755 IN PARABOLAM EVANGELII SECUNDUM LUGAM, ETC. σθαι τὸ ποτήριον, χαύνος γένηται περὶ τὸ πράγμα του σταυροῦ, τῆς εὐχῆς μου τὴν ἔκβασιν ἀμφίβολον ποιῶ, καὶ λέγω, Πλὴν οὐχ ὡς ἐγὼ θέλω, ἀλλ' ὡς σύ. Τῷ Πατρί μου προσάπτω τοῦ θανάτου τὴν ἐξουσίαν· καίτοι αὐτὸς ἐξουσίαν [810] ἔχω θεῖναι την ψυχήν μου, καὶ ἐξουσίαν ἔχω πάλιν λαβεῖν αὐτήν. Κρύπτω τὸ θεῖκόν μου ἀξίωμα πετάλοις λογικοῖς· κρύπτω τὸ ἐξουσιαστι κόν μου τῆς θεότητος λόγοις ἀνθρωπίνοις· λέγω, Οὐχ ὡς ἐγώ θέλω, ἀλλ' ὡς σύ. Οὐκ οἶδεν ὁ τυφλός, ὅτι τὸ ἐμὸν θέλημα καὶ τὸ τοῦ Πατρός μου ἐν ἐστι. Πάντα γὰρ ὅσα ἔχει ὁ Πατὴρ, ἱμά ἐστι· καὶ, Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐσμεν. Πλὴν οὐχ ὡς ἐγὼ θέλω, ἀλλ' ὡς σύ. Κρεμάσει τὴν κόκκον τοῦ σίτου, καὶ ὅταν καταπίῃ με, ἔψει αὐτὸν ὑπὸ τοῦ ἐντρίτου σχοινίου δεινῶς ἀπαγ- χόμενον. 'Αλλ' ίσως ἐρεῖ τις τῶν ἀκουόντων· Καὶ ἆρά γε ὁ Χριστὸς ἐνέπαιξε τῷ διαβόλῳ; ἢ ἐξὸν ἦν ἐμπαίζειν αὐτῷ; Πρὸς ἐν ἐροῦμεν, ὅτι 'Ανάγνωθι τας Γραφάς, καὶ εὑρήσεις αὐτὸν τὸν Πατέρα λέγοντα πρὸς Μωϋσέα· Ορᾷς πόσα εμπέπαιχα τοῖς Αἰγυπτίοις ; Τοιγαροῦν καὶ ὁ Κύριος ἐνέπαιξε τῷ διαβόλῳ καὶ τοῖς δαίμοσιν. Ἔδει γὰρ αὐτὸν ὡς ἀνόητον χλευασθῆναι τὸν μεγαλο- δημονούντα, καὶ λέγοντα. Ἐν τῇ ἰσχύι μου ποιήσω, καὶ ἐν τῇ συνέσει τῶν χειρῶν μου ἀφελῶ ὅρια ἐθνῶν, καὶ τὴν οἰκουμένην όλην, ὡς νοσσιάν κατα- 764 λήψομαι, καὶ ὡς καταλελειμμένα τὰ ἀρῶ, καὶ οὐ παιχθῆναι καὶ τοὺς δαίμονας, ἵνα ἀποδείξῃ τοὺς τὰ δεὶς ἔσται, ὃς ἀντείπῃ μοι. Εδει αὐτὸν τοίνυν ἐμπ τοιαῦτα καυχωμένους καὶ παιδίων εἶναι ἀνοητοτέρους. Διὸ οὔτε ἔγνωσαν δ ἐποίουν· Εἰ γὰρ ἔγνωσαν, οὐκ ἂν τὸν Κύριον τῆς δόξῃς ἐσταύρωσαν. Προανεφώνει δὲ καὶ ὁ προφήτης περὶ τοῦ δράκοντος τούτου, ὅτι ἐμπαι· χθήσεται, λέγων· Δράκων οὗτος, ὃν ἔπλασας ἐμπαί ζειν αὐτῷ. Αλλ' ἵνα μὴ ἐπὶ πολὺ μηκύνοντες τὸν λό γον, δόξωμεν ἐμποδίζειν τοῖς μεθ' ἡμᾶς βουλομένοις φαιδρότερον τῆς Γραφῆς τὸ νόημα παραδούναι, ἐνθάδε σιωπῇ τὸν λόγον ἡμῶν στείλωμεν. Προήχθημεν γὰρ εἰπεῖν εἰς αὐτὸ τοῦτο τὸ κεφάλαιον, οὐχ ὡς δυνάμενοι ἀπαραλείπτως εἰπεῖν, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἑαυτῶν δύναμιν διηγήσασθαι, καὶ ἀφορμὴν διδόναι τοῖς φιλομαθέσι· Δέσ του γὰρ σοφῷ ἀφορμὴν, καὶ σοφώτερος ἔσται. Καὶ ὑμεῖς δὲ, ἀγαπητοί, ἐκ τῶν Γραφῶν ἀναλεξάμενοι πρὸς σύστασιν τῶν εἰρημένων, μειζόνως λευκάνατε τὰ δυσ- θεώρητον νόημα. Οὐ γὰρ δειλίας ἕνεκα ὁ Κύριος ἡμῶν, καθώς προείπαμεν, ἀπεύχεται τὸ ποτήριον τοῦ θανά του, ἀλλ᾽ οἰκονομίᾳ θεϊκῇ· ἵνα ἐκ τῶν ἐμῶν ἐλαχίστων βημάτων τε καὶ νοημάτων καὶ ἐκ τῶν ὑμετέρων πόνων δόξα Χριστῷ ἀναπεμφθῇ, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶ νας τῶν αἰώνων. Αμήν. Εἰς τὴν τοῦ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγελίου παραβολὴν λέγουσαν, "Ανθρωπός τις κατέβαινε, καὶ λῃσταῖς περιέπεσεν. Οντως, κατὰ τὸν θεῖον ἀπόστολον, οἱ ἐν σταδίῳ τρέχοντες, πάντες μὲν τρέχουσιν, εἰς δὲ λαμβάνει τὸ βραβεῖον. Εδραμε σήμερον ὁ ἱερεὺς, δραμε καὶ Λευίτης, καὶ ὁ Σαμαρείτης μόνος ἔλαβε το βραβείον. Τοὺς γὰρ πρὸ αὐτοῦ ἐλθόντας καὶ δραμόντας ακόπως δραμὼν παρεπήδησεν· & γὰρ οἱ νομομαθεῖς οὐκ ἐποί- ησαν, ταῦτα κατώρθωσεν ὁ ἀλλόφυλος. Οἱ μὲν γὰρ ἰδόντες ἐν ἑτέρῳ τὴν οἰκείαν κινδυνεύουσαν φύσιν, τὰ σπλάγχνα ἀπέκλεισαν τῆς συμπαθείας, καὶ τοὺς ὀφθαλ- μούς καμμύσαντες, ὡς στήλην νεκρὰν τὸν κείμενον υπερέβησαν, ὡς καί ποτε ὁ πλούσιος πρὸ τῶν θυρῶν αὐτοῦ ἐῤῥιμμένον τὸν Λάζαρον· ὁ δὲ ἄπιστος Σαμαρεί της, πιστότερος δὲ μᾶλλον καὶ τῶν ἱερέων, τῶν οἰκείων ἐπιλαθόμενος πραγμάτων, παρεμυθήσατο τον ξένον, καὶ τῆς ἐπειγούσης αὐτὸν χρείας ἐπιλαθόμενος, πρὸς τὴν θεραπείαν τοῦ πεπληγότος ἠπείγετο, καὶ τὸν νόμον οὐκ εἰδὼς, ἐπλήρωσε, πάντα πεποιηκὼς τὰ τοῦ νόμου. Ὅταν γὰρ ἔθνη τὰ μὴ νόμον ἔχοντα, φύσει τὰ τοῦ νόμου εργάζωνται, οὗτοι νόμον μὴ ἔχοντες, ἑαυτοῖς εἰσι νόμος· οἵτινες ἐνδείκνυνται τὸ ἔργον τοῦ νόμου γραπτὸν ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν, συμμαρτυρούσης αὐτῶν τῆς συνειδήσεως, [811] καὶ μεταξύ αλλή λων τῶν λογισμών κατηγορούντων. Τί οὖν ὁ εὐαγγε λιστής φησιν ; "Ανθρωπός τις κατέβαινεν ἀπὸ Ἱερου σαλὴμ εἰς Ιεριχώ, καὶ λῃσταῖς περιέπεσεν, οἱ καὶ ἐκδύσαντες αὐτὸν, καὶ πληγὰς ἐπιθέντες, ἀπῆλ θον, ἀφέντες ἡμιθανῆ τυγχάνοντα. Κατὰ συγκυ ρίαν δὲ ἱερεύς τις κατέβαινεν ἐν τῇ ὁδῷ ἐκείνῃ, καὶ ἰδὼν αὐτὸν, ἀντιπαρῆλθεν. Ομοίως δὲ καὶ Λευίτης γενόμενος κατὰ τὸν τόπον, ἐλθὼν καὶ ἰδὼν, ἀντιπαρῆλθε. Σαμαρείτης δέ τις ἐδεύων, ἦλθε κατ' αὐτὸν, καὶ ἰδὼν αὐτὸν, ἐσπλαγχνίσθη, καὶ προς- ελθών κατέδησε τὰ τραύματα αὐτοῦ, ἐπιχέων ἔλαιον καὶ οἶνον. Ἐπιβιβάσας δὲ αὐτὸν ἐπὶ τὸ ἴδιον κτήνος, ηγαγεν εἰς πανδοχεῖον, καὶ ἐπεμελήθη αὐτοῦ. Καὶ ἐπὶ τὴν αὔριον ἐξελθὼν, ἐκβαλὼν δύο δηνάρια, ἔδωκε τῷ πανδοχεῖ, καὶ εἶπεν αὐτῷ· Ἑπι- μελήθητι αὐτοῦ, καὶ ὅ τι ἂν προσδαπανήσῃς, ἐγὼ ἐν τῷ ἐπανέρχεσθαί με ἀποδώσω σοι. Μάθωμεν οὖν τίς ἐστιν ἡ Ἱερουσαλήμ, καὶ τίς ἡ Ἱεριχώ, καὶ τίνες οἱ λῃσταὶ οἷς περιέπεσε, καὶ τί τὸ ἔνδυμα ὁ ἀπέδυσαν αὐτὸν, καὶ τίνες αἱ πληγαὶ ἂς ἐπέθηκαν τῷ ἀνθρώπῳ, καὶ διὰ τί ἀπῆλθον ἀφέντες ἡμιθανή τυγχάνοντα, καὶ τίς ὁ ἱερεὺς, καὶ τίς ὁ Λευίτης, καὶ τίς ὁ Σαμαρείτης, καὶ τί τὸ ἔλαιον, καὶ τίς ὁ οἶνος, καὶ τίνε, οἱ ἐπίδει σμοι, καὶ τί τὸ κτῆνος, καὶ τί τὸ πανδοχείον, καὶ τίς ὁ πανδοχεύς, καὶ τί τὰ δύο δηνάρια, καὶ τί τὸ προσανά λωμα 8 προσεπηγγείλατο προσαποδοῦναι, καὶ τίς ἡ ἐπάνοδος τοῦ Σαμαρείτου. Τίς οὖν ὁ ἄνθρ θρωπος ὁ κατα- βαίνων ἀπὸ Ἱερουσαλήμ εἰς Ιεριχώ ; Ἡ Ἱερουσαλήμ - ἐστιν ὁ παράδεισος, ή Ιεριχώ, ὁ κόσμος οὗτος· ἄνθρω πος δὲ ὁ καταβαίνων ἀπὸ Ἱερουσαλήμ εἰς Ἱεριχώ, ὁ πρωτόπλαστός ἐστιν Αδάμ· ἐκπεσὼν γὰρ ἐκ τοῦ παραδείσου κατῆλθεν εἰς Ἱεριχώ · τουτέστιν, εἰς τὸν κόσμον τοῦτον. Καὶ ἐλθὼν λῃσταῖς περιέπεσε· τουτο ἐστι, τοῖς πονηροῖς δαίμοσι τοῖς φονικωτάτοις· οἱ καὶ ἐκδύσαντες αὐτὸν τὸ ἔνδυμα τῆς ἀθανασίας, δ πρὸ τῆς ἁμαρτίας εφόρει, ἐνέδυσαν αὐτὸν φύλλα συχῆς. Διὰ τί φύλλα συχῆς; Ὅτι τραχέα εἰσὶ καὶ πικρά. Ἐπειδὴ δὲ μετὰ τὴν ἁμαρτίαν τραχύτης προσεγένετο αὐτῷ πρα- γμάτων καὶ πικρία πολλή, διὰ τοῦτο ἐνεδύσατο φύλλα συκῆς. Καὶ πληγὰς ἐπιθέντες, τουτέστι, τὰς βιωτι κὰς ὀδύνας. Τὸ, Ἐν ἱδρῶτι τοῦ προσώπου σου φαγῇ τὸν ἄρτον σου, και, Ακάνθας καὶ τριβόλους ἀνα- τελεῖ σοι ἡ γῆ, καὶ, Ἐν λύπαις τέξῃ τέκνα· αὗται εἰ πληγαὶ τῆς ψυχῆς. Καὶ ἀπῆλθον ἀφέντες αὐτὸν ἡμιθανή τυγχάνοντα. Οὔτε γὰρ ἐν ζῶσιν ἦν παραβὰς τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ ὁ Ἀδάμ, οὐδὲ τελείως ενεκρώθη, τῷ μὴ τελείως ἀρνήσασθαι τὸν Θεόν. Κατὰ συγκυρίαν δὲ ἱερεύς τις κατέβαινεν ἐν τῇ ὁδῷ ἐκείνῃ. Καὶ οὐκ εἶπε, Κατὰ συντυχίαν, ἀλλὰ, Κατὰ συγκυρία» Κατά συντυχίαν γάρ ἐστιν, ἀπροόπτως καὶ ἀπροσδοκήτως, ὅταν ἐξ αὐτομάτου τις παραγένηται· κατὰ συγκυρίαν δέ ἐστιν, ὅταν τις κατὰ πρόνοιαν Θεοῦ τι ποιήσῃ. Εν- ταῦθα οὖν κατὰ πρόνοιαν Θεοῦ κατέβαινεν ὁ ἱερεὺς ἐν τῇ ὁδῷ ἐκείνῃ, Καὶ ἰδὼν αὐτὸν ἀντιπαρῆλθεν. Ομοίως δὲ καὶ Λευίτης. Τίς ὁ ἱερεὺς, καὶ τίς ὁ Λευί- της; Ἱερεὺς μὲν ἔστιν ὁ Μωσαϊκός νόμος, Λευίτης δὲ ὁ προφητικός λόγος. Οὗτοι μὲν οὖν κατὰ πρόνοιαν μὲν Θεοῦ ἦλθον ἐπὶ τῇ θεραπείᾳ τοῦ τετραυματισμένου ὑπὸ τῶν λῃστῶν· μὴ δυνηθέντες δὲ θεραπεῦσαι αὐτὸν, ἀντι- παρῆλθον. Τούτων οὖν μὴ ισχυσάντων ἀναστῆσαι τὴν κείμενον, ἔρχεται Σαμαρείτης, ὅς ἐστιν ὁ Δεσπότης Χριστὸς, ὁ φύλαξ τῶν ἡμετέρων ψυχῶν· Σαμαρείτης γὰρ ἑρμηνεύεται φύλαξ. Διὰ τοῦτο οὖν εἶπε· Σαμαρεί της δέ τις όδεύων 7.108. Καὶ οὐκ εἶπεν, ὅτι ήλθε πρὸς αὐτὸν, ἀλλ᾽ ἦλθε κατ' αὐτὸν, τουτέστι, σαρ- κοφορήσας κατ' αὐτὸν, πάθει σωματικῷ ὑποκείμενος κατ' αὐτὸν ἀναμαρτήτως. Καὶ ἰδὼν αὐτὸν, ἔσπλαγ χείσθη ἐπ' αὐτῷ, καὶ προσελθὼν κατέδησε τὰ τραύ ματα αὐτοῦ, ἐπιχέων ἔλαιον καὶ οἶνον. Τίνες οἱ ἐπίδεσμοι, καὶ τί τὸ ἔλαιον, καὶ τίς ὁ οἶνος; Επίδεσμοί εἰσιν αἱ παραγγελίαι τοῦ Χριστοῦ, τὸ ἔλαιον, τὸ χρίσμα τὸ ἅγιον, οἶνὸς δὲ τὸ μυστήριον τῆς πίστεως. Διὰ τῶν τριῶν τούτων τὰ ψυχικὰ ἡμῶν θεραπεύεται τραύματα. σασιν οἱ μεμυημένοι τὰ λεγόμενα. Επιβιβάσας δὲ αὐτὸν ἐπὶ τὸ ἴδιον κτήνος, ἤγαγεν εἰς πανδοχεῖον. Ιδιον κτήνος λέγει τὸ σῶμα ὁ Χριστὸς, ὁ ὑπὲρ ἡμῶν ἀνέλαβεν ἐκ τῆς ἀχράντου παρθένου. Ανεβίβασεν οὖν ἐπὶ τὸ ἴδιον κτήνος τὸν τετραυματισμένον ὑπὸ τῶν λιγο

755 IN PARABOLAM EVANGELII SECUNDUM LUGAM, ETC. σθαι τὸ ποτήριον, χαύνος γένηται περὶ τὸ πράγμα του σταυροῦ, τῆς εὐχῆς μου τὴν ἔκβασιν ἀμφίβολον ποιῶ, καὶ λέγω, Πλὴν οὐχ ὡς ἐγὼ θέλω, ἀλλ' ὡς σύ. Τῷ Πατρί μου προσάπτω τοῦ θανάτου τὴν ἐξουσίαν· καίτοι αὐτὸς ἐξουσίαν [810] ἔχω θεῖναι την ψυχήν μου, καὶ ἐξουσίαν ἔχω πάλιν λαβεῖν αὐτήν. Κρύπτω τὸ θεῖκόν μου ἀξίωμα πετάλοις λογικοῖς· κρύπτω τὸ ἐξουσιαστι κόν μου τῆς θεότητος λόγοις ἀνθρωπίνοις· λέγω, Οὐχ ὡς ἐγώ θέλω, ἀλλ' ὡς σύ. Οὐκ οἶδεν ὁ τυφλός, ὅτι τὸ ἐμὸν θέλημα καὶ τὸ τοῦ Πατρός μου ἐν ἐστι. Πάντα γὰρ ὅσα ἔχει ὁ Πατὴρ, ἱμά ἐστι· καὶ, Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐσμεν. Πλὴν οὐχ ὡς ἐγὼ θέλω, ἀλλ' ὡς σύ. Κρεμάσει τὴν κόκκον τοῦ σίτου, καὶ ὅταν καταπίῃ με, ἔψει αὐτὸν ὑπὸ τοῦ ἐντρίτου σχοινίου δεινῶς ἀπαγ- χόμενον. 'Αλλ' ίσως ἐρεῖ τις τῶν ἀκουόντων· Καὶ ἆρά γε ὁ Χριστὸς ἐνέπαιξε τῷ διαβόλῳ; ἢ ἐξὸν ἦν ἐμπαίζειν αὐτῷ; Πρὸς ἐν ἐροῦμεν, ὅτι 'Ανάγνωθι τας Γραφάς, καὶ εὑρήσεις αὐτὸν τὸν Πατέρα λέγοντα πρὸς Μωϋσέα· Ορᾷς πόσα εμπέπαιχα τοῖς Αἰγυπτίοις ; Τοιγαροῦν καὶ ὁ Κύριος ἐνέπαιξε τῷ διαβόλῳ καὶ τοῖς δαίμοσιν. Ἔδει γὰρ αὐτὸν ὡς ἀνόητον χλευασθῆναι τὸν μεγαλο- δημονούντα, καὶ λέγοντα. Ἐν τῇ ἰσχύι μου ποιήσω, καὶ ἐν τῇ συνέσει τῶν χειρῶν μου ἀφελῶ ὅρια ἐθνῶν, καὶ τὴν οἰκουμένην όλην, ὡς νοσσιάν κατα- 764 λήψομαι, καὶ ὡς καταλελειμμένα τὰ ἀρῶ, καὶ οὐ παιχθῆναι καὶ τοὺς δαίμονας, ἵνα ἀποδείξῃ τοὺς τὰ δεὶς ἔσται, ὃς ἀντείπῃ μοι. Εδει αὐτὸν τοίνυν ἐμπ τοιαῦτα καυχωμένους καὶ παιδίων εἶναι ἀνοητοτέρους. Διὸ οὔτε ἔγνωσαν δ ἐποίουν· Εἰ γὰρ ἔγνωσαν, οὐκ ἂν τὸν Κύριον τῆς δόξῃς ἐσταύρωσαν. Προανεφώνει δὲ καὶ ὁ προφήτης περὶ τοῦ δράκοντος τούτου, ὅτι ἐμπαι· χθήσεται, λέγων· Δράκων οὗτος, ὃν ἔπλασας ἐμπαί ζειν αὐτῷ. Αλλ' ἵνα μὴ ἐπὶ πολὺ μηκύνοντες τὸν λό γον, δόξωμεν ἐμποδίζειν τοῖς μεθ' ἡμᾶς βουλομένοις φαιδρότερον τῆς Γραφῆς τὸ νόημα παραδούναι, ἐνθάδε σιωπῇ τὸν λόγον ἡμῶν στείλωμεν. Προήχθημεν γὰρ εἰπεῖν εἰς αὐτὸ τοῦτο τὸ κεφάλαιον, οὐχ ὡς δυνάμενοι ἀπαραλείπτως εἰπεῖν, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἑαυτῶν δύναμιν διηγήσασθαι, καὶ ἀφορμὴν διδόναι τοῖς φιλομαθέσι· Δέσ του γὰρ σοφῷ ἀφορμὴν, καὶ σοφώτερος ἔσται. Καὶ ὑμεῖς δὲ, ἀγαπητοί, ἐκ τῶν Γραφῶν ἀναλεξάμενοι πρὸς σύστασιν τῶν εἰρημένων, μειζόνως λευκάνατε τὰ δυσ- θεώρητον νόημα. Οὐ γὰρ δειλίας ἕνεκα ὁ Κύριος ἡμῶν, καθώς προείπαμεν, ἀπεύχεται τὸ ποτήριον τοῦ θανά του, ἀλλ᾽ οἰκονομίᾳ θεϊκῇ· ἵνα ἐκ τῶν ἐμῶν ἐλαχίστων βημάτων τε καὶ νοημάτων καὶ ἐκ τῶν ὑμετέρων πόνων δόξα Χριστῷ ἀναπεμφθῇ, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶ νας τῶν αἰώνων. Αμήν. Εἰς τὴν τοῦ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγελίου παραβολὴν λέγουσαν, "Ανθρωπός τις κατέβαινε, καὶ λῃσταῖς περιέπεσεν. Οντως, κατὰ τὸν θεῖον ἀπόστολον, οἱ ἐν σταδίῳ τρέχοντες, πάντες μὲν τρέχουσιν, εἰς δὲ λαμβάνει τὸ βραβεῖον. Εδραμε σήμερον ὁ ἱερεὺς, δραμε καὶ Λευίτης, καὶ ὁ Σαμαρείτης μόνος ἔλαβε το βραβείον. Τοὺς γὰρ πρὸ αὐτοῦ ἐλθόντας καὶ δραμόντας ακόπως δραμὼν παρεπήδησεν· & γὰρ οἱ νομομαθεῖς οὐκ ἐποί- ησαν, ταῦτα κατώρθωσεν ὁ ἀλλόφυλος. Οἱ μὲν γὰρ ἰδόντες ἐν ἑτέρῳ τὴν οἰκείαν κινδυνεύουσαν φύσιν, τὰ σπλάγχνα ἀπέκλεισαν τῆς συμπαθείας, καὶ τοὺς ὀφθαλ- μούς καμμύσαντες, ὡς στήλην νεκρὰν τὸν κείμενον υπερέβησαν, ὡς καί ποτε ὁ πλούσιος πρὸ τῶν θυρῶν αὐτοῦ ἐῤῥιμμένον τὸν Λάζαρον· ὁ δὲ ἄπιστος Σαμαρεί της, πιστότερος δὲ μᾶλλον καὶ τῶν ἱερέων, τῶν οἰκείων ἐπιλαθόμενος πραγμάτων, παρεμυθήσατο τον ξένον, καὶ τῆς ἐπειγούσης αὐτὸν χρείας ἐπιλαθόμενος, πρὸς τὴν θεραπείαν τοῦ πεπληγότος ἠπείγετο, καὶ τὸν νόμον οὐκ εἰδὼς, ἐπλήρωσε, πάντα πεποιηκὼς τὰ τοῦ νόμου. Ὅταν γὰρ ἔθνη τὰ μὴ νόμον ἔχοντα, φύσει τὰ τοῦ νόμου εργάζωνται, οὗτοι νόμον μὴ ἔχοντες, ἑαυτοῖς εἰσι νόμος· οἵτινες ἐνδείκνυνται τὸ ἔργον τοῦ νόμου γραπτὸν ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν, συμμαρτυρούσης αὐτῶν τῆς συνειδήσεως, [811] καὶ μεταξύ αλλή λων τῶν λογισμών κατηγορούντων. Τί οὖν ὁ εὐαγγε λιστής φησιν ; "Ανθρωπός τις κατέβαινεν ἀπὸ Ἱερου σαλὴμ εἰς Ιεριχώ, καὶ λῃσταῖς περιέπεσεν, οἱ καὶ ἐκδύσαντες αὐτὸν, καὶ πληγὰς ἐπιθέντες, ἀπῆλ θον, ἀφέντες ἡμιθανῆ τυγχάνοντα. Κατὰ συγκυ ρίαν δὲ ἱερεύς τις κατέβαινεν ἐν τῇ ὁδῷ ἐκείνῃ, καὶ ἰδὼν αὐτὸν, ἀντιπαρῆλθεν. Ομοίως δὲ καὶ Λευίτης γενόμενος κατὰ τὸν τόπον, ἐλθὼν καὶ ἰδὼν, ἀντιπαρῆλθε. Σαμαρείτης δέ τις ἐδεύων, ἦλθε κατ' αὐτὸν, καὶ ἰδὼν αὐτὸν, ἐσπλαγχνίσθη, καὶ προς- ελθών κατέδησε τὰ τραύματα αὐτοῦ, ἐπιχέων ἔλαιον καὶ οἶνον. Ἐπιβιβάσας δὲ αὐτὸν ἐπὶ τὸ ἴδιον κτήνος, ηγαγεν εἰς πανδοχεῖον, καὶ ἐπεμελήθη αὐτοῦ. Καὶ ἐπὶ τὴν αὔριον ἐξελθὼν, ἐκβαλὼν δύο δηνάρια, ἔδωκε τῷ πανδοχεῖ, καὶ εἶπεν αὐτῷ· Ἑπι- μελήθητι αὐτοῦ, καὶ ὅ τι ἂν προσδαπανήσῃς, ἐγὼ ἐν τῷ ἐπανέρχεσθαί με ἀποδώσω σοι. Μάθωμεν οὖν τίς ἐστιν ἡ Ἱερουσαλήμ, καὶ τίς ἡ Ἱεριχώ, καὶ τίνες οἱ λῃσταὶ οἷς περιέπεσε, καὶ τί τὸ ἔνδυμα ὁ ἀπέδυσαν αὐτὸν, καὶ τίνες αἱ πληγαὶ ἂς ἐπέθηκαν τῷ ἀνθρώπῳ, καὶ διὰ τί ἀπῆλθον ἀφέντες ἡμιθανή τυγχάνοντα, καὶ τίς ὁ ἱερεὺς, καὶ τίς ὁ Λευίτης, καὶ τίς ὁ Σαμαρείτης, καὶ τί τὸ ἔλαιον, καὶ τίς ὁ οἶνος, καὶ τίνε, οἱ ἐπίδει σμοι, καὶ τί τὸ κτῆνος, καὶ τί τὸ πανδοχείον, καὶ τίς ὁ πανδοχεύς, καὶ τί τὰ δύο δηνάρια, καὶ τί τὸ προσανά λωμα 8 προσεπηγγείλατο προσαποδοῦναι, καὶ τίς ἡ ἐπάνοδος τοῦ Σαμαρείτου. Τίς οὖν ὁ ἄνθρ θρωπος ὁ κατα- βαίνων ἀπὸ Ἱερουσαλήμ εἰς Ιεριχώ ; Ἡ Ἱερουσαλήμ - ἐστιν ὁ παράδεισος, ή Ιεριχώ, ὁ κόσμος οὗτος· ἄνθρω πος δὲ ὁ καταβαίνων ἀπὸ Ἱερουσαλήμ εἰς Ἱεριχώ, ὁ πρωτόπλαστός ἐστιν Αδάμ· ἐκπεσὼν γὰρ ἐκ τοῦ παραδείσου κατῆλθεν εἰς Ἱεριχώ · τουτέστιν, εἰς τὸν κόσμον τοῦτον. Καὶ ἐλθὼν λῃσταῖς περιέπεσε· τουτο ἐστι, τοῖς πονηροῖς δαίμοσι τοῖς φονικωτάτοις· οἱ καὶ ἐκδύσαντες αὐτὸν τὸ ἔνδυμα τῆς ἀθανασίας, δ πρὸ τῆς ἁμαρτίας εφόρει, ἐνέδυσαν αὐτὸν φύλλα συχῆς. Διὰ τί φύλλα συχῆς; Ὅτι τραχέα εἰσὶ καὶ πικρά. Ἐπειδὴ δὲ μετὰ τὴν ἁμαρτίαν τραχύτης προσεγένετο αὐτῷ πρα- γμάτων καὶ πικρία πολλή, διὰ τοῦτο ἐνεδύσατο φύλλα συκῆς. Καὶ πληγὰς ἐπιθέντες, τουτέστι, τὰς βιωτι κὰς ὀδύνας. Τὸ, Ἐν ἱδρῶτι τοῦ προσώπου σου φαγῇ τὸν ἄρτον σου, και, Ακάνθας καὶ τριβόλους ἀνα- τελεῖ σοι ἡ γῆ, καὶ, Ἐν λύπαις τέξῃ τέκνα· αὗται εἰ πληγαὶ τῆς ψυχῆς. Καὶ ἀπῆλθον ἀφέντες αὐτὸν ἡμιθανή τυγχάνοντα. Οὔτε γὰρ ἐν ζῶσιν ἦν παραβὰς τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ ὁ Ἀδάμ, οὐδὲ τελείως ενεκρώθη, τῷ μὴ τελείως ἀρνήσασθαι τὸν Θεόν. Κατὰ συγκυρίαν δὲ ἱερεύς τις κατέβαινεν ἐν τῇ ὁδῷ ἐκείνῃ. Καὶ οὐκ εἶπε, Κατὰ συντυχίαν, ἀλλὰ, Κατὰ συγκυρία» Κατά συντυχίαν γάρ ἐστιν, ἀπροόπτως καὶ ἀπροσδοκήτως, ὅταν ἐξ αὐτομάτου τις παραγένηται· κατὰ συγκυρίαν δέ ἐστιν, ὅταν τις κατὰ πρόνοιαν Θεοῦ τι ποιήσῃ. Εν- ταῦθα οὖν κατὰ πρόνοιαν Θεοῦ κατέβαινεν ὁ ἱερεὺς ἐν τῇ ὁδῷ ἐκείνῃ, Καὶ ἰδὼν αὐτὸν ἀντιπαρῆλθεν. Ομοίως δὲ καὶ Λευίτης. Τίς ὁ ἱερεὺς, καὶ τίς ὁ Λευί- της; Ἱερεὺς μὲν ἔστιν ὁ Μωσαϊκός νόμος, Λευίτης δὲ ὁ προφητικός λόγος. Οὗτοι μὲν οὖν κατὰ πρόνοιαν μὲν Θεοῦ ἦλθον ἐπὶ τῇ θεραπείᾳ τοῦ τετραυματισμένου ὑπὸ τῶν λῃστῶν· μὴ δυνηθέντες δὲ θεραπεῦσαι αὐτὸν, ἀντι- παρῆλθον. Τούτων οὖν μὴ ισχυσάντων ἀναστῆσαι τὴν κείμενον, ἔρχεται Σαμαρείτης, ὅς ἐστιν ὁ Δεσπότης Χριστὸς, ὁ φύλαξ τῶν ἡμετέρων ψυχῶν· Σαμαρείτης γὰρ ἑρμηνεύεται φύλαξ. Διὰ τοῦτο οὖν εἶπε· Σαμαρεί της δέ τις όδεύων 7.108. Καὶ οὐκ εἶπεν, ὅτι ήλθε πρὸς αὐτὸν, ἀλλ᾽ ἦλθε κατ' αὐτὸν, τουτέστι, σαρ- κοφορήσας κατ' αὐτὸν, πάθει σωματικῷ ὑποκείμενος κατ' αὐτὸν ἀναμαρτήτως. Καὶ ἰδὼν αὐτὸν, ἔσπλαγ χείσθη ἐπ' αὐτῷ, καὶ προσελθὼν κατέδησε τὰ τραύ ματα αὐτοῦ, ἐπιχέων ἔλαιον καὶ οἶνον. Τίνες οἱ ἐπίδεσμοι, καὶ τί τὸ ἔλαιον, καὶ τίς ὁ οἶνος; Επίδεσμοί εἰσιν αἱ παραγγελίαι τοῦ Χριστοῦ, τὸ ἔλαιον, τὸ χρίσμα τὸ ἅγιον, οἶνὸς δὲ τὸ μυστήριον τῆς πίστεως. Διὰ τῶν τριῶν τούτων τὰ ψυχικὰ ἡμῶν θεραπεύεται τραύματα. σασιν οἱ μεμυημένοι τὰ λεγόμενα. Επιβιβάσας δὲ αὐτὸν ἐπὶ τὸ ἴδιον κτήνος, ἤγαγεν εἰς πανδοχεῖον. Ιδιον κτήνος λέγει τὸ σῶμα ὁ Χριστὸς, ὁ ὑπὲρ ἡμῶν ἀνέλαβεν ἐκ τῆς ἀχράντου παρθένου. Ανεβίβασεν οὖν ἐπὶ τὸ ἴδιον κτήνος τὸν τετραυματισμένον ὑπὸ τῶν λιγο

755 IN PARABOLAM EVANGELII SECUNDUM LUGAM, ETC. σθαι τὸ ποτήριον, χαύνος γένηται περὶ τὸ πράγμα του σταυροῦ, τῆς εὐχῆς μου τὴν ἔκβασιν ἀμφίβολον ποιῶ, καὶ λέγω, Πλὴν οὐχ ὡς ἐγὼ θέλω, ἀλλ' ὡς σύ. Τῷ Πατρί μου προσάπτω τοῦ θανάτου τὴν ἐξουσίαν· καίτοι αὐτὸς ἐξουσίαν [810] ἔχω θεῖναι την ψυχήν μου, καὶ ἐξουσίαν ἔχω πάλιν λαβεῖν αὐτήν. Κρύπτω τὸ θεῖκόν μου ἀξίωμα πετάλοις λογικοῖς· κρύπτω τὸ ἐξουσιαστι κόν μου τῆς θεότητος λόγοις ἀνθρωπίνοις· λέγω, Οὐχ ὡς ἐγώ θέλω, ἀλλ' ὡς σύ. Οὐκ οἶδεν ὁ τυφλός, ὅτι τὸ ἐμὸν θέλημα καὶ τὸ τοῦ Πατρός μου ἐν ἐστι. Πάντα γὰρ ὅσα ἔχει ὁ Πατὴρ, ἱμά ἐστι· καὶ, Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐσμεν. Πλὴν οὐχ ὡς ἐγὼ θέλω, ἀλλ' ὡς σύ. Κρεμάσει τὴν κόκκον τοῦ σίτου, καὶ ὅταν καταπίῃ με, ἔψει αὐτὸν ὑπὸ τοῦ ἐντρίτου σχοινίου δεινῶς ἀπαγ- χόμενον. 'Αλλ' ίσως ἐρεῖ τις τῶν ἀκουόντων· Καὶ ἆρά γε ὁ Χριστὸς ἐνέπαιξε τῷ διαβόλῳ; ἢ ἐξὸν ἦν ἐμπαίζειν αὐτῷ; Πρὸς ἐν ἐροῦμεν, ὅτι 'Ανάγνωθι τας Γραφάς, καὶ εὑρήσεις αὐτὸν τὸν Πατέρα λέγοντα πρὸς Μωϋσέα· Ορᾷς πόσα εμπέπαιχα τοῖς Αἰγυπτίοις ; Τοιγαροῦν καὶ ὁ Κύριος ἐνέπαιξε τῷ διαβόλῳ καὶ τοῖς δαίμοσιν. Ἔδει γὰρ αὐτὸν ὡς ἀνόητον χλευασθῆναι τὸν μεγαλο- δημονούντα, καὶ λέγοντα. Ἐν τῇ ἰσχύι μου ποιήσω, καὶ ἐν τῇ συνέσει τῶν χειρῶν μου ἀφελῶ ὅρια ἐθνῶν, καὶ τὴν οἰκουμένην όλην, ὡς νοσσιάν κατα- 764 λήψομαι, καὶ ὡς καταλελειμμένα τὰ ἀρῶ, καὶ οὐ παιχθῆναι καὶ τοὺς δαίμονας, ἵνα ἀποδείξῃ τοὺς τὰ δεὶς ἔσται, ὃς ἀντείπῃ μοι. Εδει αὐτὸν τοίνυν ἐμπ τοιαῦτα καυχωμένους καὶ παιδίων εἶναι ἀνοητοτέρους. Διὸ οὔτε ἔγνωσαν δ ἐποίουν· Εἰ γὰρ ἔγνωσαν, οὐκ ἂν τὸν Κύριον τῆς δόξῃς ἐσταύρωσαν. Προανεφώνει δὲ καὶ ὁ προφήτης περὶ τοῦ δράκοντος τούτου, ὅτι ἐμπαι· χθήσεται, λέγων· Δράκων οὗτος, ὃν ἔπλασας ἐμπαί ζειν αὐτῷ. Αλλ' ἵνα μὴ ἐπὶ πολὺ μηκύνοντες τὸν λό γον, δόξωμεν ἐμποδίζειν τοῖς μεθ' ἡμᾶς βουλομένοις φαιδρότερον τῆς Γραφῆς τὸ νόημα παραδούναι, ἐνθάδε σιωπῇ τὸν λόγον ἡμῶν στείλωμεν. Προήχθημεν γὰρ εἰπεῖν εἰς αὐτὸ τοῦτο τὸ κεφάλαιον, οὐχ ὡς δυνάμενοι ἀπαραλείπτως εἰπεῖν, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἑαυτῶν δύναμιν διηγήσασθαι, καὶ ἀφορμὴν διδόναι τοῖς φιλομαθέσι· Δέσ του γὰρ σοφῷ ἀφορμὴν, καὶ σοφώτερος ἔσται. Καὶ ὑμεῖς δὲ, ἀγαπητοί, ἐκ τῶν Γραφῶν ἀναλεξάμενοι πρὸς σύστασιν τῶν εἰρημένων, μειζόνως λευκάνατε τὰ δυσ- θεώρητον νόημα. Οὐ γὰρ δειλίας ἕνεκα ὁ Κύριος ἡμῶν, καθώς προείπαμεν, ἀπεύχεται τὸ ποτήριον τοῦ θανά του, ἀλλ᾽ οἰκονομίᾳ θεϊκῇ· ἵνα ἐκ τῶν ἐμῶν ἐλαχίστων βημάτων τε καὶ νοημάτων καὶ ἐκ τῶν ὑμετέρων πόνων δόξα Χριστῷ ἀναπεμφθῇ, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶ νας τῶν αἰώνων. Αμήν. Εἰς τὴν τοῦ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγελίου παραβολὴν λέγουσαν, "Ανθρωπός τις κατέβαινε, καὶ λῃσταῖς περιέπεσεν. Οντως, κατὰ τὸν θεῖον ἀπόστολον, οἱ ἐν σταδίῳ τρέχοντες, πάντες μὲν τρέχουσιν, εἰς δὲ λαμβάνει τὸ βραβεῖον. Εδραμε σήμερον ὁ ἱερεὺς, δραμε καὶ Λευίτης, καὶ ὁ Σαμαρείτης μόνος ἔλαβε το βραβείον. Τοὺς γὰρ πρὸ αὐτοῦ ἐλθόντας καὶ δραμόντας ακόπως δραμὼν παρεπήδησεν· & γὰρ οἱ νομομαθεῖς οὐκ ἐποί- ησαν, ταῦτα κατώρθωσεν ὁ ἀλλόφυλος. Οἱ μὲν γὰρ ἰδόντες ἐν ἑτέρῳ τὴν οἰκείαν κινδυνεύουσαν φύσιν, τὰ σπλάγχνα ἀπέκλεισαν τῆς συμπαθείας, καὶ τοὺς ὀφθαλ- μούς καμμύσαντες, ὡς στήλην νεκρὰν τὸν κείμενον υπερέβησαν, ὡς καί ποτε ὁ πλούσιος πρὸ τῶν θυρῶν αὐτοῦ ἐῤῥιμμένον τὸν Λάζαρον· ὁ δὲ ἄπιστος Σαμαρεί της, πιστότερος δὲ μᾶλλον καὶ τῶν ἱερέων, τῶν οἰκείων ἐπιλαθόμενος πραγμάτων, παρεμυθήσατο τον ξένον, καὶ τῆς ἐπειγούσης αὐτὸν χρείας ἐπιλαθόμενος, πρὸς τὴν θεραπείαν τοῦ πεπληγότος ἠπείγετο, καὶ τὸν νόμον οὐκ εἰδὼς, ἐπλήρωσε, πάντα πεποιηκὼς τὰ τοῦ νόμου. Ὅταν γὰρ ἔθνη τὰ μὴ νόμον ἔχοντα, φύσει τὰ τοῦ νόμου εργάζωνται, οὗτοι νόμον μὴ ἔχοντες, ἑαυτοῖς εἰσι νόμος· οἵτινες ἐνδείκνυνται τὸ ἔργον τοῦ νόμου γραπτὸν ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν, συμμαρτυρούσης αὐτῶν τῆς συνειδήσεως, [811] καὶ μεταξύ αλλή λων τῶν λογισμών κατηγορούντων. Τί οὖν ὁ εὐαγγε λιστής φησιν ; "Ανθρωπός τις κατέβαινεν ἀπὸ Ἱερου σαλὴμ εἰς Ιεριχώ, καὶ λῃσταῖς περιέπεσεν, οἱ καὶ ἐκδύσαντες αὐτὸν, καὶ πληγὰς ἐπιθέντες, ἀπῆλ θον, ἀφέντες ἡμιθανῆ τυγχάνοντα. Κατὰ συγκυ ρίαν δὲ ἱερεύς τις κατέβαινεν ἐν τῇ ὁδῷ ἐκείνῃ, καὶ ἰδὼν αὐτὸν, ἀντιπαρῆλθεν. Ομοίως δὲ καὶ Λευίτης γενόμενος κατὰ τὸν τόπον, ἐλθὼν καὶ ἰδὼν, ἀντιπαρῆλθε. Σαμαρείτης δέ τις ἐδεύων, ἦλθε κατ' αὐτὸν, καὶ ἰδὼν αὐτὸν, ἐσπλαγχνίσθη, καὶ προς- ελθών κατέδησε τὰ τραύματα αὐτοῦ, ἐπιχέων ἔλαιον καὶ οἶνον. Ἐπιβιβάσας δὲ αὐτὸν ἐπὶ τὸ ἴδιον κτήνος, ηγαγεν εἰς πανδοχεῖον, καὶ ἐπεμελήθη αὐτοῦ. Καὶ ἐπὶ τὴν αὔριον ἐξελθὼν, ἐκβαλὼν δύο δηνάρια, ἔδωκε τῷ πανδοχεῖ, καὶ εἶπεν αὐτῷ· Ἑπι- μελήθητι αὐτοῦ, καὶ ὅ τι ἂν προσδαπανήσῃς, ἐγὼ ἐν τῷ ἐπανέρχεσθαί με ἀποδώσω σοι. Μάθωμεν οὖν τίς ἐστιν ἡ Ἱερουσαλήμ, καὶ τίς ἡ Ἱεριχώ, καὶ τίνες οἱ λῃσταὶ οἷς περιέπεσε, καὶ τί τὸ ἔνδυμα ὁ ἀπέδυσαν αὐτὸν, καὶ τίνες αἱ πληγαὶ ἂς ἐπέθηκαν τῷ ἀνθρώπῳ, καὶ διὰ τί ἀπῆλθον ἀφέντες ἡμιθανή τυγχάνοντα, καὶ τίς ὁ ἱερεὺς, καὶ τίς ὁ Λευίτης, καὶ τίς ὁ Σαμαρείτης, καὶ τί τὸ ἔλαιον, καὶ τίς ὁ οἶνος, καὶ τίνε, οἱ ἐπίδει σμοι, καὶ τί τὸ κτῆνος, καὶ τί τὸ πανδοχείον, καὶ τίς ὁ πανδοχεύς, καὶ τί τὰ δύο δηνάρια, καὶ τί τὸ προσανά λωμα 8 προσεπηγγείλατο προσαποδοῦναι, καὶ τίς ἡ ἐπάνοδος τοῦ Σαμαρείτου. Τίς οὖν ὁ ἄνθρ θρωπος ὁ κατα- βαίνων ἀπὸ Ἱερουσαλήμ εἰς Ιεριχώ ; Ἡ Ἱερουσαλήμ - ἐστιν ὁ παράδεισος, ή Ιεριχώ, ὁ κόσμος οὗτος· ἄνθρω πος δὲ ὁ καταβαίνων ἀπὸ Ἱερουσαλήμ εἰς Ἱεριχώ, ὁ πρωτόπλαστός ἐστιν Αδάμ· ἐκπεσὼν γὰρ ἐκ τοῦ παραδείσου κατῆλθεν εἰς Ἱεριχώ · τουτέστιν, εἰς τὸν κόσμον τοῦτον. Καὶ ἐλθὼν λῃσταῖς περιέπεσε· τουτο ἐστι, τοῖς πονηροῖς δαίμοσι τοῖς φονικωτάτοις· οἱ καὶ ἐκδύσαντες αὐτὸν τὸ ἔνδυμα τῆς ἀθανασίας, δ πρὸ τῆς ἁμαρτίας εφόρει, ἐνέδυσαν αὐτὸν φύλλα συχῆς. Διὰ τί φύλλα συχῆς; Ὅτι τραχέα εἰσὶ καὶ πικρά. Ἐπειδὴ δὲ μετὰ τὴν ἁμαρτίαν τραχύτης προσεγένετο αὐτῷ πρα- γμάτων καὶ πικρία πολλή, διὰ τοῦτο ἐνεδύσατο φύλλα συκῆς. Καὶ πληγὰς ἐπιθέντες, τουτέστι, τὰς βιωτι κὰς ὀδύνας. Τὸ, Ἐν ἱδρῶτι τοῦ προσώπου σου φαγῇ τὸν ἄρτον σου, και, Ακάνθας καὶ τριβόλους ἀνα- τελεῖ σοι ἡ γῆ, καὶ, Ἐν λύπαις τέξῃ τέκνα· αὗται εἰ πληγαὶ τῆς ψυχῆς. Καὶ ἀπῆλθον ἀφέντες αὐτὸν ἡμιθανή τυγχάνοντα. Οὔτε γὰρ ἐν ζῶσιν ἦν παραβὰς τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ ὁ Ἀδάμ, οὐδὲ τελείως ενεκρώθη, τῷ μὴ τελείως ἀρνήσασθαι τὸν Θεόν. Κατὰ συγκυρίαν δὲ ἱερεύς τις κατέβαινεν ἐν τῇ ὁδῷ ἐκείνῃ. Καὶ οὐκ εἶπε, Κατὰ συντυχίαν, ἀλλὰ, Κατὰ συγκυρία» Κατά συντυχίαν γάρ ἐστιν, ἀπροόπτως καὶ ἀπροσδοκήτως, ὅταν ἐξ αὐτομάτου τις παραγένηται· κατὰ συγκυρίαν δέ ἐστιν, ὅταν τις κατὰ πρόνοιαν Θεοῦ τι ποιήσῃ. Εν- ταῦθα οὖν κατὰ πρόνοιαν Θεοῦ κατέβαινεν ὁ ἱερεὺς ἐν τῇ ὁδῷ ἐκείνῃ, Καὶ ἰδὼν αὐτὸν ἀντιπαρῆλθεν. Ομοίως δὲ καὶ Λευίτης. Τίς ὁ ἱερεὺς, καὶ τίς ὁ Λευί- της; Ἱερεὺς μὲν ἔστιν ὁ Μωσαϊκός νόμος, Λευίτης δὲ ὁ προφητικός λόγος. Οὗτοι μὲν οὖν κατὰ πρόνοιαν μὲν Θεοῦ ἦλθον ἐπὶ τῇ θεραπείᾳ τοῦ τετραυματισμένου ὑπὸ τῶν λῃστῶν· μὴ δυνηθέντες δὲ θεραπεῦσαι αὐτὸν, ἀντι- παρῆλθον. Τούτων οὖν μὴ ισχυσάντων ἀναστῆσαι τὴν κείμενον, ἔρχεται Σαμαρείτης, ὅς ἐστιν ὁ Δεσπότης Χριστὸς, ὁ φύλαξ τῶν ἡμετέρων ψυχῶν· Σαμαρείτης γὰρ ἑρμηνεύεται φύλαξ. Διὰ τοῦτο οὖν εἶπε· Σαμαρεί της δέ τις όδεύων 7.108. Καὶ οὐκ εἶπεν, ὅτι ήλθε πρὸς αὐτὸν, ἀλλ᾽ ἦλθε κατ' αὐτὸν, τουτέστι, σαρ- κοφορήσας κατ' αὐτὸν, πάθει σωματικῷ ὑποκείμενος κατ' αὐτὸν ἀναμαρτήτως. Καὶ ἰδὼν αὐτὸν, ἔσπλαγ χείσθη ἐπ' αὐτῷ, καὶ προσελθὼν κατέδησε τὰ τραύ ματα αὐτοῦ, ἐπιχέων ἔλαιον καὶ οἶνον. Τίνες οἱ ἐπίδεσμοι, καὶ τί τὸ ἔλαιον, καὶ τίς ὁ οἶνος; Επίδεσμοί εἰσιν αἱ παραγγελίαι τοῦ Χριστοῦ, τὸ ἔλαιον, τὸ χρίσμα τὸ ἅγιον, οἶνὸς δὲ τὸ μυστήριον τῆς πίστεως. Διὰ τῶν τριῶν τούτων τὰ ψυχικὰ ἡμῶν θεραπεύεται τραύματα. σασιν οἱ μεμυημένοι τὰ λεγόμενα. Επιβιβάσας δὲ αὐτὸν ἐπὶ τὸ ἴδιον κτήνος, ἤγαγεν εἰς πανδοχεῖον. Ιδιον κτήνος λέγει τὸ σῶμα ὁ Χριστὸς, ὁ ὑπὲρ ἡμῶν ἀνέλαβεν ἐκ τῆς ἀχράντου παρθένου. Ανεβίβασεν οὖν ἐπὶ τὸ ἴδιον κτήνος τὸν τετραυματισμένον ὑπὸ τῶν λιγο

757 SPURIA. · στῶν· ἐπειδὴ, κατὰ [812] τὸν προφήτην Ησαΐαν, Αύ τὸς τὰς ἀσθενείας ἡμῶν ἀνέλαβε, καὶ τὰς νόσους ἐβάστασε. Καὶ ἤγαγεν εἰς πανδοχεῖον, τουτέστιν, εἰς τὴν ἁγίαν Ἐκκλησίαν, καὶ ἐπεμελήθη αὐτοῦ, τὸ πρότερον αὐτὸς δι' ἑαυτοῦ. Ἐπὶ τὴν αὔριον δὲ ἐξ- ελθών, τουτέστι, μετὰ τὴν ἁγίαν ἀνάστασιν, ἐκβαλών δύο δηνάρια, δέδωκε τῷ πανδοχεῖ. Τίς ἐστιν ὁ παν- δοχεὺς, καὶ τί τὰ δύο δηνάρια; Ο πανδοχεὺς Παῦλος ὁ ἀπόστολός ἐστιν, ὁ προβληθεὶς τῇ ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίᾳ· πανδοχεὺς δὲ ἐκλήθη διὰ τὸ πάντας δέχεσθαι, καὶ πάντ τας έλκειν εἰς σωτηρίαν. Εκβαλὼν δύο δηνάρια ὁ Χρι- στὸς μετὰ τὴν ἀνάστασιν, τήν τε Παλαιὰν καὶ Καινὴν Διαθήκην, ἔδωκε τῷ πανδοχεί, εἰπὼν αὐτῷ· Ἐπιμελής θητι αὐτοῦ· σοί, φησί, παραδίδωμι τὸν ἐξ ἐθνῶν λαόν, τὸν τετραυματισμένον ὑπὸ τῶν λῃστῶν φονιχωτάτων· μόνον ἐπιμελήθητι αὐτοῦ· καὶ ὁ δ᾽ ἂν προσδαπανήσης, ἐγὼ ἐν τῷ ἐπανέρχεσθαί με ἀποδώσω σοι. Τί οὖν προς- Εἰς γέννησιν τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Εύκαιρος ἡμέρα ἑορτῆς καὶ πανδήμου χαρᾶς, ἐν ᾗ ὑπεμνήσθην τοῦ Γαβριὴλ τὴν λειτουργίαν καὶ τοῦ Ζαχα! ρίου τήν ἱερατείαν, καὶ ἐννοῶ τὸν ἀφωνίᾳ καταδικα σθέντα τῇ ἀπιστία. ακούσατε γὰρ τοῦ εὐαγγελιστοῦ Λουκᾶ, τοῦ ἀνοίξαντος ἡμῖν σήμερον τὸ ψυχωφελὲς ἰα- τρεῖον. Ιατρὸς γὰρ ἦν καὶ τῇ τέχνῃ ὁ εὐαγγελιστής Λουκᾶς· ἀλλὰ τότε μὲν σωμάτων θεραπευτής, νῦν δὲ πραγμάτων περιοδευτής τέχνη τέχνην κατήλλαξε, καὶ περιοδεία περιοδείαν διεδέξατο. Τί οὖν ὁ Λουκᾶς, ὁ εὐ φυής ἰατρός; Ηκούσατε αὐτοῦ ἀρτίως λέγοντος. Κατὰ τὸ ἔθος, φησί, τῆς Ιερατείας, έλαχε τοῦ θυμιᾶσαι, καὶ εἰσῆλθεν εἰς ναὸν τοῦ Θεοῦ Ζαχαρίας, καὶ ἅπαν τὸ πλῆθος ἦν τοῦ λαοῦ προσευχόμενον ἔξω τῇ ὥρᾳ τοῦ θυμιάματος. Καὶ ἰδοὺ ἄγγελος Κυρίου ὤφθη αὐτῷ ἑστὼς ἐκ δεξιῶν τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ θυ μιάματος. Καὶ ἐταράχθη Ζαχαρίας ἰδὼν, καὶ φόβος Επεσεν ἐπ' αὐτόν. Εἶπε δὲ πρὸς αὐτὸν ὁ ἄγγελος Μὴ φοβοῦ, Ζαχαρία, ὅτι εισηκούσθη ἡ δέησίς σου· καὶ Ἰδοὺ ἡ γυνή σου Ελισάβετ γεννήσει υιόν σοι, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰωάννην. Ὦ τοῦ παραδό του καὶ μυστικοῦ θαύματος! Δικαίως ὁ Ζαχαρίας ἀντ- εἶπε τῷ ἀγγέλῳ. "Αλλην παράκλησιν ἐποιεῖτο, καὶ ἄλλην ἐλάμβανεν· ὑπὲρ τοῦ λαοῦ προσηύχετο, καὶ τέκνου πατὴρ ὠνομάζετοι συγγνώμην πλημμελημάτων ἐζήτει, καὶ ἀγόνου μήτρας επαγγελίας ἐδέχετο. Ηθέλησε γὰρ ὁ Ζαχαρίας τὰς ψυχὰς τῶν ἁμαρτησάντων καθῆναι, ἡ τὴν κοιλίαν τῆς Ἐλισάβετ ὀγκωθῆναι. Δικαίως ὁ Ζαχα- ρίας ἐταράχθη, φόβῳ συσχεθείς· ἄνθρωπος γὰρ ἦν τροπῇ δουλεύων, εἰ καὶ ἱερατικὸν ἀξίωμα περιεβέβλητο. Εἶπε δὲ Ζαχαρίας εὐθέως κατὰ ψυχὴν μόνον, ὡς εἶδε τὸν ἄγω γελον· Ξένη τοῦ ἀνδρὸς ἡ ἐπιστασία, ξένη τῶν ῥημάτων ἡ ἐπαγγελία. Τίς οὗτος, ὁ τεθαρρημένῳ ποδὶ τὸν ἱερὸν ναὸν βηματίζων; τίς οὗτος, ὁ ἐκ δεξιῶν τοῦ θυσιαστη ρίου τοῦ θυμιάματος παρεστώς; τίς οὗτος, ὁ ἀλλομόρω φου θέας μορφαίς περιαστράπτων; τίς οὗτος ; οὐκ εἶδον ἄνθρωπον πτερωτόν, οὐδ᾽ αὖ πετεινὴν ἀνθρωπόμορφον. Τίς οὗτος, ὁ φόβῳ τὴν ἐμὴν ψυχὴν περιέρχων; τίς οὗ τος, [813] ὁ φωσφόρος ἀπὸ στόματος, κεκλεισμένων τῶν χειλέων λαλών μεγάλα; τίς οὗτος, ὁ τῆς ἐμῆς ἐφημε ρίας ἐφεδρευτής; τίς οὗτος, ὁ τῆς ἐμῆς πρεσβείας ἐμ- ποδιστής ; Εξω τὸ πλῆθος τοῦ λαοῦ περιμένει με προσ σευχόμενον, ὡς τοῦ βασιλέως τοῦ ἐπουρανίου ἀντιγρα φέα· καὶ οὗτος ἔνδον κατέχει με Δι' ἐμοῦ δεήσεις ἀπέδωκαν τῷ βασιλεῖ, συγγνώμην αὐτοῦντες, ὡς πλημ· μελήσαντες. Ταῦτα εὔχομαι υπογραφῆναι, ἵνα τῷ λαῷ τὴν ἐπιθυμίαν κομίσω, ἵνα τῆς ἐφημερίας μου τὴν ἔργα σαν ἐπιδείξω. Παῦσαι τοίνυν, ὅστις εἶ, ὁ ἐκφοβῶν με. Εἰ ἧς θεόπεμπτος ἄγγελος, συνεβάλου ἂν τῇ χρείᾳ μου, συνέπαθες τοῖς ἔξω δακρύουσι, συνεθλίδου τοῖς θλιβο μένοις. "Απιθι τοίνυν. Τις εἶ ὁ ἐκφοβῶν με; Οὐδείς μοι λόγος παιδός· τί μοι τέκνου ἐπαγγελίαν σημαίνεις; τί κέρδος τῷ λαῷ, ἐὰν ἐγὼ τέκνον ἔξω; τί δὲ ὄφελος, ἐὰν Ελισάβετ παιδίον θηλάσῃ; τί κέρδος, ἐὰν ἐγὼ κληρονό- μον τοῦ βίου καταλείψω; Απιθι τοίνυν ὁ ἐκφοβών με, ὅστις ἂν εἶ· ἄπιθι τοίνυν ἀπ' ἐμοῦ. Προβεβηκότες ἐσμέν· παρῆλθεν ὁ καιρὸς τῆς σπορᾶς, ἐσβέσθη τοῦ γάμου ή ἐπιθυμία· ὁ χρόνος τὴν θέρμην κατέψυξεν, ἡ στείρωσις τὸν καρπὸν ἡρνήσατο, ἡ φύσις πρὸς ἑαυτὴν ἱστασίασε· τεθνήκα μεν ἀμφότεροι τῷ μέρει τῆς μίξεως· δ ἡ νεότης 753 εδαπάνησε Παῦλος τοῖς δηναρίοις; Τὰς δέκα τέ· σαρα: ἐπιστολάς, ὃς διεπέμψατο τοῖς ἔθνεσι. Τί ἐστι τὸν Ἐγώ ἐν τῷ ἐπανέρχεσθαί με ἀποδώσω σοι; Ἐν τῇ δευτέ ρα μου παρουσία, ὅταν ἔρχωμαι κρῖναι ζῶντας καὶ νε- κρούς, ἐγὼ ἐν τῷ ἐπανέρχεσθαί με, ἀποδώσω σοι & προσεδαπάνησας· καθὼς καὶ αὐτὸς ὁ Παῦλος λέγει· τὸν ἀγῶνα τὸν καλὸν ἡγώνισμαι, τὸν δρόμον τετέλεκα, τὴν πίστιν τετήρηκα· λοιπὸν ἀπόκειται μοι ὁ τῆς δικαιοσύνης στέφανος, ὃν ἀποδώσει μοι ὁ Κύριος ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ, ὁ δίκαιος κριτής· οὐ μόνον δὲ ἐμοὶ, ἀλλὰ πᾶσι τοῖς ἡγαπηκόσι τὴν ἐπιφάνειαν αὐτ τοῦ. Τοῦ τοιούτου οὖν, ἀδελφοί, στεφάνου γένοιτο καὶ ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν πάντας, χάριτι καὶ φιλανθρωπία τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ' οὗ τῷ Πατρὶ σὺν τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα καὶ κράτος, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. προφήτου, προδρόμου καὶ βαπτιστοῦ. οὐκ ἤνθησε, πως γῆρας βλαστήσει; ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν δ Ζαχαρίας εἰκότως. Ὁ δὲ ἄγγελος φησι πρὸς αὐτὸν, και θὼς ἀρτίως ήκουες· Μὴ φοβοῦ, Ζαχαρία, μηδὲ λογι σμοῖς ταράττου· ἄγγελος εἰμι φωτὸς, καὶ οὐχὶ σκότους Γαβριήλ εἰμι ἐγώ, εἷς τῶν ἀρχόντων τοῦ ἐπουρανίου βα- σιλέως πρόστα με κομίζω, οὐκ ἐξουσίᾳ κελεύω. Απ ἐστάλην μηνύσαί σοι, οὐχὶ ἔφοδον ποιῆσαί σοι. Σχήμα περιβέβλημαι, οὐχὶ δὲ γυμνῇ τῇ οὐσία σοι φαίνομαι. Φεί δεται γάρ σου τῆς ζωῆς ὁ ἀποστείλας με. Μή φοβοῦ, Ζαχαρία· ἀπεστάλην εὐαγγελίσασθαί σοι, οὐχὶ δὲ θαμ δῆσαί σε. Τὸ γῆρας προβάλλῃ, καὶ τὴν ἄγονον πολιὰν, καὶ τὴν ἄσπορον μήτραν. Καὶ τίς θέλων γεννα; Θεοῦ τὸ δῶρον· μὴ γὰρ ἀνθρώπου τὸ εὐρεμα; οὐκ ἤκουσας τοῦ Κυρίου λέγοντος· Εγώ εἰμι ὁ ποιῶν ἄνθρωπον, καὶ πλάσσων ἐν ἀνθρώπῳ πνεῦμα; Απιστείς, Ζαχα ρία; Πῶς ὁ Ἀδὰμ ἐπλάσθη; πῶς ἡ Εὐα ἐκτίσθη; πῶς ὁ Ἰσαὰκ ἐγεννήθη; Υπακούσας Ἀβραὰμ οὐκ ἐσφάλη καὶ σὺ ἱερεὺς ὢν ἀπιστεῖς; Μὴ ἀδυνατεῖ παρὰ τῷ Θεῷ πᾶν ῥῆμα, Ζαχαρία; Διὰ τὸ γῆρας ἀντιλέγεις, ὦ πρεσ Εῦτα; σωματικὴν νέκρωσιν δραστικωτέραν ὁρίζεις Θεοῦ; Εἰ μὴ εἶδες τὸν ᾿Αβραάμ, καλῶς ἀμφέβαλες. Φυσικὴν ἀσθένειαν προβάλλῃ, καὶ θεϊκῆς ἐπαγγελίας παρούσης οὐ πιστεύεις, ἀλλ' ἀμφιβάλλεις καὶ φιλονεικεῖς; Μικρά αἰτεῖς, καὶ μεγάλα λαμβάνεις· καὶ ὡς ζημίαν ὑπομένων κραυγάζεις, Ζαχαρία; Ὑπὲρ τοῦ Ἰουδαϊκοῦ λαοῦ μας ναν προσεύχῃ· ἐγὼ δὲ ὁ εὐαγγελίζομαί σοι, εἰς πάντα τὰ έθνη συνεισάγει την σωτηρίαν. Ο δὲ Ζαχαρίας ταῦτα ἀκούσας, καὶ μικρὸν τὴν ὄψιν ἀποστρέψας, ανταποκρι θεὶς πρὸς τὸν ἀγγελον ἔφη. Τί λέγεις, ὦ ἄγγελε, ή γυνή μου γεννήσει; Τί γάρ; διὰ τοῦτο προσηυξάμην, ή του του ἕνεκεν τὸ θυμίαμα κινῶ τῆς ἐφημερίας, ἵνα τὴν καρπογονίαν τῷ λαῷ ἐπιδείξω; Συγγνώμην ἁμαρτημά των αἰτῶ· μὴ γὰρ λύσιν στειρώσεως ἐπιποθῶς τὴν συν- αγωγήν κουφισθῆναι θέλω· μὴ γὰρ τὴν Ἐλισάβετ Αγκω θῆναι; ψυχὰς τετραυματισμένας παρακαλώ ἰαθῆναι· μὴ γὰρ μαζοὺς ξηρανθέντας γαλακτοῤῥυείς γενέσθαι; Τι λέγεις, ὦ ἄγγελε ; ή γυνή μου γεννήσει ; Καὶ τί τὸ κέρ δος τῶν ἔξω προσευχομένων; ἆρα δὲ ἀκούσαντες οὐ λι θάσουσί με, λέγοντες ὅτι μὴ ὑπὲρ αὐτῶν καὶ τῆς και νωφελούς ἕνεκεν σωτηρίας καθίσταμαι ἀρχιερεὺς, ἀλλ' ἑαυτοῦ μόνον ; καὶ ὅτι οὐ λόγον, ἀλλὰ γόνον ἐδεξάμην Ουδείς μοι λόγος πρὸς τεκνογονίαν· ἄπαγε, τοῦτο οὐ βού λομαι. Ὅπερ ηὐχόμην, οὐκ ἔλαβον· καὶ νῦν ἕτερα ἀνθ' ἑτέρων μοι γνωρίζεις; Οὐδείς μοι λόγος περί παιδο ποιίας· νόσος στειρώσεως γέγονε. Μὴ γὰρ χρόνος τὴν ἐπιθυμίαν ἐθέρισε, καὶ ἡ ἀσθένεια τῆς φύσεως, " οὐ τῆς μίξεως ; Οὐδείς μοι λόγος νῦν περὶ τεκνογονίας. "Ανευ βακτηρίας βαδίζειν οὐ δυνάμεθα, καὶ πῶς τεκνογονίας ἄρχεσθαι κελευόμεθα; Τὸ γῆρας τὴν φύσιν ηρνήσατο πίστεως ἔξω [814] τὸ πράγμα. Τάφον περιβλεπόμεθα, καὶ τροφὸν ἀρραβων ρόμεθα; Ουδείς μοι λόγος περί τεκνογονίας. Τοῦ λαοῦ τὴν σωτηρίαν ζητῶ, καὶ τοῦ ἔθνους τὴν εὐδαιμονίαν, τῶν ἐχθρῶν τὴν αἰχμαλωσίαν, καὶ τοῦ λαοῦ τὴν εὐημερίαν, ούχι σε κλαυθμυρίσματα, καὶ σπάργανα καὶ νηπιώδεις τροφάς. Ουδείς μοι λόγες περὶ τούτου. Πῶς πατὴρ γνησίου παιδός εὑρεθήσεται; Τὸ γῆρας ἀπωθεῖται τὴν πίστιν, ἔξω φύσεως λοιπὸν τὸ πράγμα, διαλέλυται τὰ γεννητικὰ μόρια· ράβδων ὡς ἱπ- πὸν κατέχων ἐπιβαίνω, καὶ μονογαμίας μοι πεῖραν ἀνα

757 SPURIA. · στῶν· ἐπειδὴ, κατὰ [812] τὸν προφήτην Ησαΐαν, Αύ τὸς τὰς ἀσθενείας ἡμῶν ἀνέλαβε, καὶ τὰς νόσους ἐβάστασε. Καὶ ἤγαγεν εἰς πανδοχεῖον, τουτέστιν, εἰς τὴν ἁγίαν Ἐκκλησίαν, καὶ ἐπεμελήθη αὐτοῦ, τὸ πρότερον αὐτὸς δι' ἑαυτοῦ. Ἐπὶ τὴν αὔριον δὲ ἐξ- ελθών, τουτέστι, μετὰ τὴν ἁγίαν ἀνάστασιν, ἐκβαλών δύο δηνάρια, δέδωκε τῷ πανδοχεῖ. Τίς ἐστιν ὁ παν- δοχεὺς, καὶ τί τὰ δύο δηνάρια; Ο πανδοχεὺς Παῦλος ὁ ἀπόστολός ἐστιν, ὁ προβληθεὶς τῇ ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίᾳ· πανδοχεὺς δὲ ἐκλήθη διὰ τὸ πάντας δέχεσθαι, καὶ πάντ τας έλκειν εἰς σωτηρίαν. Εκβαλὼν δύο δηνάρια ὁ Χρι- στὸς μετὰ τὴν ἀνάστασιν, τήν τε Παλαιὰν καὶ Καινὴν Διαθήκην, ἔδωκε τῷ πανδοχεί, εἰπὼν αὐτῷ· Ἐπιμελής θητι αὐτοῦ· σοί, φησί, παραδίδωμι τὸν ἐξ ἐθνῶν λαόν, τὸν τετραυματισμένον ὑπὸ τῶν λῃστῶν φονιχωτάτων· μόνον ἐπιμελήθητι αὐτοῦ· καὶ ὁ δ᾽ ἂν προσδαπανήσης, ἐγὼ ἐν τῷ ἐπανέρχεσθαί με ἀποδώσω σοι. Τί οὖν προς- Εἰς γέννησιν τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Εύκαιρος ἡμέρα ἑορτῆς καὶ πανδήμου χαρᾶς, ἐν ᾗ ὑπεμνήσθην τοῦ Γαβριὴλ τὴν λειτουργίαν καὶ τοῦ Ζαχα! ρίου τήν ἱερατείαν, καὶ ἐννοῶ τὸν ἀφωνίᾳ καταδικα σθέντα τῇ ἀπιστία. ακούσατε γὰρ τοῦ εὐαγγελιστοῦ Λουκᾶ, τοῦ ἀνοίξαντος ἡμῖν σήμερον τὸ ψυχωφελὲς ἰα- τρεῖον. Ιατρὸς γὰρ ἦν καὶ τῇ τέχνῃ ὁ εὐαγγελιστής Λουκᾶς· ἀλλὰ τότε μὲν σωμάτων θεραπευτής, νῦν δὲ πραγμάτων περιοδευτής τέχνη τέχνην κατήλλαξε, καὶ περιοδεία περιοδείαν διεδέξατο. Τί οὖν ὁ Λουκᾶς, ὁ εὐ φυής ἰατρός; Ηκούσατε αὐτοῦ ἀρτίως λέγοντος. Κατὰ τὸ ἔθος, φησί, τῆς Ιερατείας, έλαχε τοῦ θυμιᾶσαι, καὶ εἰσῆλθεν εἰς ναὸν τοῦ Θεοῦ Ζαχαρίας, καὶ ἅπαν τὸ πλῆθος ἦν τοῦ λαοῦ προσευχόμενον ἔξω τῇ ὥρᾳ τοῦ θυμιάματος. Καὶ ἰδοὺ ἄγγελος Κυρίου ὤφθη αὐτῷ ἑστὼς ἐκ δεξιῶν τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ θυ μιάματος. Καὶ ἐταράχθη Ζαχαρίας ἰδὼν, καὶ φόβος Επεσεν ἐπ' αὐτόν. Εἶπε δὲ πρὸς αὐτὸν ὁ ἄγγελος Μὴ φοβοῦ, Ζαχαρία, ὅτι εισηκούσθη ἡ δέησίς σου· καὶ Ἰδοὺ ἡ γυνή σου Ελισάβετ γεννήσει υιόν σοι, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰωάννην. Ὦ τοῦ παραδό του καὶ μυστικοῦ θαύματος! Δικαίως ὁ Ζαχαρίας ἀντ- εἶπε τῷ ἀγγέλῳ. "Αλλην παράκλησιν ἐποιεῖτο, καὶ ἄλλην ἐλάμβανεν· ὑπὲρ τοῦ λαοῦ προσηύχετο, καὶ τέκνου πατὴρ ὠνομάζετοι συγγνώμην πλημμελημάτων ἐζήτει, καὶ ἀγόνου μήτρας επαγγελίας ἐδέχετο. Ηθέλησε γὰρ ὁ Ζαχαρίας τὰς ψυχὰς τῶν ἁμαρτησάντων καθῆναι, ἡ τὴν κοιλίαν τῆς Ἐλισάβετ ὀγκωθῆναι. Δικαίως ὁ Ζαχα- ρίας ἐταράχθη, φόβῳ συσχεθείς· ἄνθρωπος γὰρ ἦν τροπῇ δουλεύων, εἰ καὶ ἱερατικὸν ἀξίωμα περιεβέβλητο. Εἶπε δὲ Ζαχαρίας εὐθέως κατὰ ψυχὴν μόνον, ὡς εἶδε τὸν ἄγω γελον· Ξένη τοῦ ἀνδρὸς ἡ ἐπιστασία, ξένη τῶν ῥημάτων ἡ ἐπαγγελία. Τίς οὗτος, ὁ τεθαρρημένῳ ποδὶ τὸν ἱερὸν ναὸν βηματίζων; τίς οὗτος, ὁ ἐκ δεξιῶν τοῦ θυσιαστη ρίου τοῦ θυμιάματος παρεστώς; τίς οὗτος, ὁ ἀλλομόρω φου θέας μορφαίς περιαστράπτων; τίς οὗτος ; οὐκ εἶδον ἄνθρωπον πτερωτόν, οὐδ᾽ αὖ πετεινὴν ἀνθρωπόμορφον. Τίς οὗτος, ὁ φόβῳ τὴν ἐμὴν ψυχὴν περιέρχων; τίς οὗ τος, [813] ὁ φωσφόρος ἀπὸ στόματος, κεκλεισμένων τῶν χειλέων λαλών μεγάλα; τίς οὗτος, ὁ τῆς ἐμῆς ἐφημε ρίας ἐφεδρευτής; τίς οὗτος, ὁ τῆς ἐμῆς πρεσβείας ἐμ- ποδιστής ; Εξω τὸ πλῆθος τοῦ λαοῦ περιμένει με προσ σευχόμενον, ὡς τοῦ βασιλέως τοῦ ἐπουρανίου ἀντιγρα φέα· καὶ οὗτος ἔνδον κατέχει με Δι' ἐμοῦ δεήσεις ἀπέδωκαν τῷ βασιλεῖ, συγγνώμην αὐτοῦντες, ὡς πλημ· μελήσαντες. Ταῦτα εὔχομαι υπογραφῆναι, ἵνα τῷ λαῷ τὴν ἐπιθυμίαν κομίσω, ἵνα τῆς ἐφημερίας μου τὴν ἔργα σαν ἐπιδείξω. Παῦσαι τοίνυν, ὅστις εἶ, ὁ ἐκφοβῶν με. Εἰ ἧς θεόπεμπτος ἄγγελος, συνεβάλου ἂν τῇ χρείᾳ μου, συνέπαθες τοῖς ἔξω δακρύουσι, συνεθλίδου τοῖς θλιβο μένοις. "Απιθι τοίνυν. Τις εἶ ὁ ἐκφοβῶν με; Οὐδείς μοι λόγος παιδός· τί μοι τέκνου ἐπαγγελίαν σημαίνεις; τί κέρδος τῷ λαῷ, ἐὰν ἐγὼ τέκνον ἔξω; τί δὲ ὄφελος, ἐὰν Ελισάβετ παιδίον θηλάσῃ; τί κέρδος, ἐὰν ἐγὼ κληρονό- μον τοῦ βίου καταλείψω; Απιθι τοίνυν ὁ ἐκφοβών με, ὅστις ἂν εἶ· ἄπιθι τοίνυν ἀπ' ἐμοῦ. Προβεβηκότες ἐσμέν· παρῆλθεν ὁ καιρὸς τῆς σπορᾶς, ἐσβέσθη τοῦ γάμου ή ἐπιθυμία· ὁ χρόνος τὴν θέρμην κατέψυξεν, ἡ στείρωσις τὸν καρπὸν ἡρνήσατο, ἡ φύσις πρὸς ἑαυτὴν ἱστασίασε· τεθνήκα μεν ἀμφότεροι τῷ μέρει τῆς μίξεως· δ ἡ νεότης 753 εδαπάνησε Παῦλος τοῖς δηναρίοις; Τὰς δέκα τέ· σαρα: ἐπιστολάς, ὃς διεπέμψατο τοῖς ἔθνεσι. Τί ἐστι τὸν Ἐγώ ἐν τῷ ἐπανέρχεσθαί με ἀποδώσω σοι; Ἐν τῇ δευτέ ρα μου παρουσία, ὅταν ἔρχωμαι κρῖναι ζῶντας καὶ νε- κρούς, ἐγὼ ἐν τῷ ἐπανέρχεσθαί με, ἀποδώσω σοι & προσεδαπάνησας· καθὼς καὶ αὐτὸς ὁ Παῦλος λέγει· τὸν ἀγῶνα τὸν καλὸν ἡγώνισμαι, τὸν δρόμον τετέλεκα, τὴν πίστιν τετήρηκα· λοιπὸν ἀπόκειται μοι ὁ τῆς δικαιοσύνης στέφανος, ὃν ἀποδώσει μοι ὁ Κύριος ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ, ὁ δίκαιος κριτής· οὐ μόνον δὲ ἐμοὶ, ἀλλὰ πᾶσι τοῖς ἡγαπηκόσι τὴν ἐπιφάνειαν αὐτ τοῦ. Τοῦ τοιούτου οὖν, ἀδελφοί, στεφάνου γένοιτο καὶ ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν πάντας, χάριτι καὶ φιλανθρωπία τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ' οὗ τῷ Πατρὶ σὺν τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα καὶ κράτος, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. προφήτου, προδρόμου καὶ βαπτιστοῦ. οὐκ ἤνθησε, πως γῆρας βλαστήσει; ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν δ Ζαχαρίας εἰκότως. Ὁ δὲ ἄγγελος φησι πρὸς αὐτὸν, και θὼς ἀρτίως ήκουες· Μὴ φοβοῦ, Ζαχαρία, μηδὲ λογι σμοῖς ταράττου· ἄγγελος εἰμι φωτὸς, καὶ οὐχὶ σκότους Γαβριήλ εἰμι ἐγώ, εἷς τῶν ἀρχόντων τοῦ ἐπουρανίου βα- σιλέως πρόστα με κομίζω, οὐκ ἐξουσίᾳ κελεύω. Απ ἐστάλην μηνύσαί σοι, οὐχὶ ἔφοδον ποιῆσαί σοι. Σχήμα περιβέβλημαι, οὐχὶ δὲ γυμνῇ τῇ οὐσία σοι φαίνομαι. Φεί δεται γάρ σου τῆς ζωῆς ὁ ἀποστείλας με. Μή φοβοῦ, Ζαχαρία· ἀπεστάλην εὐαγγελίσασθαί σοι, οὐχὶ δὲ θαμ δῆσαί σε. Τὸ γῆρας προβάλλῃ, καὶ τὴν ἄγονον πολιὰν, καὶ τὴν ἄσπορον μήτραν. Καὶ τίς θέλων γεννα; Θεοῦ τὸ δῶρον· μὴ γὰρ ἀνθρώπου τὸ εὐρεμα; οὐκ ἤκουσας τοῦ Κυρίου λέγοντος· Εγώ εἰμι ὁ ποιῶν ἄνθρωπον, καὶ πλάσσων ἐν ἀνθρώπῳ πνεῦμα; Απιστείς, Ζαχα ρία; Πῶς ὁ Ἀδὰμ ἐπλάσθη; πῶς ἡ Εὐα ἐκτίσθη; πῶς ὁ Ἰσαὰκ ἐγεννήθη; Υπακούσας Ἀβραὰμ οὐκ ἐσφάλη καὶ σὺ ἱερεὺς ὢν ἀπιστεῖς; Μὴ ἀδυνατεῖ παρὰ τῷ Θεῷ πᾶν ῥῆμα, Ζαχαρία; Διὰ τὸ γῆρας ἀντιλέγεις, ὦ πρεσ Εῦτα; σωματικὴν νέκρωσιν δραστικωτέραν ὁρίζεις Θεοῦ; Εἰ μὴ εἶδες τὸν ᾿Αβραάμ, καλῶς ἀμφέβαλες. Φυσικὴν ἀσθένειαν προβάλλῃ, καὶ θεϊκῆς ἐπαγγελίας παρούσης οὐ πιστεύεις, ἀλλ' ἀμφιβάλλεις καὶ φιλονεικεῖς; Μικρά αἰτεῖς, καὶ μεγάλα λαμβάνεις· καὶ ὡς ζημίαν ὑπομένων κραυγάζεις, Ζαχαρία; Ὑπὲρ τοῦ Ἰουδαϊκοῦ λαοῦ μας ναν προσεύχῃ· ἐγὼ δὲ ὁ εὐαγγελίζομαί σοι, εἰς πάντα τὰ έθνη συνεισάγει την σωτηρίαν. Ο δὲ Ζαχαρίας ταῦτα ἀκούσας, καὶ μικρὸν τὴν ὄψιν ἀποστρέψας, ανταποκρι θεὶς πρὸς τὸν ἀγγελον ἔφη. Τί λέγεις, ὦ ἄγγελε, ή γυνή μου γεννήσει; Τί γάρ; διὰ τοῦτο προσηυξάμην, ή του του ἕνεκεν τὸ θυμίαμα κινῶ τῆς ἐφημερίας, ἵνα τὴν καρπογονίαν τῷ λαῷ ἐπιδείξω; Συγγνώμην ἁμαρτημά των αἰτῶ· μὴ γὰρ λύσιν στειρώσεως ἐπιποθῶς τὴν συν- αγωγήν κουφισθῆναι θέλω· μὴ γὰρ τὴν Ἐλισάβετ Αγκω θῆναι; ψυχὰς τετραυματισμένας παρακαλώ ἰαθῆναι· μὴ γὰρ μαζοὺς ξηρανθέντας γαλακτοῤῥυείς γενέσθαι; Τι λέγεις, ὦ ἄγγελε ; ή γυνή μου γεννήσει ; Καὶ τί τὸ κέρ δος τῶν ἔξω προσευχομένων; ἆρα δὲ ἀκούσαντες οὐ λι θάσουσί με, λέγοντες ὅτι μὴ ὑπὲρ αὐτῶν καὶ τῆς και νωφελούς ἕνεκεν σωτηρίας καθίσταμαι ἀρχιερεὺς, ἀλλ' ἑαυτοῦ μόνον ; καὶ ὅτι οὐ λόγον, ἀλλὰ γόνον ἐδεξάμην Ουδείς μοι λόγος πρὸς τεκνογονίαν· ἄπαγε, τοῦτο οὐ βού λομαι. Ὅπερ ηὐχόμην, οὐκ ἔλαβον· καὶ νῦν ἕτερα ἀνθ' ἑτέρων μοι γνωρίζεις; Οὐδείς μοι λόγος περί παιδο ποιίας· νόσος στειρώσεως γέγονε. Μὴ γὰρ χρόνος τὴν ἐπιθυμίαν ἐθέρισε, καὶ ἡ ἀσθένεια τῆς φύσεως, " οὐ τῆς μίξεως ; Οὐδείς μοι λόγος νῦν περὶ τεκνογονίας. "Ανευ βακτηρίας βαδίζειν οὐ δυνάμεθα, καὶ πῶς τεκνογονίας ἄρχεσθαι κελευόμεθα; Τὸ γῆρας τὴν φύσιν ηρνήσατο πίστεως ἔξω [814] τὸ πράγμα. Τάφον περιβλεπόμεθα, καὶ τροφὸν ἀρραβων ρόμεθα; Ουδείς μοι λόγος περί τεκνογονίας. Τοῦ λαοῦ τὴν σωτηρίαν ζητῶ, καὶ τοῦ ἔθνους τὴν εὐδαιμονίαν, τῶν ἐχθρῶν τὴν αἰχμαλωσίαν, καὶ τοῦ λαοῦ τὴν εὐημερίαν, ούχι σε κλαυθμυρίσματα, καὶ σπάργανα καὶ νηπιώδεις τροφάς. Ουδείς μοι λόγες περὶ τούτου. Πῶς πατὴρ γνησίου παιδός εὑρεθήσεται; Τὸ γῆρας ἀπωθεῖται τὴν πίστιν, ἔξω φύσεως λοιπὸν τὸ πράγμα, διαλέλυται τὰ γεννητικὰ μόρια· ράβδων ὡς ἱπ- πὸν κατέχων ἐπιβαίνω, καὶ μονογαμίας μοι πεῖραν ἀνα