• SPURIA. χεῖρα, οὗτός με παραδώσει. Ακων ὑποδεικνύει καν τὸν, πρὸ τοῦ δράματος λέγει κἂν μὴ ἐλων τὸ ὄνομα κρατεῖται τέως ὑπ' ἐμοῦ, ἕως ἂν εἴπῃ ἐφ' ὑμῶν τὰ ὑπ' αὐτοῦ κατ' ἐμοῦ μελετώμενα. Αποκριθεὶς δὲ, φησὶν, ὁ Ἰούδας ὁ παραδιδοὺς αὐτὸν, εἶπε· Μήτι εγώ είμι, Ραββί ; Λέγει αὐτῷ· Σὺ εἶπας. Ἠλευθέρωσας τοὺς ἔνδεκα, τῶν παρὰ σοῦ πραττομένων τούτου, αθώους ποιήσας. Δέχου καὶ ἄλλην κατάκρισιν ὧν μέλλεις πράτο τειν φιλαργυρία. Ἐσθιόντων δὲ αὐτῶν, φησί, λαβών ὁ Ἰησοῦς τὸν ἄρτον, καὶ εὐχαριστήσας έκλασε, καὶ ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ, καὶ εἶπε λάβετε φάγετε, τοῦτό ἐστι τὸ σῶμά μου. Καὶ λαβὼν τὸ ποτήριον, εὐχαριστήσας ἔδωκε λέγων· Λάβετε, τίστε ἐξ αὐτοῦ πάντες· τοῦτο γὰρ ἐστι τὸ αἷμά του τὸ τῆς καινῆς διαθήκης, τὸ ὑπὲρ πολλῶν ἐκ γυνόμενον εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν. Λάβετε ἐξ αὐτοῦ τάντες. Καὶ σύ, φησίν, ὁ προδότης, τῆς αἰωνίου μετά- σχου ζωῆς· καὶ ἐὰν μὲν ἐμμείνῃς ἐν αὐτῇ, τὰ πρὸς Ιουδαίους συγκεχώρηταί σοι σύμφωνα· ἐὰν δὲ τὴν αυτοῦ μὴ ἀνατρέψῃς ὁρμὴν, ἴσθι εἰδὼς ὁποῖον Δεσπό την πιπράσκεις φιλάνθρωπον. Ὁ δὲ τῆς Δεσποτικής σπλαγχνίας μὴ ἀνασχόμενος, πρὸς Ιουδαίους δραμὼν - γειν εἰς ἔργον τὸ μελετηθὲν κατηπείγετο. Και ιδού, φησιν, Ἰούδας εἰς τῶν δώδεκα ἦλθε, καὶ μετ' αυτού ο όχλος πολύς μετά μαχαιρῶν, καὶ ξύλων ἀπὸ τῶν ἀρχιερέων καὶ προσβυτέρων τοῦ λαοῦ. Ὁ δὲ παρατ διδοὺς αὐτὸν ἔδωκεν αὐτοῖς σημεῖον λέγων Ο ἐὰν φιλήσω, αὐτός ἐστι· κρατήσατε αὐτόν. Τοῖς ἐμοῖς προσέχετε χείλεσιν· ἄλλως γὰρ ὁ λόγος προδοθῆ και οὐ δύναται. Καὶ εὐθέως προσελθὼν τῷ Ἰησοῦ, εἶπεν αὐτῷ· Χαῖρε, Ραβδί, και κατεφίλησεν αὐτόν. Ο φιλήματος ", οικουμενικῆς εἰρήνης αναίρεσις, μάλ τον δὲ, φιλαλήθως εἰπεῖν, τοῦ κοσμικού πολέμου κατά λυσις, καὶ εἰ μὴ τούτῳ ἀκολουθῶν τῷ σκοπῷ ὁ Ἰούδας τὴν προδοσίαν ἐτόλμησεν. Ο δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· Ἑταῖρε, ἐφ' ᾧ πάρει; Ἐμοὶ τὸ φίλημα δέδωκας, πρὸς τους παρεστῶτας τὰ σύμφωνα πλήρωσον. Τότε προσ ελθόντες ἐπέβαλον τὰς χεῖρας ἐπὶ τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἐκράτησαν αὐτόν. Απῆλθεν ὁ προδότης τῶν ἀποστό λων αλλότριος, καὶ ὁ τῆς ζωῆς ἀρχηγὸς τοῖς Ἰουδαίοις προσηνέχθη εἰς θάνατον· κατεσκευάσθη σταυρός, καὶ τάφος οικοδομεῖται εἰς ζωήν· οἱ νεκροὶ ἐπανέρχονται, καὶ εἰς ᾅδην Ἰούδας πορεύεται· σταυροῦται μετά λη- στῶν ὁ Σωτὴρ, καὶ πάντας καλεῖ πρὸς παράδεισον. Αὐτῷ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. * Fort. ὦ φίλημα, τῆς. Εἰς τό, « Εμνήσθην τοῦ Θεοῦ καὶ ηυφράνθην, ο Εμνήσθην τοῦ Θεοῦ, καὶ ηὐφράνθην, ὁ μελωδός μαρτυρήσατο Δαυίδ. Οὐκ ἐξ οἰκείας φύσεως ἁμαρτύ ατό, ἀλλ᾽ ἐξ ἁγίου Πνεύματος τοῦ Θεοῦ ἐκελάδησεν ὐχ ἁπλῶς ἐμνημόνευσεν, ἀλλὰ καὶ σοφῶς ὁ Δαυΐδ᾽ ἐλι- ἀνευσεν· οὐκ ἀπὸ χειλέων μόνον ἐμέμνητο, ἀλλὰ καὶ Η καρδία ἐδίδαξεν· οὐκ ἐν νυκτὶ ἡ ἡμέρα ἐπιλανθάνετο Δαυΐδ, ἀλλὰ καὶ ταῦτα αἰτῶν κατὰ πᾶσαν ὥραν ἐμέσ ινητο. Καὶ ἵνα μάθῃς ὅτι ἀλήθειαν καὶ οὐ ψεῦδος δια γράφομεν, ἀπ' αὐτῆς τῆς ἐγγράφου ἱστορίας τὰς μελ ρδίας τοῦ ἁγίου Πνεύματος τρυγήσωμεν. Εμνήσθην τοῦ Θεοῦ, καὶ ηὐφράνθην, εἶπεν [740] ὁ Δαυΐδ. Καὶ τι θέλεις γνῶναι ἀληθῶς, ὅτι καὶ ἐν νυκτὶ καὶ ἐν ἡμέρᾳ μέμνητο ὁ Δαυτὸ τοῦ Θεοῦ, καὶ μνημονεύων ηυφραί- στο, μετὰ πολλής φιληκοΐας πρόσεχε τὰ λεγόμενα Εμνήσθην ἐν νυκτὶ τοῦ ὀνόματός σου, Κύριε· καὶ, Μνησθήσομαι τοῦ ὀνόματός σου ἐν πάσῃ γενεᾷ καὶ ενες - Μεσονύκτιον ἐξεγειρόμην τοῦ ἐξομολογής τασθαί σοι, Κύριε· Ἐν τοῖς ὀρθροις ἐμελέτων εἰς τέ. Εσπέρας καὶ πρωί καὶ μεσημβρίας διηγήσομαι καὶ ἀπαγγελῶ· Ο Θεός, ὁ Θεός μου, πρὸς σὲ ὀρθρίζω. καὶ πάλιν, Τοῦ ἀναγγέλλειν τῷ πρωί τὸ ἔλεός σου, καὶ τὴν ἀλήθειάν σου κατὰ νύκτα. Ορᾷς ὅτι οὐκ στιν ὥρα αργή, ἐν ᾗ ἐπελανθάνετο; οὐχ ἑωθινή, νυχτερινή. Εί γε θέλεις μαθεῖν ἀληθῶς, ὅτι οὐχ ἁπλῶς μνημόνευσε τοῦ Θεοῦ ὁ Δαυΐδ, ἀλλὰ μετὰ συνοχής καρ πάς, ἄκουε· Εκ βαθέων ἐκέκραξα σοι, Κύριε· Κύριε, ξομολογήσομαί σοι ἐν εὐθύτητι καρδίας. Καὶ ἵνα τασῶν τῶν ὡρῶν πέρας ἐπάγῃ ὁ Δαυΐδ, εἶτα λέγει· ὡς ἠγάπησα τὸν νόμον σου, Κύριε! ὅλην τὴν ημέραν μελέτη μου ἐστιν. Ἰδοὺ ὡς ὅλην τὴν ἡμέραν Μελετῶν τὰ λόγια Κυρίου, καὶ μεμνημένος τοῦ Θεοῦ παρ' ἕκαστα, ποίας απέλαβε χάριτος ἀξίωμα; ἄρα ἐπὶ γῆς τὰς ἀμοιβὰς ἐκολπώσατο; Οἶμαι καὶ αὐτὸν διαπρέ- ποντα καὶ βασιλεύοντα ἐπιγείως· ὧδε τοὺς ἐχθροὺς ὑπο άττοντα, κἀκεῖ τοῖς ἀγγέλοις ἐπιτάττοντα· ὧδε τῆς επιγείου βασιλείας τὴν πορφύραν φορέσαντα, καὶ ἐκεῖ τῆς ἐν οὐρανῷ βασιλείας τὴν δόξαν ἀπαστράψαντα· ὧδε τῆς εὐφωνίας τὰς φωνὰς καταλάμψαντα τοῦ ἁγίου Πνεύ- ματος, κἀκεῖ τῆς παναρέτου σοφίας τὰς μαρμαρυγάς καταυγάσαντα. Καὶ ταῦτα μὲν μερικῶς ὑπογράφομεν. Γούτων δὲ πάντων τὸ κρείττον ἐκληρώσατο. Ως γὰρ ἶδε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον συνεχῶς τὸν Θεὸν παρὰ τοῦ καυτό ὑμνούμενον ἐπὶ γῆς, λοιπὸν εἰς οὐρανοὺς τὸ ἅγιον Ινεῦμα ἐχώρησεν εἰς πρεσβείαν λέγον· Κύριε, ἐφ' ἑκά της ὁ Δαυτό μνημονεύει σου, καὶ μνημονεύων εὐφραί εται· καὶ αὐτὸς αὐτοῦ μνήσθητι, Κύριε, Θεὸς ἡμῶν, καὶ λέγει· Μνήσθητι, Κύριε, τοῦ Δαυΐδ καὶ πάσης ῆς πραότητος αὐτοῦ. Λοιπὸν ἀποκρίνεται ὁ φιλάν- θρωπος Θεός· Ἐπειδὴ συνεχῶς καὶ συνετώς μνημονεύει του ὁ Δαυΐδ, κἀγὼ ἐπὶ πάντων κηρύξω τὴν ἐμὴν πρὸς ἐκεῖνον διάθεσιν καὶ ἀγάπην· ὑπὲρ ἁγίους και ἀγγέλους καὶ δυνάμεις αὐτὸν μεγαλυνῶ ἐπὶ τῆς γῆς. Τί λέγων ; Deest aliquid, fort. βρύουσα. • Εὗρον Δαυίδ τὸν δοῦλόν μου, ἄνδρα κατὰ τὴν καρ δίαν μου · καὶ, Πρωτότοκον θήσομαι αὐτὸν, ὑψηλὸν παρὰ τοῖς βασιλεῦσι τῆς γῆς· καὶ τὸν θρόνον αὐτοῦ ὡς τὰς ἡμέρας τοῦ οὐρανοῦ. Τοῦτο δὲ εἰπὼν ἑαυτὸν ἐδειγμάτισεν ὁ Δαυίδ. Ορᾷς ὅτι μέγα κέρδος γίνεται τοῦ ἀνθρώπου τὸ μνημονεύειν τοῦ Θεοῦ; Εμνή σθην τοῦ Θεοῦ, εἶπεν ὁ Δαυίδ, καὶ ηὐφράνθη ἡ καρ δία μου. Δὲ μὲν γὰρ ἄλλαι εὐφρασίαι διὰ τοῦ στόματος εἰσέρχονται, καὶ διὰ τοῦ ἀφεδρῶνος μεθοδεύονται· ἡ δὲ τοῦ Θεοῦ εὐφρασία, ως πηγή, " μελίῤῥυτα βήματα τὴν καρδίαν εὐφραίνει, ὥστε λέγειν τὸν τοιοῦτον· Ὡς γλυκέα τῷ λαρυγγί μου τὰ λόγια σου ; ὑπὲρ μέλι τῷ στόματί μου. Ο γὰρ τοῦ Θεοῦ μνημονεύων, πάντα τὰ ἀγαθὰ τῆς εὐφροσύνης ἔχει ἐν τῇ καρδίᾳ φωλεύοντα ἐκεῖ πηγή βρύουσα ἀγαθὰ, ἐκεῖ μέλι καὶ κηρίον καὶ λύχνος ἀπτόμενος, ἐκεῖ θησαυρὸς κρυπτόμενος τῆς ἁγίας Τριάδος. Λοιπὸν ὁ Πατὴρ καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ ἅγιον Πνεύ μα έρχονται, καὶ μονὴν παρ' αὐτῷ λαμβάνουσι, καὶ λοιπὸν οὐκ ἔτι γίνεται άνθρωπος κατηχούμενος, ἀλλ᾽ ἄγγελος, θεοφορούμενος. Ἐπειδὴ οὖν τοιαύτης χά- ριτος κατηξίωται ὁ ἄνθρωπος; καὶ τοιαύτης εὐφρασίας ἀπολαύσας ηὐφραίνετο ὁ Δαυίδ, καὶ ἡμεῖς τῆς τοῦ Θεοῦ εὐ φρασίας ἀπολαύοντες, συνεχώς μνημονεύσωμεν τοῦ Θεοῦ, ἵνα τῶν αὐτοῦ ἀγαθῶν ἀπολαύσωμεν. Φέρεοὖν τῆς παρου σίας τοῦ Σωτῆρος τὰς ἀρετὰς μεταλλεύσωμεν, καὶ τὴν ἐπίγειον αὐτοῦ παρουσίαν ὡς στήλην πανάρετον ἀν υμνήσωμεν· ἐπειδὴ ἤκουσα παρὰ τῆς γλώττης τῶν πα ρανόμων Ἰουδαίων βλασφημίας τεκμήρια, καὶ ἐπειδὴ ἀπιστοῦσι τὰς Γραφάς, ἂς ἀναξίως ἀναγινώσκουσι, καὶ οὐ γινώσκουσι τὸ μυστήριον. Τὸ γὰρ ὅτι ἐκ παρθένου ἐτέχθη ὁ Κύριος,, ἐν αὐτῷ σκανδαλίζονται, φησίν, οι ἄθλιοι καὶ παμπόνηροι. Ο τῆς ἀνοίας ! ὢ τῶν παρὰ φύσιν παρανόμων! ποία γραφή, ἢ ποῖος προφήτης οὐ σαλπίζει τοῦ Κυρίου ταύτας τας χάριτας ; Πρώτος τὴν Παρθένον ὁ Σολομών εμακάρισεν, ὁ [741] τῆς μεγάλης σοφίας ἡνίοχος, λέγων· Μακαρία ἡ στεῖρα ἡ ἁμίας· τος, ἥτις οὐκ ἔγνω κοίτην ἐν παραπτώματι. Στείραν γὰρ λέγει πρὸ τοῦ ἐπισκηνῶσαι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ πρὸ τοῦ ἀνθῆσαι τὸν ἥλιον. Οὐκ ἔγνω κοιτὴν ἐν παραπτώματι, ὅτι μετὰ ἀνδρὸς οὐχ ὡμίλησεν. Ὅτε δὲ ἤκουσε περὶ τῆς ἀμιάντου στείρας Ἡσαΐας ὁ τίμιος, εὐθὺς τοῦ σοφοῦ τὸ ῥητὸν ἐσπαργάνωσε, καὶ τῷ αὐτῷ ἐμελώδησε · Σύ, φησίν, εἶπας στεῖραν ἀμίαντον· κἀγὼ λέγω· Εὐφράνθητι, στεῖρα ἢ οὐ τίκτουσα. Εως γὰρ νῦν οὐκ ἔτεκες· ἀπὸ τοῦ νῦν εὐφράνθητι, ὅτι ἐν οὐ χωροῦσιν οἱ οὐρανοὶ, δέξασθαι κατηξίωσαι. Ὡς δὲ οἱ δύο μάρτυρες ταῦτα ἐκήρυττον, ἐζήτουν καὶ ἄλλον ἔτε- ρον μίξαι εἰς τὸ μυστήριον, ἵνα ἐπὶ τριῶν μαρτύρων σταθῇ ἀσφαλὲς τὸ ζητούμενον. ὡς δὲ ταῦτα διενοοῦντο, ἑκάτεροι εὗρον Δαυτό της μελωδίας τὸν ρήτορα, καὶ ὑπομιμνήσκουσιν αὐτὸν τῆς οἰκονομίας τὰ μέλλοντα. ὡς δὲν ἤκουσε τὸ μυστήριον, σάλπιγγος φωνὴν ἀντιφών

• SPURIA. χεῖρα, οὗτός με παραδώσει. Ακων ὑποδεικνύει καν τὸν, πρὸ τοῦ δράματος λέγει κἂν μὴ ἐλων τὸ ὄνομα κρατεῖται τέως ὑπ' ἐμοῦ, ἕως ἂν εἴπῃ ἐφ' ὑμῶν τὰ ὑπ' αὐτοῦ κατ' ἐμοῦ μελετώμενα. Αποκριθεὶς δὲ, φησὶν, ὁ Ἰούδας ὁ παραδιδοὺς αὐτὸν, εἶπε· Μήτι εγώ είμι, Ραββί ; Λέγει αὐτῷ· Σὺ εἶπας. Ἠλευθέρωσας τοὺς ἔνδεκα, τῶν παρὰ σοῦ πραττομένων τούτου, αθώους ποιήσας. Δέχου καὶ ἄλλην κατάκρισιν ὧν μέλλεις πράτο τειν φιλαργυρία. Ἐσθιόντων δὲ αὐτῶν, φησί, λαβών ὁ Ἰησοῦς τὸν ἄρτον, καὶ εὐχαριστήσας έκλασε, καὶ ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ, καὶ εἶπε λάβετε φάγετε, τοῦτό ἐστι τὸ σῶμά μου. Καὶ λαβὼν τὸ ποτήριον, εὐχαριστήσας ἔδωκε λέγων· Λάβετε, τίστε ἐξ αὐτοῦ πάντες· τοῦτο γὰρ ἐστι τὸ αἷμά του τὸ τῆς καινῆς διαθήκης, τὸ ὑπὲρ πολλῶν ἐκ γυνόμενον εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν. Λάβετε ἐξ αὐτοῦ τάντες. Καὶ σύ, φησίν, ὁ προδότης, τῆς αἰωνίου μετά- σχου ζωῆς· καὶ ἐὰν μὲν ἐμμείνῃς ἐν αὐτῇ, τὰ πρὸς Ιουδαίους συγκεχώρηταί σοι σύμφωνα· ἐὰν δὲ τὴν αυτοῦ μὴ ἀνατρέψῃς ὁρμὴν, ἴσθι εἰδὼς ὁποῖον Δεσπό την πιπράσκεις φιλάνθρωπον. Ὁ δὲ τῆς Δεσποτικής σπλαγχνίας μὴ ἀνασχόμενος, πρὸς Ιουδαίους δραμὼν - γειν εἰς ἔργον τὸ μελετηθὲν κατηπείγετο. Και ιδού, φησιν, Ἰούδας εἰς τῶν δώδεκα ἦλθε, καὶ μετ' αυτού ο όχλος πολύς μετά μαχαιρῶν, καὶ ξύλων ἀπὸ τῶν ἀρχιερέων καὶ προσβυτέρων τοῦ λαοῦ. Ὁ δὲ παρατ διδοὺς αὐτὸν ἔδωκεν αὐτοῖς σημεῖον λέγων Ο ἐὰν φιλήσω, αὐτός ἐστι· κρατήσατε αὐτόν. Τοῖς ἐμοῖς προσέχετε χείλεσιν· ἄλλως γὰρ ὁ λόγος προδοθῆ και οὐ δύναται. Καὶ εὐθέως προσελθὼν τῷ Ἰησοῦ, εἶπεν αὐτῷ· Χαῖρε, Ραβδί, και κατεφίλησεν αὐτόν. Ο φιλήματος ", οικουμενικῆς εἰρήνης αναίρεσις, μάλ τον δὲ, φιλαλήθως εἰπεῖν, τοῦ κοσμικού πολέμου κατά λυσις, καὶ εἰ μὴ τούτῳ ἀκολουθῶν τῷ σκοπῷ ὁ Ἰούδας τὴν προδοσίαν ἐτόλμησεν. Ο δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· Ἑταῖρε, ἐφ' ᾧ πάρει; Ἐμοὶ τὸ φίλημα δέδωκας, πρὸς τους παρεστῶτας τὰ σύμφωνα πλήρωσον. Τότε προσ ελθόντες ἐπέβαλον τὰς χεῖρας ἐπὶ τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἐκράτησαν αὐτόν. Απῆλθεν ὁ προδότης τῶν ἀποστό λων αλλότριος, καὶ ὁ τῆς ζωῆς ἀρχηγὸς τοῖς Ἰουδαίοις προσηνέχθη εἰς θάνατον· κατεσκευάσθη σταυρός, καὶ τάφος οικοδομεῖται εἰς ζωήν· οἱ νεκροὶ ἐπανέρχονται, καὶ εἰς ᾅδην Ἰούδας πορεύεται· σταυροῦται μετά λη- στῶν ὁ Σωτὴρ, καὶ πάντας καλεῖ πρὸς παράδεισον. Αὐτῷ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. * Fort. ὦ φίλημα, τῆς. Εἰς τό, « Εμνήσθην τοῦ Θεοῦ καὶ ηυφράνθην, ο Εμνήσθην τοῦ Θεοῦ, καὶ ηὐφράνθην, ὁ μελωδός μαρτυρήσατο Δαυίδ. Οὐκ ἐξ οἰκείας φύσεως ἁμαρτύ ατό, ἀλλ᾽ ἐξ ἁγίου Πνεύματος τοῦ Θεοῦ ἐκελάδησεν ὐχ ἁπλῶς ἐμνημόνευσεν, ἀλλὰ καὶ σοφῶς ὁ Δαυΐδ᾽ ἐλι- ἀνευσεν· οὐκ ἀπὸ χειλέων μόνον ἐμέμνητο, ἀλλὰ καὶ Η καρδία ἐδίδαξεν· οὐκ ἐν νυκτὶ ἡ ἡμέρα ἐπιλανθάνετο Δαυΐδ, ἀλλὰ καὶ ταῦτα αἰτῶν κατὰ πᾶσαν ὥραν ἐμέσ ινητο. Καὶ ἵνα μάθῃς ὅτι ἀλήθειαν καὶ οὐ ψεῦδος δια γράφομεν, ἀπ' αὐτῆς τῆς ἐγγράφου ἱστορίας τὰς μελ ρδίας τοῦ ἁγίου Πνεύματος τρυγήσωμεν. Εμνήσθην τοῦ Θεοῦ, καὶ ηὐφράνθην, εἶπεν [740] ὁ Δαυΐδ. Καὶ τι θέλεις γνῶναι ἀληθῶς, ὅτι καὶ ἐν νυκτὶ καὶ ἐν ἡμέρᾳ μέμνητο ὁ Δαυτὸ τοῦ Θεοῦ, καὶ μνημονεύων ηυφραί- στο, μετὰ πολλής φιληκοΐας πρόσεχε τὰ λεγόμενα Εμνήσθην ἐν νυκτὶ τοῦ ὀνόματός σου, Κύριε· καὶ, Μνησθήσομαι τοῦ ὀνόματός σου ἐν πάσῃ γενεᾷ καὶ ενες - Μεσονύκτιον ἐξεγειρόμην τοῦ ἐξομολογής τασθαί σοι, Κύριε· Ἐν τοῖς ὀρθροις ἐμελέτων εἰς τέ. Εσπέρας καὶ πρωί καὶ μεσημβρίας διηγήσομαι καὶ ἀπαγγελῶ· Ο Θεός, ὁ Θεός μου, πρὸς σὲ ὀρθρίζω. καὶ πάλιν, Τοῦ ἀναγγέλλειν τῷ πρωί τὸ ἔλεός σου, καὶ τὴν ἀλήθειάν σου κατὰ νύκτα. Ορᾷς ὅτι οὐκ στιν ὥρα αργή, ἐν ᾗ ἐπελανθάνετο; οὐχ ἑωθινή, νυχτερινή. Εί γε θέλεις μαθεῖν ἀληθῶς, ὅτι οὐχ ἁπλῶς μνημόνευσε τοῦ Θεοῦ ὁ Δαυΐδ, ἀλλὰ μετὰ συνοχής καρ πάς, ἄκουε· Εκ βαθέων ἐκέκραξα σοι, Κύριε· Κύριε, ξομολογήσομαί σοι ἐν εὐθύτητι καρδίας. Καὶ ἵνα τασῶν τῶν ὡρῶν πέρας ἐπάγῃ ὁ Δαυΐδ, εἶτα λέγει· ὡς ἠγάπησα τὸν νόμον σου, Κύριε! ὅλην τὴν ημέραν μελέτη μου ἐστιν. Ἰδοὺ ὡς ὅλην τὴν ἡμέραν Μελετῶν τὰ λόγια Κυρίου, καὶ μεμνημένος τοῦ Θεοῦ παρ' ἕκαστα, ποίας απέλαβε χάριτος ἀξίωμα; ἄρα ἐπὶ γῆς τὰς ἀμοιβὰς ἐκολπώσατο; Οἶμαι καὶ αὐτὸν διαπρέ- ποντα καὶ βασιλεύοντα ἐπιγείως· ὧδε τοὺς ἐχθροὺς ὑπο άττοντα, κἀκεῖ τοῖς ἀγγέλοις ἐπιτάττοντα· ὧδε τῆς επιγείου βασιλείας τὴν πορφύραν φορέσαντα, καὶ ἐκεῖ τῆς ἐν οὐρανῷ βασιλείας τὴν δόξαν ἀπαστράψαντα· ὧδε τῆς εὐφωνίας τὰς φωνὰς καταλάμψαντα τοῦ ἁγίου Πνεύ- ματος, κἀκεῖ τῆς παναρέτου σοφίας τὰς μαρμαρυγάς καταυγάσαντα. Καὶ ταῦτα μὲν μερικῶς ὑπογράφομεν. Γούτων δὲ πάντων τὸ κρείττον ἐκληρώσατο. Ως γὰρ ἶδε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον συνεχῶς τὸν Θεὸν παρὰ τοῦ καυτό ὑμνούμενον ἐπὶ γῆς, λοιπὸν εἰς οὐρανοὺς τὸ ἅγιον Ινεῦμα ἐχώρησεν εἰς πρεσβείαν λέγον· Κύριε, ἐφ' ἑκά της ὁ Δαυτό μνημονεύει σου, καὶ μνημονεύων εὐφραί εται· καὶ αὐτὸς αὐτοῦ μνήσθητι, Κύριε, Θεὸς ἡμῶν, καὶ λέγει· Μνήσθητι, Κύριε, τοῦ Δαυΐδ καὶ πάσης ῆς πραότητος αὐτοῦ. Λοιπὸν ἀποκρίνεται ὁ φιλάν- θρωπος Θεός· Ἐπειδὴ συνεχῶς καὶ συνετώς μνημονεύει του ὁ Δαυΐδ, κἀγὼ ἐπὶ πάντων κηρύξω τὴν ἐμὴν πρὸς ἐκεῖνον διάθεσιν καὶ ἀγάπην· ὑπὲρ ἁγίους και ἀγγέλους καὶ δυνάμεις αὐτὸν μεγαλυνῶ ἐπὶ τῆς γῆς. Τί λέγων ; Deest aliquid, fort. βρύουσα. • Εὗρον Δαυίδ τὸν δοῦλόν μου, ἄνδρα κατὰ τὴν καρ δίαν μου · καὶ, Πρωτότοκον θήσομαι αὐτὸν, ὑψηλὸν παρὰ τοῖς βασιλεῦσι τῆς γῆς· καὶ τὸν θρόνον αὐτοῦ ὡς τὰς ἡμέρας τοῦ οὐρανοῦ. Τοῦτο δὲ εἰπὼν ἑαυτὸν ἐδειγμάτισεν ὁ Δαυίδ. Ορᾷς ὅτι μέγα κέρδος γίνεται τοῦ ἀνθρώπου τὸ μνημονεύειν τοῦ Θεοῦ; Εμνή σθην τοῦ Θεοῦ, εἶπεν ὁ Δαυίδ, καὶ ηὐφράνθη ἡ καρ δία μου. Δὲ μὲν γὰρ ἄλλαι εὐφρασίαι διὰ τοῦ στόματος εἰσέρχονται, καὶ διὰ τοῦ ἀφεδρῶνος μεθοδεύονται· ἡ δὲ τοῦ Θεοῦ εὐφρασία, ως πηγή, " μελίῤῥυτα βήματα τὴν καρδίαν εὐφραίνει, ὥστε λέγειν τὸν τοιοῦτον· Ὡς γλυκέα τῷ λαρυγγί μου τὰ λόγια σου ; ὑπὲρ μέλι τῷ στόματί μου. Ο γὰρ τοῦ Θεοῦ μνημονεύων, πάντα τὰ ἀγαθὰ τῆς εὐφροσύνης ἔχει ἐν τῇ καρδίᾳ φωλεύοντα ἐκεῖ πηγή βρύουσα ἀγαθὰ, ἐκεῖ μέλι καὶ κηρίον καὶ λύχνος ἀπτόμενος, ἐκεῖ θησαυρὸς κρυπτόμενος τῆς ἁγίας Τριάδος. Λοιπὸν ὁ Πατὴρ καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ ἅγιον Πνεύ μα έρχονται, καὶ μονὴν παρ' αὐτῷ λαμβάνουσι, καὶ λοιπὸν οὐκ ἔτι γίνεται άνθρωπος κατηχούμενος, ἀλλ᾽ ἄγγελος, θεοφορούμενος. Ἐπειδὴ οὖν τοιαύτης χά- ριτος κατηξίωται ὁ ἄνθρωπος; καὶ τοιαύτης εὐφρασίας ἀπολαύσας ηὐφραίνετο ὁ Δαυίδ, καὶ ἡμεῖς τῆς τοῦ Θεοῦ εὐ φρασίας ἀπολαύοντες, συνεχώς μνημονεύσωμεν τοῦ Θεοῦ, ἵνα τῶν αὐτοῦ ἀγαθῶν ἀπολαύσωμεν. Φέρεοὖν τῆς παρου σίας τοῦ Σωτῆρος τὰς ἀρετὰς μεταλλεύσωμεν, καὶ τὴν ἐπίγειον αὐτοῦ παρουσίαν ὡς στήλην πανάρετον ἀν υμνήσωμεν· ἐπειδὴ ἤκουσα παρὰ τῆς γλώττης τῶν πα ρανόμων Ἰουδαίων βλασφημίας τεκμήρια, καὶ ἐπειδὴ ἀπιστοῦσι τὰς Γραφάς, ἂς ἀναξίως ἀναγινώσκουσι, καὶ οὐ γινώσκουσι τὸ μυστήριον. Τὸ γὰρ ὅτι ἐκ παρθένου ἐτέχθη ὁ Κύριος,, ἐν αὐτῷ σκανδαλίζονται, φησίν, οι ἄθλιοι καὶ παμπόνηροι. Ο τῆς ἀνοίας ! ὢ τῶν παρὰ φύσιν παρανόμων! ποία γραφή, ἢ ποῖος προφήτης οὐ σαλπίζει τοῦ Κυρίου ταύτας τας χάριτας ; Πρώτος τὴν Παρθένον ὁ Σολομών εμακάρισεν, ὁ [741] τῆς μεγάλης σοφίας ἡνίοχος, λέγων· Μακαρία ἡ στεῖρα ἡ ἁμίας· τος, ἥτις οὐκ ἔγνω κοίτην ἐν παραπτώματι. Στείραν γὰρ λέγει πρὸ τοῦ ἐπισκηνῶσαι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ πρὸ τοῦ ἀνθῆσαι τὸν ἥλιον. Οὐκ ἔγνω κοιτὴν ἐν παραπτώματι, ὅτι μετὰ ἀνδρὸς οὐχ ὡμίλησεν. Ὅτε δὲ ἤκουσε περὶ τῆς ἀμιάντου στείρας Ἡσαΐας ὁ τίμιος, εὐθὺς τοῦ σοφοῦ τὸ ῥητὸν ἐσπαργάνωσε, καὶ τῷ αὐτῷ ἐμελώδησε · Σύ, φησίν, εἶπας στεῖραν ἀμίαντον· κἀγὼ λέγω· Εὐφράνθητι, στεῖρα ἢ οὐ τίκτουσα. Εως γὰρ νῦν οὐκ ἔτεκες· ἀπὸ τοῦ νῦν εὐφράνθητι, ὅτι ἐν οὐ χωροῦσιν οἱ οὐρανοὶ, δέξασθαι κατηξίωσαι. Ὡς δὲ οἱ δύο μάρτυρες ταῦτα ἐκήρυττον, ἐζήτουν καὶ ἄλλον ἔτε- ρον μίξαι εἰς τὸ μυστήριον, ἵνα ἐπὶ τριῶν μαρτύρων σταθῇ ἀσφαλὲς τὸ ζητούμενον. ὡς δὲ ταῦτα διενοοῦντο, ἑκάτεροι εὗρον Δαυτό της μελωδίας τὸν ρήτορα, καὶ ὑπομιμνήσκουσιν αὐτὸν τῆς οἰκονομίας τὰ μέλλοντα. ὡς δὲν ἤκουσε τὸ μυστήριον, σάλπιγγος φωνὴν ἀντιφών

• SPURIA. χεῖρα, οὗτός με παραδώσει. Ακων ὑποδεικνύει καν τὸν, πρὸ τοῦ δράματος λέγει κἂν μὴ ἐλων τὸ ὄνομα κρατεῖται τέως ὑπ' ἐμοῦ, ἕως ἂν εἴπῃ ἐφ' ὑμῶν τὰ ὑπ' αὐτοῦ κατ' ἐμοῦ μελετώμενα. Αποκριθεὶς δὲ, φησὶν, ὁ Ἰούδας ὁ παραδιδοὺς αὐτὸν, εἶπε· Μήτι εγώ είμι, Ραββί ; Λέγει αὐτῷ· Σὺ εἶπας. Ἠλευθέρωσας τοὺς ἔνδεκα, τῶν παρὰ σοῦ πραττομένων τούτου, αθώους ποιήσας. Δέχου καὶ ἄλλην κατάκρισιν ὧν μέλλεις πράτο τειν φιλαργυρία. Ἐσθιόντων δὲ αὐτῶν, φησί, λαβών ὁ Ἰησοῦς τὸν ἄρτον, καὶ εὐχαριστήσας έκλασε, καὶ ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ, καὶ εἶπε λάβετε φάγετε, τοῦτό ἐστι τὸ σῶμά μου. Καὶ λαβὼν τὸ ποτήριον, εὐχαριστήσας ἔδωκε λέγων· Λάβετε, τίστε ἐξ αὐτοῦ πάντες· τοῦτο γὰρ ἐστι τὸ αἷμά του τὸ τῆς καινῆς διαθήκης, τὸ ὑπὲρ πολλῶν ἐκ γυνόμενον εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν. Λάβετε ἐξ αὐτοῦ τάντες. Καὶ σύ, φησίν, ὁ προδότης, τῆς αἰωνίου μετά- σχου ζωῆς· καὶ ἐὰν μὲν ἐμμείνῃς ἐν αὐτῇ, τὰ πρὸς Ιουδαίους συγκεχώρηταί σοι σύμφωνα· ἐὰν δὲ τὴν αυτοῦ μὴ ἀνατρέψῃς ὁρμὴν, ἴσθι εἰδὼς ὁποῖον Δεσπό την πιπράσκεις φιλάνθρωπον. Ὁ δὲ τῆς Δεσποτικής σπλαγχνίας μὴ ἀνασχόμενος, πρὸς Ιουδαίους δραμὼν - γειν εἰς ἔργον τὸ μελετηθὲν κατηπείγετο. Και ιδού, φησιν, Ἰούδας εἰς τῶν δώδεκα ἦλθε, καὶ μετ' αυτού ο όχλος πολύς μετά μαχαιρῶν, καὶ ξύλων ἀπὸ τῶν ἀρχιερέων καὶ προσβυτέρων τοῦ λαοῦ. Ὁ δὲ παρατ διδοὺς αὐτὸν ἔδωκεν αὐτοῖς σημεῖον λέγων Ο ἐὰν φιλήσω, αὐτός ἐστι· κρατήσατε αὐτόν. Τοῖς ἐμοῖς προσέχετε χείλεσιν· ἄλλως γὰρ ὁ λόγος προδοθῆ και οὐ δύναται. Καὶ εὐθέως προσελθὼν τῷ Ἰησοῦ, εἶπεν αὐτῷ· Χαῖρε, Ραβδί, και κατεφίλησεν αὐτόν. Ο φιλήματος ", οικουμενικῆς εἰρήνης αναίρεσις, μάλ τον δὲ, φιλαλήθως εἰπεῖν, τοῦ κοσμικού πολέμου κατά λυσις, καὶ εἰ μὴ τούτῳ ἀκολουθῶν τῷ σκοπῷ ὁ Ἰούδας τὴν προδοσίαν ἐτόλμησεν. Ο δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· Ἑταῖρε, ἐφ' ᾧ πάρει; Ἐμοὶ τὸ φίλημα δέδωκας, πρὸς τους παρεστῶτας τὰ σύμφωνα πλήρωσον. Τότε προσ ελθόντες ἐπέβαλον τὰς χεῖρας ἐπὶ τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἐκράτησαν αὐτόν. Απῆλθεν ὁ προδότης τῶν ἀποστό λων αλλότριος, καὶ ὁ τῆς ζωῆς ἀρχηγὸς τοῖς Ἰουδαίοις προσηνέχθη εἰς θάνατον· κατεσκευάσθη σταυρός, καὶ τάφος οικοδομεῖται εἰς ζωήν· οἱ νεκροὶ ἐπανέρχονται, καὶ εἰς ᾅδην Ἰούδας πορεύεται· σταυροῦται μετά λη- στῶν ὁ Σωτὴρ, καὶ πάντας καλεῖ πρὸς παράδεισον. Αὐτῷ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. * Fort. ὦ φίλημα, τῆς. Εἰς τό, « Εμνήσθην τοῦ Θεοῦ καὶ ηυφράνθην, ο Εμνήσθην τοῦ Θεοῦ, καὶ ηὐφράνθην, ὁ μελωδός μαρτυρήσατο Δαυίδ. Οὐκ ἐξ οἰκείας φύσεως ἁμαρτύ ατό, ἀλλ᾽ ἐξ ἁγίου Πνεύματος τοῦ Θεοῦ ἐκελάδησεν ὐχ ἁπλῶς ἐμνημόνευσεν, ἀλλὰ καὶ σοφῶς ὁ Δαυΐδ᾽ ἐλι- ἀνευσεν· οὐκ ἀπὸ χειλέων μόνον ἐμέμνητο, ἀλλὰ καὶ Η καρδία ἐδίδαξεν· οὐκ ἐν νυκτὶ ἡ ἡμέρα ἐπιλανθάνετο Δαυΐδ, ἀλλὰ καὶ ταῦτα αἰτῶν κατὰ πᾶσαν ὥραν ἐμέσ ινητο. Καὶ ἵνα μάθῃς ὅτι ἀλήθειαν καὶ οὐ ψεῦδος δια γράφομεν, ἀπ' αὐτῆς τῆς ἐγγράφου ἱστορίας τὰς μελ ρδίας τοῦ ἁγίου Πνεύματος τρυγήσωμεν. Εμνήσθην τοῦ Θεοῦ, καὶ ηὐφράνθην, εἶπεν [740] ὁ Δαυΐδ. Καὶ τι θέλεις γνῶναι ἀληθῶς, ὅτι καὶ ἐν νυκτὶ καὶ ἐν ἡμέρᾳ μέμνητο ὁ Δαυτὸ τοῦ Θεοῦ, καὶ μνημονεύων ηυφραί- στο, μετὰ πολλής φιληκοΐας πρόσεχε τὰ λεγόμενα Εμνήσθην ἐν νυκτὶ τοῦ ὀνόματός σου, Κύριε· καὶ, Μνησθήσομαι τοῦ ὀνόματός σου ἐν πάσῃ γενεᾷ καὶ ενες - Μεσονύκτιον ἐξεγειρόμην τοῦ ἐξομολογής τασθαί σοι, Κύριε· Ἐν τοῖς ὀρθροις ἐμελέτων εἰς τέ. Εσπέρας καὶ πρωί καὶ μεσημβρίας διηγήσομαι καὶ ἀπαγγελῶ· Ο Θεός, ὁ Θεός μου, πρὸς σὲ ὀρθρίζω. καὶ πάλιν, Τοῦ ἀναγγέλλειν τῷ πρωί τὸ ἔλεός σου, καὶ τὴν ἀλήθειάν σου κατὰ νύκτα. Ορᾷς ὅτι οὐκ στιν ὥρα αργή, ἐν ᾗ ἐπελανθάνετο; οὐχ ἑωθινή, νυχτερινή. Εί γε θέλεις μαθεῖν ἀληθῶς, ὅτι οὐχ ἁπλῶς μνημόνευσε τοῦ Θεοῦ ὁ Δαυΐδ, ἀλλὰ μετὰ συνοχής καρ πάς, ἄκουε· Εκ βαθέων ἐκέκραξα σοι, Κύριε· Κύριε, ξομολογήσομαί σοι ἐν εὐθύτητι καρδίας. Καὶ ἵνα τασῶν τῶν ὡρῶν πέρας ἐπάγῃ ὁ Δαυΐδ, εἶτα λέγει· ὡς ἠγάπησα τὸν νόμον σου, Κύριε! ὅλην τὴν ημέραν μελέτη μου ἐστιν. Ἰδοὺ ὡς ὅλην τὴν ἡμέραν Μελετῶν τὰ λόγια Κυρίου, καὶ μεμνημένος τοῦ Θεοῦ παρ' ἕκαστα, ποίας απέλαβε χάριτος ἀξίωμα; ἄρα ἐπὶ γῆς τὰς ἀμοιβὰς ἐκολπώσατο; Οἶμαι καὶ αὐτὸν διαπρέ- ποντα καὶ βασιλεύοντα ἐπιγείως· ὧδε τοὺς ἐχθροὺς ὑπο άττοντα, κἀκεῖ τοῖς ἀγγέλοις ἐπιτάττοντα· ὧδε τῆς επιγείου βασιλείας τὴν πορφύραν φορέσαντα, καὶ ἐκεῖ τῆς ἐν οὐρανῷ βασιλείας τὴν δόξαν ἀπαστράψαντα· ὧδε τῆς εὐφωνίας τὰς φωνὰς καταλάμψαντα τοῦ ἁγίου Πνεύ- ματος, κἀκεῖ τῆς παναρέτου σοφίας τὰς μαρμαρυγάς καταυγάσαντα. Καὶ ταῦτα μὲν μερικῶς ὑπογράφομεν. Γούτων δὲ πάντων τὸ κρείττον ἐκληρώσατο. Ως γὰρ ἶδε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον συνεχῶς τὸν Θεὸν παρὰ τοῦ καυτό ὑμνούμενον ἐπὶ γῆς, λοιπὸν εἰς οὐρανοὺς τὸ ἅγιον Ινεῦμα ἐχώρησεν εἰς πρεσβείαν λέγον· Κύριε, ἐφ' ἑκά της ὁ Δαυτό μνημονεύει σου, καὶ μνημονεύων εὐφραί εται· καὶ αὐτὸς αὐτοῦ μνήσθητι, Κύριε, Θεὸς ἡμῶν, καὶ λέγει· Μνήσθητι, Κύριε, τοῦ Δαυΐδ καὶ πάσης ῆς πραότητος αὐτοῦ. Λοιπὸν ἀποκρίνεται ὁ φιλάν- θρωπος Θεός· Ἐπειδὴ συνεχῶς καὶ συνετώς μνημονεύει του ὁ Δαυΐδ, κἀγὼ ἐπὶ πάντων κηρύξω τὴν ἐμὴν πρὸς ἐκεῖνον διάθεσιν καὶ ἀγάπην· ὑπὲρ ἁγίους και ἀγγέλους καὶ δυνάμεις αὐτὸν μεγαλυνῶ ἐπὶ τῆς γῆς. Τί λέγων ; Deest aliquid, fort. βρύουσα. • Εὗρον Δαυίδ τὸν δοῦλόν μου, ἄνδρα κατὰ τὴν καρ δίαν μου · καὶ, Πρωτότοκον θήσομαι αὐτὸν, ὑψηλὸν παρὰ τοῖς βασιλεῦσι τῆς γῆς· καὶ τὸν θρόνον αὐτοῦ ὡς τὰς ἡμέρας τοῦ οὐρανοῦ. Τοῦτο δὲ εἰπὼν ἑαυτὸν ἐδειγμάτισεν ὁ Δαυίδ. Ορᾷς ὅτι μέγα κέρδος γίνεται τοῦ ἀνθρώπου τὸ μνημονεύειν τοῦ Θεοῦ; Εμνή σθην τοῦ Θεοῦ, εἶπεν ὁ Δαυίδ, καὶ ηὐφράνθη ἡ καρ δία μου. Δὲ μὲν γὰρ ἄλλαι εὐφρασίαι διὰ τοῦ στόματος εἰσέρχονται, καὶ διὰ τοῦ ἀφεδρῶνος μεθοδεύονται· ἡ δὲ τοῦ Θεοῦ εὐφρασία, ως πηγή, " μελίῤῥυτα βήματα τὴν καρδίαν εὐφραίνει, ὥστε λέγειν τὸν τοιοῦτον· Ὡς γλυκέα τῷ λαρυγγί μου τὰ λόγια σου ; ὑπὲρ μέλι τῷ στόματί μου. Ο γὰρ τοῦ Θεοῦ μνημονεύων, πάντα τὰ ἀγαθὰ τῆς εὐφροσύνης ἔχει ἐν τῇ καρδίᾳ φωλεύοντα ἐκεῖ πηγή βρύουσα ἀγαθὰ, ἐκεῖ μέλι καὶ κηρίον καὶ λύχνος ἀπτόμενος, ἐκεῖ θησαυρὸς κρυπτόμενος τῆς ἁγίας Τριάδος. Λοιπὸν ὁ Πατὴρ καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ ἅγιον Πνεύ μα έρχονται, καὶ μονὴν παρ' αὐτῷ λαμβάνουσι, καὶ λοιπὸν οὐκ ἔτι γίνεται άνθρωπος κατηχούμενος, ἀλλ᾽ ἄγγελος, θεοφορούμενος. Ἐπειδὴ οὖν τοιαύτης χά- ριτος κατηξίωται ὁ ἄνθρωπος; καὶ τοιαύτης εὐφρασίας ἀπολαύσας ηὐφραίνετο ὁ Δαυίδ, καὶ ἡμεῖς τῆς τοῦ Θεοῦ εὐ φρασίας ἀπολαύοντες, συνεχώς μνημονεύσωμεν τοῦ Θεοῦ, ἵνα τῶν αὐτοῦ ἀγαθῶν ἀπολαύσωμεν. Φέρεοὖν τῆς παρου σίας τοῦ Σωτῆρος τὰς ἀρετὰς μεταλλεύσωμεν, καὶ τὴν ἐπίγειον αὐτοῦ παρουσίαν ὡς στήλην πανάρετον ἀν υμνήσωμεν· ἐπειδὴ ἤκουσα παρὰ τῆς γλώττης τῶν πα ρανόμων Ἰουδαίων βλασφημίας τεκμήρια, καὶ ἐπειδὴ ἀπιστοῦσι τὰς Γραφάς, ἂς ἀναξίως ἀναγινώσκουσι, καὶ οὐ γινώσκουσι τὸ μυστήριον. Τὸ γὰρ ὅτι ἐκ παρθένου ἐτέχθη ὁ Κύριος,, ἐν αὐτῷ σκανδαλίζονται, φησίν, οι ἄθλιοι καὶ παμπόνηροι. Ο τῆς ἀνοίας ! ὢ τῶν παρὰ φύσιν παρανόμων! ποία γραφή, ἢ ποῖος προφήτης οὐ σαλπίζει τοῦ Κυρίου ταύτας τας χάριτας ; Πρώτος τὴν Παρθένον ὁ Σολομών εμακάρισεν, ὁ [741] τῆς μεγάλης σοφίας ἡνίοχος, λέγων· Μακαρία ἡ στεῖρα ἡ ἁμίας· τος, ἥτις οὐκ ἔγνω κοίτην ἐν παραπτώματι. Στείραν γὰρ λέγει πρὸ τοῦ ἐπισκηνῶσαι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ πρὸ τοῦ ἀνθῆσαι τὸν ἥλιον. Οὐκ ἔγνω κοιτὴν ἐν παραπτώματι, ὅτι μετὰ ἀνδρὸς οὐχ ὡμίλησεν. Ὅτε δὲ ἤκουσε περὶ τῆς ἀμιάντου στείρας Ἡσαΐας ὁ τίμιος, εὐθὺς τοῦ σοφοῦ τὸ ῥητὸν ἐσπαργάνωσε, καὶ τῷ αὐτῷ ἐμελώδησε · Σύ, φησίν, εἶπας στεῖραν ἀμίαντον· κἀγὼ λέγω· Εὐφράνθητι, στεῖρα ἢ οὐ τίκτουσα. Εως γὰρ νῦν οὐκ ἔτεκες· ἀπὸ τοῦ νῦν εὐφράνθητι, ὅτι ἐν οὐ χωροῦσιν οἱ οὐρανοὶ, δέξασθαι κατηξίωσαι. Ὡς δὲ οἱ δύο μάρτυρες ταῦτα ἐκήρυττον, ἐζήτουν καὶ ἄλλον ἔτε- ρον μίξαι εἰς τὸ μυστήριον, ἵνα ἐπὶ τριῶν μαρτύρων σταθῇ ἀσφαλὲς τὸ ζητούμενον. ὡς δὲ ταῦτα διενοοῦντο, ἑκάτεροι εὗρον Δαυτό της μελωδίας τὸν ρήτορα, καὶ ὑπομιμνήσκουσιν αὐτὸν τῆς οἰκονομίας τὰ μέλλοντα. ὡς δὲν ἤκουσε τὸ μυστήριον, σάλπιγγος φωνὴν ἀντιφών

691 IN ILLUD, MEMOR FUI DEI, ETC. νησεν· Ἰδοὺ ἐκάτεροι περὶ τῆς στείρας εἰρήκατε · διὰ τί οὐκ εἰρήκατε περὶ τῆς ἐνδόξου κυήσεως; Εὐθέως νοήσεις Ησαΐας τὸ φρόνιμον, ἀντιβάλλει τοῖς ῥήμασιν · Ἰδοὺ ἡ παρθένος· ἐν γαστρὶ λήψεται, καὶ τέξεται υιόν. Καὶ ὁ Σολομὼν ἐδευτέρωσεν· Έξει καρπὸν ἐν Επισκοπῇ ψυχῶν. Ταῦτα ἀκούσας Δαυίδ ἔφησε πρὸς αὐτούς· Ἰδοὺ εἰρήκατε ότι τέξεται· ἐν ποίῳ τόπῳ ; ἐν πόλει. ἢ ἐν ἐρήμῳ ἢ ἐν χώρᾳ; Λέγουσι πρὸς αὐτόν· Σὺ περὶ τοῦ τόπου καὶ τῆς πόλεως ἑρμήνευσον· περισ σοτέρας γὰρ χάριτος ἠξίωσαι. Τότε Δαυίδ, τοῦ Πνεύ ματος εἰπόντος αὐτῷ τὴν ἐνέργειαν, μεγαλοφώνω κραυγή ἐστηλίτευσε τὸ μυστήριον· Ὑμεῖς, φησὶν, ἐν κρυφή δονιτεύετε, ἐγὼ υψηλῇ τῇ φωνῇ ἀνυμνήσω την κύησιν Ἰδοὺ ἠκούσαμεν αὐτὴν ἐν Εφραθᾷ, ηύραμεν αὐτὴν ἐν τοῖς πεδίοις τοῦ δρυμοῦ. Καὶ συνεὶς ἐπὶ τούτοις τοῖς δόγμασιν, ὅτι βαθὺ τὸ αἴνιγμα, ἐζωγράφησεν· Ἰδοὺ ἠκούσαμεν αὐτὴν ἐν Εφραθᾷ, ηύραμεν αὐτ τὴν ἐν τοῖς πεδίοις τοῦ δρυμοῦ · τουτέστιν, ἐν Βη θλεέμ· Εφραθὰ γὰρ ὀνομάζεται. Ἠκούσαμεν αὐτὴν ἐν Εφραθα, ὅτι ἔγκυός ἐστιν· ἐκεῖ γὰρ ἐξῆλθεν ἡ ἀκοὴ, ὅτι ἔγχυός ἐστιν ἡ Παρθένος. Τότε δὲ ηὕραμεν αὐτὴν ἐν τοῖς πεδίοις τοῦ δρυμοῦ, εἰς τὸ σπήλαιον, ὅπου τὸ φῶς ἐφανέρωσεν. Ωδε ηκούσαμεν αὐτὴν ἔγκυον, ὧδε περὶ ἀνδρὸς ἀκοὴν ἐδεξάμεθα· ἐκεῖ μητέρα τοῦ Κυρίου ηὑρήκαμεν. Ἰδοὺ ἐκ τῶν σῶν τρεῖς σοι παρο εστήσαμεν μάρτυρας τὴν δόξαν τῆς Παρθένου κηρύτ τοντας, οὐχ ὅτι μόνον τούτους εὑρήκαμεν ἅπαντες γὰρ αὐτὸν οἱ προφῆται έωρακότες ἐλπίζουσιν· ἀλλ᾽ ἐπὶ τριῶν μαρτύρων ἐστάναι τὸ δίκαιον. Ἐγὼ δὲ ἐπὶ τῶν τριῶν οὐ τρακτεύω· ἀλλὰ δός μοι ένα πιστότατον μάρτυρα λέγοντα ψεύδεσθαι τὸ μυστήριον, ἢ ἐξ ἀνδρὸς ἀποκυῆσαι τὴν Παρθένον· ἢ τοῦτο ἀπόδειξον, ἐπιστρέψας ὡς Θεο τόκον προσκύνησον. "Η δείξον τὸν Σωτῆρα ἐν τάφῳ καὶ σορῷ κατεχόμενον, ἢ ἐγώ σοι δεικνύω ἐν δεξιᾷ τοῦ Παν προς καθεζόμενον. Οὐ γὰρ ἐξ ἀλλοφύλων, ἀλλ᾽ ἐκ τοῦ σοῦ γένους προσφέρω τον μάρτυρα λέγοντα· Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου υποπόδιον τῶν ποδῶν σου. Περὶ τῶν Ἰουδαίων λέγει· οὐ γὰρ ἄλλες ἐστὶν ἐχθρός, εἰ μὴ ὁ σταυρὸν ἀρνούμενος. • Αλλ' ἐγὼ ἐάσας τὴν θεομάχον συναγωγὴν, πρὸς τὴν θεόπνευστον Εκκλησίαν συνέρωμαι. Εάν σοι εἴπῃ Ἰουδαῖος, Εἰπὶ πῶς ἐγέννησεν ἡ παρθένος δίχα ἀνδρός, εἰπὲ αὐτῷ καὶ σύ· Πῶς ἔτεκε τὴν Εὔαν ὁ Ἀδὰμ δίχα γυναικός; Πῶς ἔτεκεν ἡ παρθένος δίχα σπορᾶς; πῶς ἐξήνθησεν ἡ γῆ δίχα σπέρματος; Πῶς ἐγέννησεν ἡ παρθένος; πῶς ἔδρυσεν ἡ παρθένος τὸ ὕδωρ ἡ ἀκρότο- μο; ; Πῶς ἔτεκεν ἡ παρθένος; εἰπὲ πῶς τοῦ 'Ααρών ή είδος εβλάστησε ; Πῶς ἔτεκεν ἡ παρθένος; εἰπὲ πῶς οὐρανόθεν τὸ μάννα; πῶς ἐπληθύνετο ἡ ὑδρία; πως ἐκ τῆς ρίζης Ἰεσσαὶ ἐβλάστησε τὸ ἄνθος; πώς Ἐλισ σαίου τὸ ἔλαιον ἔδρυσεν εἰς τοὺς κεράμους; Πῶ; ἐγέν νησεν ἡ παρθένος; εἰπὲ, πῶς ἐπὶ Γεδεὼν ὁ πόκος ἀπ έλυσε δρόσον ; εἰπε, πῶς [72] ἐπὶ τοῦ Σαμψὼν τὸ ὀστέον ἔδρυσε τὸ ὕδωρ; εἰπὲ, πῶς ἐφύλαξεν ή κάμινος του; παῖδας; εἰπε, πῶς ἐπὶ Μανωὶ ἀνήφθη ἡ πέτρα δίχα ύλη;; εἰπὶ, πῶς ἐκαίετο ἡ βάτο;, καὶ οὐ κατεκαίετο; εἰπὸ, πῶς οὐ κατεφλέχθη Ηλίας ἐν τῷ ἁρματι τῷ πυρίνῳ ; εἰπε, πῶς ὁ Μωϋσῆς εἰσῆλθεν εἰς τὸν γνόφον, καὶ πάλιν ἐξῆλθε; Πῶς ἐγέννησεν ἡ παρθένος; πῶς Ησαΐας τὸν Κύριον καθήμενον ἐπὶ θρόνου ὑψηλοῦ καὶ ἐπηρμένου ἐθεάσατο; εἶπε, πῶς Δανιὴλ ἐφανέρωσε τὸ κεκρυμμέν νου ἐνύπνιον τῷ Ναβουχοδονόσωρ, πως Ἰεζεκιήλ ἐφ᾽ ἄρ- ματος Χερουβίμ καθήμενον εἶδε τὸν ἀόρατον; Πως έτε κεν ἡ παρθένος; πως Ἱερεμίας ἐκ μήτρας ἡγιάσθη προφήτης ; εἰπε, πῶς τὰ νεκρὰ τοῦ προφήτου ὀστᾶ τὸν νεκρὸν ἤγειραν τότε ; εἰπὶ, πῶς ἡ Ἐρυθρὰ ἐπετρώθη ῥάβδῳ, εἰπε, πῶς ὁ Ἰορδάνης ἀνεπόδισε τὸ ρεῦμα εἰπε, πῶς τὰ δένδρα τοὺς καρποὺς ἐγκυμονοῦσιν ; εἶπε, πῶς ἡ ἄμπελος φέρει τὸν βότρυν ; εἰπὲ, πῶς ἐγέννησε, ἡ νὺξ τὴν ἡμέραν; Πῶς ἐγέννησεν ἡ παρθένος; εἶπε, πῶς ὁ φωστήρ τοῦ ἡλίου θερμαίνει τὸν κόσμον εἰπε, πῶς ὁ οὐρανὸς τοὺς αστέρας ἐκφαίνει; Καὶ ἐπί τούτων εἰσὶ μυστήρια άρρητα, κεκρυμμένα καὶ ἀκατά- ληπτα ἐν οὐρανοῖς. Εἰ ταυτά μοι ἑρμηνεύσῃς ὁ τῶν Ἰουδαίων ἐκσκέπτως, οἶδα ὅτι καταλαμβάνεις καὶ τὴν κύησιν τῆς Παρθένου. ᾿Αλλὰ σὺ ἀλλότριος εἶ κἀκείνων καὶ τούτων τῶν μυστηρίων · ἡμεῖς δὲ καὶ ταῦτα φιλο- φρονοῦμεν, κἀκεῖνα πιστεύομεν. Ερμήνευσαν τους προφήτας, καὶ βλέπε τῆς παρουσίας τους ρήτορας. Στε 699 φανούσθω τὸ κήρυγμα. Όσα εποίησε καὶ ἔπαθε, ταῦτα οι προλαβόντες πρὸ τοσούτων γενεῶν ἐζωγράφησαν. Πρῶτος ἱκετεύει Δαυΐδ· Κύριε, κλίνον οὐρανούς, καὶ κατάβηθι. Καὶ ἐπιτυχὼν τῆς αἰτήσεως, εὐαγγελίζεται καὶ λέγει· Εκλινεν οὐρανοὺς, καὶ κατέβη. Καὶ ἐπειδὴ ὡς παιδίον εἶχε φανῆναι, λέγει Ησαΐας. Παιδίον ἐγεννήθη ἡμῖν. "Οτι δὲ ἔμελλεν αἴρειν αὐτὸν ἡ μήτηρ αὐτοῦ καὶ φεύγειν εἰς Αἴγυπτον, ἰδοὺ ὁ Κύριος κάθηται ἐπὶ νεφέλης κούφης, καὶ ἥξει εἰς Αἴγυπτον, καὶ σεισθής σετά: τὰ χειροποίητα Αιγύπτου. Νεφέλην κούφην εἰσ κάτως ὁ λόγος τὴν Παρθένον ἐκάλεσεν, ὅτι ἀνθρωπο ποιοῦ. σπέρματος βάρος οὐκ ἐδέξατο. Ὅτι δὲ ἔμελλεν ἐν Ἰορδάνη βαπτίζεσθαι, λέγει Ἱερεμίας Πως ποιή τ ῇς ἐν φρυάγματι τοῦ Ἰορδάνου ; Καὶ τί κατ' εἶδος αριθμούμεν; Φέρε δὴ ὅλας ὁμοῦ τὰς προφητείας εἰς ἕνα φωστήρα συνεχόμενος. Περὶ τῆς ἑρμηνείας Γαβριὴλ λέγει· Ιδοὺ ἀποστέλλω τὸν ἀγγελόν μου πρὸ προσ ώπου σου, ὃς κατασκευάσει τὴν ὁδόν σου έμ- προσθέν σου. Καὶ περὶ τῆς τοῦ Χριστοῦ ἀπαντῆς καὶ τοῦ Βαπτιστοῦ Δαυτό λέγει· Ελεος καὶ ἀλήθεια συν ήντησαν· καὶ περὶ τοῦ ἀσπασμοῦ τῆς Ἐλισάβετ πρὸς τὴν ἁγίαν καὶ ἁγνὴν Θεοτόκον, Δικαιοσύνη καὶ εἰρήνη κατεφίλησαν. Καὶ πάλιν περὶ τοῦ Ἰωάννου καὶ περὶ τοῦ Κυρίου λέγει· Αλήθεια ἐκ τῆς γῆς ἀνέτειλεν, καὶ δικαιοσύνη ἐκ τοῦ οὐρανοῦ διέκυψε. Καὶ περὶ τῶν ἀποστόλων λέγει· Ἐγὼ εἶπα· Θεοί ἐστε. Καὶ περὶ τῆς μαρτυρίας τῆς ἄνωθεν Δαυίδ λέγει· Υιός μου εἶ σύ, εγώ σήμερον γεγέννηκά σε. Καὶ περὶ τῶν νοσούν των λέγει· Απέστειλε τον λόγον αὐτοῦ καὶ ἰάσατο αὐτούς· καὶ περὶ τῶν ἁμαρτωλῶν λέγει· Αὐτὸς τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν φέρει· καὶ περὶ τῶν ἐγερθέντων νεό κρῶν, ἀναστήσονται οι νεκροί· καὶ περὶ τῶν κατεχο μένων ψυχῶν, καὶ οἱ ἐν σκότει καθήμενοι, φῶς ἀν- έτειλεν ὑμῖν. Καὶ περὶ τοῦ Καϊάφα καὶ Ηρώδου λέγει· Αρχοντες λαῶν συνήχθησαν μετὰ τοῦ ᾿Αβραάμ καὶ περὶ τοῦ Ἰούδα, ῾Ο ἐσθίων ἄρτους μου ἐμεγάλυ νεν ἐπ' ἐμὲ πτερνισμόν· καὶ περὶ τῆς συναγωγῆς τῶν Ἰουδαίων καὶ ἀρχιερέων, Ηξει Κύριος εἰς κρίσιν μετὰ τῶν πρεσβυτέρων τοῦ λαοῦ· καὶ περὶ τοῦ σταυροῦ· Δεῦτε καὶ ἐμβάλωμεν ξύλον εἰς τὸν ἄρτον αὐτοῦ· καὶ περὶ τοῦ λῃστοῦ τοῦ ἐκ δεξιῶν, Δεξιὰ Κυ ρίου ἐποίησε δύναμιν· καὶ περὶ τοῦ τάφου «Εθεντό μὲ ἐν λάκκῳ κατωτάτῳ καὶ περὶ τοῦ πεφάνου τοῦ ἐξ ἀκανθῶν, Η Αμπελός μου ἀντὶ βοτρύων ακάνθας ἐβλάστησε· καὶ περὶ τοῦ πειρασθῆναι ὑπὸ τοῦ Πονη ροῦ, Εχθρὸς ὠνείδισε τὸν Κύριον· καὶ περὶ τοῦ κλη- δῆναι τὸν ἀνθρώπου, Καὶ ἐπὶ Υἱὸν ὃν ἐκραταίωσας ἑαυτῷ· καὶ περὶ τῆς ταφῆς αὐτοῦ, καὶ δώσω τοὺς πονηροὺς ἀντὶ τῆς ταφῆς αὐτοῦ· καὶ περὶ τῆς ἀνα- στάσεως τοῦ Κυρίου, Εξεγέρθητι, ἵνα τι ὑπνοῖς, Κύριε; καὶ περὶ [743] τῆς ἀναλήψεως αὐτοῦ· Ανέβη ὁ Θεὸς ἐν ἀλαλαγμῷ· καὶ περὶ τῆς ἄνω καθέδρας, Κάθου ἐκ δεξιῶν μου. Καὶ τί πολλὰ λέγω; Ολα; γὰρ τὰς προφητεία; οὐδὲ οἱ ρήτορες εξαγγέλλουσι τὰς περὶ τῆς χάριτος τοῦ Χριστοῦ ἀδομένας. Θέλεις γνῶναι και λῆς ἱστορίας ἀσφάλειαν; ὅτι περὶ τὴν Καινὴν Διαθήκην ἡ Παλαιὰ ἐζωγράφησε, καὶ τὰ ὧδε οἰκονομούμενα, ἐκεῖ σκιογραφούμενα; Βλέπε μοι αὐτὸν ἐκεῖ εἰς τὴν σκηνήν τοῦ ᾿Αβραὰμ μετὰ δύο ἀγγέλων παραγενόμενον, καὶ ὧδε μετὰ δώδεκα μαθητῶν εἰς τὸν οἶκον Ζακχαίου εισο ερχόμενον. Βλέπε μοι αὐτὸν ἐκεῖ δύο ἀδελφοὺς εἰς ἱερωσύνην καλέσαντα, καὶ ὧδε δύο ἀδελφοὺς εἰς ἀπο στολὴν ἐκλεξάμενον· Μωϋσῆς καὶ Δαρὼν ἐν τοῖς ἱερεῦ. σιν αὐτοῦ, καὶ Πέτρος καὶ ᾿Ανδρέας ἐν τοῖς ἀποστόλοις αὐτοῦ. Βλέπε μοι αὐτὸν ἐκεῖ τὸν υἱὸν τῆς χήρας διὰ Ηλίου ἐγείραντα, καὶ ὧδε της χήρας τον μονογενή δι' ἑαυτοῦ ἐγείραντα· ἐκεῖ δι' Ελισαίου τὸν Νεεμάν καθα ρισθέντα, καὶ ὧδε δι᾿ ἑαυτοῦ τὸν λεπρὸν ἀπολούοντα· ἐκεῖ τὴν Μαριὰμ ἀδελφὴν τῶν ἁγίων προφητῶν έμβι βάζοντα, καὶ ὧδε τὴν αὐτὴν προσηγορίαν ἀδελφῆς τῶν ἁγίων ἀποστόλων επονομάσαντα· ἐκεῖ ἐκ τῶν προφη τῶν τέσσαρας μεγαλύναντα, καὶ ὧδε τὸν ἀριθμὸν τέσ σαρας εὐαγγελιστὰς σεμνύνοντα. Ἐκεῖ δώδεκα προ- φήτας ἑτέρους ἐτύπωσε, καὶ ὧδε δώδεκα τὸν ἀριθμὸν ἀποστόλους ἐκάλεσεν· ἐκεῖ τοῖς μεγάλοις προφήταις ὑπουργοὺς ἀνέδειξε, καὶ ὧδε τοῖς ἀποστόλοις εβδομή κοντά. Θαδδαίος ετύγχανε τοίνυν ὁ θεραπεύσας τὸν Αβγαρον. Ἐκεῖ Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ναυὴ τοὺς βασιλεῖς τῆς Παλαιστίνης ἐπαίδευσεν, ὧδε Ἰησοῦς ὁ ἀληθινός Θεός τοὺς βασιλεῖς τῆς οἰκουμένης ἐδόξασεν· ἐκεῖ δώδεκα

691 IN ILLUD, MEMOR FUI DEI, ETC. νησεν· Ἰδοὺ ἐκάτεροι περὶ τῆς στείρας εἰρήκατε · διὰ τί οὐκ εἰρήκατε περὶ τῆς ἐνδόξου κυήσεως; Εὐθέως νοήσεις Ησαΐας τὸ φρόνιμον, ἀντιβάλλει τοῖς ῥήμασιν · Ἰδοὺ ἡ παρθένος· ἐν γαστρὶ λήψεται, καὶ τέξεται υιόν. Καὶ ὁ Σολομὼν ἐδευτέρωσεν· Έξει καρπὸν ἐν Επισκοπῇ ψυχῶν. Ταῦτα ἀκούσας Δαυίδ ἔφησε πρὸς αὐτούς· Ἰδοὺ εἰρήκατε ότι τέξεται· ἐν ποίῳ τόπῳ ; ἐν πόλει. ἢ ἐν ἐρήμῳ ἢ ἐν χώρᾳ; Λέγουσι πρὸς αὐτόν· Σὺ περὶ τοῦ τόπου καὶ τῆς πόλεως ἑρμήνευσον· περισ σοτέρας γὰρ χάριτος ἠξίωσαι. Τότε Δαυίδ, τοῦ Πνεύ ματος εἰπόντος αὐτῷ τὴν ἐνέργειαν, μεγαλοφώνω κραυγή ἐστηλίτευσε τὸ μυστήριον· Ὑμεῖς, φησὶν, ἐν κρυφή δονιτεύετε, ἐγὼ υψηλῇ τῇ φωνῇ ἀνυμνήσω την κύησιν Ἰδοὺ ἠκούσαμεν αὐτὴν ἐν Εφραθᾷ, ηύραμεν αὐτὴν ἐν τοῖς πεδίοις τοῦ δρυμοῦ. Καὶ συνεὶς ἐπὶ τούτοις τοῖς δόγμασιν, ὅτι βαθὺ τὸ αἴνιγμα, ἐζωγράφησεν· Ἰδοὺ ἠκούσαμεν αὐτὴν ἐν Εφραθᾷ, ηύραμεν αὐτ τὴν ἐν τοῖς πεδίοις τοῦ δρυμοῦ · τουτέστιν, ἐν Βη θλεέμ· Εφραθὰ γὰρ ὀνομάζεται. Ἠκούσαμεν αὐτὴν ἐν Εφραθα, ὅτι ἔγκυός ἐστιν· ἐκεῖ γὰρ ἐξῆλθεν ἡ ἀκοὴ, ὅτι ἔγχυός ἐστιν ἡ Παρθένος. Τότε δὲ ηὕραμεν αὐτὴν ἐν τοῖς πεδίοις τοῦ δρυμοῦ, εἰς τὸ σπήλαιον, ὅπου τὸ φῶς ἐφανέρωσεν. Ωδε ηκούσαμεν αὐτὴν ἔγκυον, ὧδε περὶ ἀνδρὸς ἀκοὴν ἐδεξάμεθα· ἐκεῖ μητέρα τοῦ Κυρίου ηὑρήκαμεν. Ἰδοὺ ἐκ τῶν σῶν τρεῖς σοι παρο εστήσαμεν μάρτυρας τὴν δόξαν τῆς Παρθένου κηρύτ τοντας, οὐχ ὅτι μόνον τούτους εὑρήκαμεν ἅπαντες γὰρ αὐτὸν οἱ προφῆται έωρακότες ἐλπίζουσιν· ἀλλ᾽ ἐπὶ τριῶν μαρτύρων ἐστάναι τὸ δίκαιον. Ἐγὼ δὲ ἐπὶ τῶν τριῶν οὐ τρακτεύω· ἀλλὰ δός μοι ένα πιστότατον μάρτυρα λέγοντα ψεύδεσθαι τὸ μυστήριον, ἢ ἐξ ἀνδρὸς ἀποκυῆσαι τὴν Παρθένον· ἢ τοῦτο ἀπόδειξον, ἐπιστρέψας ὡς Θεο τόκον προσκύνησον. "Η δείξον τὸν Σωτῆρα ἐν τάφῳ καὶ σορῷ κατεχόμενον, ἢ ἐγώ σοι δεικνύω ἐν δεξιᾷ τοῦ Παν προς καθεζόμενον. Οὐ γὰρ ἐξ ἀλλοφύλων, ἀλλ᾽ ἐκ τοῦ σοῦ γένους προσφέρω τον μάρτυρα λέγοντα· Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου υποπόδιον τῶν ποδῶν σου. Περὶ τῶν Ἰουδαίων λέγει· οὐ γὰρ ἄλλες ἐστὶν ἐχθρός, εἰ μὴ ὁ σταυρὸν ἀρνούμενος. • Αλλ' ἐγὼ ἐάσας τὴν θεομάχον συναγωγὴν, πρὸς τὴν θεόπνευστον Εκκλησίαν συνέρωμαι. Εάν σοι εἴπῃ Ἰουδαῖος, Εἰπὶ πῶς ἐγέννησεν ἡ παρθένος δίχα ἀνδρός, εἰπὲ αὐτῷ καὶ σύ· Πῶς ἔτεκε τὴν Εὔαν ὁ Ἀδὰμ δίχα γυναικός; Πῶς ἔτεκεν ἡ παρθένος δίχα σπορᾶς; πῶς ἐξήνθησεν ἡ γῆ δίχα σπέρματος; Πῶς ἐγέννησεν ἡ παρθένος; πῶς ἔδρυσεν ἡ παρθένος τὸ ὕδωρ ἡ ἀκρότο- μο; ; Πῶς ἔτεκεν ἡ παρθένος; εἰπὲ πῶς τοῦ 'Ααρών ή είδος εβλάστησε ; Πῶς ἔτεκεν ἡ παρθένος; εἰπὲ πῶς οὐρανόθεν τὸ μάννα; πῶς ἐπληθύνετο ἡ ὑδρία; πως ἐκ τῆς ρίζης Ἰεσσαὶ ἐβλάστησε τὸ ἄνθος; πώς Ἐλισ σαίου τὸ ἔλαιον ἔδρυσεν εἰς τοὺς κεράμους; Πῶ; ἐγέν νησεν ἡ παρθένος; εἰπὲ, πῶς ἐπὶ Γεδεὼν ὁ πόκος ἀπ έλυσε δρόσον ; εἰπε, πῶς [72] ἐπὶ τοῦ Σαμψὼν τὸ ὀστέον ἔδρυσε τὸ ὕδωρ; εἰπὲ, πῶς ἐφύλαξεν ή κάμινος του; παῖδας; εἰπε, πῶς ἐπὶ Μανωὶ ἀνήφθη ἡ πέτρα δίχα ύλη;; εἰπὶ, πῶς ἐκαίετο ἡ βάτο;, καὶ οὐ κατεκαίετο; εἰπὸ, πῶς οὐ κατεφλέχθη Ηλίας ἐν τῷ ἁρματι τῷ πυρίνῳ ; εἰπε, πῶς ὁ Μωϋσῆς εἰσῆλθεν εἰς τὸν γνόφον, καὶ πάλιν ἐξῆλθε; Πῶς ἐγέννησεν ἡ παρθένος; πῶς Ησαΐας τὸν Κύριον καθήμενον ἐπὶ θρόνου ὑψηλοῦ καὶ ἐπηρμένου ἐθεάσατο; εἶπε, πῶς Δανιὴλ ἐφανέρωσε τὸ κεκρυμμέν νου ἐνύπνιον τῷ Ναβουχοδονόσωρ, πως Ἰεζεκιήλ ἐφ᾽ ἄρ- ματος Χερουβίμ καθήμενον εἶδε τὸν ἀόρατον; Πως έτε κεν ἡ παρθένος; πως Ἱερεμίας ἐκ μήτρας ἡγιάσθη προφήτης ; εἰπε, πῶς τὰ νεκρὰ τοῦ προφήτου ὀστᾶ τὸν νεκρὸν ἤγειραν τότε ; εἰπὶ, πῶς ἡ Ἐρυθρὰ ἐπετρώθη ῥάβδῳ, εἰπε, πῶς ὁ Ἰορδάνης ἀνεπόδισε τὸ ρεῦμα εἰπε, πῶς τὰ δένδρα τοὺς καρποὺς ἐγκυμονοῦσιν ; εἶπε, πῶς ἡ ἄμπελος φέρει τὸν βότρυν ; εἰπὲ, πῶς ἐγέννησε, ἡ νὺξ τὴν ἡμέραν; Πῶς ἐγέννησεν ἡ παρθένος; εἶπε, πῶς ὁ φωστήρ τοῦ ἡλίου θερμαίνει τὸν κόσμον εἰπε, πῶς ὁ οὐρανὸς τοὺς αστέρας ἐκφαίνει; Καὶ ἐπί τούτων εἰσὶ μυστήρια άρρητα, κεκρυμμένα καὶ ἀκατά- ληπτα ἐν οὐρανοῖς. Εἰ ταυτά μοι ἑρμηνεύσῃς ὁ τῶν Ἰουδαίων ἐκσκέπτως, οἶδα ὅτι καταλαμβάνεις καὶ τὴν κύησιν τῆς Παρθένου. ᾿Αλλὰ σὺ ἀλλότριος εἶ κἀκείνων καὶ τούτων τῶν μυστηρίων · ἡμεῖς δὲ καὶ ταῦτα φιλο- φρονοῦμεν, κἀκεῖνα πιστεύομεν. Ερμήνευσαν τους προφήτας, καὶ βλέπε τῆς παρουσίας τους ρήτορας. Στε 699 φανούσθω τὸ κήρυγμα. Όσα εποίησε καὶ ἔπαθε, ταῦτα οι προλαβόντες πρὸ τοσούτων γενεῶν ἐζωγράφησαν. Πρῶτος ἱκετεύει Δαυΐδ· Κύριε, κλίνον οὐρανούς, καὶ κατάβηθι. Καὶ ἐπιτυχὼν τῆς αἰτήσεως, εὐαγγελίζεται καὶ λέγει· Εκλινεν οὐρανοὺς, καὶ κατέβη. Καὶ ἐπειδὴ ὡς παιδίον εἶχε φανῆναι, λέγει Ησαΐας. Παιδίον ἐγεννήθη ἡμῖν. "Οτι δὲ ἔμελλεν αἴρειν αὐτὸν ἡ μήτηρ αὐτοῦ καὶ φεύγειν εἰς Αἴγυπτον, ἰδοὺ ὁ Κύριος κάθηται ἐπὶ νεφέλης κούφης, καὶ ἥξει εἰς Αἴγυπτον, καὶ σεισθής σετά: τὰ χειροποίητα Αιγύπτου. Νεφέλην κούφην εἰσ κάτως ὁ λόγος τὴν Παρθένον ἐκάλεσεν, ὅτι ἀνθρωπο ποιοῦ. σπέρματος βάρος οὐκ ἐδέξατο. Ὅτι δὲ ἔμελλεν ἐν Ἰορδάνη βαπτίζεσθαι, λέγει Ἱερεμίας Πως ποιή τ ῇς ἐν φρυάγματι τοῦ Ἰορδάνου ; Καὶ τί κατ' εἶδος αριθμούμεν; Φέρε δὴ ὅλας ὁμοῦ τὰς προφητείας εἰς ἕνα φωστήρα συνεχόμενος. Περὶ τῆς ἑρμηνείας Γαβριὴλ λέγει· Ιδοὺ ἀποστέλλω τὸν ἀγγελόν μου πρὸ προσ ώπου σου, ὃς κατασκευάσει τὴν ὁδόν σου έμ- προσθέν σου. Καὶ περὶ τῆς τοῦ Χριστοῦ ἀπαντῆς καὶ τοῦ Βαπτιστοῦ Δαυτό λέγει· Ελεος καὶ ἀλήθεια συν ήντησαν· καὶ περὶ τοῦ ἀσπασμοῦ τῆς Ἐλισάβετ πρὸς τὴν ἁγίαν καὶ ἁγνὴν Θεοτόκον, Δικαιοσύνη καὶ εἰρήνη κατεφίλησαν. Καὶ πάλιν περὶ τοῦ Ἰωάννου καὶ περὶ τοῦ Κυρίου λέγει· Αλήθεια ἐκ τῆς γῆς ἀνέτειλεν, καὶ δικαιοσύνη ἐκ τοῦ οὐρανοῦ διέκυψε. Καὶ περὶ τῶν ἀποστόλων λέγει· Ἐγὼ εἶπα· Θεοί ἐστε. Καὶ περὶ τῆς μαρτυρίας τῆς ἄνωθεν Δαυίδ λέγει· Υιός μου εἶ σύ, εγώ σήμερον γεγέννηκά σε. Καὶ περὶ τῶν νοσούν των λέγει· Απέστειλε τον λόγον αὐτοῦ καὶ ἰάσατο αὐτούς· καὶ περὶ τῶν ἁμαρτωλῶν λέγει· Αὐτὸς τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν φέρει· καὶ περὶ τῶν ἐγερθέντων νεό κρῶν, ἀναστήσονται οι νεκροί· καὶ περὶ τῶν κατεχο μένων ψυχῶν, καὶ οἱ ἐν σκότει καθήμενοι, φῶς ἀν- έτειλεν ὑμῖν. Καὶ περὶ τοῦ Καϊάφα καὶ Ηρώδου λέγει· Αρχοντες λαῶν συνήχθησαν μετὰ τοῦ ᾿Αβραάμ καὶ περὶ τοῦ Ἰούδα, ῾Ο ἐσθίων ἄρτους μου ἐμεγάλυ νεν ἐπ' ἐμὲ πτερνισμόν· καὶ περὶ τῆς συναγωγῆς τῶν Ἰουδαίων καὶ ἀρχιερέων, Ηξει Κύριος εἰς κρίσιν μετὰ τῶν πρεσβυτέρων τοῦ λαοῦ· καὶ περὶ τοῦ σταυροῦ· Δεῦτε καὶ ἐμβάλωμεν ξύλον εἰς τὸν ἄρτον αὐτοῦ· καὶ περὶ τοῦ λῃστοῦ τοῦ ἐκ δεξιῶν, Δεξιὰ Κυ ρίου ἐποίησε δύναμιν· καὶ περὶ τοῦ τάφου «Εθεντό μὲ ἐν λάκκῳ κατωτάτῳ καὶ περὶ τοῦ πεφάνου τοῦ ἐξ ἀκανθῶν, Η Αμπελός μου ἀντὶ βοτρύων ακάνθας ἐβλάστησε· καὶ περὶ τοῦ πειρασθῆναι ὑπὸ τοῦ Πονη ροῦ, Εχθρὸς ὠνείδισε τὸν Κύριον· καὶ περὶ τοῦ κλη- δῆναι τὸν ἀνθρώπου, Καὶ ἐπὶ Υἱὸν ὃν ἐκραταίωσας ἑαυτῷ· καὶ περὶ τῆς ταφῆς αὐτοῦ, καὶ δώσω τοὺς πονηροὺς ἀντὶ τῆς ταφῆς αὐτοῦ· καὶ περὶ τῆς ἀνα- στάσεως τοῦ Κυρίου, Εξεγέρθητι, ἵνα τι ὑπνοῖς, Κύριε; καὶ περὶ [743] τῆς ἀναλήψεως αὐτοῦ· Ανέβη ὁ Θεὸς ἐν ἀλαλαγμῷ· καὶ περὶ τῆς ἄνω καθέδρας, Κάθου ἐκ δεξιῶν μου. Καὶ τί πολλὰ λέγω; Ολα; γὰρ τὰς προφητεία; οὐδὲ οἱ ρήτορες εξαγγέλλουσι τὰς περὶ τῆς χάριτος τοῦ Χριστοῦ ἀδομένας. Θέλεις γνῶναι και λῆς ἱστορίας ἀσφάλειαν; ὅτι περὶ τὴν Καινὴν Διαθήκην ἡ Παλαιὰ ἐζωγράφησε, καὶ τὰ ὧδε οἰκονομούμενα, ἐκεῖ σκιογραφούμενα; Βλέπε μοι αὐτὸν ἐκεῖ εἰς τὴν σκηνήν τοῦ ᾿Αβραὰμ μετὰ δύο ἀγγέλων παραγενόμενον, καὶ ὧδε μετὰ δώδεκα μαθητῶν εἰς τὸν οἶκον Ζακχαίου εισο ερχόμενον. Βλέπε μοι αὐτὸν ἐκεῖ δύο ἀδελφοὺς εἰς ἱερωσύνην καλέσαντα, καὶ ὧδε δύο ἀδελφοὺς εἰς ἀπο στολὴν ἐκλεξάμενον· Μωϋσῆς καὶ Δαρὼν ἐν τοῖς ἱερεῦ. σιν αὐτοῦ, καὶ Πέτρος καὶ ᾿Ανδρέας ἐν τοῖς ἀποστόλοις αὐτοῦ. Βλέπε μοι αὐτὸν ἐκεῖ τὸν υἱὸν τῆς χήρας διὰ Ηλίου ἐγείραντα, καὶ ὧδε της χήρας τον μονογενή δι' ἑαυτοῦ ἐγείραντα· ἐκεῖ δι' Ελισαίου τὸν Νεεμάν καθα ρισθέντα, καὶ ὧδε δι᾿ ἑαυτοῦ τὸν λεπρὸν ἀπολούοντα· ἐκεῖ τὴν Μαριὰμ ἀδελφὴν τῶν ἁγίων προφητῶν έμβι βάζοντα, καὶ ὧδε τὴν αὐτὴν προσηγορίαν ἀδελφῆς τῶν ἁγίων ἀποστόλων επονομάσαντα· ἐκεῖ ἐκ τῶν προφη τῶν τέσσαρας μεγαλύναντα, καὶ ὧδε τὸν ἀριθμὸν τέσ σαρας εὐαγγελιστὰς σεμνύνοντα. Ἐκεῖ δώδεκα προ- φήτας ἑτέρους ἐτύπωσε, καὶ ὧδε δώδεκα τὸν ἀριθμὸν ἀποστόλους ἐκάλεσεν· ἐκεῖ τοῖς μεγάλοις προφήταις ὑπουργοὺς ἀνέδειξε, καὶ ὧδε τοῖς ἀποστόλοις εβδομή κοντά. Θαδδαίος ετύγχανε τοίνυν ὁ θεραπεύσας τὸν Αβγαρον. Ἐκεῖ Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ναυὴ τοὺς βασιλεῖς τῆς Παλαιστίνης ἐπαίδευσεν, ὧδε Ἰησοῦς ὁ ἀληθινός Θεός τοὺς βασιλεῖς τῆς οἰκουμένης ἐδόξασεν· ἐκεῖ δώδεκα

691 IN ILLUD, MEMOR FUI DEI, ETC. νησεν· Ἰδοὺ ἐκάτεροι περὶ τῆς στείρας εἰρήκατε · διὰ τί οὐκ εἰρήκατε περὶ τῆς ἐνδόξου κυήσεως; Εὐθέως νοήσεις Ησαΐας τὸ φρόνιμον, ἀντιβάλλει τοῖς ῥήμασιν · Ἰδοὺ ἡ παρθένος· ἐν γαστρὶ λήψεται, καὶ τέξεται υιόν. Καὶ ὁ Σολομὼν ἐδευτέρωσεν· Έξει καρπὸν ἐν Επισκοπῇ ψυχῶν. Ταῦτα ἀκούσας Δαυίδ ἔφησε πρὸς αὐτούς· Ἰδοὺ εἰρήκατε ότι τέξεται· ἐν ποίῳ τόπῳ ; ἐν πόλει. ἢ ἐν ἐρήμῳ ἢ ἐν χώρᾳ; Λέγουσι πρὸς αὐτόν· Σὺ περὶ τοῦ τόπου καὶ τῆς πόλεως ἑρμήνευσον· περισ σοτέρας γὰρ χάριτος ἠξίωσαι. Τότε Δαυίδ, τοῦ Πνεύ ματος εἰπόντος αὐτῷ τὴν ἐνέργειαν, μεγαλοφώνω κραυγή ἐστηλίτευσε τὸ μυστήριον· Ὑμεῖς, φησὶν, ἐν κρυφή δονιτεύετε, ἐγὼ υψηλῇ τῇ φωνῇ ἀνυμνήσω την κύησιν Ἰδοὺ ἠκούσαμεν αὐτὴν ἐν Εφραθᾷ, ηύραμεν αὐτὴν ἐν τοῖς πεδίοις τοῦ δρυμοῦ. Καὶ συνεὶς ἐπὶ τούτοις τοῖς δόγμασιν, ὅτι βαθὺ τὸ αἴνιγμα, ἐζωγράφησεν· Ἰδοὺ ἠκούσαμεν αὐτὴν ἐν Εφραθᾷ, ηύραμεν αὐτ τὴν ἐν τοῖς πεδίοις τοῦ δρυμοῦ · τουτέστιν, ἐν Βη θλεέμ· Εφραθὰ γὰρ ὀνομάζεται. Ἠκούσαμεν αὐτὴν ἐν Εφραθα, ὅτι ἔγκυός ἐστιν· ἐκεῖ γὰρ ἐξῆλθεν ἡ ἀκοὴ, ὅτι ἔγχυός ἐστιν ἡ Παρθένος. Τότε δὲ ηὕραμεν αὐτὴν ἐν τοῖς πεδίοις τοῦ δρυμοῦ, εἰς τὸ σπήλαιον, ὅπου τὸ φῶς ἐφανέρωσεν. Ωδε ηκούσαμεν αὐτὴν ἔγκυον, ὧδε περὶ ἀνδρὸς ἀκοὴν ἐδεξάμεθα· ἐκεῖ μητέρα τοῦ Κυρίου ηὑρήκαμεν. Ἰδοὺ ἐκ τῶν σῶν τρεῖς σοι παρο εστήσαμεν μάρτυρας τὴν δόξαν τῆς Παρθένου κηρύτ τοντας, οὐχ ὅτι μόνον τούτους εὑρήκαμεν ἅπαντες γὰρ αὐτὸν οἱ προφῆται έωρακότες ἐλπίζουσιν· ἀλλ᾽ ἐπὶ τριῶν μαρτύρων ἐστάναι τὸ δίκαιον. Ἐγὼ δὲ ἐπὶ τῶν τριῶν οὐ τρακτεύω· ἀλλὰ δός μοι ένα πιστότατον μάρτυρα λέγοντα ψεύδεσθαι τὸ μυστήριον, ἢ ἐξ ἀνδρὸς ἀποκυῆσαι τὴν Παρθένον· ἢ τοῦτο ἀπόδειξον, ἐπιστρέψας ὡς Θεο τόκον προσκύνησον. "Η δείξον τὸν Σωτῆρα ἐν τάφῳ καὶ σορῷ κατεχόμενον, ἢ ἐγώ σοι δεικνύω ἐν δεξιᾷ τοῦ Παν προς καθεζόμενον. Οὐ γὰρ ἐξ ἀλλοφύλων, ἀλλ᾽ ἐκ τοῦ σοῦ γένους προσφέρω τον μάρτυρα λέγοντα· Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου υποπόδιον τῶν ποδῶν σου. Περὶ τῶν Ἰουδαίων λέγει· οὐ γὰρ ἄλλες ἐστὶν ἐχθρός, εἰ μὴ ὁ σταυρὸν ἀρνούμενος. • Αλλ' ἐγὼ ἐάσας τὴν θεομάχον συναγωγὴν, πρὸς τὴν θεόπνευστον Εκκλησίαν συνέρωμαι. Εάν σοι εἴπῃ Ἰουδαῖος, Εἰπὶ πῶς ἐγέννησεν ἡ παρθένος δίχα ἀνδρός, εἰπὲ αὐτῷ καὶ σύ· Πῶς ἔτεκε τὴν Εὔαν ὁ Ἀδὰμ δίχα γυναικός; Πῶς ἔτεκεν ἡ παρθένος δίχα σπορᾶς; πῶς ἐξήνθησεν ἡ γῆ δίχα σπέρματος; Πῶς ἐγέννησεν ἡ παρθένος; πῶς ἔδρυσεν ἡ παρθένος τὸ ὕδωρ ἡ ἀκρότο- μο; ; Πῶς ἔτεκεν ἡ παρθένος; εἰπὲ πῶς τοῦ 'Ααρών ή είδος εβλάστησε ; Πῶς ἔτεκεν ἡ παρθένος; εἰπὲ πῶς οὐρανόθεν τὸ μάννα; πῶς ἐπληθύνετο ἡ ὑδρία; πως ἐκ τῆς ρίζης Ἰεσσαὶ ἐβλάστησε τὸ ἄνθος; πώς Ἐλισ σαίου τὸ ἔλαιον ἔδρυσεν εἰς τοὺς κεράμους; Πῶ; ἐγέν νησεν ἡ παρθένος; εἰπὲ, πῶς ἐπὶ Γεδεὼν ὁ πόκος ἀπ έλυσε δρόσον ; εἰπε, πῶς [72] ἐπὶ τοῦ Σαμψὼν τὸ ὀστέον ἔδρυσε τὸ ὕδωρ; εἰπὲ, πῶς ἐφύλαξεν ή κάμινος του; παῖδας; εἰπε, πῶς ἐπὶ Μανωὶ ἀνήφθη ἡ πέτρα δίχα ύλη;; εἰπὶ, πῶς ἐκαίετο ἡ βάτο;, καὶ οὐ κατεκαίετο; εἰπὸ, πῶς οὐ κατεφλέχθη Ηλίας ἐν τῷ ἁρματι τῷ πυρίνῳ ; εἰπε, πῶς ὁ Μωϋσῆς εἰσῆλθεν εἰς τὸν γνόφον, καὶ πάλιν ἐξῆλθε; Πῶς ἐγέννησεν ἡ παρθένος; πῶς Ησαΐας τὸν Κύριον καθήμενον ἐπὶ θρόνου ὑψηλοῦ καὶ ἐπηρμένου ἐθεάσατο; εἶπε, πῶς Δανιὴλ ἐφανέρωσε τὸ κεκρυμμέν νου ἐνύπνιον τῷ Ναβουχοδονόσωρ, πως Ἰεζεκιήλ ἐφ᾽ ἄρ- ματος Χερουβίμ καθήμενον εἶδε τὸν ἀόρατον; Πως έτε κεν ἡ παρθένος; πως Ἱερεμίας ἐκ μήτρας ἡγιάσθη προφήτης ; εἰπε, πῶς τὰ νεκρὰ τοῦ προφήτου ὀστᾶ τὸν νεκρὸν ἤγειραν τότε ; εἰπὶ, πῶς ἡ Ἐρυθρὰ ἐπετρώθη ῥάβδῳ, εἰπε, πῶς ὁ Ἰορδάνης ἀνεπόδισε τὸ ρεῦμα εἰπε, πῶς τὰ δένδρα τοὺς καρποὺς ἐγκυμονοῦσιν ; εἶπε, πῶς ἡ ἄμπελος φέρει τὸν βότρυν ; εἰπὲ, πῶς ἐγέννησε, ἡ νὺξ τὴν ἡμέραν; Πῶς ἐγέννησεν ἡ παρθένος; εἶπε, πῶς ὁ φωστήρ τοῦ ἡλίου θερμαίνει τὸν κόσμον εἰπε, πῶς ὁ οὐρανὸς τοὺς αστέρας ἐκφαίνει; Καὶ ἐπί τούτων εἰσὶ μυστήρια άρρητα, κεκρυμμένα καὶ ἀκατά- ληπτα ἐν οὐρανοῖς. Εἰ ταυτά μοι ἑρμηνεύσῃς ὁ τῶν Ἰουδαίων ἐκσκέπτως, οἶδα ὅτι καταλαμβάνεις καὶ τὴν κύησιν τῆς Παρθένου. ᾿Αλλὰ σὺ ἀλλότριος εἶ κἀκείνων καὶ τούτων τῶν μυστηρίων · ἡμεῖς δὲ καὶ ταῦτα φιλο- φρονοῦμεν, κἀκεῖνα πιστεύομεν. Ερμήνευσαν τους προφήτας, καὶ βλέπε τῆς παρουσίας τους ρήτορας. Στε 699 φανούσθω τὸ κήρυγμα. Όσα εποίησε καὶ ἔπαθε, ταῦτα οι προλαβόντες πρὸ τοσούτων γενεῶν ἐζωγράφησαν. Πρῶτος ἱκετεύει Δαυΐδ· Κύριε, κλίνον οὐρανούς, καὶ κατάβηθι. Καὶ ἐπιτυχὼν τῆς αἰτήσεως, εὐαγγελίζεται καὶ λέγει· Εκλινεν οὐρανοὺς, καὶ κατέβη. Καὶ ἐπειδὴ ὡς παιδίον εἶχε φανῆναι, λέγει Ησαΐας. Παιδίον ἐγεννήθη ἡμῖν. "Οτι δὲ ἔμελλεν αἴρειν αὐτὸν ἡ μήτηρ αὐτοῦ καὶ φεύγειν εἰς Αἴγυπτον, ἰδοὺ ὁ Κύριος κάθηται ἐπὶ νεφέλης κούφης, καὶ ἥξει εἰς Αἴγυπτον, καὶ σεισθής σετά: τὰ χειροποίητα Αιγύπτου. Νεφέλην κούφην εἰσ κάτως ὁ λόγος τὴν Παρθένον ἐκάλεσεν, ὅτι ἀνθρωπο ποιοῦ. σπέρματος βάρος οὐκ ἐδέξατο. Ὅτι δὲ ἔμελλεν ἐν Ἰορδάνη βαπτίζεσθαι, λέγει Ἱερεμίας Πως ποιή τ ῇς ἐν φρυάγματι τοῦ Ἰορδάνου ; Καὶ τί κατ' εἶδος αριθμούμεν; Φέρε δὴ ὅλας ὁμοῦ τὰς προφητείας εἰς ἕνα φωστήρα συνεχόμενος. Περὶ τῆς ἑρμηνείας Γαβριὴλ λέγει· Ιδοὺ ἀποστέλλω τὸν ἀγγελόν μου πρὸ προσ ώπου σου, ὃς κατασκευάσει τὴν ὁδόν σου έμ- προσθέν σου. Καὶ περὶ τῆς τοῦ Χριστοῦ ἀπαντῆς καὶ τοῦ Βαπτιστοῦ Δαυτό λέγει· Ελεος καὶ ἀλήθεια συν ήντησαν· καὶ περὶ τοῦ ἀσπασμοῦ τῆς Ἐλισάβετ πρὸς τὴν ἁγίαν καὶ ἁγνὴν Θεοτόκον, Δικαιοσύνη καὶ εἰρήνη κατεφίλησαν. Καὶ πάλιν περὶ τοῦ Ἰωάννου καὶ περὶ τοῦ Κυρίου λέγει· Αλήθεια ἐκ τῆς γῆς ἀνέτειλεν, καὶ δικαιοσύνη ἐκ τοῦ οὐρανοῦ διέκυψε. Καὶ περὶ τῶν ἀποστόλων λέγει· Ἐγὼ εἶπα· Θεοί ἐστε. Καὶ περὶ τῆς μαρτυρίας τῆς ἄνωθεν Δαυίδ λέγει· Υιός μου εἶ σύ, εγώ σήμερον γεγέννηκά σε. Καὶ περὶ τῶν νοσούν των λέγει· Απέστειλε τον λόγον αὐτοῦ καὶ ἰάσατο αὐτούς· καὶ περὶ τῶν ἁμαρτωλῶν λέγει· Αὐτὸς τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν φέρει· καὶ περὶ τῶν ἐγερθέντων νεό κρῶν, ἀναστήσονται οι νεκροί· καὶ περὶ τῶν κατεχο μένων ψυχῶν, καὶ οἱ ἐν σκότει καθήμενοι, φῶς ἀν- έτειλεν ὑμῖν. Καὶ περὶ τοῦ Καϊάφα καὶ Ηρώδου λέγει· Αρχοντες λαῶν συνήχθησαν μετὰ τοῦ ᾿Αβραάμ καὶ περὶ τοῦ Ἰούδα, ῾Ο ἐσθίων ἄρτους μου ἐμεγάλυ νεν ἐπ' ἐμὲ πτερνισμόν· καὶ περὶ τῆς συναγωγῆς τῶν Ἰουδαίων καὶ ἀρχιερέων, Ηξει Κύριος εἰς κρίσιν μετὰ τῶν πρεσβυτέρων τοῦ λαοῦ· καὶ περὶ τοῦ σταυροῦ· Δεῦτε καὶ ἐμβάλωμεν ξύλον εἰς τὸν ἄρτον αὐτοῦ· καὶ περὶ τοῦ λῃστοῦ τοῦ ἐκ δεξιῶν, Δεξιὰ Κυ ρίου ἐποίησε δύναμιν· καὶ περὶ τοῦ τάφου «Εθεντό μὲ ἐν λάκκῳ κατωτάτῳ καὶ περὶ τοῦ πεφάνου τοῦ ἐξ ἀκανθῶν, Η Αμπελός μου ἀντὶ βοτρύων ακάνθας ἐβλάστησε· καὶ περὶ τοῦ πειρασθῆναι ὑπὸ τοῦ Πονη ροῦ, Εχθρὸς ὠνείδισε τὸν Κύριον· καὶ περὶ τοῦ κλη- δῆναι τὸν ἀνθρώπου, Καὶ ἐπὶ Υἱὸν ὃν ἐκραταίωσας ἑαυτῷ· καὶ περὶ τῆς ταφῆς αὐτοῦ, καὶ δώσω τοὺς πονηροὺς ἀντὶ τῆς ταφῆς αὐτοῦ· καὶ περὶ τῆς ἀνα- στάσεως τοῦ Κυρίου, Εξεγέρθητι, ἵνα τι ὑπνοῖς, Κύριε; καὶ περὶ [743] τῆς ἀναλήψεως αὐτοῦ· Ανέβη ὁ Θεὸς ἐν ἀλαλαγμῷ· καὶ περὶ τῆς ἄνω καθέδρας, Κάθου ἐκ δεξιῶν μου. Καὶ τί πολλὰ λέγω; Ολα; γὰρ τὰς προφητεία; οὐδὲ οἱ ρήτορες εξαγγέλλουσι τὰς περὶ τῆς χάριτος τοῦ Χριστοῦ ἀδομένας. Θέλεις γνῶναι και λῆς ἱστορίας ἀσφάλειαν; ὅτι περὶ τὴν Καινὴν Διαθήκην ἡ Παλαιὰ ἐζωγράφησε, καὶ τὰ ὧδε οἰκονομούμενα, ἐκεῖ σκιογραφούμενα; Βλέπε μοι αὐτὸν ἐκεῖ εἰς τὴν σκηνήν τοῦ ᾿Αβραὰμ μετὰ δύο ἀγγέλων παραγενόμενον, καὶ ὧδε μετὰ δώδεκα μαθητῶν εἰς τὸν οἶκον Ζακχαίου εισο ερχόμενον. Βλέπε μοι αὐτὸν ἐκεῖ δύο ἀδελφοὺς εἰς ἱερωσύνην καλέσαντα, καὶ ὧδε δύο ἀδελφοὺς εἰς ἀπο στολὴν ἐκλεξάμενον· Μωϋσῆς καὶ Δαρὼν ἐν τοῖς ἱερεῦ. σιν αὐτοῦ, καὶ Πέτρος καὶ ᾿Ανδρέας ἐν τοῖς ἀποστόλοις αὐτοῦ. Βλέπε μοι αὐτὸν ἐκεῖ τὸν υἱὸν τῆς χήρας διὰ Ηλίου ἐγείραντα, καὶ ὧδε της χήρας τον μονογενή δι' ἑαυτοῦ ἐγείραντα· ἐκεῖ δι' Ελισαίου τὸν Νεεμάν καθα ρισθέντα, καὶ ὧδε δι᾿ ἑαυτοῦ τὸν λεπρὸν ἀπολούοντα· ἐκεῖ τὴν Μαριὰμ ἀδελφὴν τῶν ἁγίων προφητῶν έμβι βάζοντα, καὶ ὧδε τὴν αὐτὴν προσηγορίαν ἀδελφῆς τῶν ἁγίων ἀποστόλων επονομάσαντα· ἐκεῖ ἐκ τῶν προφη τῶν τέσσαρας μεγαλύναντα, καὶ ὧδε τὸν ἀριθμὸν τέσ σαρας εὐαγγελιστὰς σεμνύνοντα. Ἐκεῖ δώδεκα προ- φήτας ἑτέρους ἐτύπωσε, καὶ ὧδε δώδεκα τὸν ἀριθμὸν ἀποστόλους ἐκάλεσεν· ἐκεῖ τοῖς μεγάλοις προφήταις ὑπουργοὺς ἀνέδειξε, καὶ ὧδε τοῖς ἀποστόλοις εβδομή κοντά. Θαδδαίος ετύγχανε τοίνυν ὁ θεραπεύσας τὸν Αβγαρον. Ἐκεῖ Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ναυὴ τοὺς βασιλεῖς τῆς Παλαιστίνης ἐπαίδευσεν, ὧδε Ἰησοῦς ὁ ἀληθινός Θεός τοὺς βασιλεῖς τῆς οἰκουμένης ἐδόξασεν· ἐκεῖ δώδεκα

SPURIA. πηγαὶ ἐν Ἐδὲμ βρύουσιν, ὧδε δώδεκα μαθηταὶ ἐκ τοῦ ἡλίου τῆς δικαιοσύνης βάπτισμα πηγάζουσιν· ἐκεῖ ἑβδο μήκοντα στελέχη φοινίκων ἐδείχθησαν, ὧδε ἑβδομή κοντα μαθηταὶ τῶν ἀποστόλων ἐβλάστησαν· ἐκεῖ τὸ πιο κρανθὲν ὕδωρ ξύλον ἐγλύκανε, καὶ ὧδε τὸ πικρότατον τῶν ἁμαρτιῶν εἰς γλυκεῖαν χαρισμάτων πηγὴν τοῦ σταυροῦ τὸ ξύλον μετέβαλεν· ἐκεῖ ἡ σκηνὴ τοῦ μαρτυ ρίου ἡγιάσθη, ὧδε ἡ σκηνή του παστοφορίου ἐδοξάσθη· ἐκεῖ ἑαυτὸ ἐμελώδησε τους ὕμνους, καὶ ὧδε Παύλος ἐκελάδησε τὰς διδασκαλίας· ἐκεῖ Ηλίας ἐκ τῶν προ- φητῶν ἀνεδείχθη παρθένος, καὶ ὧδε ὁμοίως Ιωάννης ἐκ τῶν ἀποστόλων παρθένος· ἐκεῖ Ἠλίας ἐν τῷ ἁρματι ἐκάθησε τῷ πυρίνῳ, καὶ ὧδε Ἰωάννης ἐπὶ τὸ στῆθος ἀνέπεσε τοῦ Κυρίου. Ο γὰρ Θεὸς ἡμῶν πῦρ κατανα- λίσκον ἐστίν. Ἐκεῖ τρεῖς ἀνεδείχθησαν μεγάλοι, ἔχοντες τοῦ Σωτῆρος τὸ ὄνομα, τῆς ἐνδόξου Τριάδος δηλοῦντες τὸν χαρακτήρα, οἱ τρεῖς ἅγιοι δυνατοί. Οὐ γὰρ ἁπλῶς ἦσαν τῶν τυχόντων, οὐδὲ τῶν ἀγεννών, Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ἰωσεδὲν ὁ μέγας ἐν ἱερεῦσιν· ἔπειτα οἱ τρεῖς ἀξιόπιστοι μάρτυρες τὸν ὑπογραμμὸν σεμνύνουσι τῆς ἁγίας Τριάδος. Έλκεται δέ μου ἀληθῶς ἡ διάνοια καὶ εἰς ἕτερα ἐκπηδῆσαι, εἰς σωτήριον πίστιν. Οὐ γὰρ ἀφίσταμαι τοῦ προφήτου λέγοντος· Εμνήσθην τοῦ Θεοῦ, καὶ ηύ φράνθην ἐν ἡ πανάρετος Σοφία ἐν τοῖς ᾄσμασιν ανακηρύσσει· Εξεγείρου, βορρᾶ, καὶ ἔρχου, τότε, διάπνευσον κῆπόν μου, καὶ ῥευσάτωσαν αρώματα. Αρα τίς ἐστιν ὁ βορρᾶς, ἡ ὁ νότος; ή τίς ἐστιν ὁ τῆς ποῦ; ἢ τίνα τὰ ἐν τῷ κήπῳ φυτά; ἢ τίνα τὰ ἀρώματα τὰ ῥέοντα; Ἐγὼ τοῦτο εἶναι οἶμαι, ὡς ἑρμηνεύει ἡ Γραφή, βορράν εἶναι τὴν ἁγίαν Παρθένον, νότον τὸν Σωτήρα του κόσμου, φυτὰ τοὺς ἁγίους μάρτυρας καὶ ἀποστόλους, πηγὴν ἄρδουσαν τὸν κῆπον τὸ βάπτισμα τοῦ Σωτῆρος, φύλακα του κήπου τοῦ σταυροῦ τὴν σφραγίδα, ἀρώματα εἶναι τὰ ἰάματα καὶ τὰ χαρίσματα τοῦ Σωτῆρος. Τοῦτο οὖν ἐστιν· Εξεγείρου, βορρά, τουτέστιν, ἡ Παρθένος ἐκ τῆς Γαλιλαίας· καὶ ἔργου, νότε δεύρο, Χριστέ, ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἀπὸ μεσημβρίας, καὶ ἔμπνευσον εἰς τὴν ἁγίαν Παρθένον· διαπνευσον εἰς τὸν κόσμον, καὶ ἐξέγειρον τοὺς ἁγίους μάρτυρας, καὶ ἀποστόλους, καὶ ῥευσάτωσαν τὰ ἀρώματα ἐπὶ τοὺς ἀσθε νεῖς καὶ πεπλανημένου;. Ταῦτα τὰ ἀρώματα εἰς δια φόρους πήγνυται χάριτας, καὶ γίνεται τοῖς ἀσθενοῦσιν ὑγιείας τεκμήριον, τοῖς πεπλανημένοις ἐπιστροφῆς Ελεγχος, τοῖς ἁμαρτωλοῖς μετανοίας [746] συνήγορος, τοῖς δικαίοις εὐρωστίας βοήθημα. Πῶς οὖν ἐπαξίως ὑμνήσωμεν τῶν ιαμάτων τὰ ἰάματα, τὴν ζωοποιόν ἐλπίδα, τὴν ἐπίγειον ζωήν, τὴν οὐράνιον σωτηρίαν; Πῶς ἐμυρίζετο ἡ γῆ, ὅτε ταῦτα ἔῤῥεον τὰ ἀρώματα ; πῶς δὲ πάλιν ἡ γῆ ἔφερε τὰ ἴδια θυμιάματα; καὶ τῷ Δεσπότῃ μετά φόβου προσφέρουσα ἔλεγε· Σύ, φησί, Δέσποτα, παρέχεις τὰ οὐράνια ἀρώματα, κἀγὼ τὰ ἐπίσ γεια τῶν θυμιαμάτων προσφέρω τῇ σῇ θεότητι· σὺ, Δέσποτα, μυρίζεις μου τὰ νῶτα τοῖς ἁγίας σου καὶ παναχράντοις ίχνεσι, κἀγὼ μύρα σκιρτώσα προσφέρω τοι. Εἶτα ἐπ' ἀμφοτέροις τούτοις τοῖς ἀπασιν εὐφραινο μένη ἡ γῆ πρὸς τὴν σύνδουλον ἅπασαν κτίσιν ἐβόα· Δεῦτε, συνάχθητε πάντες οἱ ἔγγονοί μου, καὶ ἴδετε ἐπὶ γῆς τὸν ἐν οὐρανοῖ; δοξαζόμενον· δεῦτε, βλέπετε ἐν ἀγκάλαις γυναικός βασταζόμενον τὸν ἐπὶ τῶν Χερουβίμ καθεζόμενον· δεῦτε, ἴδετε γαλακτοτροφούμενον, τὴν ἐποχετεύοντα γάλα ταῖς θηλείαις· δεῦτε, ἴδετε ἐν γαστρὶ Παρθένου χωρούμενον, τὸν ἐν οὐρανοῖς μὴ χωρούμενον δεῦτε, ἴδετε παρά μητρός τροφὴν λαμβάνοντα, τὸν τὰ πέρατα διατρέφοντα· δεῦτε, ετε διδασκάλοις παραδι δόμενον, τὸν διδασκάλους παιδεύοντα· δεῦτε, ἴδετε ὑπὸ ἀνθρώπων πειραζόμενον, τὸν ὑπὸ ἀγγέλων δοξαζόμε νον· δεῦτε, ἴδετε εἰς τὸν οἶκον Ζακχαίου εισερχόμενον, τὸν ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν καθεζόμενον· δεῦτε, βλέπετε μετὰ τῆς Χαναναία, διαλεγόμενον τὸν ὑπὸ τῆς Χερου- δικῆς λειτουργίας ἀνυμνούμενον· δεῦτε, ἴδετε ὑπὸ γυ- ναικός συνερχόμενον τὸν ἐν δεξιᾷ τοῦ Πα- τρὸς καθεζόμενον· δεῦτε, ἴδετε τὸν ὑπὸ τῆς ἀσθενούσης γυναικός τους κρασπέδοις ψαυόμενον, τὸν ὑπὸ τῆς ἀσω μάτου φυσίως τῶν δυνάμεων προσκυνούμενον· δευτε, ἴδετε γεννηθέντα ώ; ἄνθρωπον, τὸν ὑπάρχοντα των αἰώνων ποιητήν· δεῦτε, οετε νηπιάζοντα τὸν πρή κατα βολής κόσμου υπάρχοντα· δεῦτε, ἴδετε, ὑπὸ ἀρχιερέων πειραζόμενον, τον ὑπὸ ἀγγέλων δορυφορούμενον· δεῦτε, όλα τα κτίσματα τὸν κτίσαντα βλέποντα· καὶ ὡς ἔστιν 68 ἡ ζωὴ ἐπὶ γῆς, πάντες ζήσατε· δεῦτε, πάντες θεωρο ρήθητε· δεῦτε, μικροὶ μετὰ τῶν μεγάλων συνέλθετε, οἱ πένητες μετὰ τῶν πλουσίων, οἱ δοῦλοι μετὰ τῶν χυ- ρίων, οἱ ἁμαρτωλοὶ μετὰ τῶν δικαίων, τὰ ἑρπετὰ καὶ τὰ τετράποδα μετὰ τῶν πετεινῶν, καὶ βλέπετε τὸν τί ζωὴν χαρισάμενον. Οἱ καιροὶ τοῦ χειμῶνος καὶ τα φθινοπώρου ἀλλάγητε, καὶ παρὰ φύσιν καρποφορήσατε, καὶ τὰς ἐπικαρπίας ἑαυτῶν προσκομίσατε τῷ ἐγκυμώ σαντι ὑμῶν τοὺς καρπούς· πάντα ποιήσατε, καὶ μυρίσατε τὴν θεότητα· ἢ τὰ ὑμέτερα προσαγάγετε θυμιάματα, ἢ παρ' ἐκείνου τρυγήσατε τὰ ἀρώματα. ὡς δὲ ἐν πᾶσι τούτοις παρωράθη τοῖς ἐγγόνοις ἡ γῆ, ἰδοὺ πάντα, καθὼς εἶπε, συνέτρεχον, καὶ οἱ ἔρημοι τόποι ἐβλάστη σαν, καὶ πολλὴν εὐωδίαν ἐδείξαντο· ἵνα την προφητείαν Ησαΐου τελέσωσι τὴν μελωδήσασαν· Αγαλλιάσθω ή ἔρημος, καὶ ἀνθείτω ὡς κρίνον, καὶ ὑποχωρήσει καὶ εὐωδιάσει τὰ ἔρημα τοῦ Ἰορδάνου. Τούτων οὕτω πραττομένων καλῶς, λοιπὸν καὶ ἡ θάλασσα αὐτὴ ἐπεθύ μησε τῆς εὐωδίας ἀπολαύειν, και ήρξατο δημοσιεύειν ἑαυτὴν, καὶ τῇ γῇ λέγουσα ἀντέβαλεν. Καί μοι λοιπὸν τὸν Κύριον παραχώρησον· μὴ γὰρ μόνον σὸς ἐστιν ὁ Δεσπότης, ὅτι ὅλη αὐτοῦ παρεδέξω τῆς θεότητος τὴν χάριν· παρακάλεσον αὐτὸν ἐλθεῖν πρός με, μήποτε ἐγὼ ερχομένη πρὸς αὐτὸν, ὅλον σου ἐξαφανίσω τὸ πρόσωπον. Εἰ μὴ γὰρ ἐπέγνων αὐτὸν, καὶ ἐδεδοίκειν τὸν ἐμὲ σφραγίσαντα καὶ πεδήσαντα ἀλύτοις δεσμοῖς, πάλαι ἂν ἐλθοῦσα ἔκαμψά σου τὰ πέρατα. Η οὐκ ἔγνως, ὅτι προ τιμοτέρα και προγενεστέρα σου κεχώρηκα; πρὸ τοῦ γὰρ σε φανῆναι, ἐγὼ ἐν ταῖς ἀβύσσοις εχόρευον. Απόδος μοι τὸν Δεσπότην τὸν ἴδιον, καθὼς ὁ προφήτης εἶπεν· Ότι αὐτοῦ ἐστιν ἡ θάλασσα, καὶ αὐτὸς ἐποίησεν αὐτήν· καὶ τότε ἐπήγαγε· Καὶ τὴν ξηρὰν αἱ χείρες αὐτοῦ ἔπλασαν. Σὺ οὖν ὕστερον επλάσθης. Ἐξηραμ μένη, μήτηρ κονιορτοῦ, ἀκορεστε, καὶ τάφε νεκρῶν, αἱμάτων, δολίων καὶ ἁμαρτημάτων οἶκος, τί τυραννείς τὴν πρεσβύτιδα σου, καὶ μόνη κατέχεις τὸν Κύριον; Απόδος μοι λοιπὸν αὐτὸν, ἵνα πληρωθῇ τὸ εἰρημένον, Ἐν τῇ θαλάσσῃ αἱ ὁδοί σου· ἀπόδος μοι τὸν ἴδιον πλαστουργόν, ἵνα [745] καὶ τοὺς ἐμοὺς κόλπους πλη ρώσῃ ἐν χάριτι. Καὶ οὕτω συνεχομένη παρὰ τῆς θαλάς- σης ἡ γῆ τῷ αὐτοῦ νεύματι, κοσμοφυσῶτα επόμπευε λέγουσα· Μὴ γάρ σου χείρων υπάρχω, ἐρεομένη, καὶ κεχαυνωμένη, καὶ ἀστατοῦσα, καὶ συρίζουσα, ἐπικρο- ρύητε καὶ χολέρας, πόας ἡνίοχε, καὶ ἀχρησίμευτε βίου, ἀλμυρονάματε καὶ δυσοδόχυτε, πορείαις ἀνεπίβατε, καταιγίδος σύμφυλε, τετραχυμμένη τοῖς λαίλαψιν· εἰ οἶσθα, ὡς σὺ ἔφης προτιμοτέρα εἶναι, ἐν σοὶ πρῶτον ἂν ἐσκήνωσεν ὁ Δεσπότης· νῦν δὲ τούτου φαίνεταί μου τὸ ἀξίωμα, ὅτι σου υπάρχω υπερέχουσα, ἐξότι ἐν ἐμοὶ πρῶτον τὰς ἀκτίνας ἀπέλυσε τῆς θεότητος. Τοσοῦτόν σου προτιμοτέρα καθέστηκα, ὅσον ἐγὼ μήτηρ ἀνθρώπων, καὶ σὺ ἑρπετῶν· ἐγὼ τῆς ἁγίας Παρθένου μήτηρ εἰμὶ, ἥτις τὸν Δεσπότην ἐξήνθησε· σὺ δὲ τοῦ πονηροῦ δρά κοντος, ὅστις ἐμπαίζει τα ζωά του εγώ είμι μήτηρ προφητῶν καὶ ἀποστόλων καὶ ἁγίων ἀνδρῶν· συ δὲ ἀγρίων καὶ πονηρῶν μήτηρ ἑρπετῶν, καὶ δυσπλοούντων φθορά· ἐγὼ παράδεισος καὶ ἐπικάρπιος ἔχουσα άνθη καὶ ἀρώματα, σὺ δὲ ἀνέμους καὶ λιμένας καὶ ἀταξίας. Εἰ ἦν ἐν ἐμοὶ τοῦ κατέχειν τὸν Κύριον, οὐκ ἂν παραγενέσθαι αὐτὸν πρὸς σὲ παρεχώρησα. Ως δὲ, τῶν τηνικαῦτα ἀντι- πραττόντων τῶν στοιχείων τοῖς νεύμασιν, ὁ πάντα πλη- ρῶν, καὶ πάντα οικονομῶν Κύριος πρὸς αὐτὴν τὴν θά λασσαν παραγίνεται, τοῖς ἁγίοις ίχνεσι δοξάσαι καὶ τιμῆσαι τῶν ὑδάτων τὴν ἤπειρον βουλόμενος, λοιπὸν ἡ θάλασσα τοὺς κόλπους ἁπλώσασα μετά πολλῆς χαρά; τὸν Κύριον ὑπεδέξατο λέγουσα· Δεῦτε, πάντα τα ζώα τὰ μικρὰ μετὰ τῶν μεγάλων, συνέλθετε τὰ ἐν τοῖς βά θεσιν, ἐπαναπλεύσατε τὸν ἐξ ἀρχῆς ὑμᾶς ἐνθρονιάσαντα, καὶ τὸ ζῆν ὑμῖν χαρισάμενον· πάντα τὰ ἐναντία τοῦ χειμώνος φιμώθητε πνεύματα, καὶ τοῦ παρόντος φρί- ξατε τὴν θεότητα· πᾶσαι αἱ καταιγίδες, λαίλαπες, ήσω χάσατε " τῆς δυναστείας τὸ μέγεθος πάντες οἱ ίνε μα καὶ χειμῶνες συστάλητε, καὶ πάντα τὰ κύματα ηρεμή σατε καὶ γαληνιάσατε, καὶ τὸν Κύριον τῆς ζωῆς καὶ τοῦ θανάτου μετὰ χαρᾶς ὑποδέξασθε. Τίς ἀναγγελεί μαι σήμερον, ὅτι πελαγοδάτην ἔχω ἐπιβάτην τὸν Κύριον; Μεγαλυνθείην ἀπὸ τῆς σήμερον, ότι Χερουβικὴ ἐγενό μην καθέδρα, καὶ Σεραφικές στιβάδας ἀνέλαβαν ότι τὸν ἐκεῖ καθεζόμενον ὧδε έχω βαδίζονταν τὸν ἐπὶ πτι- ρύγων ἀνέμων ἱπτάμενον, ἐν ταῖς νήσοις έχω στελλα

SPURIA. πηγαὶ ἐν Ἐδὲμ βρύουσιν, ὧδε δώδεκα μαθηταὶ ἐκ τοῦ ἡλίου τῆς δικαιοσύνης βάπτισμα πηγάζουσιν· ἐκεῖ ἑβδο μήκοντα στελέχη φοινίκων ἐδείχθησαν, ὧδε ἑβδομή κοντα μαθηταὶ τῶν ἀποστόλων ἐβλάστησαν· ἐκεῖ τὸ πιο κρανθὲν ὕδωρ ξύλον ἐγλύκανε, καὶ ὧδε τὸ πικρότατον τῶν ἁμαρτιῶν εἰς γλυκεῖαν χαρισμάτων πηγὴν τοῦ σταυροῦ τὸ ξύλον μετέβαλεν· ἐκεῖ ἡ σκηνὴ τοῦ μαρτυ ρίου ἡγιάσθη, ὧδε ἡ σκηνή του παστοφορίου ἐδοξάσθη· ἐκεῖ ἑαυτὸ ἐμελώδησε τους ὕμνους, καὶ ὧδε Παύλος ἐκελάδησε τὰς διδασκαλίας· ἐκεῖ Ηλίας ἐκ τῶν προ- φητῶν ἀνεδείχθη παρθένος, καὶ ὧδε ὁμοίως Ιωάννης ἐκ τῶν ἀποστόλων παρθένος· ἐκεῖ Ἠλίας ἐν τῷ ἁρματι ἐκάθησε τῷ πυρίνῳ, καὶ ὧδε Ἰωάννης ἐπὶ τὸ στῆθος ἀνέπεσε τοῦ Κυρίου. Ο γὰρ Θεὸς ἡμῶν πῦρ κατανα- λίσκον ἐστίν. Ἐκεῖ τρεῖς ἀνεδείχθησαν μεγάλοι, ἔχοντες τοῦ Σωτῆρος τὸ ὄνομα, τῆς ἐνδόξου Τριάδος δηλοῦντες τὸν χαρακτήρα, οἱ τρεῖς ἅγιοι δυνατοί. Οὐ γὰρ ἁπλῶς ἦσαν τῶν τυχόντων, οὐδὲ τῶν ἀγεννών, Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ἰωσεδὲν ὁ μέγας ἐν ἱερεῦσιν· ἔπειτα οἱ τρεῖς ἀξιόπιστοι μάρτυρες τὸν ὑπογραμμὸν σεμνύνουσι τῆς ἁγίας Τριάδος. Έλκεται δέ μου ἀληθῶς ἡ διάνοια καὶ εἰς ἕτερα ἐκπηδῆσαι, εἰς σωτήριον πίστιν. Οὐ γὰρ ἀφίσταμαι τοῦ προφήτου λέγοντος· Εμνήσθην τοῦ Θεοῦ, καὶ ηύ φράνθην ἐν ἡ πανάρετος Σοφία ἐν τοῖς ᾄσμασιν ανακηρύσσει· Εξεγείρου, βορρᾶ, καὶ ἔρχου, τότε, διάπνευσον κῆπόν μου, καὶ ῥευσάτωσαν αρώματα. Αρα τίς ἐστιν ὁ βορρᾶς, ἡ ὁ νότος; ή τίς ἐστιν ὁ τῆς ποῦ; ἢ τίνα τὰ ἐν τῷ κήπῳ φυτά; ἢ τίνα τὰ ἀρώματα τὰ ῥέοντα; Ἐγὼ τοῦτο εἶναι οἶμαι, ὡς ἑρμηνεύει ἡ Γραφή, βορράν εἶναι τὴν ἁγίαν Παρθένον, νότον τὸν Σωτήρα του κόσμου, φυτὰ τοὺς ἁγίους μάρτυρας καὶ ἀποστόλους, πηγὴν ἄρδουσαν τὸν κῆπον τὸ βάπτισμα τοῦ Σωτῆρος, φύλακα του κήπου τοῦ σταυροῦ τὴν σφραγίδα, ἀρώματα εἶναι τὰ ἰάματα καὶ τὰ χαρίσματα τοῦ Σωτῆρος. Τοῦτο οὖν ἐστιν· Εξεγείρου, βορρά, τουτέστιν, ἡ Παρθένος ἐκ τῆς Γαλιλαίας· καὶ ἔργου, νότε δεύρο, Χριστέ, ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἀπὸ μεσημβρίας, καὶ ἔμπνευσον εἰς τὴν ἁγίαν Παρθένον· διαπνευσον εἰς τὸν κόσμον, καὶ ἐξέγειρον τοὺς ἁγίους μάρτυρας, καὶ ἀποστόλους, καὶ ῥευσάτωσαν τὰ ἀρώματα ἐπὶ τοὺς ἀσθε νεῖς καὶ πεπλανημένου;. Ταῦτα τὰ ἀρώματα εἰς δια φόρους πήγνυται χάριτας, καὶ γίνεται τοῖς ἀσθενοῦσιν ὑγιείας τεκμήριον, τοῖς πεπλανημένοις ἐπιστροφῆς Ελεγχος, τοῖς ἁμαρτωλοῖς μετανοίας [746] συνήγορος, τοῖς δικαίοις εὐρωστίας βοήθημα. Πῶς οὖν ἐπαξίως ὑμνήσωμεν τῶν ιαμάτων τὰ ἰάματα, τὴν ζωοποιόν ἐλπίδα, τὴν ἐπίγειον ζωήν, τὴν οὐράνιον σωτηρίαν; Πῶς ἐμυρίζετο ἡ γῆ, ὅτε ταῦτα ἔῤῥεον τὰ ἀρώματα ; πῶς δὲ πάλιν ἡ γῆ ἔφερε τὰ ἴδια θυμιάματα; καὶ τῷ Δεσπότῃ μετά φόβου προσφέρουσα ἔλεγε· Σύ, φησί, Δέσποτα, παρέχεις τὰ οὐράνια ἀρώματα, κἀγὼ τὰ ἐπίσ γεια τῶν θυμιαμάτων προσφέρω τῇ σῇ θεότητι· σὺ, Δέσποτα, μυρίζεις μου τὰ νῶτα τοῖς ἁγίας σου καὶ παναχράντοις ίχνεσι, κἀγὼ μύρα σκιρτώσα προσφέρω τοι. Εἶτα ἐπ' ἀμφοτέροις τούτοις τοῖς ἀπασιν εὐφραινο μένη ἡ γῆ πρὸς τὴν σύνδουλον ἅπασαν κτίσιν ἐβόα· Δεῦτε, συνάχθητε πάντες οἱ ἔγγονοί μου, καὶ ἴδετε ἐπὶ γῆς τὸν ἐν οὐρανοῖ; δοξαζόμενον· δεῦτε, βλέπετε ἐν ἀγκάλαις γυναικός βασταζόμενον τὸν ἐπὶ τῶν Χερουβίμ καθεζόμενον· δεῦτε, ἴδετε γαλακτοτροφούμενον, τὴν ἐποχετεύοντα γάλα ταῖς θηλείαις· δεῦτε, ἴδετε ἐν γαστρὶ Παρθένου χωρούμενον, τὸν ἐν οὐρανοῖς μὴ χωρούμενον δεῦτε, ἴδετε παρά μητρός τροφὴν λαμβάνοντα, τὸν τὰ πέρατα διατρέφοντα· δεῦτε, ετε διδασκάλοις παραδι δόμενον, τὸν διδασκάλους παιδεύοντα· δεῦτε, ἴδετε ὑπὸ ἀνθρώπων πειραζόμενον, τὸν ὑπὸ ἀγγέλων δοξαζόμε νον· δεῦτε, ἴδετε εἰς τὸν οἶκον Ζακχαίου εισερχόμενον, τὸν ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν καθεζόμενον· δεῦτε, βλέπετε μετὰ τῆς Χαναναία, διαλεγόμενον τὸν ὑπὸ τῆς Χερου- δικῆς λειτουργίας ἀνυμνούμενον· δεῦτε, ἴδετε ὑπὸ γυ- ναικός συνερχόμενον τὸν ἐν δεξιᾷ τοῦ Πα- τρὸς καθεζόμενον· δεῦτε, ἴδετε τὸν ὑπὸ τῆς ἀσθενούσης γυναικός τους κρασπέδοις ψαυόμενον, τὸν ὑπὸ τῆς ἀσω μάτου φυσίως τῶν δυνάμεων προσκυνούμενον· δευτε, ἴδετε γεννηθέντα ώ; ἄνθρωπον, τὸν ὑπάρχοντα των αἰώνων ποιητήν· δεῦτε, οετε νηπιάζοντα τὸν πρή κατα βολής κόσμου υπάρχοντα· δεῦτε, ἴδετε, ὑπὸ ἀρχιερέων πειραζόμενον, τον ὑπὸ ἀγγέλων δορυφορούμενον· δεῦτε, όλα τα κτίσματα τὸν κτίσαντα βλέποντα· καὶ ὡς ἔστιν 68 ἡ ζωὴ ἐπὶ γῆς, πάντες ζήσατε· δεῦτε, πάντες θεωρο ρήθητε· δεῦτε, μικροὶ μετὰ τῶν μεγάλων συνέλθετε, οἱ πένητες μετὰ τῶν πλουσίων, οἱ δοῦλοι μετὰ τῶν χυ- ρίων, οἱ ἁμαρτωλοὶ μετὰ τῶν δικαίων, τὰ ἑρπετὰ καὶ τὰ τετράποδα μετὰ τῶν πετεινῶν, καὶ βλέπετε τὸν τί ζωὴν χαρισάμενον. Οἱ καιροὶ τοῦ χειμῶνος καὶ τα φθινοπώρου ἀλλάγητε, καὶ παρὰ φύσιν καρποφορήσατε, καὶ τὰς ἐπικαρπίας ἑαυτῶν προσκομίσατε τῷ ἐγκυμώ σαντι ὑμῶν τοὺς καρπούς· πάντα ποιήσατε, καὶ μυρίσατε τὴν θεότητα· ἢ τὰ ὑμέτερα προσαγάγετε θυμιάματα, ἢ παρ' ἐκείνου τρυγήσατε τὰ ἀρώματα. ὡς δὲ ἐν πᾶσι τούτοις παρωράθη τοῖς ἐγγόνοις ἡ γῆ, ἰδοὺ πάντα, καθὼς εἶπε, συνέτρεχον, καὶ οἱ ἔρημοι τόποι ἐβλάστη σαν, καὶ πολλὴν εὐωδίαν ἐδείξαντο· ἵνα την προφητείαν Ησαΐου τελέσωσι τὴν μελωδήσασαν· Αγαλλιάσθω ή ἔρημος, καὶ ἀνθείτω ὡς κρίνον, καὶ ὑποχωρήσει καὶ εὐωδιάσει τὰ ἔρημα τοῦ Ἰορδάνου. Τούτων οὕτω πραττομένων καλῶς, λοιπὸν καὶ ἡ θάλασσα αὐτὴ ἐπεθύ μησε τῆς εὐωδίας ἀπολαύειν, και ήρξατο δημοσιεύειν ἑαυτὴν, καὶ τῇ γῇ λέγουσα ἀντέβαλεν. Καί μοι λοιπὸν τὸν Κύριον παραχώρησον· μὴ γὰρ μόνον σὸς ἐστιν ὁ Δεσπότης, ὅτι ὅλη αὐτοῦ παρεδέξω τῆς θεότητος τὴν χάριν· παρακάλεσον αὐτὸν ἐλθεῖν πρός με, μήποτε ἐγὼ ερχομένη πρὸς αὐτὸν, ὅλον σου ἐξαφανίσω τὸ πρόσωπον. Εἰ μὴ γὰρ ἐπέγνων αὐτὸν, καὶ ἐδεδοίκειν τὸν ἐμὲ σφραγίσαντα καὶ πεδήσαντα ἀλύτοις δεσμοῖς, πάλαι ἂν ἐλθοῦσα ἔκαμψά σου τὰ πέρατα. Η οὐκ ἔγνως, ὅτι προ τιμοτέρα και προγενεστέρα σου κεχώρηκα; πρὸ τοῦ γὰρ σε φανῆναι, ἐγὼ ἐν ταῖς ἀβύσσοις εχόρευον. Απόδος μοι τὸν Δεσπότην τὸν ἴδιον, καθὼς ὁ προφήτης εἶπεν· Ότι αὐτοῦ ἐστιν ἡ θάλασσα, καὶ αὐτὸς ἐποίησεν αὐτήν· καὶ τότε ἐπήγαγε· Καὶ τὴν ξηρὰν αἱ χείρες αὐτοῦ ἔπλασαν. Σὺ οὖν ὕστερον επλάσθης. Ἐξηραμ μένη, μήτηρ κονιορτοῦ, ἀκορεστε, καὶ τάφε νεκρῶν, αἱμάτων, δολίων καὶ ἁμαρτημάτων οἶκος, τί τυραννείς τὴν πρεσβύτιδα σου, καὶ μόνη κατέχεις τὸν Κύριον; Απόδος μοι λοιπὸν αὐτὸν, ἵνα πληρωθῇ τὸ εἰρημένον, Ἐν τῇ θαλάσσῃ αἱ ὁδοί σου· ἀπόδος μοι τὸν ἴδιον πλαστουργόν, ἵνα [745] καὶ τοὺς ἐμοὺς κόλπους πλη ρώσῃ ἐν χάριτι. Καὶ οὕτω συνεχομένη παρὰ τῆς θαλάς- σης ἡ γῆ τῷ αὐτοῦ νεύματι, κοσμοφυσῶτα επόμπευε λέγουσα· Μὴ γάρ σου χείρων υπάρχω, ἐρεομένη, καὶ κεχαυνωμένη, καὶ ἀστατοῦσα, καὶ συρίζουσα, ἐπικρο- ρύητε καὶ χολέρας, πόας ἡνίοχε, καὶ ἀχρησίμευτε βίου, ἀλμυρονάματε καὶ δυσοδόχυτε, πορείαις ἀνεπίβατε, καταιγίδος σύμφυλε, τετραχυμμένη τοῖς λαίλαψιν· εἰ οἶσθα, ὡς σὺ ἔφης προτιμοτέρα εἶναι, ἐν σοὶ πρῶτον ἂν ἐσκήνωσεν ὁ Δεσπότης· νῦν δὲ τούτου φαίνεταί μου τὸ ἀξίωμα, ὅτι σου υπάρχω υπερέχουσα, ἐξότι ἐν ἐμοὶ πρῶτον τὰς ἀκτίνας ἀπέλυσε τῆς θεότητος. Τοσοῦτόν σου προτιμοτέρα καθέστηκα, ὅσον ἐγὼ μήτηρ ἀνθρώπων, καὶ σὺ ἑρπετῶν· ἐγὼ τῆς ἁγίας Παρθένου μήτηρ εἰμὶ, ἥτις τὸν Δεσπότην ἐξήνθησε· σὺ δὲ τοῦ πονηροῦ δρά κοντος, ὅστις ἐμπαίζει τα ζωά του εγώ είμι μήτηρ προφητῶν καὶ ἀποστόλων καὶ ἁγίων ἀνδρῶν· συ δὲ ἀγρίων καὶ πονηρῶν μήτηρ ἑρπετῶν, καὶ δυσπλοούντων φθορά· ἐγὼ παράδεισος καὶ ἐπικάρπιος ἔχουσα άνθη καὶ ἀρώματα, σὺ δὲ ἀνέμους καὶ λιμένας καὶ ἀταξίας. Εἰ ἦν ἐν ἐμοὶ τοῦ κατέχειν τὸν Κύριον, οὐκ ἂν παραγενέσθαι αὐτὸν πρὸς σὲ παρεχώρησα. Ως δὲ, τῶν τηνικαῦτα ἀντι- πραττόντων τῶν στοιχείων τοῖς νεύμασιν, ὁ πάντα πλη- ρῶν, καὶ πάντα οικονομῶν Κύριος πρὸς αὐτὴν τὴν θά λασσαν παραγίνεται, τοῖς ἁγίοις ίχνεσι δοξάσαι καὶ τιμῆσαι τῶν ὑδάτων τὴν ἤπειρον βουλόμενος, λοιπὸν ἡ θάλασσα τοὺς κόλπους ἁπλώσασα μετά πολλῆς χαρά; τὸν Κύριον ὑπεδέξατο λέγουσα· Δεῦτε, πάντα τα ζώα τὰ μικρὰ μετὰ τῶν μεγάλων, συνέλθετε τὰ ἐν τοῖς βά θεσιν, ἐπαναπλεύσατε τὸν ἐξ ἀρχῆς ὑμᾶς ἐνθρονιάσαντα, καὶ τὸ ζῆν ὑμῖν χαρισάμενον· πάντα τὰ ἐναντία τοῦ χειμώνος φιμώθητε πνεύματα, καὶ τοῦ παρόντος φρί- ξατε τὴν θεότητα· πᾶσαι αἱ καταιγίδες, λαίλαπες, ήσω χάσατε " τῆς δυναστείας τὸ μέγεθος πάντες οἱ ίνε μα καὶ χειμῶνες συστάλητε, καὶ πάντα τὰ κύματα ηρεμή σατε καὶ γαληνιάσατε, καὶ τὸν Κύριον τῆς ζωῆς καὶ τοῦ θανάτου μετὰ χαρᾶς ὑποδέξασθε. Τίς ἀναγγελεί μαι σήμερον, ὅτι πελαγοδάτην ἔχω ἐπιβάτην τὸν Κύριον; Μεγαλυνθείην ἀπὸ τῆς σήμερον, ότι Χερουβικὴ ἐγενό μην καθέδρα, καὶ Σεραφικές στιβάδας ἀνέλαβαν ότι τὸν ἐκεῖ καθεζόμενον ὧδε έχω βαδίζονταν τὸν ἐπὶ πτι- ρύγων ἀνέμων ἱπτάμενον, ἐν ταῖς νήσοις έχω στελλα

SPURIA. πηγαὶ ἐν Ἐδὲμ βρύουσιν, ὧδε δώδεκα μαθηταὶ ἐκ τοῦ ἡλίου τῆς δικαιοσύνης βάπτισμα πηγάζουσιν· ἐκεῖ ἑβδο μήκοντα στελέχη φοινίκων ἐδείχθησαν, ὧδε ἑβδομή κοντα μαθηταὶ τῶν ἀποστόλων ἐβλάστησαν· ἐκεῖ τὸ πιο κρανθὲν ὕδωρ ξύλον ἐγλύκανε, καὶ ὧδε τὸ πικρότατον τῶν ἁμαρτιῶν εἰς γλυκεῖαν χαρισμάτων πηγὴν τοῦ σταυροῦ τὸ ξύλον μετέβαλεν· ἐκεῖ ἡ σκηνὴ τοῦ μαρτυ ρίου ἡγιάσθη, ὧδε ἡ σκηνή του παστοφορίου ἐδοξάσθη· ἐκεῖ ἑαυτὸ ἐμελώδησε τους ὕμνους, καὶ ὧδε Παύλος ἐκελάδησε τὰς διδασκαλίας· ἐκεῖ Ηλίας ἐκ τῶν προ- φητῶν ἀνεδείχθη παρθένος, καὶ ὧδε ὁμοίως Ιωάννης ἐκ τῶν ἀποστόλων παρθένος· ἐκεῖ Ἠλίας ἐν τῷ ἁρματι ἐκάθησε τῷ πυρίνῳ, καὶ ὧδε Ἰωάννης ἐπὶ τὸ στῆθος ἀνέπεσε τοῦ Κυρίου. Ο γὰρ Θεὸς ἡμῶν πῦρ κατανα- λίσκον ἐστίν. Ἐκεῖ τρεῖς ἀνεδείχθησαν μεγάλοι, ἔχοντες τοῦ Σωτῆρος τὸ ὄνομα, τῆς ἐνδόξου Τριάδος δηλοῦντες τὸν χαρακτήρα, οἱ τρεῖς ἅγιοι δυνατοί. Οὐ γὰρ ἁπλῶς ἦσαν τῶν τυχόντων, οὐδὲ τῶν ἀγεννών, Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ἰωσεδὲν ὁ μέγας ἐν ἱερεῦσιν· ἔπειτα οἱ τρεῖς ἀξιόπιστοι μάρτυρες τὸν ὑπογραμμὸν σεμνύνουσι τῆς ἁγίας Τριάδος. Έλκεται δέ μου ἀληθῶς ἡ διάνοια καὶ εἰς ἕτερα ἐκπηδῆσαι, εἰς σωτήριον πίστιν. Οὐ γὰρ ἀφίσταμαι τοῦ προφήτου λέγοντος· Εμνήσθην τοῦ Θεοῦ, καὶ ηύ φράνθην ἐν ἡ πανάρετος Σοφία ἐν τοῖς ᾄσμασιν ανακηρύσσει· Εξεγείρου, βορρᾶ, καὶ ἔρχου, τότε, διάπνευσον κῆπόν μου, καὶ ῥευσάτωσαν αρώματα. Αρα τίς ἐστιν ὁ βορρᾶς, ἡ ὁ νότος; ή τίς ἐστιν ὁ τῆς ποῦ; ἢ τίνα τὰ ἐν τῷ κήπῳ φυτά; ἢ τίνα τὰ ἀρώματα τὰ ῥέοντα; Ἐγὼ τοῦτο εἶναι οἶμαι, ὡς ἑρμηνεύει ἡ Γραφή, βορράν εἶναι τὴν ἁγίαν Παρθένον, νότον τὸν Σωτήρα του κόσμου, φυτὰ τοὺς ἁγίους μάρτυρας καὶ ἀποστόλους, πηγὴν ἄρδουσαν τὸν κῆπον τὸ βάπτισμα τοῦ Σωτῆρος, φύλακα του κήπου τοῦ σταυροῦ τὴν σφραγίδα, ἀρώματα εἶναι τὰ ἰάματα καὶ τὰ χαρίσματα τοῦ Σωτῆρος. Τοῦτο οὖν ἐστιν· Εξεγείρου, βορρά, τουτέστιν, ἡ Παρθένος ἐκ τῆς Γαλιλαίας· καὶ ἔργου, νότε δεύρο, Χριστέ, ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἀπὸ μεσημβρίας, καὶ ἔμπνευσον εἰς τὴν ἁγίαν Παρθένον· διαπνευσον εἰς τὸν κόσμον, καὶ ἐξέγειρον τοὺς ἁγίους μάρτυρας, καὶ ἀποστόλους, καὶ ῥευσάτωσαν τὰ ἀρώματα ἐπὶ τοὺς ἀσθε νεῖς καὶ πεπλανημένου;. Ταῦτα τὰ ἀρώματα εἰς δια φόρους πήγνυται χάριτας, καὶ γίνεται τοῖς ἀσθενοῦσιν ὑγιείας τεκμήριον, τοῖς πεπλανημένοις ἐπιστροφῆς Ελεγχος, τοῖς ἁμαρτωλοῖς μετανοίας [746] συνήγορος, τοῖς δικαίοις εὐρωστίας βοήθημα. Πῶς οὖν ἐπαξίως ὑμνήσωμεν τῶν ιαμάτων τὰ ἰάματα, τὴν ζωοποιόν ἐλπίδα, τὴν ἐπίγειον ζωήν, τὴν οὐράνιον σωτηρίαν; Πῶς ἐμυρίζετο ἡ γῆ, ὅτε ταῦτα ἔῤῥεον τὰ ἀρώματα ; πῶς δὲ πάλιν ἡ γῆ ἔφερε τὰ ἴδια θυμιάματα; καὶ τῷ Δεσπότῃ μετά φόβου προσφέρουσα ἔλεγε· Σύ, φησί, Δέσποτα, παρέχεις τὰ οὐράνια ἀρώματα, κἀγὼ τὰ ἐπίσ γεια τῶν θυμιαμάτων προσφέρω τῇ σῇ θεότητι· σὺ, Δέσποτα, μυρίζεις μου τὰ νῶτα τοῖς ἁγίας σου καὶ παναχράντοις ίχνεσι, κἀγὼ μύρα σκιρτώσα προσφέρω τοι. Εἶτα ἐπ' ἀμφοτέροις τούτοις τοῖς ἀπασιν εὐφραινο μένη ἡ γῆ πρὸς τὴν σύνδουλον ἅπασαν κτίσιν ἐβόα· Δεῦτε, συνάχθητε πάντες οἱ ἔγγονοί μου, καὶ ἴδετε ἐπὶ γῆς τὸν ἐν οὐρανοῖ; δοξαζόμενον· δεῦτε, βλέπετε ἐν ἀγκάλαις γυναικός βασταζόμενον τὸν ἐπὶ τῶν Χερουβίμ καθεζόμενον· δεῦτε, ἴδετε γαλακτοτροφούμενον, τὴν ἐποχετεύοντα γάλα ταῖς θηλείαις· δεῦτε, ἴδετε ἐν γαστρὶ Παρθένου χωρούμενον, τὸν ἐν οὐρανοῖς μὴ χωρούμενον δεῦτε, ἴδετε παρά μητρός τροφὴν λαμβάνοντα, τὸν τὰ πέρατα διατρέφοντα· δεῦτε, ετε διδασκάλοις παραδι δόμενον, τὸν διδασκάλους παιδεύοντα· δεῦτε, ἴδετε ὑπὸ ἀνθρώπων πειραζόμενον, τὸν ὑπὸ ἀγγέλων δοξαζόμε νον· δεῦτε, ἴδετε εἰς τὸν οἶκον Ζακχαίου εισερχόμενον, τὸν ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν καθεζόμενον· δεῦτε, βλέπετε μετὰ τῆς Χαναναία, διαλεγόμενον τὸν ὑπὸ τῆς Χερου- δικῆς λειτουργίας ἀνυμνούμενον· δεῦτε, ἴδετε ὑπὸ γυ- ναικός συνερχόμενον τὸν ἐν δεξιᾷ τοῦ Πα- τρὸς καθεζόμενον· δεῦτε, ἴδετε τὸν ὑπὸ τῆς ἀσθενούσης γυναικός τους κρασπέδοις ψαυόμενον, τὸν ὑπὸ τῆς ἀσω μάτου φυσίως τῶν δυνάμεων προσκυνούμενον· δευτε, ἴδετε γεννηθέντα ώ; ἄνθρωπον, τὸν ὑπάρχοντα των αἰώνων ποιητήν· δεῦτε, οετε νηπιάζοντα τὸν πρή κατα βολής κόσμου υπάρχοντα· δεῦτε, ἴδετε, ὑπὸ ἀρχιερέων πειραζόμενον, τον ὑπὸ ἀγγέλων δορυφορούμενον· δεῦτε, όλα τα κτίσματα τὸν κτίσαντα βλέποντα· καὶ ὡς ἔστιν 68 ἡ ζωὴ ἐπὶ γῆς, πάντες ζήσατε· δεῦτε, πάντες θεωρο ρήθητε· δεῦτε, μικροὶ μετὰ τῶν μεγάλων συνέλθετε, οἱ πένητες μετὰ τῶν πλουσίων, οἱ δοῦλοι μετὰ τῶν χυ- ρίων, οἱ ἁμαρτωλοὶ μετὰ τῶν δικαίων, τὰ ἑρπετὰ καὶ τὰ τετράποδα μετὰ τῶν πετεινῶν, καὶ βλέπετε τὸν τί ζωὴν χαρισάμενον. Οἱ καιροὶ τοῦ χειμῶνος καὶ τα φθινοπώρου ἀλλάγητε, καὶ παρὰ φύσιν καρποφορήσατε, καὶ τὰς ἐπικαρπίας ἑαυτῶν προσκομίσατε τῷ ἐγκυμώ σαντι ὑμῶν τοὺς καρπούς· πάντα ποιήσατε, καὶ μυρίσατε τὴν θεότητα· ἢ τὰ ὑμέτερα προσαγάγετε θυμιάματα, ἢ παρ' ἐκείνου τρυγήσατε τὰ ἀρώματα. ὡς δὲ ἐν πᾶσι τούτοις παρωράθη τοῖς ἐγγόνοις ἡ γῆ, ἰδοὺ πάντα, καθὼς εἶπε, συνέτρεχον, καὶ οἱ ἔρημοι τόποι ἐβλάστη σαν, καὶ πολλὴν εὐωδίαν ἐδείξαντο· ἵνα την προφητείαν Ησαΐου τελέσωσι τὴν μελωδήσασαν· Αγαλλιάσθω ή ἔρημος, καὶ ἀνθείτω ὡς κρίνον, καὶ ὑποχωρήσει καὶ εὐωδιάσει τὰ ἔρημα τοῦ Ἰορδάνου. Τούτων οὕτω πραττομένων καλῶς, λοιπὸν καὶ ἡ θάλασσα αὐτὴ ἐπεθύ μησε τῆς εὐωδίας ἀπολαύειν, και ήρξατο δημοσιεύειν ἑαυτὴν, καὶ τῇ γῇ λέγουσα ἀντέβαλεν. Καί μοι λοιπὸν τὸν Κύριον παραχώρησον· μὴ γὰρ μόνον σὸς ἐστιν ὁ Δεσπότης, ὅτι ὅλη αὐτοῦ παρεδέξω τῆς θεότητος τὴν χάριν· παρακάλεσον αὐτὸν ἐλθεῖν πρός με, μήποτε ἐγὼ ερχομένη πρὸς αὐτὸν, ὅλον σου ἐξαφανίσω τὸ πρόσωπον. Εἰ μὴ γὰρ ἐπέγνων αὐτὸν, καὶ ἐδεδοίκειν τὸν ἐμὲ σφραγίσαντα καὶ πεδήσαντα ἀλύτοις δεσμοῖς, πάλαι ἂν ἐλθοῦσα ἔκαμψά σου τὰ πέρατα. Η οὐκ ἔγνως, ὅτι προ τιμοτέρα και προγενεστέρα σου κεχώρηκα; πρὸ τοῦ γὰρ σε φανῆναι, ἐγὼ ἐν ταῖς ἀβύσσοις εχόρευον. Απόδος μοι τὸν Δεσπότην τὸν ἴδιον, καθὼς ὁ προφήτης εἶπεν· Ότι αὐτοῦ ἐστιν ἡ θάλασσα, καὶ αὐτὸς ἐποίησεν αὐτήν· καὶ τότε ἐπήγαγε· Καὶ τὴν ξηρὰν αἱ χείρες αὐτοῦ ἔπλασαν. Σὺ οὖν ὕστερον επλάσθης. Ἐξηραμ μένη, μήτηρ κονιορτοῦ, ἀκορεστε, καὶ τάφε νεκρῶν, αἱμάτων, δολίων καὶ ἁμαρτημάτων οἶκος, τί τυραννείς τὴν πρεσβύτιδα σου, καὶ μόνη κατέχεις τὸν Κύριον; Απόδος μοι λοιπὸν αὐτὸν, ἵνα πληρωθῇ τὸ εἰρημένον, Ἐν τῇ θαλάσσῃ αἱ ὁδοί σου· ἀπόδος μοι τὸν ἴδιον πλαστουργόν, ἵνα [745] καὶ τοὺς ἐμοὺς κόλπους πλη ρώσῃ ἐν χάριτι. Καὶ οὕτω συνεχομένη παρὰ τῆς θαλάς- σης ἡ γῆ τῷ αὐτοῦ νεύματι, κοσμοφυσῶτα επόμπευε λέγουσα· Μὴ γάρ σου χείρων υπάρχω, ἐρεομένη, καὶ κεχαυνωμένη, καὶ ἀστατοῦσα, καὶ συρίζουσα, ἐπικρο- ρύητε καὶ χολέρας, πόας ἡνίοχε, καὶ ἀχρησίμευτε βίου, ἀλμυρονάματε καὶ δυσοδόχυτε, πορείαις ἀνεπίβατε, καταιγίδος σύμφυλε, τετραχυμμένη τοῖς λαίλαψιν· εἰ οἶσθα, ὡς σὺ ἔφης προτιμοτέρα εἶναι, ἐν σοὶ πρῶτον ἂν ἐσκήνωσεν ὁ Δεσπότης· νῦν δὲ τούτου φαίνεταί μου τὸ ἀξίωμα, ὅτι σου υπάρχω υπερέχουσα, ἐξότι ἐν ἐμοὶ πρῶτον τὰς ἀκτίνας ἀπέλυσε τῆς θεότητος. Τοσοῦτόν σου προτιμοτέρα καθέστηκα, ὅσον ἐγὼ μήτηρ ἀνθρώπων, καὶ σὺ ἑρπετῶν· ἐγὼ τῆς ἁγίας Παρθένου μήτηρ εἰμὶ, ἥτις τὸν Δεσπότην ἐξήνθησε· σὺ δὲ τοῦ πονηροῦ δρά κοντος, ὅστις ἐμπαίζει τα ζωά του εγώ είμι μήτηρ προφητῶν καὶ ἀποστόλων καὶ ἁγίων ἀνδρῶν· συ δὲ ἀγρίων καὶ πονηρῶν μήτηρ ἑρπετῶν, καὶ δυσπλοούντων φθορά· ἐγὼ παράδεισος καὶ ἐπικάρπιος ἔχουσα άνθη καὶ ἀρώματα, σὺ δὲ ἀνέμους καὶ λιμένας καὶ ἀταξίας. Εἰ ἦν ἐν ἐμοὶ τοῦ κατέχειν τὸν Κύριον, οὐκ ἂν παραγενέσθαι αὐτὸν πρὸς σὲ παρεχώρησα. Ως δὲ, τῶν τηνικαῦτα ἀντι- πραττόντων τῶν στοιχείων τοῖς νεύμασιν, ὁ πάντα πλη- ρῶν, καὶ πάντα οικονομῶν Κύριος πρὸς αὐτὴν τὴν θά λασσαν παραγίνεται, τοῖς ἁγίοις ίχνεσι δοξάσαι καὶ τιμῆσαι τῶν ὑδάτων τὴν ἤπειρον βουλόμενος, λοιπὸν ἡ θάλασσα τοὺς κόλπους ἁπλώσασα μετά πολλῆς χαρά; τὸν Κύριον ὑπεδέξατο λέγουσα· Δεῦτε, πάντα τα ζώα τὰ μικρὰ μετὰ τῶν μεγάλων, συνέλθετε τὰ ἐν τοῖς βά θεσιν, ἐπαναπλεύσατε τὸν ἐξ ἀρχῆς ὑμᾶς ἐνθρονιάσαντα, καὶ τὸ ζῆν ὑμῖν χαρισάμενον· πάντα τὰ ἐναντία τοῦ χειμώνος φιμώθητε πνεύματα, καὶ τοῦ παρόντος φρί- ξατε τὴν θεότητα· πᾶσαι αἱ καταιγίδες, λαίλαπες, ήσω χάσατε " τῆς δυναστείας τὸ μέγεθος πάντες οἱ ίνε μα καὶ χειμῶνες συστάλητε, καὶ πάντα τὰ κύματα ηρεμή σατε καὶ γαληνιάσατε, καὶ τὸν Κύριον τῆς ζωῆς καὶ τοῦ θανάτου μετὰ χαρᾶς ὑποδέξασθε. Τίς ἀναγγελεί μαι σήμερον, ὅτι πελαγοδάτην ἔχω ἐπιβάτην τὸν Κύριον; Μεγαλυνθείην ἀπὸ τῆς σήμερον, ότι Χερουβικὴ ἐγενό μην καθέδρα, καὶ Σεραφικές στιβάδας ἀνέλαβαν ότι τὸν ἐκεῖ καθεζόμενον ὧδε έχω βαδίζονταν τὸν ἐπὶ πτι- ρύγων ἀνέμων ἱπτάμενον, ἐν ταῖς νήσοις έχω στελλα

695 IN ILLUD, MEMOR FUI DEI, ETC. 696 μενον· τὸν ἐπάνω τοσούτων ὑψηλῶν καὶ μετεώρων στερεωμάτων ὑψούμενον, ἐπὶ τῆς ἐμῆς ἀγλαΐστοῦ χώρας τοῦτον ἔχω πεζεύοντα. Νῦν οὐκ ἔτι προσαγορεύομαι θάλασσα, ἀλλὰ κολυμβήθρα οὐράνιος· νῦν ἐγενόμην λύχνος, σφόδρα ἀστράπτουσα, οὐράνιος· νῦν ἐγενόμην πηγὴ ἰάματα βρύουσα· νῦν ἐγενόμην ἥλιος, ἀκτῖνας αὐγάζουσα· νῦν ἐγενόμην οὐρανὸς μαρμαρυγὰς ἀποβάλλων, οὐ τὰ τῆς φύσεως ὑποβάλλουσα, ἀλλὰ νάματα τῆς χάριτος βρύουσα. Ὡς δὲ πᾶσα ἡ κτίσις ἠγάλλετο, ὁμοῦ καὶ γῆ καὶ τὰ ὑπ’ οὐρανὸν ἐφαιδρύνοντο χάριτι. Οἱ γὰρ πεπλανημένοι ἐπέστρεφον, οἱ ἁμαρτωλοὶ μετενόουν, οἱ ἀσεβεῖς εὐσέβουν, οἱ νοσοῦντες ὑγίειαν μετελάμβανον, οἱ νεκροὶ εἰς ζωὴν ἐργαστήριον, οἱ ζῶντες εἰς θεότητος πρόσωπον. Ὡς δὲ οἱ δαίμονες ἐδιώκοντο, καὶ ἡ νόσος ἐμαραίνετο, καὶ ὁ θάνατος κατῃσχύνετο λοιπὸν καὶ οἱ ἐν τῷ ᾅδῃ ὑπὸ τοῦ ἐχθροῦ κατεχόμενοι ἀκοὴν περὶ αὐτοῦ δεξάμενοι, ἰδεῖν τὴν δόξαν ἐσπούδαζον, καὶ λυθῆναι τῶν δεσμῶν ἱκέτευον. Ὡς δὲ εἶδεν ὁ τῆς ἀπωλείας προαγέτης καὶ ἄρχων τοῦ σκότους τὰ ὧδε αὐτὸν κατορθώσαντα, καὶ ἕτοιμον πορθῆσαι τὰ τοῦ ᾅδου βασίλεια, πρὸς τοὺς ἐκεῖ φρουροῦντας ὁ Πονηρὸς ηὐτομόλησε δαίμονας λέγων· ὅτι Ὑποκάτω τῆς γῆς ἔρχεται ὁ ὑποκάτω τοῦ οὐρανοῦ σωφρονήσας, τὰ πέρατα ἔρχεται σκυλεῦσαι, καὶ αἰχμαλωτεῦσαι ἡμῶν τὰ ταμιεῖα τὰ ἄδηλα. Ἀποκριθέντες δὲ λέγουσι πρὸς αὐτὸν οἱ ἀλάστορες· Καὶ τίς ἐστί σου ἰσχυρότερος; οὐκ ἔλεγες, Οὐκ ἔστι μου δυνατώτερος ὁ ἐμοὶ ἀντιταττόμενος; Νῦν ἐδειλίασας παρ’ ἐκείνου λυφούμενος; Τέως πείρασον πολεμῆσαι· θάρσησον, καὶ εὑρήσεις αὐτὸν κατὰ πάντα ἡττώμενον. Ὁ δὲ, Ἐπείρασα, φησὶ, καὶ ἐδοκίμασα, καὶ πάντοθέν μου τὰς δυναστείας ἐκράτησεν· εἰς τὴν ἔρημον αὐτὸν ἐπολέμησα, καὶ ἔρημόν με πάντοθεν ἀπέδειξεν. Οὔτε πρὸς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ ἴσχυσα· [746] τὴν αὐτὴν γὰρ δόξαν κἀκείνους ὑστέρησεν. Οἱ δὲ πρὸς αὐτόν· Τέως εἴσελθε ἔσωθεν, καὶ τὰς χαλκᾶς πύλας ἀπόκλεισον, καὶ τοὺς σιδηροῦς μοχλοὺς καθείρξωμεθα, καὶ τὰ βέλη ἡμῶν εὐτρεπίσωμεν. Ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα κραζόντων τῶν πονηρῶν, ἰδοὺ δὴ καὶ ὁ Κύριος μετὰ πυροφόρων στρατιῶν παραγίνεται. Ἀνοίξατέ μοι πύλας, οἱ τῶν δαιμόνων ἄρχοντες· εἰσελεύσεται γὰρ ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης. Οἱ δὲ ἔνδοθεν ὑπάρχοντες ἐτόλμων, καὶ ἀποκρίνοντες· Τίς ἐστιν οὗτος ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης, Κύριος κραταιὸς καὶ δυνατὸς ἐν πολέμῳ. Ὁ δὲ στρατηγὸς τῶν δαιμόνων ἔλεγεν αὐτοῖς ἔνδοθεν· Οὐκ εἶπον ὑμῖν ὅτι κραταιός ἐστι καὶ δυνατὸς ἐν πολέμῳ, καὶ ἰσχυρὸς ἐν ἰσχύϊ; Οἱ δὲ ἄγγελοι ἐσπουδάζον· Ἄρατε πύλας, πρὶν αὐτὰς συντρίψωμεν, καὶ τοὺς μοχλοὺς κατεάξωμεν· μετ’ εἰρήνης ἀνοίξατε, πρὶν μετ’ ὀργῆς εἰσέλθωμεν. Ἄρατε πύλας, οἱ ἄρχοντες τοῦ ᾅδου, καὶ εἰσελεύσεται ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης. Οἱ δὲ φόβῳ συνεχόμενοι ὡς ἀμφέβαλλον ῥήμασι· Τίς ἐστιν οὗτος ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης; αὐτοὶ ἀπεκρίναντο· Κύριός ἐστι τῶν δυνάμεων, τῶν ἄνω καὶ τῶν κάτω Δεσπότης. Καὶ ὡς ἐστασίαζον, μὴ ἀνοίγοντες τρόμῳ παιδευόμενοι, νεύματι τῆς θεότητος εὐθέως αἱ πύλαι συνετρίβησαν, καὶ οἱ μοχλοὶ κατεάγησαν, καὶ ἐπληρώθη τῆς προφητείας τὸ κήρυγμα τὸ πρὸ τοσούτων γενεῶν σαλπιζόμενον, ὅτι Συνέτριψε πύλας χαλκᾶς, καὶ μοχλοὺς σιδηροῦς συνέθλασεν. Εἶτα ἐν ἀπορίᾳ γενόμενοι οἱ τῆς λοιδορίας ἐργάται, εἶπαν οἱ ἄνομοι. Ἔχοντες τὰ βέλη καὶ τὰς ῥομφαίας, ἐφορμήσωμεν αὐτῷ. Ὁ δὲ τὰς πύλας συγκλάσας, κἀκείνους συνέτριψε, καὶ ἐπλήρωσε τὰς δύο κηρυττούσας προφητείας· Κύριος συντρίβων πολέμους, Κύριος ὄνομα αὐτῷ. Ἐκεῖ συνέτριψε τὰ κράτη τῶν τόξων, ὅπλον καὶ ῥομφαίαν καὶ πόλεμον. Ὡς δὲ εἶδον οἱ κατάκλειστοι τὸ φῶς τῆς ἀϊδίου ζωῆς, ἀνεβόησαν λέγοντες· Φωτίζεις σὺ θαυμαστῶς ἀπὸ ὀρέων αἰωνίων. Ὄρεα ἐκάλουν τὰ τοῦ ᾅδου στερεώματα. Ἐταράχθησαν πάντες οἱ ἀσύνετοι τῇ καρδίᾳ· τουτέστιν, ἐξέστησαν οἱ διαβολικοὶ ἄρχοντες· Ὕπνωσαν ὕπνον αὐτῶν, καὶ οὐχ εὗρον οὐδέν. Ἀπενεκρώθησαν γὰρ ὑπὸ τοῦ Κυρίου, καὶ ἃ εἶχον ἐν ταῖς χερσὶν αὐτῶν ἀπώλεσαν, καὶ οὐχ εὗρον οὐδέν. Ἀπὸ ἐπιτιμήσεώς σου, ὁ Θεὸς Ἰακὼβ, ἐνύσταξαν οἱ ἐπιβεβηκότες τοῖς ἵπποις. Ἵππους λέγει τὰς ψυχὰς τῶν κατεχομένων, καὶ ἐπιβάτας τοὺς πονηροὺς δαίμονας, δαίμονας τοὺς ἀνελεήμονως παιδεύοντας τὰς τῶν ἀνθρώπων ψυχάς. Ἐνύσταξαν καὶ ἀπενεκρώθησαν. Τότε ὡς εἶδον τῶν ψυχῶν τὴν σωτηρίαν, καὶ τὴν ἰδίαν ἀπώλειαν, τὴν αὐτῶν ἐλευθερίαν, καὶ τὴν ἑαυτῶν δουλείαν, αὐτοὺς ἀπολυομένους, καὶ ἑαυτοὺς ἀλύτοις δεσμοῖς κατεχομένους, ἀνεβόησαν μετὰ ἰσχυρᾶς κραυγῆς· Σὺ φοβερὸς εἶ, καὶ τίς ἀντιστήσεταί σοι κατὰ πρόσωπον; Μαστιγοῦντας ψυχὰς ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἠκόντισας κρίσιν ἐφ’ ἡμᾶς δικαίαν· οὐ γὰρ ἐκρίνομεν δικαίως· διὰ τοῦτο κρινόμεθα, διὰ τοῦτο φειδοῦς οὐ τυγχάνομεν. Ἀνίλεως γὰρ ἡ κτίσις τῷ μὴ ποιήσαντι ἔλεον. Κατέκλεισεν αὐτοὺς εἰς τὰ ταμιεῖα τοῦ ᾅδου, ὑπὸ ὀσμῆς δρακόντων κολαζομένους, δήσας αὐτοὺς δεσμοῖς ἀλύτοις. Λαβὼν δὲ τὰς ψυχὰς πάσας συνῆξεν ὁ Κύριος, καὶ τὴν προφητείαν Ἱερεμίου ἐπλήρωσε. Συνήγαγε πέρδιξ ἃ οὐκ ἔτεκεν. Ἂς γὰρ ὁ ἐχθρὸς κατήγαγεν εἰς τὸν ᾅδην, ταύτας ὁ Κύριος συνήγαγεν· ἃς ἐκεῖ ἔτεκεν ὁ διάβολος, μᾶλλον δὲ διεσκόρπισε, ταύτας συνήγαγεν ὁ Χριστός. Ἀνάστητε, εἶπεν ὁ Κύριος, καὶ ἀναβῶμεν εἰς τὸν οὐρανόν. Τοῦτο δὲ ὅλον γέγονε πληροῦν τῆς προφητείας τὸ αἴνιγμα, Ἀνάστητε, καὶ ἀναβῶμεν εἰς τὸ ὄρος· τουτέστιν, εἰς τὴν οὐράνιον Ἱερουσαλήμ. Αἱ κάτω πύλαι ἠνοίγησαν, μᾶλλον δὲ συνετρίβησαν· ἀνάγκη λοιπὸν ἀνοιγῆναι καὶ τὰς ἄνω πύλας τῶν οὐρανῶν· καὶ γὰρ καὶ οἱ ἄνω πυλωροὶ ἀγνοοῦντες ἐκώλυον. Ὡς γὰρ κατῆλθεν, οὐκ ἔγνωσαν· διὰ τοῦτο ἀνερχόμενον αὐτὸν οὐκ ἐγνώρισαν, καὶ τέως τρακτεύειν ἐπεχείρουν (εἶχε γὰρ μεθ’ ἑαυτοῦ τὰς ψυχὰς ὁ Κύριος, ἃς ἐλυτρώσατο, καὶ τὸν λῃστὴν, μᾶλλον δὲ μαθητὴν), λέγοντες· Τίς ἐστιν ὁ μετὰ τοσαύτης παρατάξεως ἐρχόμενος; Οἱ δὲ προαγοντες ἄγγελοι ἐσήμαινον τῆς [747] θεότητος τὸ ἀξίωμα. Οἱ δὲ οὐκ ἠπείγοντο, ἀγνοίᾳ τρυχόμενοι· Καὶ εἰ ὁ Κύριος ἐστὶν ἀνερχόμενος, πῶς οὐκ ἔγνωμεν αὐτὸν κατερχόμενον; μὴ γὰρ καὶ ἄλλοτε οὐ κατέβη, καὶ τὴν κιβωτὸν διετάξατο ἐπὶ τοῦ Νῶε; ἐπὶ τοῦ Ἀβραὰμ εἰς τὴν σκηνὴν παρεγένετο, ἐπὶ τοῦ Ἰακὼβ ἐν τῇ κλίμακι, ἐπὶ τοῦ Ἰὼβ διὰ λαίλαπος καὶ νέφους ὡμίλησεν, ἐπὶ τοῦ Μωϋσέως εἰς τὸ ὄρος Σινᾶ, ἐπὶ Ἰησοῦ εἰς Ἱεριχὼ, ἐπὶ Ἠλία εἰς τὸ σπήλαιον. Καὶ οὐκ ἔστι γενεὰ, ὅπου οὐ κατέβη, καὶ οὐκ ἔλαθεν ἡμᾶς. Καὶ νῦν, ὡς λέγεται, εἰ ὁ Κύριος πάρεστιν ἀνερχόμενος, πῶς οὐκ ἔγνωμεν αὐτὸν κατερχόμενον; Ἀπεκρίθησαν οἱ προάγοντες· Αὐτός ἐστιν ὁ τότε κατερχόμενος· ἵνα μὴ γνωρισθῇ ἀνερχόμενος, δουλικὴν εἰκόνα ἐφόρησεν, ἵνα μὴ γνῶτε δεσποτικὴν μεγαλοπρέπειαν. Καὶ μάθετε Δεσποτικὸν μυστήριον, καὶ σόφισμα Κυριακὸν, καὶ μὴ κωλύσητε φιλανθρωπίας πρόθεσιν. Εἰ γὰρ ἐγνώκατε αὐτὸν ἐν ταπεινώσει πολλῇ κατερχόμενον χάριν τοῦ πλάσματος, ἐκωλύετε τὴν κατάβασιν καὶ ἀπεστερεῖτε τῆς σωτηρίας τὸν ἄνθρωπον, καὶ δίχα τῆς ἄνω βασιλείας λοφούμενον. Νῦν ἀνοίξατε, γονυπετήσατε. Εἶτα ἀποκρίνονται καὶ αὐτοί· Εἰ μὴ φωνῆς αὐτοῦ θείας ἀκούσωμεν, οὐκ ἄν τὰς θύρας ἀνοίξομεν. Οὐδεὶς γὰρ διαβαίνει ἔνθεν ἀκάθαρτος. Αὕτη γὰρ, φησὶν, ἡ πύλη τοῦ Κυρίου· δίκαιοι εἰσελεύσονται ἐν αὐτῇ. Τότε ὁ Κύριος φωνῇ τιμίᾳ ἐλάλησεν· Ἐγώ εἰμι ὁ ζητούμενος, ἀνοίξατέ μοι πύλας δικαιοσύνης· εἰσελθὼν ἐν αὐταῖς ἐξομολογήσομαι τῷ Κυρίῳ· τουτέστιν, Ἅ ἔπραξα καὶ πέπονθα, ὅσα ἐποίησα καλὰ καὶ ἀπείληφα κακά. Ἀπαγγελῶ τῶν δικαίων τὰ τεκμήρια, τῶν ἰάσεων τὰ χαρίσματα, τῶν πράξεων τὰ κατορθώματα. Ἀνοίξατέ μοι πύλας δικαιοσύνης· εἰσελθὼν ἐν αὐταῖς ἐξομολογήσομαι τῷ Κυρίῳ. Τότε γνόντες τοῦ ἀχράντου φωνὴν Δεσποτικὴν, οἱ τὰς πύλας κατέχοντες, μετὰ φόβου εἰς προσκύνησιν ἐξήλθοσαν· Οὐκ οἴδαμέν σε, Δέσποτα, κατερχόμενον, προσκυνοῦμέν σε ἀνερχόμενον. Εἶτα αὐτὸ; παρερχόμενος ἀναντιῤῥήτως, καὶ οἱ ἀκόλουθοι. Οἱ δὲ τοὺς ὄπισθεν εἰσερχομένους ἐκώλυον λέγοντες· Αὗται αἱ πύλαι τοῦ Κυρίου· δίκαιοι εἰσελεύσονται ἐν αὐταῖς· μὴ καὶ ἄδικοι; ὧδε μοιχοὶ καὶ τελῶναι καὶ ἅρπαγες· ἵνα τί τοῦτο πράττεται παρὰ τῆς σῆς ἁγιότητος; Ταύτας τὰς πύλας σὺ ἐκύρωσας, σὺ πυλωροὺς ἡμᾶς κατέστησας, σὺ νόμον ἡμῖν ἐδογμάτισας, ὅτι Αὗται αἱ πύλαι τοῦ Κυρίου· δίκαιοι εἰσελεύσονται ἐν αὐταῖς. Οὐχὶ λέλεκται περὶ σοῦ, ὅτι Πρόσταγμα ἔθετο, καὶ οὐ παρελεύσεται; Εἶπας γὰρ, Μόνοι δίκαιοι εἰσελεύσονται· μὴ καὶ ἄδικοι; ὧδε μοιχοὶ καὶ τελῶναι προσάγονται, ὧδε μάγοι καὶ λῃσταὶ καὶ ἅρπαγες εἰσέρχονται; Κἂν πρῶτον δικαίους εἰσάγαγε, καὶ κατόπιν ἁμαρτωλοὺς χειραγώγησον. Ἔσθ’ ὅτε πάντας τούτους εἰσάγεις· δῆλον ὅτι μετενόησαν· τοῦτον δὲ τὸν λῃστὴν διὰ τί πρὸ πάντων εἰσάγεις εἰς τὰ ἄνω βασίλεια; ποῦ μετέγνω, ποῦ μετενόησεν; οὐ μίαν ἡμέραν ἐν τῇ ζωῇ αὐτοῦ δι-

695 IN ILLUD, MEMOR FUI DEI, ETC. 696 μενον· τὸν ἐπάνω τοσούτων ὑψηλῶν καὶ μετεώρων στερεωμάτων ὑψούμενον, ἐπὶ τῆς ἐμῆς ἀγλαΐστοῦ χώρας τοῦτον ἔχω πεζεύοντα. Νῦν οὐκ ἔτι προσαγορεύομαι θάλασσα, ἀλλὰ κολυμβήθρα οὐράνιος· νῦν ἐγενόμην λύχνος, σφόδρα ἀστράπτουσα, οὐράνιος· νῦν ἐγενόμην πηγὴ ἰάματα βρύουσα· νῦν ἐγενόμην ἥλιος, ἀκτῖνας αὐγάζουσα· νῦν ἐγενόμην οὐρανὸς μαρμαρυγὰς ἀποβάλλων, οὐ τὰ τῆς φύσεως ὑποβάλλουσα, ἀλλὰ νάματα τῆς χάριτος βρύουσα. Ὡς δὲ πᾶσα ἡ κτίσις ἠγάλλετο, ὁμοῦ καὶ γῆ καὶ τὰ ὑπ’ οὐρανὸν ἐφαιδρύνοντο χάριτι. Οἱ γὰρ πεπλανημένοι ἐπέστρεφον, οἱ ἁμαρτωλοὶ μετενόουν, οἱ ἀσεβεῖς εὐσέβουν, οἱ νοσοῦντες ὑγίειαν μετελάμβανον, οἱ νεκροὶ εἰς ζωὴν ἐργαστήριον, οἱ ζῶντες εἰς θεότητος πρόσωπον. Ὡς δὲ οἱ δαίμονες ἐδιώκοντο, καὶ ἡ νόσος ἐμαραίνετο, καὶ ὁ θάνατος κατῃσχύνετο λοιπὸν καὶ οἱ ἐν τῷ ᾅδῃ ὑπὸ τοῦ ἐχθροῦ κατεχόμενοι ἀκοὴν περὶ αὐτοῦ δεξάμενοι, ἰδεῖν τὴν δόξαν ἐσπούδαζον, καὶ λυθῆναι τῶν δεσμῶν ἱκέτευον. Ὡς δὲ εἶδεν ὁ τῆς ἀπωλείας προαγέτης καὶ ἄρχων τοῦ σκότους τὰ ὧδε αὐτὸν κατορθώσαντα, καὶ ἕτοιμον πορθῆσαι τὰ τοῦ ᾅδου βασίλεια, πρὸς τοὺς ἐκεῖ φρουροῦντας ὁ Πονηρὸς ηὐτομόλησε δαίμονας λέγων· ὅτι Ὑποκάτω τῆς γῆς ἔρχεται ὁ ὑποκάτω τοῦ οὐρανοῦ σωφρονήσας, τὰ πέρατα ἔρχεται σκυλεῦσαι, καὶ αἰχμαλωτεῦσαι ἡμῶν τὰ ταμιεῖα τὰ ἄδηλα. Ἀποκριθέντες δὲ λέγουσι πρὸς αὐτὸν οἱ ἀλάστορες· Καὶ τίς ἐστί σου ἰσχυρότερος; οὐκ ἔλεγες, Οὐκ ἔστι μου δυνατώτερος ὁ ἐμοὶ ἀντιταττόμενος; Νῦν ἐδειλίασας παρ’ ἐκείνου λυφούμενος; Τέως πείρασον πολεμῆσαι· θάρσησον, καὶ εὑρήσεις αὐτὸν κατὰ πάντα ἡττώμενον. Ὁ δὲ, Ἐπείρασα, φησὶ, καὶ ἐδοκίμασα, καὶ πάντοθέν μου τὰς δυναστείας ἐκράτησεν· εἰς τὴν ἔρημον αὐτὸν ἐπολέμησα, καὶ ἔρημόν με πάντοθεν ἀπέδειξεν. Οὔτε πρὸς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ ἴσχυσα· [746] τὴν αὐτὴν γὰρ δόξαν κἀκείνους ὑστέρησεν. Οἱ δὲ πρὸς αὐτόν· Τέως εἴσελθε ἔσωθεν, καὶ τὰς χαλκᾶς πύλας ἀπόκλεισον, καὶ τοὺς σιδηροῦς μοχλοὺς καθείρξωμεθα, καὶ τὰ βέλη ἡμῶν εὐτρεπίσωμεν. Ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα κραζόντων τῶν πονηρῶν, ἰδοὺ δὴ καὶ ὁ Κύριος μετὰ πυροφόρων στρατιῶν παραγίνεται. Ἀνοίξατέ μοι πύλας, οἱ τῶν δαιμόνων ἄρχοντες· εἰσελεύσεται γὰρ ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης. Οἱ δὲ ἔνδοθεν ὑπάρχοντες ἐτόλμων, καὶ ἀποκρίνοντες· Τίς ἐστιν οὗτος ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης, Κύριος κραταιὸς καὶ δυνατὸς ἐν πολέμῳ. Ὁ δὲ στρατηγὸς τῶν δαιμόνων ἔλεγεν αὐτοῖς ἔνδοθεν· Οὐκ εἶπον ὑμῖν ὅτι κραταιός ἐστι καὶ δυνατὸς ἐν πολέμῳ, καὶ ἰσχυρὸς ἐν ἰσχύϊ; Οἱ δὲ ἄγγελοι ἐσπουδάζον· Ἄρατε πύλας, πρὶν αὐτὰς συντρίψωμεν, καὶ τοὺς μοχλοὺς κατεάξωμεν· μετ’ εἰρήνης ἀνοίξατε, πρὶν μετ’ ὀργῆς εἰσέλθωμεν. Ἄρατε πύλας, οἱ ἄρχοντες τοῦ ᾅδου, καὶ εἰσελεύσεται ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης. Οἱ δὲ φόβῳ συνεχόμενοι ὡς ἀμφέβαλλον ῥήμασι· Τίς ἐστιν οὗτος ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης; αὐτοὶ ἀπεκρίναντο· Κύριός ἐστι τῶν δυνάμεων, τῶν ἄνω καὶ τῶν κάτω Δεσπότης. Καὶ ὡς ἐστασίαζον, μὴ ἀνοίγοντες τρόμῳ παιδευόμενοι, νεύματι τῆς θεότητος εὐθέως αἱ πύλαι συνετρίβησαν, καὶ οἱ μοχλοὶ κατεάγησαν, καὶ ἐπληρώθη τῆς προφητείας τὸ κήρυγμα τὸ πρὸ τοσούτων γενεῶν σαλπιζόμενον, ὅτι Συνέτριψε πύλας χαλκᾶς, καὶ μοχλοὺς σιδηροῦς συνέθλασεν. Εἶτα ἐν ἀπορίᾳ γενόμενοι οἱ τῆς λοιδορίας ἐργάται, εἶπαν οἱ ἄνομοι. Ἔχοντες τὰ βέλη καὶ τὰς ῥομφαίας, ἐφορμήσωμεν αὐτῷ. Ὁ δὲ τὰς πύλας συγκλάσας, κἀκείνους συνέτριψε, καὶ ἐπλήρωσε τὰς δύο κηρυττούσας προφητείας· Κύριος συντρίβων πολέμους, Κύριος ὄνομα αὐτῷ. Ἐκεῖ συνέτριψε τὰ κράτη τῶν τόξων, ὅπλον καὶ ῥομφαίαν καὶ πόλεμον. Ὡς δὲ εἶδον οἱ κατάκλειστοι τὸ φῶς τῆς ἀϊδίου ζωῆς, ἀνεβόησαν λέγοντες· Φωτίζεις σὺ θαυμαστῶς ἀπὸ ὀρέων αἰωνίων. Ὄρεα ἐκάλουν τὰ τοῦ ᾅδου στερεώματα. Ἐταράχθησαν πάντες οἱ ἀσύνετοι τῇ καρδίᾳ· τουτέστιν, ἐξέστησαν οἱ διαβολικοὶ ἄρχοντες· Ὕπνωσαν ὕπνον αὐτῶν, καὶ οὐχ εὗρον οὐδέν. Ἀπενεκρώθησαν γὰρ ὑπὸ τοῦ Κυρίου, καὶ ἃ εἶχον ἐν ταῖς χερσὶν αὐτῶν ἀπώλεσαν, καὶ οὐχ εὗρον οὐδέν. Ἀπὸ ἐπιτιμήσεώς σου, ὁ Θεὸς Ἰακὼβ, ἐνύσταξαν οἱ ἐπιβεβηκότες τοῖς ἵπποις. Ἵππους λέγει τὰς ψυχὰς τῶν κατεχομένων, καὶ ἐπιβάτας τοὺς πονηροὺς δαίμονας, δαίμονας τοὺς ἀνελεήμονως παιδεύοντας τὰς τῶν ἀνθρώπων ψυχάς. Ἐνύσταξαν καὶ ἀπενεκρώθησαν. Τότε ὡς εἶδον τῶν ψυχῶν τὴν σωτηρίαν, καὶ τὴν ἰδίαν ἀπώλειαν, τὴν αὐτῶν ἐλευθερίαν, καὶ τὴν ἑαυτῶν δουλείαν, αὐτοὺς ἀπολυομένους, καὶ ἑαυτοὺς ἀλύτοις δεσμοῖς κατεχομένους, ἀνεβόησαν μετὰ ἰσχυρᾶς κραυγῆς· Σὺ φοβερὸς εἶ, καὶ τίς ἀντιστήσεταί σοι κατὰ πρόσωπον; Μαστιγοῦντας ψυχὰς ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἠκόντισας κρίσιν ἐφ’ ἡμᾶς δικαίαν· οὐ γὰρ ἐκρίνομεν δικαίως· διὰ τοῦτο κρινόμεθα, διὰ τοῦτο φειδοῦς οὐ τυγχάνομεν. Ἀνίλεως γὰρ ἡ κτίσις τῷ μὴ ποιήσαντι ἔλεον. Κατέκλεισεν αὐτοὺς εἰς τὰ ταμιεῖα τοῦ ᾅδου, ὑπὸ ὀσμῆς δρακόντων κολαζομένους, δήσας αὐτοὺς δεσμοῖς ἀλύτοις. Λαβὼν δὲ τὰς ψυχὰς πάσας συνῆξεν ὁ Κύριος, καὶ τὴν προφητείαν Ἱερεμίου ἐπλήρωσε. Συνήγαγε πέρδιξ ἃ οὐκ ἔτεκεν. Ἂς γὰρ ὁ ἐχθρὸς κατήγαγεν εἰς τὸν ᾅδην, ταύτας ὁ Κύριος συνήγαγεν· ἃς ἐκεῖ ἔτεκεν ὁ διάβολος, μᾶλλον δὲ διεσκόρπισε, ταύτας συνήγαγεν ὁ Χριστός. Ἀνάστητε, εἶπεν ὁ Κύριος, καὶ ἀναβῶμεν εἰς τὸν οὐρανόν. Τοῦτο δὲ ὅλον γέγονε πληροῦν τῆς προφητείας τὸ αἴνιγμα, Ἀνάστητε, καὶ ἀναβῶμεν εἰς τὸ ὄρος· τουτέστιν, εἰς τὴν οὐράνιον Ἱερουσαλήμ. Αἱ κάτω πύλαι ἠνοίγησαν, μᾶλλον δὲ συνετρίβησαν· ἀνάγκη λοιπὸν ἀνοιγῆναι καὶ τὰς ἄνω πύλας τῶν οὐρανῶν· καὶ γὰρ καὶ οἱ ἄνω πυλωροὶ ἀγνοοῦντες ἐκώλυον. Ὡς γὰρ κατῆλθεν, οὐκ ἔγνωσαν· διὰ τοῦτο ἀνερχόμενον αὐτὸν οὐκ ἐγνώρισαν, καὶ τέως τρακτεύειν ἐπεχείρουν (εἶχε γὰρ μεθ’ ἑαυτοῦ τὰς ψυχὰς ὁ Κύριος, ἃς ἐλυτρώσατο, καὶ τὸν λῃστὴν, μᾶλλον δὲ μαθητὴν), λέγοντες· Τίς ἐστιν ὁ μετὰ τοσαύτης παρατάξεως ἐρχόμενος; Οἱ δὲ προαγοντες ἄγγελοι ἐσήμαινον τῆς [747] θεότητος τὸ ἀξίωμα. Οἱ δὲ οὐκ ἠπείγοντο, ἀγνοίᾳ τρυχόμενοι· Καὶ εἰ ὁ Κύριος ἐστὶν ἀνερχόμενος, πῶς οὐκ ἔγνωμεν αὐτὸν κατερχόμενον; μὴ γὰρ καὶ ἄλλοτε οὐ κατέβη, καὶ τὴν κιβωτὸν διετάξατο ἐπὶ τοῦ Νῶε; ἐπὶ τοῦ Ἀβραὰμ εἰς τὴν σκηνὴν παρεγένετο, ἐπὶ τοῦ Ἰακὼβ ἐν τῇ κλίμακι, ἐπὶ τοῦ Ἰὼβ διὰ λαίλαπος καὶ νέφους ὡμίλησεν, ἐπὶ τοῦ Μωϋσέως εἰς τὸ ὄρος Σινᾶ, ἐπὶ Ἰησοῦ εἰς Ἱεριχὼ, ἐπὶ Ἠλία εἰς τὸ σπήλαιον. Καὶ οὐκ ἔστι γενεὰ, ὅπου οὐ κατέβη, καὶ οὐκ ἔλαθεν ἡμᾶς. Καὶ νῦν, ὡς λέγεται, εἰ ὁ Κύριος πάρεστιν ἀνερχόμενος, πῶς οὐκ ἔγνωμεν αὐτὸν κατερχόμενον; Ἀπεκρίθησαν οἱ προάγοντες· Αὐτός ἐστιν ὁ τότε κατερχόμενος· ἵνα μὴ γνωρισθῇ ἀνερχόμενος, δουλικὴν εἰκόνα ἐφόρησεν, ἵνα μὴ γνῶτε δεσποτικὴν μεγαλοπρέπειαν. Καὶ μάθετε Δεσποτικὸν μυστήριον, καὶ σόφισμα Κυριακὸν, καὶ μὴ κωλύσητε φιλανθρωπίας πρόθεσιν. Εἰ γὰρ ἐγνώκατε αὐτὸν ἐν ταπεινώσει πολλῇ κατερχόμενον χάριν τοῦ πλάσματος, ἐκωλύετε τὴν κατάβασιν καὶ ἀπεστερεῖτε τῆς σωτηρίας τὸν ἄνθρωπον, καὶ δίχα τῆς ἄνω βασιλείας λοφούμενον. Νῦν ἀνοίξατε, γονυπετήσατε. Εἶτα ἀποκρίνονται καὶ αὐτοί· Εἰ μὴ φωνῆς αὐτοῦ θείας ἀκούσωμεν, οὐκ ἄν τὰς θύρας ἀνοίξομεν. Οὐδεὶς γὰρ διαβαίνει ἔνθεν ἀκάθαρτος. Αὕτη γὰρ, φησὶν, ἡ πύλη τοῦ Κυρίου· δίκαιοι εἰσελεύσονται ἐν αὐτῇ. Τότε ὁ Κύριος φωνῇ τιμίᾳ ἐλάλησεν· Ἐγώ εἰμι ὁ ζητούμενος, ἀνοίξατέ μοι πύλας δικαιοσύνης· εἰσελθὼν ἐν αὐταῖς ἐξομολογήσομαι τῷ Κυρίῳ· τουτέστιν, Ἅ ἔπραξα καὶ πέπονθα, ὅσα ἐποίησα καλὰ καὶ ἀπείληφα κακά. Ἀπαγγελῶ τῶν δικαίων τὰ τεκμήρια, τῶν ἰάσεων τὰ χαρίσματα, τῶν πράξεων τὰ κατορθώματα. Ἀνοίξατέ μοι πύλας δικαιοσύνης· εἰσελθὼν ἐν αὐταῖς ἐξομολογήσομαι τῷ Κυρίῳ. Τότε γνόντες τοῦ ἀχράντου φωνὴν Δεσποτικὴν, οἱ τὰς πύλας κατέχοντες, μετὰ φόβου εἰς προσκύνησιν ἐξήλθοσαν· Οὐκ οἴδαμέν σε, Δέσποτα, κατερχόμενον, προσκυνοῦμέν σε ἀνερχόμενον. Εἶτα αὐτὸ; παρερχόμενος ἀναντιῤῥήτως, καὶ οἱ ἀκόλουθοι. Οἱ δὲ τοὺς ὄπισθεν εἰσερχομένους ἐκώλυον λέγοντες· Αὗται αἱ πύλαι τοῦ Κυρίου· δίκαιοι εἰσελεύσονται ἐν αὐταῖς· μὴ καὶ ἄδικοι; ὧδε μοιχοὶ καὶ τελῶναι καὶ ἅρπαγες· ἵνα τί τοῦτο πράττεται παρὰ τῆς σῆς ἁγιότητος; Ταύτας τὰς πύλας σὺ ἐκύρωσας, σὺ πυλωροὺς ἡμᾶς κατέστησας, σὺ νόμον ἡμῖν ἐδογμάτισας, ὅτι Αὗται αἱ πύλαι τοῦ Κυρίου· δίκαιοι εἰσελεύσονται ἐν αὐταῖς. Οὐχὶ λέλεκται περὶ σοῦ, ὅτι Πρόσταγμα ἔθετο, καὶ οὐ παρελεύσεται; Εἶπας γὰρ, Μόνοι δίκαιοι εἰσελεύσονται· μὴ καὶ ἄδικοι; ὧδε μοιχοὶ καὶ τελῶναι προσάγονται, ὧδε μάγοι καὶ λῃσταὶ καὶ ἅρπαγες εἰσέρχονται; Κἂν πρῶτον δικαίους εἰσάγαγε, καὶ κατόπιν ἁμαρτωλοὺς χειραγώγησον. Ἔσθ’ ὅτε πάντας τούτους εἰσάγεις· δῆλον ὅτι μετενόησαν· τοῦτον δὲ τὸν λῃστὴν διὰ τί πρὸ πάντων εἰσάγεις εἰς τὰ ἄνω βασίλεια; ποῦ μετέγνω, ποῦ μετενόησεν; οὐ μίαν ἡμέραν ἐν τῇ ζωῇ αὐτοῦ δι-

695 IN ILLUD, MEMOR FUI DEI, ETC. 696 μενον· τὸν ἐπάνω τοσούτων ὑψηλῶν καὶ μετεώρων στερεωμάτων ὑψούμενον, ἐπὶ τῆς ἐμῆς ἀγλαΐστοῦ χώρας τοῦτον ἔχω πεζεύοντα. Νῦν οὐκ ἔτι προσαγορεύομαι θάλασσα, ἀλλὰ κολυμβήθρα οὐράνιος· νῦν ἐγενόμην λύχνος, σφόδρα ἀστράπτουσα, οὐράνιος· νῦν ἐγενόμην πηγὴ ἰάματα βρύουσα· νῦν ἐγενόμην ἥλιος, ἀκτῖνας αὐγάζουσα· νῦν ἐγενόμην οὐρανὸς μαρμαρυγὰς ἀποβάλλων, οὐ τὰ τῆς φύσεως ὑποβάλλουσα, ἀλλὰ νάματα τῆς χάριτος βρύουσα. Ὡς δὲ πᾶσα ἡ κτίσις ἠγάλλετο, ὁμοῦ καὶ γῆ καὶ τὰ ὑπ’ οὐρανὸν ἐφαιδρύνοντο χάριτι. Οἱ γὰρ πεπλανημένοι ἐπέστρεφον, οἱ ἁμαρτωλοὶ μετενόουν, οἱ ἀσεβεῖς εὐσέβουν, οἱ νοσοῦντες ὑγίειαν μετελάμβανον, οἱ νεκροὶ εἰς ζωὴν ἐργαστήριον, οἱ ζῶντες εἰς θεότητος πρόσωπον. Ὡς δὲ οἱ δαίμονες ἐδιώκοντο, καὶ ἡ νόσος ἐμαραίνετο, καὶ ὁ θάνατος κατῃσχύνετο λοιπὸν καὶ οἱ ἐν τῷ ᾅδῃ ὑπὸ τοῦ ἐχθροῦ κατεχόμενοι ἀκοὴν περὶ αὐτοῦ δεξάμενοι, ἰδεῖν τὴν δόξαν ἐσπούδαζον, καὶ λυθῆναι τῶν δεσμῶν ἱκέτευον. Ὡς δὲ εἶδεν ὁ τῆς ἀπωλείας προαγέτης καὶ ἄρχων τοῦ σκότους τὰ ὧδε αὐτὸν κατορθώσαντα, καὶ ἕτοιμον πορθῆσαι τὰ τοῦ ᾅδου βασίλεια, πρὸς τοὺς ἐκεῖ φρουροῦντας ὁ Πονηρὸς ηὐτομόλησε δαίμονας λέγων· ὅτι Ὑποκάτω τῆς γῆς ἔρχεται ὁ ὑποκάτω τοῦ οὐρανοῦ σωφρονήσας, τὰ πέρατα ἔρχεται σκυλεῦσαι, καὶ αἰχμαλωτεῦσαι ἡμῶν τὰ ταμιεῖα τὰ ἄδηλα. Ἀποκριθέντες δὲ λέγουσι πρὸς αὐτὸν οἱ ἀλάστορες· Καὶ τίς ἐστί σου ἰσχυρότερος; οὐκ ἔλεγες, Οὐκ ἔστι μου δυνατώτερος ὁ ἐμοὶ ἀντιταττόμενος; Νῦν ἐδειλίασας παρ’ ἐκείνου λυφούμενος; Τέως πείρασον πολεμῆσαι· θάρσησον, καὶ εὑρήσεις αὐτὸν κατὰ πάντα ἡττώμενον. Ὁ δὲ, Ἐπείρασα, φησὶ, καὶ ἐδοκίμασα, καὶ πάντοθέν μου τὰς δυναστείας ἐκράτησεν· εἰς τὴν ἔρημον αὐτὸν ἐπολέμησα, καὶ ἔρημόν με πάντοθεν ἀπέδειξεν. Οὔτε πρὸς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ ἴσχυσα· [746] τὴν αὐτὴν γὰρ δόξαν κἀκείνους ὑστέρησεν. Οἱ δὲ πρὸς αὐτόν· Τέως εἴσελθε ἔσωθεν, καὶ τὰς χαλκᾶς πύλας ἀπόκλεισον, καὶ τοὺς σιδηροῦς μοχλοὺς καθείρξωμεθα, καὶ τὰ βέλη ἡμῶν εὐτρεπίσωμεν. Ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα κραζόντων τῶν πονηρῶν, ἰδοὺ δὴ καὶ ὁ Κύριος μετὰ πυροφόρων στρατιῶν παραγίνεται. Ἀνοίξατέ μοι πύλας, οἱ τῶν δαιμόνων ἄρχοντες· εἰσελεύσεται γὰρ ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης. Οἱ δὲ ἔνδοθεν ὑπάρχοντες ἐτόλμων, καὶ ἀποκρίνοντες· Τίς ἐστιν οὗτος ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης, Κύριος κραταιὸς καὶ δυνατὸς ἐν πολέμῳ. Ὁ δὲ στρατηγὸς τῶν δαιμόνων ἔλεγεν αὐτοῖς ἔνδοθεν· Οὐκ εἶπον ὑμῖν ὅτι κραταιός ἐστι καὶ δυνατὸς ἐν πολέμῳ, καὶ ἰσχυρὸς ἐν ἰσχύϊ; Οἱ δὲ ἄγγελοι ἐσπουδάζον· Ἄρατε πύλας, πρὶν αὐτὰς συντρίψωμεν, καὶ τοὺς μοχλοὺς κατεάξωμεν· μετ’ εἰρήνης ἀνοίξατε, πρὶν μετ’ ὀργῆς εἰσέλθωμεν. Ἄρατε πύλας, οἱ ἄρχοντες τοῦ ᾅδου, καὶ εἰσελεύσεται ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης. Οἱ δὲ φόβῳ συνεχόμενοι ὡς ἀμφέβαλλον ῥήμασι· Τίς ἐστιν οὗτος ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης; αὐτοὶ ἀπεκρίναντο· Κύριός ἐστι τῶν δυνάμεων, τῶν ἄνω καὶ τῶν κάτω Δεσπότης. Καὶ ὡς ἐστασίαζον, μὴ ἀνοίγοντες τρόμῳ παιδευόμενοι, νεύματι τῆς θεότητος εὐθέως αἱ πύλαι συνετρίβησαν, καὶ οἱ μοχλοὶ κατεάγησαν, καὶ ἐπληρώθη τῆς προφητείας τὸ κήρυγμα τὸ πρὸ τοσούτων γενεῶν σαλπιζόμενον, ὅτι Συνέτριψε πύλας χαλκᾶς, καὶ μοχλοὺς σιδηροῦς συνέθλασεν. Εἶτα ἐν ἀπορίᾳ γενόμενοι οἱ τῆς λοιδορίας ἐργάται, εἶπαν οἱ ἄνομοι. Ἔχοντες τὰ βέλη καὶ τὰς ῥομφαίας, ἐφορμήσωμεν αὐτῷ. Ὁ δὲ τὰς πύλας συγκλάσας, κἀκείνους συνέτριψε, καὶ ἐπλήρωσε τὰς δύο κηρυττούσας προφητείας· Κύριος συντρίβων πολέμους, Κύριος ὄνομα αὐτῷ. Ἐκεῖ συνέτριψε τὰ κράτη τῶν τόξων, ὅπλον καὶ ῥομφαίαν καὶ πόλεμον. Ὡς δὲ εἶδον οἱ κατάκλειστοι τὸ φῶς τῆς ἀϊδίου ζωῆς, ἀνεβόησαν λέγοντες· Φωτίζεις σὺ θαυμαστῶς ἀπὸ ὀρέων αἰωνίων. Ὄρεα ἐκάλουν τὰ τοῦ ᾅδου στερεώματα. Ἐταράχθησαν πάντες οἱ ἀσύνετοι τῇ καρδίᾳ· τουτέστιν, ἐξέστησαν οἱ διαβολικοὶ ἄρχοντες· Ὕπνωσαν ὕπνον αὐτῶν, καὶ οὐχ εὗρον οὐδέν. Ἀπενεκρώθησαν γὰρ ὑπὸ τοῦ Κυρίου, καὶ ἃ εἶχον ἐν ταῖς χερσὶν αὐτῶν ἀπώλεσαν, καὶ οὐχ εὗρον οὐδέν. Ἀπὸ ἐπιτιμήσεώς σου, ὁ Θεὸς Ἰακὼβ, ἐνύσταξαν οἱ ἐπιβεβηκότες τοῖς ἵπποις. Ἵππους λέγει τὰς ψυχὰς τῶν κατεχομένων, καὶ ἐπιβάτας τοὺς πονηροὺς δαίμονας, δαίμονας τοὺς ἀνελεήμονως παιδεύοντας τὰς τῶν ἀνθρώπων ψυχάς. Ἐνύσταξαν καὶ ἀπενεκρώθησαν. Τότε ὡς εἶδον τῶν ψυχῶν τὴν σωτηρίαν, καὶ τὴν ἰδίαν ἀπώλειαν, τὴν αὐτῶν ἐλευθερίαν, καὶ τὴν ἑαυτῶν δουλείαν, αὐτοὺς ἀπολυομένους, καὶ ἑαυτοὺς ἀλύτοις δεσμοῖς κατεχομένους, ἀνεβόησαν μετὰ ἰσχυρᾶς κραυγῆς· Σὺ φοβερὸς εἶ, καὶ τίς ἀντιστήσεταί σοι κατὰ πρόσωπον; Μαστιγοῦντας ψυχὰς ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἠκόντισας κρίσιν ἐφ’ ἡμᾶς δικαίαν· οὐ γὰρ ἐκρίνομεν δικαίως· διὰ τοῦτο κρινόμεθα, διὰ τοῦτο φειδοῦς οὐ τυγχάνομεν. Ἀνίλεως γὰρ ἡ κτίσις τῷ μὴ ποιήσαντι ἔλεον. Κατέκλεισεν αὐτοὺς εἰς τὰ ταμιεῖα τοῦ ᾅδου, ὑπὸ ὀσμῆς δρακόντων κολαζομένους, δήσας αὐτοὺς δεσμοῖς ἀλύτοις. Λαβὼν δὲ τὰς ψυχὰς πάσας συνῆξεν ὁ Κύριος, καὶ τὴν προφητείαν Ἱερεμίου ἐπλήρωσε. Συνήγαγε πέρδιξ ἃ οὐκ ἔτεκεν. Ἂς γὰρ ὁ ἐχθρὸς κατήγαγεν εἰς τὸν ᾅδην, ταύτας ὁ Κύριος συνήγαγεν· ἃς ἐκεῖ ἔτεκεν ὁ διάβολος, μᾶλλον δὲ διεσκόρπισε, ταύτας συνήγαγεν ὁ Χριστός. Ἀνάστητε, εἶπεν ὁ Κύριος, καὶ ἀναβῶμεν εἰς τὸν οὐρανόν. Τοῦτο δὲ ὅλον γέγονε πληροῦν τῆς προφητείας τὸ αἴνιγμα, Ἀνάστητε, καὶ ἀναβῶμεν εἰς τὸ ὄρος· τουτέστιν, εἰς τὴν οὐράνιον Ἱερουσαλήμ. Αἱ κάτω πύλαι ἠνοίγησαν, μᾶλλον δὲ συνετρίβησαν· ἀνάγκη λοιπὸν ἀνοιγῆναι καὶ τὰς ἄνω πύλας τῶν οὐρανῶν· καὶ γὰρ καὶ οἱ ἄνω πυλωροὶ ἀγνοοῦντες ἐκώλυον. Ὡς γὰρ κατῆλθεν, οὐκ ἔγνωσαν· διὰ τοῦτο ἀνερχόμενον αὐτὸν οὐκ ἐγνώρισαν, καὶ τέως τρακτεύειν ἐπεχείρουν (εἶχε γὰρ μεθ’ ἑαυτοῦ τὰς ψυχὰς ὁ Κύριος, ἃς ἐλυτρώσατο, καὶ τὸν λῃστὴν, μᾶλλον δὲ μαθητὴν), λέγοντες· Τίς ἐστιν ὁ μετὰ τοσαύτης παρατάξεως ἐρχόμενος; Οἱ δὲ προαγοντες ἄγγελοι ἐσήμαινον τῆς [747] θεότητος τὸ ἀξίωμα. Οἱ δὲ οὐκ ἠπείγοντο, ἀγνοίᾳ τρυχόμενοι· Καὶ εἰ ὁ Κύριος ἐστὶν ἀνερχόμενος, πῶς οὐκ ἔγνωμεν αὐτὸν κατερχόμενον; μὴ γὰρ καὶ ἄλλοτε οὐ κατέβη, καὶ τὴν κιβωτὸν διετάξατο ἐπὶ τοῦ Νῶε; ἐπὶ τοῦ Ἀβραὰμ εἰς τὴν σκηνὴν παρεγένετο, ἐπὶ τοῦ Ἰακὼβ ἐν τῇ κλίμακι, ἐπὶ τοῦ Ἰὼβ διὰ λαίλαπος καὶ νέφους ὡμίλησεν, ἐπὶ τοῦ Μωϋσέως εἰς τὸ ὄρος Σινᾶ, ἐπὶ Ἰησοῦ εἰς Ἱεριχὼ, ἐπὶ Ἠλία εἰς τὸ σπήλαιον. Καὶ οὐκ ἔστι γενεὰ, ὅπου οὐ κατέβη, καὶ οὐκ ἔλαθεν ἡμᾶς. Καὶ νῦν, ὡς λέγεται, εἰ ὁ Κύριος πάρεστιν ἀνερχόμενος, πῶς οὐκ ἔγνωμεν αὐτὸν κατερχόμενον; Ἀπεκρίθησαν οἱ προάγοντες· Αὐτός ἐστιν ὁ τότε κατερχόμενος· ἵνα μὴ γνωρισθῇ ἀνερχόμενος, δουλικὴν εἰκόνα ἐφόρησεν, ἵνα μὴ γνῶτε δεσποτικὴν μεγαλοπρέπειαν. Καὶ μάθετε Δεσποτικὸν μυστήριον, καὶ σόφισμα Κυριακὸν, καὶ μὴ κωλύσητε φιλανθρωπίας πρόθεσιν. Εἰ γὰρ ἐγνώκατε αὐτὸν ἐν ταπεινώσει πολλῇ κατερχόμενον χάριν τοῦ πλάσματος, ἐκωλύετε τὴν κατάβασιν καὶ ἀπεστερεῖτε τῆς σωτηρίας τὸν ἄνθρωπον, καὶ δίχα τῆς ἄνω βασιλείας λοφούμενον. Νῦν ἀνοίξατε, γονυπετήσατε. Εἶτα ἀποκρίνονται καὶ αὐτοί· Εἰ μὴ φωνῆς αὐτοῦ θείας ἀκούσωμεν, οὐκ ἄν τὰς θύρας ἀνοίξομεν. Οὐδεὶς γὰρ διαβαίνει ἔνθεν ἀκάθαρτος. Αὕτη γὰρ, φησὶν, ἡ πύλη τοῦ Κυρίου· δίκαιοι εἰσελεύσονται ἐν αὐτῇ. Τότε ὁ Κύριος φωνῇ τιμίᾳ ἐλάλησεν· Ἐγώ εἰμι ὁ ζητούμενος, ἀνοίξατέ μοι πύλας δικαιοσύνης· εἰσελθὼν ἐν αὐταῖς ἐξομολογήσομαι τῷ Κυρίῳ· τουτέστιν, Ἅ ἔπραξα καὶ πέπονθα, ὅσα ἐποίησα καλὰ καὶ ἀπείληφα κακά. Ἀπαγγελῶ τῶν δικαίων τὰ τεκμήρια, τῶν ἰάσεων τὰ χαρίσματα, τῶν πράξεων τὰ κατορθώματα. Ἀνοίξατέ μοι πύλας δικαιοσύνης· εἰσελθὼν ἐν αὐταῖς ἐξομολογήσομαι τῷ Κυρίῳ. Τότε γνόντες τοῦ ἀχράντου φωνὴν Δεσποτικὴν, οἱ τὰς πύλας κατέχοντες, μετὰ φόβου εἰς προσκύνησιν ἐξήλθοσαν· Οὐκ οἴδαμέν σε, Δέσποτα, κατερχόμενον, προσκυνοῦμέν σε ἀνερχόμενον. Εἶτα αὐτὸ; παρερχόμενος ἀναντιῤῥήτως, καὶ οἱ ἀκόλουθοι. Οἱ δὲ τοὺς ὄπισθεν εἰσερχομένους ἐκώλυον λέγοντες· Αὗται αἱ πύλαι τοῦ Κυρίου· δίκαιοι εἰσελεύσονται ἐν αὐταῖς· μὴ καὶ ἄδικοι; ὧδε μοιχοὶ καὶ τελῶναι καὶ ἅρπαγες· ἵνα τί τοῦτο πράττεται παρὰ τῆς σῆς ἁγιότητος; Ταύτας τὰς πύλας σὺ ἐκύρωσας, σὺ πυλωροὺς ἡμᾶς κατέστησας, σὺ νόμον ἡμῖν ἐδογμάτισας, ὅτι Αὗται αἱ πύλαι τοῦ Κυρίου· δίκαιοι εἰσελεύσονται ἐν αὐταῖς. Οὐχὶ λέλεκται περὶ σοῦ, ὅτι Πρόσταγμα ἔθετο, καὶ οὐ παρελεύσεται; Εἶπας γὰρ, Μόνοι δίκαιοι εἰσελεύσονται· μὴ καὶ ἄδικοι; ὧδε μοιχοὶ καὶ τελῶναι προσάγονται, ὧδε μάγοι καὶ λῃσταὶ καὶ ἅρπαγες εἰσέρχονται; Κἂν πρῶτον δικαίους εἰσάγαγε, καὶ κατόπιν ἁμαρτωλοὺς χειραγώγησον. Ἔσθ’ ὅτε πάντας τούτους εἰσάγεις· δῆλον ὅτι μετενόησαν· τοῦτον δὲ τὸν λῃστὴν διὰ τί πρὸ πάντων εἰσάγεις εἰς τὰ ἄνω βασίλεια; ποῦ μετέγνω, ποῦ μετενόησεν; οὐ μίαν ἡμέραν ἐν τῇ ζωῇ αὐτοῦ δι-

• SPURIA. επράξατο, ούτε τι καλὸν πέπραχε ταύποτε ἀλλ' οὐδὲ ὥραν μίαν ἐχώρησεν εἰς μετάνοιαν. Ἰδοὺ τὰ ἁμαρτή- ματα αὐτοῦ ἐγγράφως κατέχομεν, ἃ μὲν ἐν μετανοία οὐκ ἐξήλειψε, καὶ προηγέτην αὐτὸν εἰς τὸν παράδεισον ἁπάντων τῶν δικαίων εἰσφέρεις; Ὁ δὲ Σωτὴρ. Ζητεῖτε αὐτοῦ, φησί, τὴν ἁμαρτίαν, ἣν ἐγὼ πρὸ πάντων ἐξ- ήλειψα; Αργήσει αὐτοῦ τῶν ἁμαρτημάτων τὸ ἐγγραφον, ὅτι ἡ πίστις αὐτοῦ ἀπήλειψεν αὐτό. Λυέσθω τῶν ἀδικη- μάτων αὐτοῦ ἡ συγγραφὴ τῇ καλή ὁμολογία. Οὐ μετ ενόησε πρὸ καιροῦ, ἀλλὰ συνῆκεν εἰς τὸν καιρόν· πρὸ τοῦ θανάτου δίχα πίστεως ὑπῆρχε γυμνός, ἐν τῷ θανάτῳ ἡ πίστις αὐτοῦ τῆς θαλάσσης των πλημμυρημάτων ενί- κησεν· ἐν καιρῷ ἀνέσεως οὐκ ἔγνω, ἀλλ᾽ ἐν καιρῷ ἀνάγ- κῆς ἐπέγνω τὸ δίκαιον. Ὅτε οι μαθηταί μου ἀπέφυγόν με, οὗτος προσέφυγέ μοι· ὅτε Πέτρος ἔλεγεν, Οὐκ οἶδα τὸν ἄνθρωπον, τότε ούτος βασιλέα οὐρανῶν ώμο λόγησεν· ὅτε ἱερεῖς ἐθανάτουν με, τότε ούτος ζωῆς ἐκάλεσε Κύριον. Ἐμοὶ τὸ ἔργον τῆς μετανοίας τετέλε σται, τοῦ τὴν πρόθεσιν βλέποντος καὶ τὸ πρόθυμον ἐμοὶ τῆς ὑπομονῆς τὸ δικαίωμα πέπρακται, τοῦ εἰς τὸ ἀγαθὸν τὴν καρδίαν κλίναντος. Διὰ τῆς [148] πλευράς Αδάμ τὸν παράδεισον ἀπέκλεισεν, οὗτος ἐν τῇ ὁμολο- γία ἀνοίγει τὸν ὑπὸ τῆς φλογίνης ρομφαίας πυλώνα φρουρούμενον. Μὴ ζητήσατε αὐτοῦ τὴν ἁμαρτίαν, ἣν οὐχ ευρήσετε. Διὰ τοῦτο Δαυίδ πρὸ τοσούτων γενεῶν προ- εφήτευσε· Ζητηθήσεται ἡ ἁμαρτία αὐτοῦ, καὶ οὐ μὴ εὑρεθῇ. Λοιπὸν ὁ Σωτὴρ ἀνῆλθε, νικήσας πᾶσαν ἐξουσίαν καὶ δύναμιν, καὶ πᾶσαι αἱ στρατιαί τῶν ἀγγέλων ἀπήντη- σαν, καὶ ὡς Δεσπότῃ προσεκύνησαν, καὶ πᾶσα Χερου 6.κὴ τάξις καὶ Σεραφική λειτουργία προσεκύνησεν αὐτῷ καὶ τῷ Πατρὶ τῷ γεννήσαντι. Καὶ ὅσα τε Πατρί προσελάβετο καὶ τῆς ἐκ δεξιῶν καθέδρας εκάθισεν ὁ μήποτε γυμνώσας τους πατρικούς κόλπους. Εἰ γὰρ καὶ κατῆλθεν ἐπὶ γῆς διὰ φιλανθρωπίαν, ἀλλ᾽ οὖν τοῦ θρό- του οὐδαμῶς κατελείφθη: εἰ καὶ γέγονεν ἄνθρωπος τέ- λειος οἰκονομικῶς, οὐδαμῶς ἔκστασιν ὑπέμεινε τῆς οἰ κείας φυσικῆς θεότητος. Οὐ γὰρ ἐκ προκοπῆς ἀνθρώ- που γέγονε Θεὸς ὁ Χριστὸς, μὴ γένοιτο, ἀλλὰ Θεὸς ὢν γέ- γονεν ἄνθρωπος, ἵνα τὸν ἄνθρωπον σώσῃ. Διὸ οὐκ ἄνθρω τον ἀποθεωθέντα κηρύττομεν, ἀλλὰ Θεὸν ἐνανθρωπήσαν τα ὁμολογοῦμεν · καθὼς ὁ θεσπέσιος ἔφησε Παύλος· Διὸ πᾶσα ἀρχὴ καὶ ἐξουσία ὑπετάγησαν αὐτῷ, ὡς ὄντι πρὸ πάσης κτίσεως, μᾶλλον δὲ ποιητὴν τῆς κτίσεως, καὶ συνδεσπόζοντα καὶ συμβασιλεύοντα τῷ ἀχράντῳ αὐτοῦ Πατρὶ, καὶ τῷ ζωοποιῷ Πνεύματι εἰς τοὺς αἰω- [749] Εἰς τὴν 'Ραχὴλ Ὥσπερ οἱ τοὺς δίστους καρποὺς τῶν ἀκροδρύων λαμβάνοντες, ὁμοῦ τοῖς κλάδοις καὶ τοῖς δένδρεσι τοὺς ἐπαίνους διδόασι · τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ ἡμεῖς, ἀγα πητοί, τοὺς καρποὺς τῶν λόγων παρά του προλαβόντος διδασκάλου λαβόντες, ὁμοῦ τε αὐτῷ καὶ τοῖς πατράσι τὸ γέρας διδόαμεν. "Ωσπερ γὰρ ἐκ τῆς τῶν δένδρων πιότητος ἡ γλυκεῖα πιότης τοῖς καρποῖς παραπέμπεται· οὕτω καὶ τῷ προειρημένῳ ἀνδρὶ ἐκ τῆς τοῦ Πνεύματος χάριτος τὸ γλυκὺ τοῦ λόγου ἀναπέμπεται. Καρπωτώ- μεθα τοίνυν τῶν λόγων τοὺς ἡδίστους καρπούς, καθά περ φοίνικας γλυκεροὺς ἐκ τῆς δικαίας ρίξης τῶν πατέρων τὸ γλύκασμα κεκτημένους· καὶ τὸ μὲν γλυ- κὺ τοῦ λόγου τῇ διανοίᾳ ἡμῶν παραπέμψωμεν, τὸ δὲ ἡδὺ τῆς εὐχαριστίας τοῖς πατράσιν ἡμῶν ἀπονείμωμεν. Τὸ γὰρ τῶν πατέρων γέρας ἐκ τῆς τῶν υἱῶν εὐκοσμίας συνέστηκε· μᾶλλον δὲ οἱ τῶν υἱῶν στέφανοι ἐκ τῆς τῶν πατέρων εὐδοξίας καλλωπίζονται. Αλλ᾽ ἐπειδὴ ἀπὸ τοῦ ἀναγνώσματος του στεναγμοῦ τῆς Ραχήλ, καθάπερ ὑπὸ κέντρου, νυττόμενος πρὸς αὐτὴν ἀποστρέφομαι· Λέγε μοι, ὦ 'Ραχήλ, λέγε τὸν ἐν τῷ στεναγμῷ σου κρυπτή μενον πόνον· οὕτω γὰρ τὸ σκάφος της διανοίας σου, τὸ ὑπὸ τῆς λύπης βαρυνόμενον, κουφισθήσεται· προ- φερομένων δὲ τῶν λόγων ἐκ τῆς καρδίας σου σημαινόν- των τὸν πόνον, συνεξέρχεται τοῖς ῥήμασι καὶ τὸ βαρὺ τῆς λύπης. Λέγε μοι τοίνυν, Ραχήλ, τί κλαίεις ; ὁρῶ γὰρ σου τὰ δάκρυα περὶ τὰς παρειάς ποταμηδὸν ἐπι- ῥέοντα, καὶ τὸ πνεῦμα πικρῶς περὶ τὴν καρδίαν εἰλου μενον, καὶ διὰ τῶν μυκτήρων ατάκτως φερόμενον. Τί λύεις σου τὰς κόμας, καὶ ταύτας προφέρεις, ἃς δεῖ σε κρύπτειν ; τί τῶν αἰδεσίμων γυναικῶν τὸ σεμνὸν μυστή. νας. Αμήν. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ὁ μέλλων κρίνει την οἰκουμένην, καὶ τὴν ὑπ᾽ οὐρανὸν πᾶσαν, καὶ ἀποδοῦ ναι εκάστω καθ' δ' ἔπραξε. Τίς ουν τῆς φιλανθρωπίας λαλήσει τὴν ἔλεον, ἢ τῆς δυναστείας αὐτοῦ τὸ μέγεθος ; τίς αὐτοῦ τῆς ἀγαθότητος ἐκφράσει την σύνεσιν, ἢ τῆς δυνάμεως τὴν μεγαλειότητα ; τίς τῆς εὐσπλαγχνίας αὐτοῦ τοὺς οἰκτιρμούς διηγήσεται, ἡ ἐξιχνιάσει τῆς ὑπερβολῆς τὸ ἀξίωμα; ὅτι μὴ καταλιπών τὰ ἄνοι, δι' ἡμᾶς ἐπὶ γῆς κατῆλθεν· ὅτι τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἐξουσίας λαθών, εἰς ἄχραντον Παρθένον μήτραν εχώρησεν· ἀγγέλων καὶ ἀρχαγγέλων ἔλαβε χορούς, καὶ δούλου μορφὴν ἐνεδύσατο, ἵνα σώσῃ τὸν κατ' εἰκόνα ἄνθρωπον φθορᾶς καὶ θανάτου - καὶ ἀπέθανε τῇ σαρκὶ, ἵνα ἡμᾶς τῆς ἀθανάτου φύσεως αὐτ του κοινωνοὺς ἀπεργάσηται. Καὶ τί ἀνταποδώσομεν αὐτῷ περὶ πάντων ὧν ἀνταπέδωκεν ἡμῖν; ποίας εὐχαριστίας, ἢ ἱκεσίας; Οὐδ᾽ ἂν πάντα ἡμῶν τὰ μέλη φωνὰς ἀνα- λάβωσι, καὶ αἱ τρίχες ἡμῶν λαλιὰς ἐξάγωσι, καὶ πᾶν τὸ ὄργανον ἡμῶν μελωδίας πληρωθῇ, επαξίως ἀνυμνή σαι δυνηθώμεν τὴν αὐτοῦ πρὸς ἡμᾶς γενομένην συγκ καταβάσεως εὐσπλαγχνίαν καὶ μεγαλειότητα. Αλλ ὅσον χωροῦμεν, ἀνυμνοῦμεν τὴν μόνον υπεράγιον, προφρησιν ἐκπληροῦντες, το, Εμνήσθην τοῦ Θεοῦ, καὶ ηὐφράνθην. Διὰ ταύτης γὰρ περιόδου διῆλθον τὰ τοῦ Σωτῆρος μεγάλα καὶ παράδοξα θαύματα, ένα καθ' εκάστην μνημονεύων εὐφραίνωμαι εἴ γε ἀξίως τῇ μνήμῃ ἐχωρήσαμεν, καθὼς ἔπρεπεν. Αλλ' είτε προφά σει, εἴτε ἀληθείᾳ Θεὸς καταγγελθῇ· διὸ μετὰ τοῦ προφήτου λέγωμεν· Εμνήσθην τοῦ Θεοῦ, καὶ η φράνθην. Ὁ δὲ Θεὸς τῶν δυνάμεων, ο φιλανθρωπίαν καὶ πολλὴν ἀγαθότητα ἀναδειξάμενος, ἡμῶν τὴν ἀσθέ νειαν καὶ τὰς εὐχὰς προσδεχόμενος χάριτι, καὶ εἰς κρείττονα ἀγαθὴν πρόνοιαν ἀγαγών, αὐτὸς ἡμῶν της ρήσει τὴν ψυχὴν ἀκηλίδωτον, τὸ σῶμα ἄσπιλον, τὸ πνεῦμα ἀρύπωτον, τὴν ζωὴν ἀνεπηρέαστον φυλάξεις, τὴν πίστιν ἀσύλωτον, τὴν φιλαδελφίαν ἀνύδριστον, παρθενίαν ἀμώμητον, τὴν φιλίαν ἀθρύλλητον ἀγάπην ἀνυπόκριτον, τὴν ἀρετὴν ἀκλυδών στον, την δικαιοσύνην ἀνεμπόδιστον, τὴν πίστιν καρπουμένην. Τὰς πύλας ἡμῖν τοῦ παραδείσου ἀναπετάσεις, καὶ φλο γίνην ρομφαίαν κατασβέσεις, καὶ τὴν θύραν τῆς βασι λείας ἀνοίξειε, καὶ τὴν ἀκήρατον ἀπόλαυσιν ευτρεπί σεις, καὶ ἐκ δεξιῶν στήσεις, καὶ τῇ δεξιᾷ στεφανώσεις τῇ φιλανθρωπίᾳ τῆς αὐτοῦ ἀγαθότητος· ὅτι αὐτῷ πρέπει δόξα, τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώ νων. Αμήν. καὶ εἰς τὰ νήπια. ριον ἐκπομπεύεις νικωμένη ὑπὸ τῆς ἄγαν μανίας ; Οίμοι, οίμοι Ραχήλ 1 λαλήσω λοιπὴν ἐν πικρία ψυχῆς συνεχομένη · καὶ τί εἴπω ; Βούλομαι ἐκ καρδίας προ φέρειν τὸν λόγον, καὶ πάλιν ἀναποδίζω, τὴν αἰτίαν τῶν κακῶν καὶ τῆς μεγίστης συμφοράς οὐχ εὑρίσκουσα. βασιλέως Ηρώδου του διδάσκοντός με μη φονεύειν, καὶ ἔργῳ τὸν ἑαυτοῦ νόμον ἀκυροῦντος ! ἐν ἐνόμιζον βασι λέα εἶναι τῆς εὐταξίες, τοῦτον ἡγεμόνα τῆς ἀταξίας ὁρῶ νῦν, ἀτάκτως καὶ ἀνόμως ἐργαζόμενον. Ο μεγί- στης ἀνοίας ! ὁ ένα φόνον ποιήσας : πεύθυνος θανάτου γίνεται, καὶ Ἡρώδης τοσούτους φέτος ποιήσας, βασι- λεὺς ὀνομάζεται. Καὶ οἱ μὲν γεωργοὶ ἐξοἰκείων θησαν ρῶν τὸν σπόρον προφέροντες ἐν σε σταῖς λαγόσι τῆς γῆς καθαρὸν τὸν σἶτον ῥαίνουσιν · ἧς καν δὲ βλαστήσαν τες οἱ ἀστάχυες λαμπρὰν τὴν ὥραν του απόρου σημαί νωσιν, τότε δὴ τὰς χεῖρας ἐκτείναντ ; ὀξείᾳ δρεπάνῃ τὸ λήτα τέμνουσιν. Ἡρώδης δὲ τὰ τῆς ἐμῆς κοιλίας γεννή ματα μήπω τὰ ἄνθη τῆς ἡλικίας κυπριάσαντα, μήπω τῶν ἐαρινῶν τῶν χαρίτων Ιούλων περὶ τὰς παρειὰς ἀνατεί λαντα, Αξεία μαχαίρᾳ τῶν ἐμῶν λαγόνων τὴν χλόην ἀπὸ εμάρανεν. Οίμοι, οἴμοι! τὴν κοιλίαν μου ἐγὼ ἀλγῶ, καὶ τὰ αἰσθητήρια τῆς καρδίας μου μαιμάσσει · ἡ ψυχή μου σπαράττεται τῇ καρδίᾳ· οὐ σιωπήσω. Διὰ γὰρ τὴν ἄγαμον νύμφην Μαριάμ ταῦτα ὑπομένω, διὰ τὸν ἐν φάτνῃ κρυπτόμενον Λόγον. Μήπω τοὺς ἐμοὺς βότρυας τῶν αἰσθήσεων τοὺς φώγας περκάζοντας ἤδη ἀφανισμένους ὁρῶ. Οίμοι, οίμοι! οὔσπερ ἐνναμηνιαίῳ χρόνῳ μετὰ πό των βαστάσασα ή φύσις ωρίμους ποιήσασα ἔτεκε, τού- τους χώρους μια πληγή μαχαίρας σφαγέντας ὁρῶ. Οίμοι! ὦ παρθένε Μαριάμ, ὁμοῦ τε καὶ μήτηρ, ἡ ἄν

• SPURIA. επράξατο, ούτε τι καλὸν πέπραχε ταύποτε ἀλλ' οὐδὲ ὥραν μίαν ἐχώρησεν εἰς μετάνοιαν. Ἰδοὺ τὰ ἁμαρτή- ματα αὐτοῦ ἐγγράφως κατέχομεν, ἃ μὲν ἐν μετανοία οὐκ ἐξήλειψε, καὶ προηγέτην αὐτὸν εἰς τὸν παράδεισον ἁπάντων τῶν δικαίων εἰσφέρεις; Ὁ δὲ Σωτὴρ. Ζητεῖτε αὐτοῦ, φησί, τὴν ἁμαρτίαν, ἣν ἐγὼ πρὸ πάντων ἐξ- ήλειψα; Αργήσει αὐτοῦ τῶν ἁμαρτημάτων τὸ ἐγγραφον, ὅτι ἡ πίστις αὐτοῦ ἀπήλειψεν αὐτό. Λυέσθω τῶν ἀδικη- μάτων αὐτοῦ ἡ συγγραφὴ τῇ καλή ὁμολογία. Οὐ μετ ενόησε πρὸ καιροῦ, ἀλλὰ συνῆκεν εἰς τὸν καιρόν· πρὸ τοῦ θανάτου δίχα πίστεως ὑπῆρχε γυμνός, ἐν τῷ θανάτῳ ἡ πίστις αὐτοῦ τῆς θαλάσσης των πλημμυρημάτων ενί- κησεν· ἐν καιρῷ ἀνέσεως οὐκ ἔγνω, ἀλλ᾽ ἐν καιρῷ ἀνάγ- κῆς ἐπέγνω τὸ δίκαιον. Ὅτε οι μαθηταί μου ἀπέφυγόν με, οὗτος προσέφυγέ μοι· ὅτε Πέτρος ἔλεγεν, Οὐκ οἶδα τὸν ἄνθρωπον, τότε ούτος βασιλέα οὐρανῶν ώμο λόγησεν· ὅτε ἱερεῖς ἐθανάτουν με, τότε ούτος ζωῆς ἐκάλεσε Κύριον. Ἐμοὶ τὸ ἔργον τῆς μετανοίας τετέλε σται, τοῦ τὴν πρόθεσιν βλέποντος καὶ τὸ πρόθυμον ἐμοὶ τῆς ὑπομονῆς τὸ δικαίωμα πέπρακται, τοῦ εἰς τὸ ἀγαθὸν τὴν καρδίαν κλίναντος. Διὰ τῆς [148] πλευράς Αδάμ τὸν παράδεισον ἀπέκλεισεν, οὗτος ἐν τῇ ὁμολο- γία ἀνοίγει τὸν ὑπὸ τῆς φλογίνης ρομφαίας πυλώνα φρουρούμενον. Μὴ ζητήσατε αὐτοῦ τὴν ἁμαρτίαν, ἣν οὐχ ευρήσετε. Διὰ τοῦτο Δαυίδ πρὸ τοσούτων γενεῶν προ- εφήτευσε· Ζητηθήσεται ἡ ἁμαρτία αὐτοῦ, καὶ οὐ μὴ εὑρεθῇ. Λοιπὸν ὁ Σωτὴρ ἀνῆλθε, νικήσας πᾶσαν ἐξουσίαν καὶ δύναμιν, καὶ πᾶσαι αἱ στρατιαί τῶν ἀγγέλων ἀπήντη- σαν, καὶ ὡς Δεσπότῃ προσεκύνησαν, καὶ πᾶσα Χερου 6.κὴ τάξις καὶ Σεραφική λειτουργία προσεκύνησεν αὐτῷ καὶ τῷ Πατρὶ τῷ γεννήσαντι. Καὶ ὅσα τε Πατρί προσελάβετο καὶ τῆς ἐκ δεξιῶν καθέδρας εκάθισεν ὁ μήποτε γυμνώσας τους πατρικούς κόλπους. Εἰ γὰρ καὶ κατῆλθεν ἐπὶ γῆς διὰ φιλανθρωπίαν, ἀλλ᾽ οὖν τοῦ θρό- του οὐδαμῶς κατελείφθη: εἰ καὶ γέγονεν ἄνθρωπος τέ- λειος οἰκονομικῶς, οὐδαμῶς ἔκστασιν ὑπέμεινε τῆς οἰ κείας φυσικῆς θεότητος. Οὐ γὰρ ἐκ προκοπῆς ἀνθρώ- που γέγονε Θεὸς ὁ Χριστὸς, μὴ γένοιτο, ἀλλὰ Θεὸς ὢν γέ- γονεν ἄνθρωπος, ἵνα τὸν ἄνθρωπον σώσῃ. Διὸ οὐκ ἄνθρω τον ἀποθεωθέντα κηρύττομεν, ἀλλὰ Θεὸν ἐνανθρωπήσαν τα ὁμολογοῦμεν · καθὼς ὁ θεσπέσιος ἔφησε Παύλος· Διὸ πᾶσα ἀρχὴ καὶ ἐξουσία ὑπετάγησαν αὐτῷ, ὡς ὄντι πρὸ πάσης κτίσεως, μᾶλλον δὲ ποιητὴν τῆς κτίσεως, καὶ συνδεσπόζοντα καὶ συμβασιλεύοντα τῷ ἀχράντῳ αὐτοῦ Πατρὶ, καὶ τῷ ζωοποιῷ Πνεύματι εἰς τοὺς αἰω- [749] Εἰς τὴν 'Ραχὴλ Ὥσπερ οἱ τοὺς δίστους καρποὺς τῶν ἀκροδρύων λαμβάνοντες, ὁμοῦ τοῖς κλάδοις καὶ τοῖς δένδρεσι τοὺς ἐπαίνους διδόασι · τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ ἡμεῖς, ἀγα πητοί, τοὺς καρποὺς τῶν λόγων παρά του προλαβόντος διδασκάλου λαβόντες, ὁμοῦ τε αὐτῷ καὶ τοῖς πατράσι τὸ γέρας διδόαμεν. "Ωσπερ γὰρ ἐκ τῆς τῶν δένδρων πιότητος ἡ γλυκεῖα πιότης τοῖς καρποῖς παραπέμπεται· οὕτω καὶ τῷ προειρημένῳ ἀνδρὶ ἐκ τῆς τοῦ Πνεύματος χάριτος τὸ γλυκὺ τοῦ λόγου ἀναπέμπεται. Καρπωτώ- μεθα τοίνυν τῶν λόγων τοὺς ἡδίστους καρπούς, καθά περ φοίνικας γλυκεροὺς ἐκ τῆς δικαίας ρίξης τῶν πατέρων τὸ γλύκασμα κεκτημένους· καὶ τὸ μὲν γλυ- κὺ τοῦ λόγου τῇ διανοίᾳ ἡμῶν παραπέμψωμεν, τὸ δὲ ἡδὺ τῆς εὐχαριστίας τοῖς πατράσιν ἡμῶν ἀπονείμωμεν. Τὸ γὰρ τῶν πατέρων γέρας ἐκ τῆς τῶν υἱῶν εὐκοσμίας συνέστηκε· μᾶλλον δὲ οἱ τῶν υἱῶν στέφανοι ἐκ τῆς τῶν πατέρων εὐδοξίας καλλωπίζονται. Αλλ᾽ ἐπειδὴ ἀπὸ τοῦ ἀναγνώσματος του στεναγμοῦ τῆς Ραχήλ, καθάπερ ὑπὸ κέντρου, νυττόμενος πρὸς αὐτὴν ἀποστρέφομαι· Λέγε μοι, ὦ 'Ραχήλ, λέγε τὸν ἐν τῷ στεναγμῷ σου κρυπτή μενον πόνον· οὕτω γὰρ τὸ σκάφος της διανοίας σου, τὸ ὑπὸ τῆς λύπης βαρυνόμενον, κουφισθήσεται· προ- φερομένων δὲ τῶν λόγων ἐκ τῆς καρδίας σου σημαινόν- των τὸν πόνον, συνεξέρχεται τοῖς ῥήμασι καὶ τὸ βαρὺ τῆς λύπης. Λέγε μοι τοίνυν, Ραχήλ, τί κλαίεις ; ὁρῶ γὰρ σου τὰ δάκρυα περὶ τὰς παρειάς ποταμηδὸν ἐπι- ῥέοντα, καὶ τὸ πνεῦμα πικρῶς περὶ τὴν καρδίαν εἰλου μενον, καὶ διὰ τῶν μυκτήρων ατάκτως φερόμενον. Τί λύεις σου τὰς κόμας, καὶ ταύτας προφέρεις, ἃς δεῖ σε κρύπτειν ; τί τῶν αἰδεσίμων γυναικῶν τὸ σεμνὸν μυστή. νας. Αμήν. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ὁ μέλλων κρίνει την οἰκουμένην, καὶ τὴν ὑπ᾽ οὐρανὸν πᾶσαν, καὶ ἀποδοῦ ναι εκάστω καθ' δ' ἔπραξε. Τίς ουν τῆς φιλανθρωπίας λαλήσει τὴν ἔλεον, ἢ τῆς δυναστείας αὐτοῦ τὸ μέγεθος ; τίς αὐτοῦ τῆς ἀγαθότητος ἐκφράσει την σύνεσιν, ἢ τῆς δυνάμεως τὴν μεγαλειότητα ; τίς τῆς εὐσπλαγχνίας αὐτοῦ τοὺς οἰκτιρμούς διηγήσεται, ἡ ἐξιχνιάσει τῆς ὑπερβολῆς τὸ ἀξίωμα; ὅτι μὴ καταλιπών τὰ ἄνοι, δι' ἡμᾶς ἐπὶ γῆς κατῆλθεν· ὅτι τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἐξουσίας λαθών, εἰς ἄχραντον Παρθένον μήτραν εχώρησεν· ἀγγέλων καὶ ἀρχαγγέλων ἔλαβε χορούς, καὶ δούλου μορφὴν ἐνεδύσατο, ἵνα σώσῃ τὸν κατ' εἰκόνα ἄνθρωπον φθορᾶς καὶ θανάτου - καὶ ἀπέθανε τῇ σαρκὶ, ἵνα ἡμᾶς τῆς ἀθανάτου φύσεως αὐτ του κοινωνοὺς ἀπεργάσηται. Καὶ τί ἀνταποδώσομεν αὐτῷ περὶ πάντων ὧν ἀνταπέδωκεν ἡμῖν; ποίας εὐχαριστίας, ἢ ἱκεσίας; Οὐδ᾽ ἂν πάντα ἡμῶν τὰ μέλη φωνὰς ἀνα- λάβωσι, καὶ αἱ τρίχες ἡμῶν λαλιὰς ἐξάγωσι, καὶ πᾶν τὸ ὄργανον ἡμῶν μελωδίας πληρωθῇ, επαξίως ἀνυμνή σαι δυνηθώμεν τὴν αὐτοῦ πρὸς ἡμᾶς γενομένην συγκ καταβάσεως εὐσπλαγχνίαν καὶ μεγαλειότητα. Αλλ ὅσον χωροῦμεν, ἀνυμνοῦμεν τὴν μόνον υπεράγιον, προφρησιν ἐκπληροῦντες, το, Εμνήσθην τοῦ Θεοῦ, καὶ ηὐφράνθην. Διὰ ταύτης γὰρ περιόδου διῆλθον τὰ τοῦ Σωτῆρος μεγάλα καὶ παράδοξα θαύματα, ένα καθ' εκάστην μνημονεύων εὐφραίνωμαι εἴ γε ἀξίως τῇ μνήμῃ ἐχωρήσαμεν, καθὼς ἔπρεπεν. Αλλ' είτε προφά σει, εἴτε ἀληθείᾳ Θεὸς καταγγελθῇ· διὸ μετὰ τοῦ προφήτου λέγωμεν· Εμνήσθην τοῦ Θεοῦ, καὶ η φράνθην. Ὁ δὲ Θεὸς τῶν δυνάμεων, ο φιλανθρωπίαν καὶ πολλὴν ἀγαθότητα ἀναδειξάμενος, ἡμῶν τὴν ἀσθέ νειαν καὶ τὰς εὐχὰς προσδεχόμενος χάριτι, καὶ εἰς κρείττονα ἀγαθὴν πρόνοιαν ἀγαγών, αὐτὸς ἡμῶν της ρήσει τὴν ψυχὴν ἀκηλίδωτον, τὸ σῶμα ἄσπιλον, τὸ πνεῦμα ἀρύπωτον, τὴν ζωὴν ἀνεπηρέαστον φυλάξεις, τὴν πίστιν ἀσύλωτον, τὴν φιλαδελφίαν ἀνύδριστον, παρθενίαν ἀμώμητον, τὴν φιλίαν ἀθρύλλητον ἀγάπην ἀνυπόκριτον, τὴν ἀρετὴν ἀκλυδών στον, την δικαιοσύνην ἀνεμπόδιστον, τὴν πίστιν καρπουμένην. Τὰς πύλας ἡμῖν τοῦ παραδείσου ἀναπετάσεις, καὶ φλο γίνην ρομφαίαν κατασβέσεις, καὶ τὴν θύραν τῆς βασι λείας ἀνοίξειε, καὶ τὴν ἀκήρατον ἀπόλαυσιν ευτρεπί σεις, καὶ ἐκ δεξιῶν στήσεις, καὶ τῇ δεξιᾷ στεφανώσεις τῇ φιλανθρωπίᾳ τῆς αὐτοῦ ἀγαθότητος· ὅτι αὐτῷ πρέπει δόξα, τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώ νων. Αμήν. καὶ εἰς τὰ νήπια. ριον ἐκπομπεύεις νικωμένη ὑπὸ τῆς ἄγαν μανίας ; Οίμοι, οίμοι Ραχήλ 1 λαλήσω λοιπὴν ἐν πικρία ψυχῆς συνεχομένη · καὶ τί εἴπω ; Βούλομαι ἐκ καρδίας προ φέρειν τὸν λόγον, καὶ πάλιν ἀναποδίζω, τὴν αἰτίαν τῶν κακῶν καὶ τῆς μεγίστης συμφοράς οὐχ εὑρίσκουσα. βασιλέως Ηρώδου του διδάσκοντός με μη φονεύειν, καὶ ἔργῳ τὸν ἑαυτοῦ νόμον ἀκυροῦντος ! ἐν ἐνόμιζον βασι λέα εἶναι τῆς εὐταξίες, τοῦτον ἡγεμόνα τῆς ἀταξίας ὁρῶ νῦν, ἀτάκτως καὶ ἀνόμως ἐργαζόμενον. Ο μεγί- στης ἀνοίας ! ὁ ένα φόνον ποιήσας : πεύθυνος θανάτου γίνεται, καὶ Ἡρώδης τοσούτους φέτος ποιήσας, βασι- λεὺς ὀνομάζεται. Καὶ οἱ μὲν γεωργοὶ ἐξοἰκείων θησαν ρῶν τὸν σπόρον προφέροντες ἐν σε σταῖς λαγόσι τῆς γῆς καθαρὸν τὸν σἶτον ῥαίνουσιν · ἧς καν δὲ βλαστήσαν τες οἱ ἀστάχυες λαμπρὰν τὴν ὥραν του απόρου σημαί νωσιν, τότε δὴ τὰς χεῖρας ἐκτείναντ ; ὀξείᾳ δρεπάνῃ τὸ λήτα τέμνουσιν. Ἡρώδης δὲ τὰ τῆς ἐμῆς κοιλίας γεννή ματα μήπω τὰ ἄνθη τῆς ἡλικίας κυπριάσαντα, μήπω τῶν ἐαρινῶν τῶν χαρίτων Ιούλων περὶ τὰς παρειὰς ἀνατεί λαντα, Αξεία μαχαίρᾳ τῶν ἐμῶν λαγόνων τὴν χλόην ἀπὸ εμάρανεν. Οίμοι, οἴμοι! τὴν κοιλίαν μου ἐγὼ ἀλγῶ, καὶ τὰ αἰσθητήρια τῆς καρδίας μου μαιμάσσει · ἡ ψυχή μου σπαράττεται τῇ καρδίᾳ· οὐ σιωπήσω. Διὰ γὰρ τὴν ἄγαμον νύμφην Μαριάμ ταῦτα ὑπομένω, διὰ τὸν ἐν φάτνῃ κρυπτόμενον Λόγον. Μήπω τοὺς ἐμοὺς βότρυας τῶν αἰσθήσεων τοὺς φώγας περκάζοντας ἤδη ἀφανισμένους ὁρῶ. Οίμοι, οίμοι! οὔσπερ ἐνναμηνιαίῳ χρόνῳ μετὰ πό των βαστάσασα ή φύσις ωρίμους ποιήσασα ἔτεκε, τού- τους χώρους μια πληγή μαχαίρας σφαγέντας ὁρῶ. Οίμοι! ὦ παρθένε Μαριάμ, ὁμοῦ τε καὶ μήτηρ, ἡ ἄν

• SPURIA. επράξατο, ούτε τι καλὸν πέπραχε ταύποτε ἀλλ' οὐδὲ ὥραν μίαν ἐχώρησεν εἰς μετάνοιαν. Ἰδοὺ τὰ ἁμαρτή- ματα αὐτοῦ ἐγγράφως κατέχομεν, ἃ μὲν ἐν μετανοία οὐκ ἐξήλειψε, καὶ προηγέτην αὐτὸν εἰς τὸν παράδεισον ἁπάντων τῶν δικαίων εἰσφέρεις; Ὁ δὲ Σωτὴρ. Ζητεῖτε αὐτοῦ, φησί, τὴν ἁμαρτίαν, ἣν ἐγὼ πρὸ πάντων ἐξ- ήλειψα; Αργήσει αὐτοῦ τῶν ἁμαρτημάτων τὸ ἐγγραφον, ὅτι ἡ πίστις αὐτοῦ ἀπήλειψεν αὐτό. Λυέσθω τῶν ἀδικη- μάτων αὐτοῦ ἡ συγγραφὴ τῇ καλή ὁμολογία. Οὐ μετ ενόησε πρὸ καιροῦ, ἀλλὰ συνῆκεν εἰς τὸν καιρόν· πρὸ τοῦ θανάτου δίχα πίστεως ὑπῆρχε γυμνός, ἐν τῷ θανάτῳ ἡ πίστις αὐτοῦ τῆς θαλάσσης των πλημμυρημάτων ενί- κησεν· ἐν καιρῷ ἀνέσεως οὐκ ἔγνω, ἀλλ᾽ ἐν καιρῷ ἀνάγ- κῆς ἐπέγνω τὸ δίκαιον. Ὅτε οι μαθηταί μου ἀπέφυγόν με, οὗτος προσέφυγέ μοι· ὅτε Πέτρος ἔλεγεν, Οὐκ οἶδα τὸν ἄνθρωπον, τότε ούτος βασιλέα οὐρανῶν ώμο λόγησεν· ὅτε ἱερεῖς ἐθανάτουν με, τότε ούτος ζωῆς ἐκάλεσε Κύριον. Ἐμοὶ τὸ ἔργον τῆς μετανοίας τετέλε σται, τοῦ τὴν πρόθεσιν βλέποντος καὶ τὸ πρόθυμον ἐμοὶ τῆς ὑπομονῆς τὸ δικαίωμα πέπρακται, τοῦ εἰς τὸ ἀγαθὸν τὴν καρδίαν κλίναντος. Διὰ τῆς [148] πλευράς Αδάμ τὸν παράδεισον ἀπέκλεισεν, οὗτος ἐν τῇ ὁμολο- γία ἀνοίγει τὸν ὑπὸ τῆς φλογίνης ρομφαίας πυλώνα φρουρούμενον. Μὴ ζητήσατε αὐτοῦ τὴν ἁμαρτίαν, ἣν οὐχ ευρήσετε. Διὰ τοῦτο Δαυίδ πρὸ τοσούτων γενεῶν προ- εφήτευσε· Ζητηθήσεται ἡ ἁμαρτία αὐτοῦ, καὶ οὐ μὴ εὑρεθῇ. Λοιπὸν ὁ Σωτὴρ ἀνῆλθε, νικήσας πᾶσαν ἐξουσίαν καὶ δύναμιν, καὶ πᾶσαι αἱ στρατιαί τῶν ἀγγέλων ἀπήντη- σαν, καὶ ὡς Δεσπότῃ προσεκύνησαν, καὶ πᾶσα Χερου 6.κὴ τάξις καὶ Σεραφική λειτουργία προσεκύνησεν αὐτῷ καὶ τῷ Πατρὶ τῷ γεννήσαντι. Καὶ ὅσα τε Πατρί προσελάβετο καὶ τῆς ἐκ δεξιῶν καθέδρας εκάθισεν ὁ μήποτε γυμνώσας τους πατρικούς κόλπους. Εἰ γὰρ καὶ κατῆλθεν ἐπὶ γῆς διὰ φιλανθρωπίαν, ἀλλ᾽ οὖν τοῦ θρό- του οὐδαμῶς κατελείφθη: εἰ καὶ γέγονεν ἄνθρωπος τέ- λειος οἰκονομικῶς, οὐδαμῶς ἔκστασιν ὑπέμεινε τῆς οἰ κείας φυσικῆς θεότητος. Οὐ γὰρ ἐκ προκοπῆς ἀνθρώ- που γέγονε Θεὸς ὁ Χριστὸς, μὴ γένοιτο, ἀλλὰ Θεὸς ὢν γέ- γονεν ἄνθρωπος, ἵνα τὸν ἄνθρωπον σώσῃ. Διὸ οὐκ ἄνθρω τον ἀποθεωθέντα κηρύττομεν, ἀλλὰ Θεὸν ἐνανθρωπήσαν τα ὁμολογοῦμεν · καθὼς ὁ θεσπέσιος ἔφησε Παύλος· Διὸ πᾶσα ἀρχὴ καὶ ἐξουσία ὑπετάγησαν αὐτῷ, ὡς ὄντι πρὸ πάσης κτίσεως, μᾶλλον δὲ ποιητὴν τῆς κτίσεως, καὶ συνδεσπόζοντα καὶ συμβασιλεύοντα τῷ ἀχράντῳ αὐτοῦ Πατρὶ, καὶ τῷ ζωοποιῷ Πνεύματι εἰς τοὺς αἰω- [749] Εἰς τὴν 'Ραχὴλ Ὥσπερ οἱ τοὺς δίστους καρποὺς τῶν ἀκροδρύων λαμβάνοντες, ὁμοῦ τοῖς κλάδοις καὶ τοῖς δένδρεσι τοὺς ἐπαίνους διδόασι · τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ ἡμεῖς, ἀγα πητοί, τοὺς καρποὺς τῶν λόγων παρά του προλαβόντος διδασκάλου λαβόντες, ὁμοῦ τε αὐτῷ καὶ τοῖς πατράσι τὸ γέρας διδόαμεν. "Ωσπερ γὰρ ἐκ τῆς τῶν δένδρων πιότητος ἡ γλυκεῖα πιότης τοῖς καρποῖς παραπέμπεται· οὕτω καὶ τῷ προειρημένῳ ἀνδρὶ ἐκ τῆς τοῦ Πνεύματος χάριτος τὸ γλυκὺ τοῦ λόγου ἀναπέμπεται. Καρπωτώ- μεθα τοίνυν τῶν λόγων τοὺς ἡδίστους καρπούς, καθά περ φοίνικας γλυκεροὺς ἐκ τῆς δικαίας ρίξης τῶν πατέρων τὸ γλύκασμα κεκτημένους· καὶ τὸ μὲν γλυ- κὺ τοῦ λόγου τῇ διανοίᾳ ἡμῶν παραπέμψωμεν, τὸ δὲ ἡδὺ τῆς εὐχαριστίας τοῖς πατράσιν ἡμῶν ἀπονείμωμεν. Τὸ γὰρ τῶν πατέρων γέρας ἐκ τῆς τῶν υἱῶν εὐκοσμίας συνέστηκε· μᾶλλον δὲ οἱ τῶν υἱῶν στέφανοι ἐκ τῆς τῶν πατέρων εὐδοξίας καλλωπίζονται. Αλλ᾽ ἐπειδὴ ἀπὸ τοῦ ἀναγνώσματος του στεναγμοῦ τῆς Ραχήλ, καθάπερ ὑπὸ κέντρου, νυττόμενος πρὸς αὐτὴν ἀποστρέφομαι· Λέγε μοι, ὦ 'Ραχήλ, λέγε τὸν ἐν τῷ στεναγμῷ σου κρυπτή μενον πόνον· οὕτω γὰρ τὸ σκάφος της διανοίας σου, τὸ ὑπὸ τῆς λύπης βαρυνόμενον, κουφισθήσεται· προ- φερομένων δὲ τῶν λόγων ἐκ τῆς καρδίας σου σημαινόν- των τὸν πόνον, συνεξέρχεται τοῖς ῥήμασι καὶ τὸ βαρὺ τῆς λύπης. Λέγε μοι τοίνυν, Ραχήλ, τί κλαίεις ; ὁρῶ γὰρ σου τὰ δάκρυα περὶ τὰς παρειάς ποταμηδὸν ἐπι- ῥέοντα, καὶ τὸ πνεῦμα πικρῶς περὶ τὴν καρδίαν εἰλου μενον, καὶ διὰ τῶν μυκτήρων ατάκτως φερόμενον. Τί λύεις σου τὰς κόμας, καὶ ταύτας προφέρεις, ἃς δεῖ σε κρύπτειν ; τί τῶν αἰδεσίμων γυναικῶν τὸ σεμνὸν μυστή. νας. Αμήν. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ὁ μέλλων κρίνει την οἰκουμένην, καὶ τὴν ὑπ᾽ οὐρανὸν πᾶσαν, καὶ ἀποδοῦ ναι εκάστω καθ' δ' ἔπραξε. Τίς ουν τῆς φιλανθρωπίας λαλήσει τὴν ἔλεον, ἢ τῆς δυναστείας αὐτοῦ τὸ μέγεθος ; τίς αὐτοῦ τῆς ἀγαθότητος ἐκφράσει την σύνεσιν, ἢ τῆς δυνάμεως τὴν μεγαλειότητα ; τίς τῆς εὐσπλαγχνίας αὐτοῦ τοὺς οἰκτιρμούς διηγήσεται, ἡ ἐξιχνιάσει τῆς ὑπερβολῆς τὸ ἀξίωμα; ὅτι μὴ καταλιπών τὰ ἄνοι, δι' ἡμᾶς ἐπὶ γῆς κατῆλθεν· ὅτι τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἐξουσίας λαθών, εἰς ἄχραντον Παρθένον μήτραν εχώρησεν· ἀγγέλων καὶ ἀρχαγγέλων ἔλαβε χορούς, καὶ δούλου μορφὴν ἐνεδύσατο, ἵνα σώσῃ τὸν κατ' εἰκόνα ἄνθρωπον φθορᾶς καὶ θανάτου - καὶ ἀπέθανε τῇ σαρκὶ, ἵνα ἡμᾶς τῆς ἀθανάτου φύσεως αὐτ του κοινωνοὺς ἀπεργάσηται. Καὶ τί ἀνταποδώσομεν αὐτῷ περὶ πάντων ὧν ἀνταπέδωκεν ἡμῖν; ποίας εὐχαριστίας, ἢ ἱκεσίας; Οὐδ᾽ ἂν πάντα ἡμῶν τὰ μέλη φωνὰς ἀνα- λάβωσι, καὶ αἱ τρίχες ἡμῶν λαλιὰς ἐξάγωσι, καὶ πᾶν τὸ ὄργανον ἡμῶν μελωδίας πληρωθῇ, επαξίως ἀνυμνή σαι δυνηθώμεν τὴν αὐτοῦ πρὸς ἡμᾶς γενομένην συγκ καταβάσεως εὐσπλαγχνίαν καὶ μεγαλειότητα. Αλλ ὅσον χωροῦμεν, ἀνυμνοῦμεν τὴν μόνον υπεράγιον, προφρησιν ἐκπληροῦντες, το, Εμνήσθην τοῦ Θεοῦ, καὶ ηὐφράνθην. Διὰ ταύτης γὰρ περιόδου διῆλθον τὰ τοῦ Σωτῆρος μεγάλα καὶ παράδοξα θαύματα, ένα καθ' εκάστην μνημονεύων εὐφραίνωμαι εἴ γε ἀξίως τῇ μνήμῃ ἐχωρήσαμεν, καθὼς ἔπρεπεν. Αλλ' είτε προφά σει, εἴτε ἀληθείᾳ Θεὸς καταγγελθῇ· διὸ μετὰ τοῦ προφήτου λέγωμεν· Εμνήσθην τοῦ Θεοῦ, καὶ η φράνθην. Ὁ δὲ Θεὸς τῶν δυνάμεων, ο φιλανθρωπίαν καὶ πολλὴν ἀγαθότητα ἀναδειξάμενος, ἡμῶν τὴν ἀσθέ νειαν καὶ τὰς εὐχὰς προσδεχόμενος χάριτι, καὶ εἰς κρείττονα ἀγαθὴν πρόνοιαν ἀγαγών, αὐτὸς ἡμῶν της ρήσει τὴν ψυχὴν ἀκηλίδωτον, τὸ σῶμα ἄσπιλον, τὸ πνεῦμα ἀρύπωτον, τὴν ζωὴν ἀνεπηρέαστον φυλάξεις, τὴν πίστιν ἀσύλωτον, τὴν φιλαδελφίαν ἀνύδριστον, παρθενίαν ἀμώμητον, τὴν φιλίαν ἀθρύλλητον ἀγάπην ἀνυπόκριτον, τὴν ἀρετὴν ἀκλυδών στον, την δικαιοσύνην ἀνεμπόδιστον, τὴν πίστιν καρπουμένην. Τὰς πύλας ἡμῖν τοῦ παραδείσου ἀναπετάσεις, καὶ φλο γίνην ρομφαίαν κατασβέσεις, καὶ τὴν θύραν τῆς βασι λείας ἀνοίξειε, καὶ τὴν ἀκήρατον ἀπόλαυσιν ευτρεπί σεις, καὶ ἐκ δεξιῶν στήσεις, καὶ τῇ δεξιᾷ στεφανώσεις τῇ φιλανθρωπίᾳ τῆς αὐτοῦ ἀγαθότητος· ὅτι αὐτῷ πρέπει δόξα, τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώ νων. Αμήν. καὶ εἰς τὰ νήπια. ριον ἐκπομπεύεις νικωμένη ὑπὸ τῆς ἄγαν μανίας ; Οίμοι, οίμοι Ραχήλ 1 λαλήσω λοιπὴν ἐν πικρία ψυχῆς συνεχομένη · καὶ τί εἴπω ; Βούλομαι ἐκ καρδίας προ φέρειν τὸν λόγον, καὶ πάλιν ἀναποδίζω, τὴν αἰτίαν τῶν κακῶν καὶ τῆς μεγίστης συμφοράς οὐχ εὑρίσκουσα. βασιλέως Ηρώδου του διδάσκοντός με μη φονεύειν, καὶ ἔργῳ τὸν ἑαυτοῦ νόμον ἀκυροῦντος ! ἐν ἐνόμιζον βασι λέα εἶναι τῆς εὐταξίες, τοῦτον ἡγεμόνα τῆς ἀταξίας ὁρῶ νῦν, ἀτάκτως καὶ ἀνόμως ἐργαζόμενον. Ο μεγί- στης ἀνοίας ! ὁ ένα φόνον ποιήσας : πεύθυνος θανάτου γίνεται, καὶ Ἡρώδης τοσούτους φέτος ποιήσας, βασι- λεὺς ὀνομάζεται. Καὶ οἱ μὲν γεωργοὶ ἐξοἰκείων θησαν ρῶν τὸν σπόρον προφέροντες ἐν σε σταῖς λαγόσι τῆς γῆς καθαρὸν τὸν σἶτον ῥαίνουσιν · ἧς καν δὲ βλαστήσαν τες οἱ ἀστάχυες λαμπρὰν τὴν ὥραν του απόρου σημαί νωσιν, τότε δὴ τὰς χεῖρας ἐκτείναντ ; ὀξείᾳ δρεπάνῃ τὸ λήτα τέμνουσιν. Ἡρώδης δὲ τὰ τῆς ἐμῆς κοιλίας γεννή ματα μήπω τὰ ἄνθη τῆς ἡλικίας κυπριάσαντα, μήπω τῶν ἐαρινῶν τῶν χαρίτων Ιούλων περὶ τὰς παρειὰς ἀνατεί λαντα, Αξεία μαχαίρᾳ τῶν ἐμῶν λαγόνων τὴν χλόην ἀπὸ εμάρανεν. Οίμοι, οἴμοι! τὴν κοιλίαν μου ἐγὼ ἀλγῶ, καὶ τὰ αἰσθητήρια τῆς καρδίας μου μαιμάσσει · ἡ ψυχή μου σπαράττεται τῇ καρδίᾳ· οὐ σιωπήσω. Διὰ γὰρ τὴν ἄγαμον νύμφην Μαριάμ ταῦτα ὑπομένω, διὰ τὸν ἐν φάτνῃ κρυπτόμενον Λόγον. Μήπω τοὺς ἐμοὺς βότρυας τῶν αἰσθήσεων τοὺς φώγας περκάζοντας ἤδη ἀφανισμένους ὁρῶ. Οίμοι, οίμοι! οὔσπερ ἐνναμηνιαίῳ χρόνῳ μετὰ πό των βαστάσασα ή φύσις ωρίμους ποιήσασα ἔτεκε, τού- τους χώρους μια πληγή μαχαίρας σφαγέντας ὁρῶ. Οίμοι! ὦ παρθένε Μαριάμ, ὁμοῦ τε καὶ μήτηρ, ἡ ἄν