Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) — PG column chips mark the printed columns.
PG 28:1064ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Εἰς τοὺς ἁγίους Πατέρας καὶ προφήτας, καὶ εἰς τὴν πάνσεπτον Ἐκκλησίαν, καὶ εἰς τὸν λδ ψαλμὸν ὁμιλία. Ἡ ποδηγοῦσα πίστις εἰς τὴν ὁδὸν τῆς θεογνωσίας, καὶ τὴν ἐνάρετον καὶ ἀκατάληπτον πολιτείαν, οὐ νεωτέραν ἔχει τὴν ἀρχὴν, καθώς φασιν ἀνόμιμοι καὶ ἀλιτήριοι Ἰουδαῖοι· ἀλλ’ ἄνωθεν ἐκ τῶν ὁσίων καὶ εὐσεβῶν Πατέρων, λέγω δὲ τοῦ Ἄβελ, καὶ τοῦ Ἐνὼχ, καὶ τοῦ Νῶε, καὶ τοῦ Ἀβραὰμ, καὶ τῶν ἄλλων δὲ πάντων δικαίων. Καὶ τοῦτο δῆλον ἐκ τοῦ εἰπεῖν τὸ σκεῦος τῆς ἐκλογῆς, τὸ μυροφόρον ἀγγεῖον, τὸν στύλον τῆς ἀληθείας Παῦλον, γράφοντα ταῦτα ἐπὶ λέξεως καὶ λέγοντα· Πίστει Ἄβελ πλείονα θυσίαν παρὰ Κάϊν προσεδέξατο ὁ Θεός· ὅθεν καὶ ζῇ εἰς τὸν αἰῶνα. Πίστει Ἐνὼχ εὐαρεστήσας τῷ Θεῷ, μετετέθη εἰς τὸν παράδεισον, μὴ θεασάμενος μηδὲ τὸν κοινὸν θάνατον τῆς φύσεως. Πίστει Νῶε κατεσκεύασε τὴν κιβωτὸν εἰς σωτηρίαν τοῦ οἴκου αὐτοῦ, χαρακτηρίζων τὴν ἀνεκλάλητον Ἐκκλησίαν, ἔχουσαν διόροφα καὶ τριόροφα, ἐπίκλησιν Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος.
νος. Τί λέγεις, ὦ συκοφάντα; Νεκρὸν ἕτερον οὐχ ὁρᾶς· οὐκοῦν τῷ ἀνισταμένῳ προσκύνησον! θέασαι αὐτὸν ἐγηγερμένον, καὶ τὴν δεσποτείαν ἐπίγνωθι· ἐν νεκρόν μοι παρέδωκας, ἀθάνατον ἀντιδίδωμι. Αλλ' οὐκ ἠρκεῖτο τούτοις (39) ὁ Ἰουδαῖος· ἐπισυνάπτει δὲ τῷ τάφῳ τὰς σφραγίδας. "Αθλιε καὶ πανάθλιε, ὁ τοῦ θανάτου τὰς ὁδύνας λύων, τὰς σφραγίδας οὐ λύει ; Ο σκυλεύων τὸν ᾄδην, τὰ σήμαντρα φοβεῖται ; Σφράγιζε τὸν τάφον, ἐπισημαίνου τὸν λίθον, στρα- τιώτας ἐπίστησον, πολιόρκει τὸ μνῆμα (40). Μειζόν μου ποιεῖς τὸ κατόρθωμα, θεατὰς τῆς ἀναστάσεως εὐτρεπίζεις, μάρτυρας τῆς ἐγέρσεως φέρεις, κήρυ- καὶ τῶν ἐμῶν θαυμάτων τοὺς τοὺς ὑπηρέτας κατα- σκευάζεις. τάφου. Ιδωμεν τέως δωροφοροῦντα τὸν Ἰωσήφ, καὶ Β τὸν Νικόδημον συντρέχοντα, σινδόνι καθαρᾷ, καὶ φθονίοις, καὶ σουδαρίῳ περιειλίσσοντας τὸν τοῦ παν- τὸς Κύριον, σμύρναν τε καὶ ἀλόην, τὰ τῆς ἀφθαρ σίας σύμβολα, προσκομίζοντας. Ιδωμεν κυοφορουμέ νην τὴν ἀνάστασιν. Ιδωμεν γαστέρα τάφου τῆς ἀνα- στάσεως μητέρα. Μείνωμεν ἰδεῖν τὸν Χριστὸν τρο παιοῦχον ἐκ τάφου συνεγειρόμενον (42) · καὶ τὴν κατὰ θανάτου καὶ τυράννου νίκην ἀναδησάμενον. Το!- νυν φαιδροί φαιδρῷ τῷ ἀνισταμένῳ Χριστῷ προσ έλθωμεν. Αὐτῷ γὰρ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμὴ καὶ προσκύνησις, σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. (4)) τα μνήματα. φαιδροί, ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Εἰς τοὺς ἁγίους Πατέρας καὶ προφήτας, καὶ εἰς τὴν πάνσεπτον Εκκλησίαν, καὶ εἰς τὸν δ' ψαλμέν ὁμιλία. σίας, καὶ τὴν ἐνάρετον καὶ ἀκατάληπτον πολιτείαν, οὐ νεωτέραν ἔχει τὴν ἀρχὴν, καθώς φασιν ἀνόμιμοι καὶ ἀλιτήριοι Ἰουδαῖοι· ἀλλ᾽ ἄνωθεν ἐκ τῶν ὁσίων καὶ εὐσεβῶν Πατέρων, λέγω δὲ τοῦ ᾿Αβελ, καὶ τοῦ Ενώχ, καὶ τοῦ Νῶς, καὶ τοῦ ᾽Αβραὰμ, καὶ τῶν ἄλλων δὲ HOMILIA IN SS. PATRES ET PROPHETAS. A non Judæos ita compellat: Quid ais sycophanta ? Mortuum alium non vides: resurgentem igitur adora contemplare illum resuscitatum ejusque dominium agnosce: quem mihi mortuum tradide- ras, immortalem tibi reddo. Sed id minime Judæo satis fuit : addidit enim sepulcro signaculum. Mi- ser, imo miserrime : qui mortis dolores solvit, an- non solvet signacula? Qui infernum diripuit, an signacula reformidabit? Obsigna sepulcrum, signa lapidem, milites statue, sepulcrum obside. Præ- stantiorem a me gestam rem efficies: resurrectio- nis spectatores adornas, testes resurrectionis af fers miraculorum meorum præcones, ministros scilicet tuos, præparas. que ipsi concurrentem, sindone munda, pannis et sudario Dominum universi obvolventes, myrrham et aloen immortalitatis symbola afferentes. Aspi- ciamus resurrectionem quasi uterum gestantem. Vi- deamus sepulcri uterum resurrectionis matrem. Exspectemus visuri Dominum cum tropeo ex se- pulcro resurgentem, et victoriam de sepulcro et de tyranno reportantem. Itaque læti ad lætura Chri- stum resurgentem accedamus. Illum enim decet omnis gloria, honor, adoratio cum Patre et Spiritu sancto in sæcula sæculorum. Amen. tus. Videamus Joseph dona ferentem, Nicodemum- Ita mss. Edliti, rius posita sunt. In mss. vero hic habentur. omissis quibusdam. IN SEQUENTEM HOMILIAM ADMONITIO. Hanc publicam fecit Holstenius, Athanasioque abjudicandam pulavit, nec injuria : sst enim ineptis- simi hominis fetus, ut primo aspectu æstimabil eruditus lector: alque post Iconomachorum hærcsim conscripta videtur ex iis quæ de imaginibus sub finem habentur. Quæ etiamsi ut arbitratus est Combefisius p. 564, possent ante Iconoclastarum ætatem scripta fuisse, ægre tamen tempore Athanasii scripta conce- dantur. S. P. N. ATHANASII In sanctos Patres et prophetas, et in admodum venerandam Ecclesiam, atque in psalmum xxxiv homilia. ad probum incomprehensibileque (43) vitæ institu- tum, non recentis est initii, ut aiunt impii illi sce- leratique Judæi: sed jam olim a sanctis piisque Patribus, Abel dico, Enoch, Noe, Abraham, aliis- que omnibus justis viris orta est. Quod sane con- 6. Δεύρο οὖν (41), ἀδελφοὶ μείνωμεν τὰς, ὠδῖνας τοῦ 6. Agite ergo, fratres, exspectemus sepulcri par- (59) Sic mss. Edit vero, οὐκ ἀρκεῖ τοσούτους. (41) In editis hac, Δεῦρο οὖν..... τοῦ τάφου, infe- (42) Ita mss. Editi vero, συνεγειρόμενον. Τοίνυν 4. Η ποδηγούσα πίστις εἰς τὴν ὁδὸν τῆς θεογνω (43) Holstenius vertit, irreprehensibile 1. Fides quæ ducit ad viam cognitionis Dei, et
Πίστει Ἀβραὰμ, ἐξελθὼν ἐκ τῆς Χαλδαϊκῆς χώρας, παρῴκησεν εἰς τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας, ἀπεκδεχόμενος τὴν ἐπουράνιον πόλιν, τὴν ἄνω Ἱερουσαλὴμ, τὴν μητέρα τῶν πρωτοτόκων, ἧς τεχνίτης καὶ δημιουργὸς μόνος ὁ Θεός. Πίστει Ἰσαὰκ ἀναφερόμενος ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον, οὐκ ἀπεδάκρυσεν, εἰδὼς, ὅτι εἰκονίζει τὸν ἀμνὸν τὸν μέλλοντα αἴρειν τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου. Πίστει Ἰακὼβ προσεκύνησεν ἐπὶ τὸ ἄκρον τῆς ῥάβδου αὐτοῦ, ἐκμηνύων ἀντικρὺ τὸν νικοποιὸν καὶ τρισμακάριον σταυρόν. Πίστει, Ἰωσὴφ τελευτῶν ἐνετείλατο τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ περὶ τῶν ὀστέων αὐτοῦ, ἐξαγαγεῖν αὐτὰ ἐκ τῆς Αἰγύπτου, ἵνα μὴ μέλλουν [ σιξ ] οἱ Αἰγύπτιοι ὡς Θεὸν αὐτὰ σέβεσθαι. Πίστει Ῥαὰβ οὐ συναπώλετο τῇ πόλει Ἱεριχὼ, δεξαμένη μετ’ εἰρήνης τοὺς κατασκόπους. Πίστει Μωσῆς ἐποίησε τὸ Πάσχα καὶ τὴν πρόσχυσιν τοῦ αἵματος, πρὸς τὸ καὶ ἡμᾶς πίστει ἐπιτελεῖν τὸ σωτήριον Πάσχα, καὶ μὴ ἐν ὑποκρίσει [«Πᾶν γὰρ τὸ μὴ ἐκ πίστεως γενόμενον ἁμαρτία ἐστί»]· χρίοντας τῷ αἵματι οὐκ ἐπὶ τῶν δύο σταθμῶν τῶν θυρῶν, ἀλλὰ σφραγίζοντας ψυχὴν καὶ σῶμα· ἵνα ὁ Φαραὼ σὺν τῷ διαβόλῳ καταποντισθῇ εἰς τὸ πέλαγος τῆς Ἐρυθρᾶς θαλάσσης.
νος. Τί λέγεις, ὦ συκοφάντα; Νεκρὸν ἕτερον οὐχ ὁρᾶς· οὐκοῦν τῷ ἀνισταμένῳ προσκύνησον! θέασαι αὐτὸν ἐγηγερμένον, καὶ τὴν δεσποτείαν ἐπίγνωθι· ἐν νεκρόν μοι παρέδωκας, ἀθάνατον ἀντιδίδωμι. Αλλ' οὐκ ἠρκεῖτο τούτοις (39) ὁ Ἰουδαῖος· ἐπισυνάπτει δὲ τῷ τάφῳ τὰς σφραγίδας. "Αθλιε καὶ πανάθλιε, ὁ τοῦ θανάτου τὰς ὁδύνας λύων, τὰς σφραγίδας οὐ λύει ; Ο σκυλεύων τὸν ᾄδην, τὰ σήμαντρα φοβεῖται ; Σφράγιζε τὸν τάφον, ἐπισημαίνου τὸν λίθον, στρα- τιώτας ἐπίστησον, πολιόρκει τὸ μνῆμα (40). Μειζόν μου ποιεῖς τὸ κατόρθωμα, θεατὰς τῆς ἀναστάσεως εὐτρεπίζεις, μάρτυρας τῆς ἐγέρσεως φέρεις, κήρυ- καὶ τῶν ἐμῶν θαυμάτων τοὺς τοὺς ὑπηρέτας κατα- σκευάζεις. τάφου. Ιδωμεν τέως δωροφοροῦντα τὸν Ἰωσήφ, καὶ Β τὸν Νικόδημον συντρέχοντα, σινδόνι καθαρᾷ, καὶ φθονίοις, καὶ σουδαρίῳ περιειλίσσοντας τὸν τοῦ παν- τὸς Κύριον, σμύρναν τε καὶ ἀλόην, τὰ τῆς ἀφθαρ σίας σύμβολα, προσκομίζοντας. Ιδωμεν κυοφορουμέ νην τὴν ἀνάστασιν. Ιδωμεν γαστέρα τάφου τῆς ἀνα- στάσεως μητέρα. Μείνωμεν ἰδεῖν τὸν Χριστὸν τρο παιοῦχον ἐκ τάφου συνεγειρόμενον (42) · καὶ τὴν κατὰ θανάτου καὶ τυράννου νίκην ἀναδησάμενον. Το!- νυν φαιδροί φαιδρῷ τῷ ἀνισταμένῳ Χριστῷ προσ έλθωμεν. Αὐτῷ γὰρ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμὴ καὶ προσκύνησις, σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. (4)) τα μνήματα. φαιδροί, ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Εἰς τοὺς ἁγίους Πατέρας καὶ προφήτας, καὶ εἰς τὴν πάνσεπτον Εκκλησίαν, καὶ εἰς τὸν δ' ψαλμέν ὁμιλία. σίας, καὶ τὴν ἐνάρετον καὶ ἀκατάληπτον πολιτείαν, οὐ νεωτέραν ἔχει τὴν ἀρχὴν, καθώς φασιν ἀνόμιμοι καὶ ἀλιτήριοι Ἰουδαῖοι· ἀλλ᾽ ἄνωθεν ἐκ τῶν ὁσίων καὶ εὐσεβῶν Πατέρων, λέγω δὲ τοῦ ᾿Αβελ, καὶ τοῦ Ενώχ, καὶ τοῦ Νῶς, καὶ τοῦ ᾽Αβραὰμ, καὶ τῶν ἄλλων δὲ HOMILIA IN SS. PATRES ET PROPHETAS. A non Judæos ita compellat: Quid ais sycophanta ? Mortuum alium non vides: resurgentem igitur adora contemplare illum resuscitatum ejusque dominium agnosce: quem mihi mortuum tradide- ras, immortalem tibi reddo. Sed id minime Judæo satis fuit : addidit enim sepulcro signaculum. Mi- ser, imo miserrime : qui mortis dolores solvit, an- non solvet signacula? Qui infernum diripuit, an signacula reformidabit? Obsigna sepulcrum, signa lapidem, milites statue, sepulcrum obside. Præ- stantiorem a me gestam rem efficies: resurrectio- nis spectatores adornas, testes resurrectionis af fers miraculorum meorum præcones, ministros scilicet tuos, præparas. que ipsi concurrentem, sindone munda, pannis et sudario Dominum universi obvolventes, myrrham et aloen immortalitatis symbola afferentes. Aspi- ciamus resurrectionem quasi uterum gestantem. Vi- deamus sepulcri uterum resurrectionis matrem. Exspectemus visuri Dominum cum tropeo ex se- pulcro resurgentem, et victoriam de sepulcro et de tyranno reportantem. Itaque læti ad lætura Chri- stum resurgentem accedamus. Illum enim decet omnis gloria, honor, adoratio cum Patre et Spiritu sancto in sæcula sæculorum. Amen. tus. Videamus Joseph dona ferentem, Nicodemum- Ita mss. Edliti, rius posita sunt. In mss. vero hic habentur. omissis quibusdam. IN SEQUENTEM HOMILIAM ADMONITIO. Hanc publicam fecit Holstenius, Athanasioque abjudicandam pulavit, nec injuria : sst enim ineptis- simi hominis fetus, ut primo aspectu æstimabil eruditus lector: alque post Iconomachorum hærcsim conscripta videtur ex iis quæ de imaginibus sub finem habentur. Quæ etiamsi ut arbitratus est Combefisius p. 564, possent ante Iconoclastarum ætatem scripta fuisse, ægre tamen tempore Athanasii scripta conce- dantur. S. P. N. ATHANASII In sanctos Patres et prophetas, et in admodum venerandam Ecclesiam, atque in psalmum xxxiv homilia. ad probum incomprehensibileque (43) vitæ institu- tum, non recentis est initii, ut aiunt impii illi sce- leratique Judæi: sed jam olim a sanctis piisque Patribus, Abel dico, Enoch, Noe, Abraham, aliis- que omnibus justis viris orta est. Quod sane con- 6. Δεύρο οὖν (41), ἀδελφοὶ μείνωμεν τὰς, ὠδῖνας τοῦ 6. Agite ergo, fratres, exspectemus sepulcri par- (59) Sic mss. Edit vero, οὐκ ἀρκεῖ τοσούτους. (41) In editis hac, Δεῦρο οὖν..... τοῦ τάφου, infe- (42) Ita mss. Editi vero, συνεγειρόμενον. Τοίνυν 4. Η ποδηγούσα πίστις εἰς τὴν ὁδὸν τῆς θεογνω (43) Holstenius vertit, irreprehensibile 1. Fides quæ ducit ad viam cognitionis Dei, et
Ἡμεῖς δὲ ὁ νέος Ἰσραὴλ μετὰ Μωσέως ᾄδωμεν τὴν ἐπινίκιον ᾠδήν. Πίστει οἱ προφῆται κατηγωνίσαντο βασιλείας, ἐπέτυχον ἐπαγγελιῶν, ἔφραξαν στόματα λεόντων, δηλονότι ὁ σοφὸς Δανιήλ· ἔσβεσαν δύναμιν πυρὸς, οἱ τρεῖς παῖδες δηλαδὴ, πατήσαντες τὴν φλόγα τοῦ πυρὸς δρόσου μαλακωτέραν. Ἕτεροι δὲ ἐτυμπανίσθησαν περὶ τοὺς ἄξονας τῶν τροχῶν μεληδὸν κλονούμενοι, μὴ παραδεξάμενοι τοῦ τυράννου Ἀντιόχου τὴν παράκλησιν, ὅτι «θύσατε καὶ γίνεσθέ μου φίλοι,» ἵνα κρείττονος ἀναστάσεως τύχωσιν. Ἐλιθάσθη ὁ φερώνυμος Στέφανος, περιθέμενος τοῖς κροτάφοις τὸ στέφος τῆς δικαιοσύνης. Ἐπρίσθη Ἡσαί̈ας, ἀλλ’ ἐγκωμιάζεται εἰς τὸν αἰῶνα. Ἀπέθανον ἐν μαχαίραις Ἰωάννης καὶ Ἰάκωβος· ἐφονεύθη Ζαχαρίας· περιῆλθον ἐν μηλωταῖς Ἡλίας καὶ Ἐλισσαῖος, καὶ ἐν αἰγείοις δέρμασιν, ὑστερούμενοι, κακουχούμενοι ὑπὸ ἀσυνέτων, μένοντες ἐν σπηλαίοις, καὶ ἐν ταῖς ὀπαῖς τῆς γῆς, ὧν οὐκ ἦν ὅλος ὁ κόσμος ἄξιος. Αὐτοὶ γὰρ ἄξιοι ἦσαν, ὡς θεοφιλεῖς καὶ φιλάρετοι ἄνδρες. Λέγει δὲ καὶ Δαβὶδ ἡ πνευματικὴ λύρα, καθὼς ἀρτίως ἠκούσαμεν διὰ τοῦ ὑποφωνηθέντος ἡμῖν ᾄσματος· «Δίκασον, Κύριε, τοὺς ἀδικοῦντάς με·
νος. Τί λέγεις, ὦ συκοφάντα; Νεκρὸν ἕτερον οὐχ ὁρᾶς· οὐκοῦν τῷ ἀνισταμένῳ προσκύνησον! θέασαι αὐτὸν ἐγηγερμένον, καὶ τὴν δεσποτείαν ἐπίγνωθι· ἐν νεκρόν μοι παρέδωκας, ἀθάνατον ἀντιδίδωμι. Αλλ' οὐκ ἠρκεῖτο τούτοις (39) ὁ Ἰουδαῖος· ἐπισυνάπτει δὲ τῷ τάφῳ τὰς σφραγίδας. "Αθλιε καὶ πανάθλιε, ὁ τοῦ θανάτου τὰς ὁδύνας λύων, τὰς σφραγίδας οὐ λύει ; Ο σκυλεύων τὸν ᾄδην, τὰ σήμαντρα φοβεῖται ; Σφράγιζε τὸν τάφον, ἐπισημαίνου τὸν λίθον, στρα- τιώτας ἐπίστησον, πολιόρκει τὸ μνῆμα (40). Μειζόν μου ποιεῖς τὸ κατόρθωμα, θεατὰς τῆς ἀναστάσεως εὐτρεπίζεις, μάρτυρας τῆς ἐγέρσεως φέρεις, κήρυ- καὶ τῶν ἐμῶν θαυμάτων τοὺς τοὺς ὑπηρέτας κατα- σκευάζεις. τάφου. Ιδωμεν τέως δωροφοροῦντα τὸν Ἰωσήφ, καὶ Β τὸν Νικόδημον συντρέχοντα, σινδόνι καθαρᾷ, καὶ φθονίοις, καὶ σουδαρίῳ περιειλίσσοντας τὸν τοῦ παν- τὸς Κύριον, σμύρναν τε καὶ ἀλόην, τὰ τῆς ἀφθαρ σίας σύμβολα, προσκομίζοντας. Ιδωμεν κυοφορουμέ νην τὴν ἀνάστασιν. Ιδωμεν γαστέρα τάφου τῆς ἀνα- στάσεως μητέρα. Μείνωμεν ἰδεῖν τὸν Χριστὸν τρο παιοῦχον ἐκ τάφου συνεγειρόμενον (42) · καὶ τὴν κατὰ θανάτου καὶ τυράννου νίκην ἀναδησάμενον. Το!- νυν φαιδροί φαιδρῷ τῷ ἀνισταμένῳ Χριστῷ προσ έλθωμεν. Αὐτῷ γὰρ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμὴ καὶ προσκύνησις, σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. (4)) τα μνήματα. φαιδροί, ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Εἰς τοὺς ἁγίους Πατέρας καὶ προφήτας, καὶ εἰς τὴν πάνσεπτον Εκκλησίαν, καὶ εἰς τὸν δ' ψαλμέν ὁμιλία. σίας, καὶ τὴν ἐνάρετον καὶ ἀκατάληπτον πολιτείαν, οὐ νεωτέραν ἔχει τὴν ἀρχὴν, καθώς φασιν ἀνόμιμοι καὶ ἀλιτήριοι Ἰουδαῖοι· ἀλλ᾽ ἄνωθεν ἐκ τῶν ὁσίων καὶ εὐσεβῶν Πατέρων, λέγω δὲ τοῦ ᾿Αβελ, καὶ τοῦ Ενώχ, καὶ τοῦ Νῶς, καὶ τοῦ ᾽Αβραὰμ, καὶ τῶν ἄλλων δὲ HOMILIA IN SS. PATRES ET PROPHETAS. A non Judæos ita compellat: Quid ais sycophanta ? Mortuum alium non vides: resurgentem igitur adora contemplare illum resuscitatum ejusque dominium agnosce: quem mihi mortuum tradide- ras, immortalem tibi reddo. Sed id minime Judæo satis fuit : addidit enim sepulcro signaculum. Mi- ser, imo miserrime : qui mortis dolores solvit, an- non solvet signacula? Qui infernum diripuit, an signacula reformidabit? Obsigna sepulcrum, signa lapidem, milites statue, sepulcrum obside. Præ- stantiorem a me gestam rem efficies: resurrectio- nis spectatores adornas, testes resurrectionis af fers miraculorum meorum præcones, ministros scilicet tuos, præparas. que ipsi concurrentem, sindone munda, pannis et sudario Dominum universi obvolventes, myrrham et aloen immortalitatis symbola afferentes. Aspi- ciamus resurrectionem quasi uterum gestantem. Vi- deamus sepulcri uterum resurrectionis matrem. Exspectemus visuri Dominum cum tropeo ex se- pulcro resurgentem, et victoriam de sepulcro et de tyranno reportantem. Itaque læti ad lætura Chri- stum resurgentem accedamus. Illum enim decet omnis gloria, honor, adoratio cum Patre et Spiritu sancto in sæcula sæculorum. Amen. tus. Videamus Joseph dona ferentem, Nicodemum- Ita mss. Edliti, rius posita sunt. In mss. vero hic habentur. omissis quibusdam. IN SEQUENTEM HOMILIAM ADMONITIO. Hanc publicam fecit Holstenius, Athanasioque abjudicandam pulavit, nec injuria : sst enim ineptis- simi hominis fetus, ut primo aspectu æstimabil eruditus lector: alque post Iconomachorum hærcsim conscripta videtur ex iis quæ de imaginibus sub finem habentur. Quæ etiamsi ut arbitratus est Combefisius p. 564, possent ante Iconoclastarum ætatem scripta fuisse, ægre tamen tempore Athanasii scripta conce- dantur. S. P. N. ATHANASII In sanctos Patres et prophetas, et in admodum venerandam Ecclesiam, atque in psalmum xxxiv homilia. ad probum incomprehensibileque (43) vitæ institu- tum, non recentis est initii, ut aiunt impii illi sce- leratique Judæi: sed jam olim a sanctis piisque Patribus, Abel dico, Enoch, Noe, Abraham, aliis- que omnibus justis viris orta est. Quod sane con- 6. Δεύρο οὖν (41), ἀδελφοὶ μείνωμεν τὰς, ὠδῖνας τοῦ 6. Agite ergo, fratres, exspectemus sepulcri par- (59) Sic mss. Edit vero, οὐκ ἀρκεῖ τοσούτους. (41) In editis hac, Δεῦρο οὖν..... τοῦ τάφου, infe- (42) Ita mss. Editi vero, συνεγειρόμενον. Τοίνυν 4. Η ποδηγούσα πίστις εἰς τὴν ὁδὸν τῆς θεογνω (43) Holstenius vertit, irreprehensibile 1. Fides quæ ducit ad viam cognitionis Dei, et
PG 28:1066πολέμησον τοὺς πολεμοῦντάς με.» Οὐκ ἐκφαίνων ταῦτα ὁ Θεὸς λέγει πρὸς αὐτόν· Θέλεις, ὁ Δαβὶδ, καταπολεμηθῆναι τοὺς ἐχθραίνοντάς σοι; Ὁ δὲ Δαβίδ· Ναὶ, Κύριε, καὶ πάνυ αὐτοὺς θέλω καταπολεμηθῆναι. Ὁ δὲ Μονογενής· Καὶ ἐὰν ταῦτα ὑποστῶσιν οἱ ἐχθροί σου, ποῦ σου τὸ ἀμνησίκακον; Πῶς δὲ καὶ δύνασαι ψάλλειν ἀληθεύων· «Κύριε, εἰ ἀνταπέδωκα τοῖς ἀνταποδιδοῦσί μοι κακὰ, ἀποπέσοιμι ἄρα ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν μου κενός;» Ὁ δὲ Δαβίδ· Ναὶ, Δέσποτα, ὅτι οὕτω ψάλλω ἀληθῆ, ἀλλ’ ἐὰν σὺ αὐτοὺς πολεμήσῃς, καὶ διὰ τὰ παρὰ σοῦ γινόμενα πάντα ἄγνωστα καὶ ἀκατάληπτα ὑπάρχει. Οὕτω δέ μοι καὶ ἐνετείλω· Μὴ ἑαυτὸν ἐκδικήσῃς· «Ἐμοὶ ἐκδίκησις, ἐγὼ ἀνταποδώσω αὐτοῖς.» Ὁ δὲ Μονογενής· Καὶ πῶς χρὴ πολεμηθῆναι τοὺς ἐχθραίνοντάς σε; λέγε καὶ φανεροποίει τὴν αἰτίαν. Ὁ δὲ Δαβίδ· Οὐ χρείαν ἔχεις, Δέσποτα, ἐρωτήσεως ἢ ὑπομνήσεως, ὢν προγνώστης καὶ εἰδαίνων τὰ προγνώσεως, καὶ ποίας προαιρέσεως ἔχει γενέσθαι ὁ μέλλων τίκτεσθαι ἄνθρωπος. Οὐδὲ ὑπάρχεις, ὡς εἷς τῶν ἀρχόντων, ἀγνοῶν τοὺς νόμους, ἢ χρῄζων συνηγόρου ἢ συγκαθέδρου, οἳ πρὸς ἓν ἕκαστον κεφάλαιον ἀποφαίνοντες.
Α πάντων δικαίων. Καὶ τοῦτο δῆλον ἐκ τοῦ εἰπεῖν τὸ σκεῦος τῆς ἐκλογῆς, τὸ μυροφόρον ἀγγεῖον, τὸν στύ λον τῆς ἀληθείας Παῦλον, γράφοντα ταῦτα ἐπὶ λέξεως καὶ λέγοντα· Πίστει ᾿Αβελ πλείονα θυσίαν παρά Κάϊν προσεδέξατο ὁ Θεός· ὅθεν καὶ ζῇ εἰς τὸν αἰῶνα. Πίστει Ενώχ εὐαρεστήσας τῷ Θεῷ, μετετέθη εἰς τὸν παράδεισον, μὴ θεασάμενος μηδὲ τὸν κοινὸν θάνατον τῆς φύσεως. Πίστει Νῶς κατεσκεύασε την κιβωτόν εἰς σωτηρίαν τοῦ οἴκου αὐτοῦ, χαρακτηρίζων τὴν ἀνεκλάλητον Ἐκκλησίαν, ἔχουσαν διόροφα καὶ τριό ροφα, ἐπίκλησιν Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύ ματος. Πίστει ᾽Αβραὰμ, ἐξελθὼν ἐκ τῆς Χαλδαϊκῆς χώρας, παρώκησεν εἰς τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας ἀπεκδεχόμενος τὴν ἐπουράνιον πόλιν, τὴν ἄνω Ἱερου σαλήμ, την μητέρα τῶν πρωτοτόκων, ἧς τεχνίτης καὶ δημιουργὸς μόνος ὁ Θεός. Πίστει Ἰσαὰκ ἀναφερό μενος ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον, οὐκ ἀπεδάκρυσεν, εἰδὼς, ὅτι εἰκονίζει τὸν ἀμνὸν τὸν μέλλοντα αίρειν τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου. Πίστει Ἰακώβ προσεκύνησεν ἐπὶ τὸ ἄκρον τῆς ῥάβδου αὐτοῦ (44), ἐκμηνύων ἀντι κρὺ τὸν νικοποιὸν καὶ τρισμακάριον σταυρόν. Πίστει, Ἰωσὴφ τελευτῶν ἐνετείλατο τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ περὶ τῶν ὀστέων αὐτοῦ, ἐξαγαγεῖν αὐτὰ ἐκ τῆς Αἰγύπτου, ἵνα μὴ μέλλουν οἱ Αἰγύπτιοι ὡς Θεὸν αὐτὰ σέβεσθαι. Πίστει Ρααβ οὐ συναπώλετο τῇ πόλει Ιεριχώ, δεξα μένη μετ' εἰρήνης τους κατασκόπους. Πίστει Μω- σῆς ἐποίησε τὸ Πάσχα καὶ τὴν πρόσχυσιν τοῦ αἷμα- τος, πρὸς τὸ καὶ ἡμᾶς πίστει ἐπιτελεῖν τὸ σωτήριον Πάσχα, καὶ μὴ ἐν ὑποκρίσει (« Πᾶν γὰρ τὸ μὴ ἐκ πίστεως γενόμενον ἁμαρτία ἐστί »)· χρίοντας τῷ αἵματι οὐκ ἐπὶ τῶν δύο σταθμῶν τῶν θυρῶν, ἀλλὰ σφραγίζοντας ψυχὴν καὶ σῶμα· ἵνα ὁ Φαραὼ σὺν τῷ διαβόλῳ καταποντισθῇ εἰς τὸ πέλαγος τῆς Ἐρυθρᾶς θαλάσσης. Ἡμεῖς δὲ ὁ νέος Ἰσραὴλ μετὰ Μωσέως ᾄδωμεν τὴν ἐπινίκιον ᾠδήν. Πίστει οἱ προφῆται κατα ηγωνίσαντο βασιλείας, ἐπέτυχον ἐπαγγελῶν, ἔφρα ξαν στόματα λεόντων, δηλονότι ὁ σοφὸς Δανιήλ· ἔσβε- σαν δύναμιν πυρός, οἱ τρεῖς παῖδες δηλαδή, πατής σαντες τὴν φλόγα τοῦ πυρὸς δρόσου μαλακωτέραν. Ετεροι δὲ ἐτυμπανίσθησαν περὶ τοὺς ἄξονας τῶν τροχῶν μεληδόν κλονούμενοι, μὴ παραδεξάμενοι τοῦ τυράννου Αντιόχου την παράκλησιν, ὅτι « θύσατε καὶ γίνεσθέ μου φίλοι, ο ἵνα κρείττονος ἀναστάσεως τύχωσιν. Ἐλιθάσθη ὁ φερώνυμος Στέφανος, περιθέ μενος τοῖς κροτάφοις τὸ στέφος τῆς δικαιοσύνης. Ἐπρίσθη Ησαΐας, ἀλλ' ἐγκωμιάζεται εἰς τὸν αἰῶνα. Απέθανον ἐν μαχαίραις Ιωάννης καὶ Ἰάκωβος· ἐφο νεύθη Ζαχαρίας· περιῆλθον ἐν μηλωταῖς Ηλίας καὶ Ελισσαίος, καὶ ἐν αἰγείοις δέρμασιν, ὑστερούμενοι, κακουχούμενοι ὑπὸ ἀσυνέτων, μένοντες (45) ἐν σπηλαίοις, καὶ ἐν ταῖς ἐπαῖς τῆς γῆς, ὧν οὐκ ἦν ὅλος ὁ κόσμος ἄξιος. Αὐτοὶ γὰρ ἄξιοι ἦσαν, ὡς θεοφιλεῖς καὶ φιλάρετοι ἄνδρες. Σιν, αὐτοῦ. ἀρτίως ηκούσαμεν διὰ τοῦ ὑποφωνηθέντος ἡμῖν ἄσμα τος· ο Δίκασον, Κύριε, τοὺς ἀδικοῦντας με· πολέ μησον τοὺς πολεμοῦντάς με. › Οὐκ ἐκφαίνων ταῦτα ὁ S. ATHANASIUS. SPURIA. - B spicuum est ex iis quæ loquitur Paulus, vas ele- ctionis, vas unguentarium, et columna veritatis, qui hæc ipsissima scribit verba : Fide Abelis pluri- mam hostiam quam a Caino accepit Deus, unde etiam vivit in æternum. Fide Enoch Deo acceptus translatus est in paradisum, cum non vidisset communem naturæ mortem. Fide Noe construxit arcam in salutem domus suæ: typum gerentem inenarrabilis Ecclesiæ, habentem binas ternasque contignationes, invocationem scilicet Patris, et Fi- lii, et Spiritus sancti. Fide Abraham egressus ere- gione Chaldæorum, habitavit in terra promissionis, accepturus caelestem civitatem, supernam Jerusa- lem, matrem primogenitorum, cujus artifex et con- ditor solus Deus. Fide Isaac cum offerretur ad al- tare, non lacrymatus est, sciens se præfigurare Agnum qui ablaturus erat peccatum mundi. Fide Jacob adoravit summitatem virgæ suæ, manifestis- sime significans victricem ac beatissimam crucem. Fide Joseph moriens, mandavit filiis Israel de os- sibus suis, ut ea ex Ægypto auferrent, ne illa Ægyptii, quasi Deum, colerent. Fide Rahab non periit una cum urbe Jericho, susceptis cum pace exploratoribus. Fide Moses celebravit Pascha et effusionem sanguinis, ut et nos fide salutare Pascha celebremus, sine ulla hypocrisi ( Omne enim quod non est ex fide peccatum est >), ungentes sanguine, non duos postes januarum, sed obsignan- tes animam et corpus; ut Pharao cum diabolo in maris Rubri pelago submergatur. Nos autem novus Israel cum Mose cantemnus victoriæ canticum. Fide prophet vicerunt regna, adepti sunt repromissio- pes, obturaverunt ora leonum, sapiens scilicet ille Daniel exstinxerunt impetum ignis, tres videlicet pueri, qui flammam ignis rore mitiorem proculca- runt. Alii autem distenti sunt, rotarum axibus mem- bratim exagitati, non admissa tyranni Antiochi adhortatione illa, ‹ Sacrificate et estote amici mei, › ut meliorem invenirent resurrectionem. Lapidatus est ille re atque nomine Stephanus (id est, corona), cujus capiti corona justitiæ imposita fuit. Serra sectus fuit Isaias, verum celebratur in æternum. Gladio cæsi mortui sunt Joannes et Jacobus occisus fuit Zacharias : circuierunt in melotis, Isaias et Eliseus, et in pellibus caprinis, egentes, angustiali, D afflicti ab insipientibus, manentes in speluncis et cavernis terræ, quibus dignus non erat universus mundus. Ipsi enim digni erant, utpote religiosi ac pii viri. (sic) C audivimus ex psalino quem succinuere nobis : • Judica, Domine, nocentes me : expugna impa- gnantes me 87. Verum Deus id minime-præstans 23. Psal. XXXIV, 1. Hebr. x1. Rom. 2. Ait porro David lyra spiritualis, uti modo (44) Ita Reg. Editi vero, τῆς ῥάβδου τοῦ υἱοῦ 2. Λέγει δὲ καὶ Δαβὶδ ἡ πνευματική λύρα, καθὼς (45) Ita Reg. Editi vero, μὲν ὄντες.
Σὺ γὰρ εἶ σύνθρονος τοῦ Πατρὸς, τῶν νόμων εὑρετὴς, τῶν σοφῶν διορθωτὴς, τῆς δικαιοσύνης χορηγὸς, τῶν καταπονουμένων ὑπερασπιστὴς, τῶν συκοφαντουμένων ἔκδικος. Τὴν γὰρ Σουσάνναν συκοφαντηθεῖσαν ὑπὸ τῶν ἀκολάστων γερόντων ἐῤῥύσω ἀπὸ τοῦ θανατικοῦ ψηφίσματος, ἀποστείλας εἰς δικολογίαν τὸν σοφὸν καὶ ἀνάργυρον ῥήτορα Δανιήλ. Ἐπεὶ οὖν πάντων ἔχεις γνῶσιν, καὶ ἐπίστασαι, πῶς χρὴ αὐτοὺς πολεμηθῆναι· εἰ δὲ ἐπιτρέπεις μοι, λέγω· εἰμὶ γὰρ δοῦλος τῆς σῆς φιλανθρωπίας, καὶ τοῦτο ἀχρεῖος, καὶ οὐ δύναμαι ἀντιπρᾶξαι τῇ κελεύσει σου. Ὁ δὲ Μονογενής· Ἐπιτρέπω σοι, καὶ εἰπὲ ἀτρόμως καὶ ἀνυπεσταλμένως. Ὁ δὲ Δαβίδ· «Ἐπιλαβοῦ ὅπλου καὶ θυρεοῦ, καὶ ἀνάστηθι εἰς τὴν βοήθειάν μου.» Ὁ δὲ Μονογενής· Καὶ ποίου ὅπλου ἔχω ἐπιλαβέσθαι, ἢ ποίου θυρεοῦ; Πῶς δὲ ἔχω ἀναστῆναι εἰς βοήθειάν σου; Μὴ ἆρα ἐκείνου τοῦ ὅπλου ἢ ἐκείνου τοῦ θυρεοῦ ἔχω ἐπιλαβέσθαι, ὃν ἀφείλου ἀπὸ τοῦ ἀλλοφύλου Γολιὰθ, ὃν καὶ ἐπάταξας ἐπὶ τῇ κοιλάδι, ἐμοῦ ὁδηγήσαντος τὸν λίθον εἰς τὸ ἀσημείωτον καὶ ἀφώτιστον αὐτοῦ πρόσωπον; Ἀλλ’ ἴσθι τοῦτο σαφῶς, ὅτι ἐγὼ τούτων τῶν ὅπλων πάντη καὶ καθόλου χρείαν οὐκ ἔχω.
Α πάντων δικαίων. Καὶ τοῦτο δῆλον ἐκ τοῦ εἰπεῖν τὸ σκεῦος τῆς ἐκλογῆς, τὸ μυροφόρον ἀγγεῖον, τὸν στύ λον τῆς ἀληθείας Παῦλον, γράφοντα ταῦτα ἐπὶ λέξεως καὶ λέγοντα· Πίστει ᾿Αβελ πλείονα θυσίαν παρά Κάϊν προσεδέξατο ὁ Θεός· ὅθεν καὶ ζῇ εἰς τὸν αἰῶνα. Πίστει Ενώχ εὐαρεστήσας τῷ Θεῷ, μετετέθη εἰς τὸν παράδεισον, μὴ θεασάμενος μηδὲ τὸν κοινὸν θάνατον τῆς φύσεως. Πίστει Νῶς κατεσκεύασε την κιβωτόν εἰς σωτηρίαν τοῦ οἴκου αὐτοῦ, χαρακτηρίζων τὴν ἀνεκλάλητον Ἐκκλησίαν, ἔχουσαν διόροφα καὶ τριό ροφα, ἐπίκλησιν Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύ ματος. Πίστει ᾽Αβραὰμ, ἐξελθὼν ἐκ τῆς Χαλδαϊκῆς χώρας, παρώκησεν εἰς τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας ἀπεκδεχόμενος τὴν ἐπουράνιον πόλιν, τὴν ἄνω Ἱερου σαλήμ, την μητέρα τῶν πρωτοτόκων, ἧς τεχνίτης καὶ δημιουργὸς μόνος ὁ Θεός. Πίστει Ἰσαὰκ ἀναφερό μενος ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον, οὐκ ἀπεδάκρυσεν, εἰδὼς, ὅτι εἰκονίζει τὸν ἀμνὸν τὸν μέλλοντα αίρειν τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου. Πίστει Ἰακώβ προσεκύνησεν ἐπὶ τὸ ἄκρον τῆς ῥάβδου αὐτοῦ (44), ἐκμηνύων ἀντι κρὺ τὸν νικοποιὸν καὶ τρισμακάριον σταυρόν. Πίστει, Ἰωσὴφ τελευτῶν ἐνετείλατο τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ περὶ τῶν ὀστέων αὐτοῦ, ἐξαγαγεῖν αὐτὰ ἐκ τῆς Αἰγύπτου, ἵνα μὴ μέλλουν οἱ Αἰγύπτιοι ὡς Θεὸν αὐτὰ σέβεσθαι. Πίστει Ρααβ οὐ συναπώλετο τῇ πόλει Ιεριχώ, δεξα μένη μετ' εἰρήνης τους κατασκόπους. Πίστει Μω- σῆς ἐποίησε τὸ Πάσχα καὶ τὴν πρόσχυσιν τοῦ αἷμα- τος, πρὸς τὸ καὶ ἡμᾶς πίστει ἐπιτελεῖν τὸ σωτήριον Πάσχα, καὶ μὴ ἐν ὑποκρίσει (« Πᾶν γὰρ τὸ μὴ ἐκ πίστεως γενόμενον ἁμαρτία ἐστί »)· χρίοντας τῷ αἵματι οὐκ ἐπὶ τῶν δύο σταθμῶν τῶν θυρῶν, ἀλλὰ σφραγίζοντας ψυχὴν καὶ σῶμα· ἵνα ὁ Φαραὼ σὺν τῷ διαβόλῳ καταποντισθῇ εἰς τὸ πέλαγος τῆς Ἐρυθρᾶς θαλάσσης. Ἡμεῖς δὲ ὁ νέος Ἰσραὴλ μετὰ Μωσέως ᾄδωμεν τὴν ἐπινίκιον ᾠδήν. Πίστει οἱ προφῆται κατα ηγωνίσαντο βασιλείας, ἐπέτυχον ἐπαγγελῶν, ἔφρα ξαν στόματα λεόντων, δηλονότι ὁ σοφὸς Δανιήλ· ἔσβε- σαν δύναμιν πυρός, οἱ τρεῖς παῖδες δηλαδή, πατής σαντες τὴν φλόγα τοῦ πυρὸς δρόσου μαλακωτέραν. Ετεροι δὲ ἐτυμπανίσθησαν περὶ τοὺς ἄξονας τῶν τροχῶν μεληδόν κλονούμενοι, μὴ παραδεξάμενοι τοῦ τυράννου Αντιόχου την παράκλησιν, ὅτι « θύσατε καὶ γίνεσθέ μου φίλοι, ο ἵνα κρείττονος ἀναστάσεως τύχωσιν. Ἐλιθάσθη ὁ φερώνυμος Στέφανος, περιθέ μενος τοῖς κροτάφοις τὸ στέφος τῆς δικαιοσύνης. Ἐπρίσθη Ησαΐας, ἀλλ' ἐγκωμιάζεται εἰς τὸν αἰῶνα. Απέθανον ἐν μαχαίραις Ιωάννης καὶ Ἰάκωβος· ἐφο νεύθη Ζαχαρίας· περιῆλθον ἐν μηλωταῖς Ηλίας καὶ Ελισσαίος, καὶ ἐν αἰγείοις δέρμασιν, ὑστερούμενοι, κακουχούμενοι ὑπὸ ἀσυνέτων, μένοντες (45) ἐν σπηλαίοις, καὶ ἐν ταῖς ἐπαῖς τῆς γῆς, ὧν οὐκ ἦν ὅλος ὁ κόσμος ἄξιος. Αὐτοὶ γὰρ ἄξιοι ἦσαν, ὡς θεοφιλεῖς καὶ φιλάρετοι ἄνδρες. Σιν, αὐτοῦ. ἀρτίως ηκούσαμεν διὰ τοῦ ὑποφωνηθέντος ἡμῖν ἄσμα τος· ο Δίκασον, Κύριε, τοὺς ἀδικοῦντας με· πολέ μησον τοὺς πολεμοῦντάς με. › Οὐκ ἐκφαίνων ταῦτα ὁ S. ATHANASIUS. SPURIA. - B spicuum est ex iis quæ loquitur Paulus, vas ele- ctionis, vas unguentarium, et columna veritatis, qui hæc ipsissima scribit verba : Fide Abelis pluri- mam hostiam quam a Caino accepit Deus, unde etiam vivit in æternum. Fide Enoch Deo acceptus translatus est in paradisum, cum non vidisset communem naturæ mortem. Fide Noe construxit arcam in salutem domus suæ: typum gerentem inenarrabilis Ecclesiæ, habentem binas ternasque contignationes, invocationem scilicet Patris, et Fi- lii, et Spiritus sancti. Fide Abraham egressus ere- gione Chaldæorum, habitavit in terra promissionis, accepturus caelestem civitatem, supernam Jerusa- lem, matrem primogenitorum, cujus artifex et con- ditor solus Deus. Fide Isaac cum offerretur ad al- tare, non lacrymatus est, sciens se præfigurare Agnum qui ablaturus erat peccatum mundi. Fide Jacob adoravit summitatem virgæ suæ, manifestis- sime significans victricem ac beatissimam crucem. Fide Joseph moriens, mandavit filiis Israel de os- sibus suis, ut ea ex Ægypto auferrent, ne illa Ægyptii, quasi Deum, colerent. Fide Rahab non periit una cum urbe Jericho, susceptis cum pace exploratoribus. Fide Moses celebravit Pascha et effusionem sanguinis, ut et nos fide salutare Pascha celebremus, sine ulla hypocrisi ( Omne enim quod non est ex fide peccatum est >), ungentes sanguine, non duos postes januarum, sed obsignan- tes animam et corpus; ut Pharao cum diabolo in maris Rubri pelago submergatur. Nos autem novus Israel cum Mose cantemnus victoriæ canticum. Fide prophet vicerunt regna, adepti sunt repromissio- pes, obturaverunt ora leonum, sapiens scilicet ille Daniel exstinxerunt impetum ignis, tres videlicet pueri, qui flammam ignis rore mitiorem proculca- runt. Alii autem distenti sunt, rotarum axibus mem- bratim exagitati, non admissa tyranni Antiochi adhortatione illa, ‹ Sacrificate et estote amici mei, › ut meliorem invenirent resurrectionem. Lapidatus est ille re atque nomine Stephanus (id est, corona), cujus capiti corona justitiæ imposita fuit. Serra sectus fuit Isaias, verum celebratur in æternum. Gladio cæsi mortui sunt Joannes et Jacobus occisus fuit Zacharias : circuierunt in melotis, Isaias et Eliseus, et in pellibus caprinis, egentes, angustiali, D afflicti ab insipientibus, manentes in speluncis et cavernis terræ, quibus dignus non erat universus mundus. Ipsi enim digni erant, utpote religiosi ac pii viri. (sic) C audivimus ex psalino quem succinuere nobis : • Judica, Domine, nocentes me : expugna impa- gnantes me 87. Verum Deus id minime-præstans 23. Psal. XXXIV, 1. Hebr. x1. Rom. 2. Ait porro David lyra spiritualis, uti modo (44) Ita Reg. Editi vero, τῆς ῥάβδου τοῦ υἱοῦ 2. Λέγει δὲ καὶ Δαβὶδ ἡ πνευματική λύρα, καθὼς (45) Ita Reg. Editi vero, μὲν ὄντες.
Ἐὰν δὲ καὶ συσχῶ τὸ πνεῦμα, τελευτᾷ πᾶσα σὰρξ κινουμένη ἐπὶ τῆς γῆς. Ὁ δὲ Δαβίδ· Οἶδα καὶ ἐγὼ, Δέσποτα, ὅτι τούτων τῶν ὅπλων χρείαν οὐκ ἔχεις, ὢν βασιλεὺς κραταιὸς, παντοδύναμος, ἀκαταμάχητος, διαιωνίζων. Ἱκετεύω δὲ τὴν ἀσύγκριτον ἀγαθωσύνην σου ἐπιλαβέσθαι ὅπλου καὶ θυρεοῦ, τουτέστιν, ἐνανθρωπήσεως καὶ πάθους· ἀναστῆναι δέ μοι εἰς βοήθειαν τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ. Ὁ δὲ Μονογενής· Καὶ σὺ πόθεν οἶδας ταῦτα τὰ θεῖα καὶ ἀπόκρυφα μυστήρια, «εἰς ἃ ἐπιθυμοῦσιν οἱ ἄγγελοι παρακύψαι;» Ὁ δὲ Δαβίδ· Ἔλαβον αὐτῶν τὴν γνῶσιν παρὰ τοῦ ἁγίου παρακλήτου Πνεύματος. Ὁ δὲ Μονογενής· Μεθ’ ὧν οἶδας ταῦτα, εἰπὲ, εἴ τι καὶ ἄλλο ἔχεις· ἀκούσομαι γάρ σου καὶ περὶ αὐτοῦ εὐμενῶς καὶ δικαίως. Ὁ δὲ Δαβίδ· «Εἶπον τῇ ψυχῇ μου, Σωτηρία σου εἰμί.» Ὁ δὲ Μονογενής· Τοῦτο ἔχεις, καὶ θάρσει· σώσω γάρ σου τὴν ψυχὴν διὰ τῆς ἐνανθρωπήσεώς μου καὶ τοῦ πάθους. Ὁ δὲ Δαβίδ· «Ἐθαρσοποιήθην λίαν· καὶ παραυτὰ ἀνθυποφέρει· «Κύριε, τίς ὅμοιός σοι; ὁ δὲ Μονογενής· Ὁ Πατήρ. Ὅθεν καί φημι· «Ὁ ἐμὲ ἑωρακὼς ἑώρακε τὸν Πατέρα μου.» Πορεύου ἐν εἰρήνῃ, ἀπεκδεχόμενος τῶν ἐπαγγελιῶν τὴν μακαρίαν ἐλπίδα.
Α πάντων δικαίων. Καὶ τοῦτο δῆλον ἐκ τοῦ εἰπεῖν τὸ σκεῦος τῆς ἐκλογῆς, τὸ μυροφόρον ἀγγεῖον, τὸν στύ λον τῆς ἀληθείας Παῦλον, γράφοντα ταῦτα ἐπὶ λέξεως καὶ λέγοντα· Πίστει ᾿Αβελ πλείονα θυσίαν παρά Κάϊν προσεδέξατο ὁ Θεός· ὅθεν καὶ ζῇ εἰς τὸν αἰῶνα. Πίστει Ενώχ εὐαρεστήσας τῷ Θεῷ, μετετέθη εἰς τὸν παράδεισον, μὴ θεασάμενος μηδὲ τὸν κοινὸν θάνατον τῆς φύσεως. Πίστει Νῶς κατεσκεύασε την κιβωτόν εἰς σωτηρίαν τοῦ οἴκου αὐτοῦ, χαρακτηρίζων τὴν ἀνεκλάλητον Ἐκκλησίαν, ἔχουσαν διόροφα καὶ τριό ροφα, ἐπίκλησιν Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύ ματος. Πίστει ᾽Αβραὰμ, ἐξελθὼν ἐκ τῆς Χαλδαϊκῆς χώρας, παρώκησεν εἰς τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας ἀπεκδεχόμενος τὴν ἐπουράνιον πόλιν, τὴν ἄνω Ἱερου σαλήμ, την μητέρα τῶν πρωτοτόκων, ἧς τεχνίτης καὶ δημιουργὸς μόνος ὁ Θεός. Πίστει Ἰσαὰκ ἀναφερό μενος ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον, οὐκ ἀπεδάκρυσεν, εἰδὼς, ὅτι εἰκονίζει τὸν ἀμνὸν τὸν μέλλοντα αίρειν τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου. Πίστει Ἰακώβ προσεκύνησεν ἐπὶ τὸ ἄκρον τῆς ῥάβδου αὐτοῦ (44), ἐκμηνύων ἀντι κρὺ τὸν νικοποιὸν καὶ τρισμακάριον σταυρόν. Πίστει, Ἰωσὴφ τελευτῶν ἐνετείλατο τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ περὶ τῶν ὀστέων αὐτοῦ, ἐξαγαγεῖν αὐτὰ ἐκ τῆς Αἰγύπτου, ἵνα μὴ μέλλουν οἱ Αἰγύπτιοι ὡς Θεὸν αὐτὰ σέβεσθαι. Πίστει Ρααβ οὐ συναπώλετο τῇ πόλει Ιεριχώ, δεξα μένη μετ' εἰρήνης τους κατασκόπους. Πίστει Μω- σῆς ἐποίησε τὸ Πάσχα καὶ τὴν πρόσχυσιν τοῦ αἷμα- τος, πρὸς τὸ καὶ ἡμᾶς πίστει ἐπιτελεῖν τὸ σωτήριον Πάσχα, καὶ μὴ ἐν ὑποκρίσει (« Πᾶν γὰρ τὸ μὴ ἐκ πίστεως γενόμενον ἁμαρτία ἐστί »)· χρίοντας τῷ αἵματι οὐκ ἐπὶ τῶν δύο σταθμῶν τῶν θυρῶν, ἀλλὰ σφραγίζοντας ψυχὴν καὶ σῶμα· ἵνα ὁ Φαραὼ σὺν τῷ διαβόλῳ καταποντισθῇ εἰς τὸ πέλαγος τῆς Ἐρυθρᾶς θαλάσσης. Ἡμεῖς δὲ ὁ νέος Ἰσραὴλ μετὰ Μωσέως ᾄδωμεν τὴν ἐπινίκιον ᾠδήν. Πίστει οἱ προφῆται κατα ηγωνίσαντο βασιλείας, ἐπέτυχον ἐπαγγελῶν, ἔφρα ξαν στόματα λεόντων, δηλονότι ὁ σοφὸς Δανιήλ· ἔσβε- σαν δύναμιν πυρός, οἱ τρεῖς παῖδες δηλαδή, πατής σαντες τὴν φλόγα τοῦ πυρὸς δρόσου μαλακωτέραν. Ετεροι δὲ ἐτυμπανίσθησαν περὶ τοὺς ἄξονας τῶν τροχῶν μεληδόν κλονούμενοι, μὴ παραδεξάμενοι τοῦ τυράννου Αντιόχου την παράκλησιν, ὅτι « θύσατε καὶ γίνεσθέ μου φίλοι, ο ἵνα κρείττονος ἀναστάσεως τύχωσιν. Ἐλιθάσθη ὁ φερώνυμος Στέφανος, περιθέ μενος τοῖς κροτάφοις τὸ στέφος τῆς δικαιοσύνης. Ἐπρίσθη Ησαΐας, ἀλλ' ἐγκωμιάζεται εἰς τὸν αἰῶνα. Απέθανον ἐν μαχαίραις Ιωάννης καὶ Ἰάκωβος· ἐφο νεύθη Ζαχαρίας· περιῆλθον ἐν μηλωταῖς Ηλίας καὶ Ελισσαίος, καὶ ἐν αἰγείοις δέρμασιν, ὑστερούμενοι, κακουχούμενοι ὑπὸ ἀσυνέτων, μένοντες (45) ἐν σπηλαίοις, καὶ ἐν ταῖς ἐπαῖς τῆς γῆς, ὧν οὐκ ἦν ὅλος ὁ κόσμος ἄξιος. Αὐτοὶ γὰρ ἄξιοι ἦσαν, ὡς θεοφιλεῖς καὶ φιλάρετοι ἄνδρες. Σιν, αὐτοῦ. ἀρτίως ηκούσαμεν διὰ τοῦ ὑποφωνηθέντος ἡμῖν ἄσμα τος· ο Δίκασον, Κύριε, τοὺς ἀδικοῦντας με· πολέ μησον τοὺς πολεμοῦντάς με. › Οὐκ ἐκφαίνων ταῦτα ὁ S. ATHANASIUS. SPURIA. - B spicuum est ex iis quæ loquitur Paulus, vas ele- ctionis, vas unguentarium, et columna veritatis, qui hæc ipsissima scribit verba : Fide Abelis pluri- mam hostiam quam a Caino accepit Deus, unde etiam vivit in æternum. Fide Enoch Deo acceptus translatus est in paradisum, cum non vidisset communem naturæ mortem. Fide Noe construxit arcam in salutem domus suæ: typum gerentem inenarrabilis Ecclesiæ, habentem binas ternasque contignationes, invocationem scilicet Patris, et Fi- lii, et Spiritus sancti. Fide Abraham egressus ere- gione Chaldæorum, habitavit in terra promissionis, accepturus caelestem civitatem, supernam Jerusa- lem, matrem primogenitorum, cujus artifex et con- ditor solus Deus. Fide Isaac cum offerretur ad al- tare, non lacrymatus est, sciens se præfigurare Agnum qui ablaturus erat peccatum mundi. Fide Jacob adoravit summitatem virgæ suæ, manifestis- sime significans victricem ac beatissimam crucem. Fide Joseph moriens, mandavit filiis Israel de os- sibus suis, ut ea ex Ægypto auferrent, ne illa Ægyptii, quasi Deum, colerent. Fide Rahab non periit una cum urbe Jericho, susceptis cum pace exploratoribus. Fide Moses celebravit Pascha et effusionem sanguinis, ut et nos fide salutare Pascha celebremus, sine ulla hypocrisi ( Omne enim quod non est ex fide peccatum est >), ungentes sanguine, non duos postes januarum, sed obsignan- tes animam et corpus; ut Pharao cum diabolo in maris Rubri pelago submergatur. Nos autem novus Israel cum Mose cantemnus victoriæ canticum. Fide prophet vicerunt regna, adepti sunt repromissio- pes, obturaverunt ora leonum, sapiens scilicet ille Daniel exstinxerunt impetum ignis, tres videlicet pueri, qui flammam ignis rore mitiorem proculca- runt. Alii autem distenti sunt, rotarum axibus mem- bratim exagitati, non admissa tyranni Antiochi adhortatione illa, ‹ Sacrificate et estote amici mei, › ut meliorem invenirent resurrectionem. Lapidatus est ille re atque nomine Stephanus (id est, corona), cujus capiti corona justitiæ imposita fuit. Serra sectus fuit Isaias, verum celebratur in æternum. Gladio cæsi mortui sunt Joannes et Jacobus occisus fuit Zacharias : circuierunt in melotis, Isaias et Eliseus, et in pellibus caprinis, egentes, angustiali, D afflicti ab insipientibus, manentes in speluncis et cavernis terræ, quibus dignus non erat universus mundus. Ipsi enim digni erant, utpote religiosi ac pii viri. (sic) C audivimus ex psalino quem succinuere nobis : • Judica, Domine, nocentes me : expugna impa- gnantes me 87. Verum Deus id minime-præstans 23. Psal. XXXIV, 1. Hebr. x1. Rom. 2. Ait porro David lyra spiritualis, uti modo (44) Ita Reg. Editi vero, τῆς ῥάβδου τοῦ υἱοῦ 2. Λέγει δὲ καὶ Δαβὶδ ἡ πνευματική λύρα, καθὼς (45) Ita Reg. Editi vero, μὲν ὄντες.
PG 28:1068Οὐκοῦν ἀπολυθέντων τούτων ἐφοδίων, οἱ ἄγγελοι τοῦ Θεοῦ ἐξελθόντες κεκράγασιν μεγάλῃ τῇ φωνῇ· Εἴ τις καὶ ἄλλος ἔχει δίκην τῶν προφητῶν, εἰσερχέσθω ἀκωλύτως, συνηγορῶν τὴν ἀλήθειαν. Πρὸς τὴν παρακέλευσιν εἰσέρχεται Ναβουθὲ ὁ Ἰσραηλίτης, ὃν καὶ θεασάμενος αὐτὸν ὁ Μονογενὴς λέγει· Σὺ δὲ μετὰ τίνος ἔχεις, ἢ μετὰ τίνα βούλῃ δικάσασθαι; Εἰ δὲ αὐτὸς δι’ αὐτοῦ οὐ δύνασαι εἰσηγήσασθαι τὴν ὑπόθεσιν τοῦ πράγματός σου, ἔχεις δὲ δικολόγον, καὶ αὐτὸς εἰσερχέσθω ἀκωλύτως, συνηγορῶν σοι τὴν ἀλήθειαν. Ὁ δὲ Ναβουθέ· Ναὶ, Δέσποτα, ἔχω συνήγορον δικαιότατον, ἁρματηλάτην Ἡλίαν· ἡ δὲ δίκη μου συγκροτεῖται μετὰ τῶν ψευδομαρτύρων. Ὅθεν ἀρχόμενος τοῦ πράγματός μου λέγω κατὰ τὸ ἑξῆς· «Ἀναστάντες μοι μάρτυρες ἄδικοι, ἃ οὐκ ἐγίνωσκον ἠρώτων με,» διαβεβαιούμενοι ὅτι ηὐλόγησα Θεὸν καὶ βασιλέα· οὓς καὶ ἐξετάζων ὁ Κύριος ἔφη· Εἴπατέ μοι φιλαλήθως, τίς ὑμᾶς ἠνάγκασε συκοφαντῆσαι τὸν ἐμὸν δοῦλον καὶ νομοφύλακα; Οἱ δὲ ἀπεκρίνοντο· Ἀχαὰβ καὶ ἡ γυνὴ αὐτοῦ Ἰεζαβέλ. Ὁ δὲ Μονογενής·
θεὸς λέγει πρὸς αὐτόν· Θέλεις, ὁ Δαβίδ, καταπολε- Α ο μηθῆναι τοὺς ἐχθραίνοντάς σοι; Ὁ δὲ Δαβίδ· Ναί, Κύριε, καὶ πάνυ αὐτοὺς θέλω καταπολεμηθῆναι. Ο δὲ Μονογενής· Καὶ ἐὰν ταῦτα ὑποστῶσιν οἱ ἐχθροί σου, που σου τὸ ἀμνησίκακον; Πῶς δὲ καὶ δύνασαι ψάλλειν ἀληθεύων· « Κύριε, εἰ ἀνταπέδωκα τοῖς ἀνταποδιδοῦσί μοι κακὰ, ἀποπέσοιμι ἄρα ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν μου κενός; » Ὁ δὲ Δαβίδ· Ναί, Δέσποτα, ὅτι οὕτω ψάλλω ἀληθῆ, ἀλλ' ἐὰν σὺ αὐτοὺς που λεμήσῃς, καὶ διὰ τὰ παρὰ σοῦ γινόμενα πάντα ἄγνωστα καὶ ἀκατάληπτα υπάρχει. Οὕτω δέ μοι καὶ ἐνετείλω· Μὴ ἑαυτὸν ἐκδικήσῃς· « Ἐμοὶ ἐκδίκησις, ἐγὼ ἀνταποδώσω αὐτοῖς. Ὁ δὲ Μονογενής· Καὶ πῶς χρὴ πολεμηθῆναι τοὺς ἐχθραίνοντάς σε ; λέγε καὶ φανεροποιει τὴν αἰτίαν. Ὁ δὲ Δαβίδ· Οὐ χρείαν ἔχεις, Δέσποτα, ἐρωτήσεως ἢ ὑπομνήσεως, ὢν προ- γνώστης καὶ εἰδαίνων τὰ προγνώσεως, καὶ ποίας προαιρέσεως ἔχει γενέσθαι ὁ μέλλων τίκτεσθαι ἄν· Β θρωπος. Οὐδὲ ὑπάρχεις, ὡς εἷς τῶν ἀρχόντων, ἀγνοῶν τοὺς νόμους, ἢ χρήζων συνηγόρου ἢ συγκαθ έδρου, οἳ πρὸς ἐν (45') ἕκαστον κεφάλαιον ἀποφαίνοντες. Σὺ γὰρ εἴ σύνθρονος τοῦ Πατρὸς, τῶν νόμων εὑρε τῆς, τῶν σοφῶν διορθωτής, τῆς δικαιοσύνης χορηγός, τῶν καταπονουμένων υπερασπιστής, τῶν συκοφαν τουμένων ἔκδικος. Τὴν γὰρ Σουσάνναν συκοφαντη θεῖσαν ὑπὸ τῶν ἀκολάστων γερόντων ἐῤῥύσω ἀπὸ τοῦ Θανατικοῦ ψηφίσματος, ἀποστείλας εἰς δικολογίαν τὸν σοφὸν καὶ ἀνάργυρον ῥήτορα Δανιήλ. Ἐπεὶ οὖν πάντων ἔχεις γνῶσιν, καὶ ἐπίστασαι, πῶς χρὴ αὐτοὺς πολεμηθῆναι· εἰ δὲ ἐπιτρέπεις μοι, λέγω· εἰμὶ γὰρ δοῦλος τῆς σῆς φιλανθρωπίας, καὶ τοῦτο ἀχρεῖος, καὶ οὐ δύναμαι ἀντιπρᾶξαι τῇ κελεύσει σου. Ο δὲ Μονογενής· Ἐπιτρέπω σοι, καὶ εἰπὲ ἀτρόμως καὶ ἀνυπεσταλμένως. Ὁ δὲ Δαβίδ· Ἐπιλαβοῦ ὅπλου καὶ θυρεοῦ, καὶ ἀνάστηθι εἰς τὴν βοήθειάν μου. » ῾Ο δὲ Μονογενής· Καὶ ποίου ὅπλου ἔχω ἐπιλαβέσθαι, ἢ ποίου θυρεοῦ; Πῶς δὲ ἔχω (46) ἀναστῆναι εἰς βοήθειάν σου; Μὴ ἄρα ἐκείνου τοῦ ὅπλου ἢ ἐκείνου τοῦ θυρεοῦ ἔχω ἐπιλαβέσθαι, ὃν ἀφείλου ἀπὸ τοῦ ἀλλοφύλου Γολιάθ, ὃν καὶ ἐπάταξας ἐπὶ τῇ κοιλάδι, ἐμοῦ ὁδηγήσαντος τὸν λίθον εἰς τὸ ἀσημείωτον καὶ ἀφώτιστον αὐτοῦ πρόσωπον; Αλλ᾽ ἴσθι τοῦτο σαφῶς, ὅτι ἐγὼ τούτων τῶν ὅπλων πάντη καὶ καθόλου χρείαν οὐκ ἔχω. Ἐὰν δὲ καὶ συσχῷ τὸ πνεῦμα, τελευτᾷ πᾶσα σὰρξ κινουμένη ἐπὶ τῆς γῆς. Ὁ δὲ Δαβίδ· Οἶδα καὶ ἐγώ, Δέσποτα, ὅτι τούτων τῶν ὅπλων χρείαν οὐκ ἔχεις, ὧν βασιλεὺς κραταιός, παντοδύναμος, ἀκατα- μάχητος, διαιωνίζων. Ικετεύω δὲ τὴν ἀσύγκριτον ἀγαθωσύνην σου ἐπιλαβέσθαι ὅπλου καὶ θυρεοῦ, τουτο ἐστιν, ἐνανθρωπήσεως καὶ πάθους· ἀναστῆναι δε μοι εἰς βοήθειαν τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ. Ὁ δὲ Μονογενής· Καὶ σὺ πόθεν οἶδας ταῦτα τὰ θεῖα καὶ ἀπόκρυφα μυ στήρια, « εἰς ἃ ἐπιθυμοῦσιν οἱ ἄγγελοι παρακύψαι; ο Ο δὲ Δαβίδ· Ελαβον αὐτῶν τὴν γνῶσιν παρὰ τοῦ ἁγίου παρακλήτου Πνεύματος. Ὁ δὲ Μονογενής· ο οι | λαβέσθαι, HOMILIA IN SS. PATRES ET PROPHETAS. ait illi : Vin' tu, David, expugnari inimicos tuos ? . C D es Psal. vul, 5. Hebr. x, 53. Psal. XXXIV, PATR. GR. XXVIII. 2. Cui David : Etiam, Domine, et admodum cupίο ex- pugnari. Reponit Unigenitus : Si hæc inimici tui subeant, ubinam illa tua injuriarum oblivio? Qut potes cum veritate psallere: Domine, si reddidi retribuentibus mihi mala, decidam merito ab inimi- cis meis inanis 88?, Tum David : Imno, Domine, lec vere psallo, sed modo tu illos expugnaveris; quia gesta tua universa ignota et incomprehensibi- lia sunt; ita quippe mihi præcepisti : Ne temetipse vindicato : « Mihi vindicta, ego retribuam eis 89, •At Unigenitus Ecqua ratione expugnatos oportet inimicos tuos? causam dicito ac declarato. Tum David : Non est tibi opus, Domine, interrogatione aut admonitione, cum prævideas et cognoscas ea quæ præevisionem spectant, et quonam proposito futurus est qui nasciturus est homo. Neque tu es ut aliquis ex principibus qui leges ignoret, et egeat consiliario aut assessore, qui ad singula ca- pita sententiam dicant. Tu namque eumdem quem Pater thronum oblines, esque legum auctor, sapien- tium corrector, justitiæ largitor, afflictorum defen- sor, et calumnia oppressorum vindex. Susannam quippe a lascivis senibus insimulatam, a capitis sententia eruisti, misso ad defensionem sapiente ac pecunia incorrupto oratore Daniele. Quoniam ergo omnium habes notitiam, et scis quoque qua ratione illos expugnandos oporteat ; si tamen concedas, di- cam servus quippe clementiæ tuæ sum, et quidem inutilis, nec possum mandato repugnare tuo. Cui Unigenitus : Concedo tibi, dic absque tremore ac libere. Tum David: Apprehende arma et scutum et exsurge in adjutorium mili ., Ad hæc Uni- genitus: Ecqua arma vel quod scutum apprehen - dam? Quomodo exsurgam in adjutorium tibi? An arma illa, illudve scutum apprehendam quod abs- tulisti ab alienigena Goliath quem in valle percus- sisti, me lapidem in ejus faciem omni signo eai- nique illuminatione destitutam dirigente? Sed tu proie nosti, nihil penitus mihi ejusmodi armorum esse opus. Nam, si vel spiritum cohibeam, moritur omnis caro quæ movetur super terram. Cui Da- vid : Novi, Domine, tibi armorum ejusmodi nihil esse opus, res cum sis fortis, omnipotens, quicum pugnari nequeat, permanens in æternum. Sed rogo tuam incomparabilem bonitatem, ut apprehendas arma et scutum, id est, humanam naturam atque passionem, et tertia die exsurgas in adjutorium mihi. Respondit Unigenitus: Tu vero unde nosti hæð divina et arcana mysteria, in quæ desiderant angeli prospicere "?, Cui David : Eorum accepi notitiam a sancto et paracleto Spiritu. Tum Unigenitus: Cum hæc noris, dic num quidpiam aliud habeas diam enim te hac de re libenter et æquo animo. David autem: Dic animæ meæ, salus tua ego 201- Petr. 1, 12. desiderabantur in prius editis, sed haben- tur in Regio. (45) Vulg.. οι... Ένα. Επιτ. (46) Reg., Πότε δὲ ἔχω. Paulo post, hac, ἔχω ἐπι-
Ἔστω οὖν ὁ Ἀχαὰβ ἐν τῷ πολέμῳ τοξευόμενος βέλει εὐθυβόλῳ κατὰ τοῦ ἥπατος, ἢ μᾶλλον κατὰ τοῦ πνεύμονος, τοῦ ἀδίκως ἀναπνεύσαντος εἰς τὴν πλεονεκτικὴν ἐπιθυμίαν. Ἡ δὲ Ἰεζαβὲλ ἔστω ῥιπτομένη ἐν οἰκοπέδῳ, γενέσθω δὲ κυνῶν τάφος. Ὁ δὲ Ναβουθὲ κληρονομήτω ἀντὶ τοῦ ἐξαφανιζομένου ἀμπελῶνος τὴν τρυφὴν τοῦ παραδείσου καὶ τῆς αἰωνιότητος. Ὑπομνηματισθείσης δὲ ταύτης ἀποφάσεως, εἰσέρχεται ὁ μεγαλοφωνότατος Ἡσαί̈ας κεκραγώς· Κύριε, ἄκουσον ἐμοῦ εὐμενῶς καὶ δικαίως. Ὁ δὲ Μονογενής· Λέγε κατὰ τοῦ ἀδικήσαντός σε, μᾶλλον σὺ ὢν προφήτης δίκαιος, πνευματικὸς, ἱκανὸς ἑαυτῷ συστήσασθαι τὴν ὑπόθεσιν τοῦ πράγματός σου. Ὁ δὲ προφήτης· Ἔχω δίκην μετὰ τοῦ Μανασσῆ, ἐπεὶ ἐμοῦ σπουδαίως καὶ ἀόκνως κηρύσσοντος τὸν θεῖον καὶ θεόπνευστον λόγον, αὐτὸς ἀσυμπαθῶς καὶ ἀνελεημόνως ξυλίνῳ πρίονί με ἀνεῖλεν. Ὁ δὲ Μονογενής· Εἰ τοῦτο ἐποίησεν ὁ Μανασσῆς, παραδιδόσθω τοῖς Χαλδαίοις εἰς αἰχμαλωσίαν, καὶ ἐμπαιγμὸν καὶ σφαγήν· ἵνα μάθωσιν οἱ βασιλεῖς τοὺς ἐμοὺς προφήτας μὴ ὑβρίζειν, ἢ ἀποκτείνειν, ἀλλὰ τιμᾷν καὶ μεγαλύνειν· ἐνθυμούμενοι, ὅτι δι’ ἐμοῦ πᾶς βασιλεὺς βασιλεύει, καὶ οἱ δυνάσται γράφουσι δικαιοσύνην.
θεὸς λέγει πρὸς αὐτόν· Θέλεις, ὁ Δαβίδ, καταπολε- Α ο μηθῆναι τοὺς ἐχθραίνοντάς σοι; Ὁ δὲ Δαβίδ· Ναί, Κύριε, καὶ πάνυ αὐτοὺς θέλω καταπολεμηθῆναι. Ο δὲ Μονογενής· Καὶ ἐὰν ταῦτα ὑποστῶσιν οἱ ἐχθροί σου, που σου τὸ ἀμνησίκακον; Πῶς δὲ καὶ δύνασαι ψάλλειν ἀληθεύων· « Κύριε, εἰ ἀνταπέδωκα τοῖς ἀνταποδιδοῦσί μοι κακὰ, ἀποπέσοιμι ἄρα ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν μου κενός; » Ὁ δὲ Δαβίδ· Ναί, Δέσποτα, ὅτι οὕτω ψάλλω ἀληθῆ, ἀλλ' ἐὰν σὺ αὐτοὺς που λεμήσῃς, καὶ διὰ τὰ παρὰ σοῦ γινόμενα πάντα ἄγνωστα καὶ ἀκατάληπτα υπάρχει. Οὕτω δέ μοι καὶ ἐνετείλω· Μὴ ἑαυτὸν ἐκδικήσῃς· « Ἐμοὶ ἐκδίκησις, ἐγὼ ἀνταποδώσω αὐτοῖς. Ὁ δὲ Μονογενής· Καὶ πῶς χρὴ πολεμηθῆναι τοὺς ἐχθραίνοντάς σε ; λέγε καὶ φανεροποιει τὴν αἰτίαν. Ὁ δὲ Δαβίδ· Οὐ χρείαν ἔχεις, Δέσποτα, ἐρωτήσεως ἢ ὑπομνήσεως, ὢν προ- γνώστης καὶ εἰδαίνων τὰ προγνώσεως, καὶ ποίας προαιρέσεως ἔχει γενέσθαι ὁ μέλλων τίκτεσθαι ἄν· Β θρωπος. Οὐδὲ ὑπάρχεις, ὡς εἷς τῶν ἀρχόντων, ἀγνοῶν τοὺς νόμους, ἢ χρήζων συνηγόρου ἢ συγκαθ έδρου, οἳ πρὸς ἐν (45') ἕκαστον κεφάλαιον ἀποφαίνοντες. Σὺ γὰρ εἴ σύνθρονος τοῦ Πατρὸς, τῶν νόμων εὑρε τῆς, τῶν σοφῶν διορθωτής, τῆς δικαιοσύνης χορηγός, τῶν καταπονουμένων υπερασπιστής, τῶν συκοφαν τουμένων ἔκδικος. Τὴν γὰρ Σουσάνναν συκοφαντη θεῖσαν ὑπὸ τῶν ἀκολάστων γερόντων ἐῤῥύσω ἀπὸ τοῦ Θανατικοῦ ψηφίσματος, ἀποστείλας εἰς δικολογίαν τὸν σοφὸν καὶ ἀνάργυρον ῥήτορα Δανιήλ. Ἐπεὶ οὖν πάντων ἔχεις γνῶσιν, καὶ ἐπίστασαι, πῶς χρὴ αὐτοὺς πολεμηθῆναι· εἰ δὲ ἐπιτρέπεις μοι, λέγω· εἰμὶ γὰρ δοῦλος τῆς σῆς φιλανθρωπίας, καὶ τοῦτο ἀχρεῖος, καὶ οὐ δύναμαι ἀντιπρᾶξαι τῇ κελεύσει σου. Ο δὲ Μονογενής· Ἐπιτρέπω σοι, καὶ εἰπὲ ἀτρόμως καὶ ἀνυπεσταλμένως. Ὁ δὲ Δαβίδ· Ἐπιλαβοῦ ὅπλου καὶ θυρεοῦ, καὶ ἀνάστηθι εἰς τὴν βοήθειάν μου. » ῾Ο δὲ Μονογενής· Καὶ ποίου ὅπλου ἔχω ἐπιλαβέσθαι, ἢ ποίου θυρεοῦ; Πῶς δὲ ἔχω (46) ἀναστῆναι εἰς βοήθειάν σου; Μὴ ἄρα ἐκείνου τοῦ ὅπλου ἢ ἐκείνου τοῦ θυρεοῦ ἔχω ἐπιλαβέσθαι, ὃν ἀφείλου ἀπὸ τοῦ ἀλλοφύλου Γολιάθ, ὃν καὶ ἐπάταξας ἐπὶ τῇ κοιλάδι, ἐμοῦ ὁδηγήσαντος τὸν λίθον εἰς τὸ ἀσημείωτον καὶ ἀφώτιστον αὐτοῦ πρόσωπον; Αλλ᾽ ἴσθι τοῦτο σαφῶς, ὅτι ἐγὼ τούτων τῶν ὅπλων πάντη καὶ καθόλου χρείαν οὐκ ἔχω. Ἐὰν δὲ καὶ συσχῷ τὸ πνεῦμα, τελευτᾷ πᾶσα σὰρξ κινουμένη ἐπὶ τῆς γῆς. Ὁ δὲ Δαβίδ· Οἶδα καὶ ἐγώ, Δέσποτα, ὅτι τούτων τῶν ὅπλων χρείαν οὐκ ἔχεις, ὧν βασιλεὺς κραταιός, παντοδύναμος, ἀκατα- μάχητος, διαιωνίζων. Ικετεύω δὲ τὴν ἀσύγκριτον ἀγαθωσύνην σου ἐπιλαβέσθαι ὅπλου καὶ θυρεοῦ, τουτο ἐστιν, ἐνανθρωπήσεως καὶ πάθους· ἀναστῆναι δε μοι εἰς βοήθειαν τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ. Ὁ δὲ Μονογενής· Καὶ σὺ πόθεν οἶδας ταῦτα τὰ θεῖα καὶ ἀπόκρυφα μυ στήρια, « εἰς ἃ ἐπιθυμοῦσιν οἱ ἄγγελοι παρακύψαι; ο Ο δὲ Δαβίδ· Ελαβον αὐτῶν τὴν γνῶσιν παρὰ τοῦ ἁγίου παρακλήτου Πνεύματος. Ὁ δὲ Μονογενής· ο οι | λαβέσθαι, HOMILIA IN SS. PATRES ET PROPHETAS. ait illi : Vin' tu, David, expugnari inimicos tuos ? . C D es Psal. vul, 5. Hebr. x, 53. Psal. XXXIV, PATR. GR. XXVIII. 2. Cui David : Etiam, Domine, et admodum cupίο ex- pugnari. Reponit Unigenitus : Si hæc inimici tui subeant, ubinam illa tua injuriarum oblivio? Qut potes cum veritate psallere: Domine, si reddidi retribuentibus mihi mala, decidam merito ab inimi- cis meis inanis 88?, Tum David : Imno, Domine, lec vere psallo, sed modo tu illos expugnaveris; quia gesta tua universa ignota et incomprehensibi- lia sunt; ita quippe mihi præcepisti : Ne temetipse vindicato : « Mihi vindicta, ego retribuam eis 89, •At Unigenitus Ecqua ratione expugnatos oportet inimicos tuos? causam dicito ac declarato. Tum David : Non est tibi opus, Domine, interrogatione aut admonitione, cum prævideas et cognoscas ea quæ præevisionem spectant, et quonam proposito futurus est qui nasciturus est homo. Neque tu es ut aliquis ex principibus qui leges ignoret, et egeat consiliario aut assessore, qui ad singula ca- pita sententiam dicant. Tu namque eumdem quem Pater thronum oblines, esque legum auctor, sapien- tium corrector, justitiæ largitor, afflictorum defen- sor, et calumnia oppressorum vindex. Susannam quippe a lascivis senibus insimulatam, a capitis sententia eruisti, misso ad defensionem sapiente ac pecunia incorrupto oratore Daniele. Quoniam ergo omnium habes notitiam, et scis quoque qua ratione illos expugnandos oporteat ; si tamen concedas, di- cam servus quippe clementiæ tuæ sum, et quidem inutilis, nec possum mandato repugnare tuo. Cui Unigenitus : Concedo tibi, dic absque tremore ac libere. Tum David: Apprehende arma et scutum et exsurge in adjutorium mili ., Ad hæc Uni- genitus: Ecqua arma vel quod scutum apprehen - dam? Quomodo exsurgam in adjutorium tibi? An arma illa, illudve scutum apprehendam quod abs- tulisti ab alienigena Goliath quem in valle percus- sisti, me lapidem in ejus faciem omni signo eai- nique illuminatione destitutam dirigente? Sed tu proie nosti, nihil penitus mihi ejusmodi armorum esse opus. Nam, si vel spiritum cohibeam, moritur omnis caro quæ movetur super terram. Cui Da- vid : Novi, Domine, tibi armorum ejusmodi nihil esse opus, res cum sis fortis, omnipotens, quicum pugnari nequeat, permanens in æternum. Sed rogo tuam incomparabilem bonitatem, ut apprehendas arma et scutum, id est, humanam naturam atque passionem, et tertia die exsurgas in adjutorium mihi. Respondit Unigenitus: Tu vero unde nosti hæð divina et arcana mysteria, in quæ desiderant angeli prospicere "?, Cui David : Eorum accepi notitiam a sancto et paracleto Spiritu. Tum Unigenitus: Cum hæc noris, dic num quidpiam aliud habeas diam enim te hac de re libenter et æquo animo. David autem: Dic animæ meæ, salus tua ego 201- Petr. 1, 12. desiderabantur in prius editis, sed haben- tur in Regio. (45) Vulg.. οι... Ένα. Επιτ. (46) Reg., Πότε δὲ ἔχω. Paulo post, hac, ἔχω ἐπι-
Σὺ μὲν ἀντὶ τῆς ἐπιγείου Ἱερουσαλὴμ τὴν ἐπουράνιον μητέρα τῶν πρωτοτόκων οἴκει· κἀκεῖνος δὲ τὸν τόπον, «ἐξ οὗ ἀπέδρα ὀδύνη, λύπη καὶ στεναγμός.» Περαιωθείσης δὲ καὶ ταύτης τῆς ἀποφάσεως, εἰσέρχεται ὁ θαυμασιώτατος Ἱερεμίας, ὃν καὶ θεασάμενος ὁ Μονογενὴς λέγει· Σὺ δὲ μετὰ τίνος ἔχεις, ἢ μετὰ τίνος βούλεσαι δικάσασθαι; Ὁ δὲ Ἱερεμίας· Ἔχω δίκην μετὰ τῶν Ἰουδαίων, βούλομαι δὲ δικάσασθαι ἐπὶ σοῦ τοῦ ἀπροσωπολήπτου Δεσπότου. Ὁ δὲ Μονογενής· Καὶ τί κατηγορεῖς τοὺς ὁμοφύλους σου; Ὁ δὲ προφήτης· Κατηγορῶ αὐτοὺς, ἐπεὶ ἀνταπέδωκάν μοι ἀντὶ τῶν καλῶν κακὰ, ἀντὶ δὲ τῶν ἀγαθῶν πονηρά. Ἐμοῦ εὐχομένου ὑπὲρ ὑγείας αὐτῶν καὶ σωτηρίας, αὐτοὶ ἐβουλεύσαντο φαρμάκῳ με ἀνελεῖν, ἐγκρύψαντες αὐτὸ μετὰ πολλοῦ δόλου εἰς τὸν ἄρτον μου. Ὁ δὲ Μονογενής· Καὶ τί αὐτοῖς θέλεις γενέσθαι; Ὁ δὲ προφήτης· Ἐκεῖνο αὐτοῖς ποίησον τὸ γεγραμμένον ἐν ταῖς Παροιμίαις· «Ὁ ἀνταποδιδοὺς κακὸν ἀντὶ ἀγαθοῦ, οὐ κινηθήσεται κακὰ ἐκ τοῦ οἴκου αὐτοῦ.» Ὁ δὲ Μονογενής· Οὐδὲν ἄτοπον ἐζήτησας. Ἴδε οὐ κινοῦνται κακὰ ἐκ τοῦ οἴκου τῶν Ἰουδαίων τῆς Ἱερουσαλὴμ, ἕως ἂν ἐκ θεμελίων ἐρημωθῇ.
θεὸς λέγει πρὸς αὐτόν· Θέλεις, ὁ Δαβίδ, καταπολε- Α ο μηθῆναι τοὺς ἐχθραίνοντάς σοι; Ὁ δὲ Δαβίδ· Ναί, Κύριε, καὶ πάνυ αὐτοὺς θέλω καταπολεμηθῆναι. Ο δὲ Μονογενής· Καὶ ἐὰν ταῦτα ὑποστῶσιν οἱ ἐχθροί σου, που σου τὸ ἀμνησίκακον; Πῶς δὲ καὶ δύνασαι ψάλλειν ἀληθεύων· « Κύριε, εἰ ἀνταπέδωκα τοῖς ἀνταποδιδοῦσί μοι κακὰ, ἀποπέσοιμι ἄρα ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν μου κενός; » Ὁ δὲ Δαβίδ· Ναί, Δέσποτα, ὅτι οὕτω ψάλλω ἀληθῆ, ἀλλ' ἐὰν σὺ αὐτοὺς που λεμήσῃς, καὶ διὰ τὰ παρὰ σοῦ γινόμενα πάντα ἄγνωστα καὶ ἀκατάληπτα υπάρχει. Οὕτω δέ μοι καὶ ἐνετείλω· Μὴ ἑαυτὸν ἐκδικήσῃς· « Ἐμοὶ ἐκδίκησις, ἐγὼ ἀνταποδώσω αὐτοῖς. Ὁ δὲ Μονογενής· Καὶ πῶς χρὴ πολεμηθῆναι τοὺς ἐχθραίνοντάς σε ; λέγε καὶ φανεροποιει τὴν αἰτίαν. Ὁ δὲ Δαβίδ· Οὐ χρείαν ἔχεις, Δέσποτα, ἐρωτήσεως ἢ ὑπομνήσεως, ὢν προ- γνώστης καὶ εἰδαίνων τὰ προγνώσεως, καὶ ποίας προαιρέσεως ἔχει γενέσθαι ὁ μέλλων τίκτεσθαι ἄν· Β θρωπος. Οὐδὲ ὑπάρχεις, ὡς εἷς τῶν ἀρχόντων, ἀγνοῶν τοὺς νόμους, ἢ χρήζων συνηγόρου ἢ συγκαθ έδρου, οἳ πρὸς ἐν (45') ἕκαστον κεφάλαιον ἀποφαίνοντες. Σὺ γὰρ εἴ σύνθρονος τοῦ Πατρὸς, τῶν νόμων εὑρε τῆς, τῶν σοφῶν διορθωτής, τῆς δικαιοσύνης χορηγός, τῶν καταπονουμένων υπερασπιστής, τῶν συκοφαν τουμένων ἔκδικος. Τὴν γὰρ Σουσάνναν συκοφαντη θεῖσαν ὑπὸ τῶν ἀκολάστων γερόντων ἐῤῥύσω ἀπὸ τοῦ Θανατικοῦ ψηφίσματος, ἀποστείλας εἰς δικολογίαν τὸν σοφὸν καὶ ἀνάργυρον ῥήτορα Δανιήλ. Ἐπεὶ οὖν πάντων ἔχεις γνῶσιν, καὶ ἐπίστασαι, πῶς χρὴ αὐτοὺς πολεμηθῆναι· εἰ δὲ ἐπιτρέπεις μοι, λέγω· εἰμὶ γὰρ δοῦλος τῆς σῆς φιλανθρωπίας, καὶ τοῦτο ἀχρεῖος, καὶ οὐ δύναμαι ἀντιπρᾶξαι τῇ κελεύσει σου. Ο δὲ Μονογενής· Ἐπιτρέπω σοι, καὶ εἰπὲ ἀτρόμως καὶ ἀνυπεσταλμένως. Ὁ δὲ Δαβίδ· Ἐπιλαβοῦ ὅπλου καὶ θυρεοῦ, καὶ ἀνάστηθι εἰς τὴν βοήθειάν μου. » ῾Ο δὲ Μονογενής· Καὶ ποίου ὅπλου ἔχω ἐπιλαβέσθαι, ἢ ποίου θυρεοῦ; Πῶς δὲ ἔχω (46) ἀναστῆναι εἰς βοήθειάν σου; Μὴ ἄρα ἐκείνου τοῦ ὅπλου ἢ ἐκείνου τοῦ θυρεοῦ ἔχω ἐπιλαβέσθαι, ὃν ἀφείλου ἀπὸ τοῦ ἀλλοφύλου Γολιάθ, ὃν καὶ ἐπάταξας ἐπὶ τῇ κοιλάδι, ἐμοῦ ὁδηγήσαντος τὸν λίθον εἰς τὸ ἀσημείωτον καὶ ἀφώτιστον αὐτοῦ πρόσωπον; Αλλ᾽ ἴσθι τοῦτο σαφῶς, ὅτι ἐγὼ τούτων τῶν ὅπλων πάντη καὶ καθόλου χρείαν οὐκ ἔχω. Ἐὰν δὲ καὶ συσχῷ τὸ πνεῦμα, τελευτᾷ πᾶσα σὰρξ κινουμένη ἐπὶ τῆς γῆς. Ὁ δὲ Δαβίδ· Οἶδα καὶ ἐγώ, Δέσποτα, ὅτι τούτων τῶν ὅπλων χρείαν οὐκ ἔχεις, ὧν βασιλεὺς κραταιός, παντοδύναμος, ἀκατα- μάχητος, διαιωνίζων. Ικετεύω δὲ τὴν ἀσύγκριτον ἀγαθωσύνην σου ἐπιλαβέσθαι ὅπλου καὶ θυρεοῦ, τουτο ἐστιν, ἐνανθρωπήσεως καὶ πάθους· ἀναστῆναι δε μοι εἰς βοήθειαν τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ. Ὁ δὲ Μονογενής· Καὶ σὺ πόθεν οἶδας ταῦτα τὰ θεῖα καὶ ἀπόκρυφα μυ στήρια, « εἰς ἃ ἐπιθυμοῦσιν οἱ ἄγγελοι παρακύψαι; ο Ο δὲ Δαβίδ· Ελαβον αὐτῶν τὴν γνῶσιν παρὰ τοῦ ἁγίου παρακλήτου Πνεύματος. Ὁ δὲ Μονογενής· ο οι | λαβέσθαι, HOMILIA IN SS. PATRES ET PROPHETAS. ait illi : Vin' tu, David, expugnari inimicos tuos ? . C D es Psal. vul, 5. Hebr. x, 53. Psal. XXXIV, PATR. GR. XXVIII. 2. Cui David : Etiam, Domine, et admodum cupίο ex- pugnari. Reponit Unigenitus : Si hæc inimici tui subeant, ubinam illa tua injuriarum oblivio? Qut potes cum veritate psallere: Domine, si reddidi retribuentibus mihi mala, decidam merito ab inimi- cis meis inanis 88?, Tum David : Imno, Domine, lec vere psallo, sed modo tu illos expugnaveris; quia gesta tua universa ignota et incomprehensibi- lia sunt; ita quippe mihi præcepisti : Ne temetipse vindicato : « Mihi vindicta, ego retribuam eis 89, •At Unigenitus Ecqua ratione expugnatos oportet inimicos tuos? causam dicito ac declarato. Tum David : Non est tibi opus, Domine, interrogatione aut admonitione, cum prævideas et cognoscas ea quæ præevisionem spectant, et quonam proposito futurus est qui nasciturus est homo. Neque tu es ut aliquis ex principibus qui leges ignoret, et egeat consiliario aut assessore, qui ad singula ca- pita sententiam dicant. Tu namque eumdem quem Pater thronum oblines, esque legum auctor, sapien- tium corrector, justitiæ largitor, afflictorum defen- sor, et calumnia oppressorum vindex. Susannam quippe a lascivis senibus insimulatam, a capitis sententia eruisti, misso ad defensionem sapiente ac pecunia incorrupto oratore Daniele. Quoniam ergo omnium habes notitiam, et scis quoque qua ratione illos expugnandos oporteat ; si tamen concedas, di- cam servus quippe clementiæ tuæ sum, et quidem inutilis, nec possum mandato repugnare tuo. Cui Unigenitus : Concedo tibi, dic absque tremore ac libere. Tum David: Apprehende arma et scutum et exsurge in adjutorium mili ., Ad hæc Uni- genitus: Ecqua arma vel quod scutum apprehen - dam? Quomodo exsurgam in adjutorium tibi? An arma illa, illudve scutum apprehendam quod abs- tulisti ab alienigena Goliath quem in valle percus- sisti, me lapidem in ejus faciem omni signo eai- nique illuminatione destitutam dirigente? Sed tu proie nosti, nihil penitus mihi ejusmodi armorum esse opus. Nam, si vel spiritum cohibeam, moritur omnis caro quæ movetur super terram. Cui Da- vid : Novi, Domine, tibi armorum ejusmodi nihil esse opus, res cum sis fortis, omnipotens, quicum pugnari nequeat, permanens in æternum. Sed rogo tuam incomparabilem bonitatem, ut apprehendas arma et scutum, id est, humanam naturam atque passionem, et tertia die exsurgas in adjutorium mihi. Respondit Unigenitus: Tu vero unde nosti hæð divina et arcana mysteria, in quæ desiderant angeli prospicere "?, Cui David : Eorum accepi notitiam a sancto et paracleto Spiritu. Tum Unigenitus: Cum hæc noris, dic num quidpiam aliud habeas diam enim te hac de re libenter et æquo animo. David autem: Dic animæ meæ, salus tua ego 201- Petr. 1, 12. desiderabantur in prius editis, sed haben- tur in Regio. (45) Vulg.. οι... Ένα. Επιτ. (46) Reg., Πότε δὲ ἔχω. Paulo post, hac, ἔχω ἐπι-
PG 28:1070Σὺ δὲ ἀναπαύου ἐν τοῖς ἀστενώτοις κόλποις τοῦ προπάτορος Ἀβραάμ. Περαιωθείσης καὶ ταύτης τῆς ἀποφάσεως, εἰσέρχεται ὁ προφήτης Ζαχαρίας κεκραγώς· Κύριε, ἄκουσον καὶ ἐμοῦ εὐμενῶς καὶ δικαίως. Ὁ δὲ Μονογενής· Λέγε κατὰ τῶν ἀδικησάντων σε. Ὁ δὲ Ζαχαρίας· Εἰσὶν οἱ ἀδικήσαντές με οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ νομοδιδάσκαλοι. Ὁ δὲ Μονογενής· Καὶ τί τοιοῦτό σε ἠδίκησαν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ νομοδιδάσκαλοι; Ὁ δὲ Ζαχαρίας· Ἐφόνευσάν με μεταξὺ τοῦ ναοῦ καὶ τοῦ θυσιαστηρίου. Ἐπάγη δὲ καὶ τὸ αἷμά μου ἐπὶ τῆς πέτρας, πρὸς ἔλεγχον τῆς μιαιφόνου αὐτῶν γνώμης. Ὁ δὲ Μονογενής· Τοίγαρ καὶ αὐτοὶ ἀποθνησκέτωσαν ὑποκάτω τοῦ θυσιαστηρίου παρὰ τῶν Ῥωμαίων· δι’ ὧν δέ τις ἁμαρτάνει, διὰ τούτων καὶ κολάζεται· καὶ οἵῳ τις μέτρῳ μετρήσει τῷ πλησίον αὐτοῦ, τοιούτῳ αὐτῷ ἀντιμετρηθήσεται οὐρανόθεν δικαίως. Ἐκείνων δὲ παθόντων τὰ ἴσα καὶ ὧν ἦσαν ἄξιοι, σὺ δὲ εἰσέρχου εἰς τὸν νοητὸν νυμφῶνα, ἐπακούων παρ’ ἐμοῦ τῆς εὐκταιοτάτης φωνῆς· «Εὖ, δοῦλε ἀγαθὲ καὶ πιστὲ, ἐπὶ ὀλίγα ἦς πιστὸς, ἐπὶ πολλῶν σε καταστήσω·
σύνην. Σὺ μὲν ἀντὶ τῆς ἐπιγείου Ἱερουσαλήμ την ἐπουράνιον μητέρα τῶν πρωτοτόκων οἴκει· κἀκεῖ νος (54) δὲ τὸν τόπον, « ἐξ οὗ ἀπέδρα οδύνη, λύπη καὶ στεναγμός. ο εἰσέρχεται ὁ θαυμασιώτατος Ἱερεμίας, ὃν καὶ θεα- σάμενος ὁ Μονογενής λέγει· Σὺ δὲ μετὰ τίνος ἔχεις, ἢ μετὰ τίνος βούλεσαι δικάσασθαι; Ο δὲ Ἱερεμίας· Ἔχω δίκην μετὰ τῶν Ἰουδαίων, βούλομαι δὲ δικά- σασθαι ἐπὶ σοῦ τοῦ ἀπροσωπολήπτου Δεσπότου. Ὁ δὲ Μονογενής· Καὶ τί κατηγορεῖς τοὺς ὁμοφύλους σου; Ὁ δὲ προφήτης· Κατηγορῶ αὐτοὺς, ἐπεὶ ἀνταπ ἔδωκάν μοι ἀντὶ τῶν καλῶν κακὰ, ἀντὶ δὲ τῶν ἀγαθῶν πονηρά. Ἐμοῦ εὐχομένου ὑπὲρ ὑγείας αὐτῶν καὶ σωτηρίας, αὐτοὶ ἐβουλεύσαντο φαρμάκων με ανελεῖν, ἐγκρύψαντες αὐτὸ μετὰ πολλοῦ δόλου εἰς τὸν ἄρτον Β μου. Ο δὲ Μονογενής· Καὶ τί αὐτοῖς θέλεις γενέ- σθαι; Ο δὲ προφήτης· Ἐκεῖνο αὐτοῖς ποίησον τὸ γεγραμμένον ἐν ταῖς Παροιμίαις· Ὁ ἀνταποδιδούς κακὸν ἀντὶ ἀγαθοῦ, οὐ κινηθήσεται κακὰ ἐκ τοῦ οἴκου αὐτοῦ. » Ὁ δὲ Μονογενής· Οὐδὲν ἄτοπον ἐζή- τητας. Ιδε οὐ κινοῦνται κακὰ ἐκ τοῦ οἴκου τῶν Ἰου δαίων τῆς Ἱερουσαλήμ, ἕως ἂν ἐκ θεμελίων έρημω- θῇ. Σὺ δὲ ἀναπαύου ἐν τοῖς ἀστενώτοις κόλποις τοῦ προπάτορος Αβραάμ. εἰσέρχεται ὁ προφήτης Ζαχαρίας κεκραγώς· Κύριε, άκουσον καὶ ἐμοῦ εὐμενῶς καὶ δικαίως. Ὁ δὲ Μονο- γενής - Λέγε κατὰ τῶν ἀδικησάντων σε. Ο δὲ Ζαχα ρίας· Εἰσὶν οἱ ἀδικήσαντές με οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ νομοδιδάσκαλοι. Ὁ δὲ Μονογενής· Καὶ τί τοιοῦτό σε ἠδίκησαν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ νομοδιδάσκαλοι; Ο δὲ Ζαχαρίας· Ἐφόνευσαν με μεταξὺ τοῦ ναοῦ καὶ τοῦ θυσιαστηρίου. Ἐπάγη δὲ καὶ τὸ αἷμά μου ἐπὶ τῆς πέτρας, πρὸς ἔλεγχον τῆς μιαιφόνου αὐτῶν γνώ- μης. Ὁ δὲ Μονογενής· Τοίγαρ καὶ αὐτοὶ ἀποθνησκέ- τωσαν ὑποκάτω τοῦ θυσιαστηρίου παρὰ τῶν 'Ρω- μαίων· δι' ὧν δέ τις ἁμαρτάνει, διὰ τούτων καὶ κολάζεται· καὶ οἴῳ τις μέτρῳ μετρήσει τῷ πλησίον αὐτοῦ, τοιούτῳ αὐτῷ ἀντιμετρηθήσεται ουρανόθεν δικαίως. Εκείνων δὲ παθόντων τὰ ἴσα καὶ ὧν ἦταν ἄξιοι, σὺ δὲ εἰσέρχου εἰς τὸν νοητὸν νυμφῶνα, ἐπε ακούων παρ' ἐμοῦ τῆς εὐκταιοτάτης φωνῆς· . Εὔ, δοῦλε ἀγαθὲ καὶ πιστέ, ἐπὶ ὀλίγα ἧς πιστὸς, ἐπὶ πολ- λων σε καταστήσω· εἴσελθε εἰς τὴν χαρὰν τοῦ Κυρίου σου. εἰσέρχονται καὶ τὰ ἀναιρεθέντα παιδία ἐν Βηθλεέμ, βοῶντα καὶ λέγοντα· Κύριε, καὶ ἡμεῖς διὰ τὸ ὄνομά σου ξίφεσιν ἀνῃρέθημεν ὑπὸ τοῦ ἀσεβεστάτου καὶ παρανόμου Ηρώδου. Ὁ δὲ Μονογενής· Εἰ δι᾿ ἐμὲ ὑπεμείνατε τὸν ἐπικέρδιον θάνατον καὶ προύχοντα τῆς ζωῆς, κἂν μυρία μέρη, μὴ λυπεῖσθε, εἰδότες σαφῶς, ὅτι οἱ δι᾿ ἐμὲ ἀποθνήσκοντες οὐ καταθνήσκουσι (54)· ζῶσι γὰρ εἰς τὸν αἰῶνα. Ὅθεν κελεύω τὸν μὲν Ηρώ- ** Εt χχν, 21, HOMILIA IN SS. PATRES ET PROPHETAS. A quidem pro terrena Jerusalem, coelestem primoge- Isa. xxxv, 10. Prov. xvII, 43. ss Matth. buthe designetur: sequentia enim nullomodo Ma- vassi convenire possunt. EDIT. PATROL. C D nitorum matrem habitato; ille vero locum, & ex quo fugit dolor et tristitia et gemitus > dus ille Jeremias, quem intuitus Unigenitus ait : Quicum lis est libi, aut quemnam vis in jus pro- vocare? Jeremias autem : Lis est mihi cum Judzis, voloque judicio contendere coram te, Domine, qui personam non accipis. Tum Unigenitus: Ecqua de re accusas contribules tuos? Cui propheta: Ac- cuso illos, quod retribuerint mihi pro bonis mala, pro beneficiis injurias. Me pro eorum sanitate at- que salute deprecante, ipsi interea veneno me tol lere moliebantur, occultantes illud magna fraude in pane meo. Tum Unigenitus: Quidnam illis fieri optas? Cui propheta : Infer ipsis quod scriptum est in Proverbiis: Qui reddit malum pro bono, non recedent mala de domo ejus ". » Respondit Uni- genitus Absurdi nihil postulasti. Ecce non rece- dent mala de domo Judæorum, quæ est Jerusalem, donec a fundamentis desoletur. Tu porro in minime angusto Abrahæ sinu requiesce. charias propheta exclamans: Domine, me quoque audias, quæso, libenter et æquo animo. Loquere, ait Unigenitus, adversus eos qui te injuria affecere. Cui Zacharias: Qui me læserunt sunt principes sa- cerdotum, legisque doctores. Quid illud est, ait Unigenitus, in quo te læserunt principes sacerdo- tum ac legis doctores? Cui Zacharias: Occiderunt me inter templum et altare (52-53). Sanguis porro meus in petra concretus est, in argumentum san- guinarii eorum consilii. Mactentur ergo et ipsi, ait Unigenitus, sub altari a Romanis : nam per quæ quis peccat, per hæc et punietur. qua quisque mensura proximum suum mensus fuerit, eadem ipsa jure ipsi coelitus remetietur. lis autem digna sceleribus suis patientibus, tu ad spiritualem sponsi thalamum intra, audiens a me optatissimam illam vocem : « Euge, serve bone et fidelis, super pauca tuisti fidelis, super multa te constituam : intra in gaudium Donini tui ". infantes in Bethlehem casi, clamantes ac dicentes : Domine, nos etiam propter nomen tuum gladio occisi sumus ab impiissimo et scelesto Herode ". Tum Unigenitus : Si propter me perutilem illam et sexcenties vita potiorem mortem sustinuistis, ne contristemini, probe scientes, eos qui mei causa moriuntur non morte detineri, vivunt enim in sæ- culum. Quapropter Herodem quidem jubeo novem "Matth. 11, 16. 23. (52-53) Tertullianus, Scorpiace; cf. llieronyr., in Matth. c. XXIII. 5. Περαιωθείσης δὲ καὶ ταύτης τῆς ἀποφάσεως, 6. Περαιωθείσης καὶ ταύτης τῆς ἀποφάσεως, 7. Είτα, πληρωθείσης καὶ ταύτης τῆς ἀποφάσεως, (515) Quis sit έκεῖνος non video, nisi forte Na 5. Hac completa sententia, ingreditur admiran- 6. Hac autem absoluta sententia, ingreditur Za- 7. Absoluta ergo et hac sententia, ingrediuntur (54) Reg., οὐκ ἀποθνήσκουσι.
εἴσελθε εἰς τὴν χαρὰν τοῦ Κυρίου σου.» Εἶτα, πληρωθείσης καὶ ταύτης τῆς ἀποφάσεως, εἰσέρχονται καὶ τὰ ἀναιρεθέντα παιδία ἐν Βηθλεὲμ, βοῶντα καὶ λέγοντα· Κύριε, καὶ ἡμεῖς διὰ τὸ ὄνομά σου ξίφεσιν ἀνῃρέθημεν ὑπὸ τοῦ ἀσεβεστάτου καὶ παρανόμου Ἡρώδου. Ὁ δὲ Μονογενής· Εἰ δι’ ἐμὲ ὑπεμείνατε τὸν ἐπικέρδιον θάνατον καὶ προὔχοντα τῆς ζωῆς, κἂν μυρία μέρη, μὴ λυπεῖσθε, εἰδότες σαφῶς, ὅτι οἱ δι’ ἐμὲ ἀποθνήσκοντες οὐ καταθνήσκουσι· ζῶσι γὰρ εἰς τὸν αἰῶνα. Ὅθεν κελεύω τὸν μὲν Ἡρώδην ὑποβληθῆναι τοῖς ἐννέα ἀνιάτοις πάθεσιν, ὑμᾶς δὲ καταταγῆναι ἐν ταῖς χορείαις τῶν ἀθλοφόρων μαρτύρων, κελαδοῦντας μετ’ αὐτῶν τὸν ἐπινίκιον ὕμνον. Τελευταῖον δὲ πάντων εἰσέρχεται καὶ ἡ ἀνεξάρνητος Ἐκκλησία, ἢν καὶ θεασάμενος ὁ Μονογενὴς λέγει· Σὺ δὲ τί ἔχεις, ἡ ἐμὴ νύμφη καὶ ἡ ἀμύσακτος κόρη, καὶ ἡ ἀκηλίδωτος παρθένος; Ἡ δὲ Ἐκκλησία· Λυποῦμαι, δι’ ὃ καί φημι· «Δίκασον, Κύριε, τοὺς ἀδικοῦντάς με, πολέμησον τοὺς πολεμοῦντάς με.» Ὁ δὲ Μονογενής· Καὶ διὰ τί πολεμήσῃ; Λέγε καὶ φανεροποίει τὴν αἰτίαν. Ἡ δὲ Ἐκκλησία·
σύνην. Σὺ μὲν ἀντὶ τῆς ἐπιγείου Ἱερουσαλήμ την ἐπουράνιον μητέρα τῶν πρωτοτόκων οἴκει· κἀκεῖ νος (54) δὲ τὸν τόπον, « ἐξ οὗ ἀπέδρα οδύνη, λύπη καὶ στεναγμός. ο εἰσέρχεται ὁ θαυμασιώτατος Ἱερεμίας, ὃν καὶ θεα- σάμενος ὁ Μονογενής λέγει· Σὺ δὲ μετὰ τίνος ἔχεις, ἢ μετὰ τίνος βούλεσαι δικάσασθαι; Ο δὲ Ἱερεμίας· Ἔχω δίκην μετὰ τῶν Ἰουδαίων, βούλομαι δὲ δικά- σασθαι ἐπὶ σοῦ τοῦ ἀπροσωπολήπτου Δεσπότου. Ὁ δὲ Μονογενής· Καὶ τί κατηγορεῖς τοὺς ὁμοφύλους σου; Ὁ δὲ προφήτης· Κατηγορῶ αὐτοὺς, ἐπεὶ ἀνταπ ἔδωκάν μοι ἀντὶ τῶν καλῶν κακὰ, ἀντὶ δὲ τῶν ἀγαθῶν πονηρά. Ἐμοῦ εὐχομένου ὑπὲρ ὑγείας αὐτῶν καὶ σωτηρίας, αὐτοὶ ἐβουλεύσαντο φαρμάκων με ανελεῖν, ἐγκρύψαντες αὐτὸ μετὰ πολλοῦ δόλου εἰς τὸν ἄρτον Β μου. Ο δὲ Μονογενής· Καὶ τί αὐτοῖς θέλεις γενέ- σθαι; Ο δὲ προφήτης· Ἐκεῖνο αὐτοῖς ποίησον τὸ γεγραμμένον ἐν ταῖς Παροιμίαις· Ὁ ἀνταποδιδούς κακὸν ἀντὶ ἀγαθοῦ, οὐ κινηθήσεται κακὰ ἐκ τοῦ οἴκου αὐτοῦ. » Ὁ δὲ Μονογενής· Οὐδὲν ἄτοπον ἐζή- τητας. Ιδε οὐ κινοῦνται κακὰ ἐκ τοῦ οἴκου τῶν Ἰου δαίων τῆς Ἱερουσαλήμ, ἕως ἂν ἐκ θεμελίων έρημω- θῇ. Σὺ δὲ ἀναπαύου ἐν τοῖς ἀστενώτοις κόλποις τοῦ προπάτορος Αβραάμ. εἰσέρχεται ὁ προφήτης Ζαχαρίας κεκραγώς· Κύριε, άκουσον καὶ ἐμοῦ εὐμενῶς καὶ δικαίως. Ὁ δὲ Μονο- γενής - Λέγε κατὰ τῶν ἀδικησάντων σε. Ο δὲ Ζαχα ρίας· Εἰσὶν οἱ ἀδικήσαντές με οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ νομοδιδάσκαλοι. Ὁ δὲ Μονογενής· Καὶ τί τοιοῦτό σε ἠδίκησαν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ νομοδιδάσκαλοι; Ο δὲ Ζαχαρίας· Ἐφόνευσαν με μεταξὺ τοῦ ναοῦ καὶ τοῦ θυσιαστηρίου. Ἐπάγη δὲ καὶ τὸ αἷμά μου ἐπὶ τῆς πέτρας, πρὸς ἔλεγχον τῆς μιαιφόνου αὐτῶν γνώ- μης. Ὁ δὲ Μονογενής· Τοίγαρ καὶ αὐτοὶ ἀποθνησκέ- τωσαν ὑποκάτω τοῦ θυσιαστηρίου παρὰ τῶν 'Ρω- μαίων· δι' ὧν δέ τις ἁμαρτάνει, διὰ τούτων καὶ κολάζεται· καὶ οἴῳ τις μέτρῳ μετρήσει τῷ πλησίον αὐτοῦ, τοιούτῳ αὐτῷ ἀντιμετρηθήσεται ουρανόθεν δικαίως. Εκείνων δὲ παθόντων τὰ ἴσα καὶ ὧν ἦταν ἄξιοι, σὺ δὲ εἰσέρχου εἰς τὸν νοητὸν νυμφῶνα, ἐπε ακούων παρ' ἐμοῦ τῆς εὐκταιοτάτης φωνῆς· . Εὔ, δοῦλε ἀγαθὲ καὶ πιστέ, ἐπὶ ὀλίγα ἧς πιστὸς, ἐπὶ πολ- λων σε καταστήσω· εἴσελθε εἰς τὴν χαρὰν τοῦ Κυρίου σου. εἰσέρχονται καὶ τὰ ἀναιρεθέντα παιδία ἐν Βηθλεέμ, βοῶντα καὶ λέγοντα· Κύριε, καὶ ἡμεῖς διὰ τὸ ὄνομά σου ξίφεσιν ἀνῃρέθημεν ὑπὸ τοῦ ἀσεβεστάτου καὶ παρανόμου Ηρώδου. Ὁ δὲ Μονογενής· Εἰ δι᾿ ἐμὲ ὑπεμείνατε τὸν ἐπικέρδιον θάνατον καὶ προύχοντα τῆς ζωῆς, κἂν μυρία μέρη, μὴ λυπεῖσθε, εἰδότες σαφῶς, ὅτι οἱ δι᾿ ἐμὲ ἀποθνήσκοντες οὐ καταθνήσκουσι (54)· ζῶσι γὰρ εἰς τὸν αἰῶνα. Ὅθεν κελεύω τὸν μὲν Ηρώ- ** Εt χχν, 21, HOMILIA IN SS. PATRES ET PROPHETAS. A quidem pro terrena Jerusalem, coelestem primoge- Isa. xxxv, 10. Prov. xvII, 43. ss Matth. buthe designetur: sequentia enim nullomodo Ma- vassi convenire possunt. EDIT. PATROL. C D nitorum matrem habitato; ille vero locum, & ex quo fugit dolor et tristitia et gemitus > dus ille Jeremias, quem intuitus Unigenitus ait : Quicum lis est libi, aut quemnam vis in jus pro- vocare? Jeremias autem : Lis est mihi cum Judzis, voloque judicio contendere coram te, Domine, qui personam non accipis. Tum Unigenitus: Ecqua de re accusas contribules tuos? Cui propheta: Ac- cuso illos, quod retribuerint mihi pro bonis mala, pro beneficiis injurias. Me pro eorum sanitate at- que salute deprecante, ipsi interea veneno me tol lere moliebantur, occultantes illud magna fraude in pane meo. Tum Unigenitus: Quidnam illis fieri optas? Cui propheta : Infer ipsis quod scriptum est in Proverbiis: Qui reddit malum pro bono, non recedent mala de domo ejus ". » Respondit Uni- genitus Absurdi nihil postulasti. Ecce non rece- dent mala de domo Judæorum, quæ est Jerusalem, donec a fundamentis desoletur. Tu porro in minime angusto Abrahæ sinu requiesce. charias propheta exclamans: Domine, me quoque audias, quæso, libenter et æquo animo. Loquere, ait Unigenitus, adversus eos qui te injuria affecere. Cui Zacharias: Qui me læserunt sunt principes sa- cerdotum, legisque doctores. Quid illud est, ait Unigenitus, in quo te læserunt principes sacerdo- tum ac legis doctores? Cui Zacharias: Occiderunt me inter templum et altare (52-53). Sanguis porro meus in petra concretus est, in argumentum san- guinarii eorum consilii. Mactentur ergo et ipsi, ait Unigenitus, sub altari a Romanis : nam per quæ quis peccat, per hæc et punietur. qua quisque mensura proximum suum mensus fuerit, eadem ipsa jure ipsi coelitus remetietur. lis autem digna sceleribus suis patientibus, tu ad spiritualem sponsi thalamum intra, audiens a me optatissimam illam vocem : « Euge, serve bone et fidelis, super pauca tuisti fidelis, super multa te constituam : intra in gaudium Donini tui ". infantes in Bethlehem casi, clamantes ac dicentes : Domine, nos etiam propter nomen tuum gladio occisi sumus ab impiissimo et scelesto Herode ". Tum Unigenitus : Si propter me perutilem illam et sexcenties vita potiorem mortem sustinuistis, ne contristemini, probe scientes, eos qui mei causa moriuntur non morte detineri, vivunt enim in sæ- culum. Quapropter Herodem quidem jubeo novem "Matth. 11, 16. 23. (52-53) Tertullianus, Scorpiace; cf. llieronyr., in Matth. c. XXIII. 5. Περαιωθείσης δὲ καὶ ταύτης τῆς ἀποφάσεως, 6. Περαιωθείσης καὶ ταύτης τῆς ἀποφάσεως, 7. Είτα, πληρωθείσης καὶ ταύτης τῆς ἀποφάσεως, (515) Quis sit έκεῖνος non video, nisi forte Na 5. Hac completa sententia, ingreditur admiran- 6. Hac autem absoluta sententia, ingreditur Za- 7. Absoluta ergo et hac sententia, ingrediuntur (54) Reg., οὐκ ἀποθνήσκουσι.
PG 28:1071Πολεμοῦμαι, Δέσποτα, διὰ τὴν ἀκρίβειαν τῶν εὐαγγελικῶν δογμάτων, καὶ τὴν ποίησιν τοῦ ἀληθινοῦ καὶ βεβαίου Πάσχα, καὶ διὰ τὴν σεπτὴν καὶ ἄχραντόν σου εἰκόνα, ἥν μοι παρέδωκαν οἱ θεοφόροι ἀπόστολοι κατέχειν αὐτὴν εἰς ὑπογραμμὸν καὶ ἀῤῥαβῶνα τῆς ἐνσάρκου οἰκονομίας σου. Ὁ δὲ Μονογενής· Εἰ καὶ διὰ τοῦτο πολεμήσῃ, μὴ ἀθυμήσῃς ἢ ἀποκάμῃς τῇ διανοίᾳ, ἢ τῷ λογισμῷ. Ἰδοὺ γὰρ σαφῶς, ὅτι ὁ ἀπαρνούμενος τὸ Πάσχα καὶ τὴν ἄχραντόν μου εἰκόνα, κἀγὼ αὐτὸν ἀπαρνήσομαι ἔμπροσθεν τοῦ ἐπουρανίου μου Πατρὸς, καὶ τῶν ἐκλεκτῶν αὐτοῦ ἀγγέλων. Ὁ δὲ πάλιν συμπάσχων μοι διὰ τοῦ Πάσχα, καὶ συνδοξάσεται. Ἢ οὐκ ἤκουσας τὸ, τί διεταξάμην τῷ νομοθέτῃ Μωσῇ· Ποίησόν μοι δύο Χερουβὶμ ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου, εἰς προμήνυσιν τῆς ἐμῆς εἰκόνος; Καὶ πάλιν, ὅτε με ἐπείραζον οἱ Ἰουδαῖοι λέγοντες· «Διδάσκαλε, ἔξεστιν ἡμῖν δῶσαι κῆνσον τῷ Καίσαρι, ἢ οὔ;» εἶπον δὲ πρὸς αὐτούς· «Ὑποδείξατέ μοι νόμισμα,» καὶ λέγω ὑμῖν· Οἱ δὲ προσέφερόν μοι δηνάριον· καὶ λέγω πρὸς αὐτούς· «Τίνος εἰκὼν αὕτη καὶ ὑπογραφή;» Οἱ δὲ εἶπον· «Καίσαρος·» καὶ εἶπον πρὸς αὐτούς·
Α δὴν ὑποβληθῆναι τοῖς ἐννέα ἀνιάτοις πάθεσιν, ὑμᾶς δὲ καταταγῆναι ἐν ταῖς χορείαις τῶν ἀθλοφόρων μαρ τύρων, κελαδοῦντας μετ᾿ αὐτῶν τὸν ἐπινίκιον ὕμνον. νητος Ἐκκλησία, ἦν καὶ θεασάμενος ὁ Μονογενής λέγει· Σὺ δὲ τί ἔχεις, ἡ ἐμὴ νύμφη καὶ ἡ ἀμύσα- κτος (55) κόρη, καὶ ἡ ἀκηλίδωτος παρθένος; Ή δὲ Ἐκκλησία · Λυπούμαι, δι᾿ ὅ καί φημι· « Δίκασον, Κύ- ριε, τοὺς ἀδικοῦντάς με, πολέμησον τοὺς πολεμοῦν- τάς με. » 'Ο δὲ Μονογενής· Καὶ διὰ τί πολεμήσῃ; Λέγε καὶ φανεροποίει τὴν αἰτίαν. Ἡ δὲ Ἐκκλησία· Πολεμοῦμαι, Δέσποτα, διὰ τὴν ἀκρίβειαν τῶν εὐαγγε λικῶν δογμάτων, καὶ τὴν ποίησιν τοῦ ἀληθινοῦ καὶ βεβαίου Πάσχα, καὶ διὰ τὴν σεπτὴν καὶ ἄχραντόν σου εἰκόνα, ἣν μοι παρέδωκαν οι θεοφόροι ἀπόστολοι • κατέχειν αὐτὴν εἰς ὑπογραμμὸν (56) καὶ ἀβαθῶνα τῆς ἐνσάρκου οικονομίας σου. Ὁ δὲ Μονογενής· Εἰ καὶ διὰ τοῦτο πολεμήσῃ, μὴ ἀθυμήσῃς ἢ ἀποκάμῃς τῇ διανοίᾳ, ἢ τῷ λογισμῷ. Ἰδοὺ γὰρ σαφῶς, ὅτι ὁ ἀπαρ νούμενος τὸ Πάσχα καὶ τὴν ἄχραντόν μου εἰκόνα, κἀγὼ αὐτὸν ἀπαρνήσομαι ἔμπροσθεν τοῦ ἐπουρανίου μου Πατρὸς, καὶ τῶν ἐκλεκτῶν αὐτοῦ ἀγγέλων. Ο δὲ πάλιν συμπάσχων μοι διὰ τοῦ Πάσχα, καὶ συνδοξά σεται. Η οὐκ ἤκουσας τὸ, τί διεταξάμην τῷ νομο θέτῃ Μωση - Ποίησόν μοι δύο Χερουβὶμ ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου, εἰς προμήνυσιν (57) τῆς ἐμῆς εἰκόνος ; Καὶ πάλιν, ὅτε με ἐπείραζον οἱ Ἰουδαῖοι λέγοντες· • Διδάσκαλε, ἔξεστιν ἡμῖν δῶσαι κήνσον τῷ Καίσαρι, ἢ οὔ; ν εἶπον δὲ πρὸς αὐτούς· « Υποδείξατέ μοι νόμισμα, ο καὶ λέγω ὑμῖν· Οἱ δὲ προσέφερον μοι δηνάριον· καὶ λέγω πρὸς αὐτούς· « Τίνος εἰκὼν αὕτη καὶ ὑπογραφή ; » Οἱ δὲ εἶπον· « Καίσαρος" » καὶ εἶπον πρὸς αὐτούς· « Απόδοτε οὖν τὰ Καίσαρος τῷ Κα!- σαρι, καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ τῷ Θεῷ. Καὶ πάλιν πρὸς τὸν Πέτρον • Πορεύου, βάλλε ἄγκιστρον εἰς τὴν θάλασ σαν, καὶ τὸν ἰχθὺν τὸν ἔχοντα ἀνελθεῖν, ἄνοιξον τὸ στόμα αὐτοῦ, καὶ εὑρήσεις στατήρα· δὸς ἀντὶ ἐμοῦ καὶ σοῦ. » Τουτέστι, δὸς τὴν εἰκόνα τὴν ἐμὴν καὶ σὴν ἐν τῷ κόσμῳ. Η οὐκ ἤκουσας τοῦ μνήστορος του Παύλου λέγοντος· « Εἰ συμπάσχομεν, ἵνα καὶ συνδοξασθώ μεν ; » καὶ πρὸς Αθηναίους· « Κατὰ πάντα ὡς δει- σιδαιμονεστέρους ὑμᾶς θεωρῶ. Περιερχόμενος τὰ σε βάσματα ὑμῶν, ἐν ᾧ βωμὸν εἶρον γράφονται Αγνώ στῷ Θεῷ· καὶ ἂν ὑμεῖς ἀγνοοῦντες εὐσεβεῖτε, τοῦτον ὑμῖν καταγγέλλω. » Καὶ πρὸς Γαλάτας· «῾Ο ἀνόητος Ο Γαλάται, τίς ὑμᾶς ἐβάσκανον μὴ πείθεσθαι τῇ ἀλη θείᾳ, οἷς κατ' ὀφθαλμοὺς Ἰησοῦς Χριστὸς προεγράτη ἐν ὑμῖν, καὶ τοῦτο ἐσταυρωμένος; » Καὶ πρὸς Κα ρινθίους· « Εἴ τις οὐ προσκυνεῖ τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰη σοῦν Χριστὸν ἐληλυθότα ἐν σαρκί, ἔχει μαρὰν ἀθὰ τὸ ἀνάθεμα. » Σὺ δὲ, ἡ ἐμὴ νύμφη, νουθέτει τὰ τέκνα του ἐμμένειν τοῖς ἐμοῖς προστάγμασι, καὶ μὴ δειλιάσης θυμοὺς βασιλέων, ἢ ἀπειλὰς τυράννων, ἢ φρυαγμούς S. ATHANASIUS. insanabilibus subjici morbis, vos vero victorioso- rum martyrum choreis annumerari, cum ipsis vi- ctoriæ carmen modulaturos. - SPURIA. abnegari non potest ; quam conspicatus Unigeni- tus ait : Tu vero quid habes, sponsa mea, imma- culata filia, intemerata virgo? Tum Ecclesia : Arumnis premor, quare rogo, e Judica, Domine, nocentes me, expugna impugnantes me'. › Cui Unigenitus Ecqua de causa impugnaris? Dicito mihi et declarato. Impugnor, inquit Ecclesia, Do- nine, ob exactam evangelicorum dogmatum veri tatem, atque celebrationem veri et immobilis Paschatis et ob venerandam ac immaculatam tuam imaginem, quam deiferi mihi apostoli tradi- derunt, ut eam asservarem, veluti exemplum atque B pignus tuæ in carne æconomiæ. Tum Unigenitus : Licet ea de causa impugneris, ne animum despon- deas, nec mente aut animo defatigere. Illud enim manifestum est, scilicet, qui Pascha, aut inmacu- latam meam imaginem abnegaverit, et ego abne- gabo eum coram cœlesti Patre meo, et electis ejus angelis. Qui vero contra mecum una patitur ob Pascha, is conglorificabitur. Annon audisti quid præceperim legislatori Moysi: Fac mihi duo che- rubim in tabernaculo testimonii, ad præsignifi- candam imaginem meam? Et rursum cum me tentarent Judei dicentes : « Magister, licetne cen- sum dare Cæsari, an non? » dicebam autem ipsis : • Ostendite mihi numisma, , et dicam vobis. At illl obtulerunt mihi denarium, dixique illis ; c Cujus C est imago hæc et superscriptio? » Dicunt illi : • Casaris : s et respondi illis : « Reddite ergo qua sunt Caesaris, Casari, et quæ sunt Dei, Deo 3. El rursum adl Petrum : • Vade ad mare, et mille hamum tuum, et eum piscem qui primus ascen- derit, aperi os ejus, et invenies staterem; Ja illum pro me et pro te *. Hoc est da mundo meam et tuam imaginem. Nonne audisti monitorem tuum Paulum dicentem: Si tamen compatimur, ut et conglorificemur *?, Et ad Athenienses : • Per omnia quasi superstitiosiores vos video. Præteriens enim et videns simulacra vestra, inveni et aram inscriptam, Ignoto Deo: quem ergo vos ignorantes colitis, hunc ego annuntio vobis . . Et ad Gala- las : • O insensati Galatæ, quis vos fascinavit non obedire veritati, ante quorum oculos Jesus Christus prescriptus est, atque crucifixus ?? , Et ad Co- rinthios Si quis non adorat Dominum nostrum Jesum Christum, qui venit in carne, sit anathema, maranatia s. . Tu vero, sponsa mea, hortare filios tuos ut in præceptis meis maneant, neque regum iras reformides, aut minas tyrannorum, Psal. xxxiv, 1. • Act. xvII, 22, 25. • Exod. xxv, 18. Galat. 111, 1. ' s Matth. XXII, • [ Cor. XVI, 22. 17-21. • Matth. xvu, 26. * Rom. vi. 17. 8. Τελευταῖον δὲ πάντων εἰσέρχεται καὶ ἡ ἀνεξάρ 8. Omnium postrema ingreditur Ecclesia, quæ (55) Ita Reg. Editi vero, ἡ ἐμυσαχθή. (56) Ita Reg. Editi vero, υπόγραμμα. (57) Reg., προσκύνησιν.
«Ἀπόδοτε οὖν τὰ Καίσαρος τῷ Καίσαρι, καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ τῷ Θεῷ.» Καὶ πάλιν πρὸς τὸν Πέτρον· «Πορεύου, βάλλε ἄγκιστρον εἰς τὴν θάλαςσαν, καὶ τὸν ἰχθὺν τὸν ἔχοντα ἀνελθεῖν, ἄνοιξον τὸ στόμα αὐτοῦ, καὶ εὑρήσεις στατῆρα· δὸς ἀντὶ ἐμοῦ καὶ σοῦ.» Τουτέστι, δὸς τὴν εἰκόνα τὴν ἐμὴν καὶ σὴν ἐν τῷ κόσμῳ. Ἢ οὐκ ἤκουσας τοῦ μνήστορός σου Παύλου λέγοντος· «Εἰ συμπάσχομεν, ἵνα καὶ συνδοξασθῶμεν;» καὶ πρὸς Ἀθηναίους· «Κατὰ πάντα ὡς δεισιδαιμονεστέρους ὑμᾶς θεωρῶ. Περιερχόμενος τὰ σεβάσματα ὑμῶν, ἐν ᾧ βωμὸν εὗρον γράφοντα· Ἀγνώστῳ Θεῷ· καὶ ὂν ὑμεῖς ἀγνοοῦντες εὐσεβεῖτε, τοῦτον ὑμῖν καταγγέλλω.» Καὶ πρὸς Γαλάτας· «Ὦ ἀνόητοι Γαλάται, τίς ὑμᾶς ἐβάσκανεν μὴ πείθεσθαι τῇ ἀληθείᾳ, οἷς κατ’ ὀφθαλμοὺς Ἰησοῦς Χριστὸς προεγράφη ἐν ὑμῖν, καὶ τοῦτο ἐσταυρωμένος;» Καὶ πρὸς Κορινθίους·
Α δὴν ὑποβληθῆναι τοῖς ἐννέα ἀνιάτοις πάθεσιν, ὑμᾶς δὲ καταταγῆναι ἐν ταῖς χορείαις τῶν ἀθλοφόρων μαρ τύρων, κελαδοῦντας μετ᾿ αὐτῶν τὸν ἐπινίκιον ὕμνον. νητος Ἐκκλησία, ἦν καὶ θεασάμενος ὁ Μονογενής λέγει· Σὺ δὲ τί ἔχεις, ἡ ἐμὴ νύμφη καὶ ἡ ἀμύσα- κτος (55) κόρη, καὶ ἡ ἀκηλίδωτος παρθένος; Ή δὲ Ἐκκλησία · Λυπούμαι, δι᾿ ὅ καί φημι· « Δίκασον, Κύ- ριε, τοὺς ἀδικοῦντάς με, πολέμησον τοὺς πολεμοῦν- τάς με. » 'Ο δὲ Μονογενής· Καὶ διὰ τί πολεμήσῃ; Λέγε καὶ φανεροποίει τὴν αἰτίαν. Ἡ δὲ Ἐκκλησία· Πολεμοῦμαι, Δέσποτα, διὰ τὴν ἀκρίβειαν τῶν εὐαγγε λικῶν δογμάτων, καὶ τὴν ποίησιν τοῦ ἀληθινοῦ καὶ βεβαίου Πάσχα, καὶ διὰ τὴν σεπτὴν καὶ ἄχραντόν σου εἰκόνα, ἣν μοι παρέδωκαν οι θεοφόροι ἀπόστολοι • κατέχειν αὐτὴν εἰς ὑπογραμμὸν (56) καὶ ἀβαθῶνα τῆς ἐνσάρκου οικονομίας σου. Ὁ δὲ Μονογενής· Εἰ καὶ διὰ τοῦτο πολεμήσῃ, μὴ ἀθυμήσῃς ἢ ἀποκάμῃς τῇ διανοίᾳ, ἢ τῷ λογισμῷ. Ἰδοὺ γὰρ σαφῶς, ὅτι ὁ ἀπαρ νούμενος τὸ Πάσχα καὶ τὴν ἄχραντόν μου εἰκόνα, κἀγὼ αὐτὸν ἀπαρνήσομαι ἔμπροσθεν τοῦ ἐπουρανίου μου Πατρὸς, καὶ τῶν ἐκλεκτῶν αὐτοῦ ἀγγέλων. Ο δὲ πάλιν συμπάσχων μοι διὰ τοῦ Πάσχα, καὶ συνδοξά σεται. Η οὐκ ἤκουσας τὸ, τί διεταξάμην τῷ νομο θέτῃ Μωση - Ποίησόν μοι δύο Χερουβὶμ ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου, εἰς προμήνυσιν (57) τῆς ἐμῆς εἰκόνος ; Καὶ πάλιν, ὅτε με ἐπείραζον οἱ Ἰουδαῖοι λέγοντες· • Διδάσκαλε, ἔξεστιν ἡμῖν δῶσαι κήνσον τῷ Καίσαρι, ἢ οὔ; ν εἶπον δὲ πρὸς αὐτούς· « Υποδείξατέ μοι νόμισμα, ο καὶ λέγω ὑμῖν· Οἱ δὲ προσέφερον μοι δηνάριον· καὶ λέγω πρὸς αὐτούς· « Τίνος εἰκὼν αὕτη καὶ ὑπογραφή ; » Οἱ δὲ εἶπον· « Καίσαρος" » καὶ εἶπον πρὸς αὐτούς· « Απόδοτε οὖν τὰ Καίσαρος τῷ Κα!- σαρι, καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ τῷ Θεῷ. Καὶ πάλιν πρὸς τὸν Πέτρον • Πορεύου, βάλλε ἄγκιστρον εἰς τὴν θάλασ σαν, καὶ τὸν ἰχθὺν τὸν ἔχοντα ἀνελθεῖν, ἄνοιξον τὸ στόμα αὐτοῦ, καὶ εὑρήσεις στατήρα· δὸς ἀντὶ ἐμοῦ καὶ σοῦ. » Τουτέστι, δὸς τὴν εἰκόνα τὴν ἐμὴν καὶ σὴν ἐν τῷ κόσμῳ. Η οὐκ ἤκουσας τοῦ μνήστορος του Παύλου λέγοντος· « Εἰ συμπάσχομεν, ἵνα καὶ συνδοξασθώ μεν ; » καὶ πρὸς Αθηναίους· « Κατὰ πάντα ὡς δει- σιδαιμονεστέρους ὑμᾶς θεωρῶ. Περιερχόμενος τὰ σε βάσματα ὑμῶν, ἐν ᾧ βωμὸν εἶρον γράφονται Αγνώ στῷ Θεῷ· καὶ ἂν ὑμεῖς ἀγνοοῦντες εὐσεβεῖτε, τοῦτον ὑμῖν καταγγέλλω. » Καὶ πρὸς Γαλάτας· «῾Ο ἀνόητος Ο Γαλάται, τίς ὑμᾶς ἐβάσκανον μὴ πείθεσθαι τῇ ἀλη θείᾳ, οἷς κατ' ὀφθαλμοὺς Ἰησοῦς Χριστὸς προεγράτη ἐν ὑμῖν, καὶ τοῦτο ἐσταυρωμένος; » Καὶ πρὸς Κα ρινθίους· « Εἴ τις οὐ προσκυνεῖ τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰη σοῦν Χριστὸν ἐληλυθότα ἐν σαρκί, ἔχει μαρὰν ἀθὰ τὸ ἀνάθεμα. » Σὺ δὲ, ἡ ἐμὴ νύμφη, νουθέτει τὰ τέκνα του ἐμμένειν τοῖς ἐμοῖς προστάγμασι, καὶ μὴ δειλιάσης θυμοὺς βασιλέων, ἢ ἀπειλὰς τυράννων, ἢ φρυαγμούς S. ATHANASIUS. insanabilibus subjici morbis, vos vero victorioso- rum martyrum choreis annumerari, cum ipsis vi- ctoriæ carmen modulaturos. - SPURIA. abnegari non potest ; quam conspicatus Unigeni- tus ait : Tu vero quid habes, sponsa mea, imma- culata filia, intemerata virgo? Tum Ecclesia : Arumnis premor, quare rogo, e Judica, Domine, nocentes me, expugna impugnantes me'. › Cui Unigenitus Ecqua de causa impugnaris? Dicito mihi et declarato. Impugnor, inquit Ecclesia, Do- nine, ob exactam evangelicorum dogmatum veri tatem, atque celebrationem veri et immobilis Paschatis et ob venerandam ac immaculatam tuam imaginem, quam deiferi mihi apostoli tradi- derunt, ut eam asservarem, veluti exemplum atque B pignus tuæ in carne æconomiæ. Tum Unigenitus : Licet ea de causa impugneris, ne animum despon- deas, nec mente aut animo defatigere. Illud enim manifestum est, scilicet, qui Pascha, aut inmacu- latam meam imaginem abnegaverit, et ego abne- gabo eum coram cœlesti Patre meo, et electis ejus angelis. Qui vero contra mecum una patitur ob Pascha, is conglorificabitur. Annon audisti quid præceperim legislatori Moysi: Fac mihi duo che- rubim in tabernaculo testimonii, ad præsignifi- candam imaginem meam? Et rursum cum me tentarent Judei dicentes : « Magister, licetne cen- sum dare Cæsari, an non? » dicebam autem ipsis : • Ostendite mihi numisma, , et dicam vobis. At illl obtulerunt mihi denarium, dixique illis ; c Cujus C est imago hæc et superscriptio? » Dicunt illi : • Casaris : s et respondi illis : « Reddite ergo qua sunt Caesaris, Casari, et quæ sunt Dei, Deo 3. El rursum adl Petrum : • Vade ad mare, et mille hamum tuum, et eum piscem qui primus ascen- derit, aperi os ejus, et invenies staterem; Ja illum pro me et pro te *. Hoc est da mundo meam et tuam imaginem. Nonne audisti monitorem tuum Paulum dicentem: Si tamen compatimur, ut et conglorificemur *?, Et ad Athenienses : • Per omnia quasi superstitiosiores vos video. Præteriens enim et videns simulacra vestra, inveni et aram inscriptam, Ignoto Deo: quem ergo vos ignorantes colitis, hunc ego annuntio vobis . . Et ad Gala- las : • O insensati Galatæ, quis vos fascinavit non obedire veritati, ante quorum oculos Jesus Christus prescriptus est, atque crucifixus ?? , Et ad Co- rinthios Si quis non adorat Dominum nostrum Jesum Christum, qui venit in carne, sit anathema, maranatia s. . Tu vero, sponsa mea, hortare filios tuos ut in præceptis meis maneant, neque regum iras reformides, aut minas tyrannorum, Psal. xxxiv, 1. • Act. xvII, 22, 25. • Exod. xxv, 18. Galat. 111, 1. ' s Matth. XXII, • [ Cor. XVI, 22. 17-21. • Matth. xvu, 26. * Rom. vi. 17. 8. Τελευταῖον δὲ πάντων εἰσέρχεται καὶ ἡ ἀνεξάρ 8. Omnium postrema ingreditur Ecclesia, quæ (55) Ita Reg. Editi vero, ἡ ἐμυσαχθή. (56) Ita Reg. Editi vero, υπόγραμμα. (57) Reg., προσκύνησιν.
«Εἴ τις οὐ προσκυνεῖ τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν ἐληλυθότα ἐν σαρκὶ, ἔχει μαρὰν ἀθὰ τὸ ἀνάθεμα.» Σὺ δὲ, ἡ ἐμὴ νύμφη, νουθέτει τὰ τέκνα σου ἐμμένειν τοῖς ἐμοῖς προστάγμασι, καὶ μὴ δειλιάσῃς θυμοὺς βασιλέων, ἢ ἀπειλὰς τυράννων, ἢ φρυαγμοὺς αἱρεσιάρχων, ἢ πῦρ, ἢ ξίφος, ἢ θηρία, ἢ ἀφαιρέσεις χρημάτων, ἢ κτημάτων, ἢ οἰκιῶν, ἢ ὁμοίων. Οἵαν γὰρ καὶ δόξουσιν οἱ παραβάται ἧτταν, ἡττηθήσονται· καὶ οἵαν βουλὴν βουλεύσονται, ἐγὼ διασκεδάσω· ἔχεις γὰρ ἐκ θεμελίων τὴν στεῤῥὰν καὶ ζῶσαν πέτραν. Ἀμήν.
Α δὴν ὑποβληθῆναι τοῖς ἐννέα ἀνιάτοις πάθεσιν, ὑμᾶς δὲ καταταγῆναι ἐν ταῖς χορείαις τῶν ἀθλοφόρων μαρ τύρων, κελαδοῦντας μετ᾿ αὐτῶν τὸν ἐπινίκιον ὕμνον. νητος Ἐκκλησία, ἦν καὶ θεασάμενος ὁ Μονογενής λέγει· Σὺ δὲ τί ἔχεις, ἡ ἐμὴ νύμφη καὶ ἡ ἀμύσα- κτος (55) κόρη, καὶ ἡ ἀκηλίδωτος παρθένος; Ή δὲ Ἐκκλησία · Λυπούμαι, δι᾿ ὅ καί φημι· « Δίκασον, Κύ- ριε, τοὺς ἀδικοῦντάς με, πολέμησον τοὺς πολεμοῦν- τάς με. » 'Ο δὲ Μονογενής· Καὶ διὰ τί πολεμήσῃ; Λέγε καὶ φανεροποίει τὴν αἰτίαν. Ἡ δὲ Ἐκκλησία· Πολεμοῦμαι, Δέσποτα, διὰ τὴν ἀκρίβειαν τῶν εὐαγγε λικῶν δογμάτων, καὶ τὴν ποίησιν τοῦ ἀληθινοῦ καὶ βεβαίου Πάσχα, καὶ διὰ τὴν σεπτὴν καὶ ἄχραντόν σου εἰκόνα, ἣν μοι παρέδωκαν οι θεοφόροι ἀπόστολοι • κατέχειν αὐτὴν εἰς ὑπογραμμὸν (56) καὶ ἀβαθῶνα τῆς ἐνσάρκου οικονομίας σου. Ὁ δὲ Μονογενής· Εἰ καὶ διὰ τοῦτο πολεμήσῃ, μὴ ἀθυμήσῃς ἢ ἀποκάμῃς τῇ διανοίᾳ, ἢ τῷ λογισμῷ. Ἰδοὺ γὰρ σαφῶς, ὅτι ὁ ἀπαρ νούμενος τὸ Πάσχα καὶ τὴν ἄχραντόν μου εἰκόνα, κἀγὼ αὐτὸν ἀπαρνήσομαι ἔμπροσθεν τοῦ ἐπουρανίου μου Πατρὸς, καὶ τῶν ἐκλεκτῶν αὐτοῦ ἀγγέλων. Ο δὲ πάλιν συμπάσχων μοι διὰ τοῦ Πάσχα, καὶ συνδοξά σεται. Η οὐκ ἤκουσας τὸ, τί διεταξάμην τῷ νομο θέτῃ Μωση - Ποίησόν μοι δύο Χερουβὶμ ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου, εἰς προμήνυσιν (57) τῆς ἐμῆς εἰκόνος ; Καὶ πάλιν, ὅτε με ἐπείραζον οἱ Ἰουδαῖοι λέγοντες· • Διδάσκαλε, ἔξεστιν ἡμῖν δῶσαι κήνσον τῷ Καίσαρι, ἢ οὔ; ν εἶπον δὲ πρὸς αὐτούς· « Υποδείξατέ μοι νόμισμα, ο καὶ λέγω ὑμῖν· Οἱ δὲ προσέφερον μοι δηνάριον· καὶ λέγω πρὸς αὐτούς· « Τίνος εἰκὼν αὕτη καὶ ὑπογραφή ; » Οἱ δὲ εἶπον· « Καίσαρος" » καὶ εἶπον πρὸς αὐτούς· « Απόδοτε οὖν τὰ Καίσαρος τῷ Κα!- σαρι, καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ τῷ Θεῷ. Καὶ πάλιν πρὸς τὸν Πέτρον • Πορεύου, βάλλε ἄγκιστρον εἰς τὴν θάλασ σαν, καὶ τὸν ἰχθὺν τὸν ἔχοντα ἀνελθεῖν, ἄνοιξον τὸ στόμα αὐτοῦ, καὶ εὑρήσεις στατήρα· δὸς ἀντὶ ἐμοῦ καὶ σοῦ. » Τουτέστι, δὸς τὴν εἰκόνα τὴν ἐμὴν καὶ σὴν ἐν τῷ κόσμῳ. Η οὐκ ἤκουσας τοῦ μνήστορος του Παύλου λέγοντος· « Εἰ συμπάσχομεν, ἵνα καὶ συνδοξασθώ μεν ; » καὶ πρὸς Αθηναίους· « Κατὰ πάντα ὡς δει- σιδαιμονεστέρους ὑμᾶς θεωρῶ. Περιερχόμενος τὰ σε βάσματα ὑμῶν, ἐν ᾧ βωμὸν εἶρον γράφονται Αγνώ στῷ Θεῷ· καὶ ἂν ὑμεῖς ἀγνοοῦντες εὐσεβεῖτε, τοῦτον ὑμῖν καταγγέλλω. » Καὶ πρὸς Γαλάτας· «῾Ο ἀνόητος Ο Γαλάται, τίς ὑμᾶς ἐβάσκανον μὴ πείθεσθαι τῇ ἀλη θείᾳ, οἷς κατ' ὀφθαλμοὺς Ἰησοῦς Χριστὸς προεγράτη ἐν ὑμῖν, καὶ τοῦτο ἐσταυρωμένος; » Καὶ πρὸς Κα ρινθίους· « Εἴ τις οὐ προσκυνεῖ τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰη σοῦν Χριστὸν ἐληλυθότα ἐν σαρκί, ἔχει μαρὰν ἀθὰ τὸ ἀνάθεμα. » Σὺ δὲ, ἡ ἐμὴ νύμφη, νουθέτει τὰ τέκνα του ἐμμένειν τοῖς ἐμοῖς προστάγμασι, καὶ μὴ δειλιάσης θυμοὺς βασιλέων, ἢ ἀπειλὰς τυράννων, ἢ φρυαγμούς S. ATHANASIUS. insanabilibus subjici morbis, vos vero victorioso- rum martyrum choreis annumerari, cum ipsis vi- ctoriæ carmen modulaturos. - SPURIA. abnegari non potest ; quam conspicatus Unigeni- tus ait : Tu vero quid habes, sponsa mea, imma- culata filia, intemerata virgo? Tum Ecclesia : Arumnis premor, quare rogo, e Judica, Domine, nocentes me, expugna impugnantes me'. › Cui Unigenitus Ecqua de causa impugnaris? Dicito mihi et declarato. Impugnor, inquit Ecclesia, Do- nine, ob exactam evangelicorum dogmatum veri tatem, atque celebrationem veri et immobilis Paschatis et ob venerandam ac immaculatam tuam imaginem, quam deiferi mihi apostoli tradi- derunt, ut eam asservarem, veluti exemplum atque B pignus tuæ in carne æconomiæ. Tum Unigenitus : Licet ea de causa impugneris, ne animum despon- deas, nec mente aut animo defatigere. Illud enim manifestum est, scilicet, qui Pascha, aut inmacu- latam meam imaginem abnegaverit, et ego abne- gabo eum coram cœlesti Patre meo, et electis ejus angelis. Qui vero contra mecum una patitur ob Pascha, is conglorificabitur. Annon audisti quid præceperim legislatori Moysi: Fac mihi duo che- rubim in tabernaculo testimonii, ad præsignifi- candam imaginem meam? Et rursum cum me tentarent Judei dicentes : « Magister, licetne cen- sum dare Cæsari, an non? » dicebam autem ipsis : • Ostendite mihi numisma, , et dicam vobis. At illl obtulerunt mihi denarium, dixique illis ; c Cujus C est imago hæc et superscriptio? » Dicunt illi : • Casaris : s et respondi illis : « Reddite ergo qua sunt Caesaris, Casari, et quæ sunt Dei, Deo 3. El rursum adl Petrum : • Vade ad mare, et mille hamum tuum, et eum piscem qui primus ascen- derit, aperi os ejus, et invenies staterem; Ja illum pro me et pro te *. Hoc est da mundo meam et tuam imaginem. Nonne audisti monitorem tuum Paulum dicentem: Si tamen compatimur, ut et conglorificemur *?, Et ad Athenienses : • Per omnia quasi superstitiosiores vos video. Præteriens enim et videns simulacra vestra, inveni et aram inscriptam, Ignoto Deo: quem ergo vos ignorantes colitis, hunc ego annuntio vobis . . Et ad Gala- las : • O insensati Galatæ, quis vos fascinavit non obedire veritati, ante quorum oculos Jesus Christus prescriptus est, atque crucifixus ?? , Et ad Co- rinthios Si quis non adorat Dominum nostrum Jesum Christum, qui venit in carne, sit anathema, maranatia s. . Tu vero, sponsa mea, hortare filios tuos ut in præceptis meis maneant, neque regum iras reformides, aut minas tyrannorum, Psal. xxxiv, 1. • Act. xvII, 22, 25. • Exod. xxv, 18. Galat. 111, 1. ' s Matth. XXII, • [ Cor. XVI, 22. 17-21. • Matth. xvu, 26. * Rom. vi. 17. 8. Τελευταῖον δὲ πάντων εἰσέρχεται καὶ ἡ ἀνεξάρ 8. Omnium postrema ingreditur Ecclesia, quæ (55) Ita Reg. Editi vero, ἡ ἐμυσαχθή. (56) Ita Reg. Editi vero, υπόγραμμα. (57) Reg., προσκύνησιν.
Continue reading PG 28: Homilia in sanctum pascha →≣ entire volume