Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) — PG column chips mark the printed columns.
PG 40:1253ΕΥΑΓΡΙΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ, ΤΩΝ ΚΑΤΑ ΜΟΝΑΧΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ ΤΑ ΑΙΤΙΑ, ΚΑΙ Η ΚΑΘ’ ΗΣΥΧΙΑΝ ΤΟΥΤΩΝ ΠΑΡΑΘΕΣΙΣ Α. Ἐν τῷ Ἱερεμίᾳ εἵρηται τὸ, «Καὶ σὺ μὴ λάβῃς σεαυτῷ γυναῖκα ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ· ὅτι τάδε λέγει Κύριος περὶ τῶν υἱῶν καὶ τῶν θυγατέρων τῶν γεννωμένων ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ· Ἐν θανάτῳ νοσερῷ ἀποθανοῦνται.» Τοῦτο δεικνύντος τοῦ λόγου, ὅτι κατὰ τὸν Ἀπόστολον, «ὁ γαμήσας ἄνθρωπος μεριμνᾷ τὰ τοῦ κόσμου, πῶς ἀρέσει τῇ γυναικὶ, καὶ μεμέρισται· καὶ ἡ γαμήσασα γυνὴ μεριμνᾷ τὰ τοῦ κόσμου, πῶς ἀρέσει τῷ ἀνδρί.» Καὶ δῆλον, ὡς οὐ μόνον περὶ τῶν κατὰ τὸν γαμικὸν βίον ἐσομένων υἱῶν καὶ θυγατέρων ἐν τῷ προφήτῃ εἴρηται τὸ, «Ἐν θανάτῳ νοσερῷ ἀποθανοῦνται·» ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν ἐν καρδίᾳ αὐτῶν γεννωμένων υἱῶν καὶ θυγατέρων, τουτέστι σαρκικῶν λογισμῶν καὶ ἐπιθυμιῶν, ὡς ἐν τῷ νοσερῷ καὶ ἀσθενεῖ καὶ ἐκλύτῳ φρονήματι τοῦ κόσμου τούτου ἀποθανοῦνται καὶ οὗτοι, καὶ οὐ τῆς ἐπουρανίου καὶ αἰωνίου ζωῆς τεύξονται. «Ὁ δὲ ἄγαμος,» φησὶ, «μεριμνᾷ τὰ τοῦ Κυρίου, πῶς ἀρέσει τῷ Κυρίῳ,» καὶ τοὺς ἀειθαλεῖς καὶ ἀθανάτους τῆς οὐρανίου ζωῆς ποιήσει καρπούς. Β.
Δ φησί, τὸν λόγον πεπώληκα τὸν λέγοντά μοι· « Πώλη σαν σου τὰ ὑπάρχοντα, καὶ δὸς πτωχοίς. » Η'. Έστι δέ τις παρὰ τὴν ᾿Αλεξάνδρειαν νῆσος κατ' αὐτὸ τὸ βόρειον μέρος (56) της λίμνης κειμένη τῆς καλουμένης Μαρίας, προσοικεῖ δὲ αὐτῇ μοναχὸς τῆς παρεμβολῆς τῶν Γνωστικῶν ὁ δοκιμώτατος, ὅστις ἀπεφήνατο πάντα τὰ πραττόμενα ὑπὸ τῶν μοναχῶν, πράττεσθαι δι' αἰτίας πέντε, διὰ Θεὸν, διὰ φύσιν, διὰ ἔθος, διὰ ἀνάγκην, διὰ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν. Ο δ' αὐτὸς ἔλεγε πάλιν, μίαν μὲν εἶναι τῇ φύσει τὴν ἀρε τὴν, εἰδοποιεῖσθαι δὲ αὐτὴν ἐν ταῖς δυνάμεσι τῆς ψυχῆς. Καὶ γὰρ τὸ φῶς τὸ ἡλιακὸν ἀσχημάτιστον μὲν ἔστι, φησί, ταῖς δὲ δι᾽ ὧν εἰσβάλλει θυρίσι συσχε ματίζεσθαι πέφυκεν. Εθ'. "Αλλος δὲ πάλιν τῶν μοναχῶν· Διὰ τοῦτο περιαιρῶ τὰς ἡδονὰς, εἶπεν, ἵνα τὰς τοῦ θυμοῦ περι κόψω προφάσεις. Οἶδα γὰρ αὐτὸν ἀεὶ μαχόμενον ὑπὲρ τῶν ἡδονῶν, καὶ ἐκταράσσοντά μου τὸν νοῦν, καὶ τὴν γνῶσιν ἀποδιώκοντα. Ἔλεγε δέ τις τῶν γερόν των, ὅτι ἡ ἀγάπη παραθήκας βρωμάτων ἢ χρημά των τηρεῖν οὐκ ἐπίσταται. Ο δ' αὐτὸς, Οὐκ οἶδα, φησίν, εἰς τὸ αὐτὸ δὶς ὑπὸ δαιμόνων ἀπατηθείς. Ρ'. Πάντας μὲν ἐπ' ἴσης οὐ δυνατὸν τοὺς ἀδελφούς ἀγαπῶν, πᾶσι δὲ δυνατὸν ἀπαθῶς συντυγχάνειν, μνη- σικακίας ὄντα καὶ μίσους ἐλεύθερον. Τοὺς ἱερεῖς ἀγαπητέον μετὰ τὸν Κύριον, τοὺς διὰ τῶν ἁγίων μυστηρίων καθαρίζοντας ἡμᾶς καὶ προσευχομένους ὑπὲρ ἡμῶν, τοὺς δὲ γέροντας ἡμῶν τιμητέον ὡς τοὺς αγγέλους· αὐτοὶ γὰρ εἰσιν οἱ πρὸς τοὺς ἀγῶνας ἡμᾶς ἀλείφοντες, καὶ τὰ τῶν ἀγρίων θηρίων δήγματα θε- ραπεύοντες. Αλλὰ νῦν μέν μοι τοσαῦτα λελέχθω προς σὲ περὶ πρακτικής, ποθεινότατε ἀδελφὲ ᾿Ανατόλια, ὅσα χάριτι τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐν τῷ σπέρῳ περι καζούσης ἡμῶν τῆς σταφυλῆς ἐπιραγαλογούμενοι εὑρήκαμεν. Εἰ δὲ σταθερὸς ἡμῖν ἐπιλάμψει τῆς δι· καιοσύνης ὁ ἥλιος, καὶ ὁ βότρυς πέπειρος γένητα, τότε καὶ τὸν οἶνον πιόμεθα αὐτοῦ, τὸν εὐφραίνοντα καρδίαν ἀνθρώπου· ἡ εὐχαῖς καὶ πρεσβείαις τοῦ δι καίου Γρηγορίου τοῦ φυτεύσαντός με, καὶ τῶν νῦν ὁσίων Πατέρων τῶν ποτιζόντων με, καὶ δυνάμει τῇ τοῦ αὐξάνοντός με Χριστοῦ Ἰησοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώ νων. Αμήν. 6. ΕΥΑΓΡΙΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ, ΤΩΝ ΚΑΤΑ ΜΟΝΑΧΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ ΤΑ ΑΙΤΙΑ, ΚΑΙ Η ΚΑΘ' ΗΣΥΧΙΑΝ ΤΟΥΤΩΝ ΠΑΡΑΘΕΣΙΣ. - σεαυτῷ γυναῖκα ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ· ὅτι τάδε λέγε Κύριος περὶ τῶν υἱῶν καὶ τῶν θυγατέρων τῶν γεν PATRES EGYPTII SÆCULI IV. Ipsum enim, inquit, librum vendidi, qui mihi dicit : Vende quæ habes, et da pauperibus ”. › XCVIII. Est porro circa Alexandriam insula quæ- dam ad ipsum septentrionalem tractum lacus qui dicitur Maria, sila, ubi habitat monachus parem- boles Gnosticorum, seu cognitione præditorun, pro- batissimus, qui asseruit quæcunque a monachis ge- rerentur, propter quinque causas fieri: ob Deum, ob naturam, ob consuetudinem, ob necessitatem, ob opera manuum. Is idem rursus dixit, unicam quidem natura esse virtutem, sed eam pro aninæ facultatibus varias in species dividi. Etenim, inquit, solare lumen figura caret, conformatur tamen cum fenestris per quas ingreditur. XCIX. Herum alius monachus dixit: Ideo volu- ptates subtrahio, ut occasiones iracundiæ abscin- dam. Novi namque hanc semper pro voluptatibus certare, et conturbare mentem meam, scientiamque expellere. Caterum senum nonnullus istam prolu- lit sententiam: Charitas ciborum aut pecuniæ de- positum servare nescit. Idem quoque aiebat: Non recordor me bis in eadem re a dæmonibus fuisse deceptum. B C. Fieri nequit ut cunctos fratres ex æquo dili- gas, sed potes cum omnibus citra perpessionem versari, a recordatione injuriæ et odio liber. Sacer- dotes post Dominum amandi sunt, qui per sancta mysteria et sacramenta purificant nos ac pro nobis precantur; senes vero nostri velut angeli sunt ho- norandi; ipsi quippe nos ad certamina exercent, et c immitium ferarum morsus curant. Atque hactenus quidem hæc mihi ad te dicta sint de vita et virtute activa, optatissime frater Anatoli, quæ per gratiam Spiritus sancti in semente maturescentis vitis no- stræ raceinantes nacti sumus. Quod si fixus nos collustraverit justitiæ sol, et uva matura fuerit, Sunc et vinum ejus bibemus, quod lætifical cor hominis ; precibus et intercessione viri justi Gregorii qui plantavit me, et sanctorum hujus lem- poris Patrum, qui rigant me, ac potentia illius qui incrementum mihi dat”, Christi Jesu Domini no- stri : cui gloria et imperium, in sæcula sæculorum. Amen. ss Matth. XIX, 21. st Psal. cius, 15. | Cor. 111, EVAGRII MONACHI, Rerum monachalium rationes, earumque juxta quietem appositio. - pias tibi uxorem in loco isto, quia hæc dicit Dom.i- nus de filiis et filiabus et qui generantur in loco (56) Socr. πέραν. 1. Dictum est in Jeremia hoc : «Et tu ne acci- D Α'. Ἐν τῷ Ἱερεμίᾳ εἴρηται τον «Καὶ σὺ μὴ λάβῃς
Τοιοῦτος ὁ μοναχὸς, καὶ οὕτως χρὴ εἶναι τὸν μοναχὸν, ἀπεχόμενον ἀπὸ γυναικὸς, μὴ ποιοῦντα υἱὸν ἢ θυγατέρα ἐν τῷ τόπῳ τῷ προειρημένῳ· οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ Χριστοῦ στρατιώτην ἄϋλον, ἀμέριμνον ὑπάρχειν, πάσης πραγματευτικῆς ἐννοίας τε καὶ πράξεως ἐκτὸς, ὡς καὶ ὁ Ἀπόστολός φησιν· «Οὐδεὶς στρατευόμενος ἐμπλέκεται ταῖς τοῦ βίου πραγματείαις, ἵνα τῷ στρατολογήσαντι ἀρέσῃ.» Ἐν τούτοις ἴτω ὁ μοναχὸς μάλιστα ὁ πᾶσαν ὕλην τοῦ κόσμου τούτου καταλιπὼν, καὶ ἐπὶ τὰ ὡραῖα καὶ καλὰ τῆς ἡσυχίας ἀποτρέχων τρόπαια. Ὡς ὡραία γὰρ καὶ καλὴ τῇ ἡσυχίᾳ ἡ ἄσκησις, ὡς ὡραία ὄντως καὶ καλή Ἔστι γὰρ ὁ χρηστὸς ὁ ταύτης ζυγὸς, καὶ τὸ φορτίον ἐλαφρόν· ἡδὺς ὁ βίος, ἡ πρᾶξις στέρνη. Γ. Βούλει τοιγαροῦν, ἀγαπητὲ, τὸν μονήρη βίον ὡς ἔστιν ἀναλαβεῖν, καὶ ἐπὶ τὰ τῆς ἡσυχίας ἀποτρέχειν τρόπαια; ἄφες ἐκεῖ τοῦ κόσμου τὰς φροντίδας, τάς τε ἐπὶ τούτων ἀρχάς τε καὶ ἐξουσίας· τουτέστιν ἄϋλος ἔσο, ἀπαθὴς, πάσης ἐπιθυμίας ἐκτός· ἵνα τῆς ἐκ τούτων περιστάσεως ἀλλότριος γενόμενος, δυνηθῇς ἡσυχάσαι καλῶς. Εἰ μὴ γάρ τις τούτων ἑαυτὸν ὑπεξάρῃ, οὐκ ἂν δυνηθῇ ταύτην αὐτὴν κατορθῶσαι τὴν πολιτείαν.
Δ φησί, τὸν λόγον πεπώληκα τὸν λέγοντά μοι· « Πώλη σαν σου τὰ ὑπάρχοντα, καὶ δὸς πτωχοίς. » Η'. Έστι δέ τις παρὰ τὴν ᾿Αλεξάνδρειαν νῆσος κατ' αὐτὸ τὸ βόρειον μέρος (56) της λίμνης κειμένη τῆς καλουμένης Μαρίας, προσοικεῖ δὲ αὐτῇ μοναχὸς τῆς παρεμβολῆς τῶν Γνωστικῶν ὁ δοκιμώτατος, ὅστις ἀπεφήνατο πάντα τὰ πραττόμενα ὑπὸ τῶν μοναχῶν, πράττεσθαι δι' αἰτίας πέντε, διὰ Θεὸν, διὰ φύσιν, διὰ ἔθος, διὰ ἀνάγκην, διὰ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν. Ο δ' αὐτὸς ἔλεγε πάλιν, μίαν μὲν εἶναι τῇ φύσει τὴν ἀρε τὴν, εἰδοποιεῖσθαι δὲ αὐτὴν ἐν ταῖς δυνάμεσι τῆς ψυχῆς. Καὶ γὰρ τὸ φῶς τὸ ἡλιακὸν ἀσχημάτιστον μὲν ἔστι, φησί, ταῖς δὲ δι᾽ ὧν εἰσβάλλει θυρίσι συσχε ματίζεσθαι πέφυκεν. Εθ'. "Αλλος δὲ πάλιν τῶν μοναχῶν· Διὰ τοῦτο περιαιρῶ τὰς ἡδονὰς, εἶπεν, ἵνα τὰς τοῦ θυμοῦ περι κόψω προφάσεις. Οἶδα γὰρ αὐτὸν ἀεὶ μαχόμενον ὑπὲρ τῶν ἡδονῶν, καὶ ἐκταράσσοντά μου τὸν νοῦν, καὶ τὴν γνῶσιν ἀποδιώκοντα. Ἔλεγε δέ τις τῶν γερόν των, ὅτι ἡ ἀγάπη παραθήκας βρωμάτων ἢ χρημά των τηρεῖν οὐκ ἐπίσταται. Ο δ' αὐτὸς, Οὐκ οἶδα, φησίν, εἰς τὸ αὐτὸ δὶς ὑπὸ δαιμόνων ἀπατηθείς. Ρ'. Πάντας μὲν ἐπ' ἴσης οὐ δυνατὸν τοὺς ἀδελφούς ἀγαπῶν, πᾶσι δὲ δυνατὸν ἀπαθῶς συντυγχάνειν, μνη- σικακίας ὄντα καὶ μίσους ἐλεύθερον. Τοὺς ἱερεῖς ἀγαπητέον μετὰ τὸν Κύριον, τοὺς διὰ τῶν ἁγίων μυστηρίων καθαρίζοντας ἡμᾶς καὶ προσευχομένους ὑπὲρ ἡμῶν, τοὺς δὲ γέροντας ἡμῶν τιμητέον ὡς τοὺς αγγέλους· αὐτοὶ γὰρ εἰσιν οἱ πρὸς τοὺς ἀγῶνας ἡμᾶς ἀλείφοντες, καὶ τὰ τῶν ἀγρίων θηρίων δήγματα θε- ραπεύοντες. Αλλὰ νῦν μέν μοι τοσαῦτα λελέχθω προς σὲ περὶ πρακτικής, ποθεινότατε ἀδελφὲ ᾿Ανατόλια, ὅσα χάριτι τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐν τῷ σπέρῳ περι καζούσης ἡμῶν τῆς σταφυλῆς ἐπιραγαλογούμενοι εὑρήκαμεν. Εἰ δὲ σταθερὸς ἡμῖν ἐπιλάμψει τῆς δι· καιοσύνης ὁ ἥλιος, καὶ ὁ βότρυς πέπειρος γένητα, τότε καὶ τὸν οἶνον πιόμεθα αὐτοῦ, τὸν εὐφραίνοντα καρδίαν ἀνθρώπου· ἡ εὐχαῖς καὶ πρεσβείαις τοῦ δι καίου Γρηγορίου τοῦ φυτεύσαντός με, καὶ τῶν νῦν ὁσίων Πατέρων τῶν ποτιζόντων με, καὶ δυνάμει τῇ τοῦ αὐξάνοντός με Χριστοῦ Ἰησοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώ νων. Αμήν. 6. ΕΥΑΓΡΙΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ, ΤΩΝ ΚΑΤΑ ΜΟΝΑΧΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ ΤΑ ΑΙΤΙΑ, ΚΑΙ Η ΚΑΘ' ΗΣΥΧΙΑΝ ΤΟΥΤΩΝ ΠΑΡΑΘΕΣΙΣ. - σεαυτῷ γυναῖκα ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ· ὅτι τάδε λέγε Κύριος περὶ τῶν υἱῶν καὶ τῶν θυγατέρων τῶν γεν PATRES EGYPTII SÆCULI IV. Ipsum enim, inquit, librum vendidi, qui mihi dicit : Vende quæ habes, et da pauperibus ”. › XCVIII. Est porro circa Alexandriam insula quæ- dam ad ipsum septentrionalem tractum lacus qui dicitur Maria, sila, ubi habitat monachus parem- boles Gnosticorum, seu cognitione præditorun, pro- batissimus, qui asseruit quæcunque a monachis ge- rerentur, propter quinque causas fieri: ob Deum, ob naturam, ob consuetudinem, ob necessitatem, ob opera manuum. Is idem rursus dixit, unicam quidem natura esse virtutem, sed eam pro aninæ facultatibus varias in species dividi. Etenim, inquit, solare lumen figura caret, conformatur tamen cum fenestris per quas ingreditur. XCIX. Herum alius monachus dixit: Ideo volu- ptates subtrahio, ut occasiones iracundiæ abscin- dam. Novi namque hanc semper pro voluptatibus certare, et conturbare mentem meam, scientiamque expellere. Caterum senum nonnullus istam prolu- lit sententiam: Charitas ciborum aut pecuniæ de- positum servare nescit. Idem quoque aiebat: Non recordor me bis in eadem re a dæmonibus fuisse deceptum. B C. Fieri nequit ut cunctos fratres ex æquo dili- gas, sed potes cum omnibus citra perpessionem versari, a recordatione injuriæ et odio liber. Sacer- dotes post Dominum amandi sunt, qui per sancta mysteria et sacramenta purificant nos ac pro nobis precantur; senes vero nostri velut angeli sunt ho- norandi; ipsi quippe nos ad certamina exercent, et c immitium ferarum morsus curant. Atque hactenus quidem hæc mihi ad te dicta sint de vita et virtute activa, optatissime frater Anatoli, quæ per gratiam Spiritus sancti in semente maturescentis vitis no- stræ raceinantes nacti sumus. Quod si fixus nos collustraverit justitiæ sol, et uva matura fuerit, Sunc et vinum ejus bibemus, quod lætifical cor hominis ; precibus et intercessione viri justi Gregorii qui plantavit me, et sanctorum hujus lem- poris Patrum, qui rigant me, ac potentia illius qui incrementum mihi dat”, Christi Jesu Domini no- stri : cui gloria et imperium, in sæcula sæculorum. Amen. ss Matth. XIX, 21. st Psal. cius, 15. | Cor. 111, EVAGRII MONACHI, Rerum monachalium rationes, earumque juxta quietem appositio. - pias tibi uxorem in loco isto, quia hæc dicit Dom.i- nus de filiis et filiabus et qui generantur in loco (56) Socr. πέραν. 1. Dictum est in Jeremia hoc : «Et tu ne acci- D Α'. Ἐν τῷ Ἱερεμίᾳ εἴρηται τον «Καὶ σὺ μὴ λάβῃς
Τροφῶν βραχέων ἀντέχου καὶ εὐκαταφρονήτων, μὴ πολλῶν καὶ εὐπερισπάστων. Ἐὰν δὲ καὶ ὡς φιλοξενίας χάριν περὶ τὰ πολυτελῆ λογισμὸς γένηται, ἄφες τοῦτον ἐκεῖ, μὴ ὅλως προςθῇς αὐτῷ· ἐνεδρεύει γάρ σε διὰ τούτου ὁ ὑπεναντίος, ἐνεδρεύει τοῦ ἀποστῆσαι τῆς ἡσυχίας. Ἔχεις τὸν Κύριον Ἰησοῦν μεμφόμενόν πως τὴν τὰ τοιαῦτα σπουδάζουσαν ψυχὴν Μάρθαν, καὶ λέγοντα· Τί «περὶ πολλὰ» εἶ, καὶ «θορυβάζῃ; ἑνός ἐστι χρεία,» τοῦ τὸν θεῖον, φησὶ, λόγον ἀκούειν, καὶ μετὰ τοῦτο ἀκμητὶ παντὸς τοῦ εὑρισκομένου. Διὸ καὶ εὐθὺς ἐπιφέρει λέγων· «Μαρία» γὰρ «τὴν ἀγαθὴν μερίδα ἐξελέξατο, ἥτις οὐκ ἀφαιρεθήσεται ἀπ’ αὐτῆς.» Ἔχεις δὲ καὶ τῆς ἐν Σαρεφθοῖς χήρας τὸ ὑπόδειγμα, ἐν τίσιν αὐτὴ τὸν προφήτην ἐξένισε. Κἂν ἄρτον μόνον ἔχῃς, κἂν ὕδωρ, δύνασαι ἐν τούτοις τῆς φιλοξενίας ποιῆσαι τὸν μισθόν· κἂν δὲ μὴ ταῦτα ἔχῃς, μόνον δὲ προθέσει ἀγαθῇ ὑποδέξῃ τὸν ξένον, καὶ λόγον εὔχρηστον αὐτῷ ἀποδῷς, ὡσαύτως δύνασαι τῆς φιλοξενίας πορίσαι τὸν μισθόν· ἀγαθὸν γὰρ εἴρηται λόγος ὑπὲρ δόμα. Δ. Τοιαῦτα ἐπὶ τῆς ἐλεημοσύνης σε δεῖ φρονεῖν. Ἅρα οὖν μὴ ἐπιθυμήσῃς πλοῦτον ἔχειν πρὸς διάδοσιν τῶν πενήτων.
Δ φησί, τὸν λόγον πεπώληκα τὸν λέγοντά μοι· « Πώλη σαν σου τὰ ὑπάρχοντα, καὶ δὸς πτωχοίς. » Η'. Έστι δέ τις παρὰ τὴν ᾿Αλεξάνδρειαν νῆσος κατ' αὐτὸ τὸ βόρειον μέρος (56) της λίμνης κειμένη τῆς καλουμένης Μαρίας, προσοικεῖ δὲ αὐτῇ μοναχὸς τῆς παρεμβολῆς τῶν Γνωστικῶν ὁ δοκιμώτατος, ὅστις ἀπεφήνατο πάντα τὰ πραττόμενα ὑπὸ τῶν μοναχῶν, πράττεσθαι δι' αἰτίας πέντε, διὰ Θεὸν, διὰ φύσιν, διὰ ἔθος, διὰ ἀνάγκην, διὰ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν. Ο δ' αὐτὸς ἔλεγε πάλιν, μίαν μὲν εἶναι τῇ φύσει τὴν ἀρε τὴν, εἰδοποιεῖσθαι δὲ αὐτὴν ἐν ταῖς δυνάμεσι τῆς ψυχῆς. Καὶ γὰρ τὸ φῶς τὸ ἡλιακὸν ἀσχημάτιστον μὲν ἔστι, φησί, ταῖς δὲ δι᾽ ὧν εἰσβάλλει θυρίσι συσχε ματίζεσθαι πέφυκεν. Εθ'. "Αλλος δὲ πάλιν τῶν μοναχῶν· Διὰ τοῦτο περιαιρῶ τὰς ἡδονὰς, εἶπεν, ἵνα τὰς τοῦ θυμοῦ περι κόψω προφάσεις. Οἶδα γὰρ αὐτὸν ἀεὶ μαχόμενον ὑπὲρ τῶν ἡδονῶν, καὶ ἐκταράσσοντά μου τὸν νοῦν, καὶ τὴν γνῶσιν ἀποδιώκοντα. Ἔλεγε δέ τις τῶν γερόν των, ὅτι ἡ ἀγάπη παραθήκας βρωμάτων ἢ χρημά των τηρεῖν οὐκ ἐπίσταται. Ο δ' αὐτὸς, Οὐκ οἶδα, φησίν, εἰς τὸ αὐτὸ δὶς ὑπὸ δαιμόνων ἀπατηθείς. Ρ'. Πάντας μὲν ἐπ' ἴσης οὐ δυνατὸν τοὺς ἀδελφούς ἀγαπῶν, πᾶσι δὲ δυνατὸν ἀπαθῶς συντυγχάνειν, μνη- σικακίας ὄντα καὶ μίσους ἐλεύθερον. Τοὺς ἱερεῖς ἀγαπητέον μετὰ τὸν Κύριον, τοὺς διὰ τῶν ἁγίων μυστηρίων καθαρίζοντας ἡμᾶς καὶ προσευχομένους ὑπὲρ ἡμῶν, τοὺς δὲ γέροντας ἡμῶν τιμητέον ὡς τοὺς αγγέλους· αὐτοὶ γὰρ εἰσιν οἱ πρὸς τοὺς ἀγῶνας ἡμᾶς ἀλείφοντες, καὶ τὰ τῶν ἀγρίων θηρίων δήγματα θε- ραπεύοντες. Αλλὰ νῦν μέν μοι τοσαῦτα λελέχθω προς σὲ περὶ πρακτικής, ποθεινότατε ἀδελφὲ ᾿Ανατόλια, ὅσα χάριτι τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐν τῷ σπέρῳ περι καζούσης ἡμῶν τῆς σταφυλῆς ἐπιραγαλογούμενοι εὑρήκαμεν. Εἰ δὲ σταθερὸς ἡμῖν ἐπιλάμψει τῆς δι· καιοσύνης ὁ ἥλιος, καὶ ὁ βότρυς πέπειρος γένητα, τότε καὶ τὸν οἶνον πιόμεθα αὐτοῦ, τὸν εὐφραίνοντα καρδίαν ἀνθρώπου· ἡ εὐχαῖς καὶ πρεσβείαις τοῦ δι καίου Γρηγορίου τοῦ φυτεύσαντός με, καὶ τῶν νῦν ὁσίων Πατέρων τῶν ποτιζόντων με, καὶ δυνάμει τῇ τοῦ αὐξάνοντός με Χριστοῦ Ἰησοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώ νων. Αμήν. 6. ΕΥΑΓΡΙΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ, ΤΩΝ ΚΑΤΑ ΜΟΝΑΧΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ ΤΑ ΑΙΤΙΑ, ΚΑΙ Η ΚΑΘ' ΗΣΥΧΙΑΝ ΤΟΥΤΩΝ ΠΑΡΑΘΕΣΙΣ. - σεαυτῷ γυναῖκα ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ· ὅτι τάδε λέγε Κύριος περὶ τῶν υἱῶν καὶ τῶν θυγατέρων τῶν γεν PATRES EGYPTII SÆCULI IV. Ipsum enim, inquit, librum vendidi, qui mihi dicit : Vende quæ habes, et da pauperibus ”. › XCVIII. Est porro circa Alexandriam insula quæ- dam ad ipsum septentrionalem tractum lacus qui dicitur Maria, sila, ubi habitat monachus parem- boles Gnosticorum, seu cognitione præditorun, pro- batissimus, qui asseruit quæcunque a monachis ge- rerentur, propter quinque causas fieri: ob Deum, ob naturam, ob consuetudinem, ob necessitatem, ob opera manuum. Is idem rursus dixit, unicam quidem natura esse virtutem, sed eam pro aninæ facultatibus varias in species dividi. Etenim, inquit, solare lumen figura caret, conformatur tamen cum fenestris per quas ingreditur. XCIX. Herum alius monachus dixit: Ideo volu- ptates subtrahio, ut occasiones iracundiæ abscin- dam. Novi namque hanc semper pro voluptatibus certare, et conturbare mentem meam, scientiamque expellere. Caterum senum nonnullus istam prolu- lit sententiam: Charitas ciborum aut pecuniæ de- positum servare nescit. Idem quoque aiebat: Non recordor me bis in eadem re a dæmonibus fuisse deceptum. B C. Fieri nequit ut cunctos fratres ex æquo dili- gas, sed potes cum omnibus citra perpessionem versari, a recordatione injuriæ et odio liber. Sacer- dotes post Dominum amandi sunt, qui per sancta mysteria et sacramenta purificant nos ac pro nobis precantur; senes vero nostri velut angeli sunt ho- norandi; ipsi quippe nos ad certamina exercent, et c immitium ferarum morsus curant. Atque hactenus quidem hæc mihi ad te dicta sint de vita et virtute activa, optatissime frater Anatoli, quæ per gratiam Spiritus sancti in semente maturescentis vitis no- stræ raceinantes nacti sumus. Quod si fixus nos collustraverit justitiæ sol, et uva matura fuerit, Sunc et vinum ejus bibemus, quod lætifical cor hominis ; precibus et intercessione viri justi Gregorii qui plantavit me, et sanctorum hujus lem- poris Patrum, qui rigant me, ac potentia illius qui incrementum mihi dat”, Christi Jesu Domini no- stri : cui gloria et imperium, in sæcula sæculorum. Amen. ss Matth. XIX, 21. st Psal. cius, 15. | Cor. 111, EVAGRII MONACHI, Rerum monachalium rationes, earumque juxta quietem appositio. - pias tibi uxorem in loco isto, quia hæc dicit Dom.i- nus de filiis et filiabus et qui generantur in loco (56) Socr. πέραν. 1. Dictum est in Jeremia hoc : «Et tu ne acci- D Α'. Ἐν τῷ Ἱερεμίᾳ εἴρηται τον «Καὶ σὺ μὴ λάβῃς
PG 40:1255Ἔστι γὰρ καὶ αὐτὴ ἀπάτη τοῦ πονηροῦ, πρὸς κενοδοξίαν πολλάκις προσερχομένη, καὶ εἰς πολυπραγμοσύνης αἰτίας ἐμβάλλουσα τὸν νοῦν. Ἔχεις ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ ὑπὸ τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ μαρτυρουμένην χήραν, διὰ δύο μόνων λεπτῶν τὴν τῶν πλουσίων ὑπερβεβηκυῖαν προαίρεσίν τε καὶ δύναμιν. «Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ,» φησὶν, «ἐκ τοῦ περισσεύματος ἔβαλον ἐν τῷ γαζοφυλακίῳ, αὕτη δὲ ἅπασαν ἑαυτῆς τὴν ὕπαρξιν.» Περὶ δὲ ἱματίων, μὴ ἐπιθυμήσῃς περισσὰ ἔχειν ἱμάτια, τὰ ἀρκοῦντα τῇ ἀνάγκῃ τοῦ σώματος προνοοῦ. Ἐπίῤῥιψον μᾶλλον ἐπὶ Κύριον τὴν μέριμνάν σου, καὶ αὐτός σου προνοήσει. Αὐτῷ γὰρ, φησὶ, μέλει περὶ ἡμῶν. Ἐὰν δέῃ τροφῶν ἢ ἱματίων, μὴ αἰσχυνθῇς τὰ παρ’ ἑτέρων σοι προσφερόμενα λαβεῖν. Τοῦτο γάρ ἐστιν ὑπερηφανίας εἶδος. Ἐὰν δὲ καὶ αὐτὸς ἐν τούτοις περιςσεύῃς, δίδου τῷ ὑστερουμένῳ. Οὕτως ὁ Θεὸς τοὺς ἑαυτοῦ παῖδας οἰκονομεῖσθαι βούλεται. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Ἀπόστολος πρὸς Κορινθίους γράφων, περὶ τῶν ὑστερουμένων ἔλεγε· «Τὸ ὑμῶν περίσσευμα εἰς τὸ ἐκείνων ὑστέρημα, ἵνα καὶ τὸ ἐκείνων περίςσευμα γένηται εἰς τὸ ὑμῶν ὑστέρημα, ὅπως γένηται ἰσότης, καθὰ γέγραπται·
PG 40:1256Ὁ τὸ πολὺ, οὐκ ἐπλεόνασε, καὶ ὁ τὸ ὀλίγον, οὐκ ἠλαττόνησεν.» Ἔχων τοίνυν τοῦ ἐνεστῶτος καιροῦ τὰ δέοντα, εἰς τὸν μέλλοντα μὴ μεριμνήσῃς καιρόν· οἷον, ἡμέρας μιᾶς, ἢ ἑβδομάδος, ἢ ἐνιαυτοῦ, ἢ μηνῶν. Ἐνεστηκότος γὰρ τοῦ τῆς αὔριον καιροῦ, αὐτὸς ὁ καιρὸς ἐπιχορηγήσει τὰ δέοντα, ζητοῦντός σου μάλιστα τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, καὶ τὴν δικαιοσύνην τοῦ Θεοῦ. «Ζητειτε» γὰρ, φησὶν ὁ Κύριος, «τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ, καὶ ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν.» Ε. Μὴ κτήσῃ παῖδα· μήποτέ σοι ὁ ὑπεναντίος διὰ τούτου κινήσῃ σκάνδαλόν τι, καὶ ἐκθορυβήσῃ σου τὸ φρόνημα τῶν πολυτελεστάτων τροφῶν φροντίζειν. Οὐ γὰρ δυνήσῃ μόνος ἔτι σεαυτοῦ φροντίζειν· κἂν ὡς πρὸς σωματικὴν ἀνάπαυσιν ἐπέλθῃ ὁ λογισμὸς, ἀλλὰ τὸ κρεῖττον ἐννόει· λέγω δὴ τὴν πνευματικὴν ἀνάπαυσιν· κρείττων γάρ ἐστιν ὡς ἀληθῶς ἡ πνευματικὴ ἀνάπαυσις τῆς σωματικῆς. Κἂν ὠφελείας τοῦ παιδὸς χάριν προσβάλλῃ τῇ γνώμῃ, μὴ πεισθῇς αὐτῷ· οὐ γάρ ἐστι τοῦτο ἡμέτερον ἔργον· ἑτέρων ἐστὶ τῶν ἐν κοινοβίῳ ἁγίων πατέρων. Σεαυτοῦ μόνου τῆς ὠφελείας φρόντιζε, καὶ τὸν τῆς ἡσυχίας περιποιοῦ τρόπον.
ὕδωρ, δύνασαι ἐν τούτοις τῆς φιλοξενίας ποιῆσε: τεῖτε, γὰρ, φησὶν ὁ Κύριος, ε τὴν βασιλείαν τοῦ προστεθήσεται ὑμῖν. » τὸν μισθόν· κἂν δὲ μὴ ταῦτα ἔχῃς, μόνον δὲ πρι θέσει ἀγαθῇ ὑποδέξῃ τὸν ξένον, καὶ λόγον εύχρηστον αὐτῷ ἀποδῷς, ὡσαύτως δύνασαι τῆς φιλοξενίας πορίσαι τὸν μισθόν· ἀγαθὸν γὰρ εἴρηται λόγος ὑπὲρ δόμα. Δ'. Τοιαῦτα ἐπὶ τῆς ἐλεημοσύνης σε δεί φρονείν. Αρα οὖν μὴ ἐπιθυμήσῃς πλοῦτον ἔχειν πρὸς διά- δοσιν τῶν πενήτων. Εστι γὰρ καὶ αὐτὴ ἀπάτῃ τοῦ πονηροῦ, πρὸς κενοδοξίαν πολλάκις προσερχομένη, καὶ εἰς πολυπραγμοσύνης αἰτίας ἐμβάλλουσα τὸν νοῦν. Ἔχεις ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ ὑπὸ τοῦ Κυρίου Ἰη σοῦ μαρτυρουμένην χήραν, διὰ δύο μόνων λεπτών τὴν τῶν πλουσίων ὑπερβεβηκυίαν προαίρεσίν τε καὶ δύναμιν. • Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ, ο φησίν, ο ἐκ τοῦ πε ρισσεύματος έβαλον ἐν τῷ γαζοφυλακίῳ, αὕτη δὲ ἅπασαν ἑαυτῆς τὴν ὕπαρξιν. » Περὶ δὲ ἱματίων, μὴ ἐπιθυμήσῃς περισσὰ ἔχειν ἱμάτια, τὰ ἀρκοῦντα τῇ ἀνάγκῃ τοῦ σώματος προνοοῦ. Ἐπίῤῥιψον μέλλον ἐπὶ Κύριον τὴν μέριμναν σου, καὶ αὐτός σου προ- νοήσει. Αὐτῷ γὰρ, φησὶ, μέλει περὶ ἡμῶν. Ἐὰν δέῃ τροφῶν ἢ ἱματίων, μὴ αἰσχυνθῇς τὰ παρ' ἑτέρων σου προσφερόμενα λαβεῖν. Τοῦτο γὰρ ἐστιν ὑπερη φανίας εἶδος. Ἐὰν δὲ καὶ αὐτὸς ἐν τούτοις περισ σεύῃς, δίδου τῷ ὑστερουμένῳ. Οὕτως ὁ Θεὸς τοὺς ἑαυτοῦ παῖδας οἰκονομεῖσθαι βούλεται. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ ᾿Απόστολος πρὸς Κορινθίους γράφων, περί τῶν ὑστερουμένων ἔλεγε· . Τὸ ὑμῶν περίσσευμα εἰς τὸ ἐκείνων ὑστέρημα, ἵνα καὶ τὸ ἐκείνων περίς- σευμα γένηται εἰς τὸ ὑμῶν ὑστέρημα, όπως γένηται ισότης, καθὰ γέγραπται· Ὁ τὸ πολὺ, οὐκ ἐπλεί νασε, καὶ ὁ τὸ ὀλίγον, οὐκ ἠλαττόνησεν. » Εχων τοίνυν τοῦ ἐνεστῶτος καιροῦ τὰ δέοντα, εἰς τὸν μέλ- λοντα μὴ μεριμνήσης καιρόν· οἷον, ἡμέρας μιᾶς, ἡ ἑβδομάδος, ἢ ἐνιαυτοῦ, ἡ μηνῶν. Ἐνεστηκότος γὰρ τοῦ τῆς αὔριον καιροῦ, αὐτὸς ὁ καιρὸς ἐπιχορηγήσει τὰ δέοντα, ζητοῦντός σου μάλιστα τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, καὶ τὴν δικαιοσύνην τοῦ Θεοῦ. « Ζη Θεοῦ καὶ τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ, καὶ ταῦτα πάντα Ε'. Μὴ κτήσῃ παῖδα· μήποτέ σοι ὁ ὑπεναντίας διά τούτου κινήσῃ σκανδαλόν τι, καὶ ἐκθορυβήσῃ σου τὸ φρόνημα τῶν πολυτελεστάτων τροφών φροντίζειν. γὰρ δυνήσῃ μόνος ἔτι σεαυτοῦ φροντίζειν· κἂν ὡς πρὸς σωματικὴν ἀνάπαυσιν ἐπέλθῃ ὁ λογισμός, ἀλλὰ τὸ κρεῖττον ἐννόει· λέγω δὴ τὴν πνευματικὴν ἀνάπαυσιν· κρείττων γάρ ἐστιν ὡς ἀληθῶς ἡ πνευ ματικὴ ἀνάπαυσις τῆς σωματικῆς. Κἂν ὠφελείας τοῦ παιδὸς χάριν προσβάλλῃ τῇ γνώμῃ, μὴ πεισθής αὐτῷ· οὐ γάρ ἐστι τοῦτο ἡμέτερον ἔργον· ἑτέρων ἐστὶ τῶν ἐν κοινοβίῳ ἁγίων πατέρων. Σεαυτοῦ μό νου τῆς ὠφελείας φρόντιζε, καὶ τὸν τῆς ἡσυχίας περιποιοῦ τρόπον. Μὴ ἀγαπήσῃς οἰκῆσαι μετὰ ἀν Ορώπων ὑλικῶν καὶ ἐμπεριστατων· ἢ μόνος οίχει, ἢ μετὰ ἀδελφῶν τῶν ἄλλων καὶ ὁμοφρόνων σου. Ὁ PATRES ÆGYPT|| SÆCULI IV. Licet panem duntaxat habueris, aut sal, aut A aquam, poles per tree mercedem hospitalitatis ac- quirere; quod si ne illa quidem habueris, tantum- modo autem bono affectu peregrinum exceperis be- nignoque sermone eum donaveris, consimili ratione potes hospitalitatis mercedem consequi. Dictum est enim : c Verbum melius quam datum 6. ' B IV. Hæc de eleemosyna sentire debes. Ne igitur desideraveris opes habere ad distributionem erga pauperes. Nam hæc quoque mali fraus est, quæ ad vanam gloriam sepe vergit, mentemque in nego- tiationis causas injicit. Ilabes in Evangelio a Du- mino Jesu testimonio ornatam viduam, quæ per duo duntaxat minuta, divitum affectum ac vires superavit. c illi enim, inquit, c ex abundanti miserunt in gazophylacium; hæc vero omnia quæ habuit “.» Quod autem spectat ad vestes, noli desiderare multorum superfluorumque vestimento- rum possessionem, provide tantum de iis quæ ad necessitatem corporis suffectura sunt. Jacta po- tius super Dominum curam tuam, et ipse tibi pro- videbit **. Ipsi quippe, inquit, cura est de nobis “. Si alimentis vel vestibus indigeas, ne erubeseas tibi ab aliis oblata accipere; hoc namque est superbiæ species. At si tu hisce abundaveris, ei qui caret tradito. Sic Deus vult famulis suis subveniri. Quo- circa ad Corinthios scribens Apostolus, de inopi- bus dixit: Vestra abundantia illorum inopiam suppleat, ut et illorum abundantia vestræ inopiæ sit supplementum ; ut fiat æqualitas, sicut scri- ptum est : Qui multum, non abundavit; et qui mo dicum, non minoravit . . Obtinens ergo prasenti tempori necessaria, de futuro ne sis sollicitus, verbi gratia in diem unum, vel hebdomadem, vel annuin, aut menses. Nondum enim elapso crastino, idipsum tempus necessaria suppeditabit, præsertim si regnum cœlorum justitiamque Dei quæsieris. Ait quippe Dominus: • Quærite regnum Dei, el justitiam ejus ; et hæc omnia adjicientur vobis “8. › V. Ne habeas apud te puerum, ne forte adver- sarius per eum aliquod in te moveat scandalum, conturbetque animum tuum, ut de cibis maxime c C D Oὐ Psal. Liv, 25. II Cor. viu, 14, sumptuosis curam gerat. Neque enim amplius pote ris solus de te esse sollicitus ; atque si ea cogitatio quasi propter corporis requiem subierit, tu tamen quod præstantius est considera, spiritalem inquam quietem : revera enim melior est spiritalis refectio corporali. Quod si juvandi pueri gratia in mentem venerit, ne credas : hoc enim non est nostri nu- neris; ad alios pertinet opus, sanctos videlicet cœ- nobiorum patres. Tui solius commodum specta el silentil quietlsque mores amplectere. Noli amare habitationem cum hominibus materiæ addictis ac negotiosis; aut solus mane, aut cum fratribus ma- Eccli, xuit, 16, 28. * Marc. x1, 44. 15; Exod. XVI, 18. *8 Matth. vi, 35. **J Petr. v, 7.
PG 40:1258Μὴ ἀγαπήσῃς οἰκῆσαι μετὰ ἀνθρώπων ὑλικῶν καὶ ἐμπεριστάτων· ἢ μόνος οἴκει, ἢ μετὰ ἀδελφῶν τῶν ἀύ̈λων καὶ ὁμοφρόνων σου. Ὁ γὰρ μετὰ ἀνθρώπων ὑλικῶν καὶ ἐμπεριστάτων οἰκῶν, πάντως κοινωνήσει καὶ αὐτὸς τῇ τούτων περιστάσει, καὶ δουλεύσει ἀνθρωπίναις ἐπιταγαῖς, λαλιαῖς τε ματαίαις, καὶ τοῖς ἄλλοις ἅπασι δεινοῖς, ὀργῇ, λύπῃ, μανίᾳ τῶν ὑλῶν, φόβῳ, τῷ σκανδάλῳ. Γονικαῖς μερίμναις ἢ συγγενικαῖς φιλίαις μὴ συναπαχθῇς· ἀλλὰ γὰρ καὶ πρὸς τούτους αὐτοὺς συνεχεῖς συντυχίας παραιτοῦ, μήποτέ σε ἀποσυλήσωσι τῆς ἐν τῷ κελλίῳ ἡσυχίας, καὶ περὶ τὰς ἑαυτῶν περιστάσεις ἀγάγωσιν. «Ἄφες,» φησὶν ὁ Κύριος, «τοὺς νεκροὺς θάψαι τοὺς ἑαυτῶν νεκρούς· σὺ δὲ δεῦρο ἀκολούθει μοι.» Ἐὰν δὲ καὶ τὸ κελλίον ἐν ᾧ καθέζῃ εὐπερίστατον ᾖ, φεῦγε, καὶ αὐτοῦ μὴ φείσῃ, μὴ ἐκλυθῇς εἰς ἀγάπην αὐτοῦ· πάντα ποίει, πάντα πρᾶττε, πῶς δυνηθῇς ἡσυχάσαι καὶ σχολάσαι, καὶ σπουδάσαι γενέσθαι ἐν τοῖς τοῦ Θεοῦ θελήμασι, καὶ ἐν τῇ πάλῃ τῶν ἀοράτων. 2. Εἰ μὴ δύνασαι ῥᾳδίως ἡσυχάσαι ἐν τοῖς σοῖς μέρεσι, δός σου ἐπὶ ξενιτείαν τὴν πρόθεσιν, καὶ ἐπὶ ταύτην αὐτὴν κατάσπευδέ σου τὸν λογισμόν.
ὕδωρ, δύνασαι ἐν τούτοις τῆς φιλοξενίας ποιῆσε: τεῖτε, γὰρ, φησὶν ὁ Κύριος, ε τὴν βασιλείαν τοῦ προστεθήσεται ὑμῖν. » τὸν μισθόν· κἂν δὲ μὴ ταῦτα ἔχῃς, μόνον δὲ πρι θέσει ἀγαθῇ ὑποδέξῃ τὸν ξένον, καὶ λόγον εύχρηστον αὐτῷ ἀποδῷς, ὡσαύτως δύνασαι τῆς φιλοξενίας πορίσαι τὸν μισθόν· ἀγαθὸν γὰρ εἴρηται λόγος ὑπὲρ δόμα. Δ'. Τοιαῦτα ἐπὶ τῆς ἐλεημοσύνης σε δεί φρονείν. Αρα οὖν μὴ ἐπιθυμήσῃς πλοῦτον ἔχειν πρὸς διά- δοσιν τῶν πενήτων. Εστι γὰρ καὶ αὐτὴ ἀπάτῃ τοῦ πονηροῦ, πρὸς κενοδοξίαν πολλάκις προσερχομένη, καὶ εἰς πολυπραγμοσύνης αἰτίας ἐμβάλλουσα τὸν νοῦν. Ἔχεις ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ ὑπὸ τοῦ Κυρίου Ἰη σοῦ μαρτυρουμένην χήραν, διὰ δύο μόνων λεπτών τὴν τῶν πλουσίων ὑπερβεβηκυίαν προαίρεσίν τε καὶ δύναμιν. • Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ, ο φησίν, ο ἐκ τοῦ πε ρισσεύματος έβαλον ἐν τῷ γαζοφυλακίῳ, αὕτη δὲ ἅπασαν ἑαυτῆς τὴν ὕπαρξιν. » Περὶ δὲ ἱματίων, μὴ ἐπιθυμήσῃς περισσὰ ἔχειν ἱμάτια, τὰ ἀρκοῦντα τῇ ἀνάγκῃ τοῦ σώματος προνοοῦ. Ἐπίῤῥιψον μέλλον ἐπὶ Κύριον τὴν μέριμναν σου, καὶ αὐτός σου προ- νοήσει. Αὐτῷ γὰρ, φησὶ, μέλει περὶ ἡμῶν. Ἐὰν δέῃ τροφῶν ἢ ἱματίων, μὴ αἰσχυνθῇς τὰ παρ' ἑτέρων σου προσφερόμενα λαβεῖν. Τοῦτο γὰρ ἐστιν ὑπερη φανίας εἶδος. Ἐὰν δὲ καὶ αὐτὸς ἐν τούτοις περισ σεύῃς, δίδου τῷ ὑστερουμένῳ. Οὕτως ὁ Θεὸς τοὺς ἑαυτοῦ παῖδας οἰκονομεῖσθαι βούλεται. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ ᾿Απόστολος πρὸς Κορινθίους γράφων, περί τῶν ὑστερουμένων ἔλεγε· . Τὸ ὑμῶν περίσσευμα εἰς τὸ ἐκείνων ὑστέρημα, ἵνα καὶ τὸ ἐκείνων περίς- σευμα γένηται εἰς τὸ ὑμῶν ὑστέρημα, όπως γένηται ισότης, καθὰ γέγραπται· Ὁ τὸ πολὺ, οὐκ ἐπλεί νασε, καὶ ὁ τὸ ὀλίγον, οὐκ ἠλαττόνησεν. » Εχων τοίνυν τοῦ ἐνεστῶτος καιροῦ τὰ δέοντα, εἰς τὸν μέλ- λοντα μὴ μεριμνήσης καιρόν· οἷον, ἡμέρας μιᾶς, ἡ ἑβδομάδος, ἢ ἐνιαυτοῦ, ἡ μηνῶν. Ἐνεστηκότος γὰρ τοῦ τῆς αὔριον καιροῦ, αὐτὸς ὁ καιρὸς ἐπιχορηγήσει τὰ δέοντα, ζητοῦντός σου μάλιστα τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, καὶ τὴν δικαιοσύνην τοῦ Θεοῦ. « Ζη Θεοῦ καὶ τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ, καὶ ταῦτα πάντα Ε'. Μὴ κτήσῃ παῖδα· μήποτέ σοι ὁ ὑπεναντίας διά τούτου κινήσῃ σκανδαλόν τι, καὶ ἐκθορυβήσῃ σου τὸ φρόνημα τῶν πολυτελεστάτων τροφών φροντίζειν. γὰρ δυνήσῃ μόνος ἔτι σεαυτοῦ φροντίζειν· κἂν ὡς πρὸς σωματικὴν ἀνάπαυσιν ἐπέλθῃ ὁ λογισμός, ἀλλὰ τὸ κρεῖττον ἐννόει· λέγω δὴ τὴν πνευματικὴν ἀνάπαυσιν· κρείττων γάρ ἐστιν ὡς ἀληθῶς ἡ πνευ ματικὴ ἀνάπαυσις τῆς σωματικῆς. Κἂν ὠφελείας τοῦ παιδὸς χάριν προσβάλλῃ τῇ γνώμῃ, μὴ πεισθής αὐτῷ· οὐ γάρ ἐστι τοῦτο ἡμέτερον ἔργον· ἑτέρων ἐστὶ τῶν ἐν κοινοβίῳ ἁγίων πατέρων. Σεαυτοῦ μό νου τῆς ὠφελείας φρόντιζε, καὶ τὸν τῆς ἡσυχίας περιποιοῦ τρόπον. Μὴ ἀγαπήσῃς οἰκῆσαι μετὰ ἀν Ορώπων ὑλικῶν καὶ ἐμπεριστατων· ἢ μόνος οίχει, ἢ μετὰ ἀδελφῶν τῶν ἄλλων καὶ ὁμοφρόνων σου. Ὁ PATRES ÆGYPT|| SÆCULI IV. Licet panem duntaxat habueris, aut sal, aut A aquam, poles per tree mercedem hospitalitatis ac- quirere; quod si ne illa quidem habueris, tantum- modo autem bono affectu peregrinum exceperis be- nignoque sermone eum donaveris, consimili ratione potes hospitalitatis mercedem consequi. Dictum est enim : c Verbum melius quam datum 6. ' B IV. Hæc de eleemosyna sentire debes. Ne igitur desideraveris opes habere ad distributionem erga pauperes. Nam hæc quoque mali fraus est, quæ ad vanam gloriam sepe vergit, mentemque in nego- tiationis causas injicit. Ilabes in Evangelio a Du- mino Jesu testimonio ornatam viduam, quæ per duo duntaxat minuta, divitum affectum ac vires superavit. c illi enim, inquit, c ex abundanti miserunt in gazophylacium; hæc vero omnia quæ habuit “.» Quod autem spectat ad vestes, noli desiderare multorum superfluorumque vestimento- rum possessionem, provide tantum de iis quæ ad necessitatem corporis suffectura sunt. Jacta po- tius super Dominum curam tuam, et ipse tibi pro- videbit **. Ipsi quippe, inquit, cura est de nobis “. Si alimentis vel vestibus indigeas, ne erubeseas tibi ab aliis oblata accipere; hoc namque est superbiæ species. At si tu hisce abundaveris, ei qui caret tradito. Sic Deus vult famulis suis subveniri. Quo- circa ad Corinthios scribens Apostolus, de inopi- bus dixit: Vestra abundantia illorum inopiam suppleat, ut et illorum abundantia vestræ inopiæ sit supplementum ; ut fiat æqualitas, sicut scri- ptum est : Qui multum, non abundavit; et qui mo dicum, non minoravit . . Obtinens ergo prasenti tempori necessaria, de futuro ne sis sollicitus, verbi gratia in diem unum, vel hebdomadem, vel annuin, aut menses. Nondum enim elapso crastino, idipsum tempus necessaria suppeditabit, præsertim si regnum cœlorum justitiamque Dei quæsieris. Ait quippe Dominus: • Quærite regnum Dei, el justitiam ejus ; et hæc omnia adjicientur vobis “8. › V. Ne habeas apud te puerum, ne forte adver- sarius per eum aliquod in te moveat scandalum, conturbetque animum tuum, ut de cibis maxime c C D Oὐ Psal. Liv, 25. II Cor. viu, 14, sumptuosis curam gerat. Neque enim amplius pote ris solus de te esse sollicitus ; atque si ea cogitatio quasi propter corporis requiem subierit, tu tamen quod præstantius est considera, spiritalem inquam quietem : revera enim melior est spiritalis refectio corporali. Quod si juvandi pueri gratia in mentem venerit, ne credas : hoc enim non est nostri nu- neris; ad alios pertinet opus, sanctos videlicet cœ- nobiorum patres. Tui solius commodum specta el silentil quietlsque mores amplectere. Noli amare habitationem cum hominibus materiæ addictis ac negotiosis; aut solus mane, aut cum fratribus ma- Eccli, xuit, 16, 28. * Marc. x1, 44. 15; Exod. XVI, 18. *8 Matth. vi, 35. **J Petr. v, 7.
Γενοῦ καθάπερ τις πραγματευτὴς ἄριστος, τὰ πάντα πρὸς ἡσυχίαν δοκιμάζων, καὶ τὰ πρὸς ταύτην ἥσυχα καὶ χρήσιμα διὰ πάντων κατέχων. Πλὴν λέγω σοι, ξενιτείαν ἀγάπα· ἀπαλλάττει γάρ σε τῶν κατὰ τὴν ἰδίαν χώραν περιστάσεων, καὶ τῆς κατὰ τὴν ἡσυχίαν ὠφελείας μόνον ἀπολαύειν ποιεῖ. Τὰς ἐν πόλει διατριβὰς φεῦγε, καὶ τὰς ἐν ἐρημίᾳ καρτέρησον. «Ἰδοὺ» γὰρ, φησὶν ὁ ἄγιος, «ἐμάκρυνα φυγαδεύων, καὶ ηὐλίσθην ἐν τῇ ἐρήμῳ.» Εἰ δυνατὸν, τὸ καθόλου εἰς πόλιν μὴ ἀπαντήσῃς· οὐδὲν γὰρ εὔχρηστον, οὐδὲν χρήσιμον, οὐδὲν ὠφέλιμον τῇ πολιτείᾳ σου ἐκεῖ θεάσῃ. «Εἶδον,» φησὶ πάλιν ὁ ἅγιος, «ἀνομίαν καὶ ἀντιλογίαν ἐν τῇ πόλει.» Τοὺς οὖν ἰδίους καὶ ἀπερισπάστους δίωκε τόπους, μὴ δειλιάσῃς εἶχον αὐτῶν. Ἐὰν δὲ καὶ δαιμόνων φαντασίας ἐκεῖ θεάσῃ, μὴ πτοηθῇς; μηδὲ ἀποφύγῃς τὸ στάδιον τῆς ἡμετέρας ὠφελείας· ἀφόβως ὑπόμεινον, καὶ ὄψει τοῦ Θεοῦ τὰ μεγαλεῖα, τὴν ἀντίληψιν, τὴν κηδεμονίαν, τὴν ἄλλην ἅπασαν ἐπὶ σωτηρίᾳ πληροφορίαν. «Προςεδεχόμην» γὰρ, φησὶν ὁ μακάριος ἀνὴρ, «τὸν σώζοντά με ἀπὸ ὀλιγοψυχίας καὶ ἀπὸ καταιγίδος.» Μή σου νικήσῃ ῥέμβους ἐπιθυμία τὴν προαίρεσιν·
ὕδωρ, δύνασαι ἐν τούτοις τῆς φιλοξενίας ποιῆσε: τεῖτε, γὰρ, φησὶν ὁ Κύριος, ε τὴν βασιλείαν τοῦ προστεθήσεται ὑμῖν. » τὸν μισθόν· κἂν δὲ μὴ ταῦτα ἔχῃς, μόνον δὲ πρι θέσει ἀγαθῇ ὑποδέξῃ τὸν ξένον, καὶ λόγον εύχρηστον αὐτῷ ἀποδῷς, ὡσαύτως δύνασαι τῆς φιλοξενίας πορίσαι τὸν μισθόν· ἀγαθὸν γὰρ εἴρηται λόγος ὑπὲρ δόμα. Δ'. Τοιαῦτα ἐπὶ τῆς ἐλεημοσύνης σε δεί φρονείν. Αρα οὖν μὴ ἐπιθυμήσῃς πλοῦτον ἔχειν πρὸς διά- δοσιν τῶν πενήτων. Εστι γὰρ καὶ αὐτὴ ἀπάτῃ τοῦ πονηροῦ, πρὸς κενοδοξίαν πολλάκις προσερχομένη, καὶ εἰς πολυπραγμοσύνης αἰτίας ἐμβάλλουσα τὸν νοῦν. Ἔχεις ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ ὑπὸ τοῦ Κυρίου Ἰη σοῦ μαρτυρουμένην χήραν, διὰ δύο μόνων λεπτών τὴν τῶν πλουσίων ὑπερβεβηκυίαν προαίρεσίν τε καὶ δύναμιν. • Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ, ο φησίν, ο ἐκ τοῦ πε ρισσεύματος έβαλον ἐν τῷ γαζοφυλακίῳ, αὕτη δὲ ἅπασαν ἑαυτῆς τὴν ὕπαρξιν. » Περὶ δὲ ἱματίων, μὴ ἐπιθυμήσῃς περισσὰ ἔχειν ἱμάτια, τὰ ἀρκοῦντα τῇ ἀνάγκῃ τοῦ σώματος προνοοῦ. Ἐπίῤῥιψον μέλλον ἐπὶ Κύριον τὴν μέριμναν σου, καὶ αὐτός σου προ- νοήσει. Αὐτῷ γὰρ, φησὶ, μέλει περὶ ἡμῶν. Ἐὰν δέῃ τροφῶν ἢ ἱματίων, μὴ αἰσχυνθῇς τὰ παρ' ἑτέρων σου προσφερόμενα λαβεῖν. Τοῦτο γὰρ ἐστιν ὑπερη φανίας εἶδος. Ἐὰν δὲ καὶ αὐτὸς ἐν τούτοις περισ σεύῃς, δίδου τῷ ὑστερουμένῳ. Οὕτως ὁ Θεὸς τοὺς ἑαυτοῦ παῖδας οἰκονομεῖσθαι βούλεται. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ ᾿Απόστολος πρὸς Κορινθίους γράφων, περί τῶν ὑστερουμένων ἔλεγε· . Τὸ ὑμῶν περίσσευμα εἰς τὸ ἐκείνων ὑστέρημα, ἵνα καὶ τὸ ἐκείνων περίς- σευμα γένηται εἰς τὸ ὑμῶν ὑστέρημα, όπως γένηται ισότης, καθὰ γέγραπται· Ὁ τὸ πολὺ, οὐκ ἐπλεί νασε, καὶ ὁ τὸ ὀλίγον, οὐκ ἠλαττόνησεν. » Εχων τοίνυν τοῦ ἐνεστῶτος καιροῦ τὰ δέοντα, εἰς τὸν μέλ- λοντα μὴ μεριμνήσης καιρόν· οἷον, ἡμέρας μιᾶς, ἡ ἑβδομάδος, ἢ ἐνιαυτοῦ, ἡ μηνῶν. Ἐνεστηκότος γὰρ τοῦ τῆς αὔριον καιροῦ, αὐτὸς ὁ καιρὸς ἐπιχορηγήσει τὰ δέοντα, ζητοῦντός σου μάλιστα τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, καὶ τὴν δικαιοσύνην τοῦ Θεοῦ. « Ζη Θεοῦ καὶ τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ, καὶ ταῦτα πάντα Ε'. Μὴ κτήσῃ παῖδα· μήποτέ σοι ὁ ὑπεναντίας διά τούτου κινήσῃ σκανδαλόν τι, καὶ ἐκθορυβήσῃ σου τὸ φρόνημα τῶν πολυτελεστάτων τροφών φροντίζειν. γὰρ δυνήσῃ μόνος ἔτι σεαυτοῦ φροντίζειν· κἂν ὡς πρὸς σωματικὴν ἀνάπαυσιν ἐπέλθῃ ὁ λογισμός, ἀλλὰ τὸ κρεῖττον ἐννόει· λέγω δὴ τὴν πνευματικὴν ἀνάπαυσιν· κρείττων γάρ ἐστιν ὡς ἀληθῶς ἡ πνευ ματικὴ ἀνάπαυσις τῆς σωματικῆς. Κἂν ὠφελείας τοῦ παιδὸς χάριν προσβάλλῃ τῇ γνώμῃ, μὴ πεισθής αὐτῷ· οὐ γάρ ἐστι τοῦτο ἡμέτερον ἔργον· ἑτέρων ἐστὶ τῶν ἐν κοινοβίῳ ἁγίων πατέρων. Σεαυτοῦ μό νου τῆς ὠφελείας φρόντιζε, καὶ τὸν τῆς ἡσυχίας περιποιοῦ τρόπον. Μὴ ἀγαπήσῃς οἰκῆσαι μετὰ ἀν Ορώπων ὑλικῶν καὶ ἐμπεριστατων· ἢ μόνος οίχει, ἢ μετὰ ἀδελφῶν τῶν ἄλλων καὶ ὁμοφρόνων σου. Ὁ PATRES ÆGYPT|| SÆCULI IV. Licet panem duntaxat habueris, aut sal, aut A aquam, poles per tree mercedem hospitalitatis ac- quirere; quod si ne illa quidem habueris, tantum- modo autem bono affectu peregrinum exceperis be- nignoque sermone eum donaveris, consimili ratione potes hospitalitatis mercedem consequi. Dictum est enim : c Verbum melius quam datum 6. ' B IV. Hæc de eleemosyna sentire debes. Ne igitur desideraveris opes habere ad distributionem erga pauperes. Nam hæc quoque mali fraus est, quæ ad vanam gloriam sepe vergit, mentemque in nego- tiationis causas injicit. Ilabes in Evangelio a Du- mino Jesu testimonio ornatam viduam, quæ per duo duntaxat minuta, divitum affectum ac vires superavit. c illi enim, inquit, c ex abundanti miserunt in gazophylacium; hæc vero omnia quæ habuit “.» Quod autem spectat ad vestes, noli desiderare multorum superfluorumque vestimento- rum possessionem, provide tantum de iis quæ ad necessitatem corporis suffectura sunt. Jacta po- tius super Dominum curam tuam, et ipse tibi pro- videbit **. Ipsi quippe, inquit, cura est de nobis “. Si alimentis vel vestibus indigeas, ne erubeseas tibi ab aliis oblata accipere; hoc namque est superbiæ species. At si tu hisce abundaveris, ei qui caret tradito. Sic Deus vult famulis suis subveniri. Quo- circa ad Corinthios scribens Apostolus, de inopi- bus dixit: Vestra abundantia illorum inopiam suppleat, ut et illorum abundantia vestræ inopiæ sit supplementum ; ut fiat æqualitas, sicut scri- ptum est : Qui multum, non abundavit; et qui mo dicum, non minoravit . . Obtinens ergo prasenti tempori necessaria, de futuro ne sis sollicitus, verbi gratia in diem unum, vel hebdomadem, vel annuin, aut menses. Nondum enim elapso crastino, idipsum tempus necessaria suppeditabit, præsertim si regnum cœlorum justitiamque Dei quæsieris. Ait quippe Dominus: • Quærite regnum Dei, el justitiam ejus ; et hæc omnia adjicientur vobis “8. › V. Ne habeas apud te puerum, ne forte adver- sarius per eum aliquod in te moveat scandalum, conturbetque animum tuum, ut de cibis maxime c C D Oὐ Psal. Liv, 25. II Cor. viu, 14, sumptuosis curam gerat. Neque enim amplius pote ris solus de te esse sollicitus ; atque si ea cogitatio quasi propter corporis requiem subierit, tu tamen quod præstantius est considera, spiritalem inquam quietem : revera enim melior est spiritalis refectio corporali. Quod si juvandi pueri gratia in mentem venerit, ne credas : hoc enim non est nostri nu- neris; ad alios pertinet opus, sanctos videlicet cœ- nobiorum patres. Tui solius commodum specta el silentil quietlsque mores amplectere. Noli amare habitationem cum hominibus materiæ addictis ac negotiosis; aut solus mane, aut cum fratribus ma- Eccli, xuit, 16, 28. * Marc. x1, 44. 15; Exod. XVI, 18. *8 Matth. vi, 35. **J Petr. v, 7.
«Ῥεμβασμὸς» γὰρ «μετὰ ἐπιθυμίας, μεταλλεύει νοῦν ἄκακον.» Πολλοὶ διὰ τοῦτο πειρασμοί. Φοβοῦ τὸ πταῖσμα, καὶ ἐν τῷ κελλίῳ σου ἑδραῖος ἔσο. Ζ. Ἐὰν φίλους ἔχῃς, φεῦγε τούτων τὰς συνεχεῖς συντυχίας· διὰ μακροῦ γὰρ αὐτοῖς συντυγχάνων εὔχρηστος ἔσῃ. Ἐὰν δὲ καὶ κατανοήσῃς διὰ τούτων αὐτῶν βλάβην σοι γινομένην, μηδὲ ὅλως ἐγγίσῃς. Φίλους γὰρ ἔχειν σε χρὴ τοὺς ὠφελίμους καὶ συμβαλλομένους σου τῇ πολιτείᾳ. Φεῦγε καὶ τῶν πονηρῶν ἀνδρῶν καὶ μαχίμων τὰς συντυχίας· μηδενὶ τούτων συνοικήσῃς· ἀλλὰ γὰρ καὶ τὰς φαύλας αὐτῶν προθέσεις παραιτοῦ· οὔτε γὰρ Θεῷ προσοικειῶνται, οὔτε μὴν παραμένουσιν. Ἄνδρες εἰρηνικοὶ ἔστωσαν φίλοι σοι, ἀδελφοὶ πνευματικοὶ, Πατέρες ἅγιοι. Τούτους γὰρ οὕτως καὶ ὁ Κύριος ἀπεκάλει λέγων· «Μήτηρ μου καὶ ἀδελφοί μου καὶ πατέρες οὗτοί εἰσιν, οἱ ποιοῦντες τὸ θέλημα τοῦ Πατρός μου τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς.» Μετὰ περισπωμένων μὴ συναυλίζου, μηδὲ συμπορευθῇς εἰς συμπόσιον μετ’ αὐτῶν· μήποτέ σε περὶ τὰς ἑαυτῶν ἀπάτας ἑλκύσωσι, καὶ τῆς κατὰ τὴν ἡσυχίαν ἐπιστήμης ἀπαγάγωσιν· ἔστι γὰρ τὸ πάθος τοῦτο ἐν αὐτοῖς·
ὕδωρ, δύνασαι ἐν τούτοις τῆς φιλοξενίας ποιῆσε: τεῖτε, γὰρ, φησὶν ὁ Κύριος, ε τὴν βασιλείαν τοῦ προστεθήσεται ὑμῖν. » τὸν μισθόν· κἂν δὲ μὴ ταῦτα ἔχῃς, μόνον δὲ πρι θέσει ἀγαθῇ ὑποδέξῃ τὸν ξένον, καὶ λόγον εύχρηστον αὐτῷ ἀποδῷς, ὡσαύτως δύνασαι τῆς φιλοξενίας πορίσαι τὸν μισθόν· ἀγαθὸν γὰρ εἴρηται λόγος ὑπὲρ δόμα. Δ'. Τοιαῦτα ἐπὶ τῆς ἐλεημοσύνης σε δεί φρονείν. Αρα οὖν μὴ ἐπιθυμήσῃς πλοῦτον ἔχειν πρὸς διά- δοσιν τῶν πενήτων. Εστι γὰρ καὶ αὐτὴ ἀπάτῃ τοῦ πονηροῦ, πρὸς κενοδοξίαν πολλάκις προσερχομένη, καὶ εἰς πολυπραγμοσύνης αἰτίας ἐμβάλλουσα τὸν νοῦν. Ἔχεις ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ ὑπὸ τοῦ Κυρίου Ἰη σοῦ μαρτυρουμένην χήραν, διὰ δύο μόνων λεπτών τὴν τῶν πλουσίων ὑπερβεβηκυίαν προαίρεσίν τε καὶ δύναμιν. • Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ, ο φησίν, ο ἐκ τοῦ πε ρισσεύματος έβαλον ἐν τῷ γαζοφυλακίῳ, αὕτη δὲ ἅπασαν ἑαυτῆς τὴν ὕπαρξιν. » Περὶ δὲ ἱματίων, μὴ ἐπιθυμήσῃς περισσὰ ἔχειν ἱμάτια, τὰ ἀρκοῦντα τῇ ἀνάγκῃ τοῦ σώματος προνοοῦ. Ἐπίῤῥιψον μέλλον ἐπὶ Κύριον τὴν μέριμναν σου, καὶ αὐτός σου προ- νοήσει. Αὐτῷ γὰρ, φησὶ, μέλει περὶ ἡμῶν. Ἐὰν δέῃ τροφῶν ἢ ἱματίων, μὴ αἰσχυνθῇς τὰ παρ' ἑτέρων σου προσφερόμενα λαβεῖν. Τοῦτο γὰρ ἐστιν ὑπερη φανίας εἶδος. Ἐὰν δὲ καὶ αὐτὸς ἐν τούτοις περισ σεύῃς, δίδου τῷ ὑστερουμένῳ. Οὕτως ὁ Θεὸς τοὺς ἑαυτοῦ παῖδας οἰκονομεῖσθαι βούλεται. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ ᾿Απόστολος πρὸς Κορινθίους γράφων, περί τῶν ὑστερουμένων ἔλεγε· . Τὸ ὑμῶν περίσσευμα εἰς τὸ ἐκείνων ὑστέρημα, ἵνα καὶ τὸ ἐκείνων περίς- σευμα γένηται εἰς τὸ ὑμῶν ὑστέρημα, όπως γένηται ισότης, καθὰ γέγραπται· Ὁ τὸ πολὺ, οὐκ ἐπλεί νασε, καὶ ὁ τὸ ὀλίγον, οὐκ ἠλαττόνησεν. » Εχων τοίνυν τοῦ ἐνεστῶτος καιροῦ τὰ δέοντα, εἰς τὸν μέλ- λοντα μὴ μεριμνήσης καιρόν· οἷον, ἡμέρας μιᾶς, ἡ ἑβδομάδος, ἢ ἐνιαυτοῦ, ἡ μηνῶν. Ἐνεστηκότος γὰρ τοῦ τῆς αὔριον καιροῦ, αὐτὸς ὁ καιρὸς ἐπιχορηγήσει τὰ δέοντα, ζητοῦντός σου μάλιστα τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, καὶ τὴν δικαιοσύνην τοῦ Θεοῦ. « Ζη Θεοῦ καὶ τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ, καὶ ταῦτα πάντα Ε'. Μὴ κτήσῃ παῖδα· μήποτέ σοι ὁ ὑπεναντίας διά τούτου κινήσῃ σκανδαλόν τι, καὶ ἐκθορυβήσῃ σου τὸ φρόνημα τῶν πολυτελεστάτων τροφών φροντίζειν. γὰρ δυνήσῃ μόνος ἔτι σεαυτοῦ φροντίζειν· κἂν ὡς πρὸς σωματικὴν ἀνάπαυσιν ἐπέλθῃ ὁ λογισμός, ἀλλὰ τὸ κρεῖττον ἐννόει· λέγω δὴ τὴν πνευματικὴν ἀνάπαυσιν· κρείττων γάρ ἐστιν ὡς ἀληθῶς ἡ πνευ ματικὴ ἀνάπαυσις τῆς σωματικῆς. Κἂν ὠφελείας τοῦ παιδὸς χάριν προσβάλλῃ τῇ γνώμῃ, μὴ πεισθής αὐτῷ· οὐ γάρ ἐστι τοῦτο ἡμέτερον ἔργον· ἑτέρων ἐστὶ τῶν ἐν κοινοβίῳ ἁγίων πατέρων. Σεαυτοῦ μό νου τῆς ὠφελείας φρόντιζε, καὶ τὸν τῆς ἡσυχίας περιποιοῦ τρόπον. Μὴ ἀγαπήσῃς οἰκῆσαι μετὰ ἀν Ορώπων ὑλικῶν καὶ ἐμπεριστατων· ἢ μόνος οίχει, ἢ μετὰ ἀδελφῶν τῶν ἄλλων καὶ ὁμοφρόνων σου. Ὁ PATRES ÆGYPT|| SÆCULI IV. Licet panem duntaxat habueris, aut sal, aut A aquam, poles per tree mercedem hospitalitatis ac- quirere; quod si ne illa quidem habueris, tantum- modo autem bono affectu peregrinum exceperis be- nignoque sermone eum donaveris, consimili ratione potes hospitalitatis mercedem consequi. Dictum est enim : c Verbum melius quam datum 6. ' B IV. Hæc de eleemosyna sentire debes. Ne igitur desideraveris opes habere ad distributionem erga pauperes. Nam hæc quoque mali fraus est, quæ ad vanam gloriam sepe vergit, mentemque in nego- tiationis causas injicit. Ilabes in Evangelio a Du- mino Jesu testimonio ornatam viduam, quæ per duo duntaxat minuta, divitum affectum ac vires superavit. c illi enim, inquit, c ex abundanti miserunt in gazophylacium; hæc vero omnia quæ habuit “.» Quod autem spectat ad vestes, noli desiderare multorum superfluorumque vestimento- rum possessionem, provide tantum de iis quæ ad necessitatem corporis suffectura sunt. Jacta po- tius super Dominum curam tuam, et ipse tibi pro- videbit **. Ipsi quippe, inquit, cura est de nobis “. Si alimentis vel vestibus indigeas, ne erubeseas tibi ab aliis oblata accipere; hoc namque est superbiæ species. At si tu hisce abundaveris, ei qui caret tradito. Sic Deus vult famulis suis subveniri. Quo- circa ad Corinthios scribens Apostolus, de inopi- bus dixit: Vestra abundantia illorum inopiam suppleat, ut et illorum abundantia vestræ inopiæ sit supplementum ; ut fiat æqualitas, sicut scri- ptum est : Qui multum, non abundavit; et qui mo dicum, non minoravit . . Obtinens ergo prasenti tempori necessaria, de futuro ne sis sollicitus, verbi gratia in diem unum, vel hebdomadem, vel annuin, aut menses. Nondum enim elapso crastino, idipsum tempus necessaria suppeditabit, præsertim si regnum cœlorum justitiamque Dei quæsieris. Ait quippe Dominus: • Quærite regnum Dei, el justitiam ejus ; et hæc omnia adjicientur vobis “8. › V. Ne habeas apud te puerum, ne forte adver- sarius per eum aliquod in te moveat scandalum, conturbetque animum tuum, ut de cibis maxime c C D Oὐ Psal. Liv, 25. II Cor. viu, 14, sumptuosis curam gerat. Neque enim amplius pote ris solus de te esse sollicitus ; atque si ea cogitatio quasi propter corporis requiem subierit, tu tamen quod præstantius est considera, spiritalem inquam quietem : revera enim melior est spiritalis refectio corporali. Quod si juvandi pueri gratia in mentem venerit, ne credas : hoc enim non est nostri nu- neris; ad alios pertinet opus, sanctos videlicet cœ- nobiorum patres. Tui solius commodum specta el silentil quietlsque mores amplectere. Noli amare habitationem cum hominibus materiæ addictis ac negotiosis; aut solus mane, aut cum fratribus ma- Eccli, xuit, 16, 28. * Marc. x1, 44. 15; Exod. XVI, 18. *8 Matth. vi, 35. **J Petr. v, 7.
PG 40:1260μὴ ἐκκλίνῃς τὸ οὖς σου εἰς τοὺς λόγους αὐτῶν, καὶ ἐννοίας καρδίας αὐτῶν μὴ παραδέξῃ. Εἰσὶ γὰρ ὄντως ἐπιζήμιοι. Ἐπὶ τοὺς πιστοὺς τῆς γῆς ἔστω σοι ὁ πόθος, καὶ ὁ πόνος τῆς καρδίας σου εἰς ζῆλον πένθους αὐτῶν. «Οἱ ὀφθαλμοί μου» γὰρ «ἐπὶ τοὺς πιστοὺς τῆς γῆς, τοῦ συγκαθῆσθαι αὐτοὺς μετ’ ἐμοῦ.» Ἐὰν δέ τις καὶ τῶν κατὰ τὴν ἀγάπην τοῦ Θεοῦ πορευομένων, ἐλθὼν πρὸς σὲ ἐπὶ τὸ φαγεῖν προσκαλέσηταί σε, καὶ θέλεις ὑπάγειν, ὕπαγε μὲν, τάχιον δὲ ἐν τῷ κελλίῳ σου ὑπόστρεφε. Εἰ δυνατὸν, ἐκτὸς τούτου μὴ καθευδήσῃς ποτέ· ἵνα διαπαντός σοι παραμείνῃ τῆς ἡσυχίας ἡ χάρις, καὶ τῆς ἐν αὐτῷ προθέσεως ἀνεμπόδιστον ἕξεις τὴν λατρείαν. Η. Μὴ γίνου ἐπιθυμητὴς βρωμάτων καλῶν, καὶ τῶν κατὰ τὴν σπατάλην ἀπατῶν. «Ἡ γὰρ σπαταλῶσα, ζῶσα τέθνηκεν,» ὡς καὶ ὁ Ἀπόστολός φησι. Μὴ χορτάσῃς τὴν κοιλίαν σου ἐν βρώμασιν ἀλλοτρίων, ἵνα μὴ πόθος σοι τούτων γένηται, καὶ περὶ τὰς ἔξω τραπέζας ἐμποιήσῃ σοι τὸν πόθον. Εἴρηται γάρ· «Μὴ ἀπατᾶσθε χορτασίᾳ κοιλίας.» Ἐὰν δὲ καὶ συνεχῶς ἔξω τοῦ κελλίου σου θεάσῃ σεαυτὸν προσκαλούμενον, παραιτοῦ. Ἔστι γὰρ ἐπιζήμιος ἡ ἔξω τοῦ κελλίου σου συνεχὴς διατριβή·
γὰρ μετὰ ἀνθρώπων ὑλικῶν καὶ ἐμπεριστατων οἰ- κῶν, πάντως κοινωνήσει καὶ αὐτὸς τῇ τούτων περι στάσει, καὶ δουλεύσει ἀνθρωπίναις ἐπιταγαῖς, λα λιαῖς τε ματαίαις, καὶ τοῖς ἄλλοις ἅπασι δεινοῖς, ὀργῇ, λύπῃ, μανίᾳ τῶν ὑλῶν, φόβῳ, τῷ σκανδάλῳ. Γονικαῖς μερίμναις ή συγγενικαῖς φιλίαις μὴ συν απαχθῇς· ἀλλὰ γὰρ καὶ πρὸς τούτους αὐτοὺς συν- εχεῖς συντυχίας παραιτοῦ, μήποτέ σε αποσυλήσωσι τῆς ἐν τῷ κελλίῳ ἡσυχίας, καὶ περὶ τὰς ἑαυτῶν περιστάσεις ἀγάγωσιν. « "Αφες, » φησὶν ὁ Κύριος, • τοὺς νεκροὺς θάψαι τοὺς ἑαυτῶν νεκρούς· σὺ δὲ δεῦρο ἀκολούθει μοι. » Ἐὰν δὲ καὶ τὸ κελλίον ἐν ᾧ καθέζῃ εὐπερίστατον ᾖ, φεύγε, καὶ αὐτοῦ μὴ φείσῃ, μὴ ἐκλυθῇς εἰς ἀγάπην αὐτοῦ· πάντα ποίει, πάντα πρᾶττε, πῶς δυνηθῇς ἡσυχάσαι καὶ σχολάσαι, καὶ σπούδασαι γενέσθαι ἐν τοῖς τοῦ Θεοῦ θελήμασι, καὶ ἐν τῇ πάλῃ τῶν ἀοράτων. Γ'. Εἰ μὴ δύνασαι ῥᾳδίως ἡσυχάσαι ἐν τοῖς σοῖς μέρεσι, δός σου ἐπὶ ξενιτείαν τὴν πρόθεσιν, καὶ ἐπὶ ταύτην αὐτὴν κατάσπευδέ σου τὸν λογισμόν. Γενοῦ καθάπερ τις πραγματευτής ἄριστος, τὰ πάντα πρὸς ἡσυχίαν δοκιμάζων, καὶ τὰ πρὸς ταύτην ἤσυχα καὶ χρήσιμα διὰ πάντων κατέχων. Πλήν λέγω σοι, ξενι τείαν ἀγάπα· ἀπαλλάττει γάρ σε τῶν κατὰ τὴν ἰδίαν. χώραν περιστάσεων, καὶ τῆς κατὰ τὴν ἡσυ χίαν ὠφελείας μόνον ἀπολαύειν ποιεῖ. Τὰς ἐν πόλει διατριβὰς φεύγε, καὶ τὰς ἐν ἐρημίᾳ καρτέρησον. • Ιδού ο γάρ, φησὶν ὁ ἅγιος, « ἐμάκρυνα φυγαδεύων, καὶ ηὐλίσθην ἐν τῇ ἐρήμῳ. » Εἰ δυνατὸν, τὸ καθ ὅλου εἰς πόλιν μὴ ἀπαντήσῃς· οὐδὲν γὰρ εὔχρηστον, οὐδὲν χρήσιμον, οὐδὲν ὠφέλιμον τῇ πολιτείᾳ σου ἐκεῖ θεάσῃ. « Εἶδον, » φησὶ πάλιν ὁ ἅγιος, «ἀνομίαν καὶ ἀντιλογίαν ἐν τῇ πόλει. » Τοὺς οὖν ἰδίους καὶ ἀπερισπάστους δίωκε τόπους, μὴ δειλιάσης εἶχον (58) αὐτῶν. Ἐὰν δὲ καὶ δαιμόνων φαντασίας ἐκεῖ θεάσῃ, μὴ πτοηθῇς, μηδὲ ἀποφύγῃς τὸ στάδιον τῆς ἡμε τέρας ὠφελείας· ἀφόβως ὑπόμεινον, καὶ ὄψει τοῦ Θεοῦ τὰ μεγαλεῖα, τὴν ἀντίληψιν, τὴν κηδεμονίαν, τὴν ἄλλην ἅπασαν ἐπὶ σωτηρίᾳ πληροφορίαν. Προσ εδεχόμην, γὰρ, φησὶν ὁ μακάριος ἀνὴρ, ε τὸν σώ- ζοντά με ἀπὸ ὀλιγοψυχίας καὶ ἀπὸ καταιγίδος. » Μή σου νικήσῃ λέμβους επιθυμία τήν προαίρεσιν· • Ρεμβασμός, γὰρ « μετὰ ἐπιθυμίας, μεταλλεύει νοῦν ἄκακον. » Πολλοὶ διὰ τοῦτο πειρασμοί. Φοβοῦ τὸ πταίσμα, καὶ ἐν τῷ κελλίῳ σου ἑδραῖος ἔσο. Ζ'. Ἐὰν φίλους ἔχης, φεύγε τούτων τὰς συνεχεῖς συντυχίας· διὰ μακροῦ γὰρ αὐτοῖς συντυγχάνων εύχρηστος ἔσῃ. Ἐὰν δὲ καὶ κατανοήσῃς διὰ τούτων αὐτῶν βλάβην τοι γινομένην, μηδὲ ὅλως ἐγγίσῃς. Φίλους γὰρ ἔχειν σε χρὴ τοὺς ὠφελίμους καὶ συμ- βαλλομένους σου τῇ πολιτείᾳ. Φεῦγε καὶ τῶν πονη- ρῶν ἀνδρῶν καὶ μαχίμων τὰς συντυχίας· μηδενὶ τούτων συνοικήσῃς· ἀλλὰ γὰρ καὶ τὰς φαύλας αὐ τῶν προθέσεις παραιτοῦ· οὔτε γὰρ Θεῷ προσοι- * σε EVAGRII PONTICI RER. MONAC. RATIONES. A teria carentibus, tibique consentoneis. Nam qui B C Matth. vin, 22. ." Psal. Liv, 8. ibid. 10. PATROL. GR. XL. habitat cum hominibus materialibus ac impeditis, et ipse prorsus eorum turbulenti status particeps futurus est, servietque humanis mandatis, vanis colloquiis, caterisque omnibus vitiis, ira, tristitiæ, insaniæ erga res materiales, timori, scandalo. Ne corripiaris curis parentalibus, aut cognatorum amicitiis : quinimo et assiduos cum iis congressus vita, ne forte a cellæ quiete te auferant, et ad sua traducant negotia. . Dimiue, inquit Dominus, • norwos sepelire mortuos suos ; tu vero veni, se- quere me › Si vero cella in qua resides impedi- mento sit, fugito, neque illi pareas, nec in amo- rem ejus resolvaris : omnia fac, omnia age, quo tranquille vivere et vacare queas, nec non contende in Dei voluntatibus ac in pugna adversus invisibilia consistere. • , VI. Si in tua regione non potes facile vitam quietam ducere, propositum tuum ad peregrinatio nem tradito, atque ad illam ipsam incita animum tuum. Esto velut optimus negotiator, cuncta ad quietem probans, quæque ad eam constabiliendam conducunt omnino retinens. Cæterum dico tibi, peregrinationem dilige; te enim ab incommodita- tibus patriæ tuæ liberabit, efficietque ut solus silen- tii emolumento fruaris. In urbe commorari fuge, in solitudine perdura. ‹ Ecce enim, ait sanctus vir, ‹ elongavi ſugiens, et mansi in solitudine **. Si fieri potest, nullatenus ad urbem proficiscaris ; nihil quippe commodum, nibil utile, nihil conduci- bile professioni tuæ illic intueberis. Iterum ait sanctus : « Vidi iniquitatem et contradictionem in civitate ". » Loca ergo secreta et quieta seclare, neque formides illorum inopiam. Quod si illic dæ- monum spectra apparuerint, noli terreri, neque a stadio emolumenti nostri aufugias : interritus per- mane, et c magnalia, Dei conspicies ", auxilium, curam, reliquamque omnen de salute plenitudinem. • Exspectabam enim, ait beatus ille vir, c eum qui salvum me fecit a pusillanimitate spiritus et a tempestate ", Vagationis desiderium animi Lul › sententiam non vincat: «Inconstantia > enim ‹ cuni concupiscentia, transvertit sensum sine mali- tia "., Multæ ea de causa exsistunt contentio- Dnes. Time casum, et in cella tua stabilis firmus- que sis. VII. Si amicos habueris, continuos cum illis congressus fuge: cum enim longa per intervalla collocutus eis fueris, utilis eris. Sin vero senseris tibi per eosdem damnum afſferri, nullatenus appro- pinques. Nam oportet habere te amicos utiles et ad vitæ tuæ institutum aptos. Sed et fugito pravo- rum virorum et pugnacium congressus; cum horum nullo ne habites; quinimo pravas illorum intentio- nes repudia; non enim Deo adhærent, neque in * Exod. xiv, 13. ss Psal. Liv, 9. Sap. iv, 12. (58) An πτωχόν ex Theodor.
ἀφαιρεῖται τὴν χάριν, σκοτοῖ τὸ φρόνημα, μαραίνει τὸν πόθον. Ἴδε μοι κεράμιον οἴνου πλεῖστον ἐγχρονίσαν ἐν τῷ τόπῳ, καὶ κείμενον ἀσάλευτον, πῶς παρασκευάζει τὸν οἶνον λαμπρὸν, καθιστάμενον, εὐώδη· ἐὰν δὲ ὧδε κἀκεῖσε περιφέρηται, τεταραγμένον, στυγνὸν, πάσης ὁμοῦ τῆς ἐκ τῆς τρυγίας κακίας τὴν ἀηδίαν ἐπιδεικνύμενον. Τοιγαροῦν τούτῳ παραπλησιάσας σεαυτὸν, πειρῶ τῆς ὠφελείας, κόπτε τῶν πολλῶν τὰς σχέσεις, μή σου ὁ νοῦς περισπαστικὸς γένηται, καὶ τὸν τῆς ἡσυχίας ταράξῃ τρόπον. Ἐργασίας χειρῶν φρόντιζε, καὶ τοῦτο αὐτὸ, εἰ δυνατὸν, νυκτὸς καὶ ἡμέρας, πρὸς τὸ μὴ ἐπιβαρῆσαί τινα, μᾶλλον δὲ καὶ εἰς τὸ μεταδιδόναι, καθάπερ καὶ παραινεῖ λέγων ὁ ἱερὸς ἀπόστολος Παῦλος· ἵνα δὴ καὶ ἐν τούτῳ τὸν τῆς ἀκηδίας καταπαλαίσῃς δαίμονα, καὶ τὰς ἄλλας πάσας ἐπιθυμίας τοῦ ἐχθροῦ διάρῃς. Ἐπίκειται γὰρ τῇ ἀργίᾳ ὁ τῆς ἀκηδίας δαίμων, καὶ ἐν ἐπιθυμίαις ἐστὶν, ὥς φησιν. Ἀποδόσεως καὶ λήψεως οὐκ ἐκφεύξῃ ἁμαρτίαν. Εἴτε οὖν πωλεῖς, εἴτε ἀγοράζεις, μικρόν τι τοῦ ἴσου ζημίωσον σεαυτόν·
γὰρ μετὰ ἀνθρώπων ὑλικῶν καὶ ἐμπεριστατων οἰ- κῶν, πάντως κοινωνήσει καὶ αὐτὸς τῇ τούτων περι στάσει, καὶ δουλεύσει ἀνθρωπίναις ἐπιταγαῖς, λα λιαῖς τε ματαίαις, καὶ τοῖς ἄλλοις ἅπασι δεινοῖς, ὀργῇ, λύπῃ, μανίᾳ τῶν ὑλῶν, φόβῳ, τῷ σκανδάλῳ. Γονικαῖς μερίμναις ή συγγενικαῖς φιλίαις μὴ συν απαχθῇς· ἀλλὰ γὰρ καὶ πρὸς τούτους αὐτοὺς συν- εχεῖς συντυχίας παραιτοῦ, μήποτέ σε αποσυλήσωσι τῆς ἐν τῷ κελλίῳ ἡσυχίας, καὶ περὶ τὰς ἑαυτῶν περιστάσεις ἀγάγωσιν. « "Αφες, » φησὶν ὁ Κύριος, • τοὺς νεκροὺς θάψαι τοὺς ἑαυτῶν νεκρούς· σὺ δὲ δεῦρο ἀκολούθει μοι. » Ἐὰν δὲ καὶ τὸ κελλίον ἐν ᾧ καθέζῃ εὐπερίστατον ᾖ, φεύγε, καὶ αὐτοῦ μὴ φείσῃ, μὴ ἐκλυθῇς εἰς ἀγάπην αὐτοῦ· πάντα ποίει, πάντα πρᾶττε, πῶς δυνηθῇς ἡσυχάσαι καὶ σχολάσαι, καὶ σπούδασαι γενέσθαι ἐν τοῖς τοῦ Θεοῦ θελήμασι, καὶ ἐν τῇ πάλῃ τῶν ἀοράτων. Γ'. Εἰ μὴ δύνασαι ῥᾳδίως ἡσυχάσαι ἐν τοῖς σοῖς μέρεσι, δός σου ἐπὶ ξενιτείαν τὴν πρόθεσιν, καὶ ἐπὶ ταύτην αὐτὴν κατάσπευδέ σου τὸν λογισμόν. Γενοῦ καθάπερ τις πραγματευτής ἄριστος, τὰ πάντα πρὸς ἡσυχίαν δοκιμάζων, καὶ τὰ πρὸς ταύτην ἤσυχα καὶ χρήσιμα διὰ πάντων κατέχων. Πλήν λέγω σοι, ξενι τείαν ἀγάπα· ἀπαλλάττει γάρ σε τῶν κατὰ τὴν ἰδίαν. χώραν περιστάσεων, καὶ τῆς κατὰ τὴν ἡσυ χίαν ὠφελείας μόνον ἀπολαύειν ποιεῖ. Τὰς ἐν πόλει διατριβὰς φεύγε, καὶ τὰς ἐν ἐρημίᾳ καρτέρησον. • Ιδού ο γάρ, φησὶν ὁ ἅγιος, « ἐμάκρυνα φυγαδεύων, καὶ ηὐλίσθην ἐν τῇ ἐρήμῳ. » Εἰ δυνατὸν, τὸ καθ ὅλου εἰς πόλιν μὴ ἀπαντήσῃς· οὐδὲν γὰρ εὔχρηστον, οὐδὲν χρήσιμον, οὐδὲν ὠφέλιμον τῇ πολιτείᾳ σου ἐκεῖ θεάσῃ. « Εἶδον, » φησὶ πάλιν ὁ ἅγιος, «ἀνομίαν καὶ ἀντιλογίαν ἐν τῇ πόλει. » Τοὺς οὖν ἰδίους καὶ ἀπερισπάστους δίωκε τόπους, μὴ δειλιάσης εἶχον (58) αὐτῶν. Ἐὰν δὲ καὶ δαιμόνων φαντασίας ἐκεῖ θεάσῃ, μὴ πτοηθῇς, μηδὲ ἀποφύγῃς τὸ στάδιον τῆς ἡμε τέρας ὠφελείας· ἀφόβως ὑπόμεινον, καὶ ὄψει τοῦ Θεοῦ τὰ μεγαλεῖα, τὴν ἀντίληψιν, τὴν κηδεμονίαν, τὴν ἄλλην ἅπασαν ἐπὶ σωτηρίᾳ πληροφορίαν. Προσ εδεχόμην, γὰρ, φησὶν ὁ μακάριος ἀνὴρ, ε τὸν σώ- ζοντά με ἀπὸ ὀλιγοψυχίας καὶ ἀπὸ καταιγίδος. » Μή σου νικήσῃ λέμβους επιθυμία τήν προαίρεσιν· • Ρεμβασμός, γὰρ « μετὰ ἐπιθυμίας, μεταλλεύει νοῦν ἄκακον. » Πολλοὶ διὰ τοῦτο πειρασμοί. Φοβοῦ τὸ πταίσμα, καὶ ἐν τῷ κελλίῳ σου ἑδραῖος ἔσο. Ζ'. Ἐὰν φίλους ἔχης, φεύγε τούτων τὰς συνεχεῖς συντυχίας· διὰ μακροῦ γὰρ αὐτοῖς συντυγχάνων εύχρηστος ἔσῃ. Ἐὰν δὲ καὶ κατανοήσῃς διὰ τούτων αὐτῶν βλάβην τοι γινομένην, μηδὲ ὅλως ἐγγίσῃς. Φίλους γὰρ ἔχειν σε χρὴ τοὺς ὠφελίμους καὶ συμ- βαλλομένους σου τῇ πολιτείᾳ. Φεῦγε καὶ τῶν πονη- ρῶν ἀνδρῶν καὶ μαχίμων τὰς συντυχίας· μηδενὶ τούτων συνοικήσῃς· ἀλλὰ γὰρ καὶ τὰς φαύλας αὐ τῶν προθέσεις παραιτοῦ· οὔτε γὰρ Θεῷ προσοι- * σε EVAGRII PONTICI RER. MONAC. RATIONES. A teria carentibus, tibique consentoneis. Nam qui B C Matth. vin, 22. ." Psal. Liv, 8. ibid. 10. PATROL. GR. XL. habitat cum hominibus materialibus ac impeditis, et ipse prorsus eorum turbulenti status particeps futurus est, servietque humanis mandatis, vanis colloquiis, caterisque omnibus vitiis, ira, tristitiæ, insaniæ erga res materiales, timori, scandalo. Ne corripiaris curis parentalibus, aut cognatorum amicitiis : quinimo et assiduos cum iis congressus vita, ne forte a cellæ quiete te auferant, et ad sua traducant negotia. . Dimiue, inquit Dominus, • norwos sepelire mortuos suos ; tu vero veni, se- quere me › Si vero cella in qua resides impedi- mento sit, fugito, neque illi pareas, nec in amo- rem ejus resolvaris : omnia fac, omnia age, quo tranquille vivere et vacare queas, nec non contende in Dei voluntatibus ac in pugna adversus invisibilia consistere. • , VI. Si in tua regione non potes facile vitam quietam ducere, propositum tuum ad peregrinatio nem tradito, atque ad illam ipsam incita animum tuum. Esto velut optimus negotiator, cuncta ad quietem probans, quæque ad eam constabiliendam conducunt omnino retinens. Cæterum dico tibi, peregrinationem dilige; te enim ab incommodita- tibus patriæ tuæ liberabit, efficietque ut solus silen- tii emolumento fruaris. In urbe commorari fuge, in solitudine perdura. ‹ Ecce enim, ait sanctus vir, ‹ elongavi ſugiens, et mansi in solitudine **. Si fieri potest, nullatenus ad urbem proficiscaris ; nihil quippe commodum, nibil utile, nihil conduci- bile professioni tuæ illic intueberis. Iterum ait sanctus : « Vidi iniquitatem et contradictionem in civitate ". » Loca ergo secreta et quieta seclare, neque formides illorum inopiam. Quod si illic dæ- monum spectra apparuerint, noli terreri, neque a stadio emolumenti nostri aufugias : interritus per- mane, et c magnalia, Dei conspicies ", auxilium, curam, reliquamque omnen de salute plenitudinem. • Exspectabam enim, ait beatus ille vir, c eum qui salvum me fecit a pusillanimitate spiritus et a tempestate ", Vagationis desiderium animi Lul › sententiam non vincat: «Inconstantia > enim ‹ cuni concupiscentia, transvertit sensum sine mali- tia "., Multæ ea de causa exsistunt contentio- Dnes. Time casum, et in cella tua stabilis firmus- que sis. VII. Si amicos habueris, continuos cum illis congressus fuge: cum enim longa per intervalla collocutus eis fueris, utilis eris. Sin vero senseris tibi per eosdem damnum afſferri, nullatenus appro- pinques. Nam oportet habere te amicos utiles et ad vitæ tuæ institutum aptos. Sed et fugito pravo- rum virorum et pugnacium congressus; cum horum nullo ne habites; quinimo pravas illorum intentio- nes repudia; non enim Deo adhærent, neque in * Exod. xiv, 13. ss Psal. Liv, 9. Sap. iv, 12. (58) An πτωχόν ex Theodor.
PG 40:1261μὴ τοῖς κατ’ ἀκρίβειαν ἢ τοῖς περὶ τὴν τιμὴν φιλοκερδείας ἐπενεχθεὶς τρόποις, ἐπὶ τὰ βλαβερὰ τῶν τῆς ψυχῆς αἰτιῶν καταπέσῃς, φιλονεικίας, ἐπιορκίας, ταῖς τῶν λόγων σου ἐναλλαγαῖς, καὶ ἐν τοῖς τοιούτοις τὴν ἔντιμον τῆς ἡμετέρας προθέσεως ἀτιμάσῃς καὶ καταισχύνῃς ἀξίαν. Οὕτως καὶ αὐτὸς ἐννοῶν ἀποδόσεώς σου καὶ λήψεώς σου φυλάςσου. Εἰ δὲ τὸ κρεῖττον αἱρῇ, καὶ ἔστι σοι τοῦτο δυνατὸν, ἐπὶ ἕτερόν τινα πιστὸν ἄνδρα παράῤῥιψόν σου τὴν φροντίδα, ὅπως οὕτως εὔθυμος γενόμενος, χρηστὰς καὶ ἐπιχαρεῖς ἕξεις τὰς ἐλπίδας. Θ. Ταῦτά σοι οὕτως παραινεῖν οἶδε τὰ χρήσιμα ὁ τῆς ἡσυχίας τρόπος. Φέρε δὴ καὶ τῶν ἑξῆς ἐπιφερομένων ἐν αὐτῇ πραγμάτων παραθήσομαί σοι τὸν νοῦν· σὺ δέ μοι ἄκουε, καὶ ποίει ἃ ἐντέλλομαί σοι. Καθεζόμενος ἐν τῷ κελλίῳ σου. συνάγαγέ σου τὸν νοῦν· μνήσθητι ἡμέρας θανάτου· ἴδε τότε τοῦ σώματος τὴν νέκρωσιν· ἐννόει τὴν συμφοράν· λάβε τὸν πόνον· κατάγνωθι τῆς ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ ματαιότητος· ἐπιμέλησαι τῆς τε ἐπιεικείας καὶ τῆς σπουδῆς, ἵνα δυνηθῇς διαπαντὸς μένειν τῇ αὐτῇ προθέσει τῆς ἡσυχίας. καὶ μὴς ἀσθενήσας. Μνήσθητι δὲ καὶ τῆς ἐν τῷ ᾅδῃ νυνὶ καταστάσεως·
κειῶνται, ούτε μὴν παραμένουσιν. "Ανδρες εἰρηνικοί ἔστωσαν φίλοι σοι, ἀδελφοὶ πνευματικοί, Πατέρες ἅγιοι. Τούτους γὰρ οὕτως καὶ ὁ Κύριος ἀπεκάλει λέγων· « Μήτηρ μου καὶ ἀδελφοί μου καὶ πατέρες οὗτοί εἰσιν, οἱ ποιοῦντες τὸ θέλημα τοῦ Πατρός μου τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Μετὰ περισπωμένων μὴ συναυλίζου, μηδὲ συμπορευθῇς εἰς συμπόσιον μετ αὐτῶν· μήποτέ σε περὶ τὰς ἑαυτῶν ἀπάτας ἑλκύ σωσι, καὶ τῆς κατὰ τὴν ἡσυχίαν ἐπιστήμης ἀπαγά γωσιν· ἔστι γὰρ τὸ πάθος τοῦτο ἐν αὐτοῖς· μὴ ἐκε κλίνῃς τὸ οὖς σου εἰς τοὺς λόγους αὐτῶν, καὶ ἐν νοίας καρδίας αὐτῶν μὴ παραδέξῃ. Εἰσὶ γὰρ ὄντως ἐπιζήμιοι. Ἐπὶ τοὺς πιστοὺς τῆς γῆς ἔστω σοι δ πόθος, καὶ ἡ πόνος τῆς καρδίας σου εἰς ζῆλον πέν θους αὐτῶν. « Οἱ ὀφθαλμοί μου » γὰρ ἐπὶ τοὺς πιστοὺς τῆς γῆς, τοῦ συγκαθῆσθαι αὐτοὺς μετ᾿ ἐμοῦ. Ἐὰν δέ τις καὶ τῶν κατὰ τὴν ἀγάπην τοῦ Θεοῦ πορευο μένων, ἐλθὼν πρὸς σὲ ἐπὶ τὸ φαγεῖν προσκαλέσηταί σε, καὶ θέλεις ὑπάγειν, ύπαγε μὲν, τάχιον δὲ ἐν τῷ κελλίῳ σου υπόστρεφε. Εἰ δυνατόν, ἐκτὸς τούτου μὴ καθευδήσῃς ποτέ· ἵνα διαπαντός σοι παραμείνῃ τῆς ἡσυχίας ἡ χάρις, καὶ τῆς ἐν αὐτῷ προθέσεως ἀνεμ πόδιστον ἕξεις τὴν λατρείαν. > > Η'. Μὴ γίνου ἐπιθυμητής βρωμάτων καλῶν, καὶ τῶν κατὰ τὴν σπατάλην ἀπατῶν. « Ἡ γὰρ σπαταλώσα, ζῶσα τέθνηκεν, » ὡς καὶ ὁ ᾿Απόστολός φησι. Μη χορ τάσῃς τὴν κοιλίαν σου ἐν βρώμασιν ἀλλοτρίων, ἵνα μὴ πόθος σοι τούτων γένηται, καὶ περὶ τὰς ἔξω τρα πέζας ἐμποιήσῃ σοι τὸν πόθον. Εἴρηται γάρ· «Μὴ ἀπατᾶσθε χορτασία κοιλίας. Ἐὰν δὲ καὶ συνεχῶς ἔξω τοῦ κελλίου του θεάση σε αυτόν προσκαλούμενον, παραιτοῦ. Ἔστι γὰρ ἐπιζήμιος ἡ ἔξω τοῦ κελλίου σου συνεχής διατριβή· ἀφαιρεῖται τὴν χάριν, σκοτοί τὸ φρόνημα, μαραίνει τὸν πόθον. Ιδε μοι κεράμιον οἴνου πλεῖστον ἐγχρονίσαν ἐν τῷ τόπῳ, καὶ κείμενον ἀσάλευτον, πῶς παρασκευάζει τὸν οἶνον λαμπρὸν, καθιστάμενον, εὐώδη· ἐὰν δὲ ὧδε κἀκεῖσε περιφέρη- ται, τεταραγμένον, στυγνόν, πάσης ὁμοῦ τῆς ἐκ τῆς τρυγίας κακίας τὴν ἀηδίαν ἐπιδεικνύμενον. Τοιγαρ- οὖν τούτῳ παραπλησιάσας σεαυτόν, πειρῶ τῆς ὠφε λείας, κόπτε τῶν πολλῶν τὰς σχέσεις, μή σου ὁ νοῦς περισπαστικός (59) γένηται, καὶ τὸν τῆς ἡσυχίας ταράξῃ τρόπον. Εργασίας χειρῶν φρόντιζε, καὶ τοῦτο αὐτὸ, εἰ δυνατόν, νυκτὸς καὶ ἡμέρας, πρὸς τὸ μὴ ἐπιβαρῆσαί τινα, μᾶλλον δὲ καὶ εἰς τὸ μεταδιδόναι, καθάπερ καὶ παραινεῖ λέγων ὁ ἱερὸς ἀπόστολος Παῦ λος· ἵνα δὴ καὶ ἐν τούτῳ τὸν τῆς ἀκηδίας καταπα· λαίσῃς δαίμονα, καὶ τὰς ἄλλας πάσας ἐπιθυμίας τοῦ ἐχθροῦ διάρῃς. Επίκειται γὰρ τῇ ἀργίᾳ ὁ τῆς ἀκτ δίας δαίμων, καὶ ἐν ἐπιθυμίαις ἐστὶν, ὥς φησιν. ᾿Αποδόσεως καὶ λήψεως οὐκ (60) ἐκφεύξῃ ἁμαρτίαν. Εἴτε οὖν πωλεῖς, εἴτε ἀγοράζεις, μικρόν τι τοῦ ἔτου ζημίωσον σεαυτόν· μὴ τοῖς κατ' ἀκρίβειαν ἢ τοῖς περὶ τὴν τιμὴν φιλοκερδείας ἐπενεχθεὶς τρόποις, ἐπὶ τὰ βλαβερὰ τῶν τῆς ψυχῆς αἰτιῶν καταπέσης, φιλο χχιν, 15. PATRES ÆGYPTII SÆCULI IV. eo permanent. Pacifici homines amici tibi sint, A fratres spirituales, Patres sancti hos namque eo modo appellavit Dominus, dicens : « Mater mea et fratres mei et patres hi sunt qui faciunt volunta- tem Patris mei qui in cœlis est 58. » Cum distra- clis seu negotiosis noli commorari, neque ad con- vivium cum ipsis pergas; ne te forsan ad suas de- ceptiones trahant, et a silentii tranquillitatisque disciplina abducant: hic est nainque in illis affe- clus. Ne declines aurem tuam, ad eorum sermones, neque sensa cordis eorum admittas. Nam re vera noxii sunt. Ad fideles terræ sit tibi desiderium, et labor cordis tui in æmulationem luctus eorum. • Oculi » enim c mei ad fideles terra, ut sedeant ipsi mecum 5., Quodsi quispiam ex iis qui se- cundum charitatem Dei incedunt, ad te veniens, ad manducandum te invitaverit, ac volueris prodi- cisci, proficiscere quidem, sed cito revertere ad cellam tuam. Si fieri potest, extra eam ne dormie- ris unquam; ut in te semper maneat quietis gra- tia; et hujus propositi cultum absque impedimento retinebis. B C VIII. Non sis lautorum ciborum cupidus, nec ille- cebræ deliciarum. ‹ Nam quæ in deliciis est, vivens mortua est, quemadmodum ail Apostolus ". Ne cibis extraneorum satiaveris ventrem tuum, ut ne tibi eorum cupiditas obveniat, atque desideriumi ex- ternarum mensarum inferat. Dictum quippe fuit : • Ne seducaris saturitate ventris 8., Quod si te vi- deris assidue extra cellam tuam vocari, recusa. Noxia enim est continua extra cellam tuam commoratio; gratiam aufert, obnubilat prudentiam, ardorem re- stinguit. Vide mihi dolium vini, quod multo tempore in eodem loco exstitit, manetque inconcussum, quo pacto vinum reddat splendidum, sedatum, odorife- rum; contra si huc illucque circumferatur, turbi dum, tetricum, omnem simul ex fecis vitio contra- ctam injucunditatem exhibens. Cum hoc ergo te ipsum conferens, quod usui est experire, abscinde multorum affectus, ne mnens tua distrahatur, et quie- tis modum conturbet. Operari manibus cura, idque pro viribus die ac nocte, ne quem graves, quin potius aliis tribuas, quemadmodum hortatur ac dicit sacer apostolus Paulus; ut in eo etiam tadii dæ- D monem vincas, cæterasque omnes hostis cupiditates avellas. Adjacet enim pigritiæ tædii dæmon, atque in desideriis est, sicut inquit ". Traditionis el ac- ceptionis peccatum effugias. Sive ergo vendis, sive e:nis, parum te de justo pretio frauda, ne in mores nimium exactos aut erga pretium lucri cupidos in- ductus, ad noxias animæ causas decidas, contentio- newn, perjurium, per sermonis tui permutationem ; atque in iis venerandam instituti nostri dignitatem contumelia et ignominia afficias. Eo modo ipse co- ss Matth. xn, 50. Psal. c, 6. I Tim. v, 6. Ephes. IV, Prov. Thess. II, 9, et II, 111, 8; 28. 60 Prov. XIII, 4. (59) Α1. περιστατικός. (60) Forte ou vacat.
λογίζου τὸ πῶς ἄρα εἰσὶν ἐκεῖ αἱ ψυχαὶ, ἐν ποίᾳ πικροτάτῃ σιωπῇ, ἢ ἐν ποίῳ δεινοτάτῳ στεναγμῷ, ἡλίκῳ φόβῳ ἢ ἀγωνίᾳ, ἢ τίνι προσδοκίᾳ· τὴν ἄπαυστον ὀδύνην, τὸ ψυχικὸν καὶ ἀπέραντον δάκρυον. Ἀλλὰ καὶ ἡμέρας ἀναστάσεως καὶ παραστάσεως μνήσθητι τῆς πρὸς τὸν Θεόν· φαντάζου τὸ φοβερὸν καὶ φρικῶδες ἐκεῖνο κρῖμα· ἄγε εἰς μέσον τὰ ἀποκείμενα τοῖς ἁμαρτάνουσιν, αἰσχύνην τὴν κατενώπιον Θεοῦ καὶ Χριστοῦ αὐτοῦ, ἀγγέλων, ἀρχαγγέλων, ἐξουσιῶν, καὶ πάντων ἀνθρώπων· τά τε κολαστήρια πάντα, τὸ πῦρ αἰώνιον, τὸν σκώληκα τὸν ἀτελεύτητον, τὸν τάρταρον, τὸ σκότος, τὸν ἐπὶ πᾶσι τούτοις τῶν ὀδόντων βρυγμὸν, τοὺς φόβους καὶ τὰς βασάνους. Ἄγε δὴ καὶ τὰ τοῖς δικαίοις ἀποκείμενα ἀγαθὰ, παῤῥησίαν τὴν μετὰ Θεοῦ Πατρὸς καὶ Χριστοῦ αὐτοῦ, ἀγγέλων, ἀρχαγγέλων, ἐξουσιῶν, καὶ παντὸς τοῦ δήμου, βασιλείαν καὶ τὰ ταύτης δωρήματα, τὴν χαρὰν καὶ τὴν ἀπόλαυσιν· ἑκατέρων τούτων τὴν μνήμην ἄγε σεαυτῷ· καὶ ἐπὶ μὲν τῇ τῶν ἁμαρτωλῶν κρίσει στέναζε, δάκρυε, πένθους ἔνδυσαι τὴν ἰδέαν, φοβούμενος μὴ καὶ σὺ αὐτὸς ἐν τούτοις γένῃ· ἐπὶ δὲ τοῖς δικαίοις ἀποκειμένοις ἀγαθοῖς χαῖρε καὶ ἀγαλλία καὶ εὐφραίνου·
κειῶνται, ούτε μὴν παραμένουσιν. "Ανδρες εἰρηνικοί ἔστωσαν φίλοι σοι, ἀδελφοὶ πνευματικοί, Πατέρες ἅγιοι. Τούτους γὰρ οὕτως καὶ ὁ Κύριος ἀπεκάλει λέγων· « Μήτηρ μου καὶ ἀδελφοί μου καὶ πατέρες οὗτοί εἰσιν, οἱ ποιοῦντες τὸ θέλημα τοῦ Πατρός μου τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Μετὰ περισπωμένων μὴ συναυλίζου, μηδὲ συμπορευθῇς εἰς συμπόσιον μετ αὐτῶν· μήποτέ σε περὶ τὰς ἑαυτῶν ἀπάτας ἑλκύ σωσι, καὶ τῆς κατὰ τὴν ἡσυχίαν ἐπιστήμης ἀπαγά γωσιν· ἔστι γὰρ τὸ πάθος τοῦτο ἐν αὐτοῖς· μὴ ἐκε κλίνῃς τὸ οὖς σου εἰς τοὺς λόγους αὐτῶν, καὶ ἐν νοίας καρδίας αὐτῶν μὴ παραδέξῃ. Εἰσὶ γὰρ ὄντως ἐπιζήμιοι. Ἐπὶ τοὺς πιστοὺς τῆς γῆς ἔστω σοι δ πόθος, καὶ ἡ πόνος τῆς καρδίας σου εἰς ζῆλον πέν θους αὐτῶν. « Οἱ ὀφθαλμοί μου » γὰρ ἐπὶ τοὺς πιστοὺς τῆς γῆς, τοῦ συγκαθῆσθαι αὐτοὺς μετ᾿ ἐμοῦ. Ἐὰν δέ τις καὶ τῶν κατὰ τὴν ἀγάπην τοῦ Θεοῦ πορευο μένων, ἐλθὼν πρὸς σὲ ἐπὶ τὸ φαγεῖν προσκαλέσηταί σε, καὶ θέλεις ὑπάγειν, ύπαγε μὲν, τάχιον δὲ ἐν τῷ κελλίῳ σου υπόστρεφε. Εἰ δυνατόν, ἐκτὸς τούτου μὴ καθευδήσῃς ποτέ· ἵνα διαπαντός σοι παραμείνῃ τῆς ἡσυχίας ἡ χάρις, καὶ τῆς ἐν αὐτῷ προθέσεως ἀνεμ πόδιστον ἕξεις τὴν λατρείαν. > > Η'. Μὴ γίνου ἐπιθυμητής βρωμάτων καλῶν, καὶ τῶν κατὰ τὴν σπατάλην ἀπατῶν. « Ἡ γὰρ σπαταλώσα, ζῶσα τέθνηκεν, » ὡς καὶ ὁ ᾿Απόστολός φησι. Μη χορ τάσῃς τὴν κοιλίαν σου ἐν βρώμασιν ἀλλοτρίων, ἵνα μὴ πόθος σοι τούτων γένηται, καὶ περὶ τὰς ἔξω τρα πέζας ἐμποιήσῃ σοι τὸν πόθον. Εἴρηται γάρ· «Μὴ ἀπατᾶσθε χορτασία κοιλίας. Ἐὰν δὲ καὶ συνεχῶς ἔξω τοῦ κελλίου του θεάση σε αυτόν προσκαλούμενον, παραιτοῦ. Ἔστι γὰρ ἐπιζήμιος ἡ ἔξω τοῦ κελλίου σου συνεχής διατριβή· ἀφαιρεῖται τὴν χάριν, σκοτοί τὸ φρόνημα, μαραίνει τὸν πόθον. Ιδε μοι κεράμιον οἴνου πλεῖστον ἐγχρονίσαν ἐν τῷ τόπῳ, καὶ κείμενον ἀσάλευτον, πῶς παρασκευάζει τὸν οἶνον λαμπρὸν, καθιστάμενον, εὐώδη· ἐὰν δὲ ὧδε κἀκεῖσε περιφέρη- ται, τεταραγμένον, στυγνόν, πάσης ὁμοῦ τῆς ἐκ τῆς τρυγίας κακίας τὴν ἀηδίαν ἐπιδεικνύμενον. Τοιγαρ- οὖν τούτῳ παραπλησιάσας σεαυτόν, πειρῶ τῆς ὠφε λείας, κόπτε τῶν πολλῶν τὰς σχέσεις, μή σου ὁ νοῦς περισπαστικός (59) γένηται, καὶ τὸν τῆς ἡσυχίας ταράξῃ τρόπον. Εργασίας χειρῶν φρόντιζε, καὶ τοῦτο αὐτὸ, εἰ δυνατόν, νυκτὸς καὶ ἡμέρας, πρὸς τὸ μὴ ἐπιβαρῆσαί τινα, μᾶλλον δὲ καὶ εἰς τὸ μεταδιδόναι, καθάπερ καὶ παραινεῖ λέγων ὁ ἱερὸς ἀπόστολος Παῦ λος· ἵνα δὴ καὶ ἐν τούτῳ τὸν τῆς ἀκηδίας καταπα· λαίσῃς δαίμονα, καὶ τὰς ἄλλας πάσας ἐπιθυμίας τοῦ ἐχθροῦ διάρῃς. Επίκειται γὰρ τῇ ἀργίᾳ ὁ τῆς ἀκτ δίας δαίμων, καὶ ἐν ἐπιθυμίαις ἐστὶν, ὥς φησιν. ᾿Αποδόσεως καὶ λήψεως οὐκ (60) ἐκφεύξῃ ἁμαρτίαν. Εἴτε οὖν πωλεῖς, εἴτε ἀγοράζεις, μικρόν τι τοῦ ἔτου ζημίωσον σεαυτόν· μὴ τοῖς κατ' ἀκρίβειαν ἢ τοῖς περὶ τὴν τιμὴν φιλοκερδείας ἐπενεχθεὶς τρόποις, ἐπὶ τὰ βλαβερὰ τῶν τῆς ψυχῆς αἰτιῶν καταπέσης, φιλο χχιν, 15. PATRES ÆGYPTII SÆCULI IV. eo permanent. Pacifici homines amici tibi sint, A fratres spirituales, Patres sancti hos namque eo modo appellavit Dominus, dicens : « Mater mea et fratres mei et patres hi sunt qui faciunt volunta- tem Patris mei qui in cœlis est 58. » Cum distra- clis seu negotiosis noli commorari, neque ad con- vivium cum ipsis pergas; ne te forsan ad suas de- ceptiones trahant, et a silentii tranquillitatisque disciplina abducant: hic est nainque in illis affe- clus. Ne declines aurem tuam, ad eorum sermones, neque sensa cordis eorum admittas. Nam re vera noxii sunt. Ad fideles terræ sit tibi desiderium, et labor cordis tui in æmulationem luctus eorum. • Oculi » enim c mei ad fideles terra, ut sedeant ipsi mecum 5., Quodsi quispiam ex iis qui se- cundum charitatem Dei incedunt, ad te veniens, ad manducandum te invitaverit, ac volueris prodi- cisci, proficiscere quidem, sed cito revertere ad cellam tuam. Si fieri potest, extra eam ne dormie- ris unquam; ut in te semper maneat quietis gra- tia; et hujus propositi cultum absque impedimento retinebis. B C VIII. Non sis lautorum ciborum cupidus, nec ille- cebræ deliciarum. ‹ Nam quæ in deliciis est, vivens mortua est, quemadmodum ail Apostolus ". Ne cibis extraneorum satiaveris ventrem tuum, ut ne tibi eorum cupiditas obveniat, atque desideriumi ex- ternarum mensarum inferat. Dictum quippe fuit : • Ne seducaris saturitate ventris 8., Quod si te vi- deris assidue extra cellam tuam vocari, recusa. Noxia enim est continua extra cellam tuam commoratio; gratiam aufert, obnubilat prudentiam, ardorem re- stinguit. Vide mihi dolium vini, quod multo tempore in eodem loco exstitit, manetque inconcussum, quo pacto vinum reddat splendidum, sedatum, odorife- rum; contra si huc illucque circumferatur, turbi dum, tetricum, omnem simul ex fecis vitio contra- ctam injucunditatem exhibens. Cum hoc ergo te ipsum conferens, quod usui est experire, abscinde multorum affectus, ne mnens tua distrahatur, et quie- tis modum conturbet. Operari manibus cura, idque pro viribus die ac nocte, ne quem graves, quin potius aliis tribuas, quemadmodum hortatur ac dicit sacer apostolus Paulus; ut in eo etiam tadii dæ- D monem vincas, cæterasque omnes hostis cupiditates avellas. Adjacet enim pigritiæ tædii dæmon, atque in desideriis est, sicut inquit ". Traditionis el ac- ceptionis peccatum effugias. Sive ergo vendis, sive e:nis, parum te de justo pretio frauda, ne in mores nimium exactos aut erga pretium lucri cupidos in- ductus, ad noxias animæ causas decidas, contentio- newn, perjurium, per sermonis tui permutationem ; atque in iis venerandam instituti nostri dignitatem contumelia et ignominia afficias. Eo modo ipse co- ss Matth. xn, 50. Psal. c, 6. I Tim. v, 6. Ephes. IV, Prov. Thess. II, 9, et II, 111, 8; 28. 60 Prov. XIII, 4. (59) Α1. περιστατικός. (60) Forte ou vacat.
καὶ τούτων μὲν σπούδασον ἀπολαῦσαι, ἐκείνων δὲ ἀλλοτριοῦσθαι· ὅρα μὴ ἐπιλάθῃ τούτων ποτὲ, κἂν ἔνδον ἐν τῷ κελλίῳ σου τυγχάνῃς, κἂν ἔξω που, τῆς ἐκ τούτων μνήμης μὴ παραῤῥίψῃς σου τὸ φρόνημα· ὅπως κἂν διὰ τούτων τοὺς ῥυπαροὺς καὶ βλαβεροὺς ἐκφεύξῃ λογισμούς. Ι. Νηστεία σοι ἔστω ὅση δύναμις κατενώπιον Κυρίου. Αὕτη σου τὰς ἀνομίας καὶ τὰς ἀμαρτίας περικαθαριεῖ, σεμνύνει τὴν ψυχὴν, ἀγιάζει τὸ φρόνημα, δαίμονας ἀπελαύνει, Θεὸν ἐγγὺς εἶναι παρασκευάζει. Ἅπαξ δὲ τῆς ἡμέρας φαγὼν, εἰς δεύτερον μὴ ἐπιποθήσῃς, ἵνα μὴ πολυδάπανος γένῃ, καὶ ἐκθορυβήσῃ σου τὸ φρόνημα. Ἔνθεν εὐπορῆσαι δυνήσῃ ἐπὶ τὰ τῆς εὐποιίας ἔργα, καὶ αὐτοῦ δὲ τοῦ σώματος νεκρῶσαι τὰ πάθη. Ἐὰν δὲ ἀπάντησις ἀδελφῶν γένηται, καὶ ἔστι χρεία, ὥστε καὶ δεύτερόν σε καὶ τρίτον φαγεῖν, μὴ στυγνάσῃς μηδὲ κατηφήσῃς· χαῖρε δὲ μᾶλλον, ὑπήκοος τῆς χρείας γινόμενος· καὶ τὸ δεύτερον ἢ τρίτον φαγὼν, εὐχαρίστει τῷ Θεῷ, ὅτι νόμον ἀγάπης πεπλήρωκας, καὶ ὡς ὅτι δήπερ αὐτὸν τὸν Θεὸν ἕξεις τῆς ἡμετέρας ζωῆς οἰκονόμον.
κειῶνται, ούτε μὴν παραμένουσιν. "Ανδρες εἰρηνικοί ἔστωσαν φίλοι σοι, ἀδελφοὶ πνευματικοί, Πατέρες ἅγιοι. Τούτους γὰρ οὕτως καὶ ὁ Κύριος ἀπεκάλει λέγων· « Μήτηρ μου καὶ ἀδελφοί μου καὶ πατέρες οὗτοί εἰσιν, οἱ ποιοῦντες τὸ θέλημα τοῦ Πατρός μου τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Μετὰ περισπωμένων μὴ συναυλίζου, μηδὲ συμπορευθῇς εἰς συμπόσιον μετ αὐτῶν· μήποτέ σε περὶ τὰς ἑαυτῶν ἀπάτας ἑλκύ σωσι, καὶ τῆς κατὰ τὴν ἡσυχίαν ἐπιστήμης ἀπαγά γωσιν· ἔστι γὰρ τὸ πάθος τοῦτο ἐν αὐτοῖς· μὴ ἐκε κλίνῃς τὸ οὖς σου εἰς τοὺς λόγους αὐτῶν, καὶ ἐν νοίας καρδίας αὐτῶν μὴ παραδέξῃ. Εἰσὶ γὰρ ὄντως ἐπιζήμιοι. Ἐπὶ τοὺς πιστοὺς τῆς γῆς ἔστω σοι δ πόθος, καὶ ἡ πόνος τῆς καρδίας σου εἰς ζῆλον πέν θους αὐτῶν. « Οἱ ὀφθαλμοί μου » γὰρ ἐπὶ τοὺς πιστοὺς τῆς γῆς, τοῦ συγκαθῆσθαι αὐτοὺς μετ᾿ ἐμοῦ. Ἐὰν δέ τις καὶ τῶν κατὰ τὴν ἀγάπην τοῦ Θεοῦ πορευο μένων, ἐλθὼν πρὸς σὲ ἐπὶ τὸ φαγεῖν προσκαλέσηταί σε, καὶ θέλεις ὑπάγειν, ύπαγε μὲν, τάχιον δὲ ἐν τῷ κελλίῳ σου υπόστρεφε. Εἰ δυνατόν, ἐκτὸς τούτου μὴ καθευδήσῃς ποτέ· ἵνα διαπαντός σοι παραμείνῃ τῆς ἡσυχίας ἡ χάρις, καὶ τῆς ἐν αὐτῷ προθέσεως ἀνεμ πόδιστον ἕξεις τὴν λατρείαν. > > Η'. Μὴ γίνου ἐπιθυμητής βρωμάτων καλῶν, καὶ τῶν κατὰ τὴν σπατάλην ἀπατῶν. « Ἡ γὰρ σπαταλώσα, ζῶσα τέθνηκεν, » ὡς καὶ ὁ ᾿Απόστολός φησι. Μη χορ τάσῃς τὴν κοιλίαν σου ἐν βρώμασιν ἀλλοτρίων, ἵνα μὴ πόθος σοι τούτων γένηται, καὶ περὶ τὰς ἔξω τρα πέζας ἐμποιήσῃ σοι τὸν πόθον. Εἴρηται γάρ· «Μὴ ἀπατᾶσθε χορτασία κοιλίας. Ἐὰν δὲ καὶ συνεχῶς ἔξω τοῦ κελλίου του θεάση σε αυτόν προσκαλούμενον, παραιτοῦ. Ἔστι γὰρ ἐπιζήμιος ἡ ἔξω τοῦ κελλίου σου συνεχής διατριβή· ἀφαιρεῖται τὴν χάριν, σκοτοί τὸ φρόνημα, μαραίνει τὸν πόθον. Ιδε μοι κεράμιον οἴνου πλεῖστον ἐγχρονίσαν ἐν τῷ τόπῳ, καὶ κείμενον ἀσάλευτον, πῶς παρασκευάζει τὸν οἶνον λαμπρὸν, καθιστάμενον, εὐώδη· ἐὰν δὲ ὧδε κἀκεῖσε περιφέρη- ται, τεταραγμένον, στυγνόν, πάσης ὁμοῦ τῆς ἐκ τῆς τρυγίας κακίας τὴν ἀηδίαν ἐπιδεικνύμενον. Τοιγαρ- οὖν τούτῳ παραπλησιάσας σεαυτόν, πειρῶ τῆς ὠφε λείας, κόπτε τῶν πολλῶν τὰς σχέσεις, μή σου ὁ νοῦς περισπαστικός (59) γένηται, καὶ τὸν τῆς ἡσυχίας ταράξῃ τρόπον. Εργασίας χειρῶν φρόντιζε, καὶ τοῦτο αὐτὸ, εἰ δυνατόν, νυκτὸς καὶ ἡμέρας, πρὸς τὸ μὴ ἐπιβαρῆσαί τινα, μᾶλλον δὲ καὶ εἰς τὸ μεταδιδόναι, καθάπερ καὶ παραινεῖ λέγων ὁ ἱερὸς ἀπόστολος Παῦ λος· ἵνα δὴ καὶ ἐν τούτῳ τὸν τῆς ἀκηδίας καταπα· λαίσῃς δαίμονα, καὶ τὰς ἄλλας πάσας ἐπιθυμίας τοῦ ἐχθροῦ διάρῃς. Επίκειται γὰρ τῇ ἀργίᾳ ὁ τῆς ἀκτ δίας δαίμων, καὶ ἐν ἐπιθυμίαις ἐστὶν, ὥς φησιν. ᾿Αποδόσεως καὶ λήψεως οὐκ (60) ἐκφεύξῃ ἁμαρτίαν. Εἴτε οὖν πωλεῖς, εἴτε ἀγοράζεις, μικρόν τι τοῦ ἔτου ζημίωσον σεαυτόν· μὴ τοῖς κατ' ἀκρίβειαν ἢ τοῖς περὶ τὴν τιμὴν φιλοκερδείας ἐπενεχθεὶς τρόποις, ἐπὶ τὰ βλαβερὰ τῶν τῆς ψυχῆς αἰτιῶν καταπέσης, φιλο χχιν, 15. PATRES ÆGYPTII SÆCULI IV. eo permanent. Pacifici homines amici tibi sint, A fratres spirituales, Patres sancti hos namque eo modo appellavit Dominus, dicens : « Mater mea et fratres mei et patres hi sunt qui faciunt volunta- tem Patris mei qui in cœlis est 58. » Cum distra- clis seu negotiosis noli commorari, neque ad con- vivium cum ipsis pergas; ne te forsan ad suas de- ceptiones trahant, et a silentii tranquillitatisque disciplina abducant: hic est nainque in illis affe- clus. Ne declines aurem tuam, ad eorum sermones, neque sensa cordis eorum admittas. Nam re vera noxii sunt. Ad fideles terræ sit tibi desiderium, et labor cordis tui in æmulationem luctus eorum. • Oculi » enim c mei ad fideles terra, ut sedeant ipsi mecum 5., Quodsi quispiam ex iis qui se- cundum charitatem Dei incedunt, ad te veniens, ad manducandum te invitaverit, ac volueris prodi- cisci, proficiscere quidem, sed cito revertere ad cellam tuam. Si fieri potest, extra eam ne dormie- ris unquam; ut in te semper maneat quietis gra- tia; et hujus propositi cultum absque impedimento retinebis. B C VIII. Non sis lautorum ciborum cupidus, nec ille- cebræ deliciarum. ‹ Nam quæ in deliciis est, vivens mortua est, quemadmodum ail Apostolus ". Ne cibis extraneorum satiaveris ventrem tuum, ut ne tibi eorum cupiditas obveniat, atque desideriumi ex- ternarum mensarum inferat. Dictum quippe fuit : • Ne seducaris saturitate ventris 8., Quod si te vi- deris assidue extra cellam tuam vocari, recusa. Noxia enim est continua extra cellam tuam commoratio; gratiam aufert, obnubilat prudentiam, ardorem re- stinguit. Vide mihi dolium vini, quod multo tempore in eodem loco exstitit, manetque inconcussum, quo pacto vinum reddat splendidum, sedatum, odorife- rum; contra si huc illucque circumferatur, turbi dum, tetricum, omnem simul ex fecis vitio contra- ctam injucunditatem exhibens. Cum hoc ergo te ipsum conferens, quod usui est experire, abscinde multorum affectus, ne mnens tua distrahatur, et quie- tis modum conturbet. Operari manibus cura, idque pro viribus die ac nocte, ne quem graves, quin potius aliis tribuas, quemadmodum hortatur ac dicit sacer apostolus Paulus; ut in eo etiam tadii dæ- D monem vincas, cæterasque omnes hostis cupiditates avellas. Adjacet enim pigritiæ tædii dæmon, atque in desideriis est, sicut inquit ". Traditionis el ac- ceptionis peccatum effugias. Sive ergo vendis, sive e:nis, parum te de justo pretio frauda, ne in mores nimium exactos aut erga pretium lucri cupidos in- ductus, ad noxias animæ causas decidas, contentio- newn, perjurium, per sermonis tui permutationem ; atque in iis venerandam instituti nostri dignitatem contumelia et ignominia afficias. Eo modo ipse co- ss Matth. xn, 50. Psal. c, 6. I Tim. v, 6. Ephes. IV, Prov. Thess. II, 9, et II, 111, 8; 28. 60 Prov. XIII, 4. (59) Α1. περιστατικός. (60) Forte ou vacat.
PG 40:1263Ἔστι δ’ ὅτε καὶ ἀῤῥωστία σώματος συμβαίνει, καὶ δέῃ, ὥστε καὶ δεύτερον καὶ τρίτον καὶ πολλάκις φαγεῖν, οὕτω ἔστω σοι λελυμένος ὁ λογισμός. Οὐδὲ γὰρ τοὺς σωματικοὺς τῆς πολιτείας πόνους, καὶ ἐν ταῖς ἀῤῥωστίαις ἐπικρατεῖν χρή· ἀλλ’ ὑπενδιδόναι τισὶν, ἵνα τάχιον ἐπὶ τὴν εὐρωστίαν ἐπανελθὼν, πάλιν τοῖς αὐτοῖς τῆς πολιτείας ἐγγυμνάζηται πόνοις. Περὶ δὲ ἀποχῆς βρωμάτων, οὐκ ἐκώλυσέ τι μὴ φαγεῖν ὁ θεῖος λόγος, ἀλλ’ εἶπεν· «Ἰδοὺ δέδωκα ὑμῖν πάντα ὡς λάχανα χόρτου. Ἐσθίετε μηδὲν ἀνακρίνοντες·» καὶ, «Οὐ τὰ εἰσερχόμενα εἰς τὸ στόμα κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον.» Τὸ οὖν ἀπέχεσθαι βρωμάτων, τοῦτο τῆς ἡμετέρας προαιρέσεως ἂν εἴη καὶ ψυχῆς πόνος. ΙΑ. Τὴν χαμευνίαν καὶ τὴν ἀγρυπνίαν καὶ τὰς ἄλλας πάσας κακοπαθείας ἡδέως φέρε, ἀποβλέπων εἰς τὴν μέλλουσαν ἀποκαλυφθῆναί σοι δόξαν σὺν πᾶσι τοῖς ἁγίοις. «Οὐ» γὰρ «ἄξια τὰ παθήματα,» φησὶ, «τοῦ νῦν καιροῦ πρὸς τὴν μέλλουσαν δόξαν ἀποκαλυφθῆναι εἰς ἡμᾶς.» Ἐὰν ἀθυμῇς, προσεύχου, καθὰ γέγραπται· προσεύχου δὲ ἐμφόβως, ἐντρόμως, ἐμπόνως, νηφαλίως τε καὶ ἐγρηγορότως.
Α πλήρωκας, καὶ ὡς ὅτι δήπερ αὐτὸν τὸν Θεὸν ἕξεις τῆς σε ἡμετέρας ζωῆς οἰκονόμον. Εστι δ' ὅτε καὶ ἀῤῥωστία σώματος συμβαίνει, καὶ δέῃ, ὥστε καὶ δεύτερον καὶ τρίτον καὶ πολλάκις φαγεῖν, οὕτως ἔστω σοι λελυμέ νος ὁ λογισμός. Οὐδὲ γὰρ τοὺς σωματικοὺς τῆς πολι τείας πόνους, καὶ ἐν ταῖς ἀῤῥωστίαις ἐπικρατεῖν χρή ἀλλ' ὑπενδιδόναι τισὶν, ἵνα τάχιον ἐπὶ τὴν εὐρωστίαν ἐπανελθών, πάλιν τοῖς αὐτοῖς τῆς πολιτείας ἐγγυμνά ζηται πόνοις. Περὶ δὲ ἀποχῆς βρωμάτων, οὐκ ἐκώλυσέ τι μὴ φαγεῖν ὁ θεῖος λόγος, ἀλλ' εἶπεν· ι Ἰδοὺ δέδωχα ὑμῖν πάντα ὡς λάχανα χόρτου. Εσθίετε μηδὲν ἀνακρί νοντες· › καὶ, ο Οὐ τὰ εἰσερχόμενα εἰς τὸ στόμα και νοῖ τὸν ἄνθρωπον. » Τὸ οὖν ἀπέχεσθαι βρωμάτων, τοῦτο τῆς ἡμετέρας προαιρέσεως ἂν εἴη καὶ ψυχῆς πόνος. ΙΑ'. Τὴν χαμευνίαν καὶ τὴν ἀγρυπνίαν καὶ τὰς ἄλλας πάσας κακοπαθείας ἡδέως φέρε, ἀποβλέπων εἰς τὴν μέλλουσαν ἀποκαλυφθῆναι σοι δόξαν σὺν πᾶσι τοῖς ἁγίοις. ι Οὐ γὰρ ἄξια τὰ παθήματα, ο φησί, στοῦ νῦν καιροῦ πρὸς τὴν μέλλουσαν δόξαν ἀποκα λυφθῆναι εἰς ἡμᾶς. Ἐὰν ἀθυμῇς, προσεύχου, καθά γέγραπται· προσεύχου δὲ ἐμφόβως, ἐντρόμως, εμπό νως, νηφαλίως τε καὶ ἐγρηγορότως. Οὕτω προσεύχεσθαι δεῖ, μάλιστα διὰ τοὺς κακοτρόπους καὶ κακοσχύλους, επηρεάζειν ἡμᾶς θέλοντας ἐν τούτῳ τοὺς ἀοράτους ἡμῶν ἐχθρούς. Οπηνίκα οὗτοι ἴδωσιν ἡμᾶς προσευχή παρισταμένους, τότε δὴ καὶ αὐτοὶ σπουδαίως ἐφίσταν ται ἡμῖν, ἐκεῖνα ἡμῖν τῷ νῷ ὑποβάλλοντες, ἃ μὴ δεῖ ἐν καιρῷ τοῦ προσεύχεσθαι ἐνθυμεῖσθαι ἢ ἐννοεῖν, ἵνα αἰχμάλωτον ἡμῶν τὸν νοῦν ἀπαγάγωσι, καὶ ἀργὴν καὶ μάταιον καὶ ἀνωφελῆ τὴν ἀπὸ τῆς προσευχῆς δέησίν τε καὶ ἱκετηρίαν ποιήσωσι. Μάταιος γὰρ ἄν τως καὶ ἀνωφελής ή προσευχή καὶ ἡ δέησις καὶ ἡ Ικετηρία τυγχάνει, ὅταν μὴ, ὡς προείρηται, ἐν φόβῳ καὶ ἐν τρόμῳ νηφαλίως τε καὶ ἐγρηγορότως διατελή- ται. Εἶτα ἀνθρώπῳ μὲν βασιλεῖ προσερχόμενός τις, μετὰ φόβου καὶ τρόμου καὶ νήψεως, οὕτως τὴν δέη σιν ἀποτελεῖ· οὐ πολλῷ μᾶλλον Θεῷ τῷ Δεσπότη τῶν ὅλων, καὶ Χριστῷ Βασιλεῖ τῶν βασιλευόντων καὶ ᾿Αρχοντι τῶν ἀρχόντων ὁμοίως παρίστασθαι δεί, καὶ ὡσαύτως τὴν δέησιν καὶ ἱκετηρίαν ποιεῖσθαι ; Ότι τῷ Θεῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. 3. ΕΥΑΓΡΙΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΛΓ' ΚΑΤ' ΑΚΟΛΟΥΘΙΑΝ. Α'. Ικτερος, ἔστιν ἕξις χειρίστη ψυχῆς λογικῆς, καθ᾿ ἣν ἐσφαλμένως Θεόν τε καὶ τὴν τῶν γεγονότων θεωρίαν ὁρᾷ. PATRES ÆGYPTII SÆCULI IV. vive dispensatorem habiturus sis. Quandoque etiam corporis invaletudo contingit, adeo ut bis et ter sæ- piusque edere oporteat; ad id mens tua parata sit. Non enim corporales professionis nostræ labores locum in morbis habere debent, sed quædam remit- tenda sunt, quo citius ad sanitatem quis reversas, iterum iisdem austeræ vitæ sese exerceat laboribus. Ceterum de abstinentia a cibis, nihil divinas sermo, ne manducaremus, prohibuit, sed dixit : « Ecce dedi vobis omnia, quasi olera herbæ ". Manducate, nihil interrogantes ª¹; › et, «Non quæ intrant in os, coin- quinant hominem". Quocirca a cibis abstinere, id nostræ voluntatis et animæ labor est. Xl. Humi cubationem et vigilias calerasque au- steritates libenter tolera, respiciens ad futuram B gloriam quæ revelabitur tibi cum omnibus sanctis. ‹ Non » enim, inquit, ‹ sunt condignæ passiones hu- jus temporis ad futuram gloriam quæ revelabitur in nobis “. › Si animo dejecto es, ora, sicut scriptum est; ora autem cum timore, tremore, et labore, sobrie et vigilanter. Ita oportet orare, maxime pro- pler malignos malitiæque vacantes inaspectabiles inimicos nostros, qui in hoc nobis negotium faces- sere volunt. li quoties viderint nos ad orationem stare, toties sedulo adoriuntur, eaque menti sugge- runt quæ precum tempore nequaquam cogitare et considerare debemus, quo animum nostrum capli- vim abducant, otiosamque, vanam et inutilem red- dant precis postulationem et supplicationem. Inanis enim revera est ac inutilis oratio, petitio, supplica- tio, quando non, sicut supra diximus, cum timore et tremore, sobrie ac vigilanter peracta fuerit. Ad- hæc ad hominem quidem regem accedens quilibet, cum timore et tremore et cautione, deprecationem eo modo exsequitur. Nonne multo magis Deo cun- ctorum Domino, et Christo Regi regnantium, et Principi principum consimiliter assistendum est, atque offerenda observatio ac supplicatio? Quonian Deo gloria in sæcula. Amen. Gen. IX, C "I Cor. x, 25, 27. Matth. xv, 11. • Rom. viii, 18. "Jac. v, 13. EVAGRII MONACHI CAPITULA XXXIII, Per gradus quosdam disposita consequentiæ. I. Morbus arquatus seu regius, est habitus pessi- D mus animæ rationalis, per quem tam Deum, tum rerum factarum contemplationem erronee intuetur.
Οὕτω προσεύχεσθαι δεῖ, μάλιστα διὰ τοὺς κακοτρόπους καὶ κακοσχόλους, ἐπηρεάζειν ἡμᾶς θέλοντας ἐν τούτῳ τοὺς ἀοράτους ἡμῶν ἐχθρούς. Ὁπηνίκα οὗτοι ἴδωσιν ἡμᾶς προσευχῇ παρισταμένους, τότε δὴ καὶ αὐτοὶ σπουδαίως ἐφίστανται ἡμῖν, ἐκεῖνα ἡμῖν τῷ νῷ ὑποβάλλοντες, ἃ μὴ δεῖ ἐν καιρῷ τοῦ προσεύχεσθαι ἐνθυμεῖσθαι ἢ ἐννοεῖν, ἵνα αἰχμάλωτον ἡμῶν τὸν νοῦν ἀπαγάγωσι, καὶ ἀργὴν καὶ μάταιον καὶ ἀνωφελῆ τὴν ἀπὸ τῆς προσευχῆς δέησίν τε καὶ ἱκετηρίαν ποιήσωσι. Μάταιος γὰρ ὄντως καὶ ἀνωφελὴς ἡ προσευχὴ καὶ ἡ δέησις καὶ ἡ ἱκετηρία τυγχάνει, ὅταν μὴ, ὡς προείρηται, ἐν φόβῳ καὶ ἐν τρόμῳ νηφαλίως τε καὶ ἐγρηγορότως διατελῆται. Εἶτα ἀνθρώπῳ μὲν βασιλεῖ προσερχόμενός τις, μετὰ φόβου καὶ τρόμου καὶ νήψεως, οὕτως τὴν δέησιν ἀποτελεῖ· οὐ πολλῷ μᾶλλον Θεῷ τῷ Δεσπότῃ τῶν ὅλων, καὶ Χριστῷ Βασιλεῖ τῶν βασιλευόντων καὶ Ἄρχοντι τῶν ἀρχόντων ὁμοίως παρίστασθαι δεῖ, καὶ ὡσαύτως τὴν δέησιν καὶ ἱκετηρίαν ποιεῖσθαι; Ὅτι τῷ Θεῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν.
Α πλήρωκας, καὶ ὡς ὅτι δήπερ αὐτὸν τὸν Θεὸν ἕξεις τῆς σε ἡμετέρας ζωῆς οἰκονόμον. Εστι δ' ὅτε καὶ ἀῤῥωστία σώματος συμβαίνει, καὶ δέῃ, ὥστε καὶ δεύτερον καὶ τρίτον καὶ πολλάκις φαγεῖν, οὕτως ἔστω σοι λελυμέ νος ὁ λογισμός. Οὐδὲ γὰρ τοὺς σωματικοὺς τῆς πολι τείας πόνους, καὶ ἐν ταῖς ἀῤῥωστίαις ἐπικρατεῖν χρή ἀλλ' ὑπενδιδόναι τισὶν, ἵνα τάχιον ἐπὶ τὴν εὐρωστίαν ἐπανελθών, πάλιν τοῖς αὐτοῖς τῆς πολιτείας ἐγγυμνά ζηται πόνοις. Περὶ δὲ ἀποχῆς βρωμάτων, οὐκ ἐκώλυσέ τι μὴ φαγεῖν ὁ θεῖος λόγος, ἀλλ' εἶπεν· ι Ἰδοὺ δέδωχα ὑμῖν πάντα ὡς λάχανα χόρτου. Εσθίετε μηδὲν ἀνακρί νοντες· › καὶ, ο Οὐ τὰ εἰσερχόμενα εἰς τὸ στόμα και νοῖ τὸν ἄνθρωπον. » Τὸ οὖν ἀπέχεσθαι βρωμάτων, τοῦτο τῆς ἡμετέρας προαιρέσεως ἂν εἴη καὶ ψυχῆς πόνος. ΙΑ'. Τὴν χαμευνίαν καὶ τὴν ἀγρυπνίαν καὶ τὰς ἄλλας πάσας κακοπαθείας ἡδέως φέρε, ἀποβλέπων εἰς τὴν μέλλουσαν ἀποκαλυφθῆναι σοι δόξαν σὺν πᾶσι τοῖς ἁγίοις. ι Οὐ γὰρ ἄξια τὰ παθήματα, ο φησί, στοῦ νῦν καιροῦ πρὸς τὴν μέλλουσαν δόξαν ἀποκα λυφθῆναι εἰς ἡμᾶς. Ἐὰν ἀθυμῇς, προσεύχου, καθά γέγραπται· προσεύχου δὲ ἐμφόβως, ἐντρόμως, εμπό νως, νηφαλίως τε καὶ ἐγρηγορότως. Οὕτω προσεύχεσθαι δεῖ, μάλιστα διὰ τοὺς κακοτρόπους καὶ κακοσχύλους, επηρεάζειν ἡμᾶς θέλοντας ἐν τούτῳ τοὺς ἀοράτους ἡμῶν ἐχθρούς. Οπηνίκα οὗτοι ἴδωσιν ἡμᾶς προσευχή παρισταμένους, τότε δὴ καὶ αὐτοὶ σπουδαίως ἐφίσταν ται ἡμῖν, ἐκεῖνα ἡμῖν τῷ νῷ ὑποβάλλοντες, ἃ μὴ δεῖ ἐν καιρῷ τοῦ προσεύχεσθαι ἐνθυμεῖσθαι ἢ ἐννοεῖν, ἵνα αἰχμάλωτον ἡμῶν τὸν νοῦν ἀπαγάγωσι, καὶ ἀργὴν καὶ μάταιον καὶ ἀνωφελῆ τὴν ἀπὸ τῆς προσευχῆς δέησίν τε καὶ ἱκετηρίαν ποιήσωσι. Μάταιος γὰρ ἄν τως καὶ ἀνωφελής ή προσευχή καὶ ἡ δέησις καὶ ἡ Ικετηρία τυγχάνει, ὅταν μὴ, ὡς προείρηται, ἐν φόβῳ καὶ ἐν τρόμῳ νηφαλίως τε καὶ ἐγρηγορότως διατελή- ται. Εἶτα ἀνθρώπῳ μὲν βασιλεῖ προσερχόμενός τις, μετὰ φόβου καὶ τρόμου καὶ νήψεως, οὕτως τὴν δέη σιν ἀποτελεῖ· οὐ πολλῷ μᾶλλον Θεῷ τῷ Δεσπότη τῶν ὅλων, καὶ Χριστῷ Βασιλεῖ τῶν βασιλευόντων καὶ ᾿Αρχοντι τῶν ἀρχόντων ὁμοίως παρίστασθαι δεί, καὶ ὡσαύτως τὴν δέησιν καὶ ἱκετηρίαν ποιεῖσθαι ; Ότι τῷ Θεῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. 3. ΕΥΑΓΡΙΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΛΓ' ΚΑΤ' ΑΚΟΛΟΥΘΙΑΝ. Α'. Ικτερος, ἔστιν ἕξις χειρίστη ψυχῆς λογικῆς, καθ᾿ ἣν ἐσφαλμένως Θεόν τε καὶ τὴν τῶν γεγονότων θεωρίαν ὁρᾷ. PATRES ÆGYPTII SÆCULI IV. vive dispensatorem habiturus sis. Quandoque etiam corporis invaletudo contingit, adeo ut bis et ter sæ- piusque edere oporteat; ad id mens tua parata sit. Non enim corporales professionis nostræ labores locum in morbis habere debent, sed quædam remit- tenda sunt, quo citius ad sanitatem quis reversas, iterum iisdem austeræ vitæ sese exerceat laboribus. Ceterum de abstinentia a cibis, nihil divinas sermo, ne manducaremus, prohibuit, sed dixit : « Ecce dedi vobis omnia, quasi olera herbæ ". Manducate, nihil interrogantes ª¹; › et, «Non quæ intrant in os, coin- quinant hominem". Quocirca a cibis abstinere, id nostræ voluntatis et animæ labor est. Xl. Humi cubationem et vigilias calerasque au- steritates libenter tolera, respiciens ad futuram B gloriam quæ revelabitur tibi cum omnibus sanctis. ‹ Non » enim, inquit, ‹ sunt condignæ passiones hu- jus temporis ad futuram gloriam quæ revelabitur in nobis “. › Si animo dejecto es, ora, sicut scriptum est; ora autem cum timore, tremore, et labore, sobrie et vigilanter. Ita oportet orare, maxime pro- pler malignos malitiæque vacantes inaspectabiles inimicos nostros, qui in hoc nobis negotium faces- sere volunt. li quoties viderint nos ad orationem stare, toties sedulo adoriuntur, eaque menti sugge- runt quæ precum tempore nequaquam cogitare et considerare debemus, quo animum nostrum capli- vim abducant, otiosamque, vanam et inutilem red- dant precis postulationem et supplicationem. Inanis enim revera est ac inutilis oratio, petitio, supplica- tio, quando non, sicut supra diximus, cum timore et tremore, sobrie ac vigilanter peracta fuerit. Ad- hæc ad hominem quidem regem accedens quilibet, cum timore et tremore et cautione, deprecationem eo modo exsequitur. Nonne multo magis Deo cun- ctorum Domino, et Christo Regi regnantium, et Principi principum consimiliter assistendum est, atque offerenda observatio ac supplicatio? Quonian Deo gloria in sæcula. Amen. Gen. IX, C "I Cor. x, 25, 27. Matth. xv, 11. • Rom. viii, 18. "Jac. v, 13. EVAGRII MONACHI CAPITULA XXXIII, Per gradus quosdam disposita consequentiæ. I. Morbus arquatus seu regius, est habitus pessi- D mus animæ rationalis, per quem tam Deum, tum rerum factarum contemplationem erronee intuetur.
Continue reading PG 40: Sententiae ad monachos (PG 40: Sententiæ ad fratres, col. 1278-1285) →≣ entire volume