'743 IN SAMARITANAM IN DIE εβάλετο λέγων Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός. Περὶ ἐμοῦ καὶ Ἰωάννης ἀνέκραξεν· Ἴδε ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου. Ἀμνὸς γὰρ ἀληθῶς ὁ Χριστὸς, ὁ σήμερον ἀνελθὼν εἰς τὸ ἱερὸν, καὶ τὴν τῆς ἀληθείας (797, φωνὴν ὁ Ἰωάννης ἐπ' αὐτῷ προεβάλετο. Φωνὴ γὰρ ἂν δεόντως τὸν λόγον ἐνεχω μίασε· λύχνος ὤν, τοῦ ἡλίου τὰς λαμπάδας ἐγνώρισεν· ὡς πρόδρομος, ἐμήνυσε τὸν ἐρχόμενον· ὡς αὐγὴ, τὸν ἄρθρον ἐκήρυξεν· ὡς στρατιώτης, τὸ τοῦ βασιλέως ίδη - μοσίευσεν όνομα. "Ιδε ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων MERIE PENTECOSTES. 714 τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου· ἀμνὸς, ὃν ἀμνὰς μὲν παρ. θένος ἀσπόρως συλλαβοῦσα, ἀφθόρως ἐγέννησεν, ἡ φάτνη δε, ὡς χλοηφόρον, παιδίον αὐτὸν ὑπεδέξατο, δὲ, ἔλουσε δὲ ὁ Ἰορδάνης, ὁ Ἰωάννης ἐβάπτισεν, Ἰούδα; τοῖς Ἰουδαίοις ἐπώλησεν, ἔσφαξε Πιλάτος, ὁ τάφος προέθηκεν, καὶ ἡμεῖς ὠφωνήσαμεν, καὶ τῷ πόκῳ γυ- Ανοὺς ὄντας ἐκ τῆς παραβάσεως τοῦ Ἀδὰμ τοὺς πάντας ἡμφίασεν. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Εἰς τὴν Σαμαρείτιν. Τῇ ἡμέρᾳ τῆς Μεσοπεντηκοστής. Φέρε τοίνυν σήμερον, ἀγαπητοί, καθώς ἂν ἡ θεία χάρις δίδωσι, τοῖς εὐαγγελικοῖς θησαυροῖς ἐγχειρήσω- μεν. Κοσμεῖ γὰρ τὸ περὶ ταῦτα φιλομαθὲς τὰς ψυχὰς καὶ τὴν γηΐνην ἐκτείνει πρὸς οὐρανὸν ἕξιν. Καὶ γὰρ φιλομάθεια τὴν θαυμασίαν ἐκείνην Σαμαρείτιν ἐξ ὑδρο φόρου κατεσκεύασεν ἔνθεον· εὑροῦσα γὰρ μαθημάτων Θησαυρόν, παρέδραμε· μᾶλλον δὲ οὐχ ηὗρεν, ἀλλ' ηύρη- ται. Οὐ γὰρ ἀνέβαινε Χριστὸς ταῖς τῶν δεομένων ἀνα- ζητεῖσθαι σπουδαῖς, ἀλλ᾽ αὐτὸς ἐφ' ἑκάστης ὠδίνει βοηθείας - συνείχετο μεριμνών παραλύτους, συναλγών τοῖς πυρέττουσι, τὰ τῶν τυφλῶν οἰκειούμενος, τὴν ἐπὶ τοῖς λεπροῖς περιφέρων φροντίδα, τρέχων εἰς δαιμο- νιώντων βοήθειαν, ἐκπλύνων ἐῤῥυπωμένας ψυχὰς ἀπάν των, υδροφορούσαις διδάσκαλος. Τότε γὰρ ἐκ τῆς όδοι- πορίας κεκοπιακώς παρεκαθέζετο τῷ φρέατι· Ο γὰρ Ἰησοῦς, φησίν, κεκοπιακὼς ἐκ τῆς ὁδοιπορίας έκα θέζετο οὕτως ἐπὶ τῇ πηγῇ. Ὥρα ἦν ὡσεὶ ἔκτη, Υπάλληλος ἀπληστία φιλανθρωπίας· πρῶτον μὲν, ὅτι κέκμηκε, τῆς Σαμαρείτιδος σπεύδων προετοιμάσαι σω τηρίαν· δεύτερον, ὅτι ἐκαθέζετο, μένων σωθῆναι καὶ νεῖσαν· τρίτον, ὅτι τὸν τοῦ ἀρίστου καιρὸν εἰς τὴν ὑπὲρ αὐτῆς προσεδρίαν ἀνήκεσκεν. Ὥρα ἦν, φησὶν, ὡσεὶ Εκτη. Εἰ γὰρ καὶ Θεὸς ἦν, ἀλλὰ τὸ φαινόμενον τοῖς τῆς φύσεως τέως περιεβέβλητο πάθεσιν, αἰσθανόμενος και των, υποκείμενος ὕπνῳ, διοχλούμενος πείνῃ, πᾶσαν ἔχων πρὸς ἡμᾶς πλὴν ἁμαρτίας συγγένειαν. Ενίκα δὲ ὅμως ἐν αὐτῷ τῶν σωζομένων ὁ πόθος τὸν τοῦ σώματος κόπον. Ἐβράδυνε μᾶλλον τοῦ κοπιαθέντος ή χρήζουσα, καὶ ὁ μὴ χρήζων παρέμενεν. Εφλέγετο τῷ τῆς μεσημ- βρίας αὐχμῷ, καὶ τὴν τῆς σωθησομένης παρουσίαν ἐκαιροτήρει. Εκαθέζετο γάρ, φησίν, ἐπὶ τῇ πηγή, οὐδὲ κατακλινόμενος τὴν θήραν ἀνέμενεν, ἀλλ᾽ ὠδίνων παρασχεῖν σωτηρίαν, ἐν ἑτοίμῳ τῇ Σαμαρείτιδι προη τοιμάζετο. Η δέ γέ που τάχα τῆς οἰκίας ἐξῄει κατὰ μικρὸν προϊοῦσα, γυναικικοῖς χρωμένη βαδίσμασιν, ἀνειμένη, τὴν ὑδρίαν ἐπαγομένη, πρὸς καρπὸν ὡς ἐν ἀγρῷ θεωρίαν ἱσταμένη πολλάκις μεταξὺ τοῦ βαδίσμα- τος. Ο κατάσκοπος ἄοκνος καὶ ἀφανής, θηρευτὴς ἐπι στήμων, κρύψας δὲ τὸν εὐεργέτην, ὡς ἐνδεὴς ἐμφανίζε- ται λέγει γάρ, φησὶν, ὁ Ἰησοῦς· Γύναι, δός μοι πιεῖν. Σπείρει τὴν φωνὴν, ὡς κόκκον φεμδομένη περι στερά· Δός μοι πιεῖν. Υποκρίνεται δίψαν ὁ ἐλθὼν αὐτῇ κεράσαι σωτηρίας ποτήριον· μᾶλλον δὲ, εἴ τις λεπτότερον τὴν φωνὴν μεταλλεύῃ, ἀληθὲς τοῦ Δεσπό του τὸ δίψος· ἐδίψα γὰρ τὴν αὐτῆς σωτηρίαν, καὶ δι καίως πρὸς αὐτὴν ἐβόα· Δός μοι πιεῖν. Έχεις, φησίν, ἐν ἑαυτῇ κεκρυμμένην εὐγνωμοσύνης πηγήν· ἀπ' ἐκεί νης με νάμα γεμίσασα πότισον. Αλλ' οὐκ ᾔσθάνετο τῶν αἰνιγμάτων τὸ γύναιον, ψιλῇ δὲ φωνῇ προσέχουσα· Πως σύ, Ἰουδαῖος ὢν, παρ' ἐμοῦ πιεῖν αἰτεῖς, οὔσης γυναικός Σαμαρείτιδος; Μεθ' όδοιπορίας κόπου δίκη τῷ Χριστῷ δογμάτων ἀπήντησεν· ἀλλ᾽ ἅπαξ [708] όλο μένῳ τὰ ὑπὲρ ἡμῶν ἀναδέξασθαι, φορητὰ τὰ συμβαί νοντα. Διὰ τοῦτο καὶ τὴν ἐκ Σαμαρείτιδος ἐπιτίμησιν φέρει. Ηδετο γὰρ κατιὼν τῆς ἀξίας, ἵνα τῆς ἁμαρτω τοῦ εὐτελείας ἀναγάγῃ τὴν ψυχήν. Αμαρτωλή τις εὐ- τέλεια τὴν Σαμαρείτιν κατείχε, πορνικῷ ἐῤῥυπαίνετο βίῳ, ἐραστὴν ἐξ ἐραστοῦ μετελάμβανε, γάμον εἶχε τὸν τοῦ ἔρωτος χρόνον, ύπανδρος ἦν ἐρασταίς νύμφη, χήρα τις διαπαντὸς καὶ νεόγαμος· μᾶλλον δὲ οὔτε χήρα και θαρῶς, οὔτε νύμφη· οὔτε γὰρ θανάτῳ τὸν πρῶτον και χώριστο, οὔτε γάμεις νομικοῖς τοῖς δευτέροις συνήπτετο. Τούτου μάρτυς πρὸς αὐτὴν ὁ Δεσπότης· Καλώς, φη- σὶν, εἶπας ὅτι "Ανδρα οὐκ ἔχω· πέντε γὰρ ἄνδρας ἔσχες, καὶ νῦν ὅν ἔχεις, οὐκ ἔστι σου ἀνήρ. Τοῦτο ἀληθὲς εἴρηκας. Ἀλλ᾽ ἦν μαργαρίτης βορβόρω φυρό μενος, καὶ τὸν τοιοῦτον οὐκ ἔλαβεν έμπορον τῆς γὰρ ψυχῆς αὐτὰς ἐδείχνυ τοῖς ρήμασι. Πῶς σύ, φησὶν, Ἰουδαῖος ὤν, παρ' ἐμοῦ πιεῖν αἰτεῖς, οὔσης γυναικὸς Σαμαρείτιδος; Πῶς σύ; Καὶ τὸν Σύ, θυμουμένης. Πῶς ζητεῖς παρ' ἐμοῦ πιεῖν; Εἰ μὲν ὡς ταύτά μοι φρο νῶν, ἔσομαί σοι πρὸς τὴν αἴτησιν ἕτοιμος· εἰ δὲ τὰ Ἰουδαίων ποθεῖς, μὴ ζήτει παρ' ἀλλοφύλων δεξίωσιν· μὴ δῶρον, ὅπερ ἀποφεύγεις, ἀπαίτει. Ενόμιζεν ἡ Σα μαρεῖτις διὰ τὴν τῆς δίψης ἀνάγκην τὸν Κύριον Σαμα ρειτικῇ σαγηνεύειν λατρείᾳ· οὐκ ᾔδει δὲ δεσμουμένη τοῖς βήμασιν· ἐδέδετο γὰρ τῇ πρὸς τὸν Κύριον ἀπο κρίσει, μᾶλλον δὲ ταῖς παρὰ τοῦ Κυρίου πρὸς αὐτὴν φωναῖς· Εἰ ᾔδεις τὴν δωρεάν τοῦ Θεοῦ, καὶ τὶς ἐστιν ὁ λέγων σοι, Δός μοι πιεῖν, σὺ ἂν ᾖτησα αὐτὸν, καὶ ἔδωκεν ἂν σοι ὕδωρ ζων. Επειδή μου, φησί, διασύρεις τὴν δίψαν, καὶ καλεῖς Ἰουδαῖον πρὸς ὑμᾶς ἀκοινώνητον, μάθε πολὺ τῆς ἐπ' ἐμοὶ σφαλλομένη δοκιμασίας. Οὐκ οἶδας μου τὴν ἀληθῆ γενεάν, οὐκ οἶδας τὴν παρ' ἐμοῦ φιλοτιμίαν οὖσαν πολλὴν, οὐκ οἶδας οἷα εὕροια τῆς πηγῆς παρ' ἐμοί · εἰ γὰρ ᾔδεις. Στησας ἄν νῦν δὲ ἀγνοοῦσαν οὐ μέμφομαι, αιτησάσῃ δὲ δίδωμι. Πρὸς ὄρεξιν δίψης τὴν μὴ διψῶσαν κινεῖ, πρὸς χρείαν ποτοῦ τὴν ποτίζουσαν στρέφει· τέτρωτο γοῦν τοῖς λό γοις τὸ γύναιον, καὶ τῷ τοῦ ὕδατος πόθῳ ἥλω. Προς πεσοῦσα γὰρ πρὸς τὸν Κύριον ἔλεγε, Κύριε, δός μει τοῦτο τὸ ὕδωρ, ἵνα μὴ διψώ, μηδὲ ἔρχωμαι ἐνθάδε ἀντλεῖν. Ἡ τὸ πρὶν ποτίζειν ἠξιωμένη, νῦν ἀξιοί που τισθῆναι. Αἱ γὰρ εὐγενείς γνώμαι ευγέωργοι τυγ χάνουσιν· οἷα τις ἦν ἡ τῆς μακαρίας ταύτης Σαμαρεί είδος γνώμη, οἷος ο τρόπος κεκαθαρμένος ἀκανθῶν ἀπιστίας, οὐκ ἔχων Ἰουδαϊκὴν βασκανίαν. Αὕτη γὰρ τὸν Μεσσίαν προσδοκῶσα, καὶ τυχοῦσα τῆς αὐτοῦ θετ τῆς διδασκαλίας, ἐπίστευσεν εἰλικρινῶς· καὶ οὐ μόνη τὸ δῶρον κατέσχεν, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἑαυτῆς πολίτας ἔπεισε πρὸς αὐτὸν δραμεῖν, ἀποστολικῶς κηρύξασα· Δεῦτε, ἴδετε ἄνθρωπον, ὃς εἶπέ μοι πάντα, ὅσα ἐποίησα. Μήτι οὗτός ἐστιν ὁ Χριστός; Ὢ γυναικὸς σοφῆς! Απίστατο ὅτι γυνὴ ἀπαράδεκτός ἐστιν εἰς μαρ τυρίαν· διὰ τοῦτο τοὺς ἄνδρας τῆς πόλεως αὐτῆς ἐπισ σπᾶται μάρτυρας, ἵνα πολλών πρόξενος σωτηρίας γέν νηται. Φησὶν οὖν ὁ εὐαγγελιστής· Ἐκ δὲ τῆς πόλεως ἐκείνης πολλοὶ ἐπίστευσαν εἰς αὐτὸν τῶν Σαμα ρειτῶν, διὰ τὸν λόγον τῆς γυναικός μαρτυρούσης, ὅτι· Εἶπέ μοι πάντα ὅσα ἐποίησα. Ὡς οὖν ἦλθον πρὸς αὐτὸν οἱ Σαμαρεῖται, ἠρώτων αὐτὸν μεῖναι παρ' αὐτοῖς. Καὶ ἔμεινεν ἐκεῖ δύο ἡμέρας. Καὶ πολλῷ πλείους ἐπίστευσαν διὰ τὸν λόγον αὐτοῦ· τῇ τε γυναικὶ ἔλεγον, ὅτι οὐκ ἔτι διὰ τὴν σὴν λαλιὰν πιστεύομεν· ἡμεῖς γὰρ ἀκηκόαμεν καὶ οίδα μεν, ὅτι οὗτός ἐστιν ἀληθῶς ὁ Σωτὴρ τοῦ κόσμου ὁ Χριστός. Είδες, ἀγαπητέ, τοῦ Χριστοῦ τὴν δίψαν, καὶ πῶς βρῶμα καὶ πόμα τὴν σωτηρίαν εἶχε τῶν πιο στευόντων ἐπ' αὐτῷ; Ἐμὸν γὰρ, φησί, βρωμά ἐστιν, ἵνα ποιῶ τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με Πατρὸς, καὶ τελειώσω αὐτοῦ τὸ ἔργον. Τούτου χάριν διψῶν ποτί ζει τὴν Σαμαρείτιν ὕδωρ, ἀντλήσασα δὲ αὕτη ἐπέδωκε δαψιλῶς τοῖς πολίταις αὐτῆς ἀφθόνως τὴν τοῦ Κυρίου δωρεάν. Διὰ ταύτης ὁ τοῦ ᾿Αβραὰμ δῆμος Σαμαρείτι κῆς γνώμης δυσμαθέστερος· τοῖς μὲν γὰρ οὐδὲ τὰ παρὰ τὸν ναὸν ὠφέλει μαθήματα· τῇ δὲ καὶ ἡ παρὰ [799] τὸ φρέαρ διάλεξις ὠφέλει. Περιθώμεθα τοίνυν τὰ τῆς Σαμαρείτιδος εἰς ἑαυτοὺς καλά, ζῆλον οἰκειωσών μεθα θεῖον, φιλομαθίαν ποθήσωμεν εὐγνώμονα ἡμεῖς κἂν ἐν ἐκκλησίᾳ διαλεγώμεθα τὰ θεῖα, νομίσωμεν καὶ

'743 IN SAMARITANAM IN DIE εβάλετο λέγων Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός. Περὶ ἐμοῦ καὶ Ἰωάννης ἀνέκραξεν· Ἴδε ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου. Ἀμνὸς γὰρ ἀληθῶς ὁ Χριστὸς, ὁ σήμερον ἀνελθὼν εἰς τὸ ἱερὸν, καὶ τὴν τῆς ἀληθείας (797, φωνὴν ὁ Ἰωάννης ἐπ' αὐτῷ προεβάλετο. Φωνὴ γὰρ ἂν δεόντως τὸν λόγον ἐνεχω μίασε· λύχνος ὤν, τοῦ ἡλίου τὰς λαμπάδας ἐγνώρισεν· ὡς πρόδρομος, ἐμήνυσε τὸν ἐρχόμενον· ὡς αὐγὴ, τὸν ἄρθρον ἐκήρυξεν· ὡς στρατιώτης, τὸ τοῦ βασιλέως ίδη - μοσίευσεν όνομα. "Ιδε ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων MERIE PENTECOSTES. 714 τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου· ἀμνὸς, ὃν ἀμνὰς μὲν παρ. θένος ἀσπόρως συλλαβοῦσα, ἀφθόρως ἐγέννησεν, ἡ φάτνη δε, ὡς χλοηφόρον, παιδίον αὐτὸν ὑπεδέξατο, δὲ, ἔλουσε δὲ ὁ Ἰορδάνης, ὁ Ἰωάννης ἐβάπτισεν, Ἰούδα; τοῖς Ἰουδαίοις ἐπώλησεν, ἔσφαξε Πιλάτος, ὁ τάφος προέθηκεν, καὶ ἡμεῖς ὠφωνήσαμεν, καὶ τῷ πόκῳ γυ- Ανοὺς ὄντας ἐκ τῆς παραβάσεως τοῦ Ἀδὰμ τοὺς πάντας ἡμφίασεν. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Εἰς τὴν Σαμαρείτιν. Τῇ ἡμέρᾳ τῆς Μεσοπεντηκοστής. Φέρε τοίνυν σήμερον, ἀγαπητοί, καθώς ἂν ἡ θεία χάρις δίδωσι, τοῖς εὐαγγελικοῖς θησαυροῖς ἐγχειρήσω- μεν. Κοσμεῖ γὰρ τὸ περὶ ταῦτα φιλομαθὲς τὰς ψυχὰς καὶ τὴν γηΐνην ἐκτείνει πρὸς οὐρανὸν ἕξιν. Καὶ γὰρ φιλομάθεια τὴν θαυμασίαν ἐκείνην Σαμαρείτιν ἐξ ὑδρο φόρου κατεσκεύασεν ἔνθεον· εὑροῦσα γὰρ μαθημάτων Θησαυρόν, παρέδραμε· μᾶλλον δὲ οὐχ ηὗρεν, ἀλλ' ηύρη- ται. Οὐ γὰρ ἀνέβαινε Χριστὸς ταῖς τῶν δεομένων ἀνα- ζητεῖσθαι σπουδαῖς, ἀλλ᾽ αὐτὸς ἐφ' ἑκάστης ὠδίνει βοηθείας - συνείχετο μεριμνών παραλύτους, συναλγών τοῖς πυρέττουσι, τὰ τῶν τυφλῶν οἰκειούμενος, τὴν ἐπὶ τοῖς λεπροῖς περιφέρων φροντίδα, τρέχων εἰς δαιμο- νιώντων βοήθειαν, ἐκπλύνων ἐῤῥυπωμένας ψυχὰς ἀπάν των, υδροφορούσαις διδάσκαλος. Τότε γὰρ ἐκ τῆς όδοι- πορίας κεκοπιακώς παρεκαθέζετο τῷ φρέατι· Ο γὰρ Ἰησοῦς, φησίν, κεκοπιακὼς ἐκ τῆς ὁδοιπορίας έκα θέζετο οὕτως ἐπὶ τῇ πηγῇ. Ὥρα ἦν ὡσεὶ ἔκτη, Υπάλληλος ἀπληστία φιλανθρωπίας· πρῶτον μὲν, ὅτι κέκμηκε, τῆς Σαμαρείτιδος σπεύδων προετοιμάσαι σω τηρίαν· δεύτερον, ὅτι ἐκαθέζετο, μένων σωθῆναι καὶ νεῖσαν· τρίτον, ὅτι τὸν τοῦ ἀρίστου καιρὸν εἰς τὴν ὑπὲρ αὐτῆς προσεδρίαν ἀνήκεσκεν. Ὥρα ἦν, φησὶν, ὡσεὶ Εκτη. Εἰ γὰρ καὶ Θεὸς ἦν, ἀλλὰ τὸ φαινόμενον τοῖς τῆς φύσεως τέως περιεβέβλητο πάθεσιν, αἰσθανόμενος και των, υποκείμενος ὕπνῳ, διοχλούμενος πείνῃ, πᾶσαν ἔχων πρὸς ἡμᾶς πλὴν ἁμαρτίας συγγένειαν. Ενίκα δὲ ὅμως ἐν αὐτῷ τῶν σωζομένων ὁ πόθος τὸν τοῦ σώματος κόπον. Ἐβράδυνε μᾶλλον τοῦ κοπιαθέντος ή χρήζουσα, καὶ ὁ μὴ χρήζων παρέμενεν. Εφλέγετο τῷ τῆς μεσημ- βρίας αὐχμῷ, καὶ τὴν τῆς σωθησομένης παρουσίαν ἐκαιροτήρει. Εκαθέζετο γάρ, φησίν, ἐπὶ τῇ πηγή, οὐδὲ κατακλινόμενος τὴν θήραν ἀνέμενεν, ἀλλ᾽ ὠδίνων παρασχεῖν σωτηρίαν, ἐν ἑτοίμῳ τῇ Σαμαρείτιδι προη τοιμάζετο. Η δέ γέ που τάχα τῆς οἰκίας ἐξῄει κατὰ μικρὸν προϊοῦσα, γυναικικοῖς χρωμένη βαδίσμασιν, ἀνειμένη, τὴν ὑδρίαν ἐπαγομένη, πρὸς καρπὸν ὡς ἐν ἀγρῷ θεωρίαν ἱσταμένη πολλάκις μεταξὺ τοῦ βαδίσμα- τος. Ο κατάσκοπος ἄοκνος καὶ ἀφανής, θηρευτὴς ἐπι στήμων, κρύψας δὲ τὸν εὐεργέτην, ὡς ἐνδεὴς ἐμφανίζε- ται λέγει γάρ, φησὶν, ὁ Ἰησοῦς· Γύναι, δός μοι πιεῖν. Σπείρει τὴν φωνὴν, ὡς κόκκον φεμδομένη περι στερά· Δός μοι πιεῖν. Υποκρίνεται δίψαν ὁ ἐλθὼν αὐτῇ κεράσαι σωτηρίας ποτήριον· μᾶλλον δὲ, εἴ τις λεπτότερον τὴν φωνὴν μεταλλεύῃ, ἀληθὲς τοῦ Δεσπό του τὸ δίψος· ἐδίψα γὰρ τὴν αὐτῆς σωτηρίαν, καὶ δι καίως πρὸς αὐτὴν ἐβόα· Δός μοι πιεῖν. Έχεις, φησίν, ἐν ἑαυτῇ κεκρυμμένην εὐγνωμοσύνης πηγήν· ἀπ' ἐκεί νης με νάμα γεμίσασα πότισον. Αλλ' οὐκ ᾔσθάνετο τῶν αἰνιγμάτων τὸ γύναιον, ψιλῇ δὲ φωνῇ προσέχουσα· Πως σύ, Ἰουδαῖος ὢν, παρ' ἐμοῦ πιεῖν αἰτεῖς, οὔσης γυναικός Σαμαρείτιδος; Μεθ' όδοιπορίας κόπου δίκη τῷ Χριστῷ δογμάτων ἀπήντησεν· ἀλλ᾽ ἅπαξ [708] όλο μένῳ τὰ ὑπὲρ ἡμῶν ἀναδέξασθαι, φορητὰ τὰ συμβαί νοντα. Διὰ τοῦτο καὶ τὴν ἐκ Σαμαρείτιδος ἐπιτίμησιν φέρει. Ηδετο γὰρ κατιὼν τῆς ἀξίας, ἵνα τῆς ἁμαρτω τοῦ εὐτελείας ἀναγάγῃ τὴν ψυχήν. Αμαρτωλή τις εὐ- τέλεια τὴν Σαμαρείτιν κατείχε, πορνικῷ ἐῤῥυπαίνετο βίῳ, ἐραστὴν ἐξ ἐραστοῦ μετελάμβανε, γάμον εἶχε τὸν τοῦ ἔρωτος χρόνον, ύπανδρος ἦν ἐρασταίς νύμφη, χήρα τις διαπαντὸς καὶ νεόγαμος· μᾶλλον δὲ οὔτε χήρα και θαρῶς, οὔτε νύμφη· οὔτε γὰρ θανάτῳ τὸν πρῶτον και χώριστο, οὔτε γάμεις νομικοῖς τοῖς δευτέροις συνήπτετο. Τούτου μάρτυς πρὸς αὐτὴν ὁ Δεσπότης· Καλώς, φη- σὶν, εἶπας ὅτι "Ανδρα οὐκ ἔχω· πέντε γὰρ ἄνδρας ἔσχες, καὶ νῦν ὅν ἔχεις, οὐκ ἔστι σου ἀνήρ. Τοῦτο ἀληθὲς εἴρηκας. Ἀλλ᾽ ἦν μαργαρίτης βορβόρω φυρό μενος, καὶ τὸν τοιοῦτον οὐκ ἔλαβεν έμπορον τῆς γὰρ ψυχῆς αὐτὰς ἐδείχνυ τοῖς ρήμασι. Πῶς σύ, φησὶν, Ἰουδαῖος ὤν, παρ' ἐμοῦ πιεῖν αἰτεῖς, οὔσης γυναικὸς Σαμαρείτιδος; Πῶς σύ; Καὶ τὸν Σύ, θυμουμένης. Πῶς ζητεῖς παρ' ἐμοῦ πιεῖν; Εἰ μὲν ὡς ταύτά μοι φρο νῶν, ἔσομαί σοι πρὸς τὴν αἴτησιν ἕτοιμος· εἰ δὲ τὰ Ἰουδαίων ποθεῖς, μὴ ζήτει παρ' ἀλλοφύλων δεξίωσιν· μὴ δῶρον, ὅπερ ἀποφεύγεις, ἀπαίτει. Ενόμιζεν ἡ Σα μαρεῖτις διὰ τὴν τῆς δίψης ἀνάγκην τὸν Κύριον Σαμα ρειτικῇ σαγηνεύειν λατρείᾳ· οὐκ ᾔδει δὲ δεσμουμένη τοῖς βήμασιν· ἐδέδετο γὰρ τῇ πρὸς τὸν Κύριον ἀπο κρίσει, μᾶλλον δὲ ταῖς παρὰ τοῦ Κυρίου πρὸς αὐτὴν φωναῖς· Εἰ ᾔδεις τὴν δωρεάν τοῦ Θεοῦ, καὶ τὶς ἐστιν ὁ λέγων σοι, Δός μοι πιεῖν, σὺ ἂν ᾖτησα αὐτὸν, καὶ ἔδωκεν ἂν σοι ὕδωρ ζων. Επειδή μου, φησί, διασύρεις τὴν δίψαν, καὶ καλεῖς Ἰουδαῖον πρὸς ὑμᾶς ἀκοινώνητον, μάθε πολὺ τῆς ἐπ' ἐμοὶ σφαλλομένη δοκιμασίας. Οὐκ οἶδας μου τὴν ἀληθῆ γενεάν, οὐκ οἶδας τὴν παρ' ἐμοῦ φιλοτιμίαν οὖσαν πολλὴν, οὐκ οἶδας οἷα εὕροια τῆς πηγῆς παρ' ἐμοί · εἰ γὰρ ᾔδεις. Στησας ἄν νῦν δὲ ἀγνοοῦσαν οὐ μέμφομαι, αιτησάσῃ δὲ δίδωμι. Πρὸς ὄρεξιν δίψης τὴν μὴ διψῶσαν κινεῖ, πρὸς χρείαν ποτοῦ τὴν ποτίζουσαν στρέφει· τέτρωτο γοῦν τοῖς λό γοις τὸ γύναιον, καὶ τῷ τοῦ ὕδατος πόθῳ ἥλω. Προς πεσοῦσα γὰρ πρὸς τὸν Κύριον ἔλεγε, Κύριε, δός μει τοῦτο τὸ ὕδωρ, ἵνα μὴ διψώ, μηδὲ ἔρχωμαι ἐνθάδε ἀντλεῖν. Ἡ τὸ πρὶν ποτίζειν ἠξιωμένη, νῦν ἀξιοί που τισθῆναι. Αἱ γὰρ εὐγενείς γνώμαι ευγέωργοι τυγ χάνουσιν· οἷα τις ἦν ἡ τῆς μακαρίας ταύτης Σαμαρεί είδος γνώμη, οἷος ο τρόπος κεκαθαρμένος ἀκανθῶν ἀπιστίας, οὐκ ἔχων Ἰουδαϊκὴν βασκανίαν. Αὕτη γὰρ τὸν Μεσσίαν προσδοκῶσα, καὶ τυχοῦσα τῆς αὐτοῦ θετ τῆς διδασκαλίας, ἐπίστευσεν εἰλικρινῶς· καὶ οὐ μόνη τὸ δῶρον κατέσχεν, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἑαυτῆς πολίτας ἔπεισε πρὸς αὐτὸν δραμεῖν, ἀποστολικῶς κηρύξασα· Δεῦτε, ἴδετε ἄνθρωπον, ὃς εἶπέ μοι πάντα, ὅσα ἐποίησα. Μήτι οὗτός ἐστιν ὁ Χριστός; Ὢ γυναικὸς σοφῆς! Απίστατο ὅτι γυνὴ ἀπαράδεκτός ἐστιν εἰς μαρ τυρίαν· διὰ τοῦτο τοὺς ἄνδρας τῆς πόλεως αὐτῆς ἐπισ σπᾶται μάρτυρας, ἵνα πολλών πρόξενος σωτηρίας γέν νηται. Φησὶν οὖν ὁ εὐαγγελιστής· Ἐκ δὲ τῆς πόλεως ἐκείνης πολλοὶ ἐπίστευσαν εἰς αὐτὸν τῶν Σαμα ρειτῶν, διὰ τὸν λόγον τῆς γυναικός μαρτυρούσης, ὅτι· Εἶπέ μοι πάντα ὅσα ἐποίησα. Ὡς οὖν ἦλθον πρὸς αὐτὸν οἱ Σαμαρεῖται, ἠρώτων αὐτὸν μεῖναι παρ' αὐτοῖς. Καὶ ἔμεινεν ἐκεῖ δύο ἡμέρας. Καὶ πολλῷ πλείους ἐπίστευσαν διὰ τὸν λόγον αὐτοῦ· τῇ τε γυναικὶ ἔλεγον, ὅτι οὐκ ἔτι διὰ τὴν σὴν λαλιὰν πιστεύομεν· ἡμεῖς γὰρ ἀκηκόαμεν καὶ οίδα μεν, ὅτι οὗτός ἐστιν ἀληθῶς ὁ Σωτὴρ τοῦ κόσμου ὁ Χριστός. Είδες, ἀγαπητέ, τοῦ Χριστοῦ τὴν δίψαν, καὶ πῶς βρῶμα καὶ πόμα τὴν σωτηρίαν εἶχε τῶν πιο στευόντων ἐπ' αὐτῷ; Ἐμὸν γὰρ, φησί, βρωμά ἐστιν, ἵνα ποιῶ τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με Πατρὸς, καὶ τελειώσω αὐτοῦ τὸ ἔργον. Τούτου χάριν διψῶν ποτί ζει τὴν Σαμαρείτιν ὕδωρ, ἀντλήσασα δὲ αὕτη ἐπέδωκε δαψιλῶς τοῖς πολίταις αὐτῆς ἀφθόνως τὴν τοῦ Κυρίου δωρεάν. Διὰ ταύτης ὁ τοῦ ᾿Αβραὰμ δῆμος Σαμαρείτι κῆς γνώμης δυσμαθέστερος· τοῖς μὲν γὰρ οὐδὲ τὰ παρὰ τὸν ναὸν ὠφέλει μαθήματα· τῇ δὲ καὶ ἡ παρὰ [799] τὸ φρέαρ διάλεξις ὠφέλει. Περιθώμεθα τοίνυν τὰ τῆς Σαμαρείτιδος εἰς ἑαυτοὺς καλά, ζῆλον οἰκειωσών μεθα θεῖον, φιλομαθίαν ποθήσωμεν εὐγνώμονα ἡμεῖς κἂν ἐν ἐκκλησίᾳ διαλεγώμεθα τὰ θεῖα, νομίσωμεν καὶ

'743 IN SAMARITANAM IN DIE εβάλετο λέγων Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός. Περὶ ἐμοῦ καὶ Ἰωάννης ἀνέκραξεν· Ἴδε ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου. Ἀμνὸς γὰρ ἀληθῶς ὁ Χριστὸς, ὁ σήμερον ἀνελθὼν εἰς τὸ ἱερὸν, καὶ τὴν τῆς ἀληθείας (797, φωνὴν ὁ Ἰωάννης ἐπ' αὐτῷ προεβάλετο. Φωνὴ γὰρ ἂν δεόντως τὸν λόγον ἐνεχω μίασε· λύχνος ὤν, τοῦ ἡλίου τὰς λαμπάδας ἐγνώρισεν· ὡς πρόδρομος, ἐμήνυσε τὸν ἐρχόμενον· ὡς αὐγὴ, τὸν ἄρθρον ἐκήρυξεν· ὡς στρατιώτης, τὸ τοῦ βασιλέως ίδη - μοσίευσεν όνομα. "Ιδε ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων MERIE PENTECOSTES. 714 τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου· ἀμνὸς, ὃν ἀμνὰς μὲν παρ. θένος ἀσπόρως συλλαβοῦσα, ἀφθόρως ἐγέννησεν, ἡ φάτνη δε, ὡς χλοηφόρον, παιδίον αὐτὸν ὑπεδέξατο, δὲ, ἔλουσε δὲ ὁ Ἰορδάνης, ὁ Ἰωάννης ἐβάπτισεν, Ἰούδα; τοῖς Ἰουδαίοις ἐπώλησεν, ἔσφαξε Πιλάτος, ὁ τάφος προέθηκεν, καὶ ἡμεῖς ὠφωνήσαμεν, καὶ τῷ πόκῳ γυ- Ανοὺς ὄντας ἐκ τῆς παραβάσεως τοῦ Ἀδὰμ τοὺς πάντας ἡμφίασεν. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Εἰς τὴν Σαμαρείτιν. Τῇ ἡμέρᾳ τῆς Μεσοπεντηκοστής. Φέρε τοίνυν σήμερον, ἀγαπητοί, καθώς ἂν ἡ θεία χάρις δίδωσι, τοῖς εὐαγγελικοῖς θησαυροῖς ἐγχειρήσω- μεν. Κοσμεῖ γὰρ τὸ περὶ ταῦτα φιλομαθὲς τὰς ψυχὰς καὶ τὴν γηΐνην ἐκτείνει πρὸς οὐρανὸν ἕξιν. Καὶ γὰρ φιλομάθεια τὴν θαυμασίαν ἐκείνην Σαμαρείτιν ἐξ ὑδρο φόρου κατεσκεύασεν ἔνθεον· εὑροῦσα γὰρ μαθημάτων Θησαυρόν, παρέδραμε· μᾶλλον δὲ οὐχ ηὗρεν, ἀλλ' ηύρη- ται. Οὐ γὰρ ἀνέβαινε Χριστὸς ταῖς τῶν δεομένων ἀνα- ζητεῖσθαι σπουδαῖς, ἀλλ᾽ αὐτὸς ἐφ' ἑκάστης ὠδίνει βοηθείας - συνείχετο μεριμνών παραλύτους, συναλγών τοῖς πυρέττουσι, τὰ τῶν τυφλῶν οἰκειούμενος, τὴν ἐπὶ τοῖς λεπροῖς περιφέρων φροντίδα, τρέχων εἰς δαιμο- νιώντων βοήθειαν, ἐκπλύνων ἐῤῥυπωμένας ψυχὰς ἀπάν των, υδροφορούσαις διδάσκαλος. Τότε γὰρ ἐκ τῆς όδοι- πορίας κεκοπιακώς παρεκαθέζετο τῷ φρέατι· Ο γὰρ Ἰησοῦς, φησίν, κεκοπιακὼς ἐκ τῆς ὁδοιπορίας έκα θέζετο οὕτως ἐπὶ τῇ πηγῇ. Ὥρα ἦν ὡσεὶ ἔκτη, Υπάλληλος ἀπληστία φιλανθρωπίας· πρῶτον μὲν, ὅτι κέκμηκε, τῆς Σαμαρείτιδος σπεύδων προετοιμάσαι σω τηρίαν· δεύτερον, ὅτι ἐκαθέζετο, μένων σωθῆναι καὶ νεῖσαν· τρίτον, ὅτι τὸν τοῦ ἀρίστου καιρὸν εἰς τὴν ὑπὲρ αὐτῆς προσεδρίαν ἀνήκεσκεν. Ὥρα ἦν, φησὶν, ὡσεὶ Εκτη. Εἰ γὰρ καὶ Θεὸς ἦν, ἀλλὰ τὸ φαινόμενον τοῖς τῆς φύσεως τέως περιεβέβλητο πάθεσιν, αἰσθανόμενος και των, υποκείμενος ὕπνῳ, διοχλούμενος πείνῃ, πᾶσαν ἔχων πρὸς ἡμᾶς πλὴν ἁμαρτίας συγγένειαν. Ενίκα δὲ ὅμως ἐν αὐτῷ τῶν σωζομένων ὁ πόθος τὸν τοῦ σώματος κόπον. Ἐβράδυνε μᾶλλον τοῦ κοπιαθέντος ή χρήζουσα, καὶ ὁ μὴ χρήζων παρέμενεν. Εφλέγετο τῷ τῆς μεσημ- βρίας αὐχμῷ, καὶ τὴν τῆς σωθησομένης παρουσίαν ἐκαιροτήρει. Εκαθέζετο γάρ, φησίν, ἐπὶ τῇ πηγή, οὐδὲ κατακλινόμενος τὴν θήραν ἀνέμενεν, ἀλλ᾽ ὠδίνων παρασχεῖν σωτηρίαν, ἐν ἑτοίμῳ τῇ Σαμαρείτιδι προη τοιμάζετο. Η δέ γέ που τάχα τῆς οἰκίας ἐξῄει κατὰ μικρὸν προϊοῦσα, γυναικικοῖς χρωμένη βαδίσμασιν, ἀνειμένη, τὴν ὑδρίαν ἐπαγομένη, πρὸς καρπὸν ὡς ἐν ἀγρῷ θεωρίαν ἱσταμένη πολλάκις μεταξὺ τοῦ βαδίσμα- τος. Ο κατάσκοπος ἄοκνος καὶ ἀφανής, θηρευτὴς ἐπι στήμων, κρύψας δὲ τὸν εὐεργέτην, ὡς ἐνδεὴς ἐμφανίζε- ται λέγει γάρ, φησὶν, ὁ Ἰησοῦς· Γύναι, δός μοι πιεῖν. Σπείρει τὴν φωνὴν, ὡς κόκκον φεμδομένη περι στερά· Δός μοι πιεῖν. Υποκρίνεται δίψαν ὁ ἐλθὼν αὐτῇ κεράσαι σωτηρίας ποτήριον· μᾶλλον δὲ, εἴ τις λεπτότερον τὴν φωνὴν μεταλλεύῃ, ἀληθὲς τοῦ Δεσπό του τὸ δίψος· ἐδίψα γὰρ τὴν αὐτῆς σωτηρίαν, καὶ δι καίως πρὸς αὐτὴν ἐβόα· Δός μοι πιεῖν. Έχεις, φησίν, ἐν ἑαυτῇ κεκρυμμένην εὐγνωμοσύνης πηγήν· ἀπ' ἐκεί νης με νάμα γεμίσασα πότισον. Αλλ' οὐκ ᾔσθάνετο τῶν αἰνιγμάτων τὸ γύναιον, ψιλῇ δὲ φωνῇ προσέχουσα· Πως σύ, Ἰουδαῖος ὢν, παρ' ἐμοῦ πιεῖν αἰτεῖς, οὔσης γυναικός Σαμαρείτιδος; Μεθ' όδοιπορίας κόπου δίκη τῷ Χριστῷ δογμάτων ἀπήντησεν· ἀλλ᾽ ἅπαξ [708] όλο μένῳ τὰ ὑπὲρ ἡμῶν ἀναδέξασθαι, φορητὰ τὰ συμβαί νοντα. Διὰ τοῦτο καὶ τὴν ἐκ Σαμαρείτιδος ἐπιτίμησιν φέρει. Ηδετο γὰρ κατιὼν τῆς ἀξίας, ἵνα τῆς ἁμαρτω τοῦ εὐτελείας ἀναγάγῃ τὴν ψυχήν. Αμαρτωλή τις εὐ- τέλεια τὴν Σαμαρείτιν κατείχε, πορνικῷ ἐῤῥυπαίνετο βίῳ, ἐραστὴν ἐξ ἐραστοῦ μετελάμβανε, γάμον εἶχε τὸν τοῦ ἔρωτος χρόνον, ύπανδρος ἦν ἐρασταίς νύμφη, χήρα τις διαπαντὸς καὶ νεόγαμος· μᾶλλον δὲ οὔτε χήρα και θαρῶς, οὔτε νύμφη· οὔτε γὰρ θανάτῳ τὸν πρῶτον και χώριστο, οὔτε γάμεις νομικοῖς τοῖς δευτέροις συνήπτετο. Τούτου μάρτυς πρὸς αὐτὴν ὁ Δεσπότης· Καλώς, φη- σὶν, εἶπας ὅτι "Ανδρα οὐκ ἔχω· πέντε γὰρ ἄνδρας ἔσχες, καὶ νῦν ὅν ἔχεις, οὐκ ἔστι σου ἀνήρ. Τοῦτο ἀληθὲς εἴρηκας. Ἀλλ᾽ ἦν μαργαρίτης βορβόρω φυρό μενος, καὶ τὸν τοιοῦτον οὐκ ἔλαβεν έμπορον τῆς γὰρ ψυχῆς αὐτὰς ἐδείχνυ τοῖς ρήμασι. Πῶς σύ, φησὶν, Ἰουδαῖος ὤν, παρ' ἐμοῦ πιεῖν αἰτεῖς, οὔσης γυναικὸς Σαμαρείτιδος; Πῶς σύ; Καὶ τὸν Σύ, θυμουμένης. Πῶς ζητεῖς παρ' ἐμοῦ πιεῖν; Εἰ μὲν ὡς ταύτά μοι φρο νῶν, ἔσομαί σοι πρὸς τὴν αἴτησιν ἕτοιμος· εἰ δὲ τὰ Ἰουδαίων ποθεῖς, μὴ ζήτει παρ' ἀλλοφύλων δεξίωσιν· μὴ δῶρον, ὅπερ ἀποφεύγεις, ἀπαίτει. Ενόμιζεν ἡ Σα μαρεῖτις διὰ τὴν τῆς δίψης ἀνάγκην τὸν Κύριον Σαμα ρειτικῇ σαγηνεύειν λατρείᾳ· οὐκ ᾔδει δὲ δεσμουμένη τοῖς βήμασιν· ἐδέδετο γὰρ τῇ πρὸς τὸν Κύριον ἀπο κρίσει, μᾶλλον δὲ ταῖς παρὰ τοῦ Κυρίου πρὸς αὐτὴν φωναῖς· Εἰ ᾔδεις τὴν δωρεάν τοῦ Θεοῦ, καὶ τὶς ἐστιν ὁ λέγων σοι, Δός μοι πιεῖν, σὺ ἂν ᾖτησα αὐτὸν, καὶ ἔδωκεν ἂν σοι ὕδωρ ζων. Επειδή μου, φησί, διασύρεις τὴν δίψαν, καὶ καλεῖς Ἰουδαῖον πρὸς ὑμᾶς ἀκοινώνητον, μάθε πολὺ τῆς ἐπ' ἐμοὶ σφαλλομένη δοκιμασίας. Οὐκ οἶδας μου τὴν ἀληθῆ γενεάν, οὐκ οἶδας τὴν παρ' ἐμοῦ φιλοτιμίαν οὖσαν πολλὴν, οὐκ οἶδας οἷα εὕροια τῆς πηγῆς παρ' ἐμοί · εἰ γὰρ ᾔδεις. Στησας ἄν νῦν δὲ ἀγνοοῦσαν οὐ μέμφομαι, αιτησάσῃ δὲ δίδωμι. Πρὸς ὄρεξιν δίψης τὴν μὴ διψῶσαν κινεῖ, πρὸς χρείαν ποτοῦ τὴν ποτίζουσαν στρέφει· τέτρωτο γοῦν τοῖς λό γοις τὸ γύναιον, καὶ τῷ τοῦ ὕδατος πόθῳ ἥλω. Προς πεσοῦσα γὰρ πρὸς τὸν Κύριον ἔλεγε, Κύριε, δός μει τοῦτο τὸ ὕδωρ, ἵνα μὴ διψώ, μηδὲ ἔρχωμαι ἐνθάδε ἀντλεῖν. Ἡ τὸ πρὶν ποτίζειν ἠξιωμένη, νῦν ἀξιοί που τισθῆναι. Αἱ γὰρ εὐγενείς γνώμαι ευγέωργοι τυγ χάνουσιν· οἷα τις ἦν ἡ τῆς μακαρίας ταύτης Σαμαρεί είδος γνώμη, οἷος ο τρόπος κεκαθαρμένος ἀκανθῶν ἀπιστίας, οὐκ ἔχων Ἰουδαϊκὴν βασκανίαν. Αὕτη γὰρ τὸν Μεσσίαν προσδοκῶσα, καὶ τυχοῦσα τῆς αὐτοῦ θετ τῆς διδασκαλίας, ἐπίστευσεν εἰλικρινῶς· καὶ οὐ μόνη τὸ δῶρον κατέσχεν, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἑαυτῆς πολίτας ἔπεισε πρὸς αὐτὸν δραμεῖν, ἀποστολικῶς κηρύξασα· Δεῦτε, ἴδετε ἄνθρωπον, ὃς εἶπέ μοι πάντα, ὅσα ἐποίησα. Μήτι οὗτός ἐστιν ὁ Χριστός; Ὢ γυναικὸς σοφῆς! Απίστατο ὅτι γυνὴ ἀπαράδεκτός ἐστιν εἰς μαρ τυρίαν· διὰ τοῦτο τοὺς ἄνδρας τῆς πόλεως αὐτῆς ἐπισ σπᾶται μάρτυρας, ἵνα πολλών πρόξενος σωτηρίας γέν νηται. Φησὶν οὖν ὁ εὐαγγελιστής· Ἐκ δὲ τῆς πόλεως ἐκείνης πολλοὶ ἐπίστευσαν εἰς αὐτὸν τῶν Σαμα ρειτῶν, διὰ τὸν λόγον τῆς γυναικός μαρτυρούσης, ὅτι· Εἶπέ μοι πάντα ὅσα ἐποίησα. Ὡς οὖν ἦλθον πρὸς αὐτὸν οἱ Σαμαρεῖται, ἠρώτων αὐτὸν μεῖναι παρ' αὐτοῖς. Καὶ ἔμεινεν ἐκεῖ δύο ἡμέρας. Καὶ πολλῷ πλείους ἐπίστευσαν διὰ τὸν λόγον αὐτοῦ· τῇ τε γυναικὶ ἔλεγον, ὅτι οὐκ ἔτι διὰ τὴν σὴν λαλιὰν πιστεύομεν· ἡμεῖς γὰρ ἀκηκόαμεν καὶ οίδα μεν, ὅτι οὗτός ἐστιν ἀληθῶς ὁ Σωτὴρ τοῦ κόσμου ὁ Χριστός. Είδες, ἀγαπητέ, τοῦ Χριστοῦ τὴν δίψαν, καὶ πῶς βρῶμα καὶ πόμα τὴν σωτηρίαν εἶχε τῶν πιο στευόντων ἐπ' αὐτῷ; Ἐμὸν γὰρ, φησί, βρωμά ἐστιν, ἵνα ποιῶ τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με Πατρὸς, καὶ τελειώσω αὐτοῦ τὸ ἔργον. Τούτου χάριν διψῶν ποτί ζει τὴν Σαμαρείτιν ὕδωρ, ἀντλήσασα δὲ αὕτη ἐπέδωκε δαψιλῶς τοῖς πολίταις αὐτῆς ἀφθόνως τὴν τοῦ Κυρίου δωρεάν. Διὰ ταύτης ὁ τοῦ ᾿Αβραὰμ δῆμος Σαμαρείτι κῆς γνώμης δυσμαθέστερος· τοῖς μὲν γὰρ οὐδὲ τὰ παρὰ τὸν ναὸν ὠφέλει μαθήματα· τῇ δὲ καὶ ἡ παρὰ [799] τὸ φρέαρ διάλεξις ὠφέλει. Περιθώμεθα τοίνυν τὰ τῆς Σαμαρείτιδος εἰς ἑαυτοὺς καλά, ζῆλον οἰκειωσών μεθα θεῖον, φιλομαθίαν ποθήσωμεν εὐγνώμονα ἡμεῖς κἂν ἐν ἐκκλησίᾳ διαλεγώμεθα τὰ θεῖα, νομίσωμεν καὶ

745 SPURIA. 748 πρὸς ἡμᾶς λέγεσθαι τὸ πρὸς ἐκείνην παρὰ τοῦ Δεσπό πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ δεῖ· προσκυνεῖν. Αὐτῷ ἡ δόξα του Χριστού, Τοὺς προσκυνοῦντας τὸν Θεόν, ἐν καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Εἰς τὴν γυναῖκα τὴν ἁμαρτωλὸν τὴν ἀλείψασαν τὸν Κύριον μύρῳ, καὶ εἰς τὸν Φαρισαῖον. Τῇ ἁγίᾳ καὶ μεγάλη τετάρτη. Ικανῶς ἡμᾶς πρώην εψυχαγώγησεν ὁ Χριστὸς παρὰ Ζακχαίῳ ἐστιώμενος. Οπου γὰρ Χριστὸς ἐστιᾶται, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συνανακλίνεται, καὶ τόπου καὶ τραπέ- ζης ἀπολαύει τῆς ἡμετέρας, πάντα πρὸς τὸν τῆς εὐ φροσύνης μετάγεται λόγον. Τίς γὰρ τελωνών, ἢ πορνῶν, ἢ τῶν τὰ ἄῤῥητα εργασαμένων δεινὰ, τὴν οὐρανοῦ καὶ γῆς Ποιητὴν ὑπελθόντα τελωνικὴν βλέπων, καὶ τὸν τῶν σταχύων δοτήρα ἄρτον ἀνθρώπινον μετὰ χεῖρας λαμ- βάνοντα, καὶ τὸν τῶν βοτρύων χορηγὸν τῇ κοινωνία τοῦ πότου τοὺς ληνοὺς εὐλογοῦντα, μὴ ἑορτὴν καὶ πανής γυριν θέσθαι τὸ πράγμα δικαιώσειεν; Αύτη ἀληθῶς ἑορτὴ, αὕτη ἀληθῶς ἀγγελικῆς ἐστιάσεως εὐφροσύνη, τὸ τὸν Δεσπότην μετὰ δούλων, τὸν Θεὸν μετὰ ἀνθρώ- των, τὸν Δικαστὴν μετὰ τῶν ὑπευθύνων δραν κοινῆς ἀπολαύοντα τραπέζης. Διὰ τοῦτο γὰρ ἐπὶ γῆς ἦλθεν, οὐκ ἔρημον καταλιπὼν τὸν οὐρανὸν, καὶ ἄνθρωπος γέν γονεν, οὐκ ἀποδὺς τὸ εἶναι Θεός, ἵνα καὶ τὴν θάλασσαν πλέων, τοὺς εἰς τὸ βιωτικὸν χειμαζομένους πέλαγος ἐκ τοῦ βυθοῦ ἀνασύρῃ τῆς ἁμαρτίας, καὶ κώμας καὶ πό- λει; περιιών, στενωπούς τε καὶ ἀτριποὺς καὶ δρόμους περιτρέχων, τοὺς ἐν ταῖς τριόδοις πλανωμένους, ὡς αποίμαντα πρόβατα, ἐπὶ τὴν ἰδίαν ἐπαναγάγηται ποί- μνην. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ὁ τὸ ἀπολωλὸς πρόβατον ἐπιζη- τῶν, ὁ τὰ ἐννενήκοντα εννέα καταλιπών, καὶ περὶ τὴν τοῦ ἑνὸς παραγενόμενος ζήτησιν. Εζήτει γὰρ τὸ ἐν, οὔτε τῶν πολλῶν καταφρονῶν, οὔτε τοῦ πλήθους τὸ ἐν προκρίνων· ἀλλὰ τὰ μὲν ἐννενήκοντα εννέα κατελίμ- πανεν· εἶδε γὰρ ἀσφαλῶς αὐτὰ ἐν τῇ μάνδρᾳ αὐλί- ζεσθαι· τὸ δὲ ἐν περιιὼν ἐζήτει, ἵνα μὴ θοίνη τῷ δια δύλῳ γένηται. Πρόβατον γὰρ ἀποίμαντον θηρσιν έτοιμον δείπνον· καὶ ψυχὴ ἀσφράγιστος, δαίμοσιν εὐεπιβούλευ- τος. "Οθεν πρώην τὸν Ζακχαῖον, ὡς πρόβατον ἐκ στο ματος λύκου, ἀφήρπασε, καὶ τῇ μάνδρα συνέμιξε, καὶ σφραγίδος ἠξίωσεν. ὡς γὰρ ποιμὴν πρόβατον ἀποπλανη θὲν θηρᾶσαι θέλων, χειρόηθες ζώον ἐξ, ἵν᾿ ἀπολύτως νεμόμενον τὸ ἀποπηδῆσαν ἐλκύσῃ ήρεμα· οὕτω καὶ ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος τὴν σάρκα, ἣν ἐκ τῆς Παρθένου ἀνέλα δεν, ὡς πρόβατον ἐν νομῇ, ἐν τῇ τραπέζη Ζακχαίου ἀφῆκεν, ἵνα τῷ κοινῷ τῆς ἐστιάσεως νόμῳ ἑλκύσας αὐτ τὸν πρὸς συνουσίαν, λανθανόντως τῇ οἰκείᾳ συζεύξη ποίμνη. Ἀλλὰ τοῦτο μὴ συνιέντες οἱ Φαρισαῖοι ἐγόγ γυζον, ὁρῶντες αὐτὸν μετὰ τελωνῶν ἐσθίοντα. Αλλ' ἐκεῖνοι μὲν, ὡς ἀσχὸς παλαιός, διαρρηγνύσθωσαν· οὐ γαρ δύνανται τὸν νέον τῆς διδασκαλία; οἶνον δέξασθαι· ἡμεῖς δὲ κατόπιν τοῦ φιλανθρώπου βαδίσωμεν ποιμέ νος. Ο γὰρ Ζακχαῖον τὸν τελώνην τῶν ἀποστόλων συνάψας ποίμνῃ, αὐτὸς καὶ τὴν πόρνην τὴν ἁμαρτωλόν, τὴν μυρίων κακῶν ἐργάτιν, ἐκ τῆς φάρυγγος τοῦ δια δόλου ὡς ἀμνάδα ἑλκύσας, τῇ ἀνεπηρεάστῳ ἀπέδωκε μάνδρα. Ἵνα δὲ γνῶτε καὶ τὴν τοῦ Χριστοῦ φιλανθρω τίαν, καὶ τῶν Φαρισαίων τὴν ἀλογίαν, καὶ τῆς ἁμαρ- τωλοῦ τὴν παλινωδίαν, αὐτὰς ὑμῖν τὰς εὐαγγελικάς παραθήσομαι ζήσεις· ἐὰν γὰρ τοῦ ὕφους τοῦ ἀναγνώ- σματος ὑπακούσητε, ῥᾳδίως· καὶ τῆς ἑρμηνείας τὴν ἔν- νοιαν ἀναλάβητε. Πρώτα δέ, φησί, τὶς τῶν Φαρισαίων τὸν Ἰησοῦν, ἵνα φάγῃ μετ' [80] αὐτοῦ. Καὶ εἰσ- ελθὼν εἰς τὸν οἶκον τοῦ Φαρισαίου, ἀνεκλίθη. χάριτος ἀφράστου ! ώ φιλανθρωπίας ἀῤῥήτου! καὶ Φαρισαίῳ συνεστιᾶται, καὶ τελώνας οὐκ ἀποσείεται, καὶ πόρνας προσδέχεται, καὶ Σαμαρείταις διαλέγεται, καὶ Χαναναίαν λόγου ἀξιοῖ, καὶ τῇ αἱμορροούσῃ τὸ κράσπε- δεν παραχωρεί. Ναι· ἰατρὸς γάρ ἐστι, πάντων εφαπτό μενος τῶν παθῶν, ἵνα πάντας ὠφελήσῃ, πονηροὺς καὶ ἀγαθοῦς, ἀχαρίστους καὶ εὐγνώμονας. Ὅθεν καὶ νῦν ὑπὸ τοῦ Φαρισαίου κληθεὶς, εἰσέρχεται εἰς οἰκίαν τὴν τέως μεστὴν κακῶν. Ὅπου γὰρ Φαρισαῖος, ἐκεῖ πονη- ρίας ὁρμητήριον, ἁμαρτίας καταγώγων, ὑπεροψίας ὑποδοχή. Αλλὰ καὶ οὕτως αὐτοῦ διακειμένης τῆς οἰκίας, οὐκ ἀπαξιοί παραγενέσθαι ὁ Κύριος· καὶ εἰκότως. Ὥσπερ γὰρ ἥλιος οὐ καταβλάπτεται, βορβόρω τὰς οἰκείας ἀκτῖνας ἐπιβάλλων· ἀλλὰ τοὐναντίον καὶ τὴν ἐνοῦσαν ἀγδίαν ἀπομάσσεται, μηδὲν αὐτοῦ σφετεριζό- μενος· οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς, ὡς ἥλιος δικαιοσύνης, πάντα ἀναγῆ καὶ βέβηλον τόπον καταλαμβάνει, καὶ τὴν δυσώδη ἁμαρτίαν ταῖς ἀκτῖσιν αὐτοῦ τῆς ἀγαθότητος ἀναλίσκει, οὐχ ύβριν, οὐ μείωσιν, οὐ μολυσμὸν ὑπομένων κατὰ τὸν τῆς θειότητος λόγον. Ὅθεν ἐπένευσεν εὐκόλως τῷ Φαρισαίῳ καλοῦντι, ἠρεμῶν, σιωπῶν, ἀνεξέλεγκτον αὐτοῦ τὸν βίον ἀφείς· πρῶτον μὲν, ἵνα ἁγιάση τους κληθέντας, τὸν καλέσαντα, τῆς οἰκίας τὸ σύστημα, τῆς πολυτελείας τὰ βρώματα· ἔπειτα δειχνύς, ὡς οὐ φάσμα ἦν ἡ ἐνανθρώπησις, ἐκ τῆς ἀνακλίσεως, τῆς βρώσεως, τῆς πόσεως, τῆς τῶν σιτίων δαπάνης. Αλλως δέ, ἐπειδὴ ἔμελλεν ἡ πόρνη προσιέναι, καὶ τὸν θερμὸν ἐκεῖνον καὶ διάπυρον τῆς μετανοίας δεικνύναι τρόπον, διὰ τοῦτο καλοῦντι τῷ Φαρισαίῳ ἐπινεύει ταχέως· ἵνα ἐνώπιον τῶν γραμματέων καὶ Φαρισαίων τὰ οἰκεῖα ἐχε τραγῳδήσασα κακὰ, διδάξῃ αὐτοὺς πῶς δεῖ τοὺς ἁμαρ τωλοὺς ἐπὶ ταῖς ἁμαρτίαις στυγνάζοντας εξευμενίζεσθαι τὸν Θεόν. Ἰδοὺ γὰρ, φησί, γυνὴ ἐν τῇ πόλει, ἥτις ἦν ἁμαρτωλός. Γυνή, ἡ ἁμαρτωλός, τὸ πρῶτον δίκτυον τοῦ διαβόλου, ἡ τῆς πλάνης εἰσαγωγὴ, ἡ τῆς παραβά σεως διδάσκαλος, ἡ βοηθὸς μὲν γενομένη, πολεμία δὲ ἀναδειχθεῖσα, ἡ γενομένη μὲν φύσει καλή, ἐκ προ- αιρέσεως δ' ἀποδειχθεῖσα κακὴ, ἡ θανάτου πρόξενος, ἡ τὸ κάλλος τοῦ ξύλου δείξασα, καὶ ὅλον τὸν παράδεισον ἀπολέσασα. Καὶ ἰδοὺ γυνή, φησίν, ἐν τῇ πόλει, ήτις ἦν ἁμαρτωλός, τὰ τῆς Εὔας φέρουσα βάρη, καὶ πολύ λαῖς κακοῖς βριθομένη. Ερῶ δὲ αὐτῆς τῶν προτέρων κακῶν τὴν δαψίλειαν, ἵνα γνώτε αὐτῆς τὴν πολυτέλειαν. Ὁ Θεὸς ἐκ τῆς πλευρᾶς τοῦ Ἀδὰμ ἐστέον λαβών, καὶ τοῦτο σαρκώσας τὴν Εὔαν εἰργάσατο, ἦν καὶ γυναῖκα καλέσας, ἔδωκε βοηθὸν τῷ ᾿Αδάμ. ᾿Αλλὰ μετὰ τὸ ἁμαρτ τεῖν καὶ παραβῆναι τὸν νόμον, καὶ ἐκβληθῆναι τοῦ παραδείσου, καὶ θάνατον τὸ ἐπιτίμιον λαβείν, ἵνα μὴ τῷ θανάτῳ δαπανώμενον αρχην τὸ γένος ἀπόληται, γα μὲν ἐπιστρατεύει τῷ θανάτῳ, ἵν᾿ ὁ μὲν σπείρῃ, ὁ δὲ θερίζῃ, ὁ μὲν τέμνῃ, ὁ δὲ βλαστάνῃ. Καὶ ὅτι μετὰ τὸ ὑποβληθῆναι τῷ θανάτῳ, ἡ τοῦ γάμου ἐδόθη χάρις, δήλον ἐκ τοῦ τὸν Ἀδὰμ μετὰ τὴν ἔξοδον του παραδείσου συναφθῆναι τῇ Εὔᾳ. Γέγραπται γάρ, ὅτι· Μετὰ τὸ ἐξ- ελθεῖν ἐκ τοῦ παραδείσου, τότε ἔγνω Αδάμ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ. Πρὸ τῆς ἁμαρτίας οὖν παρθενία ἦν, ἀμόλυντον τηροῦσα τὸν χιτῶνα τῆς φύσεως· μετὰ δὲ τὴν παρά βασιν, μετὰ τὴν τοῦ θανάτου ἀπόφασιν, ὁ γάμος αντε εισήχθη, ἵνα ἀντλοῦντα τὸν θάνατον νικήσῃ βρύων, καὶ τρυγώντα ήττήσῃ φύων. Ἐπεὶ οὖν ἐπὶ διαδοχή τοῦ γένους καὶ ἐπὶ αὐξήσει τῆς φύσεως ὁ τοῦ γάμου ἐδόθη νόμος, τῷ μὲν ἀνθρώπῳ ἡδονὴν ἔσπειρε, τὸ δὲ θηλα θωπευτικὸν ἐποίησεν· οὐχ ἵνα ἐταιρικῶς πρὸς μίξεις ἐρεθίζωνται, ἀλλ᾽ ἵνα ἐννόμως πρὸς γάμον συνάπτων ται. "Οθεν ἡ μὲν ἔνθεσμος τοῦ γάμου μίξις τιμία παρὰ τῷ Θεῷ, ἡ δὲ πρὸς χάριν τῶν ἡδινών εκτελουμένη, θανάτῳ ὑποβέβληται. Τίμιος γὰρ ὁ γάμος καὶ ἡ κοίτη ἁμίαντος· πόρνους δὲ καὶ μοιχούς κρινεῖ ὁ Θεός. Αἱ οὖν χάριν παιδογονίας εννόμως τοῖς ἀνδράσι μιγν μεναι ἀνέγκλητοί εἰσιν, ὥσπερ ἡ Σάρρα καὶ ἡ Ῥεβέκκα καὶ ἡ Ῥαχὴλ, καὶ εἴ τις ἄλλη ἀπ' [801] αὐτῆς αἱ δὲ λόγῳ ἡδυπαθείας τοὺς νέους πρὸς ἀκολασίαν διεγείρου σαι, ὡς φθείρουσαι τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ, παραδίδονται φθορά. Εἴ τις γάρ, φησί, φθείρει τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ, φθερεῖ τοῦτον ὁ Θεός. ἂν καὶ αὐτὴ μια ἦν ἡ μετά χεῖρας ἁμαρτωλός. Τὴν γὰρ φύσιν καπηλεύσασα, καὶ ταῖς ἄνωθεν βαφαῖς τὰς παρειάς φοινίζεσα, καὶ τέχνη βιαζομένη φανῆναι καλή, τοὺς νέους πρὸς ἀκολασίαν ὑπέσυρεν, αὐτοὺς εἰς τὸ τῆς πορνείας ἀποκλείουσα βά ραθρον. Ταῦτα λέγω, οὐ κωμωδῶν αὐτὴν ἐφ' οἷς ἔδρασε πριν, ἀλλ' ἐπαινῶν αὐτὴν ἀφ' οίων οἷα γέγονεν ἄφνω λέγω γὰρ τί ἦν, ἵνα δείξω τί γέγονε νῦν· λόγω αὐτῆς τῆς ἁμαρτίας τὰ πταίσματα, ἵνα δείξω τῆς μετανοίας τα κατορθώματα. Αλλ' αὕτη ἡ τῷ σώματι ἀμέμπτως χρησαμένη τὸ πριν, τοὺς μὲν διὰ βοστρύχων σαγηνεύου σα, τοὺς δὲ διὰ δακρύων φαρμάττουσα, τοὺς δὲ δι αλείμματος γοητεύουσα, πάντας δὲ πάντοθεν ἐπὶ τὸν

745 SPURIA. 748 πρὸς ἡμᾶς λέγεσθαι τὸ πρὸς ἐκείνην παρὰ τοῦ Δεσπό πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ δεῖ· προσκυνεῖν. Αὐτῷ ἡ δόξα του Χριστού, Τοὺς προσκυνοῦντας τὸν Θεόν, ἐν καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Εἰς τὴν γυναῖκα τὴν ἁμαρτωλὸν τὴν ἀλείψασαν τὸν Κύριον μύρῳ, καὶ εἰς τὸν Φαρισαῖον. Τῇ ἁγίᾳ καὶ μεγάλη τετάρτη. Ικανῶς ἡμᾶς πρώην εψυχαγώγησεν ὁ Χριστὸς παρὰ Ζακχαίῳ ἐστιώμενος. Οπου γὰρ Χριστὸς ἐστιᾶται, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συνανακλίνεται, καὶ τόπου καὶ τραπέ- ζης ἀπολαύει τῆς ἡμετέρας, πάντα πρὸς τὸν τῆς εὐ φροσύνης μετάγεται λόγον. Τίς γὰρ τελωνών, ἢ πορνῶν, ἢ τῶν τὰ ἄῤῥητα εργασαμένων δεινὰ, τὴν οὐρανοῦ καὶ γῆς Ποιητὴν ὑπελθόντα τελωνικὴν βλέπων, καὶ τὸν τῶν σταχύων δοτήρα ἄρτον ἀνθρώπινον μετὰ χεῖρας λαμ- βάνοντα, καὶ τὸν τῶν βοτρύων χορηγὸν τῇ κοινωνία τοῦ πότου τοὺς ληνοὺς εὐλογοῦντα, μὴ ἑορτὴν καὶ πανής γυριν θέσθαι τὸ πράγμα δικαιώσειεν; Αύτη ἀληθῶς ἑορτὴ, αὕτη ἀληθῶς ἀγγελικῆς ἐστιάσεως εὐφροσύνη, τὸ τὸν Δεσπότην μετὰ δούλων, τὸν Θεὸν μετὰ ἀνθρώ- των, τὸν Δικαστὴν μετὰ τῶν ὑπευθύνων δραν κοινῆς ἀπολαύοντα τραπέζης. Διὰ τοῦτο γὰρ ἐπὶ γῆς ἦλθεν, οὐκ ἔρημον καταλιπὼν τὸν οὐρανὸν, καὶ ἄνθρωπος γέν γονεν, οὐκ ἀποδὺς τὸ εἶναι Θεός, ἵνα καὶ τὴν θάλασσαν πλέων, τοὺς εἰς τὸ βιωτικὸν χειμαζομένους πέλαγος ἐκ τοῦ βυθοῦ ἀνασύρῃ τῆς ἁμαρτίας, καὶ κώμας καὶ πό- λει; περιιών, στενωπούς τε καὶ ἀτριποὺς καὶ δρόμους περιτρέχων, τοὺς ἐν ταῖς τριόδοις πλανωμένους, ὡς αποίμαντα πρόβατα, ἐπὶ τὴν ἰδίαν ἐπαναγάγηται ποί- μνην. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ὁ τὸ ἀπολωλὸς πρόβατον ἐπιζη- τῶν, ὁ τὰ ἐννενήκοντα εννέα καταλιπών, καὶ περὶ τὴν τοῦ ἑνὸς παραγενόμενος ζήτησιν. Εζήτει γὰρ τὸ ἐν, οὔτε τῶν πολλῶν καταφρονῶν, οὔτε τοῦ πλήθους τὸ ἐν προκρίνων· ἀλλὰ τὰ μὲν ἐννενήκοντα εννέα κατελίμ- πανεν· εἶδε γὰρ ἀσφαλῶς αὐτὰ ἐν τῇ μάνδρᾳ αὐλί- ζεσθαι· τὸ δὲ ἐν περιιὼν ἐζήτει, ἵνα μὴ θοίνη τῷ δια δύλῳ γένηται. Πρόβατον γὰρ ἀποίμαντον θηρσιν έτοιμον δείπνον· καὶ ψυχὴ ἀσφράγιστος, δαίμοσιν εὐεπιβούλευ- τος. "Οθεν πρώην τὸν Ζακχαῖον, ὡς πρόβατον ἐκ στο ματος λύκου, ἀφήρπασε, καὶ τῇ μάνδρα συνέμιξε, καὶ σφραγίδος ἠξίωσεν. ὡς γὰρ ποιμὴν πρόβατον ἀποπλανη θὲν θηρᾶσαι θέλων, χειρόηθες ζώον ἐξ, ἵν᾿ ἀπολύτως νεμόμενον τὸ ἀποπηδῆσαν ἐλκύσῃ ήρεμα· οὕτω καὶ ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος τὴν σάρκα, ἣν ἐκ τῆς Παρθένου ἀνέλα δεν, ὡς πρόβατον ἐν νομῇ, ἐν τῇ τραπέζη Ζακχαίου ἀφῆκεν, ἵνα τῷ κοινῷ τῆς ἐστιάσεως νόμῳ ἑλκύσας αὐτ τὸν πρὸς συνουσίαν, λανθανόντως τῇ οἰκείᾳ συζεύξη ποίμνη. Ἀλλὰ τοῦτο μὴ συνιέντες οἱ Φαρισαῖοι ἐγόγ γυζον, ὁρῶντες αὐτὸν μετὰ τελωνῶν ἐσθίοντα. Αλλ' ἐκεῖνοι μὲν, ὡς ἀσχὸς παλαιός, διαρρηγνύσθωσαν· οὐ γαρ δύνανται τὸν νέον τῆς διδασκαλία; οἶνον δέξασθαι· ἡμεῖς δὲ κατόπιν τοῦ φιλανθρώπου βαδίσωμεν ποιμέ νος. Ο γὰρ Ζακχαῖον τὸν τελώνην τῶν ἀποστόλων συνάψας ποίμνῃ, αὐτὸς καὶ τὴν πόρνην τὴν ἁμαρτωλόν, τὴν μυρίων κακῶν ἐργάτιν, ἐκ τῆς φάρυγγος τοῦ δια δόλου ὡς ἀμνάδα ἑλκύσας, τῇ ἀνεπηρεάστῳ ἀπέδωκε μάνδρα. Ἵνα δὲ γνῶτε καὶ τὴν τοῦ Χριστοῦ φιλανθρω τίαν, καὶ τῶν Φαρισαίων τὴν ἀλογίαν, καὶ τῆς ἁμαρ- τωλοῦ τὴν παλινωδίαν, αὐτὰς ὑμῖν τὰς εὐαγγελικάς παραθήσομαι ζήσεις· ἐὰν γὰρ τοῦ ὕφους τοῦ ἀναγνώ- σματος ὑπακούσητε, ῥᾳδίως· καὶ τῆς ἑρμηνείας τὴν ἔν- νοιαν ἀναλάβητε. Πρώτα δέ, φησί, τὶς τῶν Φαρισαίων τὸν Ἰησοῦν, ἵνα φάγῃ μετ' [80] αὐτοῦ. Καὶ εἰσ- ελθὼν εἰς τὸν οἶκον τοῦ Φαρισαίου, ἀνεκλίθη. χάριτος ἀφράστου ! ώ φιλανθρωπίας ἀῤῥήτου! καὶ Φαρισαίῳ συνεστιᾶται, καὶ τελώνας οὐκ ἀποσείεται, καὶ πόρνας προσδέχεται, καὶ Σαμαρείταις διαλέγεται, καὶ Χαναναίαν λόγου ἀξιοῖ, καὶ τῇ αἱμορροούσῃ τὸ κράσπε- δεν παραχωρεί. Ναι· ἰατρὸς γάρ ἐστι, πάντων εφαπτό μενος τῶν παθῶν, ἵνα πάντας ὠφελήσῃ, πονηροὺς καὶ ἀγαθοῦς, ἀχαρίστους καὶ εὐγνώμονας. Ὅθεν καὶ νῦν ὑπὸ τοῦ Φαρισαίου κληθεὶς, εἰσέρχεται εἰς οἰκίαν τὴν τέως μεστὴν κακῶν. Ὅπου γὰρ Φαρισαῖος, ἐκεῖ πονη- ρίας ὁρμητήριον, ἁμαρτίας καταγώγων, ὑπεροψίας ὑποδοχή. Αλλὰ καὶ οὕτως αὐτοῦ διακειμένης τῆς οἰκίας, οὐκ ἀπαξιοί παραγενέσθαι ὁ Κύριος· καὶ εἰκότως. Ὥσπερ γὰρ ἥλιος οὐ καταβλάπτεται, βορβόρω τὰς οἰκείας ἀκτῖνας ἐπιβάλλων· ἀλλὰ τοὐναντίον καὶ τὴν ἐνοῦσαν ἀγδίαν ἀπομάσσεται, μηδὲν αὐτοῦ σφετεριζό- μενος· οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς, ὡς ἥλιος δικαιοσύνης, πάντα ἀναγῆ καὶ βέβηλον τόπον καταλαμβάνει, καὶ τὴν δυσώδη ἁμαρτίαν ταῖς ἀκτῖσιν αὐτοῦ τῆς ἀγαθότητος ἀναλίσκει, οὐχ ύβριν, οὐ μείωσιν, οὐ μολυσμὸν ὑπομένων κατὰ τὸν τῆς θειότητος λόγον. Ὅθεν ἐπένευσεν εὐκόλως τῷ Φαρισαίῳ καλοῦντι, ἠρεμῶν, σιωπῶν, ἀνεξέλεγκτον αὐτοῦ τὸν βίον ἀφείς· πρῶτον μὲν, ἵνα ἁγιάση τους κληθέντας, τὸν καλέσαντα, τῆς οἰκίας τὸ σύστημα, τῆς πολυτελείας τὰ βρώματα· ἔπειτα δειχνύς, ὡς οὐ φάσμα ἦν ἡ ἐνανθρώπησις, ἐκ τῆς ἀνακλίσεως, τῆς βρώσεως, τῆς πόσεως, τῆς τῶν σιτίων δαπάνης. Αλλως δέ, ἐπειδὴ ἔμελλεν ἡ πόρνη προσιέναι, καὶ τὸν θερμὸν ἐκεῖνον καὶ διάπυρον τῆς μετανοίας δεικνύναι τρόπον, διὰ τοῦτο καλοῦντι τῷ Φαρισαίῳ ἐπινεύει ταχέως· ἵνα ἐνώπιον τῶν γραμματέων καὶ Φαρισαίων τὰ οἰκεῖα ἐχε τραγῳδήσασα κακὰ, διδάξῃ αὐτοὺς πῶς δεῖ τοὺς ἁμαρ τωλοὺς ἐπὶ ταῖς ἁμαρτίαις στυγνάζοντας εξευμενίζεσθαι τὸν Θεόν. Ἰδοὺ γὰρ, φησί, γυνὴ ἐν τῇ πόλει, ἥτις ἦν ἁμαρτωλός. Γυνή, ἡ ἁμαρτωλός, τὸ πρῶτον δίκτυον τοῦ διαβόλου, ἡ τῆς πλάνης εἰσαγωγὴ, ἡ τῆς παραβά σεως διδάσκαλος, ἡ βοηθὸς μὲν γενομένη, πολεμία δὲ ἀναδειχθεῖσα, ἡ γενομένη μὲν φύσει καλή, ἐκ προ- αιρέσεως δ' ἀποδειχθεῖσα κακὴ, ἡ θανάτου πρόξενος, ἡ τὸ κάλλος τοῦ ξύλου δείξασα, καὶ ὅλον τὸν παράδεισον ἀπολέσασα. Καὶ ἰδοὺ γυνή, φησίν, ἐν τῇ πόλει, ήτις ἦν ἁμαρτωλός, τὰ τῆς Εὔας φέρουσα βάρη, καὶ πολύ λαῖς κακοῖς βριθομένη. Ερῶ δὲ αὐτῆς τῶν προτέρων κακῶν τὴν δαψίλειαν, ἵνα γνώτε αὐτῆς τὴν πολυτέλειαν. Ὁ Θεὸς ἐκ τῆς πλευρᾶς τοῦ Ἀδὰμ ἐστέον λαβών, καὶ τοῦτο σαρκώσας τὴν Εὔαν εἰργάσατο, ἦν καὶ γυναῖκα καλέσας, ἔδωκε βοηθὸν τῷ ᾿Αδάμ. ᾿Αλλὰ μετὰ τὸ ἁμαρτ τεῖν καὶ παραβῆναι τὸν νόμον, καὶ ἐκβληθῆναι τοῦ παραδείσου, καὶ θάνατον τὸ ἐπιτίμιον λαβείν, ἵνα μὴ τῷ θανάτῳ δαπανώμενον αρχην τὸ γένος ἀπόληται, γα μὲν ἐπιστρατεύει τῷ θανάτῳ, ἵν᾿ ὁ μὲν σπείρῃ, ὁ δὲ θερίζῃ, ὁ μὲν τέμνῃ, ὁ δὲ βλαστάνῃ. Καὶ ὅτι μετὰ τὸ ὑποβληθῆναι τῷ θανάτῳ, ἡ τοῦ γάμου ἐδόθη χάρις, δήλον ἐκ τοῦ τὸν Ἀδὰμ μετὰ τὴν ἔξοδον του παραδείσου συναφθῆναι τῇ Εὔᾳ. Γέγραπται γάρ, ὅτι· Μετὰ τὸ ἐξ- ελθεῖν ἐκ τοῦ παραδείσου, τότε ἔγνω Αδάμ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ. Πρὸ τῆς ἁμαρτίας οὖν παρθενία ἦν, ἀμόλυντον τηροῦσα τὸν χιτῶνα τῆς φύσεως· μετὰ δὲ τὴν παρά βασιν, μετὰ τὴν τοῦ θανάτου ἀπόφασιν, ὁ γάμος αντε εισήχθη, ἵνα ἀντλοῦντα τὸν θάνατον νικήσῃ βρύων, καὶ τρυγώντα ήττήσῃ φύων. Ἐπεὶ οὖν ἐπὶ διαδοχή τοῦ γένους καὶ ἐπὶ αὐξήσει τῆς φύσεως ὁ τοῦ γάμου ἐδόθη νόμος, τῷ μὲν ἀνθρώπῳ ἡδονὴν ἔσπειρε, τὸ δὲ θηλα θωπευτικὸν ἐποίησεν· οὐχ ἵνα ἐταιρικῶς πρὸς μίξεις ἐρεθίζωνται, ἀλλ᾽ ἵνα ἐννόμως πρὸς γάμον συνάπτων ται. "Οθεν ἡ μὲν ἔνθεσμος τοῦ γάμου μίξις τιμία παρὰ τῷ Θεῷ, ἡ δὲ πρὸς χάριν τῶν ἡδινών εκτελουμένη, θανάτῳ ὑποβέβληται. Τίμιος γὰρ ὁ γάμος καὶ ἡ κοίτη ἁμίαντος· πόρνους δὲ καὶ μοιχούς κρινεῖ ὁ Θεός. Αἱ οὖν χάριν παιδογονίας εννόμως τοῖς ἀνδράσι μιγν μεναι ἀνέγκλητοί εἰσιν, ὥσπερ ἡ Σάρρα καὶ ἡ Ῥεβέκκα καὶ ἡ Ῥαχὴλ, καὶ εἴ τις ἄλλη ἀπ' [801] αὐτῆς αἱ δὲ λόγῳ ἡδυπαθείας τοὺς νέους πρὸς ἀκολασίαν διεγείρου σαι, ὡς φθείρουσαι τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ, παραδίδονται φθορά. Εἴ τις γάρ, φησί, φθείρει τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ, φθερεῖ τοῦτον ὁ Θεός. ἂν καὶ αὐτὴ μια ἦν ἡ μετά χεῖρας ἁμαρτωλός. Τὴν γὰρ φύσιν καπηλεύσασα, καὶ ταῖς ἄνωθεν βαφαῖς τὰς παρειάς φοινίζεσα, καὶ τέχνη βιαζομένη φανῆναι καλή, τοὺς νέους πρὸς ἀκολασίαν ὑπέσυρεν, αὐτοὺς εἰς τὸ τῆς πορνείας ἀποκλείουσα βά ραθρον. Ταῦτα λέγω, οὐ κωμωδῶν αὐτὴν ἐφ' οἷς ἔδρασε πριν, ἀλλ' ἐπαινῶν αὐτὴν ἀφ' οίων οἷα γέγονεν ἄφνω λέγω γὰρ τί ἦν, ἵνα δείξω τί γέγονε νῦν· λόγω αὐτῆς τῆς ἁμαρτίας τὰ πταίσματα, ἵνα δείξω τῆς μετανοίας τα κατορθώματα. Αλλ' αὕτη ἡ τῷ σώματι ἀμέμπτως χρησαμένη τὸ πριν, τοὺς μὲν διὰ βοστρύχων σαγηνεύου σα, τοὺς δὲ διὰ δακρύων φαρμάττουσα, τοὺς δὲ δι αλείμματος γοητεύουσα, πάντας δὲ πάντοθεν ἐπὶ τὸν