Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) — PG column chips mark the printed columns.
Monitum in Sequentes Duas Orationes (editorial preface
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 59:491〔Editorial preface, from the Migne page scan (OCR)〕
MONITUM IN SEQUENTES DUAS ORATIONES. De duabus sequentibus orationibus hæc monet Fronto Ducæns in margine prioris: Hæ duæ oratio- nes sequentes primum editæ sunt Romæ Græce et Lati- ne, anno , industria et interpretatione Gerardi Vossii. Concors est autem eruditorum opinio esse am bas spurias Chrysostomoque indignas. Id styli genus, id omnia suadent: neque est ea in re probandə din- tius immorandum. Interpretationem Latinamı Gerardi Vossii aliquot in locis castigavimus. ORATIO ENCOMIASTICA, IN PRINCIPES APOSTOLORUM PETRUM ET PAULUM, EORUMDEMQUE GLORIOSISSIMUM MARTYRIUM (a). hac solemni apostolorum memoria celebranda. Nam et cælestium potestatum agmina collaudant honestis vocibus corum labore mixtam doctrinam : quippe quorum opera dispensationis ipsis mysterium in- notuit: quemadmodum exclamat Paulus; Ut innote- seat nunc principatibus et potestatibus in cælestibus per Ecclesiam, multiformis sapientia Dei (Ephes. 3. ): et in orbe terrarmin homines dignam, apostolorum principes exornando, laudationem proferre totis ner- vis ac viribus conantur, ut qui per eos salntem ade- pti sunt. Quid enim Petro majus, quid par Paulo? qui opere atque sermione creatam omnem naturam cæle- stem simul ac terrestrem superarunt : atque homines corporis luto complicati, angelis ipsis meliores exsti- terunt. Quid igitur de utriusque natura: doctoribus di- cemus? Neque enim dignam orationem invenio, qua laudes eas compensem, quibus hi genus nostrum tân- topere honestarunt, qui terram omnem et mare cir- (a) Collata cum tribus Mss. Regiis, et cum marginalibus notis Savil. cuierunt, scelerum radices evulserunt, pietatisque semina in corde infidelium injecerunt. Petrus, apo. stolorum dux; Paulus, orbis doctor, et supernarum virtutum consors: Petrus, ingratorum Judæorum frenum; Paulus, gentium cohortatio 1. Cerne mibi sublimem Domini sapientiam, qua quidem Petrum e piscatoribus, Paulum vero e pellionibus elegit ( Matth. Judæoruin gloria deprimebatur (Ibid. et ). Qua- propter huic tamquam piscatori recte Dominus fidit, cum diceret Vade ad mare, et mitte hamum : el cum piscem qui prius ascenderit, tolle : et aperto ore ejus, invenies staterem (Matth. . ): sceleratorum "Ju- dæorum instabilem mentem, mare vocans, Hamus artificiosum doctrinæ sermonem, pi-cis legem signi- ficatos aperire, est interpretari quod autem in illo staterem invenerit, id significat ipsum spiritualı- ter dijudicare. Paulo vero tamquam sutori gentes commisit universas: ut tam ens qui a lege, quam qui a gratia nudi erant, veste coccinea indueret, Domini ↑ Alias legitur, sagister, pro, cohortatio. . ). Mel autem sylvestre, propterea quod Judæi 5. sec. Septuag.): oportet inc detergere antiquum cor- 4. Certare inter se cælum terramque conspicio, de 4. Marc. 1. Act. 4) : idque ad utilitatem fecit: nam SPURIA. ait Videbam Ascensorem asini, et ascensorem cameli (Isai. .7). Ascensorem enim asini dicit Christum; propterea quod asino insidens Jerosolyma fuit ingres- 3us: ascensorem autem cameli illum, qui în ultimo dierum, efficiente diabolo, in mundum venturus est Antichristus. Habebat autem Joannes vestimentum suum de pilis cameli. Cum enim jam pietatis prarconio ethnicos, pilorum instar diabolum cooperientes, ad se convertisset, illoque denudato et Ecclesia conden- sata, ejusdem Ecclesiæ corpus per fidei unitatem velut contexuisset, salutis ipse sibi vestimentum con- fecerat. Habebat autem zonum pelliceam circa lumbos suos. Lumiborum et zonæ pelliceæ Scriptura memi- nit: ut per zonam ex mortuis pellibus confectam, fo- ris cingentem, omnem in ipso libidinis affectum ca- stitatis studio edomitum mortuumque fuisse ostendat. Hoc enim virginitatis, que intus occulebatur, mini- me mendax argumentum. Vescebatur autem, inquit, locustis et melle sylvestri. Ilic Judos a lege et præ- ceptis resilientes denotat, ut alibi Scriptura: Exsi- liebat ut bruchus promiscums tuus: vel ut locusta in sepe, in die glaciei. Exortus est sol, et absiliebat ; et non cognovit amp
PG 59:497Εἰς τὸν ἅγιον Θωμᾶν τὸν ἀπόστολον, καὶ κατὰ Ἀρειανῶν, καὶ εἰς τὸν ἐν τῇ Θρᾴκῃ τυραννήσαντα καὶ ἀναιρεθέντα, καὶ αὐτὸν Ἀρειανόν. Τῷ μὲν νόμῳ τῆς Ἐκκλησίας πειθόμενος ἡψάμην, ὡς οἷόν τε, τοῦ βήματος· τῷ δὲ μεγέθει τῆς ὑποθέσεως ἐκνικώμενος ἰλιγγιῶ, καὶ πανταχόθεν συνέχομαι, πῶς ἀπαντήσω τῷ πράγματι, ποίαν εὕρω τῷ λόγῳ διέξοδον. Ὡς ζῶντα κηρύξω τὸν Θωμᾶν; Ἀλλ’ ὁ τάφος ἀνακη-ρύττει τὸν θάνατον. Ὡς νεκρὸν διηγήσομαι; Ἀλλ’ ὑπὸ τῶν πραγμάτων ἐλέγχομαι. Καὶ νεκρός ἐστι, καὶ ἀθά-νατος· καὶ τέθνηκεν ὡς ἄνθρωπος, καὶ διατρέχει τὸν κόσμον ὡς ἄγγελος· καὶ πάθος ἐδέξατο, καὶ πάθεσι μά-
497 τὴν κεφαλὴν τεμνόμενος, μίαν πίστιν κηρύξαντες, ένα δρόμον τελέσαντες, μάρτυρες ἀληθεῖς τῆς ἀναστάσεως ἔσωνται τοῦ παθόντος καὶ ταφέντος καὶ ἀναστάντος, ὡς εἶδε, καὶ εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρὸς φθάσαντος, ὅνπερ οὐδέποτε καταλέλοιπε. Πρὸς οὓς αὐτὸς ὁ Δεσπότης προ- φητικῶς διαλέγεται· Κυκλώσατε την νέαν ταύτην Σιών, καὶ περιλάβετε αὐτήν· τουτέστι, φυλάξατε, τειχίσατε, ταῖς εὐχαῖς ὀχυρώσατε, ἵνα, ὅταν εὐκαίρως ὀργίζωμαι, καὶ σαλεύω τὴν σύμπασαν, βλέπων τὸν ὑμῶν ἀτελεύτη- τον τάφον, καὶ ἅπερ ἑκουσίως δι᾿ ἐμὲ βαστάζετε στι γματα, νικῶ τὸν θυμὸν εὐσπλαγχνίᾳ, καὶ προλαμβάνω τὴν ὑμῶν διὰ ταύτην πρεσβείαν. Ἱερωσύνην γὰρ καὶ SPURIA. 493 βασιλείαν ὅταν ἴδω δακρύουσαν, εὐθὺς πρὸς οἶκτον ὡς συμπαθῆς ἐπικάμπτομαι, καὶ τῆς ἐμῆς ἐκείνης φωνής ἐπιμέμνημαι· Υπερασπιῶ τῆς πόλεως ταύτης διὰ Δαὐτὸ τὸν δοῦλόν μου, καὶ Ααρὼν τὸν ἅγιόν μου· οἵτινες ὡς ὑμεῖς ὁμονοήσαντες τῇ πίστει, καὶ τὰς ἀξίας αυθαιρέτῳ ταπεινοφροσύνῃ καλύψαντες, καὶ τῇ στολῇ δείξαντες τῆς ψυχῆς τὴν ταπείνωσιν, πολλάς μοι τῶν μαθητῶν μυριάδας προσήνεγκαν, ἐμὲ φερούσας, καὶ παρ' ἐμοῦ τῷ κόσμῳ τὸν ἱλασμὸν αἰτούσας. Εἶπον γὰρ, Αἰτεῖτε, καὶ δοθήσεται ὑμῖν ζητεῖτε, καὶ εὑρήσετε. Αὐτῷ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, νῦν καὶ ἀε', εἰς τοὺς αἰῶν νας τῶν αἰώνων. Αμήν. ADMONITIO [13] Probe de hac oratione sic sententiam tulit Savilius: Orationem hanc editam Burdigalæ a Frontonz Ducæo, accurate emendavimus ex Cod. Bavarico. Quominus autem credam duabus Synodis, scilicet Latero- nensi et V’I universali Constantinopolitanæ, Chrysostome hanc orationem asserentibus, facit totius homiliæ textura el stylus a Chrysostomo, meo judicio, diversissimus. Est enim oratio tota fere dramatica, et ex prosopopais confata. Neque, ut alias monui, novum est aut nuper natum, fetus ὑποβολιμαίους claris parentibus subdere. Idipsum opinatur Fronto Ducæus in notis ad Tomum VI Parisinæ Editionis anni 1636, ubi sic loquitur pag. 1035 : Hunc quoque nobis Chrysostomi sermonem monasterii Crypia Ferrata mss. Codices conservarunt, ex quibus exscriptus, et ad nos ab illustriss. Card. Baronio transmissus est. Licet autem ut genuinum cum auctoris nostri fetum propter styli disparitatem non agnoscamus, tamen eum commendat auctoritas Synodi Lateranensis sub Martino I coactæ circa annum 650 contra Monothelitas : in cujus consultatione citatur ex co locus hoc modo : Item S. Joannis episcopi Constantinop. in Thomam apostolum : Hæc audiens mundavi animam a perfidia, etc.; quæ habes hic, p. 326. Profertur idem locus in sexta Synodo universali Constantino- poli sub Agathone habita contra eosdem Monothelitas, anno Christi 681, inter testimonia ostendentia duas voluntates et duas operationes in Domino, exscripta ex libris patriarchii Constantinopolitani actione 10: Item relectum est ex eodem codicillo testimonium S. Joannis archiep. Constantinopelitani ex Sermone in Tho- inam apostolum et contra Arianos, cujus initium: Legi quidem et Ecclesiæ obtemperans, continens ista : Hæc audiens, purgavi animam a perfidia, et exui me ambiguam sententiam, assumpsi credulum sensum, accepi corpus gaudens ac tremens. Expendi cum digitis et animæ oculum, et duas per hoc operationes sensi. Quod testimonium similiter collatum est cum libro membranaceo prolato a parte sedis Apostolicæ antiquæ Romæ et constitut. Rectius tamen legitur hic, τῷ μὲν νόμῳ τῆς Ἐκκλησίας, quam illic, legi quidem et Ecclesiæ. [14] Εἰς τὸν ἅγιον Θωμᾶν τὸν ἀπόστολον, καὶ κατὰ Ἀρειανῶν, καὶ εἰς τὸν ἐν τῇ Θρᾴκῃ τυραννήσαντα καὶ ἀναιρεθέντα, καὶ αὐτὸν Ἀρειανόν. Τῷ μὲν νόμῳ τῆς Ἐκκλησίας πειθόμενος ήψάμην, ὡς στόν τε, του βήματος· τῷ δὲ μεγέθει τῆς ὑποθέσεως ἐχνικώμενος ἐλιγγιῶ, καὶ πανταχόθεν συνέχομαι, πῶς ἀπαντήσω τῷ πράγματι, ποίαν εύρω τῷ λόγῳ διέξοδον. Ὡς ζῶντα κηρύξω τὸν Θωμᾶν; Αλλ' ὁ τάφος ἀνακης ρύττει τὸν θάνατον. Ὡς νεκρὸν διηγήσομαι; Αλλ' ὑπὸ τῶν πραγμάτων ἐλέγχομαι. Καὶ νεκρός ἐστι, καὶ ἀθά νατος· καὶ τέθνηκεν ὡς ἄνθρωπος, και διατρέχει τὸν κόσμον ὡς ἄγγελος· καὶ πάθος ἐδέξατο, καὶ πάθεσι μάθ χεται· καὶ κάτω κεῖται, καὶ ἄνω εὐφραίνεται *. Οὐδὲν γὰρ αὐτὸν ἴσχυσεν ἀποκρύψαι, οὐδεὶς αὐτὸν ἠφάνισε τόπος· ὅλην τὴν οἰκουμένην ἐφώτισεν. Έλαβε τάφον, ἀλλὰ πανταχόθεν ὡς ἥλιος ανατέλλει· ἐνίκησε τὴν γῆν τὰ λείψανα τοῦ δικαίου, καὶ πλατύτερος ἐφάνη τῆς κτίσεως ὅλης· ἔσπειρεν αὐτὸν ἡ χάρις εἰς ὅλον τὸν κόσμον. Πάτα γωνία μέρος έχει τοῦ Θωμᾶ, πάντα τὸν κόσμον ἐπλη • Reg. et Savil. in marg καὶ ἄνω παραφαίνεται.
PG 59:498χεται· καὶ κάτω κεῖται, καὶ ἄνω εὐφραίνεται. Οὐδὲν γὰρ αὐτὸν ἴσχυσεν ἀποκρύψαι, οὐδεὶς αὐτὸν ἠφάνισε τόπος· ὅλην τὴν οἰκουμένην ἐφώτισεν. Ἔλαβε τάφον, ἀλλὰ πανταχόθεν ὡς ἥλιος ἀνατέλλει· ἐνίκησε τὴν γῆν τὰ λείψανα τοῦ δικαίου, καὶ πλατύτερος ἐφάνη τῆς κτίσεως ὅλης· ἔσπειρεν αὐτὸν ἡ χάρις εἰς ὅλον τὸν κόσμον. Πᾶσα γωνία μέρος ἔχει τοῦ Θωμᾶ, πάντα τὸν κόσμον ἐπλή-
497 τὴν κεφαλὴν τεμνόμενος, μίαν πίστιν κηρύξαντες, ένα δρόμον τελέσαντες, μάρτυρες ἀληθεῖς τῆς ἀναστάσεως ἔσωνται τοῦ παθόντος καὶ ταφέντος καὶ ἀναστάντος, ὡς εἶδε, καὶ εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρὸς φθάσαντος, ὅνπερ οὐδέποτε καταλέλοιπε. Πρὸς οὓς αὐτὸς ὁ Δεσπότης προ- φητικῶς διαλέγεται· Κυκλώσατε την νέαν ταύτην Σιών, καὶ περιλάβετε αὐτήν· τουτέστι, φυλάξατε, τειχίσατε, ταῖς εὐχαῖς ὀχυρώσατε, ἵνα, ὅταν εὐκαίρως ὀργίζωμαι, καὶ σαλεύω τὴν σύμπασαν, βλέπων τὸν ὑμῶν ἀτελεύτη- τον τάφον, καὶ ἅπερ ἑκουσίως δι᾿ ἐμὲ βαστάζετε στι γματα, νικῶ τὸν θυμὸν εὐσπλαγχνίᾳ, καὶ προλαμβάνω τὴν ὑμῶν διὰ ταύτην πρεσβείαν. Ἱερωσύνην γὰρ καὶ SPURIA. 493 βασιλείαν ὅταν ἴδω δακρύουσαν, εὐθὺς πρὸς οἶκτον ὡς συμπαθῆς ἐπικάμπτομαι, καὶ τῆς ἐμῆς ἐκείνης φωνής ἐπιμέμνημαι· Υπερασπιῶ τῆς πόλεως ταύτης διὰ Δαὐτὸ τὸν δοῦλόν μου, καὶ Ααρὼν τὸν ἅγιόν μου· οἵτινες ὡς ὑμεῖς ὁμονοήσαντες τῇ πίστει, καὶ τὰς ἀξίας αυθαιρέτῳ ταπεινοφροσύνῃ καλύψαντες, καὶ τῇ στολῇ δείξαντες τῆς ψυχῆς τὴν ταπείνωσιν, πολλάς μοι τῶν μαθητῶν μυριάδας προσήνεγκαν, ἐμὲ φερούσας, καὶ παρ' ἐμοῦ τῷ κόσμῳ τὸν ἱλασμὸν αἰτούσας. Εἶπον γὰρ, Αἰτεῖτε, καὶ δοθήσεται ὑμῖν ζητεῖτε, καὶ εὑρήσετε. Αὐτῷ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, νῦν καὶ ἀε', εἰς τοὺς αἰῶν νας τῶν αἰώνων. Αμήν. ADMONITIO [13] Probe de hac oratione sic sententiam tulit Savilius: Orationem hanc editam Burdigalæ a Frontonz Ducæo, accurate emendavimus ex Cod. Bavarico. Quominus autem credam duabus Synodis, scilicet Latero- nensi et V’I universali Constantinopolitanæ, Chrysostome hanc orationem asserentibus, facit totius homiliæ textura el stylus a Chrysostomo, meo judicio, diversissimus. Est enim oratio tota fere dramatica, et ex prosopopais confata. Neque, ut alias monui, novum est aut nuper natum, fetus ὑποβολιμαίους claris parentibus subdere. Idipsum opinatur Fronto Ducæus in notis ad Tomum VI Parisinæ Editionis anni 1636, ubi sic loquitur pag. 1035 : Hunc quoque nobis Chrysostomi sermonem monasterii Crypia Ferrata mss. Codices conservarunt, ex quibus exscriptus, et ad nos ab illustriss. Card. Baronio transmissus est. Licet autem ut genuinum cum auctoris nostri fetum propter styli disparitatem non agnoscamus, tamen eum commendat auctoritas Synodi Lateranensis sub Martino I coactæ circa annum 650 contra Monothelitas : in cujus consultatione citatur ex co locus hoc modo : Item S. Joannis episcopi Constantinop. in Thomam apostolum : Hæc audiens mundavi animam a perfidia, etc.; quæ habes hic, p. 326. Profertur idem locus in sexta Synodo universali Constantino- poli sub Agathone habita contra eosdem Monothelitas, anno Christi 681, inter testimonia ostendentia duas voluntates et duas operationes in Domino, exscripta ex libris patriarchii Constantinopolitani actione 10: Item relectum est ex eodem codicillo testimonium S. Joannis archiep. Constantinopelitani ex Sermone in Tho- inam apostolum et contra Arianos, cujus initium: Legi quidem et Ecclesiæ obtemperans, continens ista : Hæc audiens, purgavi animam a perfidia, et exui me ambiguam sententiam, assumpsi credulum sensum, accepi corpus gaudens ac tremens. Expendi cum digitis et animæ oculum, et duas per hoc operationes sensi. Quod testimonium similiter collatum est cum libro membranaceo prolato a parte sedis Apostolicæ antiquæ Romæ et constitut. Rectius tamen legitur hic, τῷ μὲν νόμῳ τῆς Ἐκκλησίας, quam illic, legi quidem et Ecclesiæ. [14] Εἰς τὸν ἅγιον Θωμᾶν τὸν ἀπόστολον, καὶ κατὰ Ἀρειανῶν, καὶ εἰς τὸν ἐν τῇ Θρᾴκῃ τυραννήσαντα καὶ ἀναιρεθέντα, καὶ αὐτὸν Ἀρειανόν. Τῷ μὲν νόμῳ τῆς Ἐκκλησίας πειθόμενος ήψάμην, ὡς στόν τε, του βήματος· τῷ δὲ μεγέθει τῆς ὑποθέσεως ἐχνικώμενος ἐλιγγιῶ, καὶ πανταχόθεν συνέχομαι, πῶς ἀπαντήσω τῷ πράγματι, ποίαν εύρω τῷ λόγῳ διέξοδον. Ὡς ζῶντα κηρύξω τὸν Θωμᾶν; Αλλ' ὁ τάφος ἀνακης ρύττει τὸν θάνατον. Ὡς νεκρὸν διηγήσομαι; Αλλ' ὑπὸ τῶν πραγμάτων ἐλέγχομαι. Καὶ νεκρός ἐστι, καὶ ἀθά νατος· καὶ τέθνηκεν ὡς ἄνθρωπος, και διατρέχει τὸν κόσμον ὡς ἄγγελος· καὶ πάθος ἐδέξατο, καὶ πάθεσι μάθ χεται· καὶ κάτω κεῖται, καὶ ἄνω εὐφραίνεται *. Οὐδὲν γὰρ αὐτὸν ἴσχυσεν ἀποκρύψαι, οὐδεὶς αὐτὸν ἠφάνισε τόπος· ὅλην τὴν οἰκουμένην ἐφώτισεν. Έλαβε τάφον, ἀλλὰ πανταχόθεν ὡς ἥλιος ανατέλλει· ἐνίκησε τὴν γῆν τὰ λείψανα τοῦ δικαίου, καὶ πλατύτερος ἐφάνη τῆς κτίσεως ὅλης· ἔσπειρεν αὐτὸν ἡ χάρις εἰς ὅλον τὸν κόσμον. Πάτα γωνία μέρος έχει τοῦ Θωμᾶ, πάντα τὸν κόσμον ἐπλη • Reg. et Savil. in marg καὶ ἄνω παραφαίνεται.
PG 59:499ρωσε, καὶ μένει κατὰ τόπον ὁλόκληρος· εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξῆλθεν ἡ δόξα αὐτοῦ, καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκου-μένης τὰ τρόπαια αὐτοῦ. Πῶς οὖν αὐτὸν ὀνομάσω; Ἥλιον; Ἀλλ’ ὑπὸ νυκτὸς οὐκ ἐλέγχεται. Ἀστέρα; Ἀλλ’ ἡμέρα τοῦτον οὐ κρύπτει. Ἐν παντὶ καιρῷ καταυγάζει τὴν κτίσιν, πάντα ζόφον ἀπελαύνει τῆς οἰκουμένης. Οὐκ ἔτι νὺξ μετ’ αὐτοῦ, σκότος αὐτὸν οὐκ ἀμβλύνει, πο-ταμὸς οὐ κωλύει, θάλασσα κατέχειν οὐ δύναται, ὠκεανὸς ἐπιγινώσκει τὸν ἄνδρα, βάρβαροι τιμῶσι τὸν Θωμᾶν· πάντα τὰ ἔθνη σήμερον ἑορτάζει, καὶ τὴν τούτου φωνὴν, καθάπερ τι δῶρον, τῷ Δεσπότῃ προσφέρει. Ὁ Κύριός μου καὶ ὁ Θεός μου· ὁ συγγενής μου καὶ ποιητής μου, ὁ λυτρωτής μου καὶ ὁ βασιλεύς μου. Ταῦτα γὰρ ἐδίδα-ξεν ὁ Θωμᾶς, τοῦτον ἡμῖν ὡς τέκνοις ἀφῆκε τὸν κλῆ-ρον· ὡς θησαυρὸν ἡ φύσις κατέχει τὸν λόγον· ὅλον τὸ γένος διὰ ταύτης τῆς φωνῆς ὀχυροῦται· μέχρι τῶν ἀγ-γέλων ἐξετάθη τὸ ῥῆμα· ἄγγελοι ταύτην ὡς ἄγκυραν τὴν ὁμολογίαν κρατοῦσι· πᾶσα ἡ κτίσις ὡς διάδημα περιφέρει τὸ δόγμα. Μόνος ὁ Ἄρειος ἀποστερεῖται τοῦ λόγου, μόνος ἐκεῖνος ἐκπίπτει τοῦ κλήρου, μόνος οὐχ ὁμολογεῖ Κύριον τὸν Χριστὸν μετὰ Θωμᾶ· οὐ γνωρίζει αὐτὸν Θεὸν μετ’ αὐτοῦ· δοῦλον ἀποκαλεῖ τὸν Δεσπότην, κτίσμα τὸ ἀπαύγασμα, νόθον τὸν γνήσιον, πλάσμα τὸν πλάστην· οὐ λέγει Κύριον καὶ Θεὸν τὸν Δεσπότην, οὐκ ἀνέχεται τῆς ἀληθείας, οὐ συντίθεται τῷ Θωμᾷ, οὐκ ἀκολουθεῖ τῷ δικαίῳ· καὶ ταῦτα τιμῶν αὐτοῦ τὴν ἡμέ-ραν, καὶ πανηγυρίζων μετὰ πάσης τῆς οἰκουμένης, καὶ συντάττων ἑαυτὸν τοῖς φίλοις τοῦ Θωμᾶ. Ἀλλ’ οὐ κλέ-πτει τὴν ἀρετὴν ἡ κακία· οὐ συναρμόζει τῷ ὁδηγῷ τῆς ἀληθείας ὁ πλάνος. Οἶδεν ὁ ποιμὴν τὸ θηρίον, οἶδεν ὁ σφενδονίτης τὸν λύκον, οἶδεν ὁ κυβερνήτης τὸ κῦμα, οἶδεν ὁ λιμὴν τὸν χειμῶνα, οἶδεν ὁ στρατηγὸς τὸν πολέ-μιον, οἶδεν ὁ Θωμᾶς τὸν Ἄρειον, οἶδε καὶ διώκει αὐτόν. Οὐ δέχεται τὴν τιμὴν τοῦ βλασφήμου, οὐκ εἰσέρχεται παρὰ τὸ σπήλαιον τῶν φονέων, οὐ συναυλίζεται μετ’ ἐκείνων· ἀποστρέφεται σύνοδον ἀθετούντων, βδε-λύσσεται φωνὴν αὐτῷ μαχομένην, μισεῖ στόμα κατὰ τοῦ Θεοῦ λαλοῦν ἀδικίαν, ἐκτρέπεται γλῶτταν Κύριον καὶ Θεὸν τὸν Χριστὸν μὴ καλοῦσαν· καὶ βοᾷ πρὸς ἐκεῖ-νον ἀπὸ πάσης τῆς οἰκουμένης, Ἄρειε, τί με καθέλκεις; τί λιπαίνεις ἐλαίῳ τὴν κεφαλήν μου; τί μου τὴν ἡμέραν ἑορτάζεις, παράνομε; Οὐ δέχομαί σου τὸν βλάσφημον ὕμνον· οὐ συμφωνῶ τῇ ματαίᾳ σου πίστει· οὐ γνωρίζω σου τὸ παράνομον δόγμα. Μή με τιμήσῃς ἀτιμάζων τὸν Πλάστην· οὐ δέχομαι τιμὴν ἀτιμίας μητέρα. Εἰ τὸν Δεσπότην ὑβρίζεις, ἐμὲ τὸν δοῦλον πῶς θεραπεύσεις; εἰ μὴ κρατεῖς μου τὴν πίστιν, πῶς ἑορτάσεις τὴν μνήμην; εἰ μὴ συμφωνεῖς μοι, πῶς κοινωνεῖς μου τῷ τάφῳ; Ἐγὼ Χριστὸν Κύριον καὶ Θεὸν ἐδιδάχθην· ἐψηλάφησα τῇ χειρὶ, καὶ τὴν ἀλήθειαν εὗρον· οἰκείοις ἐπιστώθην δακτύλοις· οὐκ ἄλλος ὑπέθετό μοι τὸ δόγμα, οὐκ ἐξ ἀκοῆς ἔχω τὸ θαῦμα, οὐκ ἐπίστευσα τοῖς εἰποῦσί μοι, Ἑωράκαμεν τὸν Κύριον· ἐμαχεσάμην τοῖς ἀποστόλοις, ἀντέκρουσα Πέτρῳ διδάσκειν με πειρωμένῳ· εἶπον πρὸς αὐτὸν, Ἄνθρωπε, τί με ταράττεις; τί μοι λόγους ἀντὶ πραγμάτων χαρίζῃ; τί μοι κελεύεις ἀπὸ ῥημάτων πι-στεύειν; Ἐὰν μὴ ἴδω, οὐ μὴ πιστεύσω. Ὡς εἶδες καὶ σὺ, ἴδω κἀγώ· ὡς ἐδιδάχθης, διδαχθῶ· ὡς ἔμαθες, μάθω. Ὃ κηρύττειν μέλλω, θεάσωμαι, καὶ κηρύττω. Οὐδεὶς ἀκούων ἀπαγγέλλει· οὐδεὶς ἀπὸ φήμης δόγμα προφέ-ρει· οὐδεὶς ἀποδέχεταί με τὰ σὰ διαγγέλλοντα. Ἂν ἐρω-τηθῶ, πῶς ἀνέστη ὁ Χριστὸς, οὐκ οἶδα τί λέξω. Ἐὰν εἴπω, Πέτρος μοι εἶπε, τίς ὡς ἀξιοπίστῳ προσέξει; Ἴδω, καὶ κηρύττω· μάθω, καὶ διδάσκω· πιστωθῶ, καὶ πιστοῦμαι. Εἴπω κἀγὼ, Θωμᾶς ἀπόστολος οὐκ ἀπ’ ἀνθρώπων, οὐδὲ δι’
699 SPURIA. angulus partem aliquam habet Thomæ : oinnem mundum implevit, et in singulis locis integer manet. In omnem terram exivit gloria ejus, et in fines orbis terræ tropæa ejus (Fsal. 18. 5). Quo igitur eum no- mine appellabo? solemine dicam? Atqui a nocte non vincitur. An stellam? At hunc dies minime abscon· dit omni tempore creaturas illuminat, omnem cali- ginem ab orbe terrarum exterminat. Non cum ipso nox permanet, non eum tenebræ obscurant, non flumen impedit; mare continere non potest, oceanus virum novit, barbari Thomam honore afficiunt : omnes gentes festum hodie celebrant, ejusque dictum Domino donum offerunt, Dominus meus et Deus meus (Joan. 20. 28 ) : Consanguineus meus et Languam Creator meus, Redemptor meus et Rex meus. Hæc enim docuit Thomas, hanc nobis tamquam filiis he- reditatem reliquit: tamquam thesaurum hunc ser- monem natura retinet; universum genus hoc dicto firmatur : hoc verbum ad angelos usque protenditur : angeli tamquam anchoram confessionem hanc tenent: omnis creatura doctrinam hanc velut diadema cir- cumfert. Solus Arius hac oratione privatur, solus ille ab hereditate excidit, solus Christum cum Thoma Dominum non confitetur : non eum cum ipso Deuni agnoscit servum appellat dominum; creaturam, splendorem; spurium, legitimum; figmentum, opifi- cem; non dicit Dominum et Deum heruin suum, non favet veritati, non conjungit se cum Thoma, non se- quitur justum; idque cum ejus diem colat, cum uni- verso terrarum orbe festum celebret, et amicis Thomæ seipsum aggreget. Verum improbitas virtu- tem non fallit, neque cum duce veritatis seductor apte copulatur: novit feram pastor, novit lupum ve- nator, novit fluctum gubernator, novit tempestatem portus, novit hostem imperator, novit Thomas Arium, novit et ipsum repellit. Blasphemi cultum non admittit, in homicidarum speluncam non intrat, non cum illis diversatur; impiorum confessum aver- satur, vocem cum ipso pugnantein detestatur; os quod contra Deum loquitur iniquitatem (Psal. 74. 6), odit; linguam quæ Dominum ac Deuni non appellat, aversatur, et ad eum ex toto terrarum orbe clamat: Ari, quid mihi blandiris? quid oleo caput meum impinguas ? cur diem meum festum celebras o nefarie? Blasphemum tuum hymnum non admitto: vanæ fidei tue non assentior: iniquam doctrinam tuan non agnosco. Ne me honores, qui Conditorem probro afticis, non suscipio honorem ignominiam parientem. Si dominum probris oneras, quomodo servum coles? si meam fidem non tenes, quomodo memoriam festo celebrabis? si mecum non sentis, quomodo sepulcro meo communicas ? Ego Christum Dominum et Denm esse suin edoctus : palpavi manu, et veritatem inveni propriis digitis sum certior fa- etus non alius mihi doctrinam inseruit, non mira - culum auribus accepi, non iis credidi, qui mihi dice- bant, Vidimus Dominum : repugnavi apostolis, restiti Petro, cum docere me conaretur: dixi illi, O homo, quid me perturbas? quid mihi verba pro rebus offers ? quid mihi imperas ut verbis adductus credam? Nisi videro, non credam. Ut vidisti tu, videam et ego; ut edoctus es, edocear : ut didicisti, discam. Quod præ- dicandum mihi est, intuear, ac deinde prædicabo. Nemo fando audita annuntiat, nemo doctrinam a rumore manantem proponit, nemo me res tuas di- vulgantem recipiet. Si interroget, quo pacto resur- rexerit Christus, quid dicam nescio. Si dicam, Petrus mihi dixit, quis ut fide digno assentietur? Videam, et prædicabo; discam, et docebo; persuadear, el persuadebo. Dicam ego quoque, Thomas apostolus ' 5110 non ab hominibus, neque per homines. Hare ego cur dicerem, apparuit Dominus, et continuo pugnam di- remit, aitque ad me : Quid tibi accidit, Thoma? qui:1 cum Petro pugnas? quid cum amicis contendis? Ades. et miraculum experimento cognosce: disce reipsa resurrectionem : affer manum tuam, et corpus vide. Si potes, tene; si mundos digitos habes, vestigia cla- vorum tange; si credas, assequeris etiam; si vero contendas, non invenies; si sis incredulus, non co- gnosces; si dubites, quod passibile est non compre- hendes; si passione tenearis, quod passioni obnoxium non est, non percipies. Hæc audiens purgavi animam ab incredulitate, et ambiguam sententiam exui, cre- dulum sensum assumpsi, tetigi corpus, gandens et tremens, expandi cum digitis et anime oculum, et duas de catero operationes cognovi; prehendi, el aspexi, ac manu quidem corpus tenui, anima vero Deum percepi; et quod exterius mirabile erat, in- veni; quod interius, formidabile; quod apparebat, ingens; quodque tenebatur, admirandum. Exclamavi ergo, de eo quod comprehenderam obstupescens : Dominus meus et Deus meus (Joan. 20. 28). Nusquam enim servum intuebar, nusquam species humilis ap- parebat. Et quod ejusdem mecum erat naturæ, cluce- bat, de eo divinitas effulgebat; et quod ferebatur, exaltatum erat; et quod ferebat, glorificatum appa - rebat : cumque duæ res diversæ intelligerentur, una erat persona, quæ adorabatur. Hæc ego experimento percepi, hæc digitis tractavi, hæc animo intellexi : in vero, Ari, unde basphemiam es edoctus? unde que prædicas, didicisti? num Christum ut ego palpasti ? num manum admovisti? num vestigia clavorum scru- tatus es ? num digiti testimonium ferunt? Tune Chri- stum tenuisti ? qua vero manu? an ea qua pretiosam suppellectilem rapuisti? qua apostolos compilasti? qua barbari spolia excepisti? qua mercedem impic- tatis tenuisti? qua sanguinis vasa conflasti? hac ipsa Christum contrectasti? Absit. Non adeo iniquus est Dominus, non adeo imprudens Christus, ut suam tibi carnein credat : non prehendisti, quem repudiasti ; non attrectasti, quem odisti ; non scrutatus es, quem depressisti. Si enim scrutatus esses, non humiliasses; si recte perquisivisses, non adeo perverse interpreta- tus esses. Apage, recipe mercedem nequitiae, cade cum commilitonibus tuis. Interim jam unam ex tur- ribus tuis dejeci, jam Thraciam tua tyrannide li- beravi. Adhuc modicum, et te funditus undiquaque perdam adhuc modicum, et te ex orbe terrarum exterminabo. Modo tibi caput abscindam, modo su- perbia tua Occidentem quoque liberabo Ita fac, beate Thoma, sermonem opere comple, exsequere que dixisti, præclarum principium fine confirma: ut Thraciam liberasti, sic et Occidentem liberato. Au- diam et latronem sicut et tyrannum excisum: Impe- ratorem victoria coronato, pacem mundo largire, sudores eorum qui convenerunt, suscipe. Suscipe urbem cineri tuo supplicantem: ætatem omnem ad legationem obeundam misit. Senes ac juvenes tumulo advolvimur, virgines et adolescentes tuum corpus amplectimur, infantes passerum in morem hianti or e prospiciunt : noli talem speciem aspernari ; ne vacuos labores nostros dianittas: da competentem sudoribus nostris mercedem. Nihil a te magnum postulamus : quæ possides petimus; quæ das, quærimus; quæ videre vis, desideramus, barbaruin subactum, Arium pulsum, Imperatorem coronatum, mundum conver- sun, Christum exaltatum, et ab universo sinul orbe terrarum audientem, Dominus meus et Deus meus: cui gloria, honor, et imperium in sæcula sæculorum. Amen. Ditized by Google
PG 59:500ἀνθρώπων. Ταῦτά μου λέγοντος, Κύριος ἐπεφάνη, καὶ τὴν μάχην ἔλυσε παραχρῆμα· καί φησι πρός με· Τί σοι γέγονε, Θωμᾶ; τί μάχῃ τῷ Πέτρῳ; τί φιλονεικεῖς τοῖς ἑταίροις; Δεῦρο, λάβε τὸ θαῦμα τῇ πείρᾳ· μάθε τὴν ἀνάστασιν ἔργῳ· φέρε τὴν χεῖρα, καὶ βλέπε τὸ σῶμα. Εἰ χωρεῖς, κράτει· εἰ καθαροὺς ἔχεις δακτύλους, ἅψαι τῶν τύπων· εἰ πιστεύεις, καὶ φθάσεις· εἰ δὲ φιλονει-κεῖς, οὐχ εὑρίσκεις· εἰ ἀπιστεῖς, οὐ γνωρίζεις· εἰ ἀμ-φιβάλλεις, τὸ παθητὸν οὐ κατέχεις· εἰ πάθος ἔχεις, τὸ ἀπαθὲς οὐ μανθάνεις. Ταῦτα ἀκούσας ἐκάθηρα τὴν ψυ-χὴν ἀπιστίας· ἀπεδυσάμην τὴν ἀμφίβολον γνώμην· ἀν-έλαβον τὸν νοῦν πεπεισμένον· ἡψάμην τοῦ σώματος χαί-ρων καὶ τρέμων· ἐξήπλωσα μετὰ τῶν δακτύλων καὶ τὸ τῆς ψυχῆς ὄμμα, καὶ δύο λοιπὸν ἐνεργ[ε]ιῶν ᾐσθόμην. Ἐκράτουν, καὶ ἑώρων· καὶ τῇ μὲν χειρὶ σῶμα κατεῖ-
699 SPURIA. angulus partem aliquam habet Thomæ : oinnem mundum implevit, et in singulis locis integer manet. In omnem terram exivit gloria ejus, et in fines orbis terræ tropæa ejus (Fsal. 18. 5). Quo igitur eum no- mine appellabo? solemine dicam? Atqui a nocte non vincitur. An stellam? At hunc dies minime abscon· dit omni tempore creaturas illuminat, omnem cali- ginem ab orbe terrarum exterminat. Non cum ipso nox permanet, non eum tenebræ obscurant, non flumen impedit; mare continere non potest, oceanus virum novit, barbari Thomam honore afficiunt : omnes gentes festum hodie celebrant, ejusque dictum Domino donum offerunt, Dominus meus et Deus meus (Joan. 20. 28 ) : Consanguineus meus et Languam Creator meus, Redemptor meus et Rex meus. Hæc enim docuit Thomas, hanc nobis tamquam filiis he- reditatem reliquit: tamquam thesaurum hunc ser- monem natura retinet; universum genus hoc dicto firmatur : hoc verbum ad angelos usque protenditur : angeli tamquam anchoram confessionem hanc tenent: omnis creatura doctrinam hanc velut diadema cir- cumfert. Solus Arius hac oratione privatur, solus ille ab hereditate excidit, solus Christum cum Thoma Dominum non confitetur : non eum cum ipso Deuni agnoscit servum appellat dominum; creaturam, splendorem; spurium, legitimum; figmentum, opifi- cem; non dicit Dominum et Deum heruin suum, non favet veritati, non conjungit se cum Thoma, non se- quitur justum; idque cum ejus diem colat, cum uni- verso terrarum orbe festum celebret, et amicis Thomæ seipsum aggreget. Verum improbitas virtu- tem non fallit, neque cum duce veritatis seductor apte copulatur: novit feram pastor, novit lupum ve- nator, novit fluctum gubernator, novit tempestatem portus, novit hostem imperator, novit Thomas Arium, novit et ipsum repellit. Blasphemi cultum non admittit, in homicidarum speluncam non intrat, non cum illis diversatur; impiorum confessum aver- satur, vocem cum ipso pugnantein detestatur; os quod contra Deum loquitur iniquitatem (Psal. 74. 6), odit; linguam quæ Dominum ac Deuni non appellat, aversatur, et ad eum ex toto terrarum orbe clamat: Ari, quid mihi blandiris? quid oleo caput meum impinguas ? cur diem meum festum celebras o nefarie? Blasphemum tuum hymnum non admitto: vanæ fidei tue non assentior: iniquam doctrinam tuan non agnosco. Ne me honores, qui Conditorem probro afticis, non suscipio honorem ignominiam parientem. Si dominum probris oneras, quomodo servum coles? si meam fidem non tenes, quomodo memoriam festo celebrabis? si mecum non sentis, quomodo sepulcro meo communicas ? Ego Christum Dominum et Denm esse suin edoctus : palpavi manu, et veritatem inveni propriis digitis sum certior fa- etus non alius mihi doctrinam inseruit, non mira - culum auribus accepi, non iis credidi, qui mihi dice- bant, Vidimus Dominum : repugnavi apostolis, restiti Petro, cum docere me conaretur: dixi illi, O homo, quid me perturbas? quid mihi verba pro rebus offers ? quid mihi imperas ut verbis adductus credam? Nisi videro, non credam. Ut vidisti tu, videam et ego; ut edoctus es, edocear : ut didicisti, discam. Quod præ- dicandum mihi est, intuear, ac deinde prædicabo. Nemo fando audita annuntiat, nemo doctrinam a rumore manantem proponit, nemo me res tuas di- vulgantem recipiet. Si interroget, quo pacto resur- rexerit Christus, quid dicam nescio. Si dicam, Petrus mihi dixit, quis ut fide digno assentietur? Videam, et prædicabo; discam, et docebo; persuadear, el persuadebo. Dicam ego quoque, Thomas apostolus ' 5110 non ab hominibus, neque per homines. Hare ego cur dicerem, apparuit Dominus, et continuo pugnam di- remit, aitque ad me : Quid tibi accidit, Thoma? qui:1 cum Petro pugnas? quid cum amicis contendis? Ades. et miraculum experimento cognosce: disce reipsa resurrectionem : affer manum tuam, et corpus vide. Si potes, tene; si mundos digitos habes, vestigia cla- vorum tange; si credas, assequeris etiam; si vero contendas, non invenies; si sis incredulus, non co- gnosces; si dubites, quod passibile est non compre- hendes; si passione tenearis, quod passioni obnoxium non est, non percipies. Hæc audiens purgavi animam ab incredulitate, et ambiguam sententiam exui, cre- dulum sensum assumpsi, tetigi corpus, gandens et tremens, expandi cum digitis et anime oculum, et duas de catero operationes cognovi; prehendi, el aspexi, ac manu quidem corpus tenui, anima vero Deum percepi; et quod exterius mirabile erat, in- veni; quod interius, formidabile; quod apparebat, ingens; quodque tenebatur, admirandum. Exclamavi ergo, de eo quod comprehenderam obstupescens : Dominus meus et Deus meus (Joan. 20. 28). Nusquam enim servum intuebar, nusquam species humilis ap- parebat. Et quod ejusdem mecum erat naturæ, cluce- bat, de eo divinitas effulgebat; et quod ferebatur, exaltatum erat; et quod ferebat, glorificatum appa - rebat : cumque duæ res diversæ intelligerentur, una erat persona, quæ adorabatur. Hæc ego experimento percepi, hæc digitis tractavi, hæc animo intellexi : in vero, Ari, unde basphemiam es edoctus? unde que prædicas, didicisti? num Christum ut ego palpasti ? num manum admovisti? num vestigia clavorum scru- tatus es ? num digiti testimonium ferunt? Tune Chri- stum tenuisti ? qua vero manu? an ea qua pretiosam suppellectilem rapuisti? qua apostolos compilasti? qua barbari spolia excepisti? qua mercedem impic- tatis tenuisti? qua sanguinis vasa conflasti? hac ipsa Christum contrectasti? Absit. Non adeo iniquus est Dominus, non adeo imprudens Christus, ut suam tibi carnein credat : non prehendisti, quem repudiasti ; non attrectasti, quem odisti ; non scrutatus es, quem depressisti. Si enim scrutatus esses, non humiliasses; si recte perquisivisses, non adeo perverse interpreta- tus esses. Apage, recipe mercedem nequitiae, cade cum commilitonibus tuis. Interim jam unam ex tur- ribus tuis dejeci, jam Thraciam tua tyrannide li- beravi. Adhuc modicum, et te funditus undiquaque perdam adhuc modicum, et te ex orbe terrarum exterminabo. Modo tibi caput abscindam, modo su- perbia tua Occidentem quoque liberabo Ita fac, beate Thoma, sermonem opere comple, exsequere que dixisti, præclarum principium fine confirma: ut Thraciam liberasti, sic et Occidentem liberato. Au- diam et latronem sicut et tyrannum excisum: Impe- ratorem victoria coronato, pacem mundo largire, sudores eorum qui convenerunt, suscipe. Suscipe urbem cineri tuo supplicantem: ætatem omnem ad legationem obeundam misit. Senes ac juvenes tumulo advolvimur, virgines et adolescentes tuum corpus amplectimur, infantes passerum in morem hianti or e prospiciunt : noli talem speciem aspernari ; ne vacuos labores nostros dianittas: da competentem sudoribus nostris mercedem. Nihil a te magnum postulamus : quæ possides petimus; quæ das, quærimus; quæ videre vis, desideramus, barbaruin subactum, Arium pulsum, Imperatorem coronatum, mundum conver- sun, Christum exaltatum, et ab universo sinul orbe terrarum audientem, Dominus meus et Deus meus: cui gloria, honor, et imperium in sæcula sæculorum. Amen. Ditized by Google
χον, τῇ δὲ ψυχῇ Θεὸν κατενόουν· καὶ τὸ ἔξωθεν ηὕρισκον θαυμαστὸν, καὶ τὸ ἔσωθεν φοβερόν· καὶ τὸ φαινόμενον, μέγα, καὶ τὸ κρατούμενον, θαῦμα. Ἐβόησα τοίνυν ἐκ-πλαγεὶς ὃ κατέλαβον· Ὁ Κύριός μου καὶ ὁ Θεός μου· οὐδαμοῦ γὰρ ἔβλεπον δοῦλον, οὐδαμοῦ ταπεινὸν ἐφαίνετο σχῆμα· καὶ τὸ συγγενὲς ἐξέλαμπε, καὶ τὸ θεῖον ἐξ-ήστραπτε· καὶ τὸ φορούμενον ὑψοῦτο, καὶ τὸ φοροῦν ἐδε-δόξαστο· καὶ δύο νοουμένων πραγμάτων, ἓν ἦν τὸ προς-κυνούμενον πρόσωπον. Ταῦτα ἐγὼ πείρᾳ παρέλαβον, ταῦτα δακτύλῳ ἐκράτησα, ταῦτα ψυχῇ κατενόησα. Σὺ δὲ, Ἄρειε, πόθεν τὸ βλάσφημον ἐδιδάχθης; πόθεν ἔμα-θες, ἃ κηρύττεις; Χριστὸν ἐψηλάφησας ὡς ἐγώ; τὴν χεῖρα προσήνεγκας; τοὺς τύπους ἠρεύνησας; οἱ δάκτυλοι μαρτυροῦσί σοι; κατέσχες τὸν Κύριον σύ; εἰς ποίαν χεῖρα; εἰς ἣν ἥρπασας τὰ κειμήλια; εἰς ἣν τοὺς ἀπο-στόλους ἐσύλησας; εἰς ἣν ὑπεδέξω τοῦ βαρβάρου τὰ λάφυρα; εἰς ἣν ἐκράτεις τὸν μισθὸν τῆς ἀσεβείας; εἰς ἢν ἐχώνευσας τὰ σκεύη τοῦ αἵματος; εἰς ταύτην Χρι-στὸν ἐψηλάφησας; Μὴ γένοιτο. Οὐχ οὕτως ἄδικος ὁ Δεσπότης, οὐχ οὕτως ἐπισφαλὴς ὁ Χριστὸς, ἵνα σοι τὴν ἰδίαν ἐμπιστεύσῃ σάρκα. Οὐκ ἐκράτησας, ὃν ἠθέ-τησας· οὐκ ἐψηλάφησας, ὃν ἐμίσησας· οὐκ ἠρεύνησας, ὃν ἐσμίκρυνας. Εἰ γὰρ ἠρεύνησας, οὐκ ἂν ἐταπείνωσας· εἰ καλῶς ἐξεζήτησας, οὐκ ἂν οὕτω κακῶς παρηρμή-νευσας. Ἄπαγε, ἀπόλαυε τῆς κακίας, πῖπτε μετὰ τῶν οἰκείων συμμάχων. Τέως ἕνα σου κατέβαλον πύργον· τέως τὴν Θρᾴκην ἠλευθέρωσα τῆς σῆς τυραννίδος· ἔτι μικρὸν καὶ πανταχόθεν σε καταλύω ἔτι μικρὸν καὶ διώκω σε τῆς οἰκουμένης. Ἄρτι σου τὴν κεφαλὴν ἀφαι-ροῦμαι· ἄρτι καὶ τὴν δύσιν ἀπαλλάττω τῆς σῆς ἀπο-νοίας. Ναὶ, μακάριε Θωμᾶ, πλήρωσον ἔργῳ τὸν λόγον· ἀκολούθησον τῇ φωνῇ σου· καλὴν τὴν ἀρχὴν βεβαίωσον καὶ τῷ τέλει. Ὡς τὴν Θρᾴκην ἠλευθέρωσας, ἐλευθέρω-σον καὶ τὴν Δύσιν. Ἀκούσω καὶ τὸν λῃστὴν ὡς τὸν τύ-ραννον ἐκκοπέντα· στεφάνωσον τὸν βασιλέα τῇ νίκῃ, βράβευσον εἰρήνην τῷ κόσμῳ, δέξαι τοὺς ἱδρῶτας τῶν συνελθόντων, δέξαι τὴν πόλιν ἱκετεύουσάν σοι· τὴν κοι-νὴν πᾶσαν ἡλικίαν ἀπέστειλέ σοι πρεσβείαν. Γέροντες καὶ νέοι προσπίπτομέν σου τῷ τάφῳ· παρθένοι καὶ νεανίσκοι περιπλεκόμεθά σου τῷ σώματι· νήπια στρου-θίων δίκην ἀτενίζουσι πρὸς σὲ κεχηνότα· μὴ παρίδῃς σχῆμα τοιοῦτον· μὴ κενοὺς ἡμῶν ἀποπέμψῃς τοὺς πό-νους· δὸς ἡμῖν ἄξιον μισθὸν τῶν ἱδρώτων. Οὐδὲν ἀπαι-τοῦμέν σε μέγα· ἅπερ ἔχεις, αἰτοῦμεν· ἃ δίδως, ζητοῦ-μεν· ἃ θέλεις ἰδεῖν, ἐπιθυμοῦμεν· τὸν βάρβαρον ἡττη-θέντα, τὸν Ἄρειον ἐλαθέντα, τὸν Βασιλέα στεφανωθέντα, τὸν κόσμον ἐπιστραφέντα, τὸν Χριστὸν ὑψωθέντα, καὶ παρὰ πάσης ὁμοῦ τῆς οἰκουμένης ἀκούοντα, Ὁ Κύ-ριός μου καὶ ὁ Θεός μου· ᾧ ἡ δόξα, τιμὴ, καὶ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
699 SPURIA. angulus partem aliquam habet Thomæ : oinnem mundum implevit, et in singulis locis integer manet. In omnem terram exivit gloria ejus, et in fines orbis terræ tropæa ejus (Fsal. 18. 5). Quo igitur eum no- mine appellabo? solemine dicam? Atqui a nocte non vincitur. An stellam? At hunc dies minime abscon· dit omni tempore creaturas illuminat, omnem cali- ginem ab orbe terrarum exterminat. Non cum ipso nox permanet, non eum tenebræ obscurant, non flumen impedit; mare continere non potest, oceanus virum novit, barbari Thomam honore afficiunt : omnes gentes festum hodie celebrant, ejusque dictum Domino donum offerunt, Dominus meus et Deus meus (Joan. 20. 28 ) : Consanguineus meus et Languam Creator meus, Redemptor meus et Rex meus. Hæc enim docuit Thomas, hanc nobis tamquam filiis he- reditatem reliquit: tamquam thesaurum hunc ser- monem natura retinet; universum genus hoc dicto firmatur : hoc verbum ad angelos usque protenditur : angeli tamquam anchoram confessionem hanc tenent: omnis creatura doctrinam hanc velut diadema cir- cumfert. Solus Arius hac oratione privatur, solus ille ab hereditate excidit, solus Christum cum Thoma Dominum non confitetur : non eum cum ipso Deuni agnoscit servum appellat dominum; creaturam, splendorem; spurium, legitimum; figmentum, opifi- cem; non dicit Dominum et Deum heruin suum, non favet veritati, non conjungit se cum Thoma, non se- quitur justum; idque cum ejus diem colat, cum uni- verso terrarum orbe festum celebret, et amicis Thomæ seipsum aggreget. Verum improbitas virtu- tem non fallit, neque cum duce veritatis seductor apte copulatur: novit feram pastor, novit lupum ve- nator, novit fluctum gubernator, novit tempestatem portus, novit hostem imperator, novit Thomas Arium, novit et ipsum repellit. Blasphemi cultum non admittit, in homicidarum speluncam non intrat, non cum illis diversatur; impiorum confessum aver- satur, vocem cum ipso pugnantein detestatur; os quod contra Deum loquitur iniquitatem (Psal. 74. 6), odit; linguam quæ Dominum ac Deuni non appellat, aversatur, et ad eum ex toto terrarum orbe clamat: Ari, quid mihi blandiris? quid oleo caput meum impinguas ? cur diem meum festum celebras o nefarie? Blasphemum tuum hymnum non admitto: vanæ fidei tue non assentior: iniquam doctrinam tuan non agnosco. Ne me honores, qui Conditorem probro afticis, non suscipio honorem ignominiam parientem. Si dominum probris oneras, quomodo servum coles? si meam fidem non tenes, quomodo memoriam festo celebrabis? si mecum non sentis, quomodo sepulcro meo communicas ? Ego Christum Dominum et Denm esse suin edoctus : palpavi manu, et veritatem inveni propriis digitis sum certior fa- etus non alius mihi doctrinam inseruit, non mira - culum auribus accepi, non iis credidi, qui mihi dice- bant, Vidimus Dominum : repugnavi apostolis, restiti Petro, cum docere me conaretur: dixi illi, O homo, quid me perturbas? quid mihi verba pro rebus offers ? quid mihi imperas ut verbis adductus credam? Nisi videro, non credam. Ut vidisti tu, videam et ego; ut edoctus es, edocear : ut didicisti, discam. Quod præ- dicandum mihi est, intuear, ac deinde prædicabo. Nemo fando audita annuntiat, nemo doctrinam a rumore manantem proponit, nemo me res tuas di- vulgantem recipiet. Si interroget, quo pacto resur- rexerit Christus, quid dicam nescio. Si dicam, Petrus mihi dixit, quis ut fide digno assentietur? Videam, et prædicabo; discam, et docebo; persuadear, el persuadebo. Dicam ego quoque, Thomas apostolus ' 5110 non ab hominibus, neque per homines. Hare ego cur dicerem, apparuit Dominus, et continuo pugnam di- remit, aitque ad me : Quid tibi accidit, Thoma? qui:1 cum Petro pugnas? quid cum amicis contendis? Ades. et miraculum experimento cognosce: disce reipsa resurrectionem : affer manum tuam, et corpus vide. Si potes, tene; si mundos digitos habes, vestigia cla- vorum tange; si credas, assequeris etiam; si vero contendas, non invenies; si sis incredulus, non co- gnosces; si dubites, quod passibile est non compre- hendes; si passione tenearis, quod passioni obnoxium non est, non percipies. Hæc audiens purgavi animam ab incredulitate, et ambiguam sententiam exui, cre- dulum sensum assumpsi, tetigi corpus, gandens et tremens, expandi cum digitis et anime oculum, et duas de catero operationes cognovi; prehendi, el aspexi, ac manu quidem corpus tenui, anima vero Deum percepi; et quod exterius mirabile erat, in- veni; quod interius, formidabile; quod apparebat, ingens; quodque tenebatur, admirandum. Exclamavi ergo, de eo quod comprehenderam obstupescens : Dominus meus et Deus meus (Joan. 20. 28). Nusquam enim servum intuebar, nusquam species humilis ap- parebat. Et quod ejusdem mecum erat naturæ, cluce- bat, de eo divinitas effulgebat; et quod ferebatur, exaltatum erat; et quod ferebat, glorificatum appa - rebat : cumque duæ res diversæ intelligerentur, una erat persona, quæ adorabatur. Hæc ego experimento percepi, hæc digitis tractavi, hæc animo intellexi : in vero, Ari, unde basphemiam es edoctus? unde que prædicas, didicisti? num Christum ut ego palpasti ? num manum admovisti? num vestigia clavorum scru- tatus es ? num digiti testimonium ferunt? Tune Chri- stum tenuisti ? qua vero manu? an ea qua pretiosam suppellectilem rapuisti? qua apostolos compilasti? qua barbari spolia excepisti? qua mercedem impic- tatis tenuisti? qua sanguinis vasa conflasti? hac ipsa Christum contrectasti? Absit. Non adeo iniquus est Dominus, non adeo imprudens Christus, ut suam tibi carnein credat : non prehendisti, quem repudiasti ; non attrectasti, quem odisti ; non scrutatus es, quem depressisti. Si enim scrutatus esses, non humiliasses; si recte perquisivisses, non adeo perverse interpreta- tus esses. Apage, recipe mercedem nequitiae, cade cum commilitonibus tuis. Interim jam unam ex tur- ribus tuis dejeci, jam Thraciam tua tyrannide li- beravi. Adhuc modicum, et te funditus undiquaque perdam adhuc modicum, et te ex orbe terrarum exterminabo. Modo tibi caput abscindam, modo su- perbia tua Occidentem quoque liberabo Ita fac, beate Thoma, sermonem opere comple, exsequere que dixisti, præclarum principium fine confirma: ut Thraciam liberasti, sic et Occidentem liberato. Au- diam et latronem sicut et tyrannum excisum: Impe- ratorem victoria coronato, pacem mundo largire, sudores eorum qui convenerunt, suscipe. Suscipe urbem cineri tuo supplicantem: ætatem omnem ad legationem obeundam misit. Senes ac juvenes tumulo advolvimur, virgines et adolescentes tuum corpus amplectimur, infantes passerum in morem hianti or e prospiciunt : noli talem speciem aspernari ; ne vacuos labores nostros dianittas: da competentem sudoribus nostris mercedem. Nihil a te magnum postulamus : quæ possides petimus; quæ das, quærimus; quæ videre vis, desideramus, barbaruin subactum, Arium pulsum, Imperatorem coronatum, mundum conver- sun, Christum exaltatum, et ab universo sinul orbe terrarum audientem, Dominus meus et Deus meus: cui gloria, honor, et imperium in sæcula sæculorum. Amen. Ditized by Google
Continue reading PG 59: In illud: Collegerunt Judaei Sp. →≣ entire volume