δι' ὧν ἡ τελεία ἀγάπη κατορ- θοῦται χάριτι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ' οὗ Πατρὶ ἡ δόξα σὺν τῷ ἁγίῳ Πνεύματι εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Εἰς τὸ γενέθλιον τοῦ Προδρόμου, καὶ εἰς τὴν Ἐλισάβετ, καὶ εἰς τὴν Θεοτόκον (30). - Χώραν μὲν ἀποχερσωθεῖσαν, καὶ ἀνάγρων και τα πάτημα γενέσθαι καταλειφθεῖσαν, βοῦς ἀροτὴρ και μάτῳ ρυμοτομῶν, ἐγείρει τοὺς αύλακας· ὅσον γὰρ ἀκατέργαστος ἡ χώρα τῷ χρόνῳ μεμένηκε, τοσοῦτον ὁ πρὸς τὴν ἀροτρίασιν βοῦς παριστάμενος ἐπιπονω τέρῳ καμάτῳ συγκάμπτεται τὸν ζυγοφόρον ἐπεκτρί των αὐχένα· γυναῖκα δὲ στειρωθεῖσαν καὶ μακροῖς χρόνοις παλαιωθεῖσαν, καὶ δυσὶ κακοῖς περιπεσοῦσαν, ἀγονίᾳ τε καὶ ἀτονίᾳ, ἀγονίᾳ φύσεως καὶ ἀτονίᾳ γη- ραλεότητος, λόγῳ, καὶ οὐ πόνῳ, ὁ τῆς φύσεως δη- - HOM¡LIA IN NATIVITATEM PRÆCURSORIS. A gratia Christi speraverit. Nam juxta divinum Jaco bum, « omne datum bonum, et omne donum perfe- ctum desursum est, descendens a Patre luminum*. • Et Paulus ait: Quid enim habes quod non acce- pisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis * ? sed de alienis donis quasi de tuis extolleris. Quod autem nobis gratia et miseri- cordia Dei salus accedat, testis est latro ille •, qui non in virtutis præmium regnum ccelorum adeptus est; sed gratia et misericordia Dei. Hæc cum probe nossent Patres nostri, una omnes sen- tentia tradiderunt non posse nos firmum ad virtutis perfectionem jacere fundamentum, nisi per humilitatem, quæ fide, mansuetudine et per- fecta paupertate procedit; quibus perfecta charitas obtinetur, gratia Domini nostri Jesu Christi, cum quo Patri gloria, cum sancto Spiritu in sæ- cula. Amen. B • Jac. 1, * Luc. XXIII, 43. HOMILIÆ QUÆ ATHANASII NOMINE CIRCUMFERUNTUR. IN SEQUENTEM HOMILIAM ADMONITIO. Hanc homiliam esse Athanasii nemo existimabit, tantum scilicet abhorret ab Athanasii stylo, Gravitate, elegantia: imo ut ex orationis genere vocabulorumque ratione conjectare licet, multis post Athanasium sæculis scripta est ; quamplurimæ namque hic occurrunt voces compositæ quæ ad infimam accedunt Græci- tatem. Deinum magis sequioris ævi Græcorum loquacitatem redolet hæc homilia, quam antiquorum Patrum eloquentiam. S. P. N. ATHANASII In nativitatem Præcursoris, in Elisabet, et in Deiparam. derelicta, aratoris bovis labore sulcatur. Quanto diutius enim incultus ager fuit, tanto graviori in arando bos premitur labore, atterunturque jugi onere cervices. Mulier item sterilis ac ætate gran- dæva, inque duo mala prolapsa, sterilitatem scili- cet et imbecillitatem; sterilitatem, inquam, natu- re, et imbecillitatem senectutis, verbo, non la- bore, a naturæ conditore Deo Verbo, corporis so- nectute liberatur atque renovatur, sterilitate vero PATROL. GR. XXVIII. 17. I Cor. iv, 7. 1. Exsiccata terra, et onagrorum conculcationi (30) Ex codice Colb. 1711, quadringentorum circiter ann.
Ζαχαρίας ὁ ἱερεὺς ἐξεφημερίαν ἐποίει, ἐξ ἡμερῶν εἰς ἡμέρας παριστάμενος τῇ λειτουργίᾳ· οὐχὶ δι’ ὅλου χωρῶν, ἀλλ’ ἐν τῇ ἐφημερίᾳ λειτουργῶν. Οἱ δὲ ἀποκληρωθέντες ἄγγελοι τοῦ Θεοῦ εἰς θυσιαστήριον ἐφημερίαν οὐ ποιοῦσιν, ἀλλὰ νύκτωρ καὶ μεθ’ ἡμέραν ἀδιασπάστως παρίστανται τῷ θυσιαστηρίῳ. Ἴσασι καὶ τὸν καταφρονοῦντα, καὶ τὸν μὴ καταφρονοῦντα· γνωρίζουσι καὶ τοὺς εὐλαβῶς προσιόντας, καὶ τοὺς οὐχ οὕτω προστρέχοντας· ἐπίστανται καὶ τοὺς εὐορκοῦντας, καὶ τοὺς ἐπιορκοῦντας· σφραγίζουσι καὶ τοὺς καρποφοροῦντας, καὶ τοὺς ναρκιῶντας. Μὴ ὅτι λίθοις κεκαλλώπισται τὸ θυσιαστήριον σκόπει· ὑπὸ γὰρ ἀγγέλων βαστάζεται, ὑπὸ ἀρχαγγέλων κυκλοῦται. Εἰ γὰρ πᾶν ὅριον ἐθνικὸν κατὰ ἀριθμὸν ἀγγέλων ὁροθετεῖται, κατὰ τὸ φάσκον ῥητόν· «Ἔστησεν ὅρια ἐθνῶν κατὰ ἀριθμὸν ἀγγέλων Θεοῦ·» πόσῳ μᾶλλον τὸ θυσιαστήριον ἀγγελοπλήρωτον, ὅπου ὁ μυστικὸς ἄνθραξ ἐπίκειται; ὃν τῇ λαβίδι τοῦ πνεύματος τὰ σεραφὶμ διερχόμενα διὰ τῆς λειτουργίας τοῦ ἱερέως, κάθαρσιν ἁμαρτημάτων τῷ αἰτοῦντι χαρίζονται; Καὶ ὅτι ἐν τούτοις τὸ θυσιαστήριον, ἄκουε Ἡσαί̈ου τοῦ προφήτου βοῶντος·
νος καὶ αἷματι, οὐ δυνήσεται πρὸς τελειότητα φθάσαι, εἰ μὴ πρὸς τούτοις πᾶσιν ἐπὶ τῷ ἐλέει Χριστοῦ ἐλπίζει καὶ τῇ χάριτι αὐτοῦ. Κατὰ γὰρ τὸν θεῖον Ἰάκωβον, πᾶσα δόσις ἀγαθὴ, καὶ πᾶν δώρημα τέλειον ἄνωθέν ἐστι, καταβαῖνον ἐκ τοῦ Πατρὸς τῶν φώτων. » Καὶ ὁ Παυλός φησι· « Τί γὰρ ἔχεις ἢ οὐκ ἔλαβες; Εἰ δὲ καὶ ἔλαβες, τί καυχᾶσαι ὡς μὴ λαβών; » ἀλλ' ὡς ἐπ' ἰδίοις τοῖς ἀλλοτρίοις χαρίσμασιν επαιρόμενος. Οτι δὲ χάριτι καὶ ἐλέει Θεοῦ ἡ σωτηρία ἡμῖν προσγίνε- ται, μάρτυς ὁ λῃστὴς ἐκεῖνος, ὃς οὐκ ἀρετῆς ἔπαθλον τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν ἐκομίσατο, ἀλλὰ χάριτι Θεοῦ καὶ ἐλέει. Ταῦτα καὶ οἱ Πατέρες ἡμῶν ἐπιστά- μενοι, πάντες μια γνώμῃ παραδεδώκασι μὴ ἄλλως δύνασθαι ἡμᾶς θεμέλιον ἀσφαλῆ πρὸς τελείωσιν ἀρε τῆς καταβάλλεσθαι, εἰ μὴ διὰ ταπεινώσεως, ἥτις ἀπὸ πίστεως καὶ πραότητος, καὶ τελείας ἀκτημοσύνης Β προσγίνεσθαι πέφυκε, δι' ὧν ἡ τελεία ἀγάπη κατορ- θοῦται χάριτι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ' οὗ Πατρὶ ἡ δόξα σὺν τῷ ἁγίῳ Πνεύματι εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Εἰς τὸ γενέθλιον τοῦ Προδρόμου, καὶ εἰς τὴν Ἐλισάβετ, καὶ εἰς τὴν Θεοτόκον (30). - Χώραν μὲν ἀποχερσωθεῖσαν, καὶ ἀνάγρων και τα πάτημα γενέσθαι καταλειφθεῖσαν, βοῦς ἀροτὴρ και μάτῳ ρυμοτομῶν, ἐγείρει τοὺς αύλακας· ὅσον γὰρ ἀκατέργαστος ἡ χώρα τῷ χρόνῳ μεμένηκε, τοσοῦτον ὁ πρὸς τὴν ἀροτρίασιν βοῦς παριστάμενος ἐπιπονω τέρῳ καμάτῳ συγκάμπτεται τὸν ζυγοφόρον ἐπεκτρί των αὐχένα· γυναῖκα δὲ στειρωθεῖσαν καὶ μακροῖς χρόνοις παλαιωθεῖσαν, καὶ δυσὶ κακοῖς περιπεσοῦσαν, ἀγονίᾳ τε καὶ ἀτονίᾳ, ἀγονίᾳ φύσεως καὶ ἀτονίᾳ γη- ραλεότητος, λόγῳ, καὶ οὐ πόνῳ, ὁ τῆς φύσεως δη- - HOM¡LIA IN NATIVITATEM PRÆCURSORIS. A gratia Christi speraverit. Nam juxta divinum Jaco bum, « omne datum bonum, et omne donum perfe- ctum desursum est, descendens a Patre luminum*. • Et Paulus ait: Quid enim habes quod non acce- pisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis * ? sed de alienis donis quasi de tuis extolleris. Quod autem nobis gratia et miseri- cordia Dei salus accedat, testis est latro ille •, qui non in virtutis præmium regnum ccelorum adeptus est; sed gratia et misericordia Dei. Hæc cum probe nossent Patres nostri, una omnes sen- tentia tradiderunt non posse nos firmum ad virtutis perfectionem jacere fundamentum, nisi per humilitatem, quæ fide, mansuetudine et per- fecta paupertate procedit; quibus perfecta charitas obtinetur, gratia Domini nostri Jesu Christi, cum quo Patri gloria, cum sancto Spiritu in sæ- cula. Amen. B • Jac. 1, * Luc. XXIII, 43. HOMILIÆ QUÆ ATHANASII NOMINE CIRCUMFERUNTUR. IN SEQUENTEM HOMILIAM ADMONITIO. Hanc homiliam esse Athanasii nemo existimabit, tantum scilicet abhorret ab Athanasii stylo, Gravitate, elegantia: imo ut ex orationis genere vocabulorumque ratione conjectare licet, multis post Athanasium sæculis scripta est ; quamplurimæ namque hic occurrunt voces compositæ quæ ad infimam accedunt Græci- tatem. Deinum magis sequioris ævi Græcorum loquacitatem redolet hæc homilia, quam antiquorum Patrum eloquentiam. S. P. N. ATHANASII In nativitatem Præcursoris, in Elisabet, et in Deiparam. derelicta, aratoris bovis labore sulcatur. Quanto diutius enim incultus ager fuit, tanto graviori in arando bos premitur labore, atterunturque jugi onere cervices. Mulier item sterilis ac ætate gran- dæva, inque duo mala prolapsa, sterilitatem scili- cet et imbecillitatem; sterilitatem, inquam, natu- re, et imbecillitatem senectutis, verbo, non la- bore, a naturæ conditore Deo Verbo, corporis so- nectute liberatur atque renovatur, sterilitate vero PATROL. GR. XXVIII. 17. I Cor. iv, 7. 1. Exsiccata terra, et onagrorum conculcationi (30) Ex codice Colb. 1711, quadringentorum circiter ann.
PG 28:909«Ἐθεώρουν, καὶ ἰδοὺ ἀπεστάλη πρὸς, μὲ ἓν τῶν σεραφὶμ, καὶ εἶχεν ἄνθρακα ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ, ὃν τῇ λαβίδι ἔλαβεν ἀπὸ τοῦ θυσιαστηρίου· καὶ ἥψατο τῶν χειλέων μου, καὶ εἶπεν· Ἰδοὺ ἥψατο τῶν χειλέων σου, καὶ ἀφαιρεῖ τὰς ἀνομίας σου, καὶ τὰς ἁμαρτίας σου περικαθαριεῖ.» Εἶδες τίνες παρίστανται τῷ θυσιαστηρίῳ, καὶ οἵοις ὀφθαλμοῖς δεῖ ἐνατενίζειν ἔνδον, καθαροῖς, ἀδόλοις, εὐμεταδότοις, φιλοπτώχοις; Τί οὖν ὁ εὐαγγελιστὴς Λουκᾶς; καλὸν γὰρ ἡμᾶς τῆς πάσης πραγματείας ἐπιλαβέσθαι· «Ὤφθη δὲ αὐτῷ, φησὶν, ἄγγελος Κυρίου ἑστὼς ἐκ δεξιῶν τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ θυμιάματος. Καὶ ἰδὼν Ζαχαρίας, ἐταράχθη, καὶ φόβος ἐπέπεσεν ἐπ’ αὐτόν. Εἶπε δὲ αὐτῷ ὁ ἄγγελος· Μὴ φοβοῦ, Ζαχαρία, διότι εἰσηκούσθη ἡ δέησίς σου, καὶ ἰδοὺ Ἐλισάβετ ἡ συγγενής σου, γεννήσει υἱόν σοι, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰωάννην. Καὶ ἔσται χαρά σοι καὶ ἀγαλλίασις, καὶ παντὶ τῷ λαῷ σου.» Ταῦτα τοῦ ἀγγέλου διαγορεύοντος, ὁ Ζαχαρίας ἐν τούτῳ, δειλίᾳ καὶ φόβῳ Θεοῦ συλληφθεὶς, ἀνταπεκρίθη πρὸς τὸν ἄγγελον φάσκων· Ἔξω φόβου κελεύεις με ὑπουργεῖν, καὶ λέγεις μοι· Μὴ φοβοῦ, Ζαχαρία· καὶ πῶς οἷόν τε τοῦτο;
τητα ἀνακαινίζει, καὶ τὴν τῆς φύσεως στείρωσιν διορθονται. Καὶ μαρτυρεῖ μου τῷ λόγῳ ἡ γαμετὴ τοῦ ἱερέως Ζαχαρίου, Ελισάβετ, ἡ μὴ γελάσασα κατά τὴν Σάρξαν, ἀλλὰ πιστεύσασα κατὰ τὴν ᾿Ανναν, ἡ τοῖς κεχαλασμένοις μέλεσιν ὡς ἀετὸς ἀνακαινισθεῖσα· ἐπωλοτρόφησε γὰρ παῖδα γνώριμον,αἰδέσιμον, τῶν Ἰορ δανείων ῥείθρων συνόμιλον. Οντως μεγάλη ἐν γυναιξὶν Ελισάβετ, ὡς συγγενὴς τῆς ἐνδόξου Παρθένου, καθὼς ήκουες (50') άρτίως τοῦ Γαβριήλ πρὸς τὴν Παρθένον λέγοντος· « Καὶ ἰδοὺ Ελισάβετ ή συγγενής σου. » Π εὐγένεια γένους! ὦ ἄσκησις εὐλαβείας! ὢ καθαρότης βίου! ὢ ἀγνεία σώματος ! ὢ θεοφίλεια ψυχῆς! ὢ μυ ροδόχον σκεῦος! Τὴν Εὔαν ἑπτέρνισεν ὁ ὄφις· τῇ Ἐλι- σάβετ τὰ βέλτιστα ὁ ἄγγελος. Οντως μεγάλη ἐν γυ- μιουργὸς Θεὸς Λόγος καὶ τὴν τοῦ σώματος παλαιό Ο Β ναιξὶν Ελισάβετ, ἡ καὶ τὸν Βαπτιστὴν Ἰωάννην βα- ΧΧΧΙΙ, 8. (31)*) στάσασα, καὶ τὸν ἄπιστον Ζαχαρίαν ὀνειδίσασα. Καὶ ὅτι ἄπιστος Ζαχαρίας τὴν τοῦ σώματος ἀσθένειαν βε βαιοτέραν τῆς τοῦ Θεοῦ ἐπαγγελίας λογισάμενος, ἤκουες τῇ προτέρᾳ τοῦ εὐαγγελιστοῦ Λουκᾶ λέγοντος· «Ωφθη δὲ αὐτῷ ἄγγελος Κυρίου, ἐκ δεξιῶν ἑστὼς (30) τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ θυμιάματος. Σύμβουλος ἡ ὀπτα- σία τῆς θεωρίας. Ἐκ δεξιῶν ὁ ἄγγελος ἵστατο, ἐπειδὴ δεξιός ήμελλε τόκος τίκτεσθαι, τὴν δεξιὰν ὁδὸν τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας κηρύττων, κατὰ τὸ φάσκον ῥητόν· • Οδοὺς τὰς ἐκ δεξιῶν οἶδεν ὁ Θεός· διεστραμμέναι δέ εἰσιν αἱ ἐξ ἀριστερῶν· ν οὐ τὴν ὁδὸν διαλλάττων, ἀλλὰ τὸν τρόπον αινιττόμενος. Ωφθη δὲ αὐτῷ ἄγγελος Κι ρίου ἐκ δεξιῶν ἑστὼς τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ θυμιάμα- τος. » Ακουέτωσαν οἱ παρόντες, καὶ συνιέτωσαν, ὅτι ἄγγελοι τῷ θυσιαστηρίῳ παρίστανται· ὅπου δὲ ἀγγέ λων παράστασις, ἐκεῖ Θεοῦ κατασκήνωσις. Ζαχαρίας ὁ ἱερεὺς ἐξεφημερίαν ἐποίει, ἐξ ἡμερῶν εἰς ἡμέρας παριστάμενος τῇ λειτουργίᾳ· οὐχὶ δι᾿ ὅλου χωρῶν, ἀλλ' ἐν τῇ ἐφημερία λειτουργών. Οἱ δὲ ἀποκληρω θέντες ἄγγελοι τοῦ Θεοῦ εἰς θυσιαστήριον ἐφημερίαν οὐ ποιοῦσιν, ἀλλὰ νύκτωρ καὶ μεθ' ἡμέραν ἀδιασπά στις παρίστανται τῷ θυσιαστηρίω. Ισασι καὶ τὸν καταφρονοῦντα, καὶ τὸν μὴ καταφρονοῦντα· γνωρί ζουσι καὶ τοὺς εὐλαβῶς προσιόντας, καὶ τοὺς οὐχ οὕτω προστρέχοντας· ἐπίστανται καὶ τοὺς εὐορκοῦν- τας, καὶ τοὺς ἐπιορκοῦντας· σφραγίζουσι καὶ τοὺς καρποφοροῦντας, καὶ τοὺς ναρκιῶντας. Μὴ ὅτι λίθοις κεκαλλώπισται τὸ θυσιαστήριον σκόπει· ὑπὸ γὰρ ἀγγέ λων βαστάζεται, ὑπὸ ἀρχαγγέλων κυκλοῦται. Εἰ γὰρ πᾶν ὅριον ἐθνικὸν κατὰ ἀριθμὸν ἀγγέλων οροθετεῖται, κατὰ τὸ φάσκον ῥητόν· . Έστησεν ὅρια ἐθνῶν κατὰ ἀριθμὸν ἀγγέλων Θεοῦ·, πόσῳ μᾶλλον τὸ θυσιαστή- ριον ἀγγελοπλήρωτον, ὅπου ὁ μυστικὸς ἄνθραξ ἐπίσ κειται; ὃν τῇ λαβίδι τοῦ πνεύματος τὰ σεραφὶμ διπρο χόμενα διὰ τῆς λειτουργίας τοῦ ἱερέως, κάθαρσιν ἁμαρ τημάτων τῷ αὐτοῦντι χαρίζονται; Καὶ ὅτι ἐν τούτοις τὸ θυσιαστήριον, ἄκουε Ἡσαΐου τοῦ προφήτου βοῶν- τος· « Εθεώρουν, καὶ ἰδοὺ ἀπεστάλη πρὸς, μὲ ἐν τῶν σεραφίμ, καὶ εἶχεν ἄνθρακα ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ, ἐν τῇ λαβίδι ἔλαβεν ἀπὸ τοῦ θυσιαστηρίου· καὶ ἥψατο τῶν ἑστῶτι, S. ATHANASIUS. - SPURIA. natura levatur. Testis mihi hæc loquenti est uxor A Zachariæ sacerdotis, Elisabet, quæ non risit ut Sara', sed ut Anna credidit, quæ in suis jam de- bilitatis membris ut aquila renovata est : puerum namque enutrivit preclarum, venerandum, in Jor- danicis fluentis versantem. Vere magna inter mu- lieres Elisabet, utpote gloriosa Virginis co- gnata, quemadmodum jamjam audisti ex Gabriele dicente : « Et ecce Elisabet cognata tua 10. . ge- neris nobilitatem! o pietatis exercitationem ! o vi- tæ puritatem! o corporis castitatem! o Deum aman- tis animæ affectum! o vas unguentarium! Evam supplantavit serpens, Elisabetan angelus in prae- claras res initiavit. Vere magna inter mulieres Eli- sabet, quæ Joannem Baptistam gestavit, incredulo Zachariæ exprobravit! Quod autem incredulus Za- charias imbecillitatem corporis, Dei promissione (ad persuadendum) firmiorem esse arbitratus sit, audisti prius ex hac Lucæ evangelista lectione : • Visus est ei angelus Domini, stans a dextris al- taris incensi '. . Modus ipse visionis ejus verita- tem suadere valet. A dextris angelus stetit, quia dexter ſaustusque fetus futurus erat, qui dexte- ram regni cœlorum viam prædicaret, juxta illud dictum : e Vias quæ a dextris sunt novit Deus: perversæ sunt autem quæ sunt a sinístris ¹º. › Quod ait non ut viarum discrimina notet, sed ut mores adumbret. ‹ Visus est autem ei angelus Domini stans a dextris allaris incensi. Audiant qui ad- sunt, intelligantque altari astare angelos: ubi au- tem angelorum praesentia, ibi Dei habitaculum. Za- charias sacerdos vice sua aderat, ordineque suo per quoddam dierum spatium intererat ministerio : neque semper eo accedebat, sed vice sua mini- strabat. Angeli vero Dei qui ad altare deputati sunt, nequaquam per vices ministrant, sed nocte dieque indesinenter altari astant. Norunt qui contemnat et qui non contemnat: probe sciunt quinam pie ac- cedant, quinam haud pari modo accurrant : intel- ligunt quinam recte jurent, quinam perjurent: ob- signant eos qui fructum ferunt, eosque qui torpent. Ne spectes altare quod lapidibus sit ornatum, ab angelis namque gestatur, ab archangelis circum- cingitur. Si enim quivis gentium terminus juxta numerum angelorum assignatus est, secundum hoc dictum : ‹ Constituit terminos gentium juxta nu- merum angelorum Dei ;, quanto magis altare plenum angelis erit; ubi jacet carbo mysticus, quem forcipe spiritus per sacerdotis ministerium accipientes seraphini, qui eo pertranseunt, pecca- torum purgationem petenti largiuntur? Quod au- tem hæc in altari adsint, audi clamantem Isaiam prophetam : ‹ Vidi, et ecce missus est ad me unus ex seraphim, et habebat carbonem in manu sua, quem tulerat forcipe de altari. Et tetigit labia mea, el ait: Ecce tetigit labia tua, et auferet iniquitates • Psal, cll, * Reg. 1, 18. * Gen. xvult, 10. Deut. Vulg., ħxovoe. Edit. C D 5. Luc. 1, 36. ibid. 11. * Prov. iv, 27. (30') Vulg., perperam. IDEM.
Ὃ οὐκ εἶδόν ποτε, νῦν ἐν πρώτοις τεθέαμαι, πῦρ φθεγγόμενον, ἀσώματον ἄνθρωπον, ζωγραφητὸν πρόσωπον, ἀσύνθετον ὄψιν, νεφελοσύστατον σχῆμα, ἀερόβατον δρομέα πτεροβόλον, θυσιοπάρεδρον λόγον ἐκβάλλεις, καὶ φόβον δεικνύεις· τὰ ῥήματά σου πύρινα, καὶ τὰ ἐπαγγέλματά σου δύσπιστα. Ἐλισάβετ κυοφορήσει, κἀγὼ πατὴρ ἀναδειχθήσομαι; Ὅτε θανάτου γειτονία, τότε παιδὸς φυτουργία; Ὅτε πάππος τὴν ἡλικίαν, τότε πατὴρ τὴν προσδοκίαν; λόγος πρὸς γόνον οὐδείς· ἐσβέσθη τὰ γεννητικὰ μόρια, ἐκαθεύδησε λοιπὸν ἡ φύσις, ἀδιύπνιστος πρὸς ὄρεξιν μένει, λήθην ἑαυτῆς εἰργάσατο. Κἀγὼ τῷ γήρατι τῇ γῇ προσνένευκα, καὶ Ἐλισάβετ πρὸς ἑτοιμασίαν βακτηρίαν μεμίσθωται. Ἅπαξ ἡ ξηρὰ ῥάβδος τοῦ Ἀαρὼν ἤνθησεν, οὐχὶ δὲ πολλάκις. Κατὰ τί γνώσομαι τοῦτο; Ὁ δὲ ἄγγελος πρὸς αὐτόν· Τί ἀδολεσχεῖς, Ζαχαρία; καὶ ἱερατεύεις, καὶ διστάζεις; Μὴ οὐκ ἦν Ἀβραὰμ ἑκατονταετὴς, καὶ Σάῤῥα πρὸς νέκρωσιν μήτρας ἀσχολουμένη; Μὴ ἔστειλεν ὁ τούτων καρπός; Εἰ μὴ εἶχες ὑποδείγματα, καλῶς ἐδίστασας· εἰ δὲ ἐξ ἐκείνων κατάγῃ, τί τὰ ἐκείνων οὐ διανοῇ, Ὁ ἐθνικὸς Ἀβραὰμ ἐπίστευσε, καὶ ὁ ἱερατικὸς ἀμφιβάλλεις;
τητα ἀνακαινίζει, καὶ τὴν τῆς φύσεως στείρωσιν διορθονται. Καὶ μαρτυρεῖ μου τῷ λόγῳ ἡ γαμετὴ τοῦ ἱερέως Ζαχαρίου, Ελισάβετ, ἡ μὴ γελάσασα κατά τὴν Σάρξαν, ἀλλὰ πιστεύσασα κατὰ τὴν ᾿Ανναν, ἡ τοῖς κεχαλασμένοις μέλεσιν ὡς ἀετὸς ἀνακαινισθεῖσα· ἐπωλοτρόφησε γὰρ παῖδα γνώριμον,αἰδέσιμον, τῶν Ἰορ δανείων ῥείθρων συνόμιλον. Οντως μεγάλη ἐν γυναιξὶν Ελισάβετ, ὡς συγγενὴς τῆς ἐνδόξου Παρθένου, καθὼς ήκουες (50') άρτίως τοῦ Γαβριήλ πρὸς τὴν Παρθένον λέγοντος· « Καὶ ἰδοὺ Ελισάβετ ή συγγενής σου. » Π εὐγένεια γένους! ὦ ἄσκησις εὐλαβείας! ὢ καθαρότης βίου! ὢ ἀγνεία σώματος ! ὢ θεοφίλεια ψυχῆς! ὢ μυ ροδόχον σκεῦος! Τὴν Εὔαν ἑπτέρνισεν ὁ ὄφις· τῇ Ἐλι- σάβετ τὰ βέλτιστα ὁ ἄγγελος. Οντως μεγάλη ἐν γυ- μιουργὸς Θεὸς Λόγος καὶ τὴν τοῦ σώματος παλαιό Ο Β ναιξὶν Ελισάβετ, ἡ καὶ τὸν Βαπτιστὴν Ἰωάννην βα- ΧΧΧΙΙ, 8. (31)*) στάσασα, καὶ τὸν ἄπιστον Ζαχαρίαν ὀνειδίσασα. Καὶ ὅτι ἄπιστος Ζαχαρίας τὴν τοῦ σώματος ἀσθένειαν βε βαιοτέραν τῆς τοῦ Θεοῦ ἐπαγγελίας λογισάμενος, ἤκουες τῇ προτέρᾳ τοῦ εὐαγγελιστοῦ Λουκᾶ λέγοντος· «Ωφθη δὲ αὐτῷ ἄγγελος Κυρίου, ἐκ δεξιῶν ἑστὼς (30) τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ θυμιάματος. Σύμβουλος ἡ ὀπτα- σία τῆς θεωρίας. Ἐκ δεξιῶν ὁ ἄγγελος ἵστατο, ἐπειδὴ δεξιός ήμελλε τόκος τίκτεσθαι, τὴν δεξιὰν ὁδὸν τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας κηρύττων, κατὰ τὸ φάσκον ῥητόν· • Οδοὺς τὰς ἐκ δεξιῶν οἶδεν ὁ Θεός· διεστραμμέναι δέ εἰσιν αἱ ἐξ ἀριστερῶν· ν οὐ τὴν ὁδὸν διαλλάττων, ἀλλὰ τὸν τρόπον αινιττόμενος. Ωφθη δὲ αὐτῷ ἄγγελος Κι ρίου ἐκ δεξιῶν ἑστὼς τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ θυμιάμα- τος. » Ακουέτωσαν οἱ παρόντες, καὶ συνιέτωσαν, ὅτι ἄγγελοι τῷ θυσιαστηρίῳ παρίστανται· ὅπου δὲ ἀγγέ λων παράστασις, ἐκεῖ Θεοῦ κατασκήνωσις. Ζαχαρίας ὁ ἱερεὺς ἐξεφημερίαν ἐποίει, ἐξ ἡμερῶν εἰς ἡμέρας παριστάμενος τῇ λειτουργίᾳ· οὐχὶ δι᾿ ὅλου χωρῶν, ἀλλ' ἐν τῇ ἐφημερία λειτουργών. Οἱ δὲ ἀποκληρω θέντες ἄγγελοι τοῦ Θεοῦ εἰς θυσιαστήριον ἐφημερίαν οὐ ποιοῦσιν, ἀλλὰ νύκτωρ καὶ μεθ' ἡμέραν ἀδιασπά στις παρίστανται τῷ θυσιαστηρίω. Ισασι καὶ τὸν καταφρονοῦντα, καὶ τὸν μὴ καταφρονοῦντα· γνωρί ζουσι καὶ τοὺς εὐλαβῶς προσιόντας, καὶ τοὺς οὐχ οὕτω προστρέχοντας· ἐπίστανται καὶ τοὺς εὐορκοῦν- τας, καὶ τοὺς ἐπιορκοῦντας· σφραγίζουσι καὶ τοὺς καρποφοροῦντας, καὶ τοὺς ναρκιῶντας. Μὴ ὅτι λίθοις κεκαλλώπισται τὸ θυσιαστήριον σκόπει· ὑπὸ γὰρ ἀγγέ λων βαστάζεται, ὑπὸ ἀρχαγγέλων κυκλοῦται. Εἰ γὰρ πᾶν ὅριον ἐθνικὸν κατὰ ἀριθμὸν ἀγγέλων οροθετεῖται, κατὰ τὸ φάσκον ῥητόν· . Έστησεν ὅρια ἐθνῶν κατὰ ἀριθμὸν ἀγγέλων Θεοῦ·, πόσῳ μᾶλλον τὸ θυσιαστή- ριον ἀγγελοπλήρωτον, ὅπου ὁ μυστικὸς ἄνθραξ ἐπίσ κειται; ὃν τῇ λαβίδι τοῦ πνεύματος τὰ σεραφὶμ διπρο χόμενα διὰ τῆς λειτουργίας τοῦ ἱερέως, κάθαρσιν ἁμαρ τημάτων τῷ αὐτοῦντι χαρίζονται; Καὶ ὅτι ἐν τούτοις τὸ θυσιαστήριον, ἄκουε Ἡσαΐου τοῦ προφήτου βοῶν- τος· « Εθεώρουν, καὶ ἰδοὺ ἀπεστάλη πρὸς, μὲ ἐν τῶν σεραφίμ, καὶ εἶχεν ἄνθρακα ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ, ἐν τῇ λαβίδι ἔλαβεν ἀπὸ τοῦ θυσιαστηρίου· καὶ ἥψατο τῶν ἑστῶτι, S. ATHANASIUS. - SPURIA. natura levatur. Testis mihi hæc loquenti est uxor A Zachariæ sacerdotis, Elisabet, quæ non risit ut Sara', sed ut Anna credidit, quæ in suis jam de- bilitatis membris ut aquila renovata est : puerum namque enutrivit preclarum, venerandum, in Jor- danicis fluentis versantem. Vere magna inter mu- lieres Elisabet, utpote gloriosa Virginis co- gnata, quemadmodum jamjam audisti ex Gabriele dicente : « Et ecce Elisabet cognata tua 10. . ge- neris nobilitatem! o pietatis exercitationem ! o vi- tæ puritatem! o corporis castitatem! o Deum aman- tis animæ affectum! o vas unguentarium! Evam supplantavit serpens, Elisabetan angelus in prae- claras res initiavit. Vere magna inter mulieres Eli- sabet, quæ Joannem Baptistam gestavit, incredulo Zachariæ exprobravit! Quod autem incredulus Za- charias imbecillitatem corporis, Dei promissione (ad persuadendum) firmiorem esse arbitratus sit, audisti prius ex hac Lucæ evangelista lectione : • Visus est ei angelus Domini, stans a dextris al- taris incensi '. . Modus ipse visionis ejus verita- tem suadere valet. A dextris angelus stetit, quia dexter ſaustusque fetus futurus erat, qui dexte- ram regni cœlorum viam prædicaret, juxta illud dictum : e Vias quæ a dextris sunt novit Deus: perversæ sunt autem quæ sunt a sinístris ¹º. › Quod ait non ut viarum discrimina notet, sed ut mores adumbret. ‹ Visus est autem ei angelus Domini stans a dextris allaris incensi. Audiant qui ad- sunt, intelligantque altari astare angelos: ubi au- tem angelorum praesentia, ibi Dei habitaculum. Za- charias sacerdos vice sua aderat, ordineque suo per quoddam dierum spatium intererat ministerio : neque semper eo accedebat, sed vice sua mini- strabat. Angeli vero Dei qui ad altare deputati sunt, nequaquam per vices ministrant, sed nocte dieque indesinenter altari astant. Norunt qui contemnat et qui non contemnat: probe sciunt quinam pie ac- cedant, quinam haud pari modo accurrant : intel- ligunt quinam recte jurent, quinam perjurent: ob- signant eos qui fructum ferunt, eosque qui torpent. Ne spectes altare quod lapidibus sit ornatum, ab angelis namque gestatur, ab archangelis circum- cingitur. Si enim quivis gentium terminus juxta numerum angelorum assignatus est, secundum hoc dictum : ‹ Constituit terminos gentium juxta nu- merum angelorum Dei ;, quanto magis altare plenum angelis erit; ubi jacet carbo mysticus, quem forcipe spiritus per sacerdotis ministerium accipientes seraphini, qui eo pertranseunt, pecca- torum purgationem petenti largiuntur? Quod au- tem hæc in altari adsint, audi clamantem Isaiam prophetam : ‹ Vidi, et ecce missus est ad me unus ex seraphim, et habebat carbonem in manu sua, quem tulerat forcipe de altari. Et tetigit labia mea, el ait: Ecce tetigit labia tua, et auferet iniquitates • Psal, cll, * Reg. 1, 18. * Gen. xvult, 10. Deut. Vulg., ħxovoe. Edit. C D 5. Luc. 1, 36. ibid. 11. * Prov. iv, 27. (30') Vulg., perperam. IDEM.
ἐκεῖνος ἐκτὸς θυμιάματος ἐμυρίσθη, καὶ σὺ ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ ἐκαπνίσθης; ἐκεῖνος τὸν κληρονόμον δεχόμενος ἠγαλλιᾶτο, καὶ σὺ τὸν πρόδρομον Ἰωάννην εἰς οὐδὲν λογίζῃ; Αὐτός σε τῆς καταδίκης ἐξελεῖται, αὐτός σε τῆς κατάρας ἐλυτρώσατο· αὐτός σου τὴν γλωττιαίαν κλεῖδα βαστάζει· αὐτὸς πρὸς Κύριον πολλοὺς ἐπιστρέψει· αὐτὸς ἐν δυνάμει Ἡλίου τοῦ προφήτου προπορεύσεται, οὐ πύρινον σκεῦος ἁρματηλατῶν, ἀλλὰ τὸ Ἰορδάνειον λουτρὸν εὐτρεπίζων διὰ τὸν πολὺν ῥύπον τῶν ἁμαρτιῶν. Διό σοι καὶ εἰπεῖν προσετάχθην· «Εἰσηκούσθη ἡ δέησίς σου·» ὅτι ἔφθασεν ὁ καιρὸς ὁ πάλαι προφητευθεὶς καὶ νῦν πληρωθείς· «Φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ· Ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους αὐτοῦ.» Οὐκ ἄγγελος, οὐ πρέσβυς, ἀλλ’ αὐτὸς ὁ Κύριος ἥξει καὶ σώσει ἡμᾶς. Διὰ τοῦτο, Ζαχαρία, σὺ μὲν φιμώθητι, ἐν καιρῷ τῆς ἀντιλογίας τὸ πρόςτιμον τῆς τιμωρίας δεχόμενος· ἐγὼ δὲ τόπον ἐκ τόπου μετέρχομαι, καὶ πρὸς τὴν Παρθένον μέλλω πορεύεσθαι, ἀπὸ τῆς στρατιωτικῆς ὁμιλίας ἐπὶ τὴν ἀποστολικὴν διακονίαν χωρῶν. Ταῦτά μοι διὰ βραχέων, ὦ φίλε, εἰς τὴν παραληφθεῖσαν τῆς τοῦ Ζαχαρίου ἀπιστίας προωδοιπόρηται.
τητα ἀνακαινίζει, καὶ τὴν τῆς φύσεως στείρωσιν διορθονται. Καὶ μαρτυρεῖ μου τῷ λόγῳ ἡ γαμετὴ τοῦ ἱερέως Ζαχαρίου, Ελισάβετ, ἡ μὴ γελάσασα κατά τὴν Σάρξαν, ἀλλὰ πιστεύσασα κατὰ τὴν ᾿Ανναν, ἡ τοῖς κεχαλασμένοις μέλεσιν ὡς ἀετὸς ἀνακαινισθεῖσα· ἐπωλοτρόφησε γὰρ παῖδα γνώριμον,αἰδέσιμον, τῶν Ἰορ δανείων ῥείθρων συνόμιλον. Οντως μεγάλη ἐν γυναιξὶν Ελισάβετ, ὡς συγγενὴς τῆς ἐνδόξου Παρθένου, καθὼς ήκουες (50') άρτίως τοῦ Γαβριήλ πρὸς τὴν Παρθένον λέγοντος· « Καὶ ἰδοὺ Ελισάβετ ή συγγενής σου. » Π εὐγένεια γένους! ὦ ἄσκησις εὐλαβείας! ὢ καθαρότης βίου! ὢ ἀγνεία σώματος ! ὢ θεοφίλεια ψυχῆς! ὢ μυ ροδόχον σκεῦος! Τὴν Εὔαν ἑπτέρνισεν ὁ ὄφις· τῇ Ἐλι- σάβετ τὰ βέλτιστα ὁ ἄγγελος. Οντως μεγάλη ἐν γυ- μιουργὸς Θεὸς Λόγος καὶ τὴν τοῦ σώματος παλαιό Ο Β ναιξὶν Ελισάβετ, ἡ καὶ τὸν Βαπτιστὴν Ἰωάννην βα- ΧΧΧΙΙ, 8. (31)*) στάσασα, καὶ τὸν ἄπιστον Ζαχαρίαν ὀνειδίσασα. Καὶ ὅτι ἄπιστος Ζαχαρίας τὴν τοῦ σώματος ἀσθένειαν βε βαιοτέραν τῆς τοῦ Θεοῦ ἐπαγγελίας λογισάμενος, ἤκουες τῇ προτέρᾳ τοῦ εὐαγγελιστοῦ Λουκᾶ λέγοντος· «Ωφθη δὲ αὐτῷ ἄγγελος Κυρίου, ἐκ δεξιῶν ἑστὼς (30) τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ θυμιάματος. Σύμβουλος ἡ ὀπτα- σία τῆς θεωρίας. Ἐκ δεξιῶν ὁ ἄγγελος ἵστατο, ἐπειδὴ δεξιός ήμελλε τόκος τίκτεσθαι, τὴν δεξιὰν ὁδὸν τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας κηρύττων, κατὰ τὸ φάσκον ῥητόν· • Οδοὺς τὰς ἐκ δεξιῶν οἶδεν ὁ Θεός· διεστραμμέναι δέ εἰσιν αἱ ἐξ ἀριστερῶν· ν οὐ τὴν ὁδὸν διαλλάττων, ἀλλὰ τὸν τρόπον αινιττόμενος. Ωφθη δὲ αὐτῷ ἄγγελος Κι ρίου ἐκ δεξιῶν ἑστὼς τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ θυμιάμα- τος. » Ακουέτωσαν οἱ παρόντες, καὶ συνιέτωσαν, ὅτι ἄγγελοι τῷ θυσιαστηρίῳ παρίστανται· ὅπου δὲ ἀγγέ λων παράστασις, ἐκεῖ Θεοῦ κατασκήνωσις. Ζαχαρίας ὁ ἱερεὺς ἐξεφημερίαν ἐποίει, ἐξ ἡμερῶν εἰς ἡμέρας παριστάμενος τῇ λειτουργίᾳ· οὐχὶ δι᾿ ὅλου χωρῶν, ἀλλ' ἐν τῇ ἐφημερία λειτουργών. Οἱ δὲ ἀποκληρω θέντες ἄγγελοι τοῦ Θεοῦ εἰς θυσιαστήριον ἐφημερίαν οὐ ποιοῦσιν, ἀλλὰ νύκτωρ καὶ μεθ' ἡμέραν ἀδιασπά στις παρίστανται τῷ θυσιαστηρίω. Ισασι καὶ τὸν καταφρονοῦντα, καὶ τὸν μὴ καταφρονοῦντα· γνωρί ζουσι καὶ τοὺς εὐλαβῶς προσιόντας, καὶ τοὺς οὐχ οὕτω προστρέχοντας· ἐπίστανται καὶ τοὺς εὐορκοῦν- τας, καὶ τοὺς ἐπιορκοῦντας· σφραγίζουσι καὶ τοὺς καρποφοροῦντας, καὶ τοὺς ναρκιῶντας. Μὴ ὅτι λίθοις κεκαλλώπισται τὸ θυσιαστήριον σκόπει· ὑπὸ γὰρ ἀγγέ λων βαστάζεται, ὑπὸ ἀρχαγγέλων κυκλοῦται. Εἰ γὰρ πᾶν ὅριον ἐθνικὸν κατὰ ἀριθμὸν ἀγγέλων οροθετεῖται, κατὰ τὸ φάσκον ῥητόν· . Έστησεν ὅρια ἐθνῶν κατὰ ἀριθμὸν ἀγγέλων Θεοῦ·, πόσῳ μᾶλλον τὸ θυσιαστή- ριον ἀγγελοπλήρωτον, ὅπου ὁ μυστικὸς ἄνθραξ ἐπίσ κειται; ὃν τῇ λαβίδι τοῦ πνεύματος τὰ σεραφὶμ διπρο χόμενα διὰ τῆς λειτουργίας τοῦ ἱερέως, κάθαρσιν ἁμαρ τημάτων τῷ αὐτοῦντι χαρίζονται; Καὶ ὅτι ἐν τούτοις τὸ θυσιαστήριον, ἄκουε Ἡσαΐου τοῦ προφήτου βοῶν- τος· « Εθεώρουν, καὶ ἰδοὺ ἀπεστάλη πρὸς, μὲ ἐν τῶν σεραφίμ, καὶ εἶχεν ἄνθρακα ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ, ἐν τῇ λαβίδι ἔλαβεν ἀπὸ τοῦ θυσιαστηρίου· καὶ ἥψατο τῶν ἑστῶτι, S. ATHANASIUS. - SPURIA. natura levatur. Testis mihi hæc loquenti est uxor A Zachariæ sacerdotis, Elisabet, quæ non risit ut Sara', sed ut Anna credidit, quæ in suis jam de- bilitatis membris ut aquila renovata est : puerum namque enutrivit preclarum, venerandum, in Jor- danicis fluentis versantem. Vere magna inter mu- lieres Elisabet, utpote gloriosa Virginis co- gnata, quemadmodum jamjam audisti ex Gabriele dicente : « Et ecce Elisabet cognata tua 10. . ge- neris nobilitatem! o pietatis exercitationem ! o vi- tæ puritatem! o corporis castitatem! o Deum aman- tis animæ affectum! o vas unguentarium! Evam supplantavit serpens, Elisabetan angelus in prae- claras res initiavit. Vere magna inter mulieres Eli- sabet, quæ Joannem Baptistam gestavit, incredulo Zachariæ exprobravit! Quod autem incredulus Za- charias imbecillitatem corporis, Dei promissione (ad persuadendum) firmiorem esse arbitratus sit, audisti prius ex hac Lucæ evangelista lectione : • Visus est ei angelus Domini, stans a dextris al- taris incensi '. . Modus ipse visionis ejus verita- tem suadere valet. A dextris angelus stetit, quia dexter ſaustusque fetus futurus erat, qui dexte- ram regni cœlorum viam prædicaret, juxta illud dictum : e Vias quæ a dextris sunt novit Deus: perversæ sunt autem quæ sunt a sinístris ¹º. › Quod ait non ut viarum discrimina notet, sed ut mores adumbret. ‹ Visus est autem ei angelus Domini stans a dextris allaris incensi. Audiant qui ad- sunt, intelligantque altari astare angelos: ubi au- tem angelorum praesentia, ibi Dei habitaculum. Za- charias sacerdos vice sua aderat, ordineque suo per quoddam dierum spatium intererat ministerio : neque semper eo accedebat, sed vice sua mini- strabat. Angeli vero Dei qui ad altare deputati sunt, nequaquam per vices ministrant, sed nocte dieque indesinenter altari astant. Norunt qui contemnat et qui non contemnat: probe sciunt quinam pie ac- cedant, quinam haud pari modo accurrant : intel- ligunt quinam recte jurent, quinam perjurent: ob- signant eos qui fructum ferunt, eosque qui torpent. Ne spectes altare quod lapidibus sit ornatum, ab angelis namque gestatur, ab archangelis circum- cingitur. Si enim quivis gentium terminus juxta numerum angelorum assignatus est, secundum hoc dictum : ‹ Constituit terminos gentium juxta nu- merum angelorum Dei ;, quanto magis altare plenum angelis erit; ubi jacet carbo mysticus, quem forcipe spiritus per sacerdotis ministerium accipientes seraphini, qui eo pertranseunt, pecca- torum purgationem petenti largiuntur? Quod au- tem hæc in altari adsint, audi clamantem Isaiam prophetam : ‹ Vidi, et ecce missus est ad me unus ex seraphim, et habebat carbonem in manu sua, quem tulerat forcipe de altari. Et tetigit labia mea, el ait: Ecce tetigit labia tua, et auferet iniquitates • Psal, cll, * Reg. 1, 18. * Gen. xvult, 10. Deut. Vulg., ħxovoe. Edit. C D 5. Luc. 1, 36. ibid. 11. * Prov. iv, 27. (30') Vulg., perperam. IDEM.
PG 28:911Τίνα δὲ καὶ τὰ ἀρτίως παραναγνωσθέντα, καιρὸς λοιπὸν ἐπιζητῆσαι. Ποῖα ταῦτα; Τὰ ὑπὸ τοῦ Γαβριὴλ μηνυθέντα, καὶ ὑπὸ τῆς Παρθένου πιστευθέντα, καὶ ὑπὸ τοῦ Πνεύματος προβιβασθέντα, καὶ ὑπὸ τοῦ Κυρίου θησαυρισθέντα, καὶ ὑπὸ τοῦ Πατρὸς σφραγισθέντα, καὶ ὑπὸ τῶν εὐσεβῶν φυλαχθέντα. Ἤκουες ἀρτίως τοῦ εὐαγγελιστοῦ Λουκᾶ λέγοντος· «Ἐν τῷ μηνὶ τῷ ἕκτῳ ἀπεστάλη ὁ ἄγγελος Γαβριὴλ εἰς πόλιν τῆς Γαλιλαίας, ᾗ ὄνομα Ναζαρὲτ, πρὸς παρθένον μεμνηστευμένην ἀνδρὶ, ᾧ ὄνομα Ἰωσήφ.» Ὢ μνῆστρα ἄλλῳ μνηστευθέντα, καὶ ἄλλῳ κατεγγυηθέντα ὢ μνῆστρα χαρᾶς ἐμφανιστικὰ, καὶ ταραχῆς διαιρετικά Ἤκουες ἀρτίως τοῦ εὐαγγελιστοῦ Λουκᾶ λέγοντος· Εἰσελθὼν δὲ εἰς τὸν οἶκον ὁ ἄγγελος, ἠσπάσατο τὴν Παρθένον καὶ εἶπε· «Χαῖρε, κεχαριτωμένη, ὁ Κύριος μετὰ σοῦ· εὐλογημένη σὺ ἐν γυναιξίν. Ἡ δὲ, ἰδοῦσα, διεταράχθη ἐπὶ τῷ λόγῳ αὐτοῦ, καὶ διελογίζετο ἐν ἑαυτῇ, ποταπὸς εἴη ὁ ἀσπασμὸς οὗτος.» Εἶδες τὴν χαρὰν τοῦ ἀγγέλου ταραχὴν ἐγείρουσαν; Οὐ μόνον δὲ ταραχὴν, ἀλλὰ καὶ διαλογισμοὺς, ἀλλὰ καὶ ἀμφιβολίαν, ἀλλὰ καὶ τὰ παραπλήσια τούτων.
χειλέων μου, καὶ εἶπεν· Ἰδοὺ ἤψατο τῶν χειλέων του, καὶ ἀφαιρεῖ τὰς ἀνομίας σου, καὶ τὰς ἁμαρτίας σου περικαθαριεί. » Είδες τίνες παρίστανται τῷ θυσια στηρίῳ, καὶ οἴοις ὀφθαλμοῖς δεῖ ἐνατενίζειν ἔνδον, καθαροῖς, ἀδόλοις, εὐμεταδότοις, φιλοπτώχοις ; τῆς πάσης πραγματείας ἐπιλαβέσθαι· . Ωφθη δὲ αὐ- τῷ, φησίν, ἄγγελος Κυρίου ἑστὼς ἐκ δεξιῶν τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ θυμιάματος. Καὶ ἰδὼν Ζαχαρίας, ἐταράχθη, καὶ φόβος ἐπέπεσεν ἐπ' αὐτόν. Εἶπε δὲ αὐτῷ ὁ ἄγγελος· Μή φοβοῦ, Ζαχαρία, διότι εισηκού- σθη ἡ δέησίς σου, καὶ ἰδοὺ Ἐλισάβετ ή συγγενής σου, γεννήσει υἱόν σοι, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰωάν- νην. Καὶ ἔσται χαρά σοι καὶ ἀγαλλίασις, καὶ παντὶ τῷ λαῷ σου. » Ταῦτα τοῦ ἀγγέλου διαγορεύοντος, ὁ Ζαχαρίας ἐν τούτῳ, δειλίᾳ καὶ φόβῳ Θεοῦ συλληφθείς, ἀνταπεκρίθη πρὸς τὸν ἄγγελον φάσκων· Έξω φόβου κελεύεις με ὑπουργεῖν, καὶ λέγεις μοι· Μὴ φοβοῦ, Ζαχαρία· καὶ πῶς οἷόν τε τοῦτο; Ο οὐκ εἶδόν ποτε, νῦν ἐν πρώτοις τεθέαμαι, πῦρ φθεγγόμενον, ἀσώμα- τον άνθρωπον, ζωγραφητὸν πρόσωπον, ἀσύνθετον. ὄψιν, νεφελοσύστατον σχῆμα, αερόβατον δρομέα πτε ροβόλον, θυσιοπάρεδρον λόγον ἐκβάλλεις, καὶ φόβον δει κνύεις· τὰ ῥήματά σου πύρινα, καὶ τὰ ἐπαγγέλματά σου δύσπιστα. Ελισάβετ κυοφορήσει, κἀγὼ πατὴρ ἀναδει χθήσομαι ; "Οτε θανάτου γειτονία, τότε παιδὸς φυτουρ γία ; Ὅτε πάππος τὴν ἡλικίαν, τότε πατὴρ τὴν προσδο- κίαν; λόγος πρὸς γόνον οὐδείς· ἐσβέσθη τὰ γεννητικὰ μόρια, ἐκαθεύδησε λοιπὸν ἡ φύσις, ἀδιύπνιστος πρὸς ὄρεξιν μένει, λήθην ἑαυτῆς εἰργάσατο. Κἀγὼ τῷ γή- ρατι τῇ γῇ προσνένευκα, καὶ Ἐλισάβετ πρὸς ἑτοιμα σίαν βακτηρίαν μεμίσθωται. "Απαξ ή ξηρὰ ῥάβδος τοῦ ᾿Ααρών ήνθησεν, οὐχὶ δὲ πολλάκις. Κατὰ τί γνώ- σομαι τοῦτο; Ὁ δὲ ἄγγελος πρὸς αὐτόν· Τί ἀδολε- σχεις, Ζαχαρία ; καὶ ἱερατεύεις, καὶ διστάζεις; Μὴ οὐκ ἦν ᾿Αβραὰμ ἑκατονταετὴς, καὶ Σάῤῥα πρὸς νέο κρωσιν μήτρας· ἀσχολουμένη; Μὴ ἔστειλεν ὁ τούτων καρπός; Εἰ μὴ εἶχες ὑποδείγματα, καλῶς ἐδίστασας· εἰ δὲ ἐξ ἐκείνων κατάγῃ, τί τὰ ἐκείνων οὐ διανοῇ, ῾Ο ἐθνικὸς ᾽Αβραὰμ ἐπίστευσε, καὶ ὁ ἱερατικὸς ἀμ- φιβάλλεις; ἐκεῖνος ἐκτὸς θυμιάματος ἐμυρίσθη, καὶ σὺ ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ ἐκαπνίσθης ; ἐκεῖνος τὸν κλη- ρονόμον δεχόμενος ἠγαλλιᾶτο, καὶ σὺ τὸν πρόδρομον Ἰωάννην εἰς οὐδὲν λογίζῃ; Αὐτός σε τῆς καταδίκης ἐξελεῖται, αὐτός σε τῆς κατάρας ἐλυτρώσατο· αὐτός σου τὴν γλωττιαίαν κλεῖδα βαστάζει· αὐτὸς πρὸς Κύριον πολλοὺς ἐπιστρέψει· αὐτὸς ἐν δυνάμει Ηλίου τοῦ προφήτου προπορεύσεται, οὐ πύρινον σκεῦος άρ- ματηλατῶν, ἀλλὰ τὸ Ἰορδάνειον λουτρὸν εὐτρεπίζων διὰ τὸν πολὺν ῥύπον τῶν ἁμαρτιῶν. Διό σοι καὶ εἰπεῖν προσετάχθην· . Εἰσηκούσθη ἡ δέησίς σου, ὅτι ἔφθασεν ὁ καιρὸς ὁ πάλαι προφητευθεὶς καὶ νῦν πληρωθείς· ε Φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ· Ετοιμά- σατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους αὐτοῦ. ὁ Οὐκ ἄγγελος, οὐ πρέσβυς, ἀλλ' αὐτὸς ὁ Κύριος ἥξει καὶ σώσει ἡμᾶς. Διὰ τοῦτο, Ζαχαρία, 17. • HOMILIA 'IN NATIVITATEM PRÆCURSORIS. A tuas, et peccata tua purgabit "., Viden' quinan B c sint qui altari astart, et quibusnam oculis introspi - cere par sit, sinceris, dolo carentibus, munificis, pauperum amantibus ? totum resumere : « Visus ei, inquit, angelus Domini, stans a dextris altaris incensi. Et videns Zacharias turbatus est, et timor cecidit super eum. Ait autem illi angelus : Ne timeas, Zacharia, quo- niam exaudita est oratio tua, et ecce Elisabet uxor tua pariet tibi filium et vocabis nomen ejus Joan- nem. Et erit tibi gaudium et exsultatio et omni populo tuo : » Hæc loquente angelo, pavore ac ti- more Dei correptus Zacharias respondit illi: Absque timore jubes me ministrare, aisque mihi: Ne ti- meas, Zacharia; ecqua ratione fieri illud potest ? Quod nunquam videram nunc primum conspicio, loquentem ignem, incorporeum hominem, depictum vultum, incompositum aspectum, habitum nubis speciem ferentem, aereum cursorem alatum, sermo- nem inter sacrificia erumpentem emittis, metum in - cutis, verba tua ignea, et promissa tua creditu difi- cilia. Elisabet uterum gestabit; et ego pater esse de- clarabor? Cum vicina inors, tumne puer gignitur ? Cum ætate avus esse possim, tumne me patrem fore sperandum? Nulla gignendi ratio : genitalia exstincta sunt, dormit jam natura, nec excitari potest ad concupiscentiam, ad oblivionem sui devenit. Ego prae senectute versus terram curvatus sum, jam sibi Elisabet bacuium apparavit. Semel arida Aaronis ¸ virga floruit, sed non pluries. Quo signo illud norim? Tum angelus illi : Quid nugaris, Zacharia: sacerdotio fungeris et dubitas? Nonne Abraham centenarius, et Saræ vulva exstincta "erat? An ideo corum fructus cohibitus est? Si non suppeteret exemplum, jure dubitares; quod si ab illis originem ducis, quare quæ illos spectant non recogitas? Gen- tilis Abraham credidit 18, et tu sacerdos ambigis? ille absque incenso suffitu, perflatus est, et tu in altari fumigatus? Hærede ille accepto exsultavit; tu præcursorem Joannem nihil reputas? Ipse te damnatione liberabit ipse te eruet a maledicto : ipse clavem linguæ gestat tuæ : mullos convertet D ad Dominum : ipse in virtute Eliæ prophetæ pro- Isa. vi, 6, 7. so ibid. 13. 11-14. si Isa. XL, 3. . phelabit", non igneo curru vectus, sed Jordanicum præparans lavacrum, propter multas peccatorum sordes. Quamobrem jussus sum tibi dicere: « Exau- dita est oratio tua so; » quia advenit tempus olim prænuntiatum a prophetis, nunc impletum: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini, rectas facile semitas ejus 1. Non angelus, non legatus, sed ipse Dominus veniet et salvabit nos. Quapropter, Zacharia, tu esto mutus, accepto, in repugnandi tempore, merito supplicio : ego vero ab alio in alium locum pergo, et Virginem conventurus sum, Gen. xvii, 17. Gen. xv, Num. xvII, 8. 6. Luc. 8, 2. Quid igitur Lucas evangelista? oportet enim 2. Τί οὖν ὁ εὐαγγελιστής Λουκάς; καλὸν γὰρ ἡμᾶς 1. Luc. 1,
Τὸ γὰρ ἄθροον τῆς ἀγγελικῆς εἰςόδου, καὶ τὸ ξένον τῆς ὄψεως, καὶ τὸ ἀσύνηθες τῆς συντυχίας, καὶ τὸ ὑπέρογκον τῆς ἐπαγγελίας, καὶ τὸ ἀπροσδόκητον τῆς ἀκοῆς, εἰς δειλίαν ἐνέβαλε τὴν Παρθένον, τῇ ἐπινοίᾳ τῆς σωφροσύνης πᾶσαν φαύλην ἐπίνοιαν ἐκποδὼν ποιησαμένην. Διὸ καὶ ἐταράχθη, καὶ ταραχθεῖσα ἀτάραχος ἔμεινε. Τί ἐστι, Καὶ ταραχθεῖσα ἀτάραχος ἔμεινεν; Ἄκουε συνετῶς. Ἡνίκα Γαβριὴλ ὁ ἄγγελος, ἀποστολικὴν διακονίαν πληρῶν, ἀψόφῳ ποδὶ ἐπὶ τὸν παρθενικὸν ἐχώρει κοιτῶνα· μόνη γὰρ παρῆν ἡ Παρθένος, ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ μνηστευσαμένου διάγουσα· ἴστε πάντες σαφῶς καὶ πῶς ἐρυθριᾷ παρὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ συναλλάγματος ἡ Παρθένος κάτω τὰς ὄψεις φέρουσα, ἠρέμα λαλοῦσα, μὴ ἀνανεύουσα, πάσης σωφροσύνης ἐπιμελουμένη. Ἐν τούτοις ἰδὼν αὐτὴν ὁ ἄγγελός φησι πρὸς αὐτήν· «Μὴ φοβοῦ, Μαριὰμ,» εἰ καὶ ἠγωνίασας, καὶ ὥσπερ παρθένος τῆς σωφροσύνης ἐφρόντισας, μὴ καταδραμὼν ὁ μνηστήρ σου καταψηφίσηταί σου τῆς εὐλαβείας. Τοῦτο γίνωσκε, Παρθένε, ὡς οὐδεμία σοι κοινωνία ἔσται πρὸς τὸν μνηστῆρά σου Ἰωσήφ. Ἕτερόν σε πρᾶγμα περιμένει, θεῖον, δεσποτικὸν, ἄφραστον, ἀνερμήνευτον, λόγῳ παραστῆναι μὴ δυνάμενον.
χειλέων μου, καὶ εἶπεν· Ἰδοὺ ἤψατο τῶν χειλέων του, καὶ ἀφαιρεῖ τὰς ἀνομίας σου, καὶ τὰς ἁμαρτίας σου περικαθαριεί. » Είδες τίνες παρίστανται τῷ θυσια στηρίῳ, καὶ οἴοις ὀφθαλμοῖς δεῖ ἐνατενίζειν ἔνδον, καθαροῖς, ἀδόλοις, εὐμεταδότοις, φιλοπτώχοις ; τῆς πάσης πραγματείας ἐπιλαβέσθαι· . Ωφθη δὲ αὐ- τῷ, φησίν, ἄγγελος Κυρίου ἑστὼς ἐκ δεξιῶν τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ θυμιάματος. Καὶ ἰδὼν Ζαχαρίας, ἐταράχθη, καὶ φόβος ἐπέπεσεν ἐπ' αὐτόν. Εἶπε δὲ αὐτῷ ὁ ἄγγελος· Μή φοβοῦ, Ζαχαρία, διότι εισηκού- σθη ἡ δέησίς σου, καὶ ἰδοὺ Ἐλισάβετ ή συγγενής σου, γεννήσει υἱόν σοι, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰωάν- νην. Καὶ ἔσται χαρά σοι καὶ ἀγαλλίασις, καὶ παντὶ τῷ λαῷ σου. » Ταῦτα τοῦ ἀγγέλου διαγορεύοντος, ὁ Ζαχαρίας ἐν τούτῳ, δειλίᾳ καὶ φόβῳ Θεοῦ συλληφθείς, ἀνταπεκρίθη πρὸς τὸν ἄγγελον φάσκων· Έξω φόβου κελεύεις με ὑπουργεῖν, καὶ λέγεις μοι· Μὴ φοβοῦ, Ζαχαρία· καὶ πῶς οἷόν τε τοῦτο; Ο οὐκ εἶδόν ποτε, νῦν ἐν πρώτοις τεθέαμαι, πῦρ φθεγγόμενον, ἀσώμα- τον άνθρωπον, ζωγραφητὸν πρόσωπον, ἀσύνθετον. ὄψιν, νεφελοσύστατον σχῆμα, αερόβατον δρομέα πτε ροβόλον, θυσιοπάρεδρον λόγον ἐκβάλλεις, καὶ φόβον δει κνύεις· τὰ ῥήματά σου πύρινα, καὶ τὰ ἐπαγγέλματά σου δύσπιστα. Ελισάβετ κυοφορήσει, κἀγὼ πατὴρ ἀναδει χθήσομαι ; "Οτε θανάτου γειτονία, τότε παιδὸς φυτουρ γία ; Ὅτε πάππος τὴν ἡλικίαν, τότε πατὴρ τὴν προσδο- κίαν; λόγος πρὸς γόνον οὐδείς· ἐσβέσθη τὰ γεννητικὰ μόρια, ἐκαθεύδησε λοιπὸν ἡ φύσις, ἀδιύπνιστος πρὸς ὄρεξιν μένει, λήθην ἑαυτῆς εἰργάσατο. Κἀγὼ τῷ γή- ρατι τῇ γῇ προσνένευκα, καὶ Ἐλισάβετ πρὸς ἑτοιμα σίαν βακτηρίαν μεμίσθωται. "Απαξ ή ξηρὰ ῥάβδος τοῦ ᾿Ααρών ήνθησεν, οὐχὶ δὲ πολλάκις. Κατὰ τί γνώ- σομαι τοῦτο; Ὁ δὲ ἄγγελος πρὸς αὐτόν· Τί ἀδολε- σχεις, Ζαχαρία ; καὶ ἱερατεύεις, καὶ διστάζεις; Μὴ οὐκ ἦν ᾿Αβραὰμ ἑκατονταετὴς, καὶ Σάῤῥα πρὸς νέο κρωσιν μήτρας· ἀσχολουμένη; Μὴ ἔστειλεν ὁ τούτων καρπός; Εἰ μὴ εἶχες ὑποδείγματα, καλῶς ἐδίστασας· εἰ δὲ ἐξ ἐκείνων κατάγῃ, τί τὰ ἐκείνων οὐ διανοῇ, ῾Ο ἐθνικὸς ᾽Αβραὰμ ἐπίστευσε, καὶ ὁ ἱερατικὸς ἀμ- φιβάλλεις; ἐκεῖνος ἐκτὸς θυμιάματος ἐμυρίσθη, καὶ σὺ ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ ἐκαπνίσθης ; ἐκεῖνος τὸν κλη- ρονόμον δεχόμενος ἠγαλλιᾶτο, καὶ σὺ τὸν πρόδρομον Ἰωάννην εἰς οὐδὲν λογίζῃ; Αὐτός σε τῆς καταδίκης ἐξελεῖται, αὐτός σε τῆς κατάρας ἐλυτρώσατο· αὐτός σου τὴν γλωττιαίαν κλεῖδα βαστάζει· αὐτὸς πρὸς Κύριον πολλοὺς ἐπιστρέψει· αὐτὸς ἐν δυνάμει Ηλίου τοῦ προφήτου προπορεύσεται, οὐ πύρινον σκεῦος άρ- ματηλατῶν, ἀλλὰ τὸ Ἰορδάνειον λουτρὸν εὐτρεπίζων διὰ τὸν πολὺν ῥύπον τῶν ἁμαρτιῶν. Διό σοι καὶ εἰπεῖν προσετάχθην· . Εἰσηκούσθη ἡ δέησίς σου, ὅτι ἔφθασεν ὁ καιρὸς ὁ πάλαι προφητευθεὶς καὶ νῦν πληρωθείς· ε Φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ· Ετοιμά- σατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους αὐτοῦ. ὁ Οὐκ ἄγγελος, οὐ πρέσβυς, ἀλλ' αὐτὸς ὁ Κύριος ἥξει καὶ σώσει ἡμᾶς. Διὰ τοῦτο, Ζαχαρία, 17. • HOMILIA 'IN NATIVITATEM PRÆCURSORIS. A tuas, et peccata tua purgabit "., Viden' quinan B c sint qui altari astart, et quibusnam oculis introspi - cere par sit, sinceris, dolo carentibus, munificis, pauperum amantibus ? totum resumere : « Visus ei, inquit, angelus Domini, stans a dextris altaris incensi. Et videns Zacharias turbatus est, et timor cecidit super eum. Ait autem illi angelus : Ne timeas, Zacharia, quo- niam exaudita est oratio tua, et ecce Elisabet uxor tua pariet tibi filium et vocabis nomen ejus Joan- nem. Et erit tibi gaudium et exsultatio et omni populo tuo : » Hæc loquente angelo, pavore ac ti- more Dei correptus Zacharias respondit illi: Absque timore jubes me ministrare, aisque mihi: Ne ti- meas, Zacharia; ecqua ratione fieri illud potest ? Quod nunquam videram nunc primum conspicio, loquentem ignem, incorporeum hominem, depictum vultum, incompositum aspectum, habitum nubis speciem ferentem, aereum cursorem alatum, sermo- nem inter sacrificia erumpentem emittis, metum in - cutis, verba tua ignea, et promissa tua creditu difi- cilia. Elisabet uterum gestabit; et ego pater esse de- clarabor? Cum vicina inors, tumne puer gignitur ? Cum ætate avus esse possim, tumne me patrem fore sperandum? Nulla gignendi ratio : genitalia exstincta sunt, dormit jam natura, nec excitari potest ad concupiscentiam, ad oblivionem sui devenit. Ego prae senectute versus terram curvatus sum, jam sibi Elisabet bacuium apparavit. Semel arida Aaronis ¸ virga floruit, sed non pluries. Quo signo illud norim? Tum angelus illi : Quid nugaris, Zacharia: sacerdotio fungeris et dubitas? Nonne Abraham centenarius, et Saræ vulva exstincta "erat? An ideo corum fructus cohibitus est? Si non suppeteret exemplum, jure dubitares; quod si ab illis originem ducis, quare quæ illos spectant non recogitas? Gen- tilis Abraham credidit 18, et tu sacerdos ambigis? ille absque incenso suffitu, perflatus est, et tu in altari fumigatus? Hærede ille accepto exsultavit; tu præcursorem Joannem nihil reputas? Ipse te damnatione liberabit ipse te eruet a maledicto : ipse clavem linguæ gestat tuæ : mullos convertet D ad Dominum : ipse in virtute Eliæ prophetæ pro- Isa. vi, 6, 7. so ibid. 13. 11-14. si Isa. XL, 3. . phelabit", non igneo curru vectus, sed Jordanicum præparans lavacrum, propter multas peccatorum sordes. Quamobrem jussus sum tibi dicere: « Exau- dita est oratio tua so; » quia advenit tempus olim prænuntiatum a prophetis, nunc impletum: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini, rectas facile semitas ejus 1. Non angelus, non legatus, sed ipse Dominus veniet et salvabit nos. Quapropter, Zacharia, tu esto mutus, accepto, in repugnandi tempore, merito supplicio : ego vero ab alio in alium locum pergo, et Virginem conventurus sum, Gen. xvii, 17. Gen. xv, Num. xvII, 8. 6. Luc. 8, 2. Quid igitur Lucas evangelista? oportet enim 2. Τί οὖν ὁ εὐαγγελιστής Λουκάς; καλὸν γὰρ ἡμᾶς 1. Luc. 1,
Δεσποτικὸς εὑρεθήσῃ σηκὸς, ἀπειρόγαμος ἀναδειχθήσῃ μήτηρ, τὸν οὐρανοῦ καὶ γῆς δεσπότην μέλλεις ὑποδέχεσθαι, ἀδιάφθορον τόκον κυοφοροῦσα. «Μὴ φοβοῦ, Μαριὰμ,» στήριξόν σου τὸν λογισμὸν, νεύρωσόν σου τὴν ψυχὴν, ἕδρασόν σου τὴν καρδίαν. Μὴ μιμήσῃ τὸν Ζαχαρίαν, μὴ ἀμφιβάλῃς, ὡς ἐκεῖνος, σὺ τῶν γυναικῶν τὸ καύχημα· σὺ τοῦ Ἰσραηλιτικοῦ λαοῦ τὸ ἀγαλλίαμα· σὺ τῶν ἐθνῶν τὸ ἐγκαλλώπισμα· σὺ τῆς χαρᾶς τὸ ῥίζωμα· σὺ τῆς εὐλογίας τὸ φυτούργημα. Σὺ εὗρες χάριν παρὰ τῷ Θεῷ παρὰ πάσας τὰς παρθένους. Καὶ, «ἰδοὺ συλλήψῃ Υἱὸν, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν. Οὗτος ἔσται μέγας, καὶ Υἱὸς Ὑψίστου κληθήσεται.» Τούτων σοι τῶν ἀγαθῶν ἥκω μηνυτὴς ὑπάρχων, εἰ καὶ ἔξω φύσεως τὰ λεγόμενα· ἀλλ’ ὅμως παρὰ τῷ φυσιουργῷ πάσης τῆς κτίσεως οὐδὲν σκολιὸν ἢ στραγγαλιῶδες, ἀλλὰ πάντα εὐθέα καὶ πρὸς εὐχέρειαν βλέποντα. Ἐν ταύταις ταῖς ἐπαγγελίαις ἡ Παρθένος σαγηνευθεῖσα, καὶ πάσης φαύλης ἐπινοίας ἀπαλλαγεῖσα, οὐκέτι ὡς ἀπαῤῥησίαστος ἐσιώπα, λέγουσα πρὸς τὸν ἄγγελον· «Πῶς ἔσται μοι τοῦτο, ὅτι ἄνδρα οὐ γινώσκω;» Τί μου καὶ τὴν καρδίαν θροεῖς, καὶ τὴν ἀκοὴν ξενοφωνεῖς;
χειλέων μου, καὶ εἶπεν· Ἰδοὺ ἤψατο τῶν χειλέων του, καὶ ἀφαιρεῖ τὰς ἀνομίας σου, καὶ τὰς ἁμαρτίας σου περικαθαριεί. » Είδες τίνες παρίστανται τῷ θυσια στηρίῳ, καὶ οἴοις ὀφθαλμοῖς δεῖ ἐνατενίζειν ἔνδον, καθαροῖς, ἀδόλοις, εὐμεταδότοις, φιλοπτώχοις ; τῆς πάσης πραγματείας ἐπιλαβέσθαι· . Ωφθη δὲ αὐ- τῷ, φησίν, ἄγγελος Κυρίου ἑστὼς ἐκ δεξιῶν τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ θυμιάματος. Καὶ ἰδὼν Ζαχαρίας, ἐταράχθη, καὶ φόβος ἐπέπεσεν ἐπ' αὐτόν. Εἶπε δὲ αὐτῷ ὁ ἄγγελος· Μή φοβοῦ, Ζαχαρία, διότι εισηκού- σθη ἡ δέησίς σου, καὶ ἰδοὺ Ἐλισάβετ ή συγγενής σου, γεννήσει υἱόν σοι, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰωάν- νην. Καὶ ἔσται χαρά σοι καὶ ἀγαλλίασις, καὶ παντὶ τῷ λαῷ σου. » Ταῦτα τοῦ ἀγγέλου διαγορεύοντος, ὁ Ζαχαρίας ἐν τούτῳ, δειλίᾳ καὶ φόβῳ Θεοῦ συλληφθείς, ἀνταπεκρίθη πρὸς τὸν ἄγγελον φάσκων· Έξω φόβου κελεύεις με ὑπουργεῖν, καὶ λέγεις μοι· Μὴ φοβοῦ, Ζαχαρία· καὶ πῶς οἷόν τε τοῦτο; Ο οὐκ εἶδόν ποτε, νῦν ἐν πρώτοις τεθέαμαι, πῦρ φθεγγόμενον, ἀσώμα- τον άνθρωπον, ζωγραφητὸν πρόσωπον, ἀσύνθετον. ὄψιν, νεφελοσύστατον σχῆμα, αερόβατον δρομέα πτε ροβόλον, θυσιοπάρεδρον λόγον ἐκβάλλεις, καὶ φόβον δει κνύεις· τὰ ῥήματά σου πύρινα, καὶ τὰ ἐπαγγέλματά σου δύσπιστα. Ελισάβετ κυοφορήσει, κἀγὼ πατὴρ ἀναδει χθήσομαι ; "Οτε θανάτου γειτονία, τότε παιδὸς φυτουρ γία ; Ὅτε πάππος τὴν ἡλικίαν, τότε πατὴρ τὴν προσδο- κίαν; λόγος πρὸς γόνον οὐδείς· ἐσβέσθη τὰ γεννητικὰ μόρια, ἐκαθεύδησε λοιπὸν ἡ φύσις, ἀδιύπνιστος πρὸς ὄρεξιν μένει, λήθην ἑαυτῆς εἰργάσατο. Κἀγὼ τῷ γή- ρατι τῇ γῇ προσνένευκα, καὶ Ἐλισάβετ πρὸς ἑτοιμα σίαν βακτηρίαν μεμίσθωται. "Απαξ ή ξηρὰ ῥάβδος τοῦ ᾿Ααρών ήνθησεν, οὐχὶ δὲ πολλάκις. Κατὰ τί γνώ- σομαι τοῦτο; Ὁ δὲ ἄγγελος πρὸς αὐτόν· Τί ἀδολε- σχεις, Ζαχαρία ; καὶ ἱερατεύεις, καὶ διστάζεις; Μὴ οὐκ ἦν ᾿Αβραὰμ ἑκατονταετὴς, καὶ Σάῤῥα πρὸς νέο κρωσιν μήτρας· ἀσχολουμένη; Μὴ ἔστειλεν ὁ τούτων καρπός; Εἰ μὴ εἶχες ὑποδείγματα, καλῶς ἐδίστασας· εἰ δὲ ἐξ ἐκείνων κατάγῃ, τί τὰ ἐκείνων οὐ διανοῇ, ῾Ο ἐθνικὸς ᾽Αβραὰμ ἐπίστευσε, καὶ ὁ ἱερατικὸς ἀμ- φιβάλλεις; ἐκεῖνος ἐκτὸς θυμιάματος ἐμυρίσθη, καὶ σὺ ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ ἐκαπνίσθης ; ἐκεῖνος τὸν κλη- ρονόμον δεχόμενος ἠγαλλιᾶτο, καὶ σὺ τὸν πρόδρομον Ἰωάννην εἰς οὐδὲν λογίζῃ; Αὐτός σε τῆς καταδίκης ἐξελεῖται, αὐτός σε τῆς κατάρας ἐλυτρώσατο· αὐτός σου τὴν γλωττιαίαν κλεῖδα βαστάζει· αὐτὸς πρὸς Κύριον πολλοὺς ἐπιστρέψει· αὐτὸς ἐν δυνάμει Ηλίου τοῦ προφήτου προπορεύσεται, οὐ πύρινον σκεῦος άρ- ματηλατῶν, ἀλλὰ τὸ Ἰορδάνειον λουτρὸν εὐτρεπίζων διὰ τὸν πολὺν ῥύπον τῶν ἁμαρτιῶν. Διό σοι καὶ εἰπεῖν προσετάχθην· . Εἰσηκούσθη ἡ δέησίς σου, ὅτι ἔφθασεν ὁ καιρὸς ὁ πάλαι προφητευθεὶς καὶ νῦν πληρωθείς· ε Φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ· Ετοιμά- σατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους αὐτοῦ. ὁ Οὐκ ἄγγελος, οὐ πρέσβυς, ἀλλ' αὐτὸς ὁ Κύριος ἥξει καὶ σώσει ἡμᾶς. Διὰ τοῦτο, Ζαχαρία, 17. • HOMILIA 'IN NATIVITATEM PRÆCURSORIS. A tuas, et peccata tua purgabit "., Viden' quinan B c sint qui altari astart, et quibusnam oculis introspi - cere par sit, sinceris, dolo carentibus, munificis, pauperum amantibus ? totum resumere : « Visus ei, inquit, angelus Domini, stans a dextris altaris incensi. Et videns Zacharias turbatus est, et timor cecidit super eum. Ait autem illi angelus : Ne timeas, Zacharia, quo- niam exaudita est oratio tua, et ecce Elisabet uxor tua pariet tibi filium et vocabis nomen ejus Joan- nem. Et erit tibi gaudium et exsultatio et omni populo tuo : » Hæc loquente angelo, pavore ac ti- more Dei correptus Zacharias respondit illi: Absque timore jubes me ministrare, aisque mihi: Ne ti- meas, Zacharia; ecqua ratione fieri illud potest ? Quod nunquam videram nunc primum conspicio, loquentem ignem, incorporeum hominem, depictum vultum, incompositum aspectum, habitum nubis speciem ferentem, aereum cursorem alatum, sermo- nem inter sacrificia erumpentem emittis, metum in - cutis, verba tua ignea, et promissa tua creditu difi- cilia. Elisabet uterum gestabit; et ego pater esse de- clarabor? Cum vicina inors, tumne puer gignitur ? Cum ætate avus esse possim, tumne me patrem fore sperandum? Nulla gignendi ratio : genitalia exstincta sunt, dormit jam natura, nec excitari potest ad concupiscentiam, ad oblivionem sui devenit. Ego prae senectute versus terram curvatus sum, jam sibi Elisabet bacuium apparavit. Semel arida Aaronis ¸ virga floruit, sed non pluries. Quo signo illud norim? Tum angelus illi : Quid nugaris, Zacharia: sacerdotio fungeris et dubitas? Nonne Abraham centenarius, et Saræ vulva exstincta "erat? An ideo corum fructus cohibitus est? Si non suppeteret exemplum, jure dubitares; quod si ab illis originem ducis, quare quæ illos spectant non recogitas? Gen- tilis Abraham credidit 18, et tu sacerdos ambigis? ille absque incenso suffitu, perflatus est, et tu in altari fumigatus? Hærede ille accepto exsultavit; tu præcursorem Joannem nihil reputas? Ipse te damnatione liberabit ipse te eruet a maledicto : ipse clavem linguæ gestat tuæ : mullos convertet D ad Dominum : ipse in virtute Eliæ prophetæ pro- Isa. vi, 6, 7. so ibid. 13. 11-14. si Isa. XL, 3. . phelabit", non igneo curru vectus, sed Jordanicum præparans lavacrum, propter multas peccatorum sordes. Quamobrem jussus sum tibi dicere: « Exau- dita est oratio tua so; » quia advenit tempus olim prænuntiatum a prophetis, nunc impletum: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini, rectas facile semitas ejus 1. Non angelus, non legatus, sed ipse Dominus veniet et salvabit nos. Quapropter, Zacharia, tu esto mutus, accepto, in repugnandi tempore, merito supplicio : ego vero ab alio in alium locum pergo, et Virginem conventurus sum, Gen. xvii, 17. Gen. xv, Num. xvII, 8. 6. Luc. 8, 2. Quid igitur Lucas evangelista? oportet enim 2. Τί οὖν ὁ εὐαγγελιστής Λουκάς; καλὸν γὰρ ἡμᾶς 1. Luc. 1,
Τί τὸ μὴ ἀκουσθὲν ἀπὸ τοῦ αἰῶνος διαγγέλλεις; ἔγκυος εὑρεθήσομαι, καὶ ἀνδρὸς πεῖραν οὐ λήψομαι; «Πῶς ἔσται μοι τοῦτο;» Μήτηρ ὀνομασθήσομαι, καὶ μητρικῶν ὠδίνων ἔξω γενήσομαι; «Πῶς ἔσται μοι τοῦτο;» Μαζὸν ἐπιδώσω, καὶ σπάργανα συσφίγξω, καὶ παῖδα γαλακτοτροφήσω, καὶ τί τὸ ἐν ἐμοὶ οὐ γνώσομαι; «Πῶς ἔσται μοι τοῦτο;» λέγε μοι τὴν εὔλογον αἰτίαν, ἵνα γνώσω τὴν ἀμφίβολον κυοφορίαν. Ξένον τῆς Εὔας ἡ γέννησις, ἀλλ’ ὅμως ἐκ τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς ἐλήφθη· καὶ ἔσχε τὸ αἴτιον ὅθεν ἐγνωρίσθη τὸ φύραμα, ὅτι ἐξ αὐτοῦ ἡ αὐτῷ ληφθεῖσα, καὶ ὁ ἴδιος τῷ ἰδίῳ ἀνεπληρώθη τόπος Ξενοπρεπεστέρα δὲ τῆς Εὔας ἡ τοῦ Ἀδὰμ γέννησις· ἀλλ’ ὅμως καὶ αὐτὴ φανεροποιηθεῖσα, γραφῇ παρεδόθη, καὶ πῶς παραχρῆμα γέγονε σαφῶς ἐγνωρίσθη, ὅτι ἀπὸ τῆς γῆς χοῦν λαβὼν ὁ δημιουργὸς, θεόμορφον ζῶον κατεσκεύασε τὸν πρωτόπλαστον. Ὡς ἐκεῖνα γνώριμα, καὶ τοῦτο σαφήνισον· ἐπειδὴ τὸ προλεχθέν μοι παρὰ σοῦ ὑπερηκόντισε τὰ λεχθέντα· «Πῶς ἔσται μοι τοῦτο, ἐπεὶ ἄνδρα οὐ γινώσκω;» Ὁ δὲ Γαβριὴλ πρὸς τὴν Παρθένον· Πῶς ἔσται σοι τοῦτο; Παρ’ ἐμοῦ τὸν τρόπον ζητεῖς, Παρθένε, μαθεῖν; Μὴ δύναται δοῦλος σκοπὸν εἰδέναι δεσπότου;
χειλέων μου, καὶ εἶπεν· Ἰδοὺ ἤψατο τῶν χειλέων του, καὶ ἀφαιρεῖ τὰς ἀνομίας σου, καὶ τὰς ἁμαρτίας σου περικαθαριεί. » Είδες τίνες παρίστανται τῷ θυσια στηρίῳ, καὶ οἴοις ὀφθαλμοῖς δεῖ ἐνατενίζειν ἔνδον, καθαροῖς, ἀδόλοις, εὐμεταδότοις, φιλοπτώχοις ; τῆς πάσης πραγματείας ἐπιλαβέσθαι· . Ωφθη δὲ αὐ- τῷ, φησίν, ἄγγελος Κυρίου ἑστὼς ἐκ δεξιῶν τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ θυμιάματος. Καὶ ἰδὼν Ζαχαρίας, ἐταράχθη, καὶ φόβος ἐπέπεσεν ἐπ' αὐτόν. Εἶπε δὲ αὐτῷ ὁ ἄγγελος· Μή φοβοῦ, Ζαχαρία, διότι εισηκού- σθη ἡ δέησίς σου, καὶ ἰδοὺ Ἐλισάβετ ή συγγενής σου, γεννήσει υἱόν σοι, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰωάν- νην. Καὶ ἔσται χαρά σοι καὶ ἀγαλλίασις, καὶ παντὶ τῷ λαῷ σου. » Ταῦτα τοῦ ἀγγέλου διαγορεύοντος, ὁ Ζαχαρίας ἐν τούτῳ, δειλίᾳ καὶ φόβῳ Θεοῦ συλληφθείς, ἀνταπεκρίθη πρὸς τὸν ἄγγελον φάσκων· Έξω φόβου κελεύεις με ὑπουργεῖν, καὶ λέγεις μοι· Μὴ φοβοῦ, Ζαχαρία· καὶ πῶς οἷόν τε τοῦτο; Ο οὐκ εἶδόν ποτε, νῦν ἐν πρώτοις τεθέαμαι, πῦρ φθεγγόμενον, ἀσώμα- τον άνθρωπον, ζωγραφητὸν πρόσωπον, ἀσύνθετον. ὄψιν, νεφελοσύστατον σχῆμα, αερόβατον δρομέα πτε ροβόλον, θυσιοπάρεδρον λόγον ἐκβάλλεις, καὶ φόβον δει κνύεις· τὰ ῥήματά σου πύρινα, καὶ τὰ ἐπαγγέλματά σου δύσπιστα. Ελισάβετ κυοφορήσει, κἀγὼ πατὴρ ἀναδει χθήσομαι ; "Οτε θανάτου γειτονία, τότε παιδὸς φυτουρ γία ; Ὅτε πάππος τὴν ἡλικίαν, τότε πατὴρ τὴν προσδο- κίαν; λόγος πρὸς γόνον οὐδείς· ἐσβέσθη τὰ γεννητικὰ μόρια, ἐκαθεύδησε λοιπὸν ἡ φύσις, ἀδιύπνιστος πρὸς ὄρεξιν μένει, λήθην ἑαυτῆς εἰργάσατο. Κἀγὼ τῷ γή- ρατι τῇ γῇ προσνένευκα, καὶ Ἐλισάβετ πρὸς ἑτοιμα σίαν βακτηρίαν μεμίσθωται. "Απαξ ή ξηρὰ ῥάβδος τοῦ ᾿Ααρών ήνθησεν, οὐχὶ δὲ πολλάκις. Κατὰ τί γνώ- σομαι τοῦτο; Ὁ δὲ ἄγγελος πρὸς αὐτόν· Τί ἀδολε- σχεις, Ζαχαρία ; καὶ ἱερατεύεις, καὶ διστάζεις; Μὴ οὐκ ἦν ᾿Αβραὰμ ἑκατονταετὴς, καὶ Σάῤῥα πρὸς νέο κρωσιν μήτρας· ἀσχολουμένη; Μὴ ἔστειλεν ὁ τούτων καρπός; Εἰ μὴ εἶχες ὑποδείγματα, καλῶς ἐδίστασας· εἰ δὲ ἐξ ἐκείνων κατάγῃ, τί τὰ ἐκείνων οὐ διανοῇ, ῾Ο ἐθνικὸς ᾽Αβραὰμ ἐπίστευσε, καὶ ὁ ἱερατικὸς ἀμ- φιβάλλεις; ἐκεῖνος ἐκτὸς θυμιάματος ἐμυρίσθη, καὶ σὺ ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ ἐκαπνίσθης ; ἐκεῖνος τὸν κλη- ρονόμον δεχόμενος ἠγαλλιᾶτο, καὶ σὺ τὸν πρόδρομον Ἰωάννην εἰς οὐδὲν λογίζῃ; Αὐτός σε τῆς καταδίκης ἐξελεῖται, αὐτός σε τῆς κατάρας ἐλυτρώσατο· αὐτός σου τὴν γλωττιαίαν κλεῖδα βαστάζει· αὐτὸς πρὸς Κύριον πολλοὺς ἐπιστρέψει· αὐτὸς ἐν δυνάμει Ηλίου τοῦ προφήτου προπορεύσεται, οὐ πύρινον σκεῦος άρ- ματηλατῶν, ἀλλὰ τὸ Ἰορδάνειον λουτρὸν εὐτρεπίζων διὰ τὸν πολὺν ῥύπον τῶν ἁμαρτιῶν. Διό σοι καὶ εἰπεῖν προσετάχθην· . Εἰσηκούσθη ἡ δέησίς σου, ὅτι ἔφθασεν ὁ καιρὸς ὁ πάλαι προφητευθεὶς καὶ νῦν πληρωθείς· ε Φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ· Ετοιμά- σατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους αὐτοῦ. ὁ Οὐκ ἄγγελος, οὐ πρέσβυς, ἀλλ' αὐτὸς ὁ Κύριος ἥξει καὶ σώσει ἡμᾶς. Διὰ τοῦτο, Ζαχαρία, 17. • HOMILIA 'IN NATIVITATEM PRÆCURSORIS. A tuas, et peccata tua purgabit "., Viden' quinan B c sint qui altari astart, et quibusnam oculis introspi - cere par sit, sinceris, dolo carentibus, munificis, pauperum amantibus ? totum resumere : « Visus ei, inquit, angelus Domini, stans a dextris altaris incensi. Et videns Zacharias turbatus est, et timor cecidit super eum. Ait autem illi angelus : Ne timeas, Zacharia, quo- niam exaudita est oratio tua, et ecce Elisabet uxor tua pariet tibi filium et vocabis nomen ejus Joan- nem. Et erit tibi gaudium et exsultatio et omni populo tuo : » Hæc loquente angelo, pavore ac ti- more Dei correptus Zacharias respondit illi: Absque timore jubes me ministrare, aisque mihi: Ne ti- meas, Zacharia; ecqua ratione fieri illud potest ? Quod nunquam videram nunc primum conspicio, loquentem ignem, incorporeum hominem, depictum vultum, incompositum aspectum, habitum nubis speciem ferentem, aereum cursorem alatum, sermo- nem inter sacrificia erumpentem emittis, metum in - cutis, verba tua ignea, et promissa tua creditu difi- cilia. Elisabet uterum gestabit; et ego pater esse de- clarabor? Cum vicina inors, tumne puer gignitur ? Cum ætate avus esse possim, tumne me patrem fore sperandum? Nulla gignendi ratio : genitalia exstincta sunt, dormit jam natura, nec excitari potest ad concupiscentiam, ad oblivionem sui devenit. Ego prae senectute versus terram curvatus sum, jam sibi Elisabet bacuium apparavit. Semel arida Aaronis ¸ virga floruit, sed non pluries. Quo signo illud norim? Tum angelus illi : Quid nugaris, Zacharia: sacerdotio fungeris et dubitas? Nonne Abraham centenarius, et Saræ vulva exstincta "erat? An ideo corum fructus cohibitus est? Si non suppeteret exemplum, jure dubitares; quod si ab illis originem ducis, quare quæ illos spectant non recogitas? Gen- tilis Abraham credidit 18, et tu sacerdos ambigis? ille absque incenso suffitu, perflatus est, et tu in altari fumigatus? Hærede ille accepto exsultavit; tu præcursorem Joannem nihil reputas? Ipse te damnatione liberabit ipse te eruet a maledicto : ipse clavem linguæ gestat tuæ : mullos convertet D ad Dominum : ipse in virtute Eliæ prophetæ pro- Isa. vi, 6, 7. so ibid. 13. 11-14. si Isa. XL, 3. . phelabit", non igneo curru vectus, sed Jordanicum præparans lavacrum, propter multas peccatorum sordes. Quamobrem jussus sum tibi dicere: « Exau- dita est oratio tua so; » quia advenit tempus olim prænuntiatum a prophetis, nunc impletum: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini, rectas facile semitas ejus 1. Non angelus, non legatus, sed ipse Dominus veniet et salvabit nos. Quapropter, Zacharia, tu esto mutus, accepto, in repugnandi tempore, merito supplicio : ego vero ab alio in alium locum pergo, et Virginem conventurus sum, Gen. xvii, 17. Gen. xv, Num. xvII, 8. 6. Luc. 8, 2. Quid igitur Lucas evangelista? oportet enim 2. Τί οὖν ὁ εὐαγγελιστής Λουκάς; καλὸν γὰρ ἡμᾶς 1. Luc. 1,
Πῶς ἔσται σοι τοῦτο; Μηνυτὴς ἀπεστάλην, οὐχ ἑρμηνευτής. «Τίς ἔγνω νοῦν Κυρίου; ἢ τίς σύμβουλος αὐτοῦ ἐγένετο;» Ἃ ἀκούω λαλῶ, οὐδὲν ἴδιον πλάττω. Πῶς ἔσται σοι τοῦτο; Τὸ πῶς ἐπὶ Θεοῦ μὴ ζήτει. Πῶς ἔσται σοι τοῦτο; Ὡς Ἡσαί̈ας προηγόρευσε φάσκων· «Ἰδοὺ ἡ Παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει·» τὸ ἕξειν σε προηγόρευσεν, ἐγὼ δὲ λέγω σοι, ὅτι «τέξεις υἱὸν καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν·» αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
χειλέων μου, καὶ εἶπεν· Ἰδοὺ ἤψατο τῶν χειλέων του, καὶ ἀφαιρεῖ τὰς ἀνομίας σου, καὶ τὰς ἁμαρτίας σου περικαθαριεί. » Είδες τίνες παρίστανται τῷ θυσια στηρίῳ, καὶ οἴοις ὀφθαλμοῖς δεῖ ἐνατενίζειν ἔνδον, καθαροῖς, ἀδόλοις, εὐμεταδότοις, φιλοπτώχοις ; τῆς πάσης πραγματείας ἐπιλαβέσθαι· . Ωφθη δὲ αὐ- τῷ, φησίν, ἄγγελος Κυρίου ἑστὼς ἐκ δεξιῶν τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ θυμιάματος. Καὶ ἰδὼν Ζαχαρίας, ἐταράχθη, καὶ φόβος ἐπέπεσεν ἐπ' αὐτόν. Εἶπε δὲ αὐτῷ ὁ ἄγγελος· Μή φοβοῦ, Ζαχαρία, διότι εισηκού- σθη ἡ δέησίς σου, καὶ ἰδοὺ Ἐλισάβετ ή συγγενής σου, γεννήσει υἱόν σοι, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰωάν- νην. Καὶ ἔσται χαρά σοι καὶ ἀγαλλίασις, καὶ παντὶ τῷ λαῷ σου. » Ταῦτα τοῦ ἀγγέλου διαγορεύοντος, ὁ Ζαχαρίας ἐν τούτῳ, δειλίᾳ καὶ φόβῳ Θεοῦ συλληφθείς, ἀνταπεκρίθη πρὸς τὸν ἄγγελον φάσκων· Έξω φόβου κελεύεις με ὑπουργεῖν, καὶ λέγεις μοι· Μὴ φοβοῦ, Ζαχαρία· καὶ πῶς οἷόν τε τοῦτο; Ο οὐκ εἶδόν ποτε, νῦν ἐν πρώτοις τεθέαμαι, πῦρ φθεγγόμενον, ἀσώμα- τον άνθρωπον, ζωγραφητὸν πρόσωπον, ἀσύνθετον. ὄψιν, νεφελοσύστατον σχῆμα, αερόβατον δρομέα πτε ροβόλον, θυσιοπάρεδρον λόγον ἐκβάλλεις, καὶ φόβον δει κνύεις· τὰ ῥήματά σου πύρινα, καὶ τὰ ἐπαγγέλματά σου δύσπιστα. Ελισάβετ κυοφορήσει, κἀγὼ πατὴρ ἀναδει χθήσομαι ; "Οτε θανάτου γειτονία, τότε παιδὸς φυτουρ γία ; Ὅτε πάππος τὴν ἡλικίαν, τότε πατὴρ τὴν προσδο- κίαν; λόγος πρὸς γόνον οὐδείς· ἐσβέσθη τὰ γεννητικὰ μόρια, ἐκαθεύδησε λοιπὸν ἡ φύσις, ἀδιύπνιστος πρὸς ὄρεξιν μένει, λήθην ἑαυτῆς εἰργάσατο. Κἀγὼ τῷ γή- ρατι τῇ γῇ προσνένευκα, καὶ Ἐλισάβετ πρὸς ἑτοιμα σίαν βακτηρίαν μεμίσθωται. "Απαξ ή ξηρὰ ῥάβδος τοῦ ᾿Ααρών ήνθησεν, οὐχὶ δὲ πολλάκις. Κατὰ τί γνώ- σομαι τοῦτο; Ὁ δὲ ἄγγελος πρὸς αὐτόν· Τί ἀδολε- σχεις, Ζαχαρία ; καὶ ἱερατεύεις, καὶ διστάζεις; Μὴ οὐκ ἦν ᾿Αβραὰμ ἑκατονταετὴς, καὶ Σάῤῥα πρὸς νέο κρωσιν μήτρας· ἀσχολουμένη; Μὴ ἔστειλεν ὁ τούτων καρπός; Εἰ μὴ εἶχες ὑποδείγματα, καλῶς ἐδίστασας· εἰ δὲ ἐξ ἐκείνων κατάγῃ, τί τὰ ἐκείνων οὐ διανοῇ, ῾Ο ἐθνικὸς ᾽Αβραὰμ ἐπίστευσε, καὶ ὁ ἱερατικὸς ἀμ- φιβάλλεις; ἐκεῖνος ἐκτὸς θυμιάματος ἐμυρίσθη, καὶ σὺ ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ ἐκαπνίσθης ; ἐκεῖνος τὸν κλη- ρονόμον δεχόμενος ἠγαλλιᾶτο, καὶ σὺ τὸν πρόδρομον Ἰωάννην εἰς οὐδὲν λογίζῃ; Αὐτός σε τῆς καταδίκης ἐξελεῖται, αὐτός σε τῆς κατάρας ἐλυτρώσατο· αὐτός σου τὴν γλωττιαίαν κλεῖδα βαστάζει· αὐτὸς πρὸς Κύριον πολλοὺς ἐπιστρέψει· αὐτὸς ἐν δυνάμει Ηλίου τοῦ προφήτου προπορεύσεται, οὐ πύρινον σκεῦος άρ- ματηλατῶν, ἀλλὰ τὸ Ἰορδάνειον λουτρὸν εὐτρεπίζων διὰ τὸν πολὺν ῥύπον τῶν ἁμαρτιῶν. Διό σοι καὶ εἰπεῖν προσετάχθην· . Εἰσηκούσθη ἡ δέησίς σου, ὅτι ἔφθασεν ὁ καιρὸς ὁ πάλαι προφητευθεὶς καὶ νῦν πληρωθείς· ε Φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ· Ετοιμά- σατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους αὐτοῦ. ὁ Οὐκ ἄγγελος, οὐ πρέσβυς, ἀλλ' αὐτὸς ὁ Κύριος ἥξει καὶ σώσει ἡμᾶς. Διὰ τοῦτο, Ζαχαρία, 17. • HOMILIA 'IN NATIVITATEM PRÆCURSORIS. A tuas, et peccata tua purgabit "., Viden' quinan B c sint qui altari astart, et quibusnam oculis introspi - cere par sit, sinceris, dolo carentibus, munificis, pauperum amantibus ? totum resumere : « Visus ei, inquit, angelus Domini, stans a dextris altaris incensi. Et videns Zacharias turbatus est, et timor cecidit super eum. Ait autem illi angelus : Ne timeas, Zacharia, quo- niam exaudita est oratio tua, et ecce Elisabet uxor tua pariet tibi filium et vocabis nomen ejus Joan- nem. Et erit tibi gaudium et exsultatio et omni populo tuo : » Hæc loquente angelo, pavore ac ti- more Dei correptus Zacharias respondit illi: Absque timore jubes me ministrare, aisque mihi: Ne ti- meas, Zacharia; ecqua ratione fieri illud potest ? Quod nunquam videram nunc primum conspicio, loquentem ignem, incorporeum hominem, depictum vultum, incompositum aspectum, habitum nubis speciem ferentem, aereum cursorem alatum, sermo- nem inter sacrificia erumpentem emittis, metum in - cutis, verba tua ignea, et promissa tua creditu difi- cilia. Elisabet uterum gestabit; et ego pater esse de- clarabor? Cum vicina inors, tumne puer gignitur ? Cum ætate avus esse possim, tumne me patrem fore sperandum? Nulla gignendi ratio : genitalia exstincta sunt, dormit jam natura, nec excitari potest ad concupiscentiam, ad oblivionem sui devenit. Ego prae senectute versus terram curvatus sum, jam sibi Elisabet bacuium apparavit. Semel arida Aaronis ¸ virga floruit, sed non pluries. Quo signo illud norim? Tum angelus illi : Quid nugaris, Zacharia: sacerdotio fungeris et dubitas? Nonne Abraham centenarius, et Saræ vulva exstincta "erat? An ideo corum fructus cohibitus est? Si non suppeteret exemplum, jure dubitares; quod si ab illis originem ducis, quare quæ illos spectant non recogitas? Gen- tilis Abraham credidit 18, et tu sacerdos ambigis? ille absque incenso suffitu, perflatus est, et tu in altari fumigatus? Hærede ille accepto exsultavit; tu præcursorem Joannem nihil reputas? Ipse te damnatione liberabit ipse te eruet a maledicto : ipse clavem linguæ gestat tuæ : mullos convertet D ad Dominum : ipse in virtute Eliæ prophetæ pro- Isa. vi, 6, 7. so ibid. 13. 11-14. si Isa. XL, 3. . phelabit", non igneo curru vectus, sed Jordanicum præparans lavacrum, propter multas peccatorum sordes. Quamobrem jussus sum tibi dicere: « Exau- dita est oratio tua so; » quia advenit tempus olim prænuntiatum a prophetis, nunc impletum: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini, rectas facile semitas ejus 1. Non angelus, non legatus, sed ipse Dominus veniet et salvabit nos. Quapropter, Zacharia, tu esto mutus, accepto, in repugnandi tempore, merito supplicio : ego vero ab alio in alium locum pergo, et Virginem conventurus sum, Gen. xvii, 17. Gen. xv, Num. xvII, 8. 6. Luc. 8, 2. Quid igitur Lucas evangelista? oportet enim 2. Τί οὖν ὁ εὐαγγελιστής Λουκάς; καλὸν γὰρ ἡμᾶς 1. Luc. 1,
Continue reading PG 28: Sermo in annuntiationem deiparae Sp. →≣ entire volume