Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) — PG column chips mark the printed columns.
PG 28:1053ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΛΟΓΟΣ ΕΙΣ ΤΟ ΠΑΘΟΣ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΤΗ ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ. Μέγα μὲν οὐρανὸς δημιούργημα, καὶ τῆς ὁρωμένης κτίσεως πρῶτον ὑπὸ τοῦ Θεοῦ εἰς τὸ εἶναι καλούμενον· μέγα δέ τι καὶ θαυμαστὸν τῶν ἀγγέλων ἡ φύσις, ἀοράτοις στεφανουμένη τοῖς κάλλεσιν. Ἁμιλλᾶται τοῖς εἰρημένοις καὶ ἥλιος, τὰς ἡμερινὰς τοῦ φωτὸς λαμπάδας περιβαλλόμενος, καὶ τὸν οὐράνιον δρόμον ἐλαύνων. Ἐκπλήττει τὴν διάνοιαν ἡ γῆ, κρεμαμένη προστάγματι, καὶ τὸ βαρὺ στοιχεῖον τοῖς ὕδασιν ἐποχούμενον. Τί δ’ ἄν τις εἴποι, θάλατταν ἡπλωμένην ὁρῶν, καὶ ψάμμῳ μὲν δεδεμένην, πνεύμασι δὲ κυβερνωμένην; Ἀλλὰ πάντα μὲν καλὰ καὶ λίαν καλὰ, καὶ τῆς τοῦ δημιουργοῦ σοφίας τεχνάσματα· ᾔσχυνε δὲ τούτων τὸ κάλλος ὁ ἄνθρωπος τῇ τῆς τιμῆς ὑπερβολῇ, τοῖς τιμωμένοις τὴν ὕβριν γεννήσας. Θαῦμα γὰρ τῇ κτίσει προσενέγκας ὑπερβαῖνον τὰ μέτρα τῆς κτίσεως, ἀδοξίαν τοῖς τιμωμένοις κατέχεεν. Οὕτω πλάνης μήτηρ ἡ κτίσις ἄκουσα γέγονεν. Ἀλλ’ ᾤκτειρε τὴν πλανωμένην ὁ Θεὸς, καὶ φέρει σταυρὸν ἐν μέσῳ, θεογνωσίας ἀνθρώποις ὄργανον, τῆς κτίσεως δυνατώτερον. Ἄπρακτος γοῦν ὁ οὐρανὸς πρὸς ἀσεβείας γέγονε διόρθωσιν.
κην. Αλεκτρυών σου τὴν μεγαλαυχίαν ἐλέγξει· ἐκεῖ- νος τῶν τοῦ δεσπότου λόγων συνήγορος ἔσται· ἐκεῖνός σοι τοῖς τῶν ῥημάτων κόμποις βοῶν ἀντιστήσεται. Ἠκολούθη τοῖς λόγοις τὰ πράγματα. Παιδίσκη φθέγ- γεται, καὶ ἡ κορυφὴ τῶν ἀποστόλων ταράττεται, καὶ Πέτρος ἐλέγχεται. Κόρη λαλεῖ, καὶ ἡ πέτρα χειμά- ζεται· κόρη ψιθυρίζει, καὶ Πέτρος ἀρνεῖται. Ηλπιζε πείθειν τὴν κόρην ὁ Πέτρος ὀμνύων· ἀλλ᾽ ὄρνις τοὺς ὅρκους οὐ δέχεται· ἐπιστομίζει ταῖς φωναῖς τὸν ἀρ- νούμενον. Αξίαν ἀποστολικὴν οὐκ αἰσχύνεται· τιμᾷ γὰρ τοῦ Δεσπότου τὴν πρόῤῥησιν· « Πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι, τρὶς ἀπαρνήσῃ με. » Είληφα, Πέτρε, τῆς κατηγορίας τὸ σύνθημα. Κἂν σιωπῆσαι μὴ θέλω, βοᾷν οὐκ ἰσχύω. Ὢ ῥημάτων κυμάτων τῷ Πέτρῳ φανέν των ! Ον ᾐδέσθη τὰ κύματα, τοῦτον ἀλεκτρυὼν ἐστη- λίτευσεν. Ὅπου γὰρ ὁ Δεσπότης προστάττων ἐστὶν, Β ὑπηρετεῖ τοῖς ὁμοδούλοις ἡ θάλαττα. "Οπου ὁ Δεσπότης ἀντιπράττει, καὶ ἀλεκτρυόνες ὁπλίζονται. Πάντα γὰρ τοῖς τοῦ πεποιηκότος ἔπεται νεύμασιν. . Ἐὰν δέῃ με σὺν σοὶ ἀποθανεῖν, οὐ μή σε ἀπαρνήσομαι· κ καὶ πάλιν· « Οὐκ οἶδα τὸν ἄνθρωπον. » Βλέπε φόβον καὶ πόθου συμπεπλεγμένας φωνάς. Ηγνόησας, ὦ Πέτρε, τὸν Κύριον ; Οὐκοῦν καὶ ὁ Κύριος τὸν Πέτρον ηγνόη- σεν ; Ω φόβου πόθον νικήσαντος! Θεώρησον τὴν τοῦ Πέτρου δειλίαν, ἵνα μάθης, τίς ὁ τὴν παρρησίαν δω- ρούμενος. Ελεγχέσθω φύσις, ἵνα φανῇ ἡ χάρις· δει- ανύσθω τὸ πάθος, ἵνα φανῇ τῆς δυνάμεως ὁ χορηγός· αὐτῷ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος καὶ νῦν καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. οι ο Ο κακοζηλίαν ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΛΟΓΟΣ ΕΙΣ ΤΟ ΠΑΘΟΣ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ (20) ΤΗ ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ. - νης κτίσεως πρῶτον ὑπὸ τοῦ Θεοῦ εἰς τὸ εἶναι καλού- μενον· μέγα δέ τι καὶ θαυμαστὸν τῶν ἀγγέλων ἡ φύσις, ἀοράτοις στεφανουμένη τοῖς κάλλεσιν. ᾿Αμιλ- λᾶται τοῖς εἰρημένοις καὶ ἥλιος, τὰς ἡμερινὰς τοῦ φωτός λαμπάδας περιβαλλόμενος, καὶ τὸν οὐράνιον - SERMO IN PASSIONEM DOMINI. A verborum necessitas. Jactantiam tuam gallus coar- Matth. xxνι, 54. ss ibid. 72. guet ipse Domini verborum assertor erit: ille cantando verborum tuorum venditationi obsistet. Verba ejusmodi res ipsa consecuta est. Loquitur puella, et apostolorum coryphæus turbatur, Pe- trusque coarguitur. Puella loquitur, et petra tem- pestate movetur. Puella susurrat, et Petrus negat. Sperabat Petrus sibi juranti fiden habituram puel- lam; sed avis juramenta non admittit: voce sua juranti os obturat; apostolicam non veretur digni- talem : veneratur quippe Domini prædictionem. • Priusquam gallus cantet, ter me negabis 81. Accepi, Petre, accusandi tempus condictum. Li- cel tacere nolim, clamare tamen non valeo. ver- ba quæ quasi fluctus Petro visa sunt! Quem flu- ctus veriti sunt, eum traduxit gallus. Nam ubi Do minus imperat, ibi mare conservis fan:ulatur. Ubi Doininus repugnat, ibi armantur ipsi galli. Omnie quippe opificis nutum sequuntur. « Etiamsi opor- tuerit me mori tecum, non te negabo : . et post : • Non novi hominem 8. » Vide timoris amorisque complicatus voces. Non noras, Petre, Dominum ? An igitur et Dominus Petrum non novit? O metum qui vincit ainorem ! Considera mili illam Petri for- midinem, ut ediscas, quisnam sit qui dat fiduciam. Arguatur natura, ut appareat gratia: exhiks atur infirmitas, ut appareat virtutis auctor, cui gloria et imperium et nunc et in sæcula sæculorum. Amen. IN SERMONEM SEQUENTEM MONITUM. Sermo in Parasceven antiquum est opus : nam in codicibus annorum plusquam octingentorum legitur. Minime tamen Athanasio ascribendus, stylus enim Athanasiano absimile plane est. Nam licet hoc opuscu- lum aliquam præferat elegantiæ speciem, at minime nativam: sed tropis, figuris, exclamationibus ad usque redundantem. In nullis etiam Athanasii operum collectionibus manuscriptis locum ha- buit, quod sciamus. Quare inter spuria merito ablegatur. S. P. N. ATHANASII SERMO IN PASSIONEM DOMINI IN PARASCEVE. primum omnium quæ sub aspectum cadunt creatu- rarum, a Deo vocatum ut esset. Magnum item quidpiam et admirandum est angelorum natura, ornamentis invisibilibus coronata. Cum his quæ diximus sol contendit, qui diurnis lucis facibus 1. Μέγα μὲν οὐρανὸς δημιούργημα, καὶ τῆς ὁρωμέ 1. Magnum quidem opificium est coelum, ac (20) Sic mss. Editi vero simpliciter, εἰς τὴν ἁγίαν παρασκευήν, omissis reliquis,
PG 28:1056Καὶ ἥλιος μὲν ᾐσχύνετο προσκυνούμενος, κωλύειν δὲ τοὺς προσκυνοῦντας οὐκ ἴσχυσε. Γῆ, τὰ τοῦ σώματος φάρμακα βρύουσα, τῇ ψυχῇ νοσούσῃ βοηθεῖν οὐκ ἠδύνατο. Θάλασσα περιττὴ πρὸς τὸ πάθος ἠλέγχετο. Καὶ ἄνθρωπος τυφλώττων περιῆγε τὴν κτίσιν, καὶ τὸ προσπίπτον ψηλαφῶν προσεκύνει, Θεὸν εὑρεῖν οὐ δυνάμενος· ὃν ὁ τῆς κτίσεως ὅλης δῆμος κηρύττων πρὸς τὴν ἑνὸς Θεοῦ διδασκαλίαν προσάγειν οὐκ ἐξήρκεσεν. Ἀλλ’ ὃ μὴ πεποίηκεν ὁ οὐρανὸς, τοῦτο ἴσχυσεν ὁ σταυρός· καὶ ὃν ἥλιος οὐκ ἐδίδαξε, σταυρὸς ἀναλάμψας ἐφωταγώγησε· καὶ ξύλον εὐτελὲς φυτευθὲν οἰκουμένην ἀσεβοῦσαν πρὸς εὐσέβειαν ἐγεώργησε. Ξύλον καταδίκης ὄργανον τοῖς καταδίκοις ἐλευθερίαν ἐκαρποφόρησεν. Ἠτόνησε πρὸς σωτηρίαν ἀνθρώπων ἡ κτίσις, καὶ σταυρὸς εἰσελθὼν ἰατρὸς ἀνεδείχθη. Ἐπειδὴ γὰρ ὁ θάνατος, ξύλῳ τὸ πάλαι βακτηρίᾳ χρησάμενος, τὴν τῶν ἀνθρώπων ῥίζαν ἐπολιόρκησεν, ὁδὸν εὑρὼν εἰς παρείσδυσιν τὴν ἐν βρώσει παράβασιν· τότε, παρανοιχθείσης οὕτω τῆς ὁδοῦ τῷ θανάτῳ τὰ γένη συνήπτετο, καὶ οἱ κοινωνοὶ τῆς φύσεως ἐγίνοντο κληρονόμοι κολάσεως.
κην. Αλεκτρυών σου τὴν μεγαλαυχίαν ἐλέγξει· ἐκεῖ- νος τῶν τοῦ δεσπότου λόγων συνήγορος ἔσται· ἐκεῖνός σοι τοῖς τῶν ῥημάτων κόμποις βοῶν ἀντιστήσεται. Ἠκολούθη τοῖς λόγοις τὰ πράγματα. Παιδίσκη φθέγ- γεται, καὶ ἡ κορυφὴ τῶν ἀποστόλων ταράττεται, καὶ Πέτρος ἐλέγχεται. Κόρη λαλεῖ, καὶ ἡ πέτρα χειμά- ζεται· κόρη ψιθυρίζει, καὶ Πέτρος ἀρνεῖται. Ηλπιζε πείθειν τὴν κόρην ὁ Πέτρος ὀμνύων· ἀλλ᾽ ὄρνις τοὺς ὅρκους οὐ δέχεται· ἐπιστομίζει ταῖς φωναῖς τὸν ἀρ- νούμενον. Αξίαν ἀποστολικὴν οὐκ αἰσχύνεται· τιμᾷ γὰρ τοῦ Δεσπότου τὴν πρόῤῥησιν· « Πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι, τρὶς ἀπαρνήσῃ με. » Είληφα, Πέτρε, τῆς κατηγορίας τὸ σύνθημα. Κἂν σιωπῆσαι μὴ θέλω, βοᾷν οὐκ ἰσχύω. Ὢ ῥημάτων κυμάτων τῷ Πέτρῳ φανέν των ! Ον ᾐδέσθη τὰ κύματα, τοῦτον ἀλεκτρυὼν ἐστη- λίτευσεν. Ὅπου γὰρ ὁ Δεσπότης προστάττων ἐστὶν, Β ὑπηρετεῖ τοῖς ὁμοδούλοις ἡ θάλαττα. "Οπου ὁ Δεσπότης ἀντιπράττει, καὶ ἀλεκτρυόνες ὁπλίζονται. Πάντα γὰρ τοῖς τοῦ πεποιηκότος ἔπεται νεύμασιν. . Ἐὰν δέῃ με σὺν σοὶ ἀποθανεῖν, οὐ μή σε ἀπαρνήσομαι· κ καὶ πάλιν· « Οὐκ οἶδα τὸν ἄνθρωπον. » Βλέπε φόβον καὶ πόθου συμπεπλεγμένας φωνάς. Ηγνόησας, ὦ Πέτρε, τὸν Κύριον ; Οὐκοῦν καὶ ὁ Κύριος τὸν Πέτρον ηγνόη- σεν ; Ω φόβου πόθον νικήσαντος! Θεώρησον τὴν τοῦ Πέτρου δειλίαν, ἵνα μάθης, τίς ὁ τὴν παρρησίαν δω- ρούμενος. Ελεγχέσθω φύσις, ἵνα φανῇ ἡ χάρις· δει- ανύσθω τὸ πάθος, ἵνα φανῇ τῆς δυνάμεως ὁ χορηγός· αὐτῷ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος καὶ νῦν καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. οι ο Ο κακοζηλίαν ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΛΟΓΟΣ ΕΙΣ ΤΟ ΠΑΘΟΣ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ (20) ΤΗ ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ. - νης κτίσεως πρῶτον ὑπὸ τοῦ Θεοῦ εἰς τὸ εἶναι καλού- μενον· μέγα δέ τι καὶ θαυμαστὸν τῶν ἀγγέλων ἡ φύσις, ἀοράτοις στεφανουμένη τοῖς κάλλεσιν. ᾿Αμιλ- λᾶται τοῖς εἰρημένοις καὶ ἥλιος, τὰς ἡμερινὰς τοῦ φωτός λαμπάδας περιβαλλόμενος, καὶ τὸν οὐράνιον - SERMO IN PASSIONEM DOMINI. A verborum necessitas. Jactantiam tuam gallus coar- Matth. xxνι, 54. ss ibid. 72. guet ipse Domini verborum assertor erit: ille cantando verborum tuorum venditationi obsistet. Verba ejusmodi res ipsa consecuta est. Loquitur puella, et apostolorum coryphæus turbatur, Pe- trusque coarguitur. Puella loquitur, et petra tem- pestate movetur. Puella susurrat, et Petrus negat. Sperabat Petrus sibi juranti fiden habituram puel- lam; sed avis juramenta non admittit: voce sua juranti os obturat; apostolicam non veretur digni- talem : veneratur quippe Domini prædictionem. • Priusquam gallus cantet, ter me negabis 81. Accepi, Petre, accusandi tempus condictum. Li- cel tacere nolim, clamare tamen non valeo. ver- ba quæ quasi fluctus Petro visa sunt! Quem flu- ctus veriti sunt, eum traduxit gallus. Nam ubi Do minus imperat, ibi mare conservis fan:ulatur. Ubi Doininus repugnat, ibi armantur ipsi galli. Omnie quippe opificis nutum sequuntur. « Etiamsi opor- tuerit me mori tecum, non te negabo : . et post : • Non novi hominem 8. » Vide timoris amorisque complicatus voces. Non noras, Petre, Dominum ? An igitur et Dominus Petrum non novit? O metum qui vincit ainorem ! Considera mili illam Petri for- midinem, ut ediscas, quisnam sit qui dat fiduciam. Arguatur natura, ut appareat gratia: exhiks atur infirmitas, ut appareat virtutis auctor, cui gloria et imperium et nunc et in sæcula sæculorum. Amen. IN SERMONEM SEQUENTEM MONITUM. Sermo in Parasceven antiquum est opus : nam in codicibus annorum plusquam octingentorum legitur. Minime tamen Athanasio ascribendus, stylus enim Athanasiano absimile plane est. Nam licet hoc opuscu- lum aliquam præferat elegantiæ speciem, at minime nativam: sed tropis, figuris, exclamationibus ad usque redundantem. In nullis etiam Athanasii operum collectionibus manuscriptis locum ha- buit, quod sciamus. Quare inter spuria merito ablegatur. S. P. N. ATHANASII SERMO IN PASSIONEM DOMINI IN PARASCEVE. primum omnium quæ sub aspectum cadunt creatu- rarum, a Deo vocatum ut esset. Magnum item quidpiam et admirandum est angelorum natura, ornamentis invisibilibus coronata. Cum his quæ diximus sol contendit, qui diurnis lucis facibus 1. Μέγα μὲν οὐρανὸς δημιούργημα, καὶ τῆς ὁρωμέ 1. Magnum quidem opificium est coelum, ac (20) Sic mss. Editi vero simpliciter, εἰς τὴν ἁγίαν παρασκευήν, omissis reliquis,
Οἰκτείρας τοὺς πλασθέντας ὁ πλάστης, ξύλον ἀντιφάρμακον ξύλου τῇ φύσει χαρίζεται, καὶ πάθος οἰκονομίας εἰσήνεγκε πάθους ἀλεξιφάρμακον καὶ θανάτῳ κρατοῦντι θάνατον ἀνθοπλίσας κατηγωνίσατο· καὶ πάλιν ἐλεύθερος ὁ ἄνθρωπος, οἷς ἐδέθη πρὸς θάνατον, τούτοις τὴν ἀθανασίαν εὑράμενος· δι’ ὧν γὰρ κατεκρίνετο, διὰ τούτων ἐλύετο. Ὢ θείας ἀληθῶς σοφίας, καὶ μηχανῆς οὐρανίου Σταυρὸς ἐπήγνυτο, καὶ εἰδωλολατρεία κατεστρέφετο· σταυρὸς ἐγείρετο, καὶ διαβολικὴ δυναστεία κατεδικάζετο· σταυρὸς ἐπήγνυτο, καὶ Ἰουδαίων ὁ τύφος πρὸς πτῶσιν μεθίστατο· ἵνα μάθῃς, ὅτι μὴ ξύλον ἁπλῶς τῶν τοσούτων θαυμάτων παραίτιον, ἀλλ’ ὁ τῷ ξύλῳ πρὸς τὴν νίκην χρησάμενος. Οὐ γὰρ καθ’ ἑαυτὸ τὸ πάθος σωτήριον, ἀλλ’ ὁ διὰ πάθους οἰκονομεῖν τὴν σωτηρίαν βουλόμενος. Σοὶ μὲν γὰρ γίνεται θανάτου λύσις ὁ θάνατος, ἀλλ’ ἤμειψε τῶν πραγμάτων τὴν φύσιν ὁ τῇ φύσει τοὺς ὅρους πηξάμενος. Σταυρὸς, καὶ πάθος, καὶ λόγχη, καὶ ἧλοι, καὶ θάνατος, ταῦτα ζωῆς ἀθανάτου γίνεται σπάργανα· τούτοις ὁ δεύτερος ἄνθρωπος εἰς ζωὴν ἀπετέχθη. Οἷς ὁ πρῶτος Ἀδὰμ κατεκρίθη, τούτοις ὁ δεύτερος Ἀδὰμ ἠλευθερώθη·
κην. Αλεκτρυών σου τὴν μεγαλαυχίαν ἐλέγξει· ἐκεῖ- νος τῶν τοῦ δεσπότου λόγων συνήγορος ἔσται· ἐκεῖνός σοι τοῖς τῶν ῥημάτων κόμποις βοῶν ἀντιστήσεται. Ἠκολούθη τοῖς λόγοις τὰ πράγματα. Παιδίσκη φθέγ- γεται, καὶ ἡ κορυφὴ τῶν ἀποστόλων ταράττεται, καὶ Πέτρος ἐλέγχεται. Κόρη λαλεῖ, καὶ ἡ πέτρα χειμά- ζεται· κόρη ψιθυρίζει, καὶ Πέτρος ἀρνεῖται. Ηλπιζε πείθειν τὴν κόρην ὁ Πέτρος ὀμνύων· ἀλλ᾽ ὄρνις τοὺς ὅρκους οὐ δέχεται· ἐπιστομίζει ταῖς φωναῖς τὸν ἀρ- νούμενον. Αξίαν ἀποστολικὴν οὐκ αἰσχύνεται· τιμᾷ γὰρ τοῦ Δεσπότου τὴν πρόῤῥησιν· « Πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι, τρὶς ἀπαρνήσῃ με. » Είληφα, Πέτρε, τῆς κατηγορίας τὸ σύνθημα. Κἂν σιωπῆσαι μὴ θέλω, βοᾷν οὐκ ἰσχύω. Ὢ ῥημάτων κυμάτων τῷ Πέτρῳ φανέν των ! Ον ᾐδέσθη τὰ κύματα, τοῦτον ἀλεκτρυὼν ἐστη- λίτευσεν. Ὅπου γὰρ ὁ Δεσπότης προστάττων ἐστὶν, Β ὑπηρετεῖ τοῖς ὁμοδούλοις ἡ θάλαττα. "Οπου ὁ Δεσπότης ἀντιπράττει, καὶ ἀλεκτρυόνες ὁπλίζονται. Πάντα γὰρ τοῖς τοῦ πεποιηκότος ἔπεται νεύμασιν. . Ἐὰν δέῃ με σὺν σοὶ ἀποθανεῖν, οὐ μή σε ἀπαρνήσομαι· κ καὶ πάλιν· « Οὐκ οἶδα τὸν ἄνθρωπον. » Βλέπε φόβον καὶ πόθου συμπεπλεγμένας φωνάς. Ηγνόησας, ὦ Πέτρε, τὸν Κύριον ; Οὐκοῦν καὶ ὁ Κύριος τὸν Πέτρον ηγνόη- σεν ; Ω φόβου πόθον νικήσαντος! Θεώρησον τὴν τοῦ Πέτρου δειλίαν, ἵνα μάθης, τίς ὁ τὴν παρρησίαν δω- ρούμενος. Ελεγχέσθω φύσις, ἵνα φανῇ ἡ χάρις· δει- ανύσθω τὸ πάθος, ἵνα φανῇ τῆς δυνάμεως ὁ χορηγός· αὐτῷ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος καὶ νῦν καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. οι ο Ο κακοζηλίαν ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΛΟΓΟΣ ΕΙΣ ΤΟ ΠΑΘΟΣ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ (20) ΤΗ ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ. - νης κτίσεως πρῶτον ὑπὸ τοῦ Θεοῦ εἰς τὸ εἶναι καλού- μενον· μέγα δέ τι καὶ θαυμαστὸν τῶν ἀγγέλων ἡ φύσις, ἀοράτοις στεφανουμένη τοῖς κάλλεσιν. ᾿Αμιλ- λᾶται τοῖς εἰρημένοις καὶ ἥλιος, τὰς ἡμερινὰς τοῦ φωτός λαμπάδας περιβαλλόμενος, καὶ τὸν οὐράνιον - SERMO IN PASSIONEM DOMINI. A verborum necessitas. Jactantiam tuam gallus coar- Matth. xxνι, 54. ss ibid. 72. guet ipse Domini verborum assertor erit: ille cantando verborum tuorum venditationi obsistet. Verba ejusmodi res ipsa consecuta est. Loquitur puella, et apostolorum coryphæus turbatur, Pe- trusque coarguitur. Puella loquitur, et petra tem- pestate movetur. Puella susurrat, et Petrus negat. Sperabat Petrus sibi juranti fiden habituram puel- lam; sed avis juramenta non admittit: voce sua juranti os obturat; apostolicam non veretur digni- talem : veneratur quippe Domini prædictionem. • Priusquam gallus cantet, ter me negabis 81. Accepi, Petre, accusandi tempus condictum. Li- cel tacere nolim, clamare tamen non valeo. ver- ba quæ quasi fluctus Petro visa sunt! Quem flu- ctus veriti sunt, eum traduxit gallus. Nam ubi Do minus imperat, ibi mare conservis fan:ulatur. Ubi Doininus repugnat, ibi armantur ipsi galli. Omnie quippe opificis nutum sequuntur. « Etiamsi opor- tuerit me mori tecum, non te negabo : . et post : • Non novi hominem 8. » Vide timoris amorisque complicatus voces. Non noras, Petre, Dominum ? An igitur et Dominus Petrum non novit? O metum qui vincit ainorem ! Considera mili illam Petri for- midinem, ut ediscas, quisnam sit qui dat fiduciam. Arguatur natura, ut appareat gratia: exhiks atur infirmitas, ut appareat virtutis auctor, cui gloria et imperium et nunc et in sæcula sæculorum. Amen. IN SERMONEM SEQUENTEM MONITUM. Sermo in Parasceven antiquum est opus : nam in codicibus annorum plusquam octingentorum legitur. Minime tamen Athanasio ascribendus, stylus enim Athanasiano absimile plane est. Nam licet hoc opuscu- lum aliquam præferat elegantiæ speciem, at minime nativam: sed tropis, figuris, exclamationibus ad usque redundantem. In nullis etiam Athanasii operum collectionibus manuscriptis locum ha- buit, quod sciamus. Quare inter spuria merito ablegatur. S. P. N. ATHANASII SERMO IN PASSIONEM DOMINI IN PARASCEVE. primum omnium quæ sub aspectum cadunt creatu- rarum, a Deo vocatum ut esset. Magnum item quidpiam et admirandum est angelorum natura, ornamentis invisibilibus coronata. Cum his quæ diximus sol contendit, qui diurnis lucis facibus 1. Μέγα μὲν οὐρανὸς δημιούργημα, καὶ τῆς ὁρωμέ 1. Magnum quidem opificium est coelum, ac (20) Sic mss. Editi vero simpliciter, εἰς τὴν ἁγίαν παρασκευήν, omissis reliquis,
PG 28:1057ὑφ’ ὧν ἡ ἀρχὴ τῶν ἀνθρώπων κατέπεσεν, ὑπὸ τούτων ἡ ἀπαρχὴ τῶν ἀνθρώπων ἀνυψοῦται. Σήμερον ὁ δεσπότης καὶ Κύριος κατάκριτος ἄγεται, καὶ ἐκ δικαστηρίου πρὸς δικαστήριον παραπέμπεται· καὶ Καϊάφας ἀποφαίνεται, καὶ Πιλᾶτος τὴν ψῆφον διαδέχεται. Καὶ οὐ παραιτεῖται τὴν κρίσιν ὁ Χριστὸς, ἵνα λύσῃ τὴν τοῦ κόσμου κατάκρισιν. Ὢ παραδόξων θαυμάτων δέχεται τὴν τοῦ θανάτου ψῆφον ὁ Χριστὸς, καὶ εὐθὺς ὁ Βαραββᾶς ἀπολύεται. Ἐκ προοιμίων ὁ σταυρὸς τοῖς καταδίκοις ἐλευθερίαν χαρίζεται. Μὴ γάρ μοι πρὸς τὴν τῶν Ἰουδαίων πονηρίαν ἀπίδῃς, μήθ’ ὅτι τὸν εὐεργέτην καταδικάζοντες προτιμῶσι τὸν μιαιφόνον· ἀλλ’ ὅτι ἡ τῆς καταδίκης ἀρχὴ, τῆς τῶν καταδίκων ἐλευθερίας ὑπῆρχεν ἀρχή· ὅτι ὁ τὴν τῶν καταδίκων δίκην δεξάμενος δικαίως ζώντων ὁμοῦ καὶ νεκρῶν κριτὴς ἀναφαίνεται· «Καθότι ἔστησεν ἡμέραν ἐν ᾗ μέλλει κρίνειν ὁ Θεὸς τὴν οἰκουμένην ἐν δικαιοσύνῃ ἐν ἀνδρὶ ᾧ ὥρισεν ὁ Θεὸς, πίστιν παρασχὼν πᾶσιν, ἀναστήσας αὐτὸν ἐκ νεκρῶν.» Οἱ μὲν οὖν Ἰουδαῖοι, τοὺς ἄλλους τοῦ θανάτου τρόπους παρέντες, ἐπὶ τὸν σταυρὸν ὥρμησαν, τιμωρίας ὁμοῦ καὶ ἀτιμίας ἐπινοήσαντες ὄργανον·
φύσιν ὁ τῇ φύσει τοὺς ὄρους πηξάμενος. Σταυρὸς, καὶ πάθος, καὶ λόγχη, καὶ ἦλοι, καὶ θάνατος, ταῦτα ζωῆς ἀθανάτου (20) γίνεται σπάργανα· τούτοις ὁ δεύ τερος άνθρωπος εἰς ζωὴν ἀπετέχθη. Οἷς ὁ πρῶτος Αδάμ κατεκρίθη, τούτοις ὁ δεύτερος Αδάμ πλευ θερώθη· ὑφ' ὧν ἡ ἀρχὴ τῶν ἀνθρώπων κατέπεσεν, ὑπὸ τούτων ἡ ἀπαρχὴ τῶν ἀνθρώπων ἀνυψοῦται. Σήμερον ὁ δεσπότης καὶ Κύριος κατάκριτος ἄγεται, καὶ ἐκ δικαστηρίου πρὸς δικαστήριον παραπέμπεται· καὶ Καϊάφας ἀποφαίνεται, καὶ Πιλάτος τὴν ψῆφον διαδέχεται. Καὶ οὐ παραιτεῖται τὴν κρίσιν ὁ Χρι στὸς, ἵνα λύσῃ τὴν τοῦ κόσμου κατάκρισιν. ο Επ νάτου ψῆφον ὁ Χριστὸς, καὶ εὐθὺς ὁ Βαραββᾶς ἀπο- λύεται. Ἐκ προοιμίων ὁ σταυρὸς τοῖς καταδίκοις ἐλευθερίαν χαρίζεται. Μὴ γάρ μοι πρὸς τὴν τῶν Ἰουδαίων πονηρίαν (27) ἀπίδης, μήθ' ὅτι τὸν εὐεργέτην καταδικάζοντες προτιμῶσι τὸν μιαιφόνον· ἀλλ' ὅτι ἡ τῆς καταδίκης ἀρχὴ τῆς τῶν καταδίκων ἐλευθερίας ὑπῆρχεν ἀρχή· ὅτι ὁ τὴν τῶν καταδίκων δίκην (28) δεξάμενος δικαίως ζώντων ὁμοῦ καὶ νεκρῶν κριτὴς ἀναφαίνεται· . Καθότι ἔστησεν ἡμέραν ἐν ᾗ μέλλει κρίνειν ὁ Θεὸς τὴν οἰκουμένην ἐν δικαιοσύνῃ ἐν ἀνδρὶ ᾧ ὥρισεν ὁ Θεὸς, πίστιν παρασχών πᾶσιν, ἀναστήσας αὐτὸν ἐκ νεκρῶν. » Οἱ μὲν οὖν Ἰουδαῖοι, τοὺς ἄλλους τοῦ θανάτου τρόπους παρέντες (20), ἐπὶ τον σταυρὸν ὥρμησαν, τιμωρίας ὁμοῦ καὶ ἀτιμίας ἐπινοήσαντες ὄργανον· καὶ τὴν τοῦ νόμου κατάραν τῷ διὰ ξύλου θανάτῳ προσάπτουσιν, ἐπιφορτίζειν ἡγούμενοι τοῦ θανάτου τὸ βάρος. Ηγνόουν δὲ ἄρα τὸν σταυρὸν νίκης (30) εντίμου κατασκευάζοντες σύμβολον. Καὶ οὐδὲ μέχρι τούτων ἀρκούμενοι, κοι- νωνούς τοῦ θανάτου καὶ λῃστὰς γενέσθαι βιάζονται, ἵνα ἡ τοῦ θανάτου κοινωνία τῆς τελευτῆς γένηται (51) ἀδοξία. Πγνόουν δὲ ἄρα λῃστὴν τῷ Χριστῷ συσταυ ρώσαντες, κήρυκα τῆς τοῦ ἐσταυρωμένου βασιλείας χειροτονούντες. « Μνήσθητί μου, Κύριε, ὅταν ἔλθῃς ἐν τῇ βασιλεία σου. » Ω; λῃστὴς ἐσταυρώθης (52), καὶ εὐαγγελιστὴς ἀνεδείχθης ; Ως βασιλέα τιμᾶς ὃν ἀτιμάζειν ετάχθης; « Μνήσθητί μου, Κύριε, ὅταν ἔλθῃς ἐν τῇ βασιλείᾳ σου. » Τί ἔφης, ὦ λῃστά, ἀγνοεῖς & πάσχεις; Επελάθου τῶν ἤλων; οὐκ ᾔσθάνου τῶν ὀδυνῶν; Ὡς ἐν ἱερῷ προσευχόμενος, οὐχ ὡς ἐν ξύλῳ (33) κρεμάμενος, οὕτως ἱκετεύεις; Εἶδον, φησί, Θεὸν ἀληθινὸν, καὶ ἱκετεύειν τοῦτον ἐπόθησα. Ἔγνων ἐκ τῆς ἐπιγραφῆς τὴν ἀξίαν. Εἶδον καταδίκην τὴν βασιλείαν κηρύττουσαν. Εἶδον ἐν τῇ κατηγορία δια δήματος χάριν ἐστράπτουσαν. Εἰ γὰρ σταυρούμενος βασιλεύει, τίς ἂν εἴη στεφόμενος (54); Γνωρίζει τὴν βασιλείαν ἡ κτίσις. "Ήλιος σταυρούμενον ὁρᾷ, καὶ δίκην ἀδίκως δεξάμε- νος, ὅτι καὶ ὡς ζ.... ἀναφέρεται. κατασκευάζοντες τρόπαιον. τῆς τελευτῆς γένηται ἀδοξία. ατιμάσας έδι- δάχθη. Εἶδον, φησί, ναὸν ἀληθινὸν τοῦ Θεοῦ, καὶ ἱκετεύειν. SERMO IN PASSIONEM DOMINI. passio, lancea, clavi, et mors; hæc, inquam, im- mortalis vitæ fiunt incunabula: his secundus homo ad vitam progenitus est. Quibus primus Adain con- demnatus est, iisdem secundus Adam est liberatus : per quæ initium hominum decidit, per ea primitiæ hominum exaltata sunt. Hodie herus ac Dominus noster reus agitur, et ex tribunali ad tribunal du- citur: Caiphas profert sententiam, Pilatus judicii calculum excipit. Nec recusat judicium Christus ut mundi condemnationem aboleat. a commutavit qui naturæ terminos defixit. Crux, B C Christus accipit, et mox Barabbas solvitur. In ipso statim exordio crux damnatis largitur libertatem. Ne mihi namque Judæorum malitiam respice: nec quod benefactorem condemnent, homicidamque illi anteponant; sed potius animadverte condem- nationis initium, damnatorum liberationis initium fuisse. Quoniam qui reorum damnationem in se suscepit, jure virorum simul et mortuorum judex declaratur : « Eu quod statuit diem, in quo judica- turus est Deus orbem in justitia, in viro in quo statuit Deus, fidem præbens omnibus, suscitans eum a mortuis 83., Judæi porro omissis aliis mortis generibus, crucem elegerunt, una supplicii, ac de- decoris instrumento excogitato: et maledictum le- gis, morti per liguum illatæ conjungunt, rati se ita gravitatem mortis augere. gravitatem mortis augere. Ignorabant porro se crucem in gloriosum victoriæ symbolum adornare : neque his contenti, mortis ejus consortes etiam latrones esse compellunt, ut mortis consortium exitui ejus dedecori esse. Ignorabant porro se cum Christo latronem crucifigentes, præconem regni illius qui crucifigebatur constituere : Memento mei, Domine, dum veneris in regnum tuum . Tanquam latro cruci affixus es, et evangelista mu- nus exhibes? Ut regem honoras eum, quem ut in- henorares constitutus fueras? • Memento mci, Do- mine, dum veneris in regnum tuum. » Quid ais, Iatro? Ignoras quæ tute pateris? Oblitus es clavo- rum et non sentis cruciatus? Itane supplicas, ac si in templo orares, nec in ligno penderes? Vidi, in- quit, verum Deum, et supplicare desideravi. D inscriptione dignitatem agnovi. Vidi condemnatio- Act. xvit, 51. 8. Luc. XXII, 42. (2x) Ita mss. Editi vero sic, unus habet nem regnum ipsius annuntiantem. Vidi in accusa- tione diadematis gratiam refulgentem. Nam si dum crucifigitur regnat, quis erit cuni coronabitur? Regnum ejus creɔturæ manifestant. Sol videt cru- cifixum, nec lucere audet : lucem adimit crucif- Editi, Sic duo, quorum tamen aller habet in textu. Editi vero, 3. Ο stupenda miracula ! mortis damnationem 5. Ο παραδόξων θαυμάτων ! δέχεται τὴν τοῦ θα (26) Sic mss. Editi vero, ζωῆς καὶ θανάτου. (27) la mss. Editi vero, σωτηρίαν, male. (19) Reg. παρέντες. Colbert. 2, παρενθέντες. (30) Sic mss. omnes. Editi vero, νίκους. Μος (31) Duo manuscripti, γένηται τῆς ταφῆς ἀδοξία. (52) Ἐσταυρώθη... ἀνεδείχθη... τιμῇ... ετάχθη. (33) Sic mss. Edili vero, ἐπὶ ξύλου. Ibid mss. ut (34) Sic mss. Editi vero, στεφανούμενος,
καὶ τὴν τοῦ νόμου κατάραν τῷ διὰ ξύλου θανάτῳ προσάπτουσιν, ἐπιφορτίζειν ἡγούμενοι τοῦ θανάτου τὸ βάρος. Ἠγνόουν δὲ ἄρα τὸν σταυρὸν νίκης ἐντίμου κατασκευάζοντες σύμβολον. Καὶ οὐδὲ μέχρι τούτων ἀρκούμενοι, κοινωνοὺς τοῦ θανάτου καὶ λῃστὰς γενέσθαι βιάζονται, ἵνα ἡ τοῦ θανάτου κοινωνία τῆς τελευτῆς γένηται ἀδοξία. Ἠγνόουν δὲ ἄρα λῃστὴν τῷ Χριστῷ συσταυρώσαντες, κήρυκα τῆς τοῦ ἐσταυρωμένου βασιλείας χειροτονοῦντες. «Μνήσθητί μου, Κύριε, ὅταν ἔλθῃς ἐν τῇ βασιλείᾳ σου.» Ὡς λῃστὴς ἐσταυρώθης, καὶ εὐαγγελιστὴς ἀνεδείχθης; Ὡς βασιλέα τιμᾷς ὃν ἀτιμάζειν ἐτάχθης; «Μνήσθητί μου, Κύριε, ὅταν ἔλθῃς ἐν τῇ βασιλείᾳ σου.» Τί ἔφης, ὦ λῃστὰ, ἀγνοεῖς ἃ πάσχεις; Ἐπελάθου τῶν ἥλων; οὐκ ᾐσθάνου τῶν ὀδυνῶν; Ὡς ἐν ἱερῷ προσευχόμενος, οὐχ ὡς ἐν ξύλῳ κρεμάμενος, οὕτως ἱκετεύεις; Εἶδον, φησὶ, Θεὸν ἀληθινὸν, καὶ ἱκετεύειν τοῦτον ἐπόθησα. Ἔγνων ἐκ τῆς ἐπιγραφῆς τὴν ἀξίαν. Εἶδον καταδίκην τὴν βασιλείαν κηρύττουσαν. Εἶδον ἐν τῇ κατηγορίᾳ διαδήματος χάριν ἀστράπτουσαν. Εἰ γὰρ σταυρούμενος βασιλεύει, τίς ἂν εἴη στεφόμενος; Γνωρίζει τὴν βασιλείαν ἡ κτίσις. Ἥλιος σταυρούμενον ὁρᾷ, καὶ φαίνειν οὐ τολμᾷ·
φύσιν ὁ τῇ φύσει τοὺς ὄρους πηξάμενος. Σταυρὸς, καὶ πάθος, καὶ λόγχη, καὶ ἦλοι, καὶ θάνατος, ταῦτα ζωῆς ἀθανάτου (20) γίνεται σπάργανα· τούτοις ὁ δεύ τερος άνθρωπος εἰς ζωὴν ἀπετέχθη. Οἷς ὁ πρῶτος Αδάμ κατεκρίθη, τούτοις ὁ δεύτερος Αδάμ πλευ θερώθη· ὑφ' ὧν ἡ ἀρχὴ τῶν ἀνθρώπων κατέπεσεν, ὑπὸ τούτων ἡ ἀπαρχὴ τῶν ἀνθρώπων ἀνυψοῦται. Σήμερον ὁ δεσπότης καὶ Κύριος κατάκριτος ἄγεται, καὶ ἐκ δικαστηρίου πρὸς δικαστήριον παραπέμπεται· καὶ Καϊάφας ἀποφαίνεται, καὶ Πιλάτος τὴν ψῆφον διαδέχεται. Καὶ οὐ παραιτεῖται τὴν κρίσιν ὁ Χρι στὸς, ἵνα λύσῃ τὴν τοῦ κόσμου κατάκρισιν. ο Επ νάτου ψῆφον ὁ Χριστὸς, καὶ εὐθὺς ὁ Βαραββᾶς ἀπο- λύεται. Ἐκ προοιμίων ὁ σταυρὸς τοῖς καταδίκοις ἐλευθερίαν χαρίζεται. Μὴ γάρ μοι πρὸς τὴν τῶν Ἰουδαίων πονηρίαν (27) ἀπίδης, μήθ' ὅτι τὸν εὐεργέτην καταδικάζοντες προτιμῶσι τὸν μιαιφόνον· ἀλλ' ὅτι ἡ τῆς καταδίκης ἀρχὴ τῆς τῶν καταδίκων ἐλευθερίας ὑπῆρχεν ἀρχή· ὅτι ὁ τὴν τῶν καταδίκων δίκην (28) δεξάμενος δικαίως ζώντων ὁμοῦ καὶ νεκρῶν κριτὴς ἀναφαίνεται· . Καθότι ἔστησεν ἡμέραν ἐν ᾗ μέλλει κρίνειν ὁ Θεὸς τὴν οἰκουμένην ἐν δικαιοσύνῃ ἐν ἀνδρὶ ᾧ ὥρισεν ὁ Θεὸς, πίστιν παρασχών πᾶσιν, ἀναστήσας αὐτὸν ἐκ νεκρῶν. » Οἱ μὲν οὖν Ἰουδαῖοι, τοὺς ἄλλους τοῦ θανάτου τρόπους παρέντες (20), ἐπὶ τον σταυρὸν ὥρμησαν, τιμωρίας ὁμοῦ καὶ ἀτιμίας ἐπινοήσαντες ὄργανον· καὶ τὴν τοῦ νόμου κατάραν τῷ διὰ ξύλου θανάτῳ προσάπτουσιν, ἐπιφορτίζειν ἡγούμενοι τοῦ θανάτου τὸ βάρος. Ηγνόουν δὲ ἄρα τὸν σταυρὸν νίκης (30) εντίμου κατασκευάζοντες σύμβολον. Καὶ οὐδὲ μέχρι τούτων ἀρκούμενοι, κοι- νωνούς τοῦ θανάτου καὶ λῃστὰς γενέσθαι βιάζονται, ἵνα ἡ τοῦ θανάτου κοινωνία τῆς τελευτῆς γένηται (51) ἀδοξία. Πγνόουν δὲ ἄρα λῃστὴν τῷ Χριστῷ συσταυ ρώσαντες, κήρυκα τῆς τοῦ ἐσταυρωμένου βασιλείας χειροτονούντες. « Μνήσθητί μου, Κύριε, ὅταν ἔλθῃς ἐν τῇ βασιλεία σου. » Ω; λῃστὴς ἐσταυρώθης (52), καὶ εὐαγγελιστὴς ἀνεδείχθης ; Ως βασιλέα τιμᾶς ὃν ἀτιμάζειν ετάχθης; « Μνήσθητί μου, Κύριε, ὅταν ἔλθῃς ἐν τῇ βασιλείᾳ σου. » Τί ἔφης, ὦ λῃστά, ἀγνοεῖς & πάσχεις; Επελάθου τῶν ἤλων; οὐκ ᾔσθάνου τῶν ὀδυνῶν; Ὡς ἐν ἱερῷ προσευχόμενος, οὐχ ὡς ἐν ξύλῳ (33) κρεμάμενος, οὕτως ἱκετεύεις; Εἶδον, φησί, Θεὸν ἀληθινὸν, καὶ ἱκετεύειν τοῦτον ἐπόθησα. Ἔγνων ἐκ τῆς ἐπιγραφῆς τὴν ἀξίαν. Εἶδον καταδίκην τὴν βασιλείαν κηρύττουσαν. Εἶδον ἐν τῇ κατηγορία δια δήματος χάριν ἐστράπτουσαν. Εἰ γὰρ σταυρούμενος βασιλεύει, τίς ἂν εἴη στεφόμενος (54); Γνωρίζει τὴν βασιλείαν ἡ κτίσις. "Ήλιος σταυρούμενον ὁρᾷ, καὶ δίκην ἀδίκως δεξάμε- νος, ὅτι καὶ ὡς ζ.... ἀναφέρεται. κατασκευάζοντες τρόπαιον. τῆς τελευτῆς γένηται ἀδοξία. ατιμάσας έδι- δάχθη. Εἶδον, φησί, ναὸν ἀληθινὸν τοῦ Θεοῦ, καὶ ἱκετεύειν. SERMO IN PASSIONEM DOMINI. passio, lancea, clavi, et mors; hæc, inquam, im- mortalis vitæ fiunt incunabula: his secundus homo ad vitam progenitus est. Quibus primus Adain con- demnatus est, iisdem secundus Adam est liberatus : per quæ initium hominum decidit, per ea primitiæ hominum exaltata sunt. Hodie herus ac Dominus noster reus agitur, et ex tribunali ad tribunal du- citur: Caiphas profert sententiam, Pilatus judicii calculum excipit. Nec recusat judicium Christus ut mundi condemnationem aboleat. a commutavit qui naturæ terminos defixit. Crux, B C Christus accipit, et mox Barabbas solvitur. In ipso statim exordio crux damnatis largitur libertatem. Ne mihi namque Judæorum malitiam respice: nec quod benefactorem condemnent, homicidamque illi anteponant; sed potius animadverte condem- nationis initium, damnatorum liberationis initium fuisse. Quoniam qui reorum damnationem in se suscepit, jure virorum simul et mortuorum judex declaratur : « Eu quod statuit diem, in quo judica- turus est Deus orbem in justitia, in viro in quo statuit Deus, fidem præbens omnibus, suscitans eum a mortuis 83., Judæi porro omissis aliis mortis generibus, crucem elegerunt, una supplicii, ac de- decoris instrumento excogitato: et maledictum le- gis, morti per liguum illatæ conjungunt, rati se ita gravitatem mortis augere. gravitatem mortis augere. Ignorabant porro se crucem in gloriosum victoriæ symbolum adornare : neque his contenti, mortis ejus consortes etiam latrones esse compellunt, ut mortis consortium exitui ejus dedecori esse. Ignorabant porro se cum Christo latronem crucifigentes, præconem regni illius qui crucifigebatur constituere : Memento mei, Domine, dum veneris in regnum tuum . Tanquam latro cruci affixus es, et evangelista mu- nus exhibes? Ut regem honoras eum, quem ut in- henorares constitutus fueras? • Memento mci, Do- mine, dum veneris in regnum tuum. » Quid ais, Iatro? Ignoras quæ tute pateris? Oblitus es clavo- rum et non sentis cruciatus? Itane supplicas, ac si in templo orares, nec in ligno penderes? Vidi, in- quit, verum Deum, et supplicare desideravi. D inscriptione dignitatem agnovi. Vidi condemnatio- Act. xvit, 51. 8. Luc. XXII, 42. (2x) Ita mss. Editi vero sic, unus habet nem regnum ipsius annuntiantem. Vidi in accusa- tione diadematis gratiam refulgentem. Nam si dum crucifigitur regnat, quis erit cuni coronabitur? Regnum ejus creɔturæ manifestant. Sol videt cru- cifixum, nec lucere audet : lucem adimit crucif- Editi, Sic duo, quorum tamen aller habet in textu. Editi vero, 3. Ο stupenda miracula ! mortis damnationem 5. Ο παραδόξων θαυμάτων ! δέχεται τὴν τοῦ θα (26) Sic mss. Editi vero, ζωῆς καὶ θανάτου. (27) la mss. Editi vero, σωτηρίαν, male. (19) Reg. παρέντες. Colbert. 2, παρενθέντες. (30) Sic mss. omnes. Editi vero, νίκους. Μος (31) Duo manuscripti, γένηται τῆς ταφῆς ἀδοξία. (52) Ἐσταυρώθη... ἀνεδείχθη... τιμῇ... ετάχθη. (33) Sic mss. Edili vero, ἐπὶ ξύλου. Ibid mss. ut (34) Sic mss. Editi vero, στεφανούμενος,
PG 28:1060ἁρπάζει τῶν σταυρούντων τὸ φῶς, ὑπὲρ Δεσπότου μαχόμενος· νυκτὶ παραλόγῳ καταδικάζει Ἰουδαίων παρανομίαν. Ἡ γῆ σαλευομένη ταράττεται, καὶ κρεμνᾷ σεισμῷ τοὺς ἐπὶ σταυροῦ τὸν Δεσπότην κρεμάσαντας. Πῶς μὴ πεισθῶ; Βασιλέα τὸν ὑβριζόμενον ὁ τίτλος βοᾷ. Ἡ κτίσις μαρτύρεται. Ἅπερ ἀναγινώσκω τοῖς γράμμασιν, ἐπιγινώσκω τοῖς πράγμασι. «Κύριε, μνήσθητί μου, ὅταν ἔλθῃς ἐν τῇ βασιλείᾳ σου.» Ὦ λῃστὰ πικρὲ τῶν Ἰουδαίων κατήγορε Ὦ λῃστὰ δικαιοσύνης συνήγορε Ὦ λῃστὰ βασιλείας ἔμπορε Ὦ λῃστὰ παραδείσου φύλαξ Ὦ λῃστὰ τοῦ Ἀδὰμ περὶ τὴν κτίσιν βεβαιότερε Ὦ λῃστὰ τοῦ προγόνου περὶ τὸν παράδεισον ἀσφαλέστερε Ἐκεῖνος, ἀκαίρως ἐκτείνας τὴν χεῖρα ἐπὶ τὸ ξύλον, θάνατον εἰς τὸν κόσμον εἰσήγαγε· σὺ δὲ, εὐκαίρως ἐπὶ τὸν σταυρὸν τὰς χεῖρας ἁπλώσας, τὸν ἀπολόμενον ἀνεκτήσω παράδεισον.
Ὦ λῃστὰ τὸν προγονικὸν κλῆρον ἀπολόμενον διὰ μιᾶς εὐτυχίας ἀνακτησάμενε Ὦ λῃστὰ πρῶτος βασιλείας ὁμολογίαν καρπωσάμενε Ὦ λῃστὰ βασιλείας ὁμολογητὰ, καὶ κληρονόμε, μαρτύρων ζηλωτά Ὦ λῃστὰ ῥήματι μικρῷ τὸν οὐρανὸν ὑπανοίξας Ὦ λῃστὰ ξένην ἐπῳδὴν πρὸς ξένον θησαυρὸν μηχανησάμενε Ὦ λῃστὰ πάρεργον σταυροῦ τὸν οὐρανὸν ποιησάμενε Ὦ λῃστὰ νομίμου λῃστείας τοῖς ἀνθρώποις διδάσκαλε Ὦ λῃστὰ λῃστείαν ἐπαινουμένην διδάξας Ὦ λῃστὰ διδάξας ἀνθρώπους, πῶς βασιλεία λῃστεύεται Ὦ λῃστὰ ποθουμένην τῷ κλεπτομένῳ κλοπὴν ὑφηγούμενε Ὦ λῃστὰ μεγάλους λῃστείας μισθοὺς συγγραψάμενε Ὦ λῃστὰ μέγα δείξας τὸ τῆς ὁμολογίας γεώργιον Ὦ λῃστὰ βραδέως πιστεύσας, καὶ ταχέως ὁμολογήσας, ἔσχατος ἐλθὼν, καὶ πρῶτος στεφθείς Ὦ λῃστὰ δείξας πίστεως ὀξυτάτην ἐνέργειαν Ὦ λῃστὰ δείξας πίστεως ὠδῖνας, χρόνου εἰς τόκον μὴ δεομένας Ὦ λῃστὰ πικρὲ τοῦ Ἰούδα κατήγορε Ὦ λῃστὰ τῷ προδότῃ τῆς ἀγχόνης φανεὶς βαρύτερος Ὦ λῃστὰ ὁ τὴν τοῦ Ἰούδα προδοσίαν κατὰ τοῦ διαβόλου μιμησάμενε Ὦ λῃστὰ τῇ ἐκείνου τέχνῃ θαυμαστῶς κατ’ ἐκείνου χρησάμενε Ὦ λῃστὰ δικαίως τὸν Χριστὸν ἀγοράσας, καὶ μάρτυρα τῆς κτήσεως τὸν σταυρὸν ἐπαγόμενε Ὦ Πέτρου συστρατιῶτα καὶ τῶν ἀποστόλων συμμύστα Διεδέξατο δὲ τὸν σταυρὸν ὁ τάφος, νεκροῦ πεῖραν οὐκ ἔχων.
Ὦ τάφος ἀθανασίας χωρίον Ὦ τάφος ἀναστάσεως ἐργαστήριον Ὦ τάφος τῶν τάφων κατάλυσις Ὦ τάφος ἐν ᾧ θάνατος τοῦ εἶναι θάνατος παύεται Ὦ τάφος ἐν ᾧ ζωὴ φύεται πέρας οὐκ ἔχουσα Καλῶς ὁ τάφος καινός Τοῦτο τῆς χάριτος βούλημα. Ἵνα γὰρ μὴ τῶν νεκρῶν τὸ πλῆθος ἀμφίβολον δείξῃ τὸν ἀναστάντα, καὶ πάλιν ὁ Ἰουδαῖος λάβῃ τῆς συκοφαντίας τὰς ὕλας, γυμνὸς ὁρᾶται τῶν κειμένων ὁ τάφος, γλῶτταν Ἰουδαϊκὴν ἀφοπλίζων, μονονουχὶ τοιαῦτα πρὸς τὸν Ἰουδαῖον ἀποφθεγγόμενος. Τί λέγεις, ὦ συκοφάντα; Νεκρὸν ἕτερον οὐχ ὁρᾷς· οὐκοῦν τῷ ἀνισταμένῳ προσκύνησον θέασαι αὐτὸν ἐγηγερμένον, καὶ τὴν δεσποτείαν ἐπίγνωθι· ὃν νεκρόν μοι παρέδωκας, ἀθάνατον ἀντιδίδωμι. Ἀλλ’ οὐκ ἠρκεῖτο τούτοις ὁ Ἰουδαῖος· ἐπισυνάπτει δὲ τῷ τάφῳ τὰς σφραγῖδας. Ἄθλιε καὶ πανάθλιε, ὁ τοῦ θανάτου τὰς ὀδύνας λύων, τὰς σφραγῖδας οὐ λύει; Ὁ σκυλεύων τὸν ᾅδην, τὰ σήμαντρα φοβεῖται· Σφράγιζε τὸν τάφον, ἐπισημαίνου τὸν λίθον, στρατιώτας ἐπίστησον, πολιόρκει τὸ μνῆμα. Μειζόν μου ποιεῖς τὸ κατόρθωμα, θεατὰς τῆς ἀναστάσεως εὐτρεπίζεις, μάρτυρας τῆς ἐγέρσεως φέρεις, κήρυκας τῶν ἐμῶν θαυμάτων τοὺς σοὺς ὑπηρέτας κατασκευάζεις.
PG 28:1061Δεῦρο οὖν, ἀδελφοὶ μείνωμεν τὰς, ὠδῖνας τοῦ τάφου. Ἴδωμεν τέως δωροφοροῦντα τὸν Ἰωσὴφ, καὶ τὸν Νικόδημον συντρέχοντα, σινδόνι καθαρᾷ, καὶ ὀθονίοις, καὶ σουδαρίῳ περιειλίσσοντας τὸν τοῦ παντὸς Κύριον, σμύρναν τε καὶ ἀλόην, τὰ τῆς ἀφθαρσίας σύμβολα, προσκομίζοντας. Ἴδωμεν κυοφορουμένην τὴν ἀνάστασιν. Ἴδωμεν γαστέρα τάφου τῆς ἀναστάσεως μητέρα. Μείνωμεν ἰδεῖν τὸν Χριστὸν τροπαιοῦχον ἐκ τάφου συνεγειρόμενον· καὶ τὴν κατὰ θανάτου καὶ τυράννου νίκην ἀναδησάμενον. Τοίνυν φαιδροὶ φαιδρῷ τῷ ἀνισταμένῳ Χριστῷ προςέλθωμεν. Αὐτῷ γὰρ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμὴ καὶ προσκύνησις, σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
Continue reading PG 28: Homilia in sanctos patres et prophetas Sp. →≣ entire volume