Θεοῦ ἐπίσης ἐκδικεῖσθαι· ἔτι δὲ καὶ τὸ φοβερὸν ἐκεῖνο κρίμα καταμαθὼν, τὸ ἐπὶ τοὺς μὴ ἁμαρτήσαντας μὲν, παραπολαύσαντας δὲ ὅμως τῆς ὀργῆς, διὰ τὸ μὴ τὸν ἀγαθὸν ζῆλον κατὰ τῶν ἡμαρτηκότων ἐπιδείξασθαι, καίτοι πολλάκις μηδὲ συνεγνωκότας τὸ ἁμάρτημα ἀναγκαῖον ἐλογισάμην, εἰ καὶ ὀψὲ τοῦ καιροῦ, διὰ τὸ ἀναμένειν ἀεὶ τοὺς τὸν αὐτὸν ἀγῶνα τῆς θεοσε βείας ἀνειληφότας, καὶ μὴ θαῤῥεῖν ἑαυτῷ μόνῳ, ἀλλ' οὐκ ἀκαίρως γε τάχα, νῦν γοῦν πρὸς ὑπόμνησιν τοῖς ἀγωνιζομένοις τὸν ἀγῶνα τῆς θεοσεβείας, ἀναλεξά μενος ἐκ τῶν θεοπνεύστων Γραφῶν τά τε ἀπαρέ- σκοντα τῷ Θεῷ, καὶ οἷς εὐαρεστεῖται παραθέσθαι, ὡς ἂν οἷός τε ὦ, κατ' εὐχὰς κοινάς· ἵνα καταξιωθῶμεν χάριτι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ διδα- σκαλίᾳ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ἀποπηδήσαντες μὲν Β τῆς τε τῶν ἰδίων θελημάτων συνηθείας, καὶ τῆς τῶν ἀνθρωπίνων παραδόσεων παρατηρήσεως· στοιχή- σαντες δὲ τῷ Εὐαγγελίῳ τοῦ μακαρίου Θεοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ Κυρίου ἡμῶν, καὶ κατὰ τὸν καιρὸν τὸν παρόντα εὐαρέστως αὐτῷ ζήσαντες διά τε σφοδροτέ- ρας ἀναχωρήσεως τῶν κεκωλυμένων καὶ σπουδαιο τέρας ἐπιμελείας τῶν ἐγκεκριμένων, ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι τῆς ἀθανασίας φυγεῖν μὲν τὴν ὀργὴν τὴν ἐπερ- χομένην ἐπὶ τοὺς υἱοὺς τῆς ἀπειθείας δυναίμεθα, ἄξ ιοι (93) δὲ εὑρεθῆναι τῆς αἰωνίου ζωῆς, καὶ ἐπουρανίου βασιλείας τῆς ἐπηγγελμένης παρὰ τοῦ Κυρίου Ίη- σοῦ Χριστοῦ πᾶσι Τοῖς φυλάσσουσι τὴν διαθήκην αὐτοῦ, καὶ μεμνημένοις τῶν ἐντολῶν αὐτοῦ, τοῦ ποιῆσαι αὐτάς. Μεμνημένος δὲ τοῦ ᾿Αποστόλου είν πόντος· Ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ οὔτε περιτομή τι ισχύει, οὔτε ἀκροβυστία, ἀλλὰ πίστις δι' ἀγάπης ἐνεργουμένη· ἀκόλουθον ὁμοῦ καὶ ἀναγκαῖον ἐλογι- σάμην, τὴν ὑγιαίνουσαν πίστιν καὶ εὐσεβῆ δόξαν περί τε Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος παραθέσθαι πρότερον, καὶ οὕτως ἐπισυνάψαι τὰ ἠθικά. το δυναίμεθα ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΠΕΡΙ ΠΙΣΤΕΩΣ. τέρας εὐλαβείας καταμαθὼν ἄξιον τῆς (94) ἐν Χριστῷ πρὸς τὸν Θεὸν ἀγάπης, ἐν ᾧ τῆς εὐσεβοῦς πίστεως ἔγγραφον ἐπεζητήσατε παρ' ἡμῶν ὁμολογίαν, τὰ μὲν πρῶτα ἐπαισθανόμενος τῆς ἑαυτοῦ ταπεινώσεως καὶ ἀσθενείας, ᾤχνουν πρὸς τὴν ἀπόκρισιν· ὡς δὲ ἐμνημόνευσα τοῦ ᾿Αποστόλου εἰπόντος, Ανεχόμενοι ἀλλήλων ἐν ἀγάπῃ· καὶ πάλιν, Καρδίᾳ γὰρ πι στεύεται εἰς δικαιοσύνην, στόματι δὲ ὁμολο γεῖται εἰς σωτηρίαν· οὐκ ἀκίνδυνον ἡγησάμην το ἀντειπεῖν μὲν ὑμῖν, σιωπῆσαι δὲ τὴν σωτήριον όμο λογίαν, πεποίθησιν ἔχων διὰ τοῦ Χριστοῦ πρὸς τὸν Θεόν, ὡς γέγραπται· Οὐχ ὅτι ἱκανοί ἐσμεν ἀφ' ὑπεζητήσατε. ἐπεζητήσατε. Μυτ πιss. ἐκαυτοῦ ταπεινότητος. S. BASILII MAGNI cium violatur, æqualiter plecti didici; itemque : gnarus et metuendi illius judicii, quod in eos pro- nuntietur qui cum ipsi non peccassent, tamen quod studium bonum in peccantes non ostendissent, iræ facti sunt participes, idque, cum sæpe admissi peccati ne conscii quidem essent; necessarium duxi, etsi sero, quod semper exspectarem eos, qui idem pietatis certamen suscepissent, nec tantum habe- rem fiduciæ in me uno, forte tamen non intem- pestive, ut eos commonefaciam, qui se in hoc pie- tatis certamine exercent, necessarium igitur putavi, nunc saltem pro viribus secundum omnium com- munia vota ex divinis Scripturis proferre quæ dis- plicent Deo et in quibus delectatur: ut per Domini nostri Jesu Christi gratiam et Spiritus sancti do- ctrinam secedentes, tam a voluntatum nostrarum consuetudine, quam ab humanarum traditionum observatione, ambulantes vero juxta Evangelium beati Dei Jesu Christi Domini nostri, sicque hoc tempore viventes ut ei placeamus, partim iis quæ prohibentur rebus studiosius vitandis, partim iis, quæ approbantur, diligentius exsequendis, digni ha- beamur qui in futuro immortalitatis sæculo iram fugiamus in contumaciæ filios venturam, talesque exsistamus, qui æternam vitam et cœleste regnum mereamur, quod a Domino Jesu Christo promissum est omnibus Custodientibus testamentum ejus, el me- moria retinentibus mandata ejus, ut faciant ea". Et quoniam memini Apostoli, qui dicit: In Christo Jesu neque circumcisio aliquid valet, neque præpu. tium sed fides quæ per charitatem operatur ; Coll- sequens simul ac necessarium existimavi, ut sanam fidem ac piam de Patre et Filio et Spiritu sancto sententiam prius exponerem, et ita demum moralia allexerem. C EJUSDEM DE FIDE. pietatis mandatum, idque dignum vestra ista in Christo erga Deum dilectione, quo piæ fidei con- fessionem litteris consignatam a nobis petivistis, primum quidem tenuitatis atque infirmitatis meæ conscius respondere veritus sum : sed simul atque memini Apostoli, qui dixit: Supportantes invicem in charitate ; et rursus : Corde enim creditur ad justitiam : ore autem confessio fit ad salutem *; rem periculosam duxi, si vobis morem non gererein, silentioque salutarem confessionem præterirem, ſi- duciam habens per Christum in Deo, sicut scriptum est : Non quod sufficientes simus cogitare aliquid a D Psal. cir, 18. se Galat. v, 6. Ephes. IV, 2. neque in nostris codicibus, neque in aditione Veneta legitur. in nostris, neque in Combefisii codice reperitur; Rom. X, 10. nec dubium, quin abesse debeat. Haud longe utra- que editio Codex Combel. et alii duo duo præter Combefsianum 1. Dei optimi gratia cum mihi innotuissa vestræ (93) Editio Paris. ἀπειθείας δυναίμεθα, ἄξιο Τοπ (94) Editio Paris. ἄξιον ἐκ τῆς. Vocula ex neque 1. Θεοῦ τοῦ ἀγαθοῦ χάριτι τὸ ἐπίταγμα τῆς ὑμετ

ἑαυτῶν λογίσασθαί τι, ὡς ἐξ ἑαυτῶν· ἀλλ' ἡ Α ἱκανότης ἡμῶν ἐκ τοῦ Θεοῦ, τοῦ τότε (95) μὲν ἐκείνους, νῦν δὲ καὶ ἡμᾶς, καὶ τοῦτο δι᾽ ὑμᾶς, ἱκα- νώσαντος γενέσθαι διακόνους Καινῆς Διαθήκης, οὐ γράμματος, ἀλλὰ πνεύματος. Διακόνου δὲ πιστοῦ ίδιον ἴστε πάντως καὶ αὐτοὶ τὸ, ἅπερ ἂν εἰς (96) τοὺς συνδούλους οἰκονομῆσαι παρὰ τοῦ ἀγαθοῦ Δε σπότου πιστευθῇ, ταῦτα διασῶσαι τούτοις ἀνοθεύ- τως καὶ ἀκαπηλεύτως. Ὥστε κἀγὼ, ἅπερ ἔμαθον ἐκ τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς, ταῦτα ὑμῖν παραθέσθαι κατὰ τὸ ἀρέσκον Θεῷ, πρὸς τὸ κοινῇ συμφέρον ὀφειλέτης εἰμί. Εἰ γὰρ αὐτὸς ὁ Κύριος, ἐν ᾧ εὐδό χησεν ὁ Πατήρ, Ἐν ᾧ εἰσι πάντες οι θησαυροί τῆς σοφίας καὶ τῆς γνώσεως ἀπόκρυφοι, ὁ πᾶσαν μὲν τὴν ἐξουσίαν, πᾶσαν δὲ τὴν κρίσιν λα δὼν παρὰ τοῦ Πατρὸς, Ἐντολήν έδωκέ μοι (97), φησί, τί εἴπω, καὶ τί λαλήσω· καὶ πάλιν· Α οὖν ἐγὼ λαλώ, καθὼς εἴρηκέ μοι ὁ Πατὴρ, οὕτω λαλῶ· καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἀφ' ἑαυτοῦ οὐ λαλεῖ, ἀλλ' ὅσα ἂν ἀκούσῃ παρ' αὐτοῦ, ταῦτα λαλεῖ· πόσῳ μᾶλλον ἡμῖν εὐσεβές τε ὁμοῦ καὶ ἀσφα λὲς (98) τοῦτο φρονεῖν καὶ ποιεῖν ἐν ὀνόματι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ; Ἕως μὲν οὖν ἀγω- νίζεσθαι πρὸς τὰς ἐπανισταμένας κατὰ καιρὸν αἱρέ- σεις ἐχρῆν, ἑπόμενος τοῖς προειληφόσιν, ἀκόλουθον ἡγούμην τῇ διαφορὰ τῆς ἐπισπειρομένης ὑπὸ τοῦ διαβόλου ἀσεβείας, ταῖς ἀντιθέτοις φωναῖς (99) και λύειν, ἢ καὶ ἀνατρέπειν τὰς ἐπαγομένας βλασφημίας, καὶ ἄλλοτε ἄλλαις, ὡς ἂν ἡ χρεία τῶν νοσούντων κατα ἠνάγκασε, καὶ ταύταις πολλάκις ἀγράφοις μὲν, ὅμως δ' οὖν οὐκ ἀπεξενωμέναις τῆς κατὰ τὴν Γραφὴν εὐσε τους διανοίας· τοῦ ᾿Αποστόλου πολλάκις καὶ Έλλη- νικοῖς βήμασι χρήσασθαι μὴ παραιτησαμένου (1) πρὸς τὸν ἴδιον σκοπόν. Νῦν δὲ πρὸς τὸν κοινὸν ἡμῶν τε καὶ ὑμῶν σκοπὸν ἁρμόζον ἐλογισάμην ἐν ἁπλότητι τῆς ὑγιαινούσης πίστεως τὸ ἐπίταγμα τῆς ὑμετέρας ἐν Χριστῷ ἀγάπης πληρῶσαι, εἰπὼν (2) ἃ ἐδιδάχθην παρὰ τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς· φειδόμενος μὲν καὶ τῶν ὀνομάτων, καὶ ῥημάτων ἐκείνων, ἃ λέξεσι μὲν αὐταῖς οὐκ ἐμφέρεται τῇ θείᾳ Γραφῇ, διάνοιάν γε μὴν τὴν ἐκείνην ἐγκειμένην τῇ Γραφῇ διασώζει · ὅσα δὲ πρὸς τῷ ξένῳ τῆς λέξεως ἔτι καὶ τὸν νοῦν ξένον ἡμῖν ἐπεισάγει, καὶ ἃ οὐκ ἔστιν ὑπὸ τῶν ἁγίων κηρ υσσόμενα (5) εὑρεῖν, ταῦτα ὡς ξένα καὶ ἀλλότρια τῆς εὐσεβοῦς πίστεως παντάπασι παραιτούμενος. Πίστις μὲν οὖν ἐστι συγκατάθεσις ἀδιάκριτος τῶν ἀκουσθέν- ἡμᾶς τότε, ὡς καί, άπερ ἄν. δυο ἀνήθως. έδωκε. ταῖς ἀντιτύποις φωναῖς. ταῖς ἀντιθέ- τοις φωναῖς. τὰς ἐπεισαγομένας. ὅλως δ' οὖν οὐκ. Απόστολος πολλάκις πεποίηκεν, Ἑλληνικοῖς βήμασι χρήσασθαι μὴ παραιτησάμενος. Η ρημάτων. οὐκ ἔστιν... κηρυσσόμενον. καὶ ἂν οὐκ Ένεστι, DE FIDE. nobis, quasi ex nobis : sed sufficientia nostra ex Deo est ³, qui tum quidem illos, nunc vero nos etiam, idque propter vos, idoneos effecit ut ministri esse- mus Novi Testamenti, non littera, sed spiritus e Id autem fidelis ministri proprium esse scitis utique et vos ipsi, nimirum ut quæ conservis suis dispen- sanda a benigno Domino acceperit, eadem pura et sincera ipsis servet. Quocirca ego quoque, quæ ex divina Scriptura didici, ea ad communem utili- laten.ita, ut Deo placet, apponere debeo. Etenim si ipse Dominus, in quo bene complacitum est Patri, In quo sunt omnes thesauri sapientiæ et scientiæ absconditi 88, qui a Patre accepta potestate omni, omnique judicio, ait : Mandatum dedit mihi, quid dicam, et quid loquar se; et iterum : Quæ ergo B ego loquor, sicut dixit mihi Pater, sic loquor er ; item si Spiritus sanctus a seipso non loquitur, sed quæcunque audierit ab eo, hæc loquitur * ; quanto potiori jure id in nomine Domini nostri Jesu Chri- stri sentire et facere pium simul et securum nobis fuerit? Dum igitur adversus hæreses vario tempore exortas pugnandum esset, majorum exempla secu tus, consequens esse existimavi, ut ejus quæ a dia bolo seritur impietatis habita ratione, eas quæ in- ducuntur blasphemias vocabulis contrariis cobibe- rena, aut etiam everterem : et aliis atque aliis ver- bis prout ægrotantium utilitas cogebat, uterer, quæ etiamsi sæpe scripta non invenirentur, ta- men a pio Scripturæ sensu non abhorrebant : quod Apostolus quoque non raro fecit, qui Græcorum verbis congruenter suo proposita convenienterque uti non fastidivit. Nunc autem communi scopo tam nostro quam vestro conveni e putavi, si in sanæ fidei simplicitate sequerer ve- stræ istius in Christo dilectionis mandatum, ea- que dicerem quæ a sacra Scriptura accepissem, sed sic, ut parcus sim in illis nominibus et ver bis usurpandis, quæ ipsis litteris et syllabis in di- viña Scriptura non reperiuntur, tametsi eam quam Scriptura præfert sententiam servant : quæ vero præter dictionis novitatem novum etiam et pere- grinum sensum nobis exhibent, quæque non inve niuntur usurpata a sanctis, ea uti peregrina et a pia fde aliena omnino averser. Est igitur fides us- D sensus haud hesitans super iis que audita sunt, veritatem eorum quæ Dei munere prædicata sunt, & ibid. 6. II Cor. 11, 5. es Coloss. 1, 3. haud recte. Codex Voss. etc., ut superius. alii tres Mox idem codex Vossii et alii Voss. et alii tres Alii tres mss., quibus con- sentit Reg. secundus manu posteriore, Statim codex Voss. et unus Reg. C RG Joan. XII, 49. ibid. 50. Joan. XVI, 13. Nec ita multo post Reg. tertius et editio Ven. in margine Codices Vossii et Combefisii et alii duo ut in contextu, brevius et rectius. Reg. Reg. tertius sensum novum et peregrinum, quemque non invenias vulgatum a sanctis. (95) Regii duo libri τοῦ Θεοῦ, ὃς καὶ ἱκάνωσεν (96) Utraque editio όπερ ἂν εἰ. Codex Voss. et (97) Editi et Reg. secundus δέδωκέ μοι. Codex (93) Codex Voss. εὐσεβέστερον καὶ ἀσφαλές. (99) Editio utraque et Reg. secundus prima manu (1) Editio Paris. et Reg. tertius ὥσπερ οὖν καὶ ὁ (2) Reg. primus πληρῶσαι καὶ εἰπεῖν. Μor unus (5) Codex Voss. et unus Reg. ἐπεισάγει καὶ οὖν

ἑαυτῶν λογίσασθαί τι, ὡς ἐξ ἑαυτῶν· ἀλλ' ἡ Α ἱκανότης ἡμῶν ἐκ τοῦ Θεοῦ, τοῦ τότε (95) μὲν ἐκείνους, νῦν δὲ καὶ ἡμᾶς, καὶ τοῦτο δι᾽ ὑμᾶς, ἱκα- νώσαντος γενέσθαι διακόνους Καινῆς Διαθήκης, οὐ γράμματος, ἀλλὰ πνεύματος. Διακόνου δὲ πιστοῦ ίδιον ἴστε πάντως καὶ αὐτοὶ τὸ, ἅπερ ἂν εἰς (96) τοὺς συνδούλους οἰκονομῆσαι παρὰ τοῦ ἀγαθοῦ Δε σπότου πιστευθῇ, ταῦτα διασῶσαι τούτοις ἀνοθεύ- τως καὶ ἀκαπηλεύτως. Ὥστε κἀγὼ, ἅπερ ἔμαθον ἐκ τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς, ταῦτα ὑμῖν παραθέσθαι κατὰ τὸ ἀρέσκον Θεῷ, πρὸς τὸ κοινῇ συμφέρον ὀφειλέτης εἰμί. Εἰ γὰρ αὐτὸς ὁ Κύριος, ἐν ᾧ εὐδό χησεν ὁ Πατήρ, Ἐν ᾧ εἰσι πάντες οι θησαυροί τῆς σοφίας καὶ τῆς γνώσεως ἀπόκρυφοι, ὁ πᾶσαν μὲν τὴν ἐξουσίαν, πᾶσαν δὲ τὴν κρίσιν λα δὼν παρὰ τοῦ Πατρὸς, Ἐντολήν έδωκέ μοι (97), φησί, τί εἴπω, καὶ τί λαλήσω· καὶ πάλιν· Α οὖν ἐγὼ λαλώ, καθὼς εἴρηκέ μοι ὁ Πατὴρ, οὕτω λαλῶ· καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἀφ' ἑαυτοῦ οὐ λαλεῖ, ἀλλ' ὅσα ἂν ἀκούσῃ παρ' αὐτοῦ, ταῦτα λαλεῖ· πόσῳ μᾶλλον ἡμῖν εὐσεβές τε ὁμοῦ καὶ ἀσφα λὲς (98) τοῦτο φρονεῖν καὶ ποιεῖν ἐν ὀνόματι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ; Ἕως μὲν οὖν ἀγω- νίζεσθαι πρὸς τὰς ἐπανισταμένας κατὰ καιρὸν αἱρέ- σεις ἐχρῆν, ἑπόμενος τοῖς προειληφόσιν, ἀκόλουθον ἡγούμην τῇ διαφορὰ τῆς ἐπισπειρομένης ὑπὸ τοῦ διαβόλου ἀσεβείας, ταῖς ἀντιθέτοις φωναῖς (99) και λύειν, ἢ καὶ ἀνατρέπειν τὰς ἐπαγομένας βλασφημίας, καὶ ἄλλοτε ἄλλαις, ὡς ἂν ἡ χρεία τῶν νοσούντων κατα ἠνάγκασε, καὶ ταύταις πολλάκις ἀγράφοις μὲν, ὅμως δ' οὖν οὐκ ἀπεξενωμέναις τῆς κατὰ τὴν Γραφὴν εὐσε τους διανοίας· τοῦ ᾿Αποστόλου πολλάκις καὶ Έλλη- νικοῖς βήμασι χρήσασθαι μὴ παραιτησαμένου (1) πρὸς τὸν ἴδιον σκοπόν. Νῦν δὲ πρὸς τὸν κοινὸν ἡμῶν τε καὶ ὑμῶν σκοπὸν ἁρμόζον ἐλογισάμην ἐν ἁπλότητι τῆς ὑγιαινούσης πίστεως τὸ ἐπίταγμα τῆς ὑμετέρας ἐν Χριστῷ ἀγάπης πληρῶσαι, εἰπὼν (2) ἃ ἐδιδάχθην παρὰ τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς· φειδόμενος μὲν καὶ τῶν ὀνομάτων, καὶ ῥημάτων ἐκείνων, ἃ λέξεσι μὲν αὐταῖς οὐκ ἐμφέρεται τῇ θείᾳ Γραφῇ, διάνοιάν γε μὴν τὴν ἐκείνην ἐγκειμένην τῇ Γραφῇ διασώζει · ὅσα δὲ πρὸς τῷ ξένῳ τῆς λέξεως ἔτι καὶ τὸν νοῦν ξένον ἡμῖν ἐπεισάγει, καὶ ἃ οὐκ ἔστιν ὑπὸ τῶν ἁγίων κηρ υσσόμενα (5) εὑρεῖν, ταῦτα ὡς ξένα καὶ ἀλλότρια τῆς εὐσεβοῦς πίστεως παντάπασι παραιτούμενος. Πίστις μὲν οὖν ἐστι συγκατάθεσις ἀδιάκριτος τῶν ἀκουσθέν- ἡμᾶς τότε, ὡς καί, άπερ ἄν. δυο ἀνήθως. έδωκε. ταῖς ἀντιτύποις φωναῖς. ταῖς ἀντιθέ- τοις φωναῖς. τὰς ἐπεισαγομένας. ὅλως δ' οὖν οὐκ. Απόστολος πολλάκις πεποίηκεν, Ἑλληνικοῖς βήμασι χρήσασθαι μὴ παραιτησάμενος. Η ρημάτων. οὐκ ἔστιν... κηρυσσόμενον. καὶ ἂν οὐκ Ένεστι, DE FIDE. nobis, quasi ex nobis : sed sufficientia nostra ex Deo est ³, qui tum quidem illos, nunc vero nos etiam, idque propter vos, idoneos effecit ut ministri esse- mus Novi Testamenti, non littera, sed spiritus e Id autem fidelis ministri proprium esse scitis utique et vos ipsi, nimirum ut quæ conservis suis dispen- sanda a benigno Domino acceperit, eadem pura et sincera ipsis servet. Quocirca ego quoque, quæ ex divina Scriptura didici, ea ad communem utili- laten.ita, ut Deo placet, apponere debeo. Etenim si ipse Dominus, in quo bene complacitum est Patri, In quo sunt omnes thesauri sapientiæ et scientiæ absconditi 88, qui a Patre accepta potestate omni, omnique judicio, ait : Mandatum dedit mihi, quid dicam, et quid loquar se; et iterum : Quæ ergo B ego loquor, sicut dixit mihi Pater, sic loquor er ; item si Spiritus sanctus a seipso non loquitur, sed quæcunque audierit ab eo, hæc loquitur * ; quanto potiori jure id in nomine Domini nostri Jesu Chri- stri sentire et facere pium simul et securum nobis fuerit? Dum igitur adversus hæreses vario tempore exortas pugnandum esset, majorum exempla secu tus, consequens esse existimavi, ut ejus quæ a dia bolo seritur impietatis habita ratione, eas quæ in- ducuntur blasphemias vocabulis contrariis cobibe- rena, aut etiam everterem : et aliis atque aliis ver- bis prout ægrotantium utilitas cogebat, uterer, quæ etiamsi sæpe scripta non invenirentur, ta- men a pio Scripturæ sensu non abhorrebant : quod Apostolus quoque non raro fecit, qui Græcorum verbis congruenter suo proposita convenienterque uti non fastidivit. Nunc autem communi scopo tam nostro quam vestro conveni e putavi, si in sanæ fidei simplicitate sequerer ve- stræ istius in Christo dilectionis mandatum, ea- que dicerem quæ a sacra Scriptura accepissem, sed sic, ut parcus sim in illis nominibus et ver bis usurpandis, quæ ipsis litteris et syllabis in di- viña Scriptura non reperiuntur, tametsi eam quam Scriptura præfert sententiam servant : quæ vero præter dictionis novitatem novum etiam et pere- grinum sensum nobis exhibent, quæque non inve niuntur usurpata a sanctis, ea uti peregrina et a pia fde aliena omnino averser. Est igitur fides us- D sensus haud hesitans super iis que audita sunt, veritatem eorum quæ Dei munere prædicata sunt, & ibid. 6. II Cor. 11, 5. es Coloss. 1, 3. haud recte. Codex Voss. etc., ut superius. alii tres Mox idem codex Vossii et alii Voss. et alii tres Alii tres mss., quibus con- sentit Reg. secundus manu posteriore, Statim codex Voss. et unus Reg. C RG Joan. XII, 49. ibid. 50. Joan. XVI, 13. Nec ita multo post Reg. tertius et editio Ven. in margine Codices Vossii et Combefisii et alii duo ut in contextu, brevius et rectius. Reg. Reg. tertius sensum novum et peregrinum, quemque non invenias vulgatum a sanctis. (95) Regii duo libri τοῦ Θεοῦ, ὃς καὶ ἱκάνωσεν (96) Utraque editio όπερ ἂν εἰ. Codex Voss. et (97) Editi et Reg. secundus δέδωκέ μοι. Codex (93) Codex Voss. εὐσεβέστερον καὶ ἀσφαλές. (99) Editio utraque et Reg. secundus prima manu (1) Editio Paris. et Reg. tertius ὥσπερ οὖν καὶ ὁ (2) Reg. primus πληρῶσαι καὶ εἰπεῖν. Μor unus (5) Codex Voss. et unus Reg. ἐπεισάγει καὶ οὖν

Α των ἐν πληροφορίᾳ τῆς ἀληθείας τῶν κηρυχθέντων Β Θεοῦ χάριτι, ἥντινα ἐπεδείξατο μαρτυρηθεὶς ᾿Αβραάμ, ὅτι οὐ διεκρίθη τῇ ἀπιστίᾳ, ἀλλ' ἐνεδυναμώθη τῇ πίστει, δοὺς δόξαν τῷ Θεῷ, καὶ πληροφορη θεὶς ὅτι, ὁ ἐπήγγελται, δυνατός (4) ἐστι καὶ ποιή σαι. Εἰ δὲ Πιστὸς μὲν ὁ Κύριος ἐν πᾶσι τοῖς λόγοις αὐτοῦ, Πισταὶ δὲ πᾶσαι αἱ ἐντολαὶ αὐτοῦ, ἐστηρι γμέναι εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος, πεποιημέναι ἐν ἀληθείᾳ καὶ εὐθύτητι, φανερὰ ἔκπτωσις πίστεως καὶ ὑπερηφανίας κατηγορία, ἢ ἀθετεῖν τι τῶν γε γραμμένων, ἢ ἐπεισάγειν τῶν μὴ γεγραμμένων, τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰπόντος· Τὰ ἐμὰ πρό βατα τῆς ἐμῆς φωνῆς ἀκούει· καὶ πρὸ τούτου δὲ εἰρηκότος· Αλλοτρίῳ δὲ οὐ μὴ ἀκολουθήσωσιν, ἀλλὰ φεύξονται ἀπ' αὐτοῦ· ὅτι οὐκ οἴδασι τῶν ἄλ λοτρίων τὴν φωνὴν· καὶ τοῦ Ἀποστόλου ἐν ὑπο- δείγματι ἀνθρωπίνῳ σφοδρότερον ἀπαγορεύοντος τὸ προσθεῖναι ἢ ὑφελεῖν τι ἐν ταῖς θεοπνεύστους Γρα φαῖς. δι' ὧν φησιν· ὅμως ἀνθρώπου κεκυρωμένην διαθήκην οὐδεὶς ἀθετεῖ, ἢ ἐπιδιατάσσεται. σκαλίας φωνὴν καὶ ἔννοιαν οὕτως ἡμεῖς πάντοτε καὶ νῦν ἀποφεύγειν (5) ἐγνώκαμεν, καὶ τοῦ σκοποῦ δὲ, ὡς προείπον, τοῦ νῦν ἡμῖν τε καὶ ὑμῖν προκειμένου, καταπολὺ διαφέροντος τῶν ὑποθέσεων ἐκείνων, ὑφ' ὧν ἄλλοτε ἄλλως ἐπὶ τὸ γράψαι τι ἢ εἰπεῖν προήχθη - μεν. Διότι τότε μὲν αἱρέσεως ἔλεγχος καὶ ἀνατροπή τῆς τοῦ διαβόλου μεθοδείας ἐσπουδάζετο, νῦν δὲ τῆς υγιαινούσης πίστεως (6) ὁμολογία τε καὶ φανέρωσι; ἁπλῆ πρόκειται. Οὐκοῦν οὔτε τοῦ λόγου χαρακτὴρ ὁ αὐτὸς ἡμῖν καὶ νῦν ἁρμόζει. Ω; γὰρ οὐκ ἂν λάβοι μετὰ χεῖρας ἄνθρωπος σκεύη τὰ αὐτὰ πολεμῶν καὶ γεωργῶν (ἄλλα γὰρ σκεύη τῶν ἐν ἀδείᾳ τὰ πρὸς τὸ ζῆν ἑαυτοῖς ἐκπονούντων, ἄλλαι δὲ πανοπλίαι (7) τῶν ἐν πολέμῳ παρατασσομένων), οὕτως οὐκ ἂν εἴποι τὰ αὐτὰ ὁ παρακαλῶν ἐν τῇ ὑγιαινούσῃ διδασκαλία. καὶ ὁ τοὺς ἀντιλέγοντας ἐλέγχων. "Αλλο γὰρ εἶδος λόγου ἐλεγκτικοῦ, καὶ ἄλλο εἶδος λόγου παρακλητικού. Αλλη ἁπλότης τῶν ἐν εἰρήνῃ τὴν εὐσέβειαν ὁμολο- γούντων, καὶ ἄλλοι ἱδρῶτες τῶν πρὸς τὰς ἀντιθέ σεις τῆς ψευδωνύμου γνώσεως ἱσταμένων. Ὥστε ἂν τούτῳ τῷ τρόπῳ καὶ ἡμεῖς οἰκονομούντες τους λόγους ἡμῶν ἐν κρίσει, πανταχοῦ τοῖς πρὸς τὴν φυλακὴν ἢ οἰκοδομὴν τῆς πίστεως ἀκολούθως χρησαίμεθα, ποτέ μὲν τοῖς ἐν μεθοδείᾳ τοῦ διαβόλου καταλύειν πειρω- μένοις αὐτὴν ἀγωνιστικώτερον (8) ανθιστάμενοι, ποτὲ δὲ τοῖς οἰκοδομεῖσθαι βουλομένοις ἐν αὐτῇ ἁπλοῖ κώτερον καὶ οἰκειότερον αὐτὴν ἐξηγούμενοι, καὶ οὐδὲν ἄλλο ποιοῦντες ἢ ἐκεῖνο τὸ παρὰ τοῦ ᾿Αποστό λου (9) εἰρημένον· Εἰδέναι πῶς δεῖ ὑμᾶς ἑνὶ ἑκά στῳ ἀποκριθῆναι. Πρὶν δὲ ἐλθεῖν ἐπ' αὐτὴν τὴν τῆς •δυνατός, λόγοις αὐτοῦ, πιστεῦσαι δὲ ἄξιον, ὅτι πισταὶ πᾶσαι, οὐκ ἂν εἴπῃ. τερον. ἀγωνιστικώτερον. S. BASIL MAGNI persuasissimam habens: quam fidem ostendit Abra- lam hoc testimonio laudatus : Non hesitavit dif- fidentia, sed confortatus est fide, dans gloriam Deo : imo plenissime sciens quod is qui promisit, potens est el facere 89. Quod si Fidelis est Dominus in omnibus verbis suis”, Fidelia etiam omnia man- dala ejus, confirmata in saculum saculi, facta in veri tate et æquitate ", manifestus a fide lapsus est ac superbiæ crimen, si quis aut quidquam eoruin quæ scripta sunt reprobet, aut aliquid ex iis quæ scriptis mandala non sunt, introducat, cum Domi- nus noster Jesus Christus dicat: Oves meæ vocem meam audiunt ; et paulo ante dixerat: Alienum autem non sequentur, sed fugient ab eo : quia non noverunt vocem alienorum" : Apostolusque, sumpto ex hominibus exemplo, quidpiam in divinis Scri- pturis addere, aut denere vehementius velet, his verbis: Tamen hominis confirmatum testamentum nemo spernit, aut superordinat ”. C mini doctrina alienam sic nos semper et nunc fugere statuimus, cum scopus, qui, uti prius dixi, nunc nobis et vobis propositus est, ab argumen- tis illis, a quibus alias alia modo ad aliquid aut scribendum aut dicendum adducebamur, mul; tum differat. Nam tunc quidem confutare hæresim, et diaboli insidias subvertere conabamur: nunc vero simpliciter fdem sanam confiteri ac declarare nobis proponimus. Itaque nunc nobis non idem c congruit dicendi genus. Quemadmodum enim homo qui præliaturus est, et qui operam agriculturæ da- turus, non eadem in manus instrumenta sumit (alia namque sunt instrumenta eorum qui in secu- ritate res ad victum necessarias sibi ipsi labore parant, et aliæ sunt armaturæ eorum qui in bello ordinantur), sic qui in sana doctrina cohortatur, et qui contradicentes refutat, eodem dicendi ge- nere non utatur. Aliud enim usurpatur dicendi genus ad refellendum, aliud ad exhortandum. Alia simplicitas eorum qui in pace pietatem. confiten- tur, et alii sudores eorum qui se adversus falsæ scientiæ discrepantiam opponunt. Quamobrem nos quoque sic sermones nostros in judicio disponen- tes, ubique ea quæ ad custodiendam aut ædifican- D dam fidem pertinent, modo apto atque consenta- neo adhibeamus, sic ut modo iis qui diabolico ar- tificio eam destruere nituntur, resistamus validius, modo vero iis qui in ipsa ædificari volunt, simpli- cius et familiarius ipsam exponamus, nihilque aliud peragamus quam quod ab Apostolo dictum • Rom. V, et ita quoque legitur in Reg. primo manu recentiore. Mox unus Reg. credere autem opere pre- ţium est, omnia mandata fidelia esse. so Galat. !!!, 15. unus Alii tres mss. 2. Πᾶταν μὲν οὖν ἀλλοτρίαν τῆς τοῦ Κυρίου διδα 2. Omnem itaque vocem ac sententiam a Do- 21. Psal. CXLIV, 13. • Psal. cx. 8. Joan, I, 27. ss ibid. 5. (4) Codes Voss. et unus Reg. ἐπήγγελται ὁ Θεὸς, (5) Reg. unus νῦν ἀποφυγεῖν. (6) Colex Voss. τῆς ὑγιούς πίστεως. (7) Antiqui duo libri καὶ ἄλλαι πανοπ. Μox Reg. (3) Utraque editio et Reg. secundus ανταγωνιστών (9) Codex Voss. et alii duo ὑπὸ τοῦ Ἀποστόλων,

Α των ἐν πληροφορίᾳ τῆς ἀληθείας τῶν κηρυχθέντων Β Θεοῦ χάριτι, ἥντινα ἐπεδείξατο μαρτυρηθεὶς ᾿Αβραάμ, ὅτι οὐ διεκρίθη τῇ ἀπιστίᾳ, ἀλλ' ἐνεδυναμώθη τῇ πίστει, δοὺς δόξαν τῷ Θεῷ, καὶ πληροφορη θεὶς ὅτι, ὁ ἐπήγγελται, δυνατός (4) ἐστι καὶ ποιή σαι. Εἰ δὲ Πιστὸς μὲν ὁ Κύριος ἐν πᾶσι τοῖς λόγοις αὐτοῦ, Πισταὶ δὲ πᾶσαι αἱ ἐντολαὶ αὐτοῦ, ἐστηρι γμέναι εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος, πεποιημέναι ἐν ἀληθείᾳ καὶ εὐθύτητι, φανερὰ ἔκπτωσις πίστεως καὶ ὑπερηφανίας κατηγορία, ἢ ἀθετεῖν τι τῶν γε γραμμένων, ἢ ἐπεισάγειν τῶν μὴ γεγραμμένων, τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰπόντος· Τὰ ἐμὰ πρό βατα τῆς ἐμῆς φωνῆς ἀκούει· καὶ πρὸ τούτου δὲ εἰρηκότος· Αλλοτρίῳ δὲ οὐ μὴ ἀκολουθήσωσιν, ἀλλὰ φεύξονται ἀπ' αὐτοῦ· ὅτι οὐκ οἴδασι τῶν ἄλ λοτρίων τὴν φωνὴν· καὶ τοῦ Ἀποστόλου ἐν ὑπο- δείγματι ἀνθρωπίνῳ σφοδρότερον ἀπαγορεύοντος τὸ προσθεῖναι ἢ ὑφελεῖν τι ἐν ταῖς θεοπνεύστους Γρα φαῖς. δι' ὧν φησιν· ὅμως ἀνθρώπου κεκυρωμένην διαθήκην οὐδεὶς ἀθετεῖ, ἢ ἐπιδιατάσσεται. σκαλίας φωνὴν καὶ ἔννοιαν οὕτως ἡμεῖς πάντοτε καὶ νῦν ἀποφεύγειν (5) ἐγνώκαμεν, καὶ τοῦ σκοποῦ δὲ, ὡς προείπον, τοῦ νῦν ἡμῖν τε καὶ ὑμῖν προκειμένου, καταπολὺ διαφέροντος τῶν ὑποθέσεων ἐκείνων, ὑφ' ὧν ἄλλοτε ἄλλως ἐπὶ τὸ γράψαι τι ἢ εἰπεῖν προήχθη - μεν. Διότι τότε μὲν αἱρέσεως ἔλεγχος καὶ ἀνατροπή τῆς τοῦ διαβόλου μεθοδείας ἐσπουδάζετο, νῦν δὲ τῆς υγιαινούσης πίστεως (6) ὁμολογία τε καὶ φανέρωσι; ἁπλῆ πρόκειται. Οὐκοῦν οὔτε τοῦ λόγου χαρακτὴρ ὁ αὐτὸς ἡμῖν καὶ νῦν ἁρμόζει. Ω; γὰρ οὐκ ἂν λάβοι μετὰ χεῖρας ἄνθρωπος σκεύη τὰ αὐτὰ πολεμῶν καὶ γεωργῶν (ἄλλα γὰρ σκεύη τῶν ἐν ἀδείᾳ τὰ πρὸς τὸ ζῆν ἑαυτοῖς ἐκπονούντων, ἄλλαι δὲ πανοπλίαι (7) τῶν ἐν πολέμῳ παρατασσομένων), οὕτως οὐκ ἂν εἴποι τὰ αὐτὰ ὁ παρακαλῶν ἐν τῇ ὑγιαινούσῃ διδασκαλία. καὶ ὁ τοὺς ἀντιλέγοντας ἐλέγχων. "Αλλο γὰρ εἶδος λόγου ἐλεγκτικοῦ, καὶ ἄλλο εἶδος λόγου παρακλητικού. Αλλη ἁπλότης τῶν ἐν εἰρήνῃ τὴν εὐσέβειαν ὁμολο- γούντων, καὶ ἄλλοι ἱδρῶτες τῶν πρὸς τὰς ἀντιθέ σεις τῆς ψευδωνύμου γνώσεως ἱσταμένων. Ὥστε ἂν τούτῳ τῷ τρόπῳ καὶ ἡμεῖς οἰκονομούντες τους λόγους ἡμῶν ἐν κρίσει, πανταχοῦ τοῖς πρὸς τὴν φυλακὴν ἢ οἰκοδομὴν τῆς πίστεως ἀκολούθως χρησαίμεθα, ποτέ μὲν τοῖς ἐν μεθοδείᾳ τοῦ διαβόλου καταλύειν πειρω- μένοις αὐτὴν ἀγωνιστικώτερον (8) ανθιστάμενοι, ποτὲ δὲ τοῖς οἰκοδομεῖσθαι βουλομένοις ἐν αὐτῇ ἁπλοῖ κώτερον καὶ οἰκειότερον αὐτὴν ἐξηγούμενοι, καὶ οὐδὲν ἄλλο ποιοῦντες ἢ ἐκεῖνο τὸ παρὰ τοῦ ᾿Αποστό λου (9) εἰρημένον· Εἰδέναι πῶς δεῖ ὑμᾶς ἑνὶ ἑκά στῳ ἀποκριθῆναι. Πρὶν δὲ ἐλθεῖν ἐπ' αὐτὴν τὴν τῆς •δυνατός, λόγοις αὐτοῦ, πιστεῦσαι δὲ ἄξιον, ὅτι πισταὶ πᾶσαι, οὐκ ἂν εἴπῃ. τερον. ἀγωνιστικώτερον. S. BASIL MAGNI persuasissimam habens: quam fidem ostendit Abra- lam hoc testimonio laudatus : Non hesitavit dif- fidentia, sed confortatus est fide, dans gloriam Deo : imo plenissime sciens quod is qui promisit, potens est el facere 89. Quod si Fidelis est Dominus in omnibus verbis suis”, Fidelia etiam omnia man- dala ejus, confirmata in saculum saculi, facta in veri tate et æquitate ", manifestus a fide lapsus est ac superbiæ crimen, si quis aut quidquam eoruin quæ scripta sunt reprobet, aut aliquid ex iis quæ scriptis mandala non sunt, introducat, cum Domi- nus noster Jesus Christus dicat: Oves meæ vocem meam audiunt ; et paulo ante dixerat: Alienum autem non sequentur, sed fugient ab eo : quia non noverunt vocem alienorum" : Apostolusque, sumpto ex hominibus exemplo, quidpiam in divinis Scri- pturis addere, aut denere vehementius velet, his verbis: Tamen hominis confirmatum testamentum nemo spernit, aut superordinat ”. C mini doctrina alienam sic nos semper et nunc fugere statuimus, cum scopus, qui, uti prius dixi, nunc nobis et vobis propositus est, ab argumen- tis illis, a quibus alias alia modo ad aliquid aut scribendum aut dicendum adducebamur, mul; tum differat. Nam tunc quidem confutare hæresim, et diaboli insidias subvertere conabamur: nunc vero simpliciter fdem sanam confiteri ac declarare nobis proponimus. Itaque nunc nobis non idem c congruit dicendi genus. Quemadmodum enim homo qui præliaturus est, et qui operam agriculturæ da- turus, non eadem in manus instrumenta sumit (alia namque sunt instrumenta eorum qui in secu- ritate res ad victum necessarias sibi ipsi labore parant, et aliæ sunt armaturæ eorum qui in bello ordinantur), sic qui in sana doctrina cohortatur, et qui contradicentes refutat, eodem dicendi ge- nere non utatur. Aliud enim usurpatur dicendi genus ad refellendum, aliud ad exhortandum. Alia simplicitas eorum qui in pace pietatem. confiten- tur, et alii sudores eorum qui se adversus falsæ scientiæ discrepantiam opponunt. Quamobrem nos quoque sic sermones nostros in judicio disponen- tes, ubique ea quæ ad custodiendam aut ædifican- D dam fidem pertinent, modo apto atque consenta- neo adhibeamus, sic ut modo iis qui diabolico ar- tificio eam destruere nituntur, resistamus validius, modo vero iis qui in ipsa ædificari volunt, simpli- cius et familiarius ipsam exponamus, nihilque aliud peragamus quam quod ab Apostolo dictum • Rom. V, et ita quoque legitur in Reg. primo manu recentiore. Mox unus Reg. credere autem opere pre- ţium est, omnia mandata fidelia esse. so Galat. !!!, 15. unus Alii tres mss. 2. Πᾶταν μὲν οὖν ἀλλοτρίαν τῆς τοῦ Κυρίου διδα 2. Omnem itaque vocem ac sententiam a Do- 21. Psal. CXLIV, 13. • Psal. cx. 8. Joan, I, 27. ss ibid. 5. (4) Codes Voss. et unus Reg. ἐπήγγελται ὁ Θεὸς, (5) Reg. unus νῦν ἀποφυγεῖν. (6) Colex Voss. τῆς ὑγιούς πίστεως. (7) Antiqui duo libri καὶ ἄλλαι πανοπ. Μox Reg. (3) Utraque editio et Reg. secundus ανταγωνιστών (9) Codex Voss. et alii duo ὑπὸ τοῦ Ἀποστόλων,

Α των ἐν πληροφορίᾳ τῆς ἀληθείας τῶν κηρυχθέντων Β Θεοῦ χάριτι, ἥντινα ἐπεδείξατο μαρτυρηθεὶς ᾿Αβραάμ, ὅτι οὐ διεκρίθη τῇ ἀπιστίᾳ, ἀλλ' ἐνεδυναμώθη τῇ πίστει, δοὺς δόξαν τῷ Θεῷ, καὶ πληροφορη θεὶς ὅτι, ὁ ἐπήγγελται, δυνατός (4) ἐστι καὶ ποιή σαι. Εἰ δὲ Πιστὸς μὲν ὁ Κύριος ἐν πᾶσι τοῖς λόγοις αὐτοῦ, Πισταὶ δὲ πᾶσαι αἱ ἐντολαὶ αὐτοῦ, ἐστηρι γμέναι εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος, πεποιημέναι ἐν ἀληθείᾳ καὶ εὐθύτητι, φανερὰ ἔκπτωσις πίστεως καὶ ὑπερηφανίας κατηγορία, ἢ ἀθετεῖν τι τῶν γε γραμμένων, ἢ ἐπεισάγειν τῶν μὴ γεγραμμένων, τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰπόντος· Τὰ ἐμὰ πρό βατα τῆς ἐμῆς φωνῆς ἀκούει· καὶ πρὸ τούτου δὲ εἰρηκότος· Αλλοτρίῳ δὲ οὐ μὴ ἀκολουθήσωσιν, ἀλλὰ φεύξονται ἀπ' αὐτοῦ· ὅτι οὐκ οἴδασι τῶν ἄλ λοτρίων τὴν φωνὴν· καὶ τοῦ Ἀποστόλου ἐν ὑπο- δείγματι ἀνθρωπίνῳ σφοδρότερον ἀπαγορεύοντος τὸ προσθεῖναι ἢ ὑφελεῖν τι ἐν ταῖς θεοπνεύστους Γρα φαῖς. δι' ὧν φησιν· ὅμως ἀνθρώπου κεκυρωμένην διαθήκην οὐδεὶς ἀθετεῖ, ἢ ἐπιδιατάσσεται. σκαλίας φωνὴν καὶ ἔννοιαν οὕτως ἡμεῖς πάντοτε καὶ νῦν ἀποφεύγειν (5) ἐγνώκαμεν, καὶ τοῦ σκοποῦ δὲ, ὡς προείπον, τοῦ νῦν ἡμῖν τε καὶ ὑμῖν προκειμένου, καταπολὺ διαφέροντος τῶν ὑποθέσεων ἐκείνων, ὑφ' ὧν ἄλλοτε ἄλλως ἐπὶ τὸ γράψαι τι ἢ εἰπεῖν προήχθη - μεν. Διότι τότε μὲν αἱρέσεως ἔλεγχος καὶ ἀνατροπή τῆς τοῦ διαβόλου μεθοδείας ἐσπουδάζετο, νῦν δὲ τῆς υγιαινούσης πίστεως (6) ὁμολογία τε καὶ φανέρωσι; ἁπλῆ πρόκειται. Οὐκοῦν οὔτε τοῦ λόγου χαρακτὴρ ὁ αὐτὸς ἡμῖν καὶ νῦν ἁρμόζει. Ω; γὰρ οὐκ ἂν λάβοι μετὰ χεῖρας ἄνθρωπος σκεύη τὰ αὐτὰ πολεμῶν καὶ γεωργῶν (ἄλλα γὰρ σκεύη τῶν ἐν ἀδείᾳ τὰ πρὸς τὸ ζῆν ἑαυτοῖς ἐκπονούντων, ἄλλαι δὲ πανοπλίαι (7) τῶν ἐν πολέμῳ παρατασσομένων), οὕτως οὐκ ἂν εἴποι τὰ αὐτὰ ὁ παρακαλῶν ἐν τῇ ὑγιαινούσῃ διδασκαλία. καὶ ὁ τοὺς ἀντιλέγοντας ἐλέγχων. "Αλλο γὰρ εἶδος λόγου ἐλεγκτικοῦ, καὶ ἄλλο εἶδος λόγου παρακλητικού. Αλλη ἁπλότης τῶν ἐν εἰρήνῃ τὴν εὐσέβειαν ὁμολο- γούντων, καὶ ἄλλοι ἱδρῶτες τῶν πρὸς τὰς ἀντιθέ σεις τῆς ψευδωνύμου γνώσεως ἱσταμένων. Ὥστε ἂν τούτῳ τῷ τρόπῳ καὶ ἡμεῖς οἰκονομούντες τους λόγους ἡμῶν ἐν κρίσει, πανταχοῦ τοῖς πρὸς τὴν φυλακὴν ἢ οἰκοδομὴν τῆς πίστεως ἀκολούθως χρησαίμεθα, ποτέ μὲν τοῖς ἐν μεθοδείᾳ τοῦ διαβόλου καταλύειν πειρω- μένοις αὐτὴν ἀγωνιστικώτερον (8) ανθιστάμενοι, ποτὲ δὲ τοῖς οἰκοδομεῖσθαι βουλομένοις ἐν αὐτῇ ἁπλοῖ κώτερον καὶ οἰκειότερον αὐτὴν ἐξηγούμενοι, καὶ οὐδὲν ἄλλο ποιοῦντες ἢ ἐκεῖνο τὸ παρὰ τοῦ ᾿Αποστό λου (9) εἰρημένον· Εἰδέναι πῶς δεῖ ὑμᾶς ἑνὶ ἑκά στῳ ἀποκριθῆναι. Πρὶν δὲ ἐλθεῖν ἐπ' αὐτὴν τὴν τῆς •δυνατός, λόγοις αὐτοῦ, πιστεῦσαι δὲ ἄξιον, ὅτι πισταὶ πᾶσαι, οὐκ ἂν εἴπῃ. τερον. ἀγωνιστικώτερον. S. BASIL MAGNI persuasissimam habens: quam fidem ostendit Abra- lam hoc testimonio laudatus : Non hesitavit dif- fidentia, sed confortatus est fide, dans gloriam Deo : imo plenissime sciens quod is qui promisit, potens est el facere 89. Quod si Fidelis est Dominus in omnibus verbis suis”, Fidelia etiam omnia man- dala ejus, confirmata in saculum saculi, facta in veri tate et æquitate ", manifestus a fide lapsus est ac superbiæ crimen, si quis aut quidquam eoruin quæ scripta sunt reprobet, aut aliquid ex iis quæ scriptis mandala non sunt, introducat, cum Domi- nus noster Jesus Christus dicat: Oves meæ vocem meam audiunt ; et paulo ante dixerat: Alienum autem non sequentur, sed fugient ab eo : quia non noverunt vocem alienorum" : Apostolusque, sumpto ex hominibus exemplo, quidpiam in divinis Scri- pturis addere, aut denere vehementius velet, his verbis: Tamen hominis confirmatum testamentum nemo spernit, aut superordinat ”. C mini doctrina alienam sic nos semper et nunc fugere statuimus, cum scopus, qui, uti prius dixi, nunc nobis et vobis propositus est, ab argumen- tis illis, a quibus alias alia modo ad aliquid aut scribendum aut dicendum adducebamur, mul; tum differat. Nam tunc quidem confutare hæresim, et diaboli insidias subvertere conabamur: nunc vero simpliciter fdem sanam confiteri ac declarare nobis proponimus. Itaque nunc nobis non idem c congruit dicendi genus. Quemadmodum enim homo qui præliaturus est, et qui operam agriculturæ da- turus, non eadem in manus instrumenta sumit (alia namque sunt instrumenta eorum qui in secu- ritate res ad victum necessarias sibi ipsi labore parant, et aliæ sunt armaturæ eorum qui in bello ordinantur), sic qui in sana doctrina cohortatur, et qui contradicentes refutat, eodem dicendi ge- nere non utatur. Aliud enim usurpatur dicendi genus ad refellendum, aliud ad exhortandum. Alia simplicitas eorum qui in pace pietatem. confiten- tur, et alii sudores eorum qui se adversus falsæ scientiæ discrepantiam opponunt. Quamobrem nos quoque sic sermones nostros in judicio disponen- tes, ubique ea quæ ad custodiendam aut ædifican- D dam fidem pertinent, modo apto atque consenta- neo adhibeamus, sic ut modo iis qui diabolico ar- tificio eam destruere nituntur, resistamus validius, modo vero iis qui in ipsa ædificari volunt, simpli- cius et familiarius ipsam exponamus, nihilque aliud peragamus quam quod ab Apostolo dictum • Rom. V, et ita quoque legitur in Reg. primo manu recentiore. Mox unus Reg. credere autem opere pre- ţium est, omnia mandata fidelia esse. so Galat. !!!, 15. unus Alii tres mss. 2. Πᾶταν μὲν οὖν ἀλλοτρίαν τῆς τοῦ Κυρίου διδα 2. Omnem itaque vocem ac sententiam a Do- 21. Psal. CXLIV, 13. • Psal. cx. 8. Joan, I, 27. ss ibid. 5. (4) Codes Voss. et unus Reg. ἐπήγγελται ὁ Θεὸς, (5) Reg. unus νῦν ἀποφυγεῖν. (6) Colex Voss. τῆς ὑγιούς πίστεως. (7) Antiqui duo libri καὶ ἄλλαι πανοπ. Μox Reg. (3) Utraque editio et Reg. secundus ανταγωνιστών (9) Codex Voss. et alii duo ὑπὸ τοῦ Ἀποστόλων,

πίστεως ὁμολογίαν, κἀκεῖνο ἐπισημήνασθαι ἄξιον & ὅτι τὴν τοῦ Θεοῦ μεγαλειότητα καὶ δόξαν, καὶ λόγῳ ἀπερίληπτον οὖσαν, καὶ νῷ (10) ἀκατάληπτον, ἑνὶ μὲν ῥήματι ἢ νοήματι οὔτε δηλωθῆναι, οὔτε νοηθῆναι οἷόν τε ἦν· διὰ πλειόνων δὲ τῶν ἐνστρεφομένων τῇ ἡμετέρα χρήσει ή θεόπνευστος Γραφὴ μόλις τοῖς καθαροῖς τῇ καρδίᾳ, ὡς δι᾿ ἐσόπτρου, ᾐνίξατο. Τὸ μὲν γὰρ πρόσωπον πρὸς πρόσωπον, καὶ ἡ τελεία ἐπίγνω- σις ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι τοῖς ἀξίοις ἀποδοθῆναι ἐπήγγελτα:· νῦν δὲ, κἂν Παῦλός τις ᾖ, κἂν Πέτρος, βλέπει μὲν ἀληθῶς & βλέπει, καὶ οὐ πλανᾶται, οὐδε φαντάζεται, δι' ἐσόπτρου δὲ ὅμως βλέπει, καὶ ἐν αἰνίγματι (11), καὶ τὸ ἐκ μέρους νῦν εὐχαρίστως δε χόμενος, τὸ τέλειον εἰς τὸ μέλλον περιχαρῶς ἀπεκδέ- χεται. Οπερ πιστοῦται μὲν ὁ ἀπόστολος Παῦλος, τῷ τοιούτῳ τινὶ τρόπῳ κατασκευάζων τὸν λόγον, ὅτι Εσπερ, Ὅτε μὲν ἡμην (12) νήπιος, ἄρτι τὰ στοιχεῖα τῆς ἀρχῆς τῶν λογίων τοῦ Θεοῦ ἐκμανθάνων, ὡς νήπιος ἐλάλουν, ὡς νήπιος ἐφρόνουν (13), ὡς νή- πιος ελογιζόμην· ὅτε δὲ γέγονα ἀνὴρ, καὶ εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ ἐπεί- γομαι φθάσαι, τὰ τοῦ νηπίου κατήργηκα. Καὶ τοσαύτην ἔσχον ἐν τῇ τῶν θείων καταλήψει τὴν προ- κοπὴν καὶ βελτίωσιν, ὥστε τὴν μὲν ἐν τῇ Ἰουδαϊκή λατρεία ἐπίγνωσιν νηπίας φρενός εοικέναι κινήμασιν, ἀνδρὶ δὲ ἤδη τα πάντα τελείῳ προσήκουσαν τὴν διὰ τοῦ Εὐαγγελίου γνώσιν. Οὕτως ἐν συγκρίσει τῆς ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι τοῖς ἀξίοις ἀποκαλυφθησομένης γνώσεως, καὶ τὸ δοκοῦν νῦν ἐν τῇ γνώσει τέλειον βραχύ τι καὶ ἀμυδρότερον τοσοῦτον, ὡς πλέον ἀπολιμ- πάνεσθαι τῆς ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι τρανότητος, ἢ ὅσον ἀπολιμπάνεται τοῦ πρόσωπον πρὸς πρόσωπον τὸ δι' ἐσόπτρου βλέπειν καὶ ἐν αἰνίγματι (14). Συν ιστῶσι δὲ τοῦτο καὶ οἱ περὶ τὸν μακάριον Πέτρον καὶ Ἰωάννην μαθηταὶ τοῦ Κυρίου, τῇ κατὰ τὸν παρόντα βίον ἀεὶ πρὸς τὸ μεῖζον ἐπιδόσει καὶ προκοπῇ τὸ ὑπερ- βάλλον τῆς ἐν τῷ μέλλοντι τηρουμένης αἰῶνι γνώσεως οὐκ ἔλαττον καὶ αὐτοὶ πιστούμενοι. Οἵτινες, μετὰ τὸ ἄξιοι φανῆναι τῆς παρὰ τοῦ Κυρίου ἐκλογῆς, τῆς σὺν αὐτῷ διαγωγῆς, τῆς παρ' αὐτοῦ ἀποστολῆς, τῆς τῶν πνευματικῶν χαρισμάτων διανομής, μετὰ τὸ ἀκοῦ σαι· Ὑμῖν δέδοται γνῶναι τα μυστήρια τῆς βα σιλείας τῶν οὐρανῶν, μετὰ (15) τὴν τοιαύτην γνώ- σιν, μετὰ τὴν ἀποκάλυψιν τῶν τοῖς λοιποῖς ἀποῤῥήτων, ὅμως ὕστερόν ποτε, περὶ αὐτὸ λοιπὸν τοῦ Κυρίου οὖσαν. τος, καὶ ἐν αἰνίγματι. μέρους δὲ νῦν. ὅπερ δὴ πιστούται ὁ. νήπιος ἐφρήνουν, οἱ περὶ τὸν μακάριον Πέτρον καὶ Ἰωάννην, ΧΧΧΙ. οι περί, μετά, DE FIDE. est or , est : Ut scialis quomodo oporteat vos unicuique re- spondere . Sed antequam deveniamus ad ipsam fidei confessionem, illud etiam merito observan- dum fuerit Dei majestatem et gloriam, cum et sermone inexplicabilis sit et mente incomprehensi- bilis, uno verbo aut una cogitatione neque decla. rari, neque intelligi posse, imo etiam eam a sacra Scriptura per plura verba nostro usu recepta, vix etiam iis qui puro corde sunt, veluti per specu- lum, obscure significari. Nam promissum est fore, ut facies ad faciem, et perfecta cognitio iis qui digni habiti fuerint, in futuro sæculo exhibenda sit : nunc vero sive Paulus quis sit, sive Petrus, videt quidem vere quæ videt, et non errat, neque imaginatione luditur, sed tamen per speculum et B in ænigmate cernit, et quod nunc ex parte est, cum gratiarum actione suscipiens, quod perfectum in futuro ævo cum ingenti gaudio exspe- ctat. Quod ita esse confirmat apostolus Paulus, qui suum sermonem tali quodam modo componit: Quemadmodum, Cum essem parvulus ", priina elo- quiorum Dei elementa recens edoctus, loquebar ut parvulus, sapiebam ut parvulus, cogitabam ut par- vulus : cum vero vir factus sum, et ad men- suram ætatis plenitudinis Christi " pervenire fe- stino, evacuavi quæ erant parvuli. Atque in divinis Scripturis percipiendis ita profeci, et excellui, ut ea quæ in Judaico cultu, habetur cognitio puerilis animi motibus sit comparanda, et contra notitia per Evangelium acquisita viro jam in omnibus per- C fecto conveniat. Sic et quod nunc in cognitione perfectum videtur, si cum futuri sæculi scientia iis qui digni exstiterint revelanda conferatur, exi- guum quiddam est et obscurum usque adeo, ut magis a futuri saeculi claritate absit,quam visio per speculum et in enigmate facta abest ab illa quæ facie ad faciem fit. Confirmant autem hoc et beati Petrus et Joannes, aliique Domini discipuli. Nam etiamsi in præsenti vita semper magis ac magis proveherentur ac proficerent, nihilominus tamen ipsi quoque incredibilem esse magnitudinem ejus scientiæ probant, quæ in futuro sæculo possidenda servatur. Qui postquain visi essent digni qui elige- rentur a Domino, qui una cum ipso vitam dege rent, qui illius essent apostoli, qui spiritualia dona es ibid. 11. Ephes. IV, 13. Coloss. IV, 6. Cor. XIII, 12. ibid. 10. et per enigma. Codex Combef. et alii duo Ibidem unus ms. Reg. Subinde Reg. primus desiderabatur in vulgatis. per enigma. Illud, quod mox sequitur, ita vertendumn putat Combefisius, Beati disciputi Petrus et Joannes; aitque PATROL GR. cum ita interpretatus est, Discipuli Domini, qui cum Petro et Joanne fuere. Puto ego id inconside- rate dictum fuisse a Combefisio, cum hæc loquendi formula, etc., anceps sit et ambigua, ou idque dubitari merito possit, soline Petrus ac Joan- nes hoc loco intelligantur, an discipuli alii cum ipsis. Certe eruditissimi viri, qui non ita pridem novam Methodum Græcam vernacula lingua edidere, hunc Basilii locum eodein quo vetus interpres sensu accipiunt. regni Dei. (10) Codex Voss. et unus Reg. primus xat với D interpretem veterem inscite hunc locum vertisse, (11) Utraque editio et Reg. primus καὶ αἰνίγμα (12) Reg. primus emendatus λόγον, ὅτι Ὅτε ήμην. (13) Sic codex Voss. et tres alii. Totum illud, ὡς (14) Regii primus et secundus καὶ αἰνίγματος, et (15) Unus codex Reg. τῆς βασιλείας moi Θεοῦ,

πίστεως ὁμολογίαν, κἀκεῖνο ἐπισημήνασθαι ἄξιον & ὅτι τὴν τοῦ Θεοῦ μεγαλειότητα καὶ δόξαν, καὶ λόγῳ ἀπερίληπτον οὖσαν, καὶ νῷ (10) ἀκατάληπτον, ἑνὶ μὲν ῥήματι ἢ νοήματι οὔτε δηλωθῆναι, οὔτε νοηθῆναι οἷόν τε ἦν· διὰ πλειόνων δὲ τῶν ἐνστρεφομένων τῇ ἡμετέρα χρήσει ή θεόπνευστος Γραφὴ μόλις τοῖς καθαροῖς τῇ καρδίᾳ, ὡς δι᾿ ἐσόπτρου, ᾐνίξατο. Τὸ μὲν γὰρ πρόσωπον πρὸς πρόσωπον, καὶ ἡ τελεία ἐπίγνω- σις ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι τοῖς ἀξίοις ἀποδοθῆναι ἐπήγγελτα:· νῦν δὲ, κἂν Παῦλός τις ᾖ, κἂν Πέτρος, βλέπει μὲν ἀληθῶς & βλέπει, καὶ οὐ πλανᾶται, οὐδε φαντάζεται, δι' ἐσόπτρου δὲ ὅμως βλέπει, καὶ ἐν αἰνίγματι (11), καὶ τὸ ἐκ μέρους νῦν εὐχαρίστως δε χόμενος, τὸ τέλειον εἰς τὸ μέλλον περιχαρῶς ἀπεκδέ- χεται. Οπερ πιστοῦται μὲν ὁ ἀπόστολος Παῦλος, τῷ τοιούτῳ τινὶ τρόπῳ κατασκευάζων τὸν λόγον, ὅτι Εσπερ, Ὅτε μὲν ἡμην (12) νήπιος, ἄρτι τὰ στοιχεῖα τῆς ἀρχῆς τῶν λογίων τοῦ Θεοῦ ἐκμανθάνων, ὡς νήπιος ἐλάλουν, ὡς νήπιος ἐφρόνουν (13), ὡς νή- πιος ελογιζόμην· ὅτε δὲ γέγονα ἀνὴρ, καὶ εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ ἐπεί- γομαι φθάσαι, τὰ τοῦ νηπίου κατήργηκα. Καὶ τοσαύτην ἔσχον ἐν τῇ τῶν θείων καταλήψει τὴν προ- κοπὴν καὶ βελτίωσιν, ὥστε τὴν μὲν ἐν τῇ Ἰουδαϊκή λατρεία ἐπίγνωσιν νηπίας φρενός εοικέναι κινήμασιν, ἀνδρὶ δὲ ἤδη τα πάντα τελείῳ προσήκουσαν τὴν διὰ τοῦ Εὐαγγελίου γνώσιν. Οὕτως ἐν συγκρίσει τῆς ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι τοῖς ἀξίοις ἀποκαλυφθησομένης γνώσεως, καὶ τὸ δοκοῦν νῦν ἐν τῇ γνώσει τέλειον βραχύ τι καὶ ἀμυδρότερον τοσοῦτον, ὡς πλέον ἀπολιμ- πάνεσθαι τῆς ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι τρανότητος, ἢ ὅσον ἀπολιμπάνεται τοῦ πρόσωπον πρὸς πρόσωπον τὸ δι' ἐσόπτρου βλέπειν καὶ ἐν αἰνίγματι (14). Συν ιστῶσι δὲ τοῦτο καὶ οἱ περὶ τὸν μακάριον Πέτρον καὶ Ἰωάννην μαθηταὶ τοῦ Κυρίου, τῇ κατὰ τὸν παρόντα βίον ἀεὶ πρὸς τὸ μεῖζον ἐπιδόσει καὶ προκοπῇ τὸ ὑπερ- βάλλον τῆς ἐν τῷ μέλλοντι τηρουμένης αἰῶνι γνώσεως οὐκ ἔλαττον καὶ αὐτοὶ πιστούμενοι. Οἵτινες, μετὰ τὸ ἄξιοι φανῆναι τῆς παρὰ τοῦ Κυρίου ἐκλογῆς, τῆς σὺν αὐτῷ διαγωγῆς, τῆς παρ' αὐτοῦ ἀποστολῆς, τῆς τῶν πνευματικῶν χαρισμάτων διανομής, μετὰ τὸ ἀκοῦ σαι· Ὑμῖν δέδοται γνῶναι τα μυστήρια τῆς βα σιλείας τῶν οὐρανῶν, μετὰ (15) τὴν τοιαύτην γνώ- σιν, μετὰ τὴν ἀποκάλυψιν τῶν τοῖς λοιποῖς ἀποῤῥήτων, ὅμως ὕστερόν ποτε, περὶ αὐτὸ λοιπὸν τοῦ Κυρίου οὖσαν. τος, καὶ ἐν αἰνίγματι. μέρους δὲ νῦν. ὅπερ δὴ πιστούται ὁ. νήπιος ἐφρήνουν, οἱ περὶ τὸν μακάριον Πέτρον καὶ Ἰωάννην, ΧΧΧΙ. οι περί, μετά, DE FIDE. est or , est : Ut scialis quomodo oporteat vos unicuique re- spondere . Sed antequam deveniamus ad ipsam fidei confessionem, illud etiam merito observan- dum fuerit Dei majestatem et gloriam, cum et sermone inexplicabilis sit et mente incomprehensi- bilis, uno verbo aut una cogitatione neque decla. rari, neque intelligi posse, imo etiam eam a sacra Scriptura per plura verba nostro usu recepta, vix etiam iis qui puro corde sunt, veluti per specu- lum, obscure significari. Nam promissum est fore, ut facies ad faciem, et perfecta cognitio iis qui digni habiti fuerint, in futuro sæculo exhibenda sit : nunc vero sive Paulus quis sit, sive Petrus, videt quidem vere quæ videt, et non errat, neque imaginatione luditur, sed tamen per speculum et B in ænigmate cernit, et quod nunc ex parte est, cum gratiarum actione suscipiens, quod perfectum in futuro ævo cum ingenti gaudio exspe- ctat. Quod ita esse confirmat apostolus Paulus, qui suum sermonem tali quodam modo componit: Quemadmodum, Cum essem parvulus ", priina elo- quiorum Dei elementa recens edoctus, loquebar ut parvulus, sapiebam ut parvulus, cogitabam ut par- vulus : cum vero vir factus sum, et ad men- suram ætatis plenitudinis Christi " pervenire fe- stino, evacuavi quæ erant parvuli. Atque in divinis Scripturis percipiendis ita profeci, et excellui, ut ea quæ in Judaico cultu, habetur cognitio puerilis animi motibus sit comparanda, et contra notitia per Evangelium acquisita viro jam in omnibus per- C fecto conveniat. Sic et quod nunc in cognitione perfectum videtur, si cum futuri sæculi scientia iis qui digni exstiterint revelanda conferatur, exi- guum quiddam est et obscurum usque adeo, ut magis a futuri saeculi claritate absit,quam visio per speculum et in enigmate facta abest ab illa quæ facie ad faciem fit. Confirmant autem hoc et beati Petrus et Joannes, aliique Domini discipuli. Nam etiamsi in præsenti vita semper magis ac magis proveherentur ac proficerent, nihilominus tamen ipsi quoque incredibilem esse magnitudinem ejus scientiæ probant, quæ in futuro sæculo possidenda servatur. Qui postquain visi essent digni qui elige- rentur a Domino, qui una cum ipso vitam dege rent, qui illius essent apostoli, qui spiritualia dona es ibid. 11. Ephes. IV, 13. Coloss. IV, 6. Cor. XIII, 12. ibid. 10. et per enigma. Codex Combef. et alii duo Ibidem unus ms. Reg. Subinde Reg. primus desiderabatur in vulgatis. per enigma. Illud, quod mox sequitur, ita vertendumn putat Combefisius, Beati disciputi Petrus et Joannes; aitque PATROL GR. cum ita interpretatus est, Discipuli Domini, qui cum Petro et Joanne fuere. Puto ego id inconside- rate dictum fuisse a Combefisio, cum hæc loquendi formula, etc., anceps sit et ambigua, ou idque dubitari merito possit, soline Petrus ac Joan- nes hoc loco intelligantur, an discipuli alii cum ipsis. Certe eruditissimi viri, qui non ita pridem novam Methodum Græcam vernacula lingua edidere, hunc Basilii locum eodein quo vetus interpres sensu accipiunt. regni Dei. (10) Codex Voss. et unus Reg. primus xat với D interpretem veterem inscite hunc locum vertisse, (11) Utraque editio et Reg. primus καὶ αἰνίγμα (12) Reg. primus emendatus λόγον, ὅτι Ὅτε ήμην. (13) Sic codex Voss. et tres alii. Totum illud, ὡς (14) Regii primus et secundus καὶ αἰνίγματος, et (15) Unus codex Reg. τῆς βασιλείας moi Θεοῦ,

πίστεως ὁμολογίαν, κἀκεῖνο ἐπισημήνασθαι ἄξιον & ὅτι τὴν τοῦ Θεοῦ μεγαλειότητα καὶ δόξαν, καὶ λόγῳ ἀπερίληπτον οὖσαν, καὶ νῷ (10) ἀκατάληπτον, ἑνὶ μὲν ῥήματι ἢ νοήματι οὔτε δηλωθῆναι, οὔτε νοηθῆναι οἷόν τε ἦν· διὰ πλειόνων δὲ τῶν ἐνστρεφομένων τῇ ἡμετέρα χρήσει ή θεόπνευστος Γραφὴ μόλις τοῖς καθαροῖς τῇ καρδίᾳ, ὡς δι᾿ ἐσόπτρου, ᾐνίξατο. Τὸ μὲν γὰρ πρόσωπον πρὸς πρόσωπον, καὶ ἡ τελεία ἐπίγνω- σις ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι τοῖς ἀξίοις ἀποδοθῆναι ἐπήγγελτα:· νῦν δὲ, κἂν Παῦλός τις ᾖ, κἂν Πέτρος, βλέπει μὲν ἀληθῶς & βλέπει, καὶ οὐ πλανᾶται, οὐδε φαντάζεται, δι' ἐσόπτρου δὲ ὅμως βλέπει, καὶ ἐν αἰνίγματι (11), καὶ τὸ ἐκ μέρους νῦν εὐχαρίστως δε χόμενος, τὸ τέλειον εἰς τὸ μέλλον περιχαρῶς ἀπεκδέ- χεται. Οπερ πιστοῦται μὲν ὁ ἀπόστολος Παῦλος, τῷ τοιούτῳ τινὶ τρόπῳ κατασκευάζων τὸν λόγον, ὅτι Εσπερ, Ὅτε μὲν ἡμην (12) νήπιος, ἄρτι τὰ στοιχεῖα τῆς ἀρχῆς τῶν λογίων τοῦ Θεοῦ ἐκμανθάνων, ὡς νήπιος ἐλάλουν, ὡς νήπιος ἐφρόνουν (13), ὡς νή- πιος ελογιζόμην· ὅτε δὲ γέγονα ἀνὴρ, καὶ εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ ἐπεί- γομαι φθάσαι, τὰ τοῦ νηπίου κατήργηκα. Καὶ τοσαύτην ἔσχον ἐν τῇ τῶν θείων καταλήψει τὴν προ- κοπὴν καὶ βελτίωσιν, ὥστε τὴν μὲν ἐν τῇ Ἰουδαϊκή λατρεία ἐπίγνωσιν νηπίας φρενός εοικέναι κινήμασιν, ἀνδρὶ δὲ ἤδη τα πάντα τελείῳ προσήκουσαν τὴν διὰ τοῦ Εὐαγγελίου γνώσιν. Οὕτως ἐν συγκρίσει τῆς ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι τοῖς ἀξίοις ἀποκαλυφθησομένης γνώσεως, καὶ τὸ δοκοῦν νῦν ἐν τῇ γνώσει τέλειον βραχύ τι καὶ ἀμυδρότερον τοσοῦτον, ὡς πλέον ἀπολιμ- πάνεσθαι τῆς ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι τρανότητος, ἢ ὅσον ἀπολιμπάνεται τοῦ πρόσωπον πρὸς πρόσωπον τὸ δι' ἐσόπτρου βλέπειν καὶ ἐν αἰνίγματι (14). Συν ιστῶσι δὲ τοῦτο καὶ οἱ περὶ τὸν μακάριον Πέτρον καὶ Ἰωάννην μαθηταὶ τοῦ Κυρίου, τῇ κατὰ τὸν παρόντα βίον ἀεὶ πρὸς τὸ μεῖζον ἐπιδόσει καὶ προκοπῇ τὸ ὑπερ- βάλλον τῆς ἐν τῷ μέλλοντι τηρουμένης αἰῶνι γνώσεως οὐκ ἔλαττον καὶ αὐτοὶ πιστούμενοι. Οἵτινες, μετὰ τὸ ἄξιοι φανῆναι τῆς παρὰ τοῦ Κυρίου ἐκλογῆς, τῆς σὺν αὐτῷ διαγωγῆς, τῆς παρ' αὐτοῦ ἀποστολῆς, τῆς τῶν πνευματικῶν χαρισμάτων διανομής, μετὰ τὸ ἀκοῦ σαι· Ὑμῖν δέδοται γνῶναι τα μυστήρια τῆς βα σιλείας τῶν οὐρανῶν, μετὰ (15) τὴν τοιαύτην γνώ- σιν, μετὰ τὴν ἀποκάλυψιν τῶν τοῖς λοιποῖς ἀποῤῥήτων, ὅμως ὕστερόν ποτε, περὶ αὐτὸ λοιπὸν τοῦ Κυρίου οὖσαν. τος, καὶ ἐν αἰνίγματι. μέρους δὲ νῦν. ὅπερ δὴ πιστούται ὁ. νήπιος ἐφρήνουν, οἱ περὶ τὸν μακάριον Πέτρον καὶ Ἰωάννην, ΧΧΧΙ. οι περί, μετά, DE FIDE. est or , est : Ut scialis quomodo oporteat vos unicuique re- spondere . Sed antequam deveniamus ad ipsam fidei confessionem, illud etiam merito observan- dum fuerit Dei majestatem et gloriam, cum et sermone inexplicabilis sit et mente incomprehensi- bilis, uno verbo aut una cogitatione neque decla. rari, neque intelligi posse, imo etiam eam a sacra Scriptura per plura verba nostro usu recepta, vix etiam iis qui puro corde sunt, veluti per specu- lum, obscure significari. Nam promissum est fore, ut facies ad faciem, et perfecta cognitio iis qui digni habiti fuerint, in futuro sæculo exhibenda sit : nunc vero sive Paulus quis sit, sive Petrus, videt quidem vere quæ videt, et non errat, neque imaginatione luditur, sed tamen per speculum et B in ænigmate cernit, et quod nunc ex parte est, cum gratiarum actione suscipiens, quod perfectum in futuro ævo cum ingenti gaudio exspe- ctat. Quod ita esse confirmat apostolus Paulus, qui suum sermonem tali quodam modo componit: Quemadmodum, Cum essem parvulus ", priina elo- quiorum Dei elementa recens edoctus, loquebar ut parvulus, sapiebam ut parvulus, cogitabam ut par- vulus : cum vero vir factus sum, et ad men- suram ætatis plenitudinis Christi " pervenire fe- stino, evacuavi quæ erant parvuli. Atque in divinis Scripturis percipiendis ita profeci, et excellui, ut ea quæ in Judaico cultu, habetur cognitio puerilis animi motibus sit comparanda, et contra notitia per Evangelium acquisita viro jam in omnibus per- C fecto conveniat. Sic et quod nunc in cognitione perfectum videtur, si cum futuri sæculi scientia iis qui digni exstiterint revelanda conferatur, exi- guum quiddam est et obscurum usque adeo, ut magis a futuri saeculi claritate absit,quam visio per speculum et in enigmate facta abest ab illa quæ facie ad faciem fit. Confirmant autem hoc et beati Petrus et Joannes, aliique Domini discipuli. Nam etiamsi in præsenti vita semper magis ac magis proveherentur ac proficerent, nihilominus tamen ipsi quoque incredibilem esse magnitudinem ejus scientiæ probant, quæ in futuro sæculo possidenda servatur. Qui postquain visi essent digni qui elige- rentur a Domino, qui una cum ipso vitam dege rent, qui illius essent apostoli, qui spiritualia dona es ibid. 11. Ephes. IV, 13. Coloss. IV, 6. Cor. XIII, 12. ibid. 10. et per enigma. Codex Combef. et alii duo Ibidem unus ms. Reg. Subinde Reg. primus desiderabatur in vulgatis. per enigma. Illud, quod mox sequitur, ita vertendumn putat Combefisius, Beati disciputi Petrus et Joannes; aitque PATROL GR. cum ita interpretatus est, Discipuli Domini, qui cum Petro et Joanne fuere. Puto ego id inconside- rate dictum fuisse a Combefisio, cum hæc loquendi formula, etc., anceps sit et ambigua, ou idque dubitari merito possit, soline Petrus ac Joan- nes hoc loco intelligantur, an discipuli alii cum ipsis. Certe eruditissimi viri, qui non ita pridem novam Methodum Græcam vernacula lingua edidere, hunc Basilii locum eodein quo vetus interpres sensu accipiunt. regni Dei. (10) Codex Voss. et unus Reg. primus xat với D interpretem veterem inscite hunc locum vertisse, (11) Utraque editio et Reg. primus καὶ αἰνίγμα (12) Reg. primus emendatus λόγον, ὅτι Ὅτε ήμην. (13) Sic codex Voss. et tres alii. Totum illud, ὡς (14) Regii primus et secundus καὶ αἰνίγματος, et (15) Unus codex Reg. τῆς βασιλείας moi Θεοῦ,

Α τὸ πάθος, ἀκούουσιν· "Ετι πολλὰ ἔχω λέγειν ὑμῖν, ἀλλ' οὐ δύνασθε βαστάζειν ἄρτι. ε. τοσοῦτον μὲν οἶδεν ἡ θεόπνευστος Γραφὴ τῆς ἐπι- γνώσεως τὸ ἀπέραντον, τοσοῦτον δὲ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως τὸ τῶν θείων μυστηρίων ἐν τῷ παρόντι ἀν- έφικτον, ἀεὶ μὲν κατὰ προκοπὴν ἑκάστῳ (16) προσ- τιθεμένου τοῦ πλείονος, ἀεὶ δὲ τοῦ πρὸς ἀξίαν ἀπο- λιμπανομένου ἁπάντων, ἄχρις ἂν ἔλθῃ τὸ τέλειον, ὅτε τὸ ἐκ μέρους καταργηθήσεται· οὐκοῦν οὔτε ἑνὸς ὀνόματος ἀρκοῦντος πάσας ὁμοῦ δηλῶσαι τὰς τοῦ Β Θεοῦ δόξας, οὔτε ἑκάστου ἐξ ὁλοκλήρου ἀκινδύνως η παραλαμβανομένου. Αν τε γὰρ εἴπῃ τις, Θεὸς, οὐκ ἐδήλωσε τὸ, Πατήρ· τῷ δὲ, Πατὴρ, λείπει τὸ, κτίστης. Τούτοις δὲ πάλιν χρεία ἀγαθότητος, σοφίας, δυνά- μεως, καὶ τῶν λοιπῶν τῶν φερομένων ἐν τῇ ἁγία Γραφῇ. Πάλιν δὲ τὸν Πατὴρ, ὁλόκληρον κατὰ τὴν ήμετέραν χρήσιν, ἐὰν ἐκλάβωμεν ἐπὶ Θεοῦ, ἀσεβοῦ μεν· πάθος γὰρ καὶ ἀπόῤῥοιαν, καὶ ἄγνοιαν, καὶ ἀσθένειαν, καὶ ὅσα τοιαῦτα ἐπιφημίζει. Ομοίως δὲ καὶ τὸ, κτίστης. Εφ' ἡμῶν γὰρ χρεία χρόνου, ὕλης, σκευῶν, βοηθείας (17)· ὧν ἁπάντων καθαρεύειν δεῖ τὴν εὐσεβὴ περὶ Θεοῦ δόξαν, ὡς δυνατὸν ἀνθρώπῳ. Τοῦ γὰρ πρὸς ἀξίαν, ὡς ἔφην, κἂν εἰ πᾶσαι μὲν διάνοιαι πρὸς τὴν ἔρευναν συναφθεῖεν, πᾶσαι δὲ γλῶσσαι πρὸς τὴν ἐπαγγελίαν συνδράμοιεν, οὐδέποτε ἄν τις ἐφ- (κοιτο. Ταύτην δὲ ἡμῖν τὴν ἔννοιαν σαφῶς παρίστησι καὶ ὁ σοφώτατος Σολομών λέγων· Εἶπα· Σορισθή σομαι· καὶ αὕτη ἐμακρύνθη απ' ἐμοῦ μακράν, ὑπὲρ ὃ ἦν· οὐ τῷ φεύγειν, ἀλλὰ τῷ ἐκείνοις μάλι στα φανεροῦσθαι αὐτῆς τὸ ἀκατάληπτον, οἷς Θεοῦ χάριτι περισσοτέρως προσγέγονεν ή γνῶσις. Η μὲν οὖν θεόπνευστος Γραφὴ πλείοσιν ὀνόμασιν ἀναγκαίως χρῆται καὶ βήμασιν εἰς μερικήν τινα, καὶ ταύτην αἰνιγματώδη, τῆς θείας δόξης παράστασιν. Ἡμῖν δὲ πάντα μὲν τὰ πανταχοῦ ὑπὸ τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς περί τε Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος είρη μένα τὸ παρὸν ἀναλέγειν οὔτε δύναμις, οὔτε σχολὴ, διὰ τὸ κατεπείγειν ὑμᾶς· ἐλίγα δὲ ἐκ πάντων (18) παραθέμενοι, ἀρκεῖν ἡγούμεθα καὶ ταῦτα τῇ ὑμετέρα συνειδήσει, πρός τε τὴν τοῦ ἡμετέρου ἐκ τῶν Γρα- φῶν φρονήματος φανέρωσιν, καὶ τὴν ὑμῶν αὐτῶν καὶ τῶν βουλομένων ἐφ' ἡμῖν (19) πληροφορίαν. Ὡς γὰρ τὰ πολλὰ μίαν ἡμῖν τὴν εὐσεβῆ ἔννοιαν ἐξαγγέλ λει, οὕτω καὶ ἐκ τῶν ὀλίγων ὁ εὐγνώμων, οἶμαι, τὸ ἐν πᾶσιν εὐσεβὲς ἐπιγινώσκει. ἀπολιμπανομένων. ἀπο- λιμπανομένου. ὕλης, ὀργάνων, βοηθείας, ἐμοῦ μακρᾷ. μακρόν. παρατιθέμενοι. ἐν ἡμῖν, ἐφ' ἡμῖν. μίαν ὑμῖν. ἡμῖν. S. BASIL MAGNI acciperent : qui postquam audissent, Vobis datum est nosse mysteria regni cœlorum', post ejusmodi cognitionem, postquam aperta sibi essent quæ cæteris operta fuerant et occulta, tamen aliquanto post, adventante jam passione Domini, audiunt: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo quantum sacra Scriptura novit immensitatem co guitionis, tantum humanam naturam in hac vita assequendis divinis mysteriis imparem esse, cum unusquisque semper magis ac magis proficiat, nec quisquam sit, qui unquam ad summum illud per- tingat, donec venerit quod perfectum est, quando abolebitur quod ex parte est. Itaque ad omnes si- mul Dei glorias declarandas non sufficit nomen unum, nec singula omnino citra periculum assu- muntur. Etenim si quis dixerit, Deus, ab eo non declaratus est Pater : cum vero dicitur Pater, huic nomini deest illud, Conditor. Rursus his quoque non adjungitur bonitas, sapientia, potestas, et reli- qua quæ in sancta Scriptura reperiuntur. Rursus quoque si illud, Pater, cum integra ejus significa- *tione, sicut apud nos est in usu, accipiamus in Deo, impie sentimus, cum affectun, semen geni- tale, ignorantiam, infirmitatem et ejusdem gene- ris alia indicet. Similiter autem et de illo, Con- · dilor, hoc idem dicendum est. Nam ejus nominis \notio apud nos tempus, materiam, instrumenta adjumentaque requirit : a quibus omnibus, quan- tum homini fas est, puram esse oportet piam de Deo opinionem. Etsi enim mentes omnes conjun- gerentur ad perscrutandum, omnesque linguæ ad enuntiandum concurrerent, nemo tamen, ut dixi, hoc unquam pro rei merito assequi posset. Hanc ‘autem sententiam luculenter nobis ob oculos ponit sapientissimus Salomon, cum ait: Dizi : Sapiens efficiar: et ipsa elongata est a me longe ultra quam eral : non quod fugiat, sed quod ipsa iis ma- xime videtur esse incomprehensibilis, quibus per Dei gratiam cognitio major accessit. Quam- obrem sacra Scriptura nominibus verbisque pluri- bus necessario utitur ad quamdam, eamque ob- scuram, divinæ gloriæ partem exprimendam. Nobis autem quod vos urgeatis, nec facultas est, nec otium omnia colligendi quæ ubique in divina Scri- ptura dicta sunt de Patre et Filio et de Spiritu san- cto: sed tamen si pauca ex omnibus apponamus, ita conscientiæ vestræ satisfactum iri arbitramur, tum ut nostra sententia Scripturis innixa inno- tescat, tum ut vestra ipsorum aliorumque idem a • Matth. XIH, 11. s Joan. Ivl, C D duo mss. Alii duo et editi Πloc an illo modo legas, nihil refert. margine sensu non dissi- mili. Aliquanto infra utraque editio Codex Voss. et alii duo terius et alier itidem Reg. vos id expelunt. Editio Ven. et codex Combef. inter nos. Alii tres codices præter Voss. Hoc ipso in loco editio Paris. Εdi- to Ven. et mss. tres Hæc est ejus loci sen- tentia Nostra hæc fidei confessio, quamlibet bre- vis, ejusmodi est, ut ex ea æquus rerum æstimator facile intelligat nos quoque in reliquis omnibus pie ac recte sentire. . 3. Ἐκ τούτων καὶ τῶν τοιούτων μανθάνομεν, ὅτι 5. Ex his atque hujus generis aliis discimus, 12. • Eccle. VII, 24. (16) Antiqui duo libri προκοπὴν ἑκάστου. ΜΟΣ (17) Regii duo codices perinde ut editio Ven. in (18) Reg. primus ἐκ τῶν πάντων. Ibidem Reg. (19) Editio Paris. βουλομένων ἐν ὑμῖν, qui inter

Α τὸ πάθος, ἀκούουσιν· "Ετι πολλὰ ἔχω λέγειν ὑμῖν, ἀλλ' οὐ δύνασθε βαστάζειν ἄρτι. ε. τοσοῦτον μὲν οἶδεν ἡ θεόπνευστος Γραφὴ τῆς ἐπι- γνώσεως τὸ ἀπέραντον, τοσοῦτον δὲ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως τὸ τῶν θείων μυστηρίων ἐν τῷ παρόντι ἀν- έφικτον, ἀεὶ μὲν κατὰ προκοπὴν ἑκάστῳ (16) προσ- τιθεμένου τοῦ πλείονος, ἀεὶ δὲ τοῦ πρὸς ἀξίαν ἀπο- λιμπανομένου ἁπάντων, ἄχρις ἂν ἔλθῃ τὸ τέλειον, ὅτε τὸ ἐκ μέρους καταργηθήσεται· οὐκοῦν οὔτε ἑνὸς ὀνόματος ἀρκοῦντος πάσας ὁμοῦ δηλῶσαι τὰς τοῦ Β Θεοῦ δόξας, οὔτε ἑκάστου ἐξ ὁλοκλήρου ἀκινδύνως η παραλαμβανομένου. Αν τε γὰρ εἴπῃ τις, Θεὸς, οὐκ ἐδήλωσε τὸ, Πατήρ· τῷ δὲ, Πατὴρ, λείπει τὸ, κτίστης. Τούτοις δὲ πάλιν χρεία ἀγαθότητος, σοφίας, δυνά- μεως, καὶ τῶν λοιπῶν τῶν φερομένων ἐν τῇ ἁγία Γραφῇ. Πάλιν δὲ τὸν Πατὴρ, ὁλόκληρον κατὰ τὴν ήμετέραν χρήσιν, ἐὰν ἐκλάβωμεν ἐπὶ Θεοῦ, ἀσεβοῦ μεν· πάθος γὰρ καὶ ἀπόῤῥοιαν, καὶ ἄγνοιαν, καὶ ἀσθένειαν, καὶ ὅσα τοιαῦτα ἐπιφημίζει. Ομοίως δὲ καὶ τὸ, κτίστης. Εφ' ἡμῶν γὰρ χρεία χρόνου, ὕλης, σκευῶν, βοηθείας (17)· ὧν ἁπάντων καθαρεύειν δεῖ τὴν εὐσεβὴ περὶ Θεοῦ δόξαν, ὡς δυνατὸν ἀνθρώπῳ. Τοῦ γὰρ πρὸς ἀξίαν, ὡς ἔφην, κἂν εἰ πᾶσαι μὲν διάνοιαι πρὸς τὴν ἔρευναν συναφθεῖεν, πᾶσαι δὲ γλῶσσαι πρὸς τὴν ἐπαγγελίαν συνδράμοιεν, οὐδέποτε ἄν τις ἐφ- (κοιτο. Ταύτην δὲ ἡμῖν τὴν ἔννοιαν σαφῶς παρίστησι καὶ ὁ σοφώτατος Σολομών λέγων· Εἶπα· Σορισθή σομαι· καὶ αὕτη ἐμακρύνθη απ' ἐμοῦ μακράν, ὑπὲρ ὃ ἦν· οὐ τῷ φεύγειν, ἀλλὰ τῷ ἐκείνοις μάλι στα φανεροῦσθαι αὐτῆς τὸ ἀκατάληπτον, οἷς Θεοῦ χάριτι περισσοτέρως προσγέγονεν ή γνῶσις. Η μὲν οὖν θεόπνευστος Γραφὴ πλείοσιν ὀνόμασιν ἀναγκαίως χρῆται καὶ βήμασιν εἰς μερικήν τινα, καὶ ταύτην αἰνιγματώδη, τῆς θείας δόξης παράστασιν. Ἡμῖν δὲ πάντα μὲν τὰ πανταχοῦ ὑπὸ τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς περί τε Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος είρη μένα τὸ παρὸν ἀναλέγειν οὔτε δύναμις, οὔτε σχολὴ, διὰ τὸ κατεπείγειν ὑμᾶς· ἐλίγα δὲ ἐκ πάντων (18) παραθέμενοι, ἀρκεῖν ἡγούμεθα καὶ ταῦτα τῇ ὑμετέρα συνειδήσει, πρός τε τὴν τοῦ ἡμετέρου ἐκ τῶν Γρα- φῶν φρονήματος φανέρωσιν, καὶ τὴν ὑμῶν αὐτῶν καὶ τῶν βουλομένων ἐφ' ἡμῖν (19) πληροφορίαν. Ὡς γὰρ τὰ πολλὰ μίαν ἡμῖν τὴν εὐσεβῆ ἔννοιαν ἐξαγγέλ λει, οὕτω καὶ ἐκ τῶν ὀλίγων ὁ εὐγνώμων, οἶμαι, τὸ ἐν πᾶσιν εὐσεβὲς ἐπιγινώσκει. ἀπολιμπανομένων. ἀπο- λιμπανομένου. ὕλης, ὀργάνων, βοηθείας, ἐμοῦ μακρᾷ. μακρόν. παρατιθέμενοι. ἐν ἡμῖν, ἐφ' ἡμῖν. μίαν ὑμῖν. ἡμῖν. S. BASIL MAGNI acciperent : qui postquam audissent, Vobis datum est nosse mysteria regni cœlorum', post ejusmodi cognitionem, postquam aperta sibi essent quæ cæteris operta fuerant et occulta, tamen aliquanto post, adventante jam passione Domini, audiunt: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo quantum sacra Scriptura novit immensitatem co guitionis, tantum humanam naturam in hac vita assequendis divinis mysteriis imparem esse, cum unusquisque semper magis ac magis proficiat, nec quisquam sit, qui unquam ad summum illud per- tingat, donec venerit quod perfectum est, quando abolebitur quod ex parte est. Itaque ad omnes si- mul Dei glorias declarandas non sufficit nomen unum, nec singula omnino citra periculum assu- muntur. Etenim si quis dixerit, Deus, ab eo non declaratus est Pater : cum vero dicitur Pater, huic nomini deest illud, Conditor. Rursus his quoque non adjungitur bonitas, sapientia, potestas, et reli- qua quæ in sancta Scriptura reperiuntur. Rursus quoque si illud, Pater, cum integra ejus significa- *tione, sicut apud nos est in usu, accipiamus in Deo, impie sentimus, cum affectun, semen geni- tale, ignorantiam, infirmitatem et ejusdem gene- ris alia indicet. Similiter autem et de illo, Con- · dilor, hoc idem dicendum est. Nam ejus nominis \notio apud nos tempus, materiam, instrumenta adjumentaque requirit : a quibus omnibus, quan- tum homini fas est, puram esse oportet piam de Deo opinionem. Etsi enim mentes omnes conjun- gerentur ad perscrutandum, omnesque linguæ ad enuntiandum concurrerent, nemo tamen, ut dixi, hoc unquam pro rei merito assequi posset. Hanc ‘autem sententiam luculenter nobis ob oculos ponit sapientissimus Salomon, cum ait: Dizi : Sapiens efficiar: et ipsa elongata est a me longe ultra quam eral : non quod fugiat, sed quod ipsa iis ma- xime videtur esse incomprehensibilis, quibus per Dei gratiam cognitio major accessit. Quam- obrem sacra Scriptura nominibus verbisque pluri- bus necessario utitur ad quamdam, eamque ob- scuram, divinæ gloriæ partem exprimendam. Nobis autem quod vos urgeatis, nec facultas est, nec otium omnia colligendi quæ ubique in divina Scri- ptura dicta sunt de Patre et Filio et de Spiritu san- cto: sed tamen si pauca ex omnibus apponamus, ita conscientiæ vestræ satisfactum iri arbitramur, tum ut nostra sententia Scripturis innixa inno- tescat, tum ut vestra ipsorum aliorumque idem a • Matth. XIH, 11. s Joan. Ivl, C D duo mss. Alii duo et editi Πloc an illo modo legas, nihil refert. margine sensu non dissi- mili. Aliquanto infra utraque editio Codex Voss. et alii duo terius et alier itidem Reg. vos id expelunt. Editio Ven. et codex Combef. inter nos. Alii tres codices præter Voss. Hoc ipso in loco editio Paris. Εdi- to Ven. et mss. tres Hæc est ejus loci sen- tentia Nostra hæc fidei confessio, quamlibet bre- vis, ejusmodi est, ut ex ea æquus rerum æstimator facile intelligat nos quoque in reliquis omnibus pie ac recte sentire. . 3. Ἐκ τούτων καὶ τῶν τοιούτων μανθάνομεν, ὅτι 5. Ex his atque hujus generis aliis discimus, 12. • Eccle. VII, 24. (16) Antiqui duo libri προκοπὴν ἑκάστου. ΜΟΣ (17) Regii duo codices perinde ut editio Ven. in (18) Reg. primus ἐκ τῶν πάντων. Ibidem Reg. (19) Editio Paris. βουλομένων ἐν ὑμῖν, qui inter

ληθινὸν καὶ ἀγαθὸν Θεὸν (20), καὶ Πατέρα παντο- κράτορα, ἐξ οὗ τὰ πάντα· τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα τοῦ Κυρίου ἡμῶν καὶ Θεοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Καὶ ἕνα τὸν μονογενῆ αὐτοῦ Υἱὸν Κύριον καὶ Θεὸν ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, μόνον ἀληθινὸν, δι' οὗ τὰ πάντα ἐγένετο, τά τε ὁρατὰ καὶ τὰ ἀόρατα· καὶ ἐν ᾧ τὰ πάντα συνέστηκεν· ὃς ἐν ἀρχῇ ἦν πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς ἦν· καὶ μετὰ ταῦτα, κατὰ τὴν Γραφήν, ἐπὶ τῆς γῆς ὤφθη, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συνανεστρά- φη· ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ άρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐκένωσε, καὶ διὰ τῆς ἐκ Παρθένου γεννήσεως μορφήν δούλου λαβὼν, καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος, πάντα τὰ εἰς αὐτὸν καὶ περὶ αὐτοῦ (21) γεγραμμένα ἐπλή- ρωσε κατὰ τὴν ἐντολὴν τοῦ Πατρός, γενόμενος ὑπὸ Β ήχους μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ· καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἐγερθεὶς ἐκ νεκρῶν, κατὰ τὰς Γραφάς, ὤφθη τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ μαθηταῖς, καὶ τοῖς λοιποῖς, ὡς γέγραπται· ἀνέβη τε εἰς οὐρανοὺς καὶ κάθηται ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρός· ὅθεν ἔρχεται ἐπὶ συντελεία τοῦ αἰῶνος τούτου ἀναστῆσαι πάντας, καὶ ἀποδοῦ- ναι ἑκάστῳ κατὰ τὴν πρᾶξιν αὐτοῦ· ὅτε οἱ μὲν δί- και οι προσληφθήσονται εἰς ζωὴν αἰώνιον καὶ βασι- λείαν οὐρανῶν, οἱ δὲ ἁμαρτωλοὶ κατακριθήσονται εἰς κόλασιν αἰώνιον, ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ τε- λευτῷ, καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. Καὶ ἐν μόνον Πνεῦμα ἅγιον, τὸ Παράκλητον (22), ἐν ᾧ ἐσφραγίσθη- μεν εἰς ἡμέραν ἀπολυτρώσεως· τὸ Πνεῦμα τῆς ἀλη Θείας, τὸ Πνεῦμα τῆς υἱοθεσίας, ἐν ᾧ κράζομεν· 1663, ὁ Πατήρ· τὸ διαιροῦν καὶ ἐνεργοῦν τὰ παρὰ τοῦ Θεοῦ χαρίσματα ἑκάστῳ πρὸς τὸ συμφέρον, καθὼς βούλεται· τὸ διδάσκον καὶ ὑπομιμνήσκον πάντα, ὅσα ἂν ἀκούῃ (23) παρὰ τοῦ Υἱοῦ· τὸ ἀγαθὸν, τὸ ὁδηγοῦν εἰς πᾶσαν τὴν ἀλήθειαν, καὶ στηρίζον πάν- τας τοὺς πιστεύοντας πρός τε γνῶσιν ἀσφαλῆ (24), καὶ ὁμολογίαν ἀκριβῆ, καὶ λατρείαν εὐσεβῆ, καὶ προσκύνησιν πνευματικὴν καὶ ἀληθῆ Θεοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ αὐτοῦ τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ ἑαυτοῦ· ἑκάστου ὀνόματος τὴν τοῦ ὀνομαζομένου (25) ιδιότητα σαφῶς ἡμῖν διευκρινοῦντος, καὶ περὶ ἑκάστου τῶν ὀνομαζομένων πάντως τινῶν ἐξαιρέτων Ιδιωμάτων εὐσεβῶς θεωρου- * τιν, 26. ἀγαθὸν Κύριον. τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ ἡμῶν. τοῦ. εἰς τοὺς οὐρανούς, καὶ κάθηται ἐκ δεξιῶν τοῦ. Παράκλητον, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἐν ᾧ. τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, πρὸς ἐπίγνωσιν ἀσφαλῆ. γνῶσιν ἀληθῆ καὶ ἀκριβῆ καὶ λα τρείαν. ἀληθῆ ἀσφαλῆ ἀληθῆ είο πνευματικὴν καὶ ἀληθῆ ὁμολογίαν Θεοῦ· ὁμολογίαν ἑκάστου ὀνόματος τοῦ ὀνομαζομένου· ὀνομαζομένου. καὶ περὶ ἕκα στον των. +43 DE FIDE. nobis desiderantium persuasio constans flat et certo. Ut enim multa unam sententiam piam esse nobis nuntiant, ita etiam æquus judex, opinor, pietatem in omnibus inesse ex paucis cognoscet. Joan. 1, 5. • Coloss. 1, 17. • Joan. 1, Marc. IX, 43. Ephes. IV, 30. verum et bonum Deum, et Patrem omnipotentem, ex quo omnia: Deum et Patrem Domini nostri et Dei Jesu Christi. Et unum unigenitum ipsius Fi- lium Dominum et Deum nostrum Jesum Christum, solum verum, per quem omnia facta sunt*, sive visibilia, sive invisibilia, et in quo omnia consi stunt : qui in principio erat apud Deum, et Deus erat, et post hæc, juxta Scripturam, in terra visus est, et eum hominibus conversatus est”: qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se æqualem Deo, sed semetipsum exina- nivit et per nativitatem ex Virgine, formam servi accipiens, et habitu inventus ut homo, omnia quæ in ipsum et de ipso scripta sunt, implevit, secun, dum Patris præceptum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis *. Et postquam ter- tia die resurrexisset a mortuis, secundum Scriptu- ras ', visus est sanctis suis discipulis, ac reliquis, sicut scriptum est. Et ascendit in coelos, et sedet in dextra Patris, unde venturus est in consumma- tione hujus sæculi ad excitandos omnes, et ad red- dendum unicuique juxta opus illius: quando justi quidem assumentur ad vitam æternam, et ad re- gnum calorum, peccatores vero addicentur sem- piterno supplicio, ubi vermis eorum non moritur, et ignis non exstinguitur ". Et unum solum Spiri- tum sanctum Paracletum, in quo signati sumus in diem redemptionis ", Spiritum veritatis, Spiritum adoptionis, in quo clamamus, Abba, Pater : qui dividit et efficit dona quæ a Deo dantur, singulis prout vult ad utilitatem : qui docet et suggerit omnia, quæcunque audierit a Filio": qui bonus est, qui deducit ad omnem veritatem, omnesque credentes firmat et ad cognitionem certam, et a.l accuratam confessionem, et ad cultum pium, et ad spiritualem et veram adorationem Dei Patris uni- genitique ejus Filii Domini et Dei nostri Jesu Chri- sti, et sui ipsius. Nomen autem quodlibet quamdam illius qui nominatur proprietatem nobis manifeste explicat; atque in unoquoque nominatorun omnino pie peculiares quædam proprietates consi- derantur, Pater quidem in proprietate Patris, Fi- • ] Cor. xv, * Baruch. 11, 1. 38. • Philipp. ", 6-8. is Joan. s Romn. viti, Μox Reg. unus Aliquanto post idem codex scriptum invenitur secundís curis in Reg. primo. Bidem mss. duo Sed illud, inepte ab ali- quo otioso additum fuisse satis vident omnes. dex Voss. Liber Combef. C 11. 4. D et Reg. primus Editio Ven. pro habet in margine quam scripturam puto preferendam, ne vox bis continenter repetatur. Mox utraque edi- sed hoc loco vox in veteri nullo libro invenitur. Basilius respexisse videtur ad illud Joannis Iv, 23: Et nunc est quando veri adoratores adorabuni Pa- trem in spiritu et veritate. que editio quo loco in utraque editione posita virgula est post vo- cem Mox aliquot mss. 4. Πιστεύομεν τοίνυν καὶ ὁμολογοῦμεν ἕνα μόνον Α 4. Credimus igitur et confitemur unum solum 13. 13 | Cor. 311, (20) Regii duo mss. et editio Ven. in contextu (21) Reg. unus πάντα τὰ εἰς ἑαυτὸν, καὶ περὶ ἑαυ (22) Reg. tertius τὸν Παράκλητον, et ita quoque (23) Antiqui duo libri ὅσα ἀκούει. (24) Sic Reg. tertius et alter itidem Regius. Co- (25) Sic Reg. tertius et alter itidem Regius. Utra-

ληθινὸν καὶ ἀγαθὸν Θεὸν (20), καὶ Πατέρα παντο- κράτορα, ἐξ οὗ τὰ πάντα· τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα τοῦ Κυρίου ἡμῶν καὶ Θεοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Καὶ ἕνα τὸν μονογενῆ αὐτοῦ Υἱὸν Κύριον καὶ Θεὸν ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, μόνον ἀληθινὸν, δι' οὗ τὰ πάντα ἐγένετο, τά τε ὁρατὰ καὶ τὰ ἀόρατα· καὶ ἐν ᾧ τὰ πάντα συνέστηκεν· ὃς ἐν ἀρχῇ ἦν πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς ἦν· καὶ μετὰ ταῦτα, κατὰ τὴν Γραφήν, ἐπὶ τῆς γῆς ὤφθη, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συνανεστρά- φη· ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ άρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐκένωσε, καὶ διὰ τῆς ἐκ Παρθένου γεννήσεως μορφήν δούλου λαβὼν, καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος, πάντα τὰ εἰς αὐτὸν καὶ περὶ αὐτοῦ (21) γεγραμμένα ἐπλή- ρωσε κατὰ τὴν ἐντολὴν τοῦ Πατρός, γενόμενος ὑπὸ Β ήχους μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ· καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἐγερθεὶς ἐκ νεκρῶν, κατὰ τὰς Γραφάς, ὤφθη τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ μαθηταῖς, καὶ τοῖς λοιποῖς, ὡς γέγραπται· ἀνέβη τε εἰς οὐρανοὺς καὶ κάθηται ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρός· ὅθεν ἔρχεται ἐπὶ συντελεία τοῦ αἰῶνος τούτου ἀναστῆσαι πάντας, καὶ ἀποδοῦ- ναι ἑκάστῳ κατὰ τὴν πρᾶξιν αὐτοῦ· ὅτε οἱ μὲν δί- και οι προσληφθήσονται εἰς ζωὴν αἰώνιον καὶ βασι- λείαν οὐρανῶν, οἱ δὲ ἁμαρτωλοὶ κατακριθήσονται εἰς κόλασιν αἰώνιον, ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ τε- λευτῷ, καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. Καὶ ἐν μόνον Πνεῦμα ἅγιον, τὸ Παράκλητον (22), ἐν ᾧ ἐσφραγίσθη- μεν εἰς ἡμέραν ἀπολυτρώσεως· τὸ Πνεῦμα τῆς ἀλη Θείας, τὸ Πνεῦμα τῆς υἱοθεσίας, ἐν ᾧ κράζομεν· 1663, ὁ Πατήρ· τὸ διαιροῦν καὶ ἐνεργοῦν τὰ παρὰ τοῦ Θεοῦ χαρίσματα ἑκάστῳ πρὸς τὸ συμφέρον, καθὼς βούλεται· τὸ διδάσκον καὶ ὑπομιμνήσκον πάντα, ὅσα ἂν ἀκούῃ (23) παρὰ τοῦ Υἱοῦ· τὸ ἀγαθὸν, τὸ ὁδηγοῦν εἰς πᾶσαν τὴν ἀλήθειαν, καὶ στηρίζον πάν- τας τοὺς πιστεύοντας πρός τε γνῶσιν ἀσφαλῆ (24), καὶ ὁμολογίαν ἀκριβῆ, καὶ λατρείαν εὐσεβῆ, καὶ προσκύνησιν πνευματικὴν καὶ ἀληθῆ Θεοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ αὐτοῦ τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ ἑαυτοῦ· ἑκάστου ὀνόματος τὴν τοῦ ὀνομαζομένου (25) ιδιότητα σαφῶς ἡμῖν διευκρινοῦντος, καὶ περὶ ἑκάστου τῶν ὀνομαζομένων πάντως τινῶν ἐξαιρέτων Ιδιωμάτων εὐσεβῶς θεωρου- * τιν, 26. ἀγαθὸν Κύριον. τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ ἡμῶν. τοῦ. εἰς τοὺς οὐρανούς, καὶ κάθηται ἐκ δεξιῶν τοῦ. Παράκλητον, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἐν ᾧ. τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, πρὸς ἐπίγνωσιν ἀσφαλῆ. γνῶσιν ἀληθῆ καὶ ἀκριβῆ καὶ λα τρείαν. ἀληθῆ ἀσφαλῆ ἀληθῆ είο πνευματικὴν καὶ ἀληθῆ ὁμολογίαν Θεοῦ· ὁμολογίαν ἑκάστου ὀνόματος τοῦ ὀνομαζομένου· ὀνομαζομένου. καὶ περὶ ἕκα στον των. +43 DE FIDE. nobis desiderantium persuasio constans flat et certo. Ut enim multa unam sententiam piam esse nobis nuntiant, ita etiam æquus judex, opinor, pietatem in omnibus inesse ex paucis cognoscet. Joan. 1, 5. • Coloss. 1, 17. • Joan. 1, Marc. IX, 43. Ephes. IV, 30. verum et bonum Deum, et Patrem omnipotentem, ex quo omnia: Deum et Patrem Domini nostri et Dei Jesu Christi. Et unum unigenitum ipsius Fi- lium Dominum et Deum nostrum Jesum Christum, solum verum, per quem omnia facta sunt*, sive visibilia, sive invisibilia, et in quo omnia consi stunt : qui in principio erat apud Deum, et Deus erat, et post hæc, juxta Scripturam, in terra visus est, et eum hominibus conversatus est”: qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se æqualem Deo, sed semetipsum exina- nivit et per nativitatem ex Virgine, formam servi accipiens, et habitu inventus ut homo, omnia quæ in ipsum et de ipso scripta sunt, implevit, secun, dum Patris præceptum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis *. Et postquam ter- tia die resurrexisset a mortuis, secundum Scriptu- ras ', visus est sanctis suis discipulis, ac reliquis, sicut scriptum est. Et ascendit in coelos, et sedet in dextra Patris, unde venturus est in consumma- tione hujus sæculi ad excitandos omnes, et ad red- dendum unicuique juxta opus illius: quando justi quidem assumentur ad vitam æternam, et ad re- gnum calorum, peccatores vero addicentur sem- piterno supplicio, ubi vermis eorum non moritur, et ignis non exstinguitur ". Et unum solum Spiri- tum sanctum Paracletum, in quo signati sumus in diem redemptionis ", Spiritum veritatis, Spiritum adoptionis, in quo clamamus, Abba, Pater : qui dividit et efficit dona quæ a Deo dantur, singulis prout vult ad utilitatem : qui docet et suggerit omnia, quæcunque audierit a Filio": qui bonus est, qui deducit ad omnem veritatem, omnesque credentes firmat et ad cognitionem certam, et a.l accuratam confessionem, et ad cultum pium, et ad spiritualem et veram adorationem Dei Patris uni- genitique ejus Filii Domini et Dei nostri Jesu Chri- sti, et sui ipsius. Nomen autem quodlibet quamdam illius qui nominatur proprietatem nobis manifeste explicat; atque in unoquoque nominatorun omnino pie peculiares quædam proprietates consi- derantur, Pater quidem in proprietate Patris, Fi- • ] Cor. xv, * Baruch. 11, 1. 38. • Philipp. ", 6-8. is Joan. s Romn. viti, Μox Reg. unus Aliquanto post idem codex scriptum invenitur secundís curis in Reg. primo. Bidem mss. duo Sed illud, inepte ab ali- quo otioso additum fuisse satis vident omnes. dex Voss. Liber Combef. C 11. 4. D et Reg. primus Editio Ven. pro habet in margine quam scripturam puto preferendam, ne vox bis continenter repetatur. Mox utraque edi- sed hoc loco vox in veteri nullo libro invenitur. Basilius respexisse videtur ad illud Joannis Iv, 23: Et nunc est quando veri adoratores adorabuni Pa- trem in spiritu et veritate. que editio quo loco in utraque editione posita virgula est post vo- cem Mox aliquot mss. 4. Πιστεύομεν τοίνυν καὶ ὁμολογοῦμεν ἕνα μόνον Α 4. Credimus igitur et confitemur unum solum 13. 13 | Cor. 311, (20) Regii duo mss. et editio Ven. in contextu (21) Reg. unus πάντα τὰ εἰς ἑαυτὸν, καὶ περὶ ἑαυ (22) Reg. tertius τὸν Παράκλητον, et ita quoque (23) Antiqui duo libri ὅσα ἀκούει. (24) Sic Reg. tertius et alter itidem Regius. Co- (25) Sic Reg. tertius et alter itidem Regius. Utra-

+687 S. BASILII MAGNI 688 lius vero in proprietate Filii, sanctus autem Spiri- Α μένων, τοῦ μὲν Πατρὸς ἐν τῷ ἰδιώματι τοῦ Πατρὸς, 16 τοῦ δὲ Υἱοῦ ἐν τῷ ἰδιώματι τοῦ Υἱοῦ, τοῦ δὲ ἁγίου Πνεύματος ἐν τῷ οἰκείῳ ἰδιώματι· μήτε τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἀφ' ἑαυτοῦ λαλοῦντος, μήτε τοῦ Υἱοῦ ἀφ' ἑαυτοῦ τι ποιοῦντος· καὶ τοῦ μὲν Πατρὸς πέμ· ποντος τὸν Υἱόν, τοῦ δὲ Υἱοῦ πέμποντος τὸ ἅγιον Πνεῦμα. Οὕτως φρονοῦμεν, καὶ οὕτως βαπτίζομεν εἰς Τριάδα ὁμοούσιον (26), κατὰ τὴν ἐντολὴν αὐτοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰπόντος· Πορευ- θέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, βαπτίζοντ τες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, διδάσκοντες αὐ τοὺς τηρεῖν πάντα ὅσα ἐνετειλάμην ὑμῖν. "Απερ τηροῦντες μὲν, τὴν εἰς αὐτὸν ἀγάπην ἐπιδεικνύμεθα, καὶ ἐν αὐτῇ μένειν καταξιούμεθα, καθώς γέγραπται· tus in sua ipsius proprietate. Neque Spiritus san- cas a seipso loquitur '', neque Filius a semetipso facit quidquam s : et Pater quidem mittit Filium; Filius vero mittit Spiritum sanctum. Sic sentimus, sicque baptizamus in Trinitate consubstantiali juxta præceptum Ipsius Domini nostri Jesu Christi, qui dixit : Euntes docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti : docentes eos servare omnia quæcunque mandavi vo- bis 17. Quæ si servaverimus, dilectionem in eum nostram ostendimus, atque, uti scriptum est, digni efficimur qui in ea maneamus : si vero ea non servemus, ita aliter affecti redarguimur. Qui enim non diligit me, inquit Dominus, sermones meos non servat 1. Et rursus : Qui habet mandata mea et ser- Β μὴ τηροῦντες δὲ, ἐναντίως ἔχοντες ἐλεγχόμεθα. vat ea : ille est qui diligit me *º. 18 ῾Ο μὴ ἀγαπῶν με, γάρ φησιν ὁ Κύριος, τοὺς λό- γους μου οὐ τηρεῖ· καὶ πάλιν· ῾Ο ἔχων τὰς ἐντολάς μου, καὶ τηρῶν αὐτὰς, ἐκεῖνος ἐστιν ὁ ἀγα πῶν με. 23 Dominus noster Jesus Christus dicat: Nolite gau- ·dere, quia dæmonia vobis subjiciuntur : gaudete au- tem, quod nomina vestra scripta sunt in cælis " : et iterum : In hoc cognoscent omnes quia discipuli mei estis, si dilectionem habueritis ad invicem 33 : unde Apostolus in omnibus charitatis necessitatem exhi- bet ac testatur, dicens : Si linguis hominum loquar, at angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum velut æs sonans, aut cymbalum tinniens : et si habuero prophetiam, et noverim mysteria omnia, et omnem scientiam : et si habuero omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non ha- buerq, nihil sum : et paulo post: Site autem pro- phetiæ evacuabuntur, sive linguæ cessabunt, sive scientia destruetur, et cætera, quibus subjungit : Nunc autem manet fides, spes, charitas, tria hæc: major autem horum est charitas ** ; cum igitur hac el talia a Domino et ab Apostolo statuantur, mi- ror, inquam, quomodo homines res destruendas et cessaturas tanto studio et affectu prosequantur : quomodo vero ea quæ manent, et præsertim chari- tatem omnium maximam, quæ Christianum suo proprio charactere constituit, non modo ipsi nullo modo curent, sed etiam curantibus adversentur, et dum adversus eos pugnant, implent quod dictum est, videlicet neque ipsi ingrediuntur, imo ingre- dientes ingressu prohibent ". Quapropter adhortor vos et rogo, ut missa curiosa inquisitione, relicta- G D ρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ λέγοντος· Μὴ χαίρετε, ὅτι τὰ δαιμόνια ὑμῖν ὑποτάσσεται· χαίρετε δὲ, ὅτι τὰ ὀνόματα ὑμῶν γέγραπται ἐν τοῖς οὐρα νοῖς· καὶ πάλιν· Ἐν τούτῳ γνώσονται πάντες, ὅτι ἐμοὶ μαθηταί ἐστε, ἐὰν ἀγάπην ἔχητε (27) μετ' ἀλλήλων· ὅθεν ὁ ᾿Απόστολος, ἐν πᾶσι τὸ τῆς ἀγάπης ἀναγκαῖον δεικνύς, διαμαρτύρεται λέγων· Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκός ἠχῶν, ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον· κἂν ἔχω προςη τείαν, καὶ εἰδῶ τὰ μυστήρια πάντα, καὶ πᾶσαν τὴν γνῶσιν, καὶ ἐὰν ἔχω πᾶσαν τὴν πίστιν, ὥστε ὄρη μεθιστάνειν, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, οὐθέν εἰμι (28)· καὶ μετ' ὀλίγα· Εἴτε δὲ προφητεῖαι καταργηθήσονται, είτε γλώσσαι παύσονται, είτε γνῶσις καταργηθήσεται, καὶ τὰ ἑξῆς, οἷς ἐπιφέρει· Νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπὶς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα· μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη· τούτων καὶ τῶν τοιούτων οὕτως ὑπό τε τοῦ Κυρίου καὶ τοῦ Αποστόλου διωρισμένων, θαυμάζων φημί, πως (29) περὶ μὲν τὰ καταργούμενα καὶ παυόμενα τοσαύτην ἔχουσιν οἱ ἄνθρωποι σπουδὴν καὶ πτόησιν (50), περὶ δὲ τὰ μένοντα, καὶ μάλιστα τὴν μείζω πάντων ἀγά- πην, τὴν χαρακτηρίζουσαν τὸν Χριστιανὸν, οὐ μόνον αὐτοὶ φροντίδα οὐδεμίαν· ποιοῦνται, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἐσπουδακόσιν ἐναντιοῦνται, καὶ μαχόμενοι πληρούσε τὸ εἰρημένον· Οὔτε αὐτοὶ εἰσέρχονται, καὶ τοὺς εἰσ ερχομένους κωλύουσιν εἰσελθεῖν. Διόπερ παρακαλῶ 18 Joan. xv, 10. 18 Joan. Σιν, 24. 14 ibid. 8. ss ibid. 13. s. Luc. 18 Joan. XVI, 13. 16 Joan. viii, 28. 17 Matth. xxviii, 19, 20. si Luc. x, 20. 13 Joan. XIII, 35. 33 1 Cor. 11, 1, 2. so ibid. 21. XI, 52. et alter itidem Reg. εἰς Τριάδα ὁμοούσιον, in Trini- tatem consubstantialem: quod dignum est notatu, et tale, ut ve! unicum aperte ostendat Eusebium Sebastenum talia non scripsisse, cum vocem duo- ούσιον non admitteret. Έχετε. Alii tres mss. ἔχητε. Ibidem Reg. tertius et alter itidem ἐν ἀλλήλοις. Ven. et duo mss. θαυμάζων φημί. Alii duo θαυμάζω πῶς. σπουδὴν καὶ γνῶσιν, et ita quoque legitur in con- textu editionis Veneta. Alii duo codices Regii et liber Voss., et editio Ven., in margine σπουδήν καὶ πτόησιν, recte. 5. Miror autem valde admodum, quod cum ipse 5. Θαυμάζω δὲ περισσοτέρως, ὅτι, αὐτοῦ τοῦ Κυ (26) Utraque editio et Regii primus et secundus, (27) Utraque editio et Reg. secundus ἀγάπην (28) Editio Paris. οὐδέν εἰμι. Mss. quatuor οὐθέν. (29) Editio Paris. θαυμάζειν φημί, πῶς. Editio (30) Editio Paris. et Regii primus et secundus

+687 S. BASILII MAGNI 688 lius vero in proprietate Filii, sanctus autem Spiri- Α μένων, τοῦ μὲν Πατρὸς ἐν τῷ ἰδιώματι τοῦ Πατρὸς, 16 τοῦ δὲ Υἱοῦ ἐν τῷ ἰδιώματι τοῦ Υἱοῦ, τοῦ δὲ ἁγίου Πνεύματος ἐν τῷ οἰκείῳ ἰδιώματι· μήτε τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἀφ' ἑαυτοῦ λαλοῦντος, μήτε τοῦ Υἱοῦ ἀφ' ἑαυτοῦ τι ποιοῦντος· καὶ τοῦ μὲν Πατρὸς πέμ· ποντος τὸν Υἱόν, τοῦ δὲ Υἱοῦ πέμποντος τὸ ἅγιον Πνεῦμα. Οὕτως φρονοῦμεν, καὶ οὕτως βαπτίζομεν εἰς Τριάδα ὁμοούσιον (26), κατὰ τὴν ἐντολὴν αὐτοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰπόντος· Πορευ- θέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, βαπτίζοντ τες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, διδάσκοντες αὐ τοὺς τηρεῖν πάντα ὅσα ἐνετειλάμην ὑμῖν. "Απερ τηροῦντες μὲν, τὴν εἰς αὐτὸν ἀγάπην ἐπιδεικνύμεθα, καὶ ἐν αὐτῇ μένειν καταξιούμεθα, καθώς γέγραπται· tus in sua ipsius proprietate. Neque Spiritus san- cas a seipso loquitur '', neque Filius a semetipso facit quidquam s : et Pater quidem mittit Filium; Filius vero mittit Spiritum sanctum. Sic sentimus, sicque baptizamus in Trinitate consubstantiali juxta præceptum Ipsius Domini nostri Jesu Christi, qui dixit : Euntes docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti : docentes eos servare omnia quæcunque mandavi vo- bis 17. Quæ si servaverimus, dilectionem in eum nostram ostendimus, atque, uti scriptum est, digni efficimur qui in ea maneamus : si vero ea non servemus, ita aliter affecti redarguimur. Qui enim non diligit me, inquit Dominus, sermones meos non servat 1. Et rursus : Qui habet mandata mea et ser- Β μὴ τηροῦντες δὲ, ἐναντίως ἔχοντες ἐλεγχόμεθα. vat ea : ille est qui diligit me *º. 18 ῾Ο μὴ ἀγαπῶν με, γάρ φησιν ὁ Κύριος, τοὺς λό- γους μου οὐ τηρεῖ· καὶ πάλιν· ῾Ο ἔχων τὰς ἐντολάς μου, καὶ τηρῶν αὐτὰς, ἐκεῖνος ἐστιν ὁ ἀγα πῶν με. 23 Dominus noster Jesus Christus dicat: Nolite gau- ·dere, quia dæmonia vobis subjiciuntur : gaudete au- tem, quod nomina vestra scripta sunt in cælis " : et iterum : In hoc cognoscent omnes quia discipuli mei estis, si dilectionem habueritis ad invicem 33 : unde Apostolus in omnibus charitatis necessitatem exhi- bet ac testatur, dicens : Si linguis hominum loquar, at angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum velut æs sonans, aut cymbalum tinniens : et si habuero prophetiam, et noverim mysteria omnia, et omnem scientiam : et si habuero omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non ha- buerq, nihil sum : et paulo post: Site autem pro- phetiæ evacuabuntur, sive linguæ cessabunt, sive scientia destruetur, et cætera, quibus subjungit : Nunc autem manet fides, spes, charitas, tria hæc: major autem horum est charitas ** ; cum igitur hac el talia a Domino et ab Apostolo statuantur, mi- ror, inquam, quomodo homines res destruendas et cessaturas tanto studio et affectu prosequantur : quomodo vero ea quæ manent, et præsertim chari- tatem omnium maximam, quæ Christianum suo proprio charactere constituit, non modo ipsi nullo modo curent, sed etiam curantibus adversentur, et dum adversus eos pugnant, implent quod dictum est, videlicet neque ipsi ingrediuntur, imo ingre- dientes ingressu prohibent ". Quapropter adhortor vos et rogo, ut missa curiosa inquisitione, relicta- G D ρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ λέγοντος· Μὴ χαίρετε, ὅτι τὰ δαιμόνια ὑμῖν ὑποτάσσεται· χαίρετε δὲ, ὅτι τὰ ὀνόματα ὑμῶν γέγραπται ἐν τοῖς οὐρα νοῖς· καὶ πάλιν· Ἐν τούτῳ γνώσονται πάντες, ὅτι ἐμοὶ μαθηταί ἐστε, ἐὰν ἀγάπην ἔχητε (27) μετ' ἀλλήλων· ὅθεν ὁ ᾿Απόστολος, ἐν πᾶσι τὸ τῆς ἀγάπης ἀναγκαῖον δεικνύς, διαμαρτύρεται λέγων· Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκός ἠχῶν, ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον· κἂν ἔχω προςη τείαν, καὶ εἰδῶ τὰ μυστήρια πάντα, καὶ πᾶσαν τὴν γνῶσιν, καὶ ἐὰν ἔχω πᾶσαν τὴν πίστιν, ὥστε ὄρη μεθιστάνειν, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, οὐθέν εἰμι (28)· καὶ μετ' ὀλίγα· Εἴτε δὲ προφητεῖαι καταργηθήσονται, είτε γλώσσαι παύσονται, είτε γνῶσις καταργηθήσεται, καὶ τὰ ἑξῆς, οἷς ἐπιφέρει· Νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπὶς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα· μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη· τούτων καὶ τῶν τοιούτων οὕτως ὑπό τε τοῦ Κυρίου καὶ τοῦ Αποστόλου διωρισμένων, θαυμάζων φημί, πως (29) περὶ μὲν τὰ καταργούμενα καὶ παυόμενα τοσαύτην ἔχουσιν οἱ ἄνθρωποι σπουδὴν καὶ πτόησιν (50), περὶ δὲ τὰ μένοντα, καὶ μάλιστα τὴν μείζω πάντων ἀγά- πην, τὴν χαρακτηρίζουσαν τὸν Χριστιανὸν, οὐ μόνον αὐτοὶ φροντίδα οὐδεμίαν· ποιοῦνται, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἐσπουδακόσιν ἐναντιοῦνται, καὶ μαχόμενοι πληρούσε τὸ εἰρημένον· Οὔτε αὐτοὶ εἰσέρχονται, καὶ τοὺς εἰσ ερχομένους κωλύουσιν εἰσελθεῖν. Διόπερ παρακαλῶ 18 Joan. xv, 10. 18 Joan. Σιν, 24. 14 ibid. 8. ss ibid. 13. s. Luc. 18 Joan. XVI, 13. 16 Joan. viii, 28. 17 Matth. xxviii, 19, 20. si Luc. x, 20. 13 Joan. XIII, 35. 33 1 Cor. 11, 1, 2. so ibid. 21. XI, 52. et alter itidem Reg. εἰς Τριάδα ὁμοούσιον, in Trini- tatem consubstantialem: quod dignum est notatu, et tale, ut ve! unicum aperte ostendat Eusebium Sebastenum talia non scripsisse, cum vocem duo- ούσιον non admitteret. Έχετε. Alii tres mss. ἔχητε. Ibidem Reg. tertius et alter itidem ἐν ἀλλήλοις. Ven. et duo mss. θαυμάζων φημί. Alii duo θαυμάζω πῶς. σπουδὴν καὶ γνῶσιν, et ita quoque legitur in con- textu editionis Veneta. Alii duo codices Regii et liber Voss., et editio Ven., in margine σπουδήν καὶ πτόησιν, recte. 5. Miror autem valde admodum, quod cum ipse 5. Θαυμάζω δὲ περισσοτέρως, ὅτι, αὐτοῦ τοῦ Κυ (26) Utraque editio et Regii primus et secundus, (27) Utraque editio et Reg. secundus ἀγάπην (28) Editio Paris. οὐδέν εἰμι. Mss. quatuor οὐθέν. (29) Editio Paris. θαυμάζειν φημί, πῶς. Editio (30) Editio Paris. et Regii primus et secundus

+687 S. BASILII MAGNI 688 lius vero in proprietate Filii, sanctus autem Spiri- Α μένων, τοῦ μὲν Πατρὸς ἐν τῷ ἰδιώματι τοῦ Πατρὸς, 16 τοῦ δὲ Υἱοῦ ἐν τῷ ἰδιώματι τοῦ Υἱοῦ, τοῦ δὲ ἁγίου Πνεύματος ἐν τῷ οἰκείῳ ἰδιώματι· μήτε τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἀφ' ἑαυτοῦ λαλοῦντος, μήτε τοῦ Υἱοῦ ἀφ' ἑαυτοῦ τι ποιοῦντος· καὶ τοῦ μὲν Πατρὸς πέμ· ποντος τὸν Υἱόν, τοῦ δὲ Υἱοῦ πέμποντος τὸ ἅγιον Πνεῦμα. Οὕτως φρονοῦμεν, καὶ οὕτως βαπτίζομεν εἰς Τριάδα ὁμοούσιον (26), κατὰ τὴν ἐντολὴν αὐτοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰπόντος· Πορευ- θέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, βαπτίζοντ τες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, διδάσκοντες αὐ τοὺς τηρεῖν πάντα ὅσα ἐνετειλάμην ὑμῖν. "Απερ τηροῦντες μὲν, τὴν εἰς αὐτὸν ἀγάπην ἐπιδεικνύμεθα, καὶ ἐν αὐτῇ μένειν καταξιούμεθα, καθώς γέγραπται· tus in sua ipsius proprietate. Neque Spiritus san- cas a seipso loquitur '', neque Filius a semetipso facit quidquam s : et Pater quidem mittit Filium; Filius vero mittit Spiritum sanctum. Sic sentimus, sicque baptizamus in Trinitate consubstantiali juxta præceptum Ipsius Domini nostri Jesu Christi, qui dixit : Euntes docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti : docentes eos servare omnia quæcunque mandavi vo- bis 17. Quæ si servaverimus, dilectionem in eum nostram ostendimus, atque, uti scriptum est, digni efficimur qui in ea maneamus : si vero ea non servemus, ita aliter affecti redarguimur. Qui enim non diligit me, inquit Dominus, sermones meos non servat 1. Et rursus : Qui habet mandata mea et ser- Β μὴ τηροῦντες δὲ, ἐναντίως ἔχοντες ἐλεγχόμεθα. vat ea : ille est qui diligit me *º. 18 ῾Ο μὴ ἀγαπῶν με, γάρ φησιν ὁ Κύριος, τοὺς λό- γους μου οὐ τηρεῖ· καὶ πάλιν· ῾Ο ἔχων τὰς ἐντολάς μου, καὶ τηρῶν αὐτὰς, ἐκεῖνος ἐστιν ὁ ἀγα πῶν με. 23 Dominus noster Jesus Christus dicat: Nolite gau- ·dere, quia dæmonia vobis subjiciuntur : gaudete au- tem, quod nomina vestra scripta sunt in cælis " : et iterum : In hoc cognoscent omnes quia discipuli mei estis, si dilectionem habueritis ad invicem 33 : unde Apostolus in omnibus charitatis necessitatem exhi- bet ac testatur, dicens : Si linguis hominum loquar, at angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum velut æs sonans, aut cymbalum tinniens : et si habuero prophetiam, et noverim mysteria omnia, et omnem scientiam : et si habuero omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non ha- buerq, nihil sum : et paulo post: Site autem pro- phetiæ evacuabuntur, sive linguæ cessabunt, sive scientia destruetur, et cætera, quibus subjungit : Nunc autem manet fides, spes, charitas, tria hæc: major autem horum est charitas ** ; cum igitur hac el talia a Domino et ab Apostolo statuantur, mi- ror, inquam, quomodo homines res destruendas et cessaturas tanto studio et affectu prosequantur : quomodo vero ea quæ manent, et præsertim chari- tatem omnium maximam, quæ Christianum suo proprio charactere constituit, non modo ipsi nullo modo curent, sed etiam curantibus adversentur, et dum adversus eos pugnant, implent quod dictum est, videlicet neque ipsi ingrediuntur, imo ingre- dientes ingressu prohibent ". Quapropter adhortor vos et rogo, ut missa curiosa inquisitione, relicta- G D ρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ λέγοντος· Μὴ χαίρετε, ὅτι τὰ δαιμόνια ὑμῖν ὑποτάσσεται· χαίρετε δὲ, ὅτι τὰ ὀνόματα ὑμῶν γέγραπται ἐν τοῖς οὐρα νοῖς· καὶ πάλιν· Ἐν τούτῳ γνώσονται πάντες, ὅτι ἐμοὶ μαθηταί ἐστε, ἐὰν ἀγάπην ἔχητε (27) μετ' ἀλλήλων· ὅθεν ὁ ᾿Απόστολος, ἐν πᾶσι τὸ τῆς ἀγάπης ἀναγκαῖον δεικνύς, διαμαρτύρεται λέγων· Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκός ἠχῶν, ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον· κἂν ἔχω προςη τείαν, καὶ εἰδῶ τὰ μυστήρια πάντα, καὶ πᾶσαν τὴν γνῶσιν, καὶ ἐὰν ἔχω πᾶσαν τὴν πίστιν, ὥστε ὄρη μεθιστάνειν, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, οὐθέν εἰμι (28)· καὶ μετ' ὀλίγα· Εἴτε δὲ προφητεῖαι καταργηθήσονται, είτε γλώσσαι παύσονται, είτε γνῶσις καταργηθήσεται, καὶ τὰ ἑξῆς, οἷς ἐπιφέρει· Νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπὶς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα· μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη· τούτων καὶ τῶν τοιούτων οὕτως ὑπό τε τοῦ Κυρίου καὶ τοῦ Αποστόλου διωρισμένων, θαυμάζων φημί, πως (29) περὶ μὲν τὰ καταργούμενα καὶ παυόμενα τοσαύτην ἔχουσιν οἱ ἄνθρωποι σπουδὴν καὶ πτόησιν (50), περὶ δὲ τὰ μένοντα, καὶ μάλιστα τὴν μείζω πάντων ἀγά- πην, τὴν χαρακτηρίζουσαν τὸν Χριστιανὸν, οὐ μόνον αὐτοὶ φροντίδα οὐδεμίαν· ποιοῦνται, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἐσπουδακόσιν ἐναντιοῦνται, καὶ μαχόμενοι πληρούσε τὸ εἰρημένον· Οὔτε αὐτοὶ εἰσέρχονται, καὶ τοὺς εἰσ ερχομένους κωλύουσιν εἰσελθεῖν. Διόπερ παρακαλῶ 18 Joan. xv, 10. 18 Joan. Σιν, 24. 14 ibid. 8. ss ibid. 13. s. Luc. 18 Joan. XVI, 13. 16 Joan. viii, 28. 17 Matth. xxviii, 19, 20. si Luc. x, 20. 13 Joan. XIII, 35. 33 1 Cor. 11, 1, 2. so ibid. 21. XI, 52. et alter itidem Reg. εἰς Τριάδα ὁμοούσιον, in Trini- tatem consubstantialem: quod dignum est notatu, et tale, ut ve! unicum aperte ostendat Eusebium Sebastenum talia non scripsisse, cum vocem duo- ούσιον non admitteret. Έχετε. Alii tres mss. ἔχητε. Ibidem Reg. tertius et alter itidem ἐν ἀλλήλοις. Ven. et duo mss. θαυμάζων φημί. Alii duo θαυμάζω πῶς. σπουδὴν καὶ γνῶσιν, et ita quoque legitur in con- textu editionis Veneta. Alii duo codices Regii et liber Voss., et editio Ven., in margine σπουδήν καὶ πτόησιν, recte. 5. Miror autem valde admodum, quod cum ipse 5. Θαυμάζω δὲ περισσοτέρως, ὅτι, αὐτοῦ τοῦ Κυ (26) Utraque editio et Regii primus et secundus, (27) Utraque editio et Reg. secundus ἀγάπην (28) Editio Paris. οὐδέν εἰμι. Mss. quatuor οὐθέν. (29) Editio Paris. θαυμάζειν φημί, πῶς. Editio (30) Editio Paris. et Regii primus et secundus

+687 S. BASILII MAGNI 688 lius vero in proprietate Filii, sanctus autem Spiri- Α μένων, τοῦ μὲν Πατρὸς ἐν τῷ ἰδιώματι τοῦ Πατρὸς, 16 τοῦ δὲ Υἱοῦ ἐν τῷ ἰδιώματι τοῦ Υἱοῦ, τοῦ δὲ ἁγίου Πνεύματος ἐν τῷ οἰκείῳ ἰδιώματι· μήτε τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἀφ' ἑαυτοῦ λαλοῦντος, μήτε τοῦ Υἱοῦ ἀφ' ἑαυτοῦ τι ποιοῦντος· καὶ τοῦ μὲν Πατρὸς πέμ· ποντος τὸν Υἱόν, τοῦ δὲ Υἱοῦ πέμποντος τὸ ἅγιον Πνεῦμα. Οὕτως φρονοῦμεν, καὶ οὕτως βαπτίζομεν εἰς Τριάδα ὁμοούσιον (26), κατὰ τὴν ἐντολὴν αὐτοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰπόντος· Πορευ- θέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, βαπτίζοντ τες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, διδάσκοντες αὐ τοὺς τηρεῖν πάντα ὅσα ἐνετειλάμην ὑμῖν. "Απερ τηροῦντες μὲν, τὴν εἰς αὐτὸν ἀγάπην ἐπιδεικνύμεθα, καὶ ἐν αὐτῇ μένειν καταξιούμεθα, καθώς γέγραπται· tus in sua ipsius proprietate. Neque Spiritus san- cas a seipso loquitur '', neque Filius a semetipso facit quidquam s : et Pater quidem mittit Filium; Filius vero mittit Spiritum sanctum. Sic sentimus, sicque baptizamus in Trinitate consubstantiali juxta præceptum Ipsius Domini nostri Jesu Christi, qui dixit : Euntes docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti : docentes eos servare omnia quæcunque mandavi vo- bis 17. Quæ si servaverimus, dilectionem in eum nostram ostendimus, atque, uti scriptum est, digni efficimur qui in ea maneamus : si vero ea non servemus, ita aliter affecti redarguimur. Qui enim non diligit me, inquit Dominus, sermones meos non servat 1. Et rursus : Qui habet mandata mea et ser- Β μὴ τηροῦντες δὲ, ἐναντίως ἔχοντες ἐλεγχόμεθα. vat ea : ille est qui diligit me *º. 18 ῾Ο μὴ ἀγαπῶν με, γάρ φησιν ὁ Κύριος, τοὺς λό- γους μου οὐ τηρεῖ· καὶ πάλιν· ῾Ο ἔχων τὰς ἐντολάς μου, καὶ τηρῶν αὐτὰς, ἐκεῖνος ἐστιν ὁ ἀγα πῶν με. 23 Dominus noster Jesus Christus dicat: Nolite gau- ·dere, quia dæmonia vobis subjiciuntur : gaudete au- tem, quod nomina vestra scripta sunt in cælis " : et iterum : In hoc cognoscent omnes quia discipuli mei estis, si dilectionem habueritis ad invicem 33 : unde Apostolus in omnibus charitatis necessitatem exhi- bet ac testatur, dicens : Si linguis hominum loquar, at angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum velut æs sonans, aut cymbalum tinniens : et si habuero prophetiam, et noverim mysteria omnia, et omnem scientiam : et si habuero omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non ha- buerq, nihil sum : et paulo post: Site autem pro- phetiæ evacuabuntur, sive linguæ cessabunt, sive scientia destruetur, et cætera, quibus subjungit : Nunc autem manet fides, spes, charitas, tria hæc: major autem horum est charitas ** ; cum igitur hac el talia a Domino et ab Apostolo statuantur, mi- ror, inquam, quomodo homines res destruendas et cessaturas tanto studio et affectu prosequantur : quomodo vero ea quæ manent, et præsertim chari- tatem omnium maximam, quæ Christianum suo proprio charactere constituit, non modo ipsi nullo modo curent, sed etiam curantibus adversentur, et dum adversus eos pugnant, implent quod dictum est, videlicet neque ipsi ingrediuntur, imo ingre- dientes ingressu prohibent ". Quapropter adhortor vos et rogo, ut missa curiosa inquisitione, relicta- G D ρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ λέγοντος· Μὴ χαίρετε, ὅτι τὰ δαιμόνια ὑμῖν ὑποτάσσεται· χαίρετε δὲ, ὅτι τὰ ὀνόματα ὑμῶν γέγραπται ἐν τοῖς οὐρα νοῖς· καὶ πάλιν· Ἐν τούτῳ γνώσονται πάντες, ὅτι ἐμοὶ μαθηταί ἐστε, ἐὰν ἀγάπην ἔχητε (27) μετ' ἀλλήλων· ὅθεν ὁ ᾿Απόστολος, ἐν πᾶσι τὸ τῆς ἀγάπης ἀναγκαῖον δεικνύς, διαμαρτύρεται λέγων· Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκός ἠχῶν, ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον· κἂν ἔχω προςη τείαν, καὶ εἰδῶ τὰ μυστήρια πάντα, καὶ πᾶσαν τὴν γνῶσιν, καὶ ἐὰν ἔχω πᾶσαν τὴν πίστιν, ὥστε ὄρη μεθιστάνειν, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, οὐθέν εἰμι (28)· καὶ μετ' ὀλίγα· Εἴτε δὲ προφητεῖαι καταργηθήσονται, είτε γλώσσαι παύσονται, είτε γνῶσις καταργηθήσεται, καὶ τὰ ἑξῆς, οἷς ἐπιφέρει· Νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπὶς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα· μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη· τούτων καὶ τῶν τοιούτων οὕτως ὑπό τε τοῦ Κυρίου καὶ τοῦ Αποστόλου διωρισμένων, θαυμάζων φημί, πως (29) περὶ μὲν τὰ καταργούμενα καὶ παυόμενα τοσαύτην ἔχουσιν οἱ ἄνθρωποι σπουδὴν καὶ πτόησιν (50), περὶ δὲ τὰ μένοντα, καὶ μάλιστα τὴν μείζω πάντων ἀγά- πην, τὴν χαρακτηρίζουσαν τὸν Χριστιανὸν, οὐ μόνον αὐτοὶ φροντίδα οὐδεμίαν· ποιοῦνται, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἐσπουδακόσιν ἐναντιοῦνται, καὶ μαχόμενοι πληρούσε τὸ εἰρημένον· Οὔτε αὐτοὶ εἰσέρχονται, καὶ τοὺς εἰσ ερχομένους κωλύουσιν εἰσελθεῖν. Διόπερ παρακαλῶ 18 Joan. xv, 10. 18 Joan. Σιν, 24. 14 ibid. 8. ss ibid. 13. s. Luc. 18 Joan. XVI, 13. 16 Joan. viii, 28. 17 Matth. xxviii, 19, 20. si Luc. x, 20. 13 Joan. XIII, 35. 33 1 Cor. 11, 1, 2. so ibid. 21. XI, 52. et alter itidem Reg. εἰς Τριάδα ὁμοούσιον, in Trini- tatem consubstantialem: quod dignum est notatu, et tale, ut ve! unicum aperte ostendat Eusebium Sebastenum talia non scripsisse, cum vocem duo- ούσιον non admitteret. Έχετε. Alii tres mss. ἔχητε. Ibidem Reg. tertius et alter itidem ἐν ἀλλήλοις. Ven. et duo mss. θαυμάζων φημί. Alii duo θαυμάζω πῶς. σπουδὴν καὶ γνῶσιν, et ita quoque legitur in con- textu editionis Veneta. Alii duo codices Regii et liber Voss., et editio Ven., in margine σπουδήν καὶ πτόησιν, recte. 5. Miror autem valde admodum, quod cum ipse 5. Θαυμάζω δὲ περισσοτέρως, ὅτι, αὐτοῦ τοῦ Κυ (26) Utraque editio et Regii primus et secundus, (27) Utraque editio et Reg. secundus ἀγάπην (28) Editio Paris. οὐδέν εἰμι. Mss. quatuor οὐθέν. (29) Editio Paris. θαυμάζειν φημί, πῶς. Editio (30) Editio Paris. et Regii primus et secundus