765 SPURIA. τῷ καὶ πτωχῷ. Ορα μοι πῶς περὶ Χριστοῦ πάντα εἰσηγεῖται, πάντα διδάσκει, βουλόμενος ἀνάψαι τὴν · παρ' αὐτῶν γινομένην ἀδικίαν· Κρίνατε γὰρ, φησίν, [851] ορφανῷ καὶ πτωχῷ, ταπεινὸν καὶ πένητα δι καιώσατε. 'Αλλ' ἴσως ἐρεῖ τις τῶν ἀκροατῶν καὶ ἀπο- ρεῖν ἡμᾶς δεικνύναι τοῦ, ὅτι ὀρφανὸς ἀκήκοεν ὁ Κύριος, Τὸ μὲν γὰρ πτωχὸν, ῥᾴδιόν ἐστι καταμαθεῖν ἐκ τῶν τοῦ Αποστόλου ῥημάτων· Ὃς δι' ἡμᾶς ἐπτώχευσε πλού σιος ὤν, ἀλλὰ τίς ἂν εἴη ὀρφανός, ἢ πάντως ὁ μήτε πατέρα ἔχων μήτε μητέρα; Ακους δὲ τοῦ ᾿Αποστόλου λέγοντος περὶ τοῦ Χριστοῦ. Ἀπάτωρ, ἀμήτωρ, ἀγε- νεαλόγητος. Απάτωρ ἐπὶ τῆς γῆς κατὰ τὴν ἀνθρωπό- τητα ὁ Κύριος, καὶ ἀμήτωρ ἐν οὐρανοῖς κατὰ τὴν θεό τητα. Κρίνατε ὀργανῷ καὶ πτωχῷ, τῷ δι' ἡμᾶς πτω χεύσαντι. Τοῖς πᾶσι γὰρ τὰ πάντα γέγονε πλεῖον τοῦ Αποστόλου, ἵνα τοὺς πάντας κερδήσῃ. Ταπεινὸν καὶ πένητα δικαιώσατε. Μάθετε ἀπ' ἐμοῦ, ὅτι πρᾶός εἰμι καὶ ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ. ᾿Αλλὰ τί φησιν; Οὐκ ἔγνωσαν, οὐδὲ συνῆκαν· Ἐν σκότει διαπορεύονται. Οὐκ ἔγνωσαν τὸν Θεὸν Λόγον σάρκα γεγονότα δι' ἡμᾶς· ὁ Λόγος γὰρ σὰρξ ἐγένετο, οὐ τραπείς, ἀλλὰ καθό ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν. Οὐκ ἔγνωσαν τὴν ἀΐδιον τῆς θεό τητος μορφὴν ἐν τῇ τοῦ δούλου εἰκόνι· οὐκ ἔγνωσαν· εἰ γὰρ ἔγνωσαν, οὐκ ἂν τὸν Κύριον τῆς δόξης ἐσταύ ρωσαν. Αλλ' οὐδὲ συνῆκαν· οὐ συνῆκαν γὰρ τῶν θαυ- ματουργημάτων αὐτοῦ τὴν δύναμιν, ὅσων είχε συμβό- λων εἰκόνας· οὐ συνῆκαν τὸν ἐν τῷ ἀγρῷ κεκρυμμένον θησαυρόν, τουτέστι, τὴν ἐν σαρκὶ ἀποκεκρυμμένην θεότητα, καὶ ἐν οὐρανοῖ; σὺν Πατρὶ αὐλιζόμενον· οὐ συνῆκαν τὰ ἐπὶ τοῦ Λαζάρου γεγονότα· οὐ συνῆκαν τὸν λίθον τὸν ἀποκυλισθέντα τοῦ μνήματος, ὅτι τὴν ἠλίθιον καρδίαν τῶν ἀνθρώπων ἀποκινεῖσθαι ἔλεγεν· οὐ συνῆκαν αὐτὸ τὸ μνῆμα, καὶ τὸν ἔνδοθεν ἀποκείμενον Λάζαρον τετραήμερον, τίνος ἦν τύπος, ὅτι ἐν εἰκόνι σώματος ὁ τάφος ἦν περιέχων ἐνδοθεν τὸν νοῦν ἐναπο θανόντα καὶ νεκρωθέντα. Οντως γὰρ τάφος ἦν τὸ σῶμα ἡμῶν πρὸ τῆς τοῦ Χριστοῦ παρουσίας, καθώς φησιν ἐν 766 τῷ Εὐαγγελίῳ· Τάφοι κεκονιαμένοι. Οντως ημεν τά- φοι μεμεστωμένοι νεκρῶν ἁμαρτημάτων, ἔχοντες ἔνδο- δεν τὸν νοῦν τεθανατωμένον ταῖς ἡδοναῖς, τὸν τετραή μερον καὶ ἤδη ἔζοντα, τὸν ἐκ τεσσάρων γενικῶν ἀρετῶν συνεστῶτα νοῦν, φρονήσεως, δικαιοσύνης, ἀνδρείας, σωφροσύνης. Ομοίως καὶ τὸ σῶμα ἐκ τεσσάρων στοι χείων συνέστηκε, θερμοῦ, ψυχροῦ, ὑγροῦ τε καὶ ξηροῦ. Οὐκ ἔγνωσαν, οὐδὲ συνῆκαν· Χριστὸν γὰρ μὴ δεξάμενο: τὸ φῶς, ἐν σκότει διαπορεύονται. Καὶ τὸ φῶς γὰρ ἐν τῇ σκοτίᾳ φαίνει, καὶ ἡ σκοτία αὐτὸ οὐ κατέλαβε. Σαλευθήτωσαν πάντα τὰ θεμέλια τῆς γῆς· οὐ τῆς πατουμένης, ἀλλὰ περὶ ἧς λέγει, ὅτι Γῆ εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ. Θεμέλιος γὰρ σώματος ἡ ψυχή · ἧς ἐξ- ελθούσης, καθάπερ θεμελίου ὑποχωρήσαντος, ὁ οἶκος τοῦ σκήνους ἡμῶν καταπίπτει. Σαλευθήτωσαν πάντα τὰ θεμέλια τῆς γῆς, τουτέστι, μετακινηθήτωσαν καὶ μεταστήτωσαν αἱ ψυχαὶ ἀπὸ τῆς εἰδωλολατρείας εἰς τὴν θεογνωσίαν. Εἶτα, Ανάστα, ὁ Θεὸς, φησί, κρίνον τὴν γῆν. Ανάστα, ὁ σταυρωθεὶς, ἀνάστα, ὁ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν ἐν εἰκόνι ἀκανθῶν ἐπὶ τῆς ἑαυτοῦ κεφαλῆς ἀνα- δησάμενος, Ανάστα, ὁ Θεὸς, κρῖνον τὴν γῆν. Την γῆν εἶπεν, οὐ τὸν οὐρανόν. Μὴ φοβηθῇς, ἀγαπητέ. Εἰ ἀναγεγέννησαι ἐξ ὕδατος καὶ Πνεύματος, οὐρανὸς εἶ· Οσοι γὰρ εἰς Χριστὸν ἐβαπτίσθητε, Χριστὸν ἐνεδύ- σασθε. Οἷος ὁ χοϊκὸς, τοιοῦτοι καὶ οἱ χοϊκοί· καὶ οἷος ὁ ἐπουράνιος, τοιοῦτοι καὶ οἱ ἐπουράνιοι. Ανάστα ὁ Θεός, κρῖνον τὴν γῆν, ὅτι σὺ κατακλη ρονομήσεις ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσι. Σὺ ὁ Χριστὸς, ᾧ δέδωκεν ὁ Πατὴρ ἐξουσίαν πάντων, ἐξουσίαν πάντα; κρίνειν. Καὶ γὰρ Ὁ Πατὴρ κρίνει οὐδένα· πᾶσαν γὰρ τὴν κρίσιν δέδωκε τῷ Υἱῷ, ἵνα τιμῶσι τὸν γιόν, καθώς τιμῶσι τὸν Πατέρα. Σὺ κατακληρονο- μήσεις ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσι. Σοὶ γὰρ εἶπεν ὁ Πατήρ Αἴτησαι παρ' ἐμοῦ, καὶ δώσω σοι ἔθνη τὴν κληρο νομίαν σου, καὶ τὴν κατάσχεσίν σου τὰ πέρατα τῆς γῆς. Τῷ Θεῷ οὖν δῶμεν δόξαν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. [832] Περί μετανοίας. Στεφάνῳ χρυσοκόμοις ἄνθεσι πεπλεγμένῳ τὰς τῶν φιληκόων κεφαλὰς δοξάσαι βουλόμενοι, ἐκ τῶν ἀχηρά- των λειμώνων Χριστοῦ δακτύλοις ἄνθεα περικαλλή τρυγήσαντες, ἀγγέλους ἡμῖν συνεργείν Πνεύματι θείῳ προσταχθέντας ἐρωτῶμεν. Αξιος γὰρ εἶ ὁ τοῦ Θεοῦ λαός, μᾶλλον δὲ ναός, τοιούτῳ στεφάνω δεδοξάσθαι, ὅσοι μάλιστα ἄσπιλον καὶ ἀμόλυντον τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ ἐφυλάξατε, πορφυρέοις στόμασι καὶ τῷ ἐμφεγγεῖ μαρ γαρίτῃ τὰς ἐν τῷ σκότει ψυχὰς περιλάμψαντες, τούτοις τὸ φέγγος τῆς εὐσεβείας αστράψατε. Χαλάσατε αὐτοῖς χεῖρας ἀγάπης, καὶ καθάπερ ἐκ βάθους τῆς ἀγνωσίας ἐπὶ τὸ θαυμαστὸν φῶς τῆς ἐλπίδος αὐτοὺς ἀνάξατε. Οσοι δὲ ἐξ ἀπροσεξίας ταῖς ἡδυπαθείαις τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ διεφθείρατε, μὴ εἰς τέλος ἑαυτοὺς ἀπελπίσατε, ἀλλὰ διὰ τῆς μετανοίας τοῦτον πάλιν ἀνακαινίσατε. Ὥσπερ γὰρ ἀνὴρ φρόνιμος τὸν ἐξ ἀμελείας ἑαυτοῦ οἶκον σαθρωθέντα καὶ διαφθαρέντα σπουδαίως επανορ θωσάμενος ἀνακτίζει, ὡς οὐδὲν αὐτὸν ἀπολιμπάνεσθαι τὸν ἐξ ἀρχῆς ἀνοικοδομηθέντα οἶκον· ὡσαύτως καὶ ὁ ἔνοικος τῆς ψυχῆς ἡμῶν νοῦς τὴν ταῖς ἁμαρτίαις διολι σθήσασαν καὶ πεπτωκυῖαν ψυχὴν τῇ μετανοίᾳ πάλιν ανακαινίζει. Μετάνοια γὰρ τὴν πεπτωκυίαν ψυχὴν ἀν- ιστᾷ, τὴν ἀπαλλοτριωθεῖσαν Θεοῦ πάλιν φίλην καθ- ίστησι· μετάνοια τὴν ἐπισυμβᾶσαν τῇ ψυχῇ σκοτομηνίαν · ἀποσοβεί, καὶ τὴν νέκρωσιν ἀπελαύνει· μετάνοια τὴν κατηραμένην ψυχὴν ἀνεγείρει, τὴν χωλεύουσαν ἀνορθοί, τὴν συντετριμμένην ἰᾶται, τὴν τετραυματισμένην ὑγιά- ζει. Δράμωμεν πρὸς τὴν μετάνοιαν, τὴν τῆς βασιλείας πρόξενον, τὴν τῶν ἁμαρτιῶν ἐξαλειπτήριον, τὴν τῆς σωτηρίας μητέρα. Μετάνοια, διαβόλου διωγμός, δαιμό. των σκελισμό;. Η μετάνοια, δι᾿ ἣν Ἰωνᾶς ὁ προφήτης ἔφυγεν ἐκ προσώπου τοῦ Θεοῦ, ὡρισμένην ψῆφον Θεοῦ θανατικὴν ἀνατρέψασα, καὶ τὸν κήρυκα τοῦ θανάτου ψεύστην ἀναδείξασα· σὺ γὰρ ὑπαντήσασα τῇ τοῦ Θεοῦ βουλῇ κατὰ τῶν Νινευιτῶν ἀποφάσει, αὐτὴν μὲν ἐνεπό- Είσας, τοῖς δὲ Νινευίταις πηγὰς ζωῆς ἀφθόνως ἐξώμβρι σας. Μετάνοια μετὰ δακρύων προσπεσοῦσα Θεῷ, Εζε- κίᾳ τῷ βασιλεῖ ἀντὶ θανάτου ζωὴν ἐχαρίσατο. -- μετάνοια ἀπὸ γῆς εἰς οὐρανοὺς ἀνατρέχουσα, καὶ ἀγο γελικὰς δυνάμεις ὑπερβαίνουσα, καὶ τῷ θείῳ Πνεύ ματι Κυρίου προσεγγίζουσα θρόνῳ, καὶ Θεῷ συνόμιλος γινομένη, καὶ καθάπερ ἐξ οἰκείων θησαυρῶν τῶν τοῦ Θεοῦ θησαυρῶν τὸ ζῆν λαμβάνουσα, καὶ τοῖς ἔχουσί σε μετά παρρησίας δωρουμένη. Η μετάνοια τῶν πα θῶν ἰατρὲ, ἡ τὰς ἀπειλὰς πραΰνουσα, καὶ τὸ πῦρ και τασβεννύουσα τοῦ θυμοῦ, καὶ τὰς ἀργὰς κοιμίζουσα, καὶ φιλίας λαμπάδας ἀσβέστους πρυτανεύουσα. Ο μετ τάνοια ἐν καρδίᾳ ἀνθρώπου τικτομένη, καὶ παραχρή μα εἰς οὐρανοὺς αὐλιζομένη· σὲ εὐρηκὼς ὁ μακάριος Δαυΐδ, τὴν ἐπὶ τοῖς δυσὶν ἁμαρτήμασι, φόνου λέγω καὶ μοιχείας, αἰωνίας τιμωρίας ἐξέφυγε δίκην. μετάνοια, τὰ δεσμὰ τῶν ἁμαρτημάτων διαλύουσα, καὶ ἡσφαλισμένας ψυχάς διασώζουσα. Μετάνοια ἐκ μέσης καρδίας στεναγμὸν ἀναπέμπουσα Θεὸν δυτ ωπεί· μετάνοια δάκρυον θερμὸν ἀπὸ ὀφθαλμῶν δροσί ζουσα, τὰς ἐσπιλωμένας ψυχὰς τῷ βαπτίσματι ἐκλαμ- πρύνει. Ἢ μετάνοια, ἐκ θνητοῦ ἀνθρώπου γενόμενον φάρμακον ἀθανασίας παρεκτικόν· σὲ ἔχουσα ψυχὴ λέ- γει· Μέλαινά είμι, καλὴ δέ· μέλαινα διὰ τὸ τῆς ἁμαρ τίας πένθος σκυθρωπόν, καλὴ διὰ τὸ ἐκ τῆς μετανοίας φέγγος ἀγαθόν. Ο μετάνοια Πέτρου συνηγορε, καὶ Παύλου ὑπέρμαχε καὶ συνέκδικε· σὲ ἐὰν εὕρῃ ὁ χριστο κτόνος Φαρισαίος, χριστοφόρος Γαλιλαίος γίνεται. Μετά μοια τὴν κατερραγμένην ψυχήν μεταλλεύουσα, τὴν ἀκανθοφόρον καρδίαν εὐθὺς μεταβάλλει. Φασί τινες τὸν ἀετὸν γηράσαντα, εἰς ὕψος μετάρσιον ἐπαρθέντα, εἰς διειδεστάτην πηγὴν ἑαυτὸν χαλάσαντα ἀνακαινίζεσθαι. Τοιαύτη ἐστὶν ἡ μετάνοια· τὴν γὰρ ἔχουσαν αὐτὴν καρ- δίαν εἰς ὕψος μετάρσιον [853] ἐπάρασα, τῇ πηγῇ τῶν δακρύων τὴν μὲν παλαιότητα τῶν ἁμαρτημάτων ἀπο σμήχει, τὴν δὲ καινότητα τοῦ Πνεύματος επενδύει. Διὸ καὶ τὸ Πνεῦμα πρὸς τὴν ἐν μετανοίᾳ οὖσαν ψυχὴν λέγει τὸ, Ανακαινισθήσεται ὡς ἀετοῦ ἡ νεότης σου. Ταύ την εἰδὼς ὁ μέγας τῶν ψυχῶν ἡμῶν ἰατρὸς πασῶν τῶν ἀρετῶν εἶναι ἐνεργεστέραν, συμβουλεύει, λέγων. Μετα- νοείτε ήγγικε γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. Προστ

765 SPURIA. τῷ καὶ πτωχῷ. Ορα μοι πῶς περὶ Χριστοῦ πάντα εἰσηγεῖται, πάντα διδάσκει, βουλόμενος ἀνάψαι τὴν · παρ' αὐτῶν γινομένην ἀδικίαν· Κρίνατε γὰρ, φησίν, [851] ορφανῷ καὶ πτωχῷ, ταπεινὸν καὶ πένητα δι καιώσατε. 'Αλλ' ἴσως ἐρεῖ τις τῶν ἀκροατῶν καὶ ἀπο- ρεῖν ἡμᾶς δεικνύναι τοῦ, ὅτι ὀρφανὸς ἀκήκοεν ὁ Κύριος, Τὸ μὲν γὰρ πτωχὸν, ῥᾴδιόν ἐστι καταμαθεῖν ἐκ τῶν τοῦ Αποστόλου ῥημάτων· Ὃς δι' ἡμᾶς ἐπτώχευσε πλού σιος ὤν, ἀλλὰ τίς ἂν εἴη ὀρφανός, ἢ πάντως ὁ μήτε πατέρα ἔχων μήτε μητέρα; Ακους δὲ τοῦ ᾿Αποστόλου λέγοντος περὶ τοῦ Χριστοῦ. Ἀπάτωρ, ἀμήτωρ, ἀγε- νεαλόγητος. Απάτωρ ἐπὶ τῆς γῆς κατὰ τὴν ἀνθρωπό- τητα ὁ Κύριος, καὶ ἀμήτωρ ἐν οὐρανοῖς κατὰ τὴν θεό τητα. Κρίνατε ὀργανῷ καὶ πτωχῷ, τῷ δι' ἡμᾶς πτω χεύσαντι. Τοῖς πᾶσι γὰρ τὰ πάντα γέγονε πλεῖον τοῦ Αποστόλου, ἵνα τοὺς πάντας κερδήσῃ. Ταπεινὸν καὶ πένητα δικαιώσατε. Μάθετε ἀπ' ἐμοῦ, ὅτι πρᾶός εἰμι καὶ ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ. ᾿Αλλὰ τί φησιν; Οὐκ ἔγνωσαν, οὐδὲ συνῆκαν· Ἐν σκότει διαπορεύονται. Οὐκ ἔγνωσαν τὸν Θεὸν Λόγον σάρκα γεγονότα δι' ἡμᾶς· ὁ Λόγος γὰρ σὰρξ ἐγένετο, οὐ τραπείς, ἀλλὰ καθό ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν. Οὐκ ἔγνωσαν τὴν ἀΐδιον τῆς θεό τητος μορφὴν ἐν τῇ τοῦ δούλου εἰκόνι· οὐκ ἔγνωσαν· εἰ γὰρ ἔγνωσαν, οὐκ ἂν τὸν Κύριον τῆς δόξης ἐσταύ ρωσαν. Αλλ' οὐδὲ συνῆκαν· οὐ συνῆκαν γὰρ τῶν θαυ- ματουργημάτων αὐτοῦ τὴν δύναμιν, ὅσων είχε συμβό- λων εἰκόνας· οὐ συνῆκαν τὸν ἐν τῷ ἀγρῷ κεκρυμμένον θησαυρόν, τουτέστι, τὴν ἐν σαρκὶ ἀποκεκρυμμένην θεότητα, καὶ ἐν οὐρανοῖ; σὺν Πατρὶ αὐλιζόμενον· οὐ συνῆκαν τὰ ἐπὶ τοῦ Λαζάρου γεγονότα· οὐ συνῆκαν τὸν λίθον τὸν ἀποκυλισθέντα τοῦ μνήματος, ὅτι τὴν ἠλίθιον καρδίαν τῶν ἀνθρώπων ἀποκινεῖσθαι ἔλεγεν· οὐ συνῆκαν αὐτὸ τὸ μνῆμα, καὶ τὸν ἔνδοθεν ἀποκείμενον Λάζαρον τετραήμερον, τίνος ἦν τύπος, ὅτι ἐν εἰκόνι σώματος ὁ τάφος ἦν περιέχων ἐνδοθεν τὸν νοῦν ἐναπο θανόντα καὶ νεκρωθέντα. Οντως γὰρ τάφος ἦν τὸ σῶμα ἡμῶν πρὸ τῆς τοῦ Χριστοῦ παρουσίας, καθώς φησιν ἐν 766 τῷ Εὐαγγελίῳ· Τάφοι κεκονιαμένοι. Οντως ημεν τά- φοι μεμεστωμένοι νεκρῶν ἁμαρτημάτων, ἔχοντες ἔνδο- δεν τὸν νοῦν τεθανατωμένον ταῖς ἡδοναῖς, τὸν τετραή μερον καὶ ἤδη ἔζοντα, τὸν ἐκ τεσσάρων γενικῶν ἀρετῶν συνεστῶτα νοῦν, φρονήσεως, δικαιοσύνης, ἀνδρείας, σωφροσύνης. Ομοίως καὶ τὸ σῶμα ἐκ τεσσάρων στοι χείων συνέστηκε, θερμοῦ, ψυχροῦ, ὑγροῦ τε καὶ ξηροῦ. Οὐκ ἔγνωσαν, οὐδὲ συνῆκαν· Χριστὸν γὰρ μὴ δεξάμενο: τὸ φῶς, ἐν σκότει διαπορεύονται. Καὶ τὸ φῶς γὰρ ἐν τῇ σκοτίᾳ φαίνει, καὶ ἡ σκοτία αὐτὸ οὐ κατέλαβε. Σαλευθήτωσαν πάντα τὰ θεμέλια τῆς γῆς· οὐ τῆς πατουμένης, ἀλλὰ περὶ ἧς λέγει, ὅτι Γῆ εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ. Θεμέλιος γὰρ σώματος ἡ ψυχή · ἧς ἐξ- ελθούσης, καθάπερ θεμελίου ὑποχωρήσαντος, ὁ οἶκος τοῦ σκήνους ἡμῶν καταπίπτει. Σαλευθήτωσαν πάντα τὰ θεμέλια τῆς γῆς, τουτέστι, μετακινηθήτωσαν καὶ μεταστήτωσαν αἱ ψυχαὶ ἀπὸ τῆς εἰδωλολατρείας εἰς τὴν θεογνωσίαν. Εἶτα, Ανάστα, ὁ Θεὸς, φησί, κρίνον τὴν γῆν. Ανάστα, ὁ σταυρωθεὶς, ἀνάστα, ὁ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν ἐν εἰκόνι ἀκανθῶν ἐπὶ τῆς ἑαυτοῦ κεφαλῆς ἀνα- δησάμενος, Ανάστα, ὁ Θεὸς, κρῖνον τὴν γῆν. Την γῆν εἶπεν, οὐ τὸν οὐρανόν. Μὴ φοβηθῇς, ἀγαπητέ. Εἰ ἀναγεγέννησαι ἐξ ὕδατος καὶ Πνεύματος, οὐρανὸς εἶ· Οσοι γὰρ εἰς Χριστὸν ἐβαπτίσθητε, Χριστὸν ἐνεδύ- σασθε. Οἷος ὁ χοϊκὸς, τοιοῦτοι καὶ οἱ χοϊκοί· καὶ οἷος ὁ ἐπουράνιος, τοιοῦτοι καὶ οἱ ἐπουράνιοι. Ανάστα ὁ Θεός, κρῖνον τὴν γῆν, ὅτι σὺ κατακλη ρονομήσεις ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσι. Σὺ ὁ Χριστὸς, ᾧ δέδωκεν ὁ Πατὴρ ἐξουσίαν πάντων, ἐξουσίαν πάντα; κρίνειν. Καὶ γὰρ Ὁ Πατὴρ κρίνει οὐδένα· πᾶσαν γὰρ τὴν κρίσιν δέδωκε τῷ Υἱῷ, ἵνα τιμῶσι τὸν γιόν, καθώς τιμῶσι τὸν Πατέρα. Σὺ κατακληρονο- μήσεις ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσι. Σοὶ γὰρ εἶπεν ὁ Πατήρ Αἴτησαι παρ' ἐμοῦ, καὶ δώσω σοι ἔθνη τὴν κληρο νομίαν σου, καὶ τὴν κατάσχεσίν σου τὰ πέρατα τῆς γῆς. Τῷ Θεῷ οὖν δῶμεν δόξαν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. [832] Περί μετανοίας. Στεφάνῳ χρυσοκόμοις ἄνθεσι πεπλεγμένῳ τὰς τῶν φιληκόων κεφαλὰς δοξάσαι βουλόμενοι, ἐκ τῶν ἀχηρά- των λειμώνων Χριστοῦ δακτύλοις ἄνθεα περικαλλή τρυγήσαντες, ἀγγέλους ἡμῖν συνεργείν Πνεύματι θείῳ προσταχθέντας ἐρωτῶμεν. Αξιος γὰρ εἶ ὁ τοῦ Θεοῦ λαός, μᾶλλον δὲ ναός, τοιούτῳ στεφάνω δεδοξάσθαι, ὅσοι μάλιστα ἄσπιλον καὶ ἀμόλυντον τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ ἐφυλάξατε, πορφυρέοις στόμασι καὶ τῷ ἐμφεγγεῖ μαρ γαρίτῃ τὰς ἐν τῷ σκότει ψυχὰς περιλάμψαντες, τούτοις τὸ φέγγος τῆς εὐσεβείας αστράψατε. Χαλάσατε αὐτοῖς χεῖρας ἀγάπης, καὶ καθάπερ ἐκ βάθους τῆς ἀγνωσίας ἐπὶ τὸ θαυμαστὸν φῶς τῆς ἐλπίδος αὐτοὺς ἀνάξατε. Οσοι δὲ ἐξ ἀπροσεξίας ταῖς ἡδυπαθείαις τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ διεφθείρατε, μὴ εἰς τέλος ἑαυτοὺς ἀπελπίσατε, ἀλλὰ διὰ τῆς μετανοίας τοῦτον πάλιν ἀνακαινίσατε. Ὥσπερ γὰρ ἀνὴρ φρόνιμος τὸν ἐξ ἀμελείας ἑαυτοῦ οἶκον σαθρωθέντα καὶ διαφθαρέντα σπουδαίως επανορ θωσάμενος ἀνακτίζει, ὡς οὐδὲν αὐτὸν ἀπολιμπάνεσθαι τὸν ἐξ ἀρχῆς ἀνοικοδομηθέντα οἶκον· ὡσαύτως καὶ ὁ ἔνοικος τῆς ψυχῆς ἡμῶν νοῦς τὴν ταῖς ἁμαρτίαις διολι σθήσασαν καὶ πεπτωκυῖαν ψυχὴν τῇ μετανοίᾳ πάλιν ανακαινίζει. Μετάνοια γὰρ τὴν πεπτωκυίαν ψυχὴν ἀν- ιστᾷ, τὴν ἀπαλλοτριωθεῖσαν Θεοῦ πάλιν φίλην καθ- ίστησι· μετάνοια τὴν ἐπισυμβᾶσαν τῇ ψυχῇ σκοτομηνίαν · ἀποσοβεί, καὶ τὴν νέκρωσιν ἀπελαύνει· μετάνοια τὴν κατηραμένην ψυχὴν ἀνεγείρει, τὴν χωλεύουσαν ἀνορθοί, τὴν συντετριμμένην ἰᾶται, τὴν τετραυματισμένην ὑγιά- ζει. Δράμωμεν πρὸς τὴν μετάνοιαν, τὴν τῆς βασιλείας πρόξενον, τὴν τῶν ἁμαρτιῶν ἐξαλειπτήριον, τὴν τῆς σωτηρίας μητέρα. Μετάνοια, διαβόλου διωγμός, δαιμό. των σκελισμό;. Η μετάνοια, δι᾿ ἣν Ἰωνᾶς ὁ προφήτης ἔφυγεν ἐκ προσώπου τοῦ Θεοῦ, ὡρισμένην ψῆφον Θεοῦ θανατικὴν ἀνατρέψασα, καὶ τὸν κήρυκα τοῦ θανάτου ψεύστην ἀναδείξασα· σὺ γὰρ ὑπαντήσασα τῇ τοῦ Θεοῦ βουλῇ κατὰ τῶν Νινευιτῶν ἀποφάσει, αὐτὴν μὲν ἐνεπό- Είσας, τοῖς δὲ Νινευίταις πηγὰς ζωῆς ἀφθόνως ἐξώμβρι σας. Μετάνοια μετὰ δακρύων προσπεσοῦσα Θεῷ, Εζε- κίᾳ τῷ βασιλεῖ ἀντὶ θανάτου ζωὴν ἐχαρίσατο. -- μετάνοια ἀπὸ γῆς εἰς οὐρανοὺς ἀνατρέχουσα, καὶ ἀγο γελικὰς δυνάμεις ὑπερβαίνουσα, καὶ τῷ θείῳ Πνεύ ματι Κυρίου προσεγγίζουσα θρόνῳ, καὶ Θεῷ συνόμιλος γινομένη, καὶ καθάπερ ἐξ οἰκείων θησαυρῶν τῶν τοῦ Θεοῦ θησαυρῶν τὸ ζῆν λαμβάνουσα, καὶ τοῖς ἔχουσί σε μετά παρρησίας δωρουμένη. Η μετάνοια τῶν πα θῶν ἰατρὲ, ἡ τὰς ἀπειλὰς πραΰνουσα, καὶ τὸ πῦρ και τασβεννύουσα τοῦ θυμοῦ, καὶ τὰς ἀργὰς κοιμίζουσα, καὶ φιλίας λαμπάδας ἀσβέστους πρυτανεύουσα. Ο μετ τάνοια ἐν καρδίᾳ ἀνθρώπου τικτομένη, καὶ παραχρή μα εἰς οὐρανοὺς αὐλιζομένη· σὲ εὐρηκὼς ὁ μακάριος Δαυΐδ, τὴν ἐπὶ τοῖς δυσὶν ἁμαρτήμασι, φόνου λέγω καὶ μοιχείας, αἰωνίας τιμωρίας ἐξέφυγε δίκην. μετάνοια, τὰ δεσμὰ τῶν ἁμαρτημάτων διαλύουσα, καὶ ἡσφαλισμένας ψυχάς διασώζουσα. Μετάνοια ἐκ μέσης καρδίας στεναγμὸν ἀναπέμπουσα Θεὸν δυτ ωπεί· μετάνοια δάκρυον θερμὸν ἀπὸ ὀφθαλμῶν δροσί ζουσα, τὰς ἐσπιλωμένας ψυχὰς τῷ βαπτίσματι ἐκλαμ- πρύνει. Ἢ μετάνοια, ἐκ θνητοῦ ἀνθρώπου γενόμενον φάρμακον ἀθανασίας παρεκτικόν· σὲ ἔχουσα ψυχὴ λέ- γει· Μέλαινά είμι, καλὴ δέ· μέλαινα διὰ τὸ τῆς ἁμαρ τίας πένθος σκυθρωπόν, καλὴ διὰ τὸ ἐκ τῆς μετανοίας φέγγος ἀγαθόν. Ο μετάνοια Πέτρου συνηγορε, καὶ Παύλου ὑπέρμαχε καὶ συνέκδικε· σὲ ἐὰν εὕρῃ ὁ χριστο κτόνος Φαρισαίος, χριστοφόρος Γαλιλαίος γίνεται. Μετά μοια τὴν κατερραγμένην ψυχήν μεταλλεύουσα, τὴν ἀκανθοφόρον καρδίαν εὐθὺς μεταβάλλει. Φασί τινες τὸν ἀετὸν γηράσαντα, εἰς ὕψος μετάρσιον ἐπαρθέντα, εἰς διειδεστάτην πηγὴν ἑαυτὸν χαλάσαντα ἀνακαινίζεσθαι. Τοιαύτη ἐστὶν ἡ μετάνοια· τὴν γὰρ ἔχουσαν αὐτὴν καρ- δίαν εἰς ὕψος μετάρσιον [853] ἐπάρασα, τῇ πηγῇ τῶν δακρύων τὴν μὲν παλαιότητα τῶν ἁμαρτημάτων ἀπο σμήχει, τὴν δὲ καινότητα τοῦ Πνεύματος επενδύει. Διὸ καὶ τὸ Πνεῦμα πρὸς τὴν ἐν μετανοίᾳ οὖσαν ψυχὴν λέγει τὸ, Ανακαινισθήσεται ὡς ἀετοῦ ἡ νεότης σου. Ταύ την εἰδὼς ὁ μέγας τῶν ψυχῶν ἡμῶν ἰατρὸς πασῶν τῶν ἀρετῶν εἶναι ἐνεργεστέραν, συμβουλεύει, λέγων. Μετα- νοείτε ήγγικε γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. Προστ

767 DE FIDE. έλθετε τῇ μετανοίᾳ θαρσαλέως, Εμβλέψατε εἰς ἀρ χαιας γενεάς, καὶ ἴδετε, τίς ἐπίστευσε τῷ Κυρίῳ, καὶ κατησχύνθη; ἢ τίς ἐνέμεινεν ἐν τῷ φόβῳ αὐτοῦ, καὶ ἐγκατελείφθη; ἢ τίς ἐπεκαλέσατο αὐτὸν, καὶ ὑπερεῖδεν αὐτόν; Διότι οἰκτίρμων καὶ ἐλεήμων ὁ Κύριος, καὶ ἀφίησιν ἁμαρτίας, καὶ σώζει ἐν καιρῷ θλίψεως. Καὶ μὴ αἰσχυνθῇς, τέκνον, ὁμολογήσαι τάς ἁμαρτίας σου· ἐστι γὰρ αἰσχύνη ἡ ἐπάγουσα ἁμαρτίαν, καὶ ἔστιν αἰσχύνη ή δόξα καὶ χάρις. Ἡ ἐνταῦθα μετα νεούσα ψυχή λαμβάνει τὴν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτημάτων· Ἐν γὰρ τῷ ᾅδῃ τὶς ἐξομολογήσεται τῷ Κυρίῳ; Στέναξον ἐπὶ ταῖς ἁμαρτίαις σου, ἵνα σωθῇς· "Οταν γάρ, φησὶν, ἀποστραφείς στενάξῃς, τότε σωθήσῃ, Λέγε σύ, φησί, τὰς ἁμαρτίας σου, ὅπως ἂν δικαιωθῇς ἐν τοῖς λόγοις σου, καὶ νικήσῃς ἐν τῷ κρίνεσθαί σε. Λέγε τὰς ἁμαρτίας σου. Αμαρτίας νεότητός μου, καὶ ἀγνοίας μου μὴ μνησθῇς. Κατὰ τὸ ἔλεός σου μνή- σθητί μου σὺ ἔνεκεν τῆς χρηστότητός σου, Κύριε. Πρόσεχε, ὅτι ὁ βίος οὗτός ἐστιν ὡς σκιὰ παρατρέχουσα. Ποῦ εἰσὶν αἱ ἀπολαύσεις τῶν παρελθόντων χρόνων; ποῦ ἡ μέριμνα ἡ κενή; που αἱ θλίψεις; που αἱ ἀνέσεις; οὐχ ὡς ὁμίχλη ὑπὸ λαίλαπός εἰσιν ἐλαυνόμεναι; Τὰ πάντα παρέδραμον α. Μη μόνον βλέπωμεν εἰς τὸν ἑστῶτα βίον, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν μέλλοντα, Μιμνήσκου, φησί, τὰ ἔσχατά σου, καὶ εἰς τὸν αἰῶνα οὐχ αμαρτήσεις. Ενισε τὴν ἡμέραν καὶ τὴν ὥραν τῆς ἐξόδου, οἷος ἐθέλεις εἶναι ἐπὶ κλίνης βεβλημένος καὶ ἀδύνατος, μὴ ἔχων ἑαυτῷ τινα βοηθῆσαι· ὅρα τοὺς κύκλῳ σου περιεστῶτας φίλους, γείτονας, συγγενεῖς, ἀδελφοὺς, οἰκέτας· πάντες ὁμοθυμαδόν ολοφυρόμενοι, δακρύοντες, ἀπαρηγόρητοι, ὀδυρόμενοι διὰ σέ· ὁμοίως δὲ τὰ τέκνα ἑκατέρωθεν ἑστηκότα, καὶ τὴν τοῦ πατρὸς φωνὴν συνήθως επιζη- τοῦντα, κλαυθμυρίζοντα καὶ μὴ ἀκούοντά σου· ἡ γυνή πάλιν κατώδυνος, τὸν θάνατον γλιχομένη πρὸ σοῦ διὰ σέ· ἀγγέλους φοβεροὺς τὸ δάνειον τῆς ψυχῆς σου ἀπαι τοῦντας. Ἐὰν μὲν ἡ τιμῆς ἄξια πεποιηκυία ή ψυχή, ὑπὸ τῶν ἀγγέλων δορυφορηθήσεται· ἐὰν δὲ ἡ ἀνίλεως Fort. οὐχ ὡς ὁμίχλαι ὑπὸ λ. ἐλαυνόμεναι τὰ π. π ; • .. 768 πρὸς τοὺς ὁμοφύλους πένητας ανατραφεῖσα, ἀνίλεως κατακριθήσεται· Ἡ γὰρ κρίσις, φησίν, ἀνίλεως τῷ μὴ ποιήσαντι ἔλεος. Εἴσελθε εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ψυ χῆς σου· γενοῦ θεατὴς τῶν ὑπὸ σοῦ πεπραγμένων· ἀν- τίβαλε τὰ καλὰ σου τοῖς φαύλοις, καὶ ἐὰν ἴδῃς, ὅτι ὑπερβάλλῃ τὰ φαῦλα, χῶσον αὐτὰ ταῖς εὐποιίαις, ὡς μέλλων ἀντιπρόσωπα θεωρεῖν σου τὰ ἁμαρτήματα. Ορα μοι τὸν σκώληκα τὸν ἀκοίμητον, καὶ τὸ χάος τὸ ἀφεγγές, τὸ πῦρ τὸ ἄσβεστον, τὸ ὑπὸ ὕδατος μὴ σβεν νύμενον, ὑπὸ δὲ μετανοίας νικώμενον. Ο μετάνοια, τὸ πῦρ τὸ ἄσβεστον καὶ αἰώνιον κατασβεννύουσα, καὶ τὸν σκώληκα τὸν ἀκοίμητον ἐδαφίζουσα, καὶ τὸ χάος τὸ ἀφεγγὲς ἐξομαλίζουσα καὶ φωτίζουσα· ω μετάνοια, τεῖχος ψυχῆς ἀῤῥαγές, πόλις πεπυργωμένη, ἐν ᾗ Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα βασιλεύει· ὢ μετάνοια, ἡ τὸ κέντρον τοῦ θανάτου λύσασα, καὶ τὸν διάβολον ὑπὸ πόδας φέρουσα, καὶ τὸν δράκοντα ἀναιροῦσαι καὶ τὸν Χριστὸν ἀνυμνοῦσα, καὶ ζωὴν ἐξανθοῦσα· ᾧ μετάνοια, ἡ ἐν τῷ πένθει χαρὰν ἀναθάλλουσα, καὶ ἐν τοῖς δάκρυσιν ἀγαλ λομένη, καὶ διὰ δακρύων τὰ αἰώνια δάκρυα ἀφαιροῦσα· ὢ μετάνοια, ἡ ἐν δάκρυσι σπείρουσα, καὶ ἐν ἀγαλλιάσει θερίζουσα· ω μετάνοια, ἡ ἐν τῷ σάκκῳ τὴν ἐξαστρά πτουσαν στολὴν Χριστοῦ μνηστευομένη· ὢ μετάνοια, ἡ τὸν τρόπον τοῦ Κάϊν ἐκ τῆς καρδίας ἐλαύνουσα, καὶ τὸν πόθον καὶ χαρὰν τῆς ἁγνείας ἐμβάλλουσα· ὢ μετάνοια, ἡ τὴν δυσωδίαν τῶν ἁμαρτημάτων ἀποσμήχουσα, καὶ τὴν εὐωδίαν των κατορθωμάτων στολίζουσα· ω μετάνοια εἰρήνης σύνοικε, φιλίας [84] ὁμόσκηνε, ἀγάπης ὁμό- ζυγε, ἐλπιδόπνοον ἄνθο;· σὲ οἱ νεμόμενοι ἀργυρόχροοι ἄρνες πορφύρεα σκήπτρα της Τριάδος ἐρεύγονται. Αλλ' ἵνα μὴ μηκύναντες τὸν λόγον δόξωμεν ἐρεσχελεῖν, ἐνα ταῦθα τὸ βαλάντιον τῶν λόγων ἡμῶν σφραγίσαντες ἐπὶ τὸν θεόκτιστον λειμῶνα ὑμᾶς παραπέμψωμεν, ἐν ᾧ εἰσὶ τὰ καλλίπνο, δένδρα των δογμάτων στελέχη, ἃ ὁ Θεὸς διὰ τῶν πατέρων εἰς ὀροφὴν τῆς Ἐκκλησίας ὑμῖν κατ εφύτευσε διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος σὺν ἁγίῳ Πνεύματι εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Περὶ πίστεως. Ἰατρῷ ἔοικεν ὁ τῆς Ἐκκλησίας διδάσκαλος, πολλών καὶ ποικίλων παθῶν αὐτὴν κεκτημένων, καὶ ἑκάστῳ τῶν ἀῤῥωστούντων κατὰ τὴν τοῦ πάθους χρείαν διδόντι τὸ μάλαγμα. Οἷον, ἦλθόν τινες ἐν τῷ ἰατρείῳ τῆς Ἐκε κλησίας ὑπὸ τοῦ οἰκάνοντας πάθους τῆς ὑπερηφανίας ἁλισκόμενοι - λαβόντες τὸ ἔμπλαστρον τῆς ταπεινοφρο- σύνης, τὸ οἰδάνον πάθος τῆς ὑπερηφανία, ιάσαντο. "Αλ- λοι προσέδραμον ὑπὸ ὀργῆς ἐκφλεγόμενοι· χαλασθέντες καὶ οὗτοι ὑπὸ τῶν τῆς ψυχῆς τὴν ἀρρωστίαν κατέσβεσαν. Ετεροι δὲ ὑπὸ τῶν τῆς σαρκὸς παθῶν πρὸς λαγνείαν οιστρηλατούμενοι προσέδραμον· καὶ οὗτοι λαβόντες τὸ Εμπλαστρον τῆς σωφροσύνης, τῇ ἁγνείᾳ ἑαυτοὺς περι- ἐσφιγξαν. Δεῦτε τοίνυν, ἀγαπητοὶ, ἐπειδήπερ ὁ προλαβών διδάσκαλος τὰς τῶν ἀῤῥωστούντων ψυχὰς τῇ τριπλόκῳ πίστει ἐθεράπευσε, καὶ ἡμεῖς τοῖς ἐκείνου ίχνεσιν ἀκου λουθήσωμεν. Οἶμαι δὲ καὶ πολλοὺς τῶν ἐνθάδε ἑστώτων βούλεσθαι ἀκούειν περὶ πίστεω; οὐχ ὅτι αὐτοὶ χρήζου- σιν, ὑγιαίνουσι γὰρ, ἀλλὰ βουλόμενοι δι' αὐτῆς τοὺς ἀῤῥωστοῦντας θεραπεῦσαι. Πολλοὶ γάρ εἰσιν ὑγιαίνοντες μὲν αὐτοῦ, οὐ δυνάμενοι δὲ τοὺς κακῶς ἔχοντας θερα πεῦσαι δι' ἑαυτῶν. Διό, ἀγαπητοί, καίτοι πρόθεσιν ἔχων τὸ ἀρτίως ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ ὑπαναγνωσθὲν ὑμῖν γράμμα συντρίψαι, κὰν αὐτὸ τὸ Πνεύματι ὰ τοὺς παρόντας ποτί σαι· τοῦτο μὲν ὑπερτίθεμαι, ποιῶ δὲ ἐκεῖνο ὅπερ ἐπηγ- γειλάμην. Δεῖ γὰρ μαθητὰς ὄντα, ἡμᾶς τοῦ ᾿Αποστόλου, τοῖς πᾶσι τὰ πάντα γενέσθαι, ἵνα τοὺς πάντας κερδή- σωμεν. Παρακαλῶ δὲ, κἂν σφαλλώμεθα ἐν ταῖς λέξεσι, συγγνώμην ἡμῖν ἀπονείμασθαι. Οἱ γὰρ ἐξ αὐτοσχεδίου λέγοντες, πολλάκις σφάλλονται, τοῦ νοῦ μὴ επαρκούν τος καὶ τὴν Γραφὴν θεωρῆσαι, καὶ τὸν λόγον κοσμῆσαι Καὶ αὐτοὶ δὲ ὑμεῖς τὸν ἔνδοθεν ὑμῶν ἄνθρωπον τῆς καρ- δίας παραστήσατε ἐνθάδε καθαρώτατον, ἵνα ἕκαστος ὑμῶν μὴ μόνον τῶν λεγομένων ἀκούῃ, ἀλλὰ καὶ βλέπῃ, καὶ ἑκα στου πράγματος μανθάνῃ τὴν δύναμιν. Πρῶτον οὖν ἐστι πίστις ἢ πρὸς Θεὸν πρᾶγμα ἀκατάληπτον, ἀψηλάφητον, ἀθεώρητον, ἀκατηγόρητον, σιωπῇ τιμώμενον καὶ προσκυ Savilius putat legendum κἂν αὐτῷ τῷ πόματι. • νούμενον· πίστις ἀπὸ Πατρὸς μὲν ἄρχεται, ἐπὶ Υἱὸν δὲ ἔρχεται, εἰς δὲ τὸ Πνεῦμα πληρούται· πίστις ἕδρα ψυχῆς, θεμέλιος ζωῆς, ἀθάνατος ῥίζα· πίστεως δὲ ῥίζα ζῶσα ὁ Πατὴρ, κλάδος ἀμάραντος ὁ Υἱός, καρπὸς ἀθάνατος τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Τριὰς ἁπλῆ, ἀσύνθετος, ἀνέκφραστος, ἀδιήγητος, ἀδιαίρετος κατὰ συμφωνίαν, κατὰ δύναμιν, κατ' ενέργειαν, κατὰ θεότητα, κατὰ μέγεθος, ἐν ὑπο στάσεσι καὶ ὀνόμασι διῃρημένη, ἐν πράγμασι καὶ ευ- νάμεσιν ἡνωμένη. Τριὰς πρὸ αἰώνων ὑπάρχουσα, οὐκ ἀπ' ἀρχῆς ἀρξαμένη τοῦ εἶναι, ἀλλὰ ἄναρχος, ἄχρονος, ἀγήρατος, ἀθάνατος, ἀτελεύτητος, οὐκ αύξουσα, ἢ λή γουσα, οὐ γηράσκουσα, ἀλλὰ ἀκατάλυτος οὖσα· ὡσαύτως τυγχάνουσα Τριάς, οὐ νῦν εὑρεθεῖσα τὸ προσκυνεῖσθαι, ἀλλ᾽ ἀπὸ αἰώνων ὑπὸ ἀγγέλων ἐν οὐρανοῖς προσκυνου- μένη, ὑπὸ πατέρων ἐπὶ γῆς δοξαζομένη, ὑπὸ προφητῶν τιμωμένη, ὑπὸ ἀποστόλων κηρυττομένη, ὑπὸ Ἐκκλη- σίας μέχρι νῦν μεγαλυνομένη. Καὶ ἀρξώμεθα, ἀγαπητοί, ἀπὸ τῶν οὐρανῶν· ἀρξώμεθα δεικνύειν τὴν τῆς Τριάδος μίαν κυριότητα, καὶ προσκύνησιν καὶ μεγαλότητα. Τρί τον οἱ ὑπέρτατοι ἄγγελοι, καὶ δυνάμεις, Χερουβείμ καὶ [855] Σεραφεὶμ τό, "Αγιος, "Αγιος, "Αγιος, ἀκαταπαύστω στόματι μελωδοῦντα εἰς μίαν κυριότητα κορυφοῦσι τὴν δόξαν. Τρεῖς ἀγγέλους ᾽Αβραὰμ ὁ πατριάρχης τυγχάνων ὑπὸ τὴν ὁρῶν τὴν Μαμβρὴ ἐν τῇ σκηνῇ θεωρήσας, μίαν κυριότητα, ισότητα Τριάδι τῶν ἀγγέλων απένειμε. Τρεῖς δὲ ἄγγελοι, καὶ δρὺς καὶ σκηνὴ καὶ Ἀβραὰμ, καὶ σταυρὸς καὶ Ἐκκλησία καὶ σπέρμα ἀνθρώπων. Αὐτὸς Ἀβραὰμ ὁδὸν τριῶν ἡμερῶν ἐπορεύθη ἐπὶ τὸ τὸν υἱὸν αὐτοῦ Ἰσαὰκ εἰς ολοκάρπωσιν τῷ Θεῷ ἀνενέγκαι. Τριήμερος δὲ ὁδὸς καὶ Ἰσαὰκ ὁλοκαρπούμενος, τρι ἡμερον διὰ σταυροῦ τὸ πάθος τοῦ Μονογενούς. Ὅτι δὲ τοῦ Χριστοῦ μυστήριον ᾿Αβραὰμ ἐν τῷ Ἰσαὰκ ἐθεώρει, ὁ Κύριος μαρτυρεῖ λέγων· Ἀβραὰμ ὁ πατὴρ ὑμῶν ήγαλ λιάσατο, ἵνα ἴδῃ τὴν ἡμέραν τὴν ἐμήν· καὶ εἶδε, καὶ ἐχάρη. Τριῶν ἡμερῶν καὶ Μωϋσῆς πορεύεται ἐπὶ τῷ θυ σαι τῷ Θεῷ. Λέγει οὖν τῷ Φαραώ, Οδόν τριῶν ἡμερών πορευσόμεθα ἐπὶ τὸ θῦσαι Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν. Τρία

767 DE FIDE. έλθετε τῇ μετανοίᾳ θαρσαλέως, Εμβλέψατε εἰς ἀρ χαιας γενεάς, καὶ ἴδετε, τίς ἐπίστευσε τῷ Κυρίῳ, καὶ κατησχύνθη; ἢ τίς ἐνέμεινεν ἐν τῷ φόβῳ αὐτοῦ, καὶ ἐγκατελείφθη; ἢ τίς ἐπεκαλέσατο αὐτὸν, καὶ ὑπερεῖδεν αὐτόν; Διότι οἰκτίρμων καὶ ἐλεήμων ὁ Κύριος, καὶ ἀφίησιν ἁμαρτίας, καὶ σώζει ἐν καιρῷ θλίψεως. Καὶ μὴ αἰσχυνθῇς, τέκνον, ὁμολογήσαι τάς ἁμαρτίας σου· ἐστι γὰρ αἰσχύνη ἡ ἐπάγουσα ἁμαρτίαν, καὶ ἔστιν αἰσχύνη ή δόξα καὶ χάρις. Ἡ ἐνταῦθα μετα νεούσα ψυχή λαμβάνει τὴν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτημάτων· Ἐν γὰρ τῷ ᾅδῃ τὶς ἐξομολογήσεται τῷ Κυρίῳ; Στέναξον ἐπὶ ταῖς ἁμαρτίαις σου, ἵνα σωθῇς· "Οταν γάρ, φησὶν, ἀποστραφείς στενάξῃς, τότε σωθήσῃ, Λέγε σύ, φησί, τὰς ἁμαρτίας σου, ὅπως ἂν δικαιωθῇς ἐν τοῖς λόγοις σου, καὶ νικήσῃς ἐν τῷ κρίνεσθαί σε. Λέγε τὰς ἁμαρτίας σου. Αμαρτίας νεότητός μου, καὶ ἀγνοίας μου μὴ μνησθῇς. Κατὰ τὸ ἔλεός σου μνή- σθητί μου σὺ ἔνεκεν τῆς χρηστότητός σου, Κύριε. Πρόσεχε, ὅτι ὁ βίος οὗτός ἐστιν ὡς σκιὰ παρατρέχουσα. Ποῦ εἰσὶν αἱ ἀπολαύσεις τῶν παρελθόντων χρόνων; ποῦ ἡ μέριμνα ἡ κενή; που αἱ θλίψεις; που αἱ ἀνέσεις; οὐχ ὡς ὁμίχλη ὑπὸ λαίλαπός εἰσιν ἐλαυνόμεναι; Τὰ πάντα παρέδραμον α. Μη μόνον βλέπωμεν εἰς τὸν ἑστῶτα βίον, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν μέλλοντα, Μιμνήσκου, φησί, τὰ ἔσχατά σου, καὶ εἰς τὸν αἰῶνα οὐχ αμαρτήσεις. Ενισε τὴν ἡμέραν καὶ τὴν ὥραν τῆς ἐξόδου, οἷος ἐθέλεις εἶναι ἐπὶ κλίνης βεβλημένος καὶ ἀδύνατος, μὴ ἔχων ἑαυτῷ τινα βοηθῆσαι· ὅρα τοὺς κύκλῳ σου περιεστῶτας φίλους, γείτονας, συγγενεῖς, ἀδελφοὺς, οἰκέτας· πάντες ὁμοθυμαδόν ολοφυρόμενοι, δακρύοντες, ἀπαρηγόρητοι, ὀδυρόμενοι διὰ σέ· ὁμοίως δὲ τὰ τέκνα ἑκατέρωθεν ἑστηκότα, καὶ τὴν τοῦ πατρὸς φωνὴν συνήθως επιζη- τοῦντα, κλαυθμυρίζοντα καὶ μὴ ἀκούοντά σου· ἡ γυνή πάλιν κατώδυνος, τὸν θάνατον γλιχομένη πρὸ σοῦ διὰ σέ· ἀγγέλους φοβεροὺς τὸ δάνειον τῆς ψυχῆς σου ἀπαι τοῦντας. Ἐὰν μὲν ἡ τιμῆς ἄξια πεποιηκυία ή ψυχή, ὑπὸ τῶν ἀγγέλων δορυφορηθήσεται· ἐὰν δὲ ἡ ἀνίλεως Fort. οὐχ ὡς ὁμίχλαι ὑπὸ λ. ἐλαυνόμεναι τὰ π. π ; • .. 768 πρὸς τοὺς ὁμοφύλους πένητας ανατραφεῖσα, ἀνίλεως κατακριθήσεται· Ἡ γὰρ κρίσις, φησίν, ἀνίλεως τῷ μὴ ποιήσαντι ἔλεος. Εἴσελθε εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ψυ χῆς σου· γενοῦ θεατὴς τῶν ὑπὸ σοῦ πεπραγμένων· ἀν- τίβαλε τὰ καλὰ σου τοῖς φαύλοις, καὶ ἐὰν ἴδῃς, ὅτι ὑπερβάλλῃ τὰ φαῦλα, χῶσον αὐτὰ ταῖς εὐποιίαις, ὡς μέλλων ἀντιπρόσωπα θεωρεῖν σου τὰ ἁμαρτήματα. Ορα μοι τὸν σκώληκα τὸν ἀκοίμητον, καὶ τὸ χάος τὸ ἀφεγγές, τὸ πῦρ τὸ ἄσβεστον, τὸ ὑπὸ ὕδατος μὴ σβεν νύμενον, ὑπὸ δὲ μετανοίας νικώμενον. Ο μετάνοια, τὸ πῦρ τὸ ἄσβεστον καὶ αἰώνιον κατασβεννύουσα, καὶ τὸν σκώληκα τὸν ἀκοίμητον ἐδαφίζουσα, καὶ τὸ χάος τὸ ἀφεγγὲς ἐξομαλίζουσα καὶ φωτίζουσα· ω μετάνοια, τεῖχος ψυχῆς ἀῤῥαγές, πόλις πεπυργωμένη, ἐν ᾗ Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα βασιλεύει· ὢ μετάνοια, ἡ τὸ κέντρον τοῦ θανάτου λύσασα, καὶ τὸν διάβολον ὑπὸ πόδας φέρουσα, καὶ τὸν δράκοντα ἀναιροῦσαι καὶ τὸν Χριστὸν ἀνυμνοῦσα, καὶ ζωὴν ἐξανθοῦσα· ᾧ μετάνοια, ἡ ἐν τῷ πένθει χαρὰν ἀναθάλλουσα, καὶ ἐν τοῖς δάκρυσιν ἀγαλ λομένη, καὶ διὰ δακρύων τὰ αἰώνια δάκρυα ἀφαιροῦσα· ὢ μετάνοια, ἡ ἐν δάκρυσι σπείρουσα, καὶ ἐν ἀγαλλιάσει θερίζουσα· ω μετάνοια, ἡ ἐν τῷ σάκκῳ τὴν ἐξαστρά πτουσαν στολὴν Χριστοῦ μνηστευομένη· ὢ μετάνοια, ἡ τὸν τρόπον τοῦ Κάϊν ἐκ τῆς καρδίας ἐλαύνουσα, καὶ τὸν πόθον καὶ χαρὰν τῆς ἁγνείας ἐμβάλλουσα· ὢ μετάνοια, ἡ τὴν δυσωδίαν τῶν ἁμαρτημάτων ἀποσμήχουσα, καὶ τὴν εὐωδίαν των κατορθωμάτων στολίζουσα· ω μετάνοια εἰρήνης σύνοικε, φιλίας [84] ὁμόσκηνε, ἀγάπης ὁμό- ζυγε, ἐλπιδόπνοον ἄνθο;· σὲ οἱ νεμόμενοι ἀργυρόχροοι ἄρνες πορφύρεα σκήπτρα της Τριάδος ἐρεύγονται. Αλλ' ἵνα μὴ μηκύναντες τὸν λόγον δόξωμεν ἐρεσχελεῖν, ἐνα ταῦθα τὸ βαλάντιον τῶν λόγων ἡμῶν σφραγίσαντες ἐπὶ τὸν θεόκτιστον λειμῶνα ὑμᾶς παραπέμψωμεν, ἐν ᾧ εἰσὶ τὰ καλλίπνο, δένδρα των δογμάτων στελέχη, ἃ ὁ Θεὸς διὰ τῶν πατέρων εἰς ὀροφὴν τῆς Ἐκκλησίας ὑμῖν κατ εφύτευσε διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος σὺν ἁγίῳ Πνεύματι εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Περὶ πίστεως. Ἰατρῷ ἔοικεν ὁ τῆς Ἐκκλησίας διδάσκαλος, πολλών καὶ ποικίλων παθῶν αὐτὴν κεκτημένων, καὶ ἑκάστῳ τῶν ἀῤῥωστούντων κατὰ τὴν τοῦ πάθους χρείαν διδόντι τὸ μάλαγμα. Οἷον, ἦλθόν τινες ἐν τῷ ἰατρείῳ τῆς Ἐκε κλησίας ὑπὸ τοῦ οἰκάνοντας πάθους τῆς ὑπερηφανίας ἁλισκόμενοι - λαβόντες τὸ ἔμπλαστρον τῆς ταπεινοφρο- σύνης, τὸ οἰδάνον πάθος τῆς ὑπερηφανία, ιάσαντο. "Αλ- λοι προσέδραμον ὑπὸ ὀργῆς ἐκφλεγόμενοι· χαλασθέντες καὶ οὗτοι ὑπὸ τῶν τῆς ψυχῆς τὴν ἀρρωστίαν κατέσβεσαν. Ετεροι δὲ ὑπὸ τῶν τῆς σαρκὸς παθῶν πρὸς λαγνείαν οιστρηλατούμενοι προσέδραμον· καὶ οὗτοι λαβόντες τὸ Εμπλαστρον τῆς σωφροσύνης, τῇ ἁγνείᾳ ἑαυτοὺς περι- ἐσφιγξαν. Δεῦτε τοίνυν, ἀγαπητοὶ, ἐπειδήπερ ὁ προλαβών διδάσκαλος τὰς τῶν ἀῤῥωστούντων ψυχὰς τῇ τριπλόκῳ πίστει ἐθεράπευσε, καὶ ἡμεῖς τοῖς ἐκείνου ίχνεσιν ἀκου λουθήσωμεν. Οἶμαι δὲ καὶ πολλοὺς τῶν ἐνθάδε ἑστώτων βούλεσθαι ἀκούειν περὶ πίστεω; οὐχ ὅτι αὐτοὶ χρήζου- σιν, ὑγιαίνουσι γὰρ, ἀλλὰ βουλόμενοι δι' αὐτῆς τοὺς ἀῤῥωστοῦντας θεραπεῦσαι. Πολλοὶ γάρ εἰσιν ὑγιαίνοντες μὲν αὐτοῦ, οὐ δυνάμενοι δὲ τοὺς κακῶς ἔχοντας θερα πεῦσαι δι' ἑαυτῶν. Διό, ἀγαπητοί, καίτοι πρόθεσιν ἔχων τὸ ἀρτίως ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ ὑπαναγνωσθὲν ὑμῖν γράμμα συντρίψαι, κὰν αὐτὸ τὸ Πνεύματι ὰ τοὺς παρόντας ποτί σαι· τοῦτο μὲν ὑπερτίθεμαι, ποιῶ δὲ ἐκεῖνο ὅπερ ἐπηγ- γειλάμην. Δεῖ γὰρ μαθητὰς ὄντα, ἡμᾶς τοῦ ᾿Αποστόλου, τοῖς πᾶσι τὰ πάντα γενέσθαι, ἵνα τοὺς πάντας κερδή- σωμεν. Παρακαλῶ δὲ, κἂν σφαλλώμεθα ἐν ταῖς λέξεσι, συγγνώμην ἡμῖν ἀπονείμασθαι. Οἱ γὰρ ἐξ αὐτοσχεδίου λέγοντες, πολλάκις σφάλλονται, τοῦ νοῦ μὴ επαρκούν τος καὶ τὴν Γραφὴν θεωρῆσαι, καὶ τὸν λόγον κοσμῆσαι Καὶ αὐτοὶ δὲ ὑμεῖς τὸν ἔνδοθεν ὑμῶν ἄνθρωπον τῆς καρ- δίας παραστήσατε ἐνθάδε καθαρώτατον, ἵνα ἕκαστος ὑμῶν μὴ μόνον τῶν λεγομένων ἀκούῃ, ἀλλὰ καὶ βλέπῃ, καὶ ἑκα στου πράγματος μανθάνῃ τὴν δύναμιν. Πρῶτον οὖν ἐστι πίστις ἢ πρὸς Θεὸν πρᾶγμα ἀκατάληπτον, ἀψηλάφητον, ἀθεώρητον, ἀκατηγόρητον, σιωπῇ τιμώμενον καὶ προσκυ Savilius putat legendum κἂν αὐτῷ τῷ πόματι. • νούμενον· πίστις ἀπὸ Πατρὸς μὲν ἄρχεται, ἐπὶ Υἱὸν δὲ ἔρχεται, εἰς δὲ τὸ Πνεῦμα πληρούται· πίστις ἕδρα ψυχῆς, θεμέλιος ζωῆς, ἀθάνατος ῥίζα· πίστεως δὲ ῥίζα ζῶσα ὁ Πατὴρ, κλάδος ἀμάραντος ὁ Υἱός, καρπὸς ἀθάνατος τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Τριὰς ἁπλῆ, ἀσύνθετος, ἀνέκφραστος, ἀδιήγητος, ἀδιαίρετος κατὰ συμφωνίαν, κατὰ δύναμιν, κατ' ενέργειαν, κατὰ θεότητα, κατὰ μέγεθος, ἐν ὑπο στάσεσι καὶ ὀνόμασι διῃρημένη, ἐν πράγμασι καὶ ευ- νάμεσιν ἡνωμένη. Τριὰς πρὸ αἰώνων ὑπάρχουσα, οὐκ ἀπ' ἀρχῆς ἀρξαμένη τοῦ εἶναι, ἀλλὰ ἄναρχος, ἄχρονος, ἀγήρατος, ἀθάνατος, ἀτελεύτητος, οὐκ αύξουσα, ἢ λή γουσα, οὐ γηράσκουσα, ἀλλὰ ἀκατάλυτος οὖσα· ὡσαύτως τυγχάνουσα Τριάς, οὐ νῦν εὑρεθεῖσα τὸ προσκυνεῖσθαι, ἀλλ᾽ ἀπὸ αἰώνων ὑπὸ ἀγγέλων ἐν οὐρανοῖς προσκυνου- μένη, ὑπὸ πατέρων ἐπὶ γῆς δοξαζομένη, ὑπὸ προφητῶν τιμωμένη, ὑπὸ ἀποστόλων κηρυττομένη, ὑπὸ Ἐκκλη- σίας μέχρι νῦν μεγαλυνομένη. Καὶ ἀρξώμεθα, ἀγαπητοί, ἀπὸ τῶν οὐρανῶν· ἀρξώμεθα δεικνύειν τὴν τῆς Τριάδος μίαν κυριότητα, καὶ προσκύνησιν καὶ μεγαλότητα. Τρί τον οἱ ὑπέρτατοι ἄγγελοι, καὶ δυνάμεις, Χερουβείμ καὶ [855] Σεραφεὶμ τό, "Αγιος, "Αγιος, "Αγιος, ἀκαταπαύστω στόματι μελωδοῦντα εἰς μίαν κυριότητα κορυφοῦσι τὴν δόξαν. Τρεῖς ἀγγέλους ᾽Αβραὰμ ὁ πατριάρχης τυγχάνων ὑπὸ τὴν ὁρῶν τὴν Μαμβρὴ ἐν τῇ σκηνῇ θεωρήσας, μίαν κυριότητα, ισότητα Τριάδι τῶν ἀγγέλων απένειμε. Τρεῖς δὲ ἄγγελοι, καὶ δρὺς καὶ σκηνὴ καὶ Ἀβραὰμ, καὶ σταυρὸς καὶ Ἐκκλησία καὶ σπέρμα ἀνθρώπων. Αὐτὸς Ἀβραὰμ ὁδὸν τριῶν ἡμερῶν ἐπορεύθη ἐπὶ τὸ τὸν υἱὸν αὐτοῦ Ἰσαὰκ εἰς ολοκάρπωσιν τῷ Θεῷ ἀνενέγκαι. Τριήμερος δὲ ὁδὸς καὶ Ἰσαὰκ ὁλοκαρπούμενος, τρι ἡμερον διὰ σταυροῦ τὸ πάθος τοῦ Μονογενούς. Ὅτι δὲ τοῦ Χριστοῦ μυστήριον ᾿Αβραὰμ ἐν τῷ Ἰσαὰκ ἐθεώρει, ὁ Κύριος μαρτυρεῖ λέγων· Ἀβραὰμ ὁ πατὴρ ὑμῶν ήγαλ λιάσατο, ἵνα ἴδῃ τὴν ἡμέραν τὴν ἐμήν· καὶ εἶδε, καὶ ἐχάρη. Τριῶν ἡμερῶν καὶ Μωϋσῆς πορεύεται ἐπὶ τῷ θυ σαι τῷ Θεῷ. Λέγει οὖν τῷ Φαραώ, Οδόν τριῶν ἡμερών πορευσόμεθα ἐπὶ τὸ θῦσαι Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν. Τρία

767 DE FIDE. έλθετε τῇ μετανοίᾳ θαρσαλέως, Εμβλέψατε εἰς ἀρ χαιας γενεάς, καὶ ἴδετε, τίς ἐπίστευσε τῷ Κυρίῳ, καὶ κατησχύνθη; ἢ τίς ἐνέμεινεν ἐν τῷ φόβῳ αὐτοῦ, καὶ ἐγκατελείφθη; ἢ τίς ἐπεκαλέσατο αὐτὸν, καὶ ὑπερεῖδεν αὐτόν; Διότι οἰκτίρμων καὶ ἐλεήμων ὁ Κύριος, καὶ ἀφίησιν ἁμαρτίας, καὶ σώζει ἐν καιρῷ θλίψεως. Καὶ μὴ αἰσχυνθῇς, τέκνον, ὁμολογήσαι τάς ἁμαρτίας σου· ἐστι γὰρ αἰσχύνη ἡ ἐπάγουσα ἁμαρτίαν, καὶ ἔστιν αἰσχύνη ή δόξα καὶ χάρις. Ἡ ἐνταῦθα μετα νεούσα ψυχή λαμβάνει τὴν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτημάτων· Ἐν γὰρ τῷ ᾅδῃ τὶς ἐξομολογήσεται τῷ Κυρίῳ; Στέναξον ἐπὶ ταῖς ἁμαρτίαις σου, ἵνα σωθῇς· "Οταν γάρ, φησὶν, ἀποστραφείς στενάξῃς, τότε σωθήσῃ, Λέγε σύ, φησί, τὰς ἁμαρτίας σου, ὅπως ἂν δικαιωθῇς ἐν τοῖς λόγοις σου, καὶ νικήσῃς ἐν τῷ κρίνεσθαί σε. Λέγε τὰς ἁμαρτίας σου. Αμαρτίας νεότητός μου, καὶ ἀγνοίας μου μὴ μνησθῇς. Κατὰ τὸ ἔλεός σου μνή- σθητί μου σὺ ἔνεκεν τῆς χρηστότητός σου, Κύριε. Πρόσεχε, ὅτι ὁ βίος οὗτός ἐστιν ὡς σκιὰ παρατρέχουσα. Ποῦ εἰσὶν αἱ ἀπολαύσεις τῶν παρελθόντων χρόνων; ποῦ ἡ μέριμνα ἡ κενή; που αἱ θλίψεις; που αἱ ἀνέσεις; οὐχ ὡς ὁμίχλη ὑπὸ λαίλαπός εἰσιν ἐλαυνόμεναι; Τὰ πάντα παρέδραμον α. Μη μόνον βλέπωμεν εἰς τὸν ἑστῶτα βίον, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν μέλλοντα, Μιμνήσκου, φησί, τὰ ἔσχατά σου, καὶ εἰς τὸν αἰῶνα οὐχ αμαρτήσεις. Ενισε τὴν ἡμέραν καὶ τὴν ὥραν τῆς ἐξόδου, οἷος ἐθέλεις εἶναι ἐπὶ κλίνης βεβλημένος καὶ ἀδύνατος, μὴ ἔχων ἑαυτῷ τινα βοηθῆσαι· ὅρα τοὺς κύκλῳ σου περιεστῶτας φίλους, γείτονας, συγγενεῖς, ἀδελφοὺς, οἰκέτας· πάντες ὁμοθυμαδόν ολοφυρόμενοι, δακρύοντες, ἀπαρηγόρητοι, ὀδυρόμενοι διὰ σέ· ὁμοίως δὲ τὰ τέκνα ἑκατέρωθεν ἑστηκότα, καὶ τὴν τοῦ πατρὸς φωνὴν συνήθως επιζη- τοῦντα, κλαυθμυρίζοντα καὶ μὴ ἀκούοντά σου· ἡ γυνή πάλιν κατώδυνος, τὸν θάνατον γλιχομένη πρὸ σοῦ διὰ σέ· ἀγγέλους φοβεροὺς τὸ δάνειον τῆς ψυχῆς σου ἀπαι τοῦντας. Ἐὰν μὲν ἡ τιμῆς ἄξια πεποιηκυία ή ψυχή, ὑπὸ τῶν ἀγγέλων δορυφορηθήσεται· ἐὰν δὲ ἡ ἀνίλεως Fort. οὐχ ὡς ὁμίχλαι ὑπὸ λ. ἐλαυνόμεναι τὰ π. π ; • .. 768 πρὸς τοὺς ὁμοφύλους πένητας ανατραφεῖσα, ἀνίλεως κατακριθήσεται· Ἡ γὰρ κρίσις, φησίν, ἀνίλεως τῷ μὴ ποιήσαντι ἔλεος. Εἴσελθε εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ψυ χῆς σου· γενοῦ θεατὴς τῶν ὑπὸ σοῦ πεπραγμένων· ἀν- τίβαλε τὰ καλὰ σου τοῖς φαύλοις, καὶ ἐὰν ἴδῃς, ὅτι ὑπερβάλλῃ τὰ φαῦλα, χῶσον αὐτὰ ταῖς εὐποιίαις, ὡς μέλλων ἀντιπρόσωπα θεωρεῖν σου τὰ ἁμαρτήματα. Ορα μοι τὸν σκώληκα τὸν ἀκοίμητον, καὶ τὸ χάος τὸ ἀφεγγές, τὸ πῦρ τὸ ἄσβεστον, τὸ ὑπὸ ὕδατος μὴ σβεν νύμενον, ὑπὸ δὲ μετανοίας νικώμενον. Ο μετάνοια, τὸ πῦρ τὸ ἄσβεστον καὶ αἰώνιον κατασβεννύουσα, καὶ τὸν σκώληκα τὸν ἀκοίμητον ἐδαφίζουσα, καὶ τὸ χάος τὸ ἀφεγγὲς ἐξομαλίζουσα καὶ φωτίζουσα· ω μετάνοια, τεῖχος ψυχῆς ἀῤῥαγές, πόλις πεπυργωμένη, ἐν ᾗ Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα βασιλεύει· ὢ μετάνοια, ἡ τὸ κέντρον τοῦ θανάτου λύσασα, καὶ τὸν διάβολον ὑπὸ πόδας φέρουσα, καὶ τὸν δράκοντα ἀναιροῦσαι καὶ τὸν Χριστὸν ἀνυμνοῦσα, καὶ ζωὴν ἐξανθοῦσα· ᾧ μετάνοια, ἡ ἐν τῷ πένθει χαρὰν ἀναθάλλουσα, καὶ ἐν τοῖς δάκρυσιν ἀγαλ λομένη, καὶ διὰ δακρύων τὰ αἰώνια δάκρυα ἀφαιροῦσα· ὢ μετάνοια, ἡ ἐν δάκρυσι σπείρουσα, καὶ ἐν ἀγαλλιάσει θερίζουσα· ω μετάνοια, ἡ ἐν τῷ σάκκῳ τὴν ἐξαστρά πτουσαν στολὴν Χριστοῦ μνηστευομένη· ὢ μετάνοια, ἡ τὸν τρόπον τοῦ Κάϊν ἐκ τῆς καρδίας ἐλαύνουσα, καὶ τὸν πόθον καὶ χαρὰν τῆς ἁγνείας ἐμβάλλουσα· ὢ μετάνοια, ἡ τὴν δυσωδίαν τῶν ἁμαρτημάτων ἀποσμήχουσα, καὶ τὴν εὐωδίαν των κατορθωμάτων στολίζουσα· ω μετάνοια εἰρήνης σύνοικε, φιλίας [84] ὁμόσκηνε, ἀγάπης ὁμό- ζυγε, ἐλπιδόπνοον ἄνθο;· σὲ οἱ νεμόμενοι ἀργυρόχροοι ἄρνες πορφύρεα σκήπτρα της Τριάδος ἐρεύγονται. Αλλ' ἵνα μὴ μηκύναντες τὸν λόγον δόξωμεν ἐρεσχελεῖν, ἐνα ταῦθα τὸ βαλάντιον τῶν λόγων ἡμῶν σφραγίσαντες ἐπὶ τὸν θεόκτιστον λειμῶνα ὑμᾶς παραπέμψωμεν, ἐν ᾧ εἰσὶ τὰ καλλίπνο, δένδρα των δογμάτων στελέχη, ἃ ὁ Θεὸς διὰ τῶν πατέρων εἰς ὀροφὴν τῆς Ἐκκλησίας ὑμῖν κατ εφύτευσε διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος σὺν ἁγίῳ Πνεύματι εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Περὶ πίστεως. Ἰατρῷ ἔοικεν ὁ τῆς Ἐκκλησίας διδάσκαλος, πολλών καὶ ποικίλων παθῶν αὐτὴν κεκτημένων, καὶ ἑκάστῳ τῶν ἀῤῥωστούντων κατὰ τὴν τοῦ πάθους χρείαν διδόντι τὸ μάλαγμα. Οἷον, ἦλθόν τινες ἐν τῷ ἰατρείῳ τῆς Ἐκε κλησίας ὑπὸ τοῦ οἰκάνοντας πάθους τῆς ὑπερηφανίας ἁλισκόμενοι - λαβόντες τὸ ἔμπλαστρον τῆς ταπεινοφρο- σύνης, τὸ οἰδάνον πάθος τῆς ὑπερηφανία, ιάσαντο. "Αλ- λοι προσέδραμον ὑπὸ ὀργῆς ἐκφλεγόμενοι· χαλασθέντες καὶ οὗτοι ὑπὸ τῶν τῆς ψυχῆς τὴν ἀρρωστίαν κατέσβεσαν. Ετεροι δὲ ὑπὸ τῶν τῆς σαρκὸς παθῶν πρὸς λαγνείαν οιστρηλατούμενοι προσέδραμον· καὶ οὗτοι λαβόντες τὸ Εμπλαστρον τῆς σωφροσύνης, τῇ ἁγνείᾳ ἑαυτοὺς περι- ἐσφιγξαν. Δεῦτε τοίνυν, ἀγαπητοὶ, ἐπειδήπερ ὁ προλαβών διδάσκαλος τὰς τῶν ἀῤῥωστούντων ψυχὰς τῇ τριπλόκῳ πίστει ἐθεράπευσε, καὶ ἡμεῖς τοῖς ἐκείνου ίχνεσιν ἀκου λουθήσωμεν. Οἶμαι δὲ καὶ πολλοὺς τῶν ἐνθάδε ἑστώτων βούλεσθαι ἀκούειν περὶ πίστεω; οὐχ ὅτι αὐτοὶ χρήζου- σιν, ὑγιαίνουσι γὰρ, ἀλλὰ βουλόμενοι δι' αὐτῆς τοὺς ἀῤῥωστοῦντας θεραπεῦσαι. Πολλοὶ γάρ εἰσιν ὑγιαίνοντες μὲν αὐτοῦ, οὐ δυνάμενοι δὲ τοὺς κακῶς ἔχοντας θερα πεῦσαι δι' ἑαυτῶν. Διό, ἀγαπητοί, καίτοι πρόθεσιν ἔχων τὸ ἀρτίως ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ ὑπαναγνωσθὲν ὑμῖν γράμμα συντρίψαι, κὰν αὐτὸ τὸ Πνεύματι ὰ τοὺς παρόντας ποτί σαι· τοῦτο μὲν ὑπερτίθεμαι, ποιῶ δὲ ἐκεῖνο ὅπερ ἐπηγ- γειλάμην. Δεῖ γὰρ μαθητὰς ὄντα, ἡμᾶς τοῦ ᾿Αποστόλου, τοῖς πᾶσι τὰ πάντα γενέσθαι, ἵνα τοὺς πάντας κερδή- σωμεν. Παρακαλῶ δὲ, κἂν σφαλλώμεθα ἐν ταῖς λέξεσι, συγγνώμην ἡμῖν ἀπονείμασθαι. Οἱ γὰρ ἐξ αὐτοσχεδίου λέγοντες, πολλάκις σφάλλονται, τοῦ νοῦ μὴ επαρκούν τος καὶ τὴν Γραφὴν θεωρῆσαι, καὶ τὸν λόγον κοσμῆσαι Καὶ αὐτοὶ δὲ ὑμεῖς τὸν ἔνδοθεν ὑμῶν ἄνθρωπον τῆς καρ- δίας παραστήσατε ἐνθάδε καθαρώτατον, ἵνα ἕκαστος ὑμῶν μὴ μόνον τῶν λεγομένων ἀκούῃ, ἀλλὰ καὶ βλέπῃ, καὶ ἑκα στου πράγματος μανθάνῃ τὴν δύναμιν. Πρῶτον οὖν ἐστι πίστις ἢ πρὸς Θεὸν πρᾶγμα ἀκατάληπτον, ἀψηλάφητον, ἀθεώρητον, ἀκατηγόρητον, σιωπῇ τιμώμενον καὶ προσκυ Savilius putat legendum κἂν αὐτῷ τῷ πόματι. • νούμενον· πίστις ἀπὸ Πατρὸς μὲν ἄρχεται, ἐπὶ Υἱὸν δὲ ἔρχεται, εἰς δὲ τὸ Πνεῦμα πληρούται· πίστις ἕδρα ψυχῆς, θεμέλιος ζωῆς, ἀθάνατος ῥίζα· πίστεως δὲ ῥίζα ζῶσα ὁ Πατὴρ, κλάδος ἀμάραντος ὁ Υἱός, καρπὸς ἀθάνατος τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Τριὰς ἁπλῆ, ἀσύνθετος, ἀνέκφραστος, ἀδιήγητος, ἀδιαίρετος κατὰ συμφωνίαν, κατὰ δύναμιν, κατ' ενέργειαν, κατὰ θεότητα, κατὰ μέγεθος, ἐν ὑπο στάσεσι καὶ ὀνόμασι διῃρημένη, ἐν πράγμασι καὶ ευ- νάμεσιν ἡνωμένη. Τριὰς πρὸ αἰώνων ὑπάρχουσα, οὐκ ἀπ' ἀρχῆς ἀρξαμένη τοῦ εἶναι, ἀλλὰ ἄναρχος, ἄχρονος, ἀγήρατος, ἀθάνατος, ἀτελεύτητος, οὐκ αύξουσα, ἢ λή γουσα, οὐ γηράσκουσα, ἀλλὰ ἀκατάλυτος οὖσα· ὡσαύτως τυγχάνουσα Τριάς, οὐ νῦν εὑρεθεῖσα τὸ προσκυνεῖσθαι, ἀλλ᾽ ἀπὸ αἰώνων ὑπὸ ἀγγέλων ἐν οὐρανοῖς προσκυνου- μένη, ὑπὸ πατέρων ἐπὶ γῆς δοξαζομένη, ὑπὸ προφητῶν τιμωμένη, ὑπὸ ἀποστόλων κηρυττομένη, ὑπὸ Ἐκκλη- σίας μέχρι νῦν μεγαλυνομένη. Καὶ ἀρξώμεθα, ἀγαπητοί, ἀπὸ τῶν οὐρανῶν· ἀρξώμεθα δεικνύειν τὴν τῆς Τριάδος μίαν κυριότητα, καὶ προσκύνησιν καὶ μεγαλότητα. Τρί τον οἱ ὑπέρτατοι ἄγγελοι, καὶ δυνάμεις, Χερουβείμ καὶ [855] Σεραφεὶμ τό, "Αγιος, "Αγιος, "Αγιος, ἀκαταπαύστω στόματι μελωδοῦντα εἰς μίαν κυριότητα κορυφοῦσι τὴν δόξαν. Τρεῖς ἀγγέλους ᾽Αβραὰμ ὁ πατριάρχης τυγχάνων ὑπὸ τὴν ὁρῶν τὴν Μαμβρὴ ἐν τῇ σκηνῇ θεωρήσας, μίαν κυριότητα, ισότητα Τριάδι τῶν ἀγγέλων απένειμε. Τρεῖς δὲ ἄγγελοι, καὶ δρὺς καὶ σκηνὴ καὶ Ἀβραὰμ, καὶ σταυρὸς καὶ Ἐκκλησία καὶ σπέρμα ἀνθρώπων. Αὐτὸς Ἀβραὰμ ὁδὸν τριῶν ἡμερῶν ἐπορεύθη ἐπὶ τὸ τὸν υἱὸν αὐτοῦ Ἰσαὰκ εἰς ολοκάρπωσιν τῷ Θεῷ ἀνενέγκαι. Τριήμερος δὲ ὁδὸς καὶ Ἰσαὰκ ὁλοκαρπούμενος, τρι ἡμερον διὰ σταυροῦ τὸ πάθος τοῦ Μονογενούς. Ὅτι δὲ τοῦ Χριστοῦ μυστήριον ᾿Αβραὰμ ἐν τῷ Ἰσαὰκ ἐθεώρει, ὁ Κύριος μαρτυρεῖ λέγων· Ἀβραὰμ ὁ πατὴρ ὑμῶν ήγαλ λιάσατο, ἵνα ἴδῃ τὴν ἡμέραν τὴν ἐμήν· καὶ εἶδε, καὶ ἐχάρη. Τριῶν ἡμερῶν καὶ Μωϋσῆς πορεύεται ἐπὶ τῷ θυ σαι τῷ Θεῷ. Λέγει οὖν τῷ Φαραώ, Οδόν τριῶν ἡμερών πορευσόμεθα ἐπὶ τὸ θῦσαι Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν. Τρία