IN ILLUD, EXIIT QUI SEMINAT, ETC. 771 κλησιν ἐδέξατο τῶν πρεσβυτέρων, οὐκ αὐτοὺς αἰδούμε νος, ἀλλὰ τὴν τοῦ ἑκατοντάρχου πίστιν ἀποδεξάμενος. Αναστὰς οὖν ἐπορεύετο σὺν αὐτοῖς. Τάχα που καὶ σχολαίτερον εβάδιζε, καὶ τὸν [8271 βαθμόν ἤρεμον ἐποιεῖτο, οὐ βραδύνων πρὸς εὐποιίαν, ἀλλὰ καιρὸν ἐν διδοὺς, ἵνα τὴν ἔνδον λανθάνουσαν τοῦ ἑκατοντάρχου δημοσιεύσῃ διάθεσιν, ἵνα πομπεύσῃ τὴν ἀπαράβατον πίστιν πρὸς ἔλεγχον τῶν ἀπιστούντων, ἵνα τὴν ἀκραιφνή καὶ ἀκίβδηλον θεατρίσῃ γνώμην. "Ηδη γὰρ αὐτοῦ οὐ μακρὰν ἀπέχοντος ἀπὸ τῆς οἰκίας, έπεμψε πρὸς αὐτὸν ὁ ἑκατόνταρχος τοὺς δούλους αὐτοῦ, λέγων, Κύριε, μὴ σκύλλον· οὐ γάρ εἰμι ἱκανὸς, ἵνα μου ὑπὸ τὴν στέγην εἰσέλθῃς. Κατὰ τὴν πρώτην αὐτοῦ τῆς ψυχῆς ὁρμὴν ἀποστέλλει τοὺς πρεσβυτέρους· ἀλλὰ καὶ τοῦτο ποιήσας, καὶ ἐφ' ἑαυτῷ μένων, οὐκ ἠρεμεί, Εν τοσούτῳ γὰρ λογισάμενος ὅσον ἐστὶ τὸ διάφορον τοῦ ἀξιώματος, ἀποστέλλει δούλους, παρακαλῶν αὐτὸν καὶ λέγων, Μὴ σκύλλου· κἀγὼ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς ἵνα μου ὑπὸ τὴν στέγην εἰσέλθῃς. Ο τῆς συνέσεως καὶ νή- ψεως τοῦ ἑκατοντάρχου ! οὐκ ἔλαβεν αὐτὸν ὁ Θεὸς ἐν ἀνθρώπῳ κρυπτόμενος· οὐκ ἔλαβεν αὐτὸν ὁ μονογενῆς Λόγος τῇ τοῦ σώματος περιβολῇ καλυπτόμενος, αρα τὸν ναὸν, καὶ νοεῖ τὸν οἰκήτορα. Οὐκ ἔλαβεν αὐτὸν Δεσπότης ἐν δούλου ἀξίᾳ, ὁ βασιλεὺς ἐν αἰχμαλώτου ὄψει, ο βραχὺς ἐν ἀπεριορίστῳ μεγέθει. Αὐτίκα γοῦν θαυμάζει Ἰησοῦς καὶ μαρτυρεῖ αὐτῷ τὴν ἄκραν πίστιν αὐτοῦ, τὴν ἀστείαν τῆς ψυχῆς αὐτοῦ ὁρμὴν, καθ' ην ἔλεγε τῷ Σωτῆρι· Οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς ἵνα μου ὑπὸ τὴν στέγην εἰσέλθης. Οἷος ἦν καὶ Πέτρος, ἐπὶ τῇ ἄγρα τῶν ἰχθύων καταπλαγείς, καὶ ἔννοιαν λαβὼν τοῦ μεγέ- θους τῆς δυνάμεως, εἶτα παρακαλῶν αὐτὸν καὶ λέγων· Εξελθε ἀπ' ἐμοῦ, ὅτι ἀνὴρ ἁμαρτωλός είμι εγώ, Κύριε. 'Αλλ' ίσως μὲν τὰ περὶ Πέτρου οὐκ ᾔδει, τὰ δὲ ἐν τῷ Λευιτικῷ ἐγνώκει. Δέπρα, φησὶν, επικειμένη ἀκάθαρτον ποιεῖ τὸν ὑποπεσόντα τῇ νόσῳ. Τῇ δὲ λέπρα παρεοίκασιν ἀλφοὶ καὶ λεύκαι καὶ λειχήνες. Δυσδιάκριτα δὲ τοιαῦτα τὰ πάθη τοῖς πολλοῖς, καὶ μάς λιστα ἐν ἀρχῇ τῆς νόσου · ὅθεν ὁ νόμος τὴν ἱερέα βούλε - ται τῶν τοιούτων ἐπιγνώμονα καθίστασθαι. "Αγει τοί νυν ὁ νόμος τὸν ἱερέα εἰς τὸν τοῦ κρινομένου οἶκον· κἀκεῖ κρίνας ὡς λέπραν, πάντα τὰ ἐν τῷ οἴκῳ μεμολυσμένα ἀποφαίνει. Οθεν οἱ πολλοὶ προμετασκευάζουσι, καὶ τότε τὸν ἱερέα καλοῦσι. Τὴν ἐκ τούτου ἔννοιαν ὁ μακά- ριος εκατόνταρχος λαβών, παραιτείται τὴν ἄφιξιν τοῦ Σωτήρος. Οὐκ εἰμί, φησὶν, ἱκανὸςἵνα μου ὑπὸ τὴν στέγην εἰσέλθης. Πολλοὶ ὑπὸ τὴν στέγην εκείνην · οἶδα ἐμαυτοῦ τὰ ἁμαρτήματα· παραιτοῦμαι τοίνυν τὴν ὡς κριτοῦ παρουσίαν, πρὶν ἀποκαθάρωμαι. Οίδά σε τῶν ἱερέων ἁπάντων ἡγεμόνα, καὶ τοῦ Πατρὸς ἀρχιερέα Οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς ἵνα μου ὑπὸ τὴν στέγην εἰσέλθης. Ουρανός σοι θρόνος, καὶ ἡ γῆ ὑποπόδιον· ποῖος οἶκος χωρήσει τὸν ἀχώρητον ; Οὐκ ἔχω στέγην οὐρά μιον, ἵνα μου ὑπὸ τὴν στέγην εἰσέλθῃς· οὐκ ἔχω βασι- λικὰς αὐλὰς, ἵνα τὸν βασιλέα τῶν οὐρανῶν ὑποδέξωμα: Πῶς ὑπωρόφιον δέξομαι τον στεγάζοντα ἐν ὕδασι τὰ ὑπερῷα αὐτοῦ; τῶς δὲ τὸ πενιχρόν μου καταγώγιον ὁμόσκηνον δέξεται τὸν σπιθαμῇ τὸν οὐρανὸν μετρήσαν τα; ποία στέγη χωρήσει τὸν σύμπαντα τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν χωροῦντα ὁμοῦ; Οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς ἵνα μου ὑπὸ τὴν στέγην εἰσέλθης. Ὡς μὲν εὐεργέτου τὴν εἴσοδον αρπάζω, ὡς δὲ κριτοῦ τὴν παρρησίαν εὐλαβοῦ Εἰς τὸν Ἑξῆλθεν ὁ σπείρων Η παρθένος άρουρα ὑπὸ ἐμπείρων γεωργῶν τῇ τῶν βοῶν συνεργεία τοῖς ἀρύτροις αυλακισθεῖσα, δέχεται τα σπέρματα, καὶ ταῖς βώλοις περιπτύξασα, πρώτον βλαστάνει την πόαν, εἶτα μηκύνει τὸν στάχυν, εἶτα πλήρη ἐν τῷ στάχυῖ τοῦ σίτου τὸν κόκκον προβάλλεται. Τότε οι γεωργοί λαμπρὸν ὁρῶντες τῶν ἀσταχύων τὸ λήξον, τῶν οἰκείων πόνων τὰς ἐλπίδας σεμνύνουσι, τὸν Θεὸν δὲ ἱκετεύειν εἰλικρινώς σπεύδουσιν, ἵνα των φαινομένων ἀγαθῶν τοὺς καρποὺς ἀβλαβείς δια σώσῃ. Πολλάκις γὰρ ἐγγιζούσης τῆς τοῦ θέρους ἀκμῆς, καὶ εὐλής του τῆς ἐλπίδος τυγχανούσης, καὶ περιχαρούς ὄντος τοῦ γεωργού, η θερμὸς ἐπιπνεύσας τὸν ἄσταχυν ἐλίκμησεν, ἢ ἐρυσίβη κατέσηψεν, ή βροῦχος κατ έφαγεν, ή χάλαζα κατέξανε, καὶ ἄωρον τῆς ἐλπίδος τὸ τέλος μάρανεν · ὡς τὸν γεωργὸν ὑπὸ πολλῆς ἀθυμίας εισθέντα, την δρεπάνην τῇ σκηνῇ ἐγκοιμίσαντα, τῷ 773 μαι. Ἐπίσκοπος εἶ ψυχῶν, ἐξεταστής νεφρῶν, ἐρευνη τῆς καρδίας καὶ κριτής ἁμαρτιῶν. Οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς ἵνα μου ὑπὸ τὴν στέγην εἰσέλθης. Δέδοικα ἐμαυτόν· εἰπὲ οὖν λόγον, καὶ καθήσεται ὁ παῖς μου. Αρα οὐδοκεί σοι το λένων]. Εἰπὶ λόγῳ μόνον, σαφῶς εἰδέναι, ὅτι λόγω Κυρίου οἱ οὐρανοὶ εστερεώθησαν, καὶ πᾶσα ἡ δύνα μις αὐτῶν, καὶ ὅτι πάντα λόγῳ γινόμενα καὶ συνέχε καὶ καὶ διοικείται ; Ἀπὸ γὰρ θείας ἐννοίας φωτισθεὶς ὁ ἀνὴρ ἀθρόον τὸν Ἰησοῦν σώματι δώρα, τοῦτον Υιόν Θεοῦ γνωρίζων. Ειπε, φησί, λόγω μόνον. Οίδα τί προη γόρευσεν ὁ σοφός Σολομών περὶ σοῦ· Ούτε βοτάνη, οὔτε μάλαγμα εθεράπευσε τὸν λαόν σου, ἀλλ' ὁ λό τος ὁ σός, Κύριε, ὁ πάντα λώμενος. Ειπε λόγω μόνον. Οἶδα τίνος Λόγος χρηματίζεις, καὶ ὅσην κεκτημένος τὴν δύναμιν τυγχάνεις, καὶ ὅτι λόγῳ τὰ πάντα ποιῶν δι ετέλεσας. Οὐκ ἔδινεν ὁ Πατὴρ ἐπὶ σοὶ γεννοῦν σε· οὐκ ὠδίνεις ποιῶν, οὐχ ὡδίνεις δημιουργών. Βἰπὶ λόγῳ μόνον. Ο γὰρ λόγος του προς πάντα ἀνυσιμώτατος τυγχάνει, οὗ τὸν ἀέρα πλήττων, [128] ἀλλὰ τὴν σὴν θέλησιν δηλών. Εἰπε οὖν λόγω μόνον τας τὸ σύνθημα εἰς πληροφορίαν τῶν ἀκουόντων. Βλέπε σύνεσιν, τὴν μὲν ἄφιξιν υπερθέσθαι παρακαλεῖ, τὴν δὲ γνῶσιν οὐ περιγράφει· τὴν μὲν γὰρ γνῶσιν αὐτῷ μαρτυρεῖ; τὴν δὲ ὑπόστασιν εἰς ὁδὸν παραιτείται. Ταύτην δὲ τὴν οὕτω σοφὴν ἔννοιαν διαδέχεται άλλη τις μείζων. Οὕτω γὰρ ἀπὸ δυνάμεως εἰς δύναμιν ὁ ἀνὴρ προβαίνει, καὶ πη- γάζει παρ' αὐτῷ ἀξιολόγων νοημάτων πλοῦτος, νεάζων ἐν ταῖς τῶν θεωρημάτων επιδόσεσιν. Εἰπὲ λόγω μόνον, καὶ καθήσεται ὁ παῖς μου. Καὶ γὰρ ἐγὼ ἄνθρωπός είμι ὑπὸ ἐξουσίαν τασσόμενος, ἔχων ὑπ' ἐμαυτὸν στρατιώτας· καὶ λέγω τούτῳ. Πορεύου, καὶ πορεύεται· καὶ ἄλλῳ, Ἔρχου, καὶ ἔρχεται· καὶ τῷ δούλῳ, Ποίη- σον τοῦτο, καὶ ποιεῖ. Οἶδα, φησὶν, ὅτι τῶν πάντων τὴν ἐξουσίαν περιεζωσμένος, ὡς εἰς τῶν πάντων πρὸς ἡμᾶς ἐπεδήμησας. Ηλθες πρὸς ἡμᾶς ὡς ἡμεῖς, πάνω των ἔχων τὴν ἐξουσίαν, ὡς λέγει ὁ ἅγιος Δαυΐδ· Τῇ διατάξει του διαμένει ἡμέρα, ὅτι τὰ σύμπαντα δού λα σά. Καθεύδεις, καὶ ἡ θάλασσα διανίσταται· ἀνίστα- ται, καὶ γαληνιᾷ τὰ κύματα. Τεθνεώτας καλεῖς καὶ ὁ τεθ- νεως τοῦ ζῶντος ὀξύτερον ὑπακούει. Εἰπὲ λόγῳ, καὶ λα θήσεται ὁ παῖς μου. Καὶ γὰρ ἐγὼ ἄνθρωπος εἰμὶ ὑπὸ ἐξουσίαν τασσόμενος. Ενταύθα τὴν τῆς ψυχῆς αὐτο εξούσιον ὁρμὴν κωλύειν τοῦ ἐπὶ τὰ κρείττονα παραβαί νειν δηλοί. Έχω, φησίν, ὑπ' ἐμαυτὸν στρατιώτας Στρα τιώτας τοὺς ἐν τῷ ἀνθρώπῳ ποικίλους καὶ διαφόρους εμφωλεύοντας λογισμούς καλεῖ. Οίδε γὰρ ὁ μακάριος Παύλος τούτους στρατιώτας ονομάζειν · Συνήδομαι, φησί, τῷ νόμῳ κατὰ τὸν ἔσω ἄνθρωπον · ὁρῶ δὲ ἔτε- ρον νόμον ἀντιστρατευόμενον τῷ νόμῳ τοῦ νοός μου, καὶ αἰχμαλωτίζοντά με τῷ νόμῳ τῆς ἁμαρτίας. Εἰκότως οὖν ἔλεγεν, Εχω ὑπ' ἐμαυτὸν στρατιώτας οὐ κατ' ἐμαυτοῦ ἔχω· καὶ λέγω τούτῳ, Πορεύου, καὶ πορεύεται· καὶ ἄλλῳ. Ερχου, καὶ ἔρχεται ούκ ἄρχομαι, ἀλλ᾽ ἄρχω τῶν λογισμῶν. Τάχα ποὺ ὁ ἐκαθ τόνταρχος καὶ διὰ τοῦτο κέκληται ἑκατόνταρχος, ὡς ἄρχων καὶ αὐτοκράτωρ τῶν παθῶν, τοσαύτην ἐν τοῖς ἀλόγοις πάθεσιν ἡμῖν καρτερίαν ἐπιδεικνύμενος · ἧς γένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι καὶ φιλανθρω πίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. τοῦ σπεῖραι τὸν σπόρον αὐτοῦ. · χώρῳ τέλει τοῦ θέρους ἑαυτὸν συμμαραίνειν τῇ λύπη, ὑπόταν δὲ ἡ τῶν ἀέρων εὐκρασία λαμπρὸν καὶ πέπει- ρον τὸν στάχυν ἀπεργάσηται, καὶ οἷον ἐν εἰκόνι γερόν των τὸ λήξον λευκανίζον κεκύρτωται, τὴν τοῦ θέρους τομὴν ἀπεκδεχόμενον, τότε ἄγροικοι, καὶ παλάμαι συν δρεπάνοις ἐξέσιν ἁπλωθεῖσαι, πόνοις πόνους προσάγουσι, καὶ τὸν πόθον προσκοιμίζουσιν, αὐτῷ τῷ τέλει τὰς ἐλπίδας χορτάζοντες. Τότε τῶν ἄλλων ζώων οἴκαδε ήσυχαζόν των, μόνος ὁ βοῦς ἱλαρῷ τῷ βήματι, βλοσυρῷ τῷ βλέμ ματι ἐπὶ τὴν ἄλω πορεύεται. Καὶ τὰ μὲν ἄλλα ζώα, αίγες καὶ χοίροι καὶ πρόβατα ὅσα τὸν ἑαυτῶν [120] αὐχένα τῷ ζυγῷ τοῦ ἀρότρου οὐχ ὑπέταξαν, οἰκεία συν ειδήσει ἀγχόμενα, δουλικαῖς προσόδοις τῇ ὅλῳ προσ εγγίζοντα, τῶν ἀσταχύων τὸ δράγμα λῃστεύουσι· μά νὸς δὲ ὁ βοῦς ἐλευθέραν τὴν γλῶσσαν πλώσας, τῶν οἰκείων πόνων τοὺς καρποὺς θαρσαλέως ἀρύεται. Εἶδε,

IN ILLUD, EXIIT QUI SEMINAT, ETC. 771 κλησιν ἐδέξατο τῶν πρεσβυτέρων, οὐκ αὐτοὺς αἰδούμε νος, ἀλλὰ τὴν τοῦ ἑκατοντάρχου πίστιν ἀποδεξάμενος. Αναστὰς οὖν ἐπορεύετο σὺν αὐτοῖς. Τάχα που καὶ σχολαίτερον εβάδιζε, καὶ τὸν [8271 βαθμόν ἤρεμον ἐποιεῖτο, οὐ βραδύνων πρὸς εὐποιίαν, ἀλλὰ καιρὸν ἐν διδοὺς, ἵνα τὴν ἔνδον λανθάνουσαν τοῦ ἑκατοντάρχου δημοσιεύσῃ διάθεσιν, ἵνα πομπεύσῃ τὴν ἀπαράβατον πίστιν πρὸς ἔλεγχον τῶν ἀπιστούντων, ἵνα τὴν ἀκραιφνή καὶ ἀκίβδηλον θεατρίσῃ γνώμην. "Ηδη γὰρ αὐτοῦ οὐ μακρὰν ἀπέχοντος ἀπὸ τῆς οἰκίας, έπεμψε πρὸς αὐτὸν ὁ ἑκατόνταρχος τοὺς δούλους αὐτοῦ, λέγων, Κύριε, μὴ σκύλλον· οὐ γάρ εἰμι ἱκανὸς, ἵνα μου ὑπὸ τὴν στέγην εἰσέλθῃς. Κατὰ τὴν πρώτην αὐτοῦ τῆς ψυχῆς ὁρμὴν ἀποστέλλει τοὺς πρεσβυτέρους· ἀλλὰ καὶ τοῦτο ποιήσας, καὶ ἐφ' ἑαυτῷ μένων, οὐκ ἠρεμεί, Εν τοσούτῳ γὰρ λογισάμενος ὅσον ἐστὶ τὸ διάφορον τοῦ ἀξιώματος, ἀποστέλλει δούλους, παρακαλῶν αὐτὸν καὶ λέγων, Μὴ σκύλλου· κἀγὼ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς ἵνα μου ὑπὸ τὴν στέγην εἰσέλθῃς. Ο τῆς συνέσεως καὶ νή- ψεως τοῦ ἑκατοντάρχου ! οὐκ ἔλαβεν αὐτὸν ὁ Θεὸς ἐν ἀνθρώπῳ κρυπτόμενος· οὐκ ἔλαβεν αὐτὸν ὁ μονογενῆς Λόγος τῇ τοῦ σώματος περιβολῇ καλυπτόμενος, αρα τὸν ναὸν, καὶ νοεῖ τὸν οἰκήτορα. Οὐκ ἔλαβεν αὐτὸν Δεσπότης ἐν δούλου ἀξίᾳ, ὁ βασιλεὺς ἐν αἰχμαλώτου ὄψει, ο βραχὺς ἐν ἀπεριορίστῳ μεγέθει. Αὐτίκα γοῦν θαυμάζει Ἰησοῦς καὶ μαρτυρεῖ αὐτῷ τὴν ἄκραν πίστιν αὐτοῦ, τὴν ἀστείαν τῆς ψυχῆς αὐτοῦ ὁρμὴν, καθ' ην ἔλεγε τῷ Σωτῆρι· Οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς ἵνα μου ὑπὸ τὴν στέγην εἰσέλθης. Οἷος ἦν καὶ Πέτρος, ἐπὶ τῇ ἄγρα τῶν ἰχθύων καταπλαγείς, καὶ ἔννοιαν λαβὼν τοῦ μεγέ- θους τῆς δυνάμεως, εἶτα παρακαλῶν αὐτὸν καὶ λέγων· Εξελθε ἀπ' ἐμοῦ, ὅτι ἀνὴρ ἁμαρτωλός είμι εγώ, Κύριε. 'Αλλ' ίσως μὲν τὰ περὶ Πέτρου οὐκ ᾔδει, τὰ δὲ ἐν τῷ Λευιτικῷ ἐγνώκει. Δέπρα, φησὶν, επικειμένη ἀκάθαρτον ποιεῖ τὸν ὑποπεσόντα τῇ νόσῳ. Τῇ δὲ λέπρα παρεοίκασιν ἀλφοὶ καὶ λεύκαι καὶ λειχήνες. Δυσδιάκριτα δὲ τοιαῦτα τὰ πάθη τοῖς πολλοῖς, καὶ μάς λιστα ἐν ἀρχῇ τῆς νόσου · ὅθεν ὁ νόμος τὴν ἱερέα βούλε - ται τῶν τοιούτων ἐπιγνώμονα καθίστασθαι. "Αγει τοί νυν ὁ νόμος τὸν ἱερέα εἰς τὸν τοῦ κρινομένου οἶκον· κἀκεῖ κρίνας ὡς λέπραν, πάντα τὰ ἐν τῷ οἴκῳ μεμολυσμένα ἀποφαίνει. Οθεν οἱ πολλοὶ προμετασκευάζουσι, καὶ τότε τὸν ἱερέα καλοῦσι. Τὴν ἐκ τούτου ἔννοιαν ὁ μακά- ριος εκατόνταρχος λαβών, παραιτείται τὴν ἄφιξιν τοῦ Σωτήρος. Οὐκ εἰμί, φησὶν, ἱκανὸςἵνα μου ὑπὸ τὴν στέγην εἰσέλθης. Πολλοὶ ὑπὸ τὴν στέγην εκείνην · οἶδα ἐμαυτοῦ τὰ ἁμαρτήματα· παραιτοῦμαι τοίνυν τὴν ὡς κριτοῦ παρουσίαν, πρὶν ἀποκαθάρωμαι. Οίδά σε τῶν ἱερέων ἁπάντων ἡγεμόνα, καὶ τοῦ Πατρὸς ἀρχιερέα Οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς ἵνα μου ὑπὸ τὴν στέγην εἰσέλθης. Ουρανός σοι θρόνος, καὶ ἡ γῆ ὑποπόδιον· ποῖος οἶκος χωρήσει τὸν ἀχώρητον ; Οὐκ ἔχω στέγην οὐρά μιον, ἵνα μου ὑπὸ τὴν στέγην εἰσέλθῃς· οὐκ ἔχω βασι- λικὰς αὐλὰς, ἵνα τὸν βασιλέα τῶν οὐρανῶν ὑποδέξωμα: Πῶς ὑπωρόφιον δέξομαι τον στεγάζοντα ἐν ὕδασι τὰ ὑπερῷα αὐτοῦ; τῶς δὲ τὸ πενιχρόν μου καταγώγιον ὁμόσκηνον δέξεται τὸν σπιθαμῇ τὸν οὐρανὸν μετρήσαν τα; ποία στέγη χωρήσει τὸν σύμπαντα τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν χωροῦντα ὁμοῦ; Οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς ἵνα μου ὑπὸ τὴν στέγην εἰσέλθης. Ὡς μὲν εὐεργέτου τὴν εἴσοδον αρπάζω, ὡς δὲ κριτοῦ τὴν παρρησίαν εὐλαβοῦ Εἰς τὸν Ἑξῆλθεν ὁ σπείρων Η παρθένος άρουρα ὑπὸ ἐμπείρων γεωργῶν τῇ τῶν βοῶν συνεργεία τοῖς ἀρύτροις αυλακισθεῖσα, δέχεται τα σπέρματα, καὶ ταῖς βώλοις περιπτύξασα, πρώτον βλαστάνει την πόαν, εἶτα μηκύνει τὸν στάχυν, εἶτα πλήρη ἐν τῷ στάχυῖ τοῦ σίτου τὸν κόκκον προβάλλεται. Τότε οι γεωργοί λαμπρὸν ὁρῶντες τῶν ἀσταχύων τὸ λήξον, τῶν οἰκείων πόνων τὰς ἐλπίδας σεμνύνουσι, τὸν Θεὸν δὲ ἱκετεύειν εἰλικρινώς σπεύδουσιν, ἵνα των φαινομένων ἀγαθῶν τοὺς καρποὺς ἀβλαβείς δια σώσῃ. Πολλάκις γὰρ ἐγγιζούσης τῆς τοῦ θέρους ἀκμῆς, καὶ εὐλής του τῆς ἐλπίδος τυγχανούσης, καὶ περιχαρούς ὄντος τοῦ γεωργού, η θερμὸς ἐπιπνεύσας τὸν ἄσταχυν ἐλίκμησεν, ἢ ἐρυσίβη κατέσηψεν, ή βροῦχος κατ έφαγεν, ή χάλαζα κατέξανε, καὶ ἄωρον τῆς ἐλπίδος τὸ τέλος μάρανεν · ὡς τὸν γεωργὸν ὑπὸ πολλῆς ἀθυμίας εισθέντα, την δρεπάνην τῇ σκηνῇ ἐγκοιμίσαντα, τῷ 773 μαι. Ἐπίσκοπος εἶ ψυχῶν, ἐξεταστής νεφρῶν, ἐρευνη τῆς καρδίας καὶ κριτής ἁμαρτιῶν. Οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς ἵνα μου ὑπὸ τὴν στέγην εἰσέλθης. Δέδοικα ἐμαυτόν· εἰπὲ οὖν λόγον, καὶ καθήσεται ὁ παῖς μου. Αρα οὐδοκεί σοι το λένων]. Εἰπὶ λόγῳ μόνον, σαφῶς εἰδέναι, ὅτι λόγω Κυρίου οἱ οὐρανοὶ εστερεώθησαν, καὶ πᾶσα ἡ δύνα μις αὐτῶν, καὶ ὅτι πάντα λόγῳ γινόμενα καὶ συνέχε καὶ καὶ διοικείται ; Ἀπὸ γὰρ θείας ἐννοίας φωτισθεὶς ὁ ἀνὴρ ἀθρόον τὸν Ἰησοῦν σώματι δώρα, τοῦτον Υιόν Θεοῦ γνωρίζων. Ειπε, φησί, λόγω μόνον. Οίδα τί προη γόρευσεν ὁ σοφός Σολομών περὶ σοῦ· Ούτε βοτάνη, οὔτε μάλαγμα εθεράπευσε τὸν λαόν σου, ἀλλ' ὁ λό τος ὁ σός, Κύριε, ὁ πάντα λώμενος. Ειπε λόγω μόνον. Οἶδα τίνος Λόγος χρηματίζεις, καὶ ὅσην κεκτημένος τὴν δύναμιν τυγχάνεις, καὶ ὅτι λόγῳ τὰ πάντα ποιῶν δι ετέλεσας. Οὐκ ἔδινεν ὁ Πατὴρ ἐπὶ σοὶ γεννοῦν σε· οὐκ ὠδίνεις ποιῶν, οὐχ ὡδίνεις δημιουργών. Βἰπὶ λόγῳ μόνον. Ο γὰρ λόγος του προς πάντα ἀνυσιμώτατος τυγχάνει, οὗ τὸν ἀέρα πλήττων, [128] ἀλλὰ τὴν σὴν θέλησιν δηλών. Εἰπε οὖν λόγω μόνον τας τὸ σύνθημα εἰς πληροφορίαν τῶν ἀκουόντων. Βλέπε σύνεσιν, τὴν μὲν ἄφιξιν υπερθέσθαι παρακαλεῖ, τὴν δὲ γνῶσιν οὐ περιγράφει· τὴν μὲν γὰρ γνῶσιν αὐτῷ μαρτυρεῖ; τὴν δὲ ὑπόστασιν εἰς ὁδὸν παραιτείται. Ταύτην δὲ τὴν οὕτω σοφὴν ἔννοιαν διαδέχεται άλλη τις μείζων. Οὕτω γὰρ ἀπὸ δυνάμεως εἰς δύναμιν ὁ ἀνὴρ προβαίνει, καὶ πη- γάζει παρ' αὐτῷ ἀξιολόγων νοημάτων πλοῦτος, νεάζων ἐν ταῖς τῶν θεωρημάτων επιδόσεσιν. Εἰπὲ λόγω μόνον, καὶ καθήσεται ὁ παῖς μου. Καὶ γὰρ ἐγὼ ἄνθρωπός είμι ὑπὸ ἐξουσίαν τασσόμενος, ἔχων ὑπ' ἐμαυτὸν στρατιώτας· καὶ λέγω τούτῳ. Πορεύου, καὶ πορεύεται· καὶ ἄλλῳ, Ἔρχου, καὶ ἔρχεται· καὶ τῷ δούλῳ, Ποίη- σον τοῦτο, καὶ ποιεῖ. Οἶδα, φησὶν, ὅτι τῶν πάντων τὴν ἐξουσίαν περιεζωσμένος, ὡς εἰς τῶν πάντων πρὸς ἡμᾶς ἐπεδήμησας. Ηλθες πρὸς ἡμᾶς ὡς ἡμεῖς, πάνω των ἔχων τὴν ἐξουσίαν, ὡς λέγει ὁ ἅγιος Δαυΐδ· Τῇ διατάξει του διαμένει ἡμέρα, ὅτι τὰ σύμπαντα δού λα σά. Καθεύδεις, καὶ ἡ θάλασσα διανίσταται· ἀνίστα- ται, καὶ γαληνιᾷ τὰ κύματα. Τεθνεώτας καλεῖς καὶ ὁ τεθ- νεως τοῦ ζῶντος ὀξύτερον ὑπακούει. Εἰπὲ λόγῳ, καὶ λα θήσεται ὁ παῖς μου. Καὶ γὰρ ἐγὼ ἄνθρωπος εἰμὶ ὑπὸ ἐξουσίαν τασσόμενος. Ενταύθα τὴν τῆς ψυχῆς αὐτο εξούσιον ὁρμὴν κωλύειν τοῦ ἐπὶ τὰ κρείττονα παραβαί νειν δηλοί. Έχω, φησίν, ὑπ' ἐμαυτὸν στρατιώτας Στρα τιώτας τοὺς ἐν τῷ ἀνθρώπῳ ποικίλους καὶ διαφόρους εμφωλεύοντας λογισμούς καλεῖ. Οίδε γὰρ ὁ μακάριος Παύλος τούτους στρατιώτας ονομάζειν · Συνήδομαι, φησί, τῷ νόμῳ κατὰ τὸν ἔσω ἄνθρωπον · ὁρῶ δὲ ἔτε- ρον νόμον ἀντιστρατευόμενον τῷ νόμῳ τοῦ νοός μου, καὶ αἰχμαλωτίζοντά με τῷ νόμῳ τῆς ἁμαρτίας. Εἰκότως οὖν ἔλεγεν, Εχω ὑπ' ἐμαυτὸν στρατιώτας οὐ κατ' ἐμαυτοῦ ἔχω· καὶ λέγω τούτῳ, Πορεύου, καὶ πορεύεται· καὶ ἄλλῳ. Ερχου, καὶ ἔρχεται ούκ ἄρχομαι, ἀλλ᾽ ἄρχω τῶν λογισμῶν. Τάχα ποὺ ὁ ἐκαθ τόνταρχος καὶ διὰ τοῦτο κέκληται ἑκατόνταρχος, ὡς ἄρχων καὶ αὐτοκράτωρ τῶν παθῶν, τοσαύτην ἐν τοῖς ἀλόγοις πάθεσιν ἡμῖν καρτερίαν ἐπιδεικνύμενος · ἧς γένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι καὶ φιλανθρω πίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. τοῦ σπεῖραι τὸν σπόρον αὐτοῦ. · χώρῳ τέλει τοῦ θέρους ἑαυτὸν συμμαραίνειν τῇ λύπη, ὑπόταν δὲ ἡ τῶν ἀέρων εὐκρασία λαμπρὸν καὶ πέπει- ρον τὸν στάχυν ἀπεργάσηται, καὶ οἷον ἐν εἰκόνι γερόν των τὸ λήξον λευκανίζον κεκύρτωται, τὴν τοῦ θέρους τομὴν ἀπεκδεχόμενον, τότε ἄγροικοι, καὶ παλάμαι συν δρεπάνοις ἐξέσιν ἁπλωθεῖσαι, πόνοις πόνους προσάγουσι, καὶ τὸν πόθον προσκοιμίζουσιν, αὐτῷ τῷ τέλει τὰς ἐλπίδας χορτάζοντες. Τότε τῶν ἄλλων ζώων οἴκαδε ήσυχαζόν των, μόνος ὁ βοῦς ἱλαρῷ τῷ βήματι, βλοσυρῷ τῷ βλέμ ματι ἐπὶ τὴν ἄλω πορεύεται. Καὶ τὰ μὲν ἄλλα ζώα, αίγες καὶ χοίροι καὶ πρόβατα ὅσα τὸν ἑαυτῶν [120] αὐχένα τῷ ζυγῷ τοῦ ἀρότρου οὐχ ὑπέταξαν, οἰκεία συν ειδήσει ἀγχόμενα, δουλικαῖς προσόδοις τῇ ὅλῳ προσ εγγίζοντα, τῶν ἀσταχύων τὸ δράγμα λῃστεύουσι· μά νὸς δὲ ὁ βοῦς ἐλευθέραν τὴν γλῶσσαν πλώσας, τῶν οἰκείων πόνων τοὺς καρποὺς θαρσαλέως ἀρύεται. Εἶδε,

773 SPURIA. ἐκεῖ τοὺς δρεπανιστας, εἶδες ἐκεῖ τὴν σταχυοφόρον ἄρουραν, τὴν ἄλω, τὸν βοῦν· μετάβα μοι ἐκεῖθεν τῷ λόγῳ ἐπὶ τὴν ἐκκλησιαστικὴν εὐταξίαν, καὶ ὄψει τῶν προειρημένων τὴν γεωργίαν τῷ μυστηρίῳ τῆς Ἐκ κλησίας. Εξῆλθε, φησὶν, ὁ σπείρων του σπείραι. Τοῦτο γὰρ ἀρτίως ἠκούσαμεν ἐν τῷ εὐαγγελίῳ. Εξε ῆλθε, τίς ; Χριστός, ἀπ᾿ οὐρανοῦ εἰς τὸν κόσμον παραγε νόμενος. Σπορεὺς γὰρ ὁ Χριστὸς, σπέρμα ὁ θεῖος γος, άρουρα ἡ ἀνθρωπότης, βόες οἱ ἀπόστολοι, ἄρα- τρον ὁ σταυρός, ζυγὸς ἡ ὁμόνοια, ζεύγλη ή περισφέρε γουσα τοὺς τῶν ἀποστόλων αὐχένας γλυκεῖα ἀγάπη. Ἐξῆλθεν ὁ σπείρων τοῦ σπείραι. Ἐξῆλθεν ὁ Χρι- στὸς, οὐχ ἵνα θερίσῃ, ἀλλ᾿ ἵνα σπείρῃ· οὔπω γὰρ ἦν τὰ τῆς ἀναστάσεως σπέρματα ἐν ταῖς τῶν ἀνθρώπων καρδίαις κατεσπαρμένα. Εξῆλθεν ὁ σπείρων του σπεῖραι, οὐ σίτον, οὐ κριθάς, οὐ κέγχρον, οὐδ᾽ ἄλλο τι τῶν γηίνων, ἀλλὰ πίστιν εἰς Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἐλπίδα ἀναστάσεως, ἀγάπην εἰς Θεὸν καὶ ἀν θρώπους ἀνυπόκριτον καὶ ἀδιάκριτον. Εξῆλθε σπείρων Χριστὸς ἐκ πατρικῶν λαγόνων, ὁ ὢν ἐν τοῖς κόλποις τοῦ Πατρὸς, καὶ ἧκε πρὸς ἡμᾶς, καθὼς αὐτὸς φάσκων λέγει· Εγὼ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐξῆλθον καὶ ἤκω. Αλλ' ἐξῆλθεν ἐκ τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ μὲν μὴ χωριζόμενος, μεθ' ἡμῶν δὲ τυγχάνων. Εξῆλθεν ὁ σπείρων, ἵνα τὰ ὑπὸ τοῦ διαβόλου ἐπισπαρέντα κακῶς ἐν ταῖς τῶν ἀνθρώπων ψυχαῖς ζιζάνια ἐκριζώσῃ. Πᾶσα γὰρ φυτεία, φησίν, ἦν οὐκ ἐφύτευσεν ὁ Πατήρ μου ὁ οὐράνιος, ἐκρίζων θήσεται. Ἐξῆλθεν ὁ ἥλιος τῆς δικαιοσύνης, ἵνα τὰς φεγγοβόλους αὐτοῦ ἀκτίνας τῆς θεότητος ἐν ταῖς τῶν ἐσκοτισμένων ἀνθρώπων καρδίαις ἐβράνη. Ἐξῆλθεν ὁ ποιμὴν τῶν προβάτων, ἵνα τὸ ἅλας τῆς εὐσεβείας σπεί ρας, νόστιμον τὴν χόρτον του νομικού γράμματος τοῖς προβάτοις ἀρτύσῃ· ἐξῆλθεν ὁ σπείρων, ἔχων τὰ δέκα ζεύγη τῶν βοῶν, ἵνα ποιήσῃ τὸ κεράμιον τὸ ἕν, καὶ σπείρας ἀρτάδας ἐξ, ποιήσῃ μέτρα τρία. Δάλει νῦν, Ησαΐα, μὴ σιώπα. Οὐ γὰρ ἐργώνται δέκα ζεύγη βοών, ποιήσει κεράμιον ἔν. Δέκα ζεύγη βοῶν εἴκοσι βόες εἰσί· δέκα ζεύγη βοῶν λογικὰ τοῦ Χριστοῦ οἱ ἀπόστο λοι τυγχάνουσιν οἱ δώδεκα, καὶ ἑπτὰ οὓς ἐξελέξαντο οἱ ἀπόστολοι. Τίνας τούτους; Στέφανον, Φίλιππον, Πρόχο- ρον, Νικάνορα, Τίμωνα, καὶ Παρμενῶν, καὶ Νικόλαον προσήλυτον Αντιοχέα · καὶ τὸν ἀπὸ Ἱερουσαλὴμ μέχρι τοῦ Ἰλλυρικοῦ γεωργήσαντα τὸν ἀπόστολον. Ταῦτα δέκα ζεύγη τῶν βοῶν εἰς τὴν τῆς ἀνθρωπότητος άρουραν ἐποίησε τὴν εἰς τὸν Ἰησοῦν ὁμολογίαν, τὸν τὸ ἡμέτε- ρον οστράκινον τοῦ σώματος σκεύος ἐνδυσάμενον. Ὅτι δὲ κεράμιον λέγει τὴν ἔνσαρκον τοῦ Χριστοῦ ἐπιδημίαν ὁ θεῖος λόγος, ἄκουε. Ὅτε ἔμελλεν ἀπέρχεσθαι ἐπὶ τὸ πα θεῖν, λέγουσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Ποῦ θέλεις ποιῶν μεν τὸ πάσχα; Ὁ δὲ πρὸς αὐτοὺς, Απέλθετε εἰς τήνδε τὴν πόλιν, καὶ ἀπαντήσει ὑμῖν ἄνθρωπος κερά- μιον ὕδατος βαστάζων, καὶ εἴπατε αὐτῷ· Ο Διδάσκα λος ἡμῶν εἶπε Πρὸς σὲ ποιῶ τὸ πάσχα. Καὶ δείξει ὑμῖν ἀνώγιον ἐστρωμένον, καὶ ἐκεῖ ἡμῖν ἑτοιμάσατε τὸ πάσχα. Τίς δὲ ἐστιν ὁ ἄνθρωπος ὁ φέρων τὸ κερά- μιον τοῦ ὕδατος, ἢ τίς ἡ πόλις εἰς ἦν αὐτοὺς πέμπει, ἢ τί τὸ ἀνώγεον τὸ εστρωμένον, ἀναγκαῖον ζητήσαντας ὑμᾶς καταμαθεῖν. Ο άνθρωπος ὁ βαστάζων τὸ κερά μιὸν τοῦ ὕδατος, Ιωάννης ἐστὶν ὁ πρόδρομος τοῦ Χρι- στοῦ, καταγγέλλων τὸν Ἰησοῦν τὸν τὸ ἡμέτερον κερά- μιον τοῦ σώματος ἐνδυσάμενον, ἔχοντα ἐν ἑαυτῷ τὸ τοῦ βαπτίσματος ύδωρ. Ανώγεων δὲ ἐστρωμένον τὴν εἰς οὐρανούς μετὰ τὴν ἀνάστασιν τοῖς ἁγίοις ἀνάπαυσιν ἐσομένην λέγει. Ἀπέλθετε εἰς τήνδε την πόλιν· μὴ εἰς τὴν παλαιὰν συναγωγὴν τῶν Ἰουδαίων, ὅπου ὁ πατ λαιός νόμος ἐν τοῖς παλαιοῖς ἀσκοῖς ἄξισεν · όξος γὰρ σὺν χολῇ μίξαντες προσήνεγκαν τῷ Κυρίῳ, ἀλλ' ἀπ έλθετε εἰς τὴν καινὴν πόλιν, εἰς τὴν νέαν Ἱερουσαλήμ, όπου ο νέος λόγος, ὅπου ἡ καινὴ τοῦ Πνεύματος χάρις ἐν τοῖς καινοῖς ἀσκοῖς τὸ τῆς πίστεως γλεύκος πηγάζει οὐχ ὅπου τὸ παλαιὸν πάσχα, ἀλλ' ὅπου ἡ καινὴ ἀνάστα σις · οὐχ ὅπου ὁ ἀμνὸς θύεται, ἀλλ' ὅπου ὁ Χριστὸς φύεται · [80] οὐχ ὅπου ἡ παλαιὰ ζύμη, ἀλλ' ὅπου ὁ οὐράνιος ἄρτος ἐπὶ σταυροῦ τελειοῦται. Οὐ γὰρ ἐργών. ται δέκα ζεύγη βοών, ποιήσει κεράμιον ἔν. υπου ἐργάζονται δέκα ζεύγη βοών, τῶν ἀποστόλων (βουσὶ γὰρ ώμοιώθησαν οἱ ἀπόστολοι, ὡς Παύλος ἐμοὶ μαρτυρεί λέγων· Γέγραπται, φησὶν, ἐν τῷ νόμῳ, Οὐ φιμώσεις βιν αλοώντα. Μὴ γύρ, φησί, τῶν βοῶν μέλει τη Θεῷ; Αλλὰ δι' ἡμᾶς λέγει)· ὅπου οὖν ἐργάζονται · 774 οι ταῦτα τὰ δέκα ζεύγη τῶν βοῶν, ποιοῦσι τὴν εἰς τὸν Ἰησοῦν ὁμολογίαν, τὸ κεράμιον τοῦ σώματος ἡμῶν ἐνα δυσάμενον. Καὶ ὁ σπείρων ἀρτάδας ἐξ, ποιήσει μόνον μέτρα τρία. Αρα τοσαύτη αφορία γεωργών γέγονε πώ ποτέ, ώστε σπαρήναι ἀρτάδας ἐξ, ποιήσαι μόνον μέτρα τρία ; 'Αλλὰ ζητήσωμεν τὸν νοῦν τῆς Γραφῆς, ἀγαπ πητοί, εἰσέλθωμεν εἰς τὸ · ἐνδότερον καταπέτασμα του γράμματος, καὶ ἀπαντήσει ἡμῖν ἡ θεία τοῦ Πνεύματος γνώσις. Ο σπείρων ἀρτάδας ἐξ, ποιήσει μέτρα τρία. Εξ ἀρτάσαι εἰσὶν ἢ καινή Διαθήκη . τουτέστιν τέσσαρες εὐαγγελισταί, καὶ Πράξεις, καὶ ἀπόστολοι. Ταύτας τὰς ἐξ ἀρτάδας ὁ σπείρας ἔν τινι ψυχῇ, ποιεῖ τὰ τρία μέτρα τὴν εἰς Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα όμολογίαν. Εξῆλθεν ὁ σπείρων τοῦ σπείραι, οὐ στην αρτοποιῶν, ἀλλὰ πίστιν ζωοποιῶν· οὐ κρι θὰς εἰς τὰς τῶν ἀλόγων τροφάς, ἀλλὰ τροφὰς εἰς τὰς τῶν ἀνθρώπων πνοάς· οὐ κέγχρον ορνεοτρόφον, ἀλλὰ θεῖον λόγον, διάπυρον, κόκκω σινάπεως παρεικαζόμεν νον, σφοδρῶς πρὸς εὐσέβειαν καὶ φρόνησιν τὰς ψυχὰς ἡμῶν ἐκθερμαίνοντα. Ἐξῆλθεν ὁ σπείρων τοῦ σπείραι. καὶ ἃ μὲν ἔπεσε παρὰ τὴν ὁδὸν, καὶ κατεπατήθη, καὶ ἐλθόντα τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατέφαγον αὐτά· ἄλλα έπεσεν ἐπὶ τὰς ἀκάνθας, καὶ συνέπνιξαν αν ἄκανθαι τὴν βλάστην· ἄλλα ἔπεσεν ἐπὶ τὰ πε- ερώδη, καὶ διὰ τὸ μὴ ἔχειν ρίζαν, φυὲν εὐθέως ἐξη ράνθη. Τὰ παρὰ τὴν ὁδόν εἰσιν Αρειανοί, τὰ ἀκανθώδη εἰσὶν Εὐνομιανοί, τὰ ἐπὶ τὰ πετρώδη εἰσὶ Μαραθώνιο. Καὶ κατάμαθε ἀκριβῶς, ἀγαπητέ. Ἐξῆλθεν ὁ σπεί- ρων τοῦ σπεῖραι· καὶ ἃ μὲν ἔπεσε παρὰ τὴν ὀδόν. Οὐκ εἶπεν, Ἐν τῇ ὁδῷ, ἀλλὰ, Παρὰ τὴν ὁδόν. Τις ἐστιν ἡ ὁδὸς, ἢ πάντως ὁ Χριστὸς ὁ λέγων, Εγώ είμι ἡ ὁδὸς καὶ ἡ ἀλήθεια; Τὰ μὲν οὖν παρὰ τὴν ὁδὸν εἰσιν οἱ 'Αρειανοί. Οὐκ εἰσὶν ἐν τῇ ὁδῷ· οὐ γάρ εἰσιν ὀρθό δοξοι· οὐδὲ πάλιν πόρρω τῆς ὁδοῦ, ὡς Έλληνες ή του- δαῖοι, ἀλλὰ παρὰ τὴν ὁδόν· τουτέστι, παρὰ τὸν Χριστὸν. παρὰ τὴν πίστιν τὴν ὀρθήν. Τὸ ὁμολογεῖν αὐτοὺς Χρι στόν, τοῦτ' ἔστι τὸ ποιοῦν αὐτοὺς ἐγγὺς εἶναι τῆς ὁδοῦ · τὸ ἀρνεῖσθαι αὐτοὺς Χριστὸν εἶναι Υἱὸν Θεοῦ, τοῦτ' ἔστι τὸ κωλύον αὐτοὺς μὴ εἶναι ἐν τῇ ὁδῷ. Διὰ τοῦτο κατελθόντα τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ, τουτέστι, τὰ πνευ ματικὰ τῆς πονηρίας συνάγουσι τὸν θεῖον λόγον ἐκ τῶν καρδιῶν αὐτῶν, καὶ παντελῶς κενούς πίστεως ὀρθῆς αὐτοὺς ἀποτελοῦσι. Τὰ δὲ ἀκανθώδη εἰσὶν Ευνομιανοί ἔχουσι γὰρ ἐν ἑαυτοῖς τὰς τῶν βλασφήμων ἀκάνθας· καὶ βλαστάνουσι μὲν τὴν πόαν τῆς πίστεως, οὐ μὴν τε λεσιουργοῦσι τὸν ἄσταχυν τῆς ὁμολογίας. Τὸ ὁμολογεῖν αὐτοὺς Χριστόν, τοῦτο ποιεῖ αὐτοὺς βλαστάνειν τὴν πόαν τῆς πίστεως· τὸ δὲ πάλιν λέγειν αὐτοὺς κτίσμα καὶ ποίημα, τοῦτ' ἔστι τὸ ποιοῦν αὐτῶν δωρὸν μαραί νεσθαι τὸν τῆς πίστεως στάχυν. Τοῖς γὰρ Ελληνικούς δόγμασι τῆς κτισματολατρείας νύττοντες καὶ συμπνί- γοντες τὴν τῆς ἀληθείας λόγον, άκαρπον αὐτὸν καὶ ἄγο τον παντελῶς πίστεως ὀρθῆς ἀποτελοῦσιν. Οἱ δὲ ἐπὶ τὰ πετρώδη, οὗτοί εἰσι Μαραθωνιανοί. Οὐκ εἶπεν ἡ Γραφή, ὅτι, Τὰ μὲν ἔπεσεν ἐπὶ τὴν πέτραν· ἡ γὰρ πέτρα ἦν δ Χριστός· ἀλλ᾽ ἐπὶ τὰ πετρώδη. Ούτε γῇ εἰσιν ἀγαθή οὐ γάρ εἰσιν ὀρθόδοξοι· οὔτε πέτρα εἰσὶν, ἵνα ὑπὸ δι δασκάλων λαξευθέντες τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ οἰκοδομήσωσιν· ἀλλὰ τί; Πωρό; εἰσιν. Εστι τις λίθου φύσις, χώρος ονόματι· οὔτε γῇ ἐστιν, οὔτε λίθος στερέμνιος· ἀπαλος μὲν παρὰ τὸν λίθον, σκληρὸς δὲ παρὰ τὴν γῆν. Τὸ ὁμο λογεῖν αὐτοὺς τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ κατ' ουσίαν ὅμοιον τῷ Πατρί, τοῦτ' ἔστι τὸ ποιοῦν αὐτοὺς ἀπαλωτέρους τυγχά νειν· τὸ ἀρνεῖσθαι αὐτοὺς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τοῦτο αὐτῶν ποιεῖ τὰς καρδίας πεπωρωμένας τυγχάνειν, ούτε τοίνυν γῆ εἰσιν ἀγαθὴ, ἵνα βλαστήσωσιν εὐθαλή, καὶ κατακοσμώντας πίστεως κόσμον· εὔτε πέτρα στερέμ- νιος, ἵνα ἄσειστον καὶ ἀσάλευτον τὴν εἰς τὸν Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα ὁμολογίαν φυλάττωσι. Καὶ δέχονται μὲν τὸν λόγον τοῦτον, [851 ] καὶ βλαστάνουσιν· εὐθέως δὲ αὐτὸν ξηραίνουσι καὶ ψύγουσι, διὰ τὸ μὴ ἔχειν αὐτοὺς τὰς ρίζας τῶν λογισμῶν ἐν τῷ βάθει τοῦ πνεύ ματος. Οὗτοι κἂν ὁμολογῶσι τὸν Χριστὸν εἶναι Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἀρνούμενοι, οὐδὲ τὸν Υἱὸν ἔχουσι, τοῦ ἀποστόλου μοι μαρτυροῦντος καὶ λέγοντος· Εἴ τις πνεῦμα τοῦ Χριστοῦ οὐκ ἔχει, οὗτος οὐκ ἔστιν αὐτοῦ. Τὰ ἄλλα, φησὶν, ἔπεσεν ἐπὶ τὴν τὴν ἀγαθὴν, καὶ ἐδίδου καρπόν, καὶ τὰ μὲν τριάκοντα ἐποίει, τὰ δὲ ἑξήκοντα, τὰ δὲ ἑκατόν. Αὕτη ἐστὶν ἡ γῆ ἡ ἀγαθὴ, ἡ τῶν ὀρθοδόξων καρδία, ἡ ἐκτός οὖσα

773 SPURIA. ἐκεῖ τοὺς δρεπανιστας, εἶδες ἐκεῖ τὴν σταχυοφόρον ἄρουραν, τὴν ἄλω, τὸν βοῦν· μετάβα μοι ἐκεῖθεν τῷ λόγῳ ἐπὶ τὴν ἐκκλησιαστικὴν εὐταξίαν, καὶ ὄψει τῶν προειρημένων τὴν γεωργίαν τῷ μυστηρίῳ τῆς Ἐκ κλησίας. Εξῆλθε, φησὶν, ὁ σπείρων του σπείραι. Τοῦτο γὰρ ἀρτίως ἠκούσαμεν ἐν τῷ εὐαγγελίῳ. Εξε ῆλθε, τίς ; Χριστός, ἀπ᾿ οὐρανοῦ εἰς τὸν κόσμον παραγε νόμενος. Σπορεὺς γὰρ ὁ Χριστὸς, σπέρμα ὁ θεῖος γος, άρουρα ἡ ἀνθρωπότης, βόες οἱ ἀπόστολοι, ἄρα- τρον ὁ σταυρός, ζυγὸς ἡ ὁμόνοια, ζεύγλη ή περισφέρε γουσα τοὺς τῶν ἀποστόλων αὐχένας γλυκεῖα ἀγάπη. Ἐξῆλθεν ὁ σπείρων τοῦ σπείραι. Ἐξῆλθεν ὁ Χρι- στὸς, οὐχ ἵνα θερίσῃ, ἀλλ᾿ ἵνα σπείρῃ· οὔπω γὰρ ἦν τὰ τῆς ἀναστάσεως σπέρματα ἐν ταῖς τῶν ἀνθρώπων καρδίαις κατεσπαρμένα. Εξῆλθεν ὁ σπείρων του σπεῖραι, οὐ σίτον, οὐ κριθάς, οὐ κέγχρον, οὐδ᾽ ἄλλο τι τῶν γηίνων, ἀλλὰ πίστιν εἰς Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἐλπίδα ἀναστάσεως, ἀγάπην εἰς Θεὸν καὶ ἀν θρώπους ἀνυπόκριτον καὶ ἀδιάκριτον. Εξῆλθε σπείρων Χριστὸς ἐκ πατρικῶν λαγόνων, ὁ ὢν ἐν τοῖς κόλποις τοῦ Πατρὸς, καὶ ἧκε πρὸς ἡμᾶς, καθὼς αὐτὸς φάσκων λέγει· Εγὼ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐξῆλθον καὶ ἤκω. Αλλ' ἐξῆλθεν ἐκ τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ μὲν μὴ χωριζόμενος, μεθ' ἡμῶν δὲ τυγχάνων. Εξῆλθεν ὁ σπείρων, ἵνα τὰ ὑπὸ τοῦ διαβόλου ἐπισπαρέντα κακῶς ἐν ταῖς τῶν ἀνθρώπων ψυχαῖς ζιζάνια ἐκριζώσῃ. Πᾶσα γὰρ φυτεία, φησίν, ἦν οὐκ ἐφύτευσεν ὁ Πατήρ μου ὁ οὐράνιος, ἐκρίζων θήσεται. Ἐξῆλθεν ὁ ἥλιος τῆς δικαιοσύνης, ἵνα τὰς φεγγοβόλους αὐτοῦ ἀκτίνας τῆς θεότητος ἐν ταῖς τῶν ἐσκοτισμένων ἀνθρώπων καρδίαις ἐβράνη. Ἐξῆλθεν ὁ ποιμὴν τῶν προβάτων, ἵνα τὸ ἅλας τῆς εὐσεβείας σπεί ρας, νόστιμον τὴν χόρτον του νομικού γράμματος τοῖς προβάτοις ἀρτύσῃ· ἐξῆλθεν ὁ σπείρων, ἔχων τὰ δέκα ζεύγη τῶν βοῶν, ἵνα ποιήσῃ τὸ κεράμιον τὸ ἕν, καὶ σπείρας ἀρτάδας ἐξ, ποιήσῃ μέτρα τρία. Δάλει νῦν, Ησαΐα, μὴ σιώπα. Οὐ γὰρ ἐργώνται δέκα ζεύγη βοών, ποιήσει κεράμιον ἔν. Δέκα ζεύγη βοῶν εἴκοσι βόες εἰσί· δέκα ζεύγη βοῶν λογικὰ τοῦ Χριστοῦ οἱ ἀπόστο λοι τυγχάνουσιν οἱ δώδεκα, καὶ ἑπτὰ οὓς ἐξελέξαντο οἱ ἀπόστολοι. Τίνας τούτους; Στέφανον, Φίλιππον, Πρόχο- ρον, Νικάνορα, Τίμωνα, καὶ Παρμενῶν, καὶ Νικόλαον προσήλυτον Αντιοχέα · καὶ τὸν ἀπὸ Ἱερουσαλὴμ μέχρι τοῦ Ἰλλυρικοῦ γεωργήσαντα τὸν ἀπόστολον. Ταῦτα δέκα ζεύγη τῶν βοῶν εἰς τὴν τῆς ἀνθρωπότητος άρουραν ἐποίησε τὴν εἰς τὸν Ἰησοῦν ὁμολογίαν, τὸν τὸ ἡμέτε- ρον οστράκινον τοῦ σώματος σκεύος ἐνδυσάμενον. Ὅτι δὲ κεράμιον λέγει τὴν ἔνσαρκον τοῦ Χριστοῦ ἐπιδημίαν ὁ θεῖος λόγος, ἄκουε. Ὅτε ἔμελλεν ἀπέρχεσθαι ἐπὶ τὸ πα θεῖν, λέγουσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Ποῦ θέλεις ποιῶν μεν τὸ πάσχα; Ὁ δὲ πρὸς αὐτοὺς, Απέλθετε εἰς τήνδε τὴν πόλιν, καὶ ἀπαντήσει ὑμῖν ἄνθρωπος κερά- μιον ὕδατος βαστάζων, καὶ εἴπατε αὐτῷ· Ο Διδάσκα λος ἡμῶν εἶπε Πρὸς σὲ ποιῶ τὸ πάσχα. Καὶ δείξει ὑμῖν ἀνώγιον ἐστρωμένον, καὶ ἐκεῖ ἡμῖν ἑτοιμάσατε τὸ πάσχα. Τίς δὲ ἐστιν ὁ ἄνθρωπος ὁ φέρων τὸ κερά- μιον τοῦ ὕδατος, ἢ τίς ἡ πόλις εἰς ἦν αὐτοὺς πέμπει, ἢ τί τὸ ἀνώγεον τὸ εστρωμένον, ἀναγκαῖον ζητήσαντας ὑμᾶς καταμαθεῖν. Ο άνθρωπος ὁ βαστάζων τὸ κερά μιὸν τοῦ ὕδατος, Ιωάννης ἐστὶν ὁ πρόδρομος τοῦ Χρι- στοῦ, καταγγέλλων τὸν Ἰησοῦν τὸν τὸ ἡμέτερον κερά- μιον τοῦ σώματος ἐνδυσάμενον, ἔχοντα ἐν ἑαυτῷ τὸ τοῦ βαπτίσματος ύδωρ. Ανώγεων δὲ ἐστρωμένον τὴν εἰς οὐρανούς μετὰ τὴν ἀνάστασιν τοῖς ἁγίοις ἀνάπαυσιν ἐσομένην λέγει. Ἀπέλθετε εἰς τήνδε την πόλιν· μὴ εἰς τὴν παλαιὰν συναγωγὴν τῶν Ἰουδαίων, ὅπου ὁ πατ λαιός νόμος ἐν τοῖς παλαιοῖς ἀσκοῖς ἄξισεν · όξος γὰρ σὺν χολῇ μίξαντες προσήνεγκαν τῷ Κυρίῳ, ἀλλ' ἀπ έλθετε εἰς τὴν καινὴν πόλιν, εἰς τὴν νέαν Ἱερουσαλήμ, όπου ο νέος λόγος, ὅπου ἡ καινὴ τοῦ Πνεύματος χάρις ἐν τοῖς καινοῖς ἀσκοῖς τὸ τῆς πίστεως γλεύκος πηγάζει οὐχ ὅπου τὸ παλαιὸν πάσχα, ἀλλ' ὅπου ἡ καινὴ ἀνάστα σις · οὐχ ὅπου ὁ ἀμνὸς θύεται, ἀλλ' ὅπου ὁ Χριστὸς φύεται · [80] οὐχ ὅπου ἡ παλαιὰ ζύμη, ἀλλ' ὅπου ὁ οὐράνιος ἄρτος ἐπὶ σταυροῦ τελειοῦται. Οὐ γὰρ ἐργών. ται δέκα ζεύγη βοών, ποιήσει κεράμιον ἔν. υπου ἐργάζονται δέκα ζεύγη βοών, τῶν ἀποστόλων (βουσὶ γὰρ ώμοιώθησαν οἱ ἀπόστολοι, ὡς Παύλος ἐμοὶ μαρτυρεί λέγων· Γέγραπται, φησὶν, ἐν τῷ νόμῳ, Οὐ φιμώσεις βιν αλοώντα. Μὴ γύρ, φησί, τῶν βοῶν μέλει τη Θεῷ; Αλλὰ δι' ἡμᾶς λέγει)· ὅπου οὖν ἐργάζονται · 774 οι ταῦτα τὰ δέκα ζεύγη τῶν βοῶν, ποιοῦσι τὴν εἰς τὸν Ἰησοῦν ὁμολογίαν, τὸ κεράμιον τοῦ σώματος ἡμῶν ἐνα δυσάμενον. Καὶ ὁ σπείρων ἀρτάδας ἐξ, ποιήσει μόνον μέτρα τρία. Αρα τοσαύτη αφορία γεωργών γέγονε πώ ποτέ, ώστε σπαρήναι ἀρτάδας ἐξ, ποιήσαι μόνον μέτρα τρία ; 'Αλλὰ ζητήσωμεν τὸν νοῦν τῆς Γραφῆς, ἀγαπ πητοί, εἰσέλθωμεν εἰς τὸ · ἐνδότερον καταπέτασμα του γράμματος, καὶ ἀπαντήσει ἡμῖν ἡ θεία τοῦ Πνεύματος γνώσις. Ο σπείρων ἀρτάδας ἐξ, ποιήσει μέτρα τρία. Εξ ἀρτάσαι εἰσὶν ἢ καινή Διαθήκη . τουτέστιν τέσσαρες εὐαγγελισταί, καὶ Πράξεις, καὶ ἀπόστολοι. Ταύτας τὰς ἐξ ἀρτάδας ὁ σπείρας ἔν τινι ψυχῇ, ποιεῖ τὰ τρία μέτρα τὴν εἰς Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα όμολογίαν. Εξῆλθεν ὁ σπείρων τοῦ σπείραι, οὐ στην αρτοποιῶν, ἀλλὰ πίστιν ζωοποιῶν· οὐ κρι θὰς εἰς τὰς τῶν ἀλόγων τροφάς, ἀλλὰ τροφὰς εἰς τὰς τῶν ἀνθρώπων πνοάς· οὐ κέγχρον ορνεοτρόφον, ἀλλὰ θεῖον λόγον, διάπυρον, κόκκω σινάπεως παρεικαζόμεν νον, σφοδρῶς πρὸς εὐσέβειαν καὶ φρόνησιν τὰς ψυχὰς ἡμῶν ἐκθερμαίνοντα. Ἐξῆλθεν ὁ σπείρων τοῦ σπείραι. καὶ ἃ μὲν ἔπεσε παρὰ τὴν ὁδὸν, καὶ κατεπατήθη, καὶ ἐλθόντα τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατέφαγον αὐτά· ἄλλα έπεσεν ἐπὶ τὰς ἀκάνθας, καὶ συνέπνιξαν αν ἄκανθαι τὴν βλάστην· ἄλλα ἔπεσεν ἐπὶ τὰ πε- ερώδη, καὶ διὰ τὸ μὴ ἔχειν ρίζαν, φυὲν εὐθέως ἐξη ράνθη. Τὰ παρὰ τὴν ὁδόν εἰσιν Αρειανοί, τὰ ἀκανθώδη εἰσὶν Εὐνομιανοί, τὰ ἐπὶ τὰ πετρώδη εἰσὶ Μαραθώνιο. Καὶ κατάμαθε ἀκριβῶς, ἀγαπητέ. Ἐξῆλθεν ὁ σπεί- ρων τοῦ σπεῖραι· καὶ ἃ μὲν ἔπεσε παρὰ τὴν ὀδόν. Οὐκ εἶπεν, Ἐν τῇ ὁδῷ, ἀλλὰ, Παρὰ τὴν ὁδόν. Τις ἐστιν ἡ ὁδὸς, ἢ πάντως ὁ Χριστὸς ὁ λέγων, Εγώ είμι ἡ ὁδὸς καὶ ἡ ἀλήθεια; Τὰ μὲν οὖν παρὰ τὴν ὁδὸν εἰσιν οἱ 'Αρειανοί. Οὐκ εἰσὶν ἐν τῇ ὁδῷ· οὐ γάρ εἰσιν ὀρθό δοξοι· οὐδὲ πάλιν πόρρω τῆς ὁδοῦ, ὡς Έλληνες ή του- δαῖοι, ἀλλὰ παρὰ τὴν ὁδόν· τουτέστι, παρὰ τὸν Χριστὸν. παρὰ τὴν πίστιν τὴν ὀρθήν. Τὸ ὁμολογεῖν αὐτοὺς Χρι στόν, τοῦτ' ἔστι τὸ ποιοῦν αὐτοὺς ἐγγὺς εἶναι τῆς ὁδοῦ · τὸ ἀρνεῖσθαι αὐτοὺς Χριστὸν εἶναι Υἱὸν Θεοῦ, τοῦτ' ἔστι τὸ κωλύον αὐτοὺς μὴ εἶναι ἐν τῇ ὁδῷ. Διὰ τοῦτο κατελθόντα τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ, τουτέστι, τὰ πνευ ματικὰ τῆς πονηρίας συνάγουσι τὸν θεῖον λόγον ἐκ τῶν καρδιῶν αὐτῶν, καὶ παντελῶς κενούς πίστεως ὀρθῆς αὐτοὺς ἀποτελοῦσι. Τὰ δὲ ἀκανθώδη εἰσὶν Ευνομιανοί ἔχουσι γὰρ ἐν ἑαυτοῖς τὰς τῶν βλασφήμων ἀκάνθας· καὶ βλαστάνουσι μὲν τὴν πόαν τῆς πίστεως, οὐ μὴν τε λεσιουργοῦσι τὸν ἄσταχυν τῆς ὁμολογίας. Τὸ ὁμολογεῖν αὐτοὺς Χριστόν, τοῦτο ποιεῖ αὐτοὺς βλαστάνειν τὴν πόαν τῆς πίστεως· τὸ δὲ πάλιν λέγειν αὐτοὺς κτίσμα καὶ ποίημα, τοῦτ' ἔστι τὸ ποιοῦν αὐτῶν δωρὸν μαραί νεσθαι τὸν τῆς πίστεως στάχυν. Τοῖς γὰρ Ελληνικούς δόγμασι τῆς κτισματολατρείας νύττοντες καὶ συμπνί- γοντες τὴν τῆς ἀληθείας λόγον, άκαρπον αὐτὸν καὶ ἄγο τον παντελῶς πίστεως ὀρθῆς ἀποτελοῦσιν. Οἱ δὲ ἐπὶ τὰ πετρώδη, οὗτοί εἰσι Μαραθωνιανοί. Οὐκ εἶπεν ἡ Γραφή, ὅτι, Τὰ μὲν ἔπεσεν ἐπὶ τὴν πέτραν· ἡ γὰρ πέτρα ἦν δ Χριστός· ἀλλ᾽ ἐπὶ τὰ πετρώδη. Ούτε γῇ εἰσιν ἀγαθή οὐ γάρ εἰσιν ὀρθόδοξοι· οὔτε πέτρα εἰσὶν, ἵνα ὑπὸ δι δασκάλων λαξευθέντες τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ οἰκοδομήσωσιν· ἀλλὰ τί; Πωρό; εἰσιν. Εστι τις λίθου φύσις, χώρος ονόματι· οὔτε γῇ ἐστιν, οὔτε λίθος στερέμνιος· ἀπαλος μὲν παρὰ τὸν λίθον, σκληρὸς δὲ παρὰ τὴν γῆν. Τὸ ὁμο λογεῖν αὐτοὺς τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ κατ' ουσίαν ὅμοιον τῷ Πατρί, τοῦτ' ἔστι τὸ ποιοῦν αὐτοὺς ἀπαλωτέρους τυγχά νειν· τὸ ἀρνεῖσθαι αὐτοὺς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τοῦτο αὐτῶν ποιεῖ τὰς καρδίας πεπωρωμένας τυγχάνειν, ούτε τοίνυν γῆ εἰσιν ἀγαθὴ, ἵνα βλαστήσωσιν εὐθαλή, καὶ κατακοσμώντας πίστεως κόσμον· εὔτε πέτρα στερέμ- νιος, ἵνα ἄσειστον καὶ ἀσάλευτον τὴν εἰς τὸν Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα ὁμολογίαν φυλάττωσι. Καὶ δέχονται μὲν τὸν λόγον τοῦτον, [851 ] καὶ βλαστάνουσιν· εὐθέως δὲ αὐτὸν ξηραίνουσι καὶ ψύγουσι, διὰ τὸ μὴ ἔχειν αὐτοὺς τὰς ρίζας τῶν λογισμῶν ἐν τῷ βάθει τοῦ πνεύ ματος. Οὗτοι κἂν ὁμολογῶσι τὸν Χριστὸν εἶναι Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἀρνούμενοι, οὐδὲ τὸν Υἱὸν ἔχουσι, τοῦ ἀποστόλου μοι μαρτυροῦντος καὶ λέγοντος· Εἴ τις πνεῦμα τοῦ Χριστοῦ οὐκ ἔχει, οὗτος οὐκ ἔστιν αὐτοῦ. Τὰ ἄλλα, φησὶν, ἔπεσεν ἐπὶ τὴν τὴν ἀγαθὴν, καὶ ἐδίδου καρπόν, καὶ τὰ μὲν τριάκοντα ἐποίει, τὰ δὲ ἑξήκοντα, τὰ δὲ ἑκατόν. Αὕτη ἐστὶν ἡ γῆ ἡ ἀγαθὴ, ἡ τῶν ὀρθοδόξων καρδία, ἡ ἐκτός οὖσα

773 SPURIA. ἐκεῖ τοὺς δρεπανιστας, εἶδες ἐκεῖ τὴν σταχυοφόρον ἄρουραν, τὴν ἄλω, τὸν βοῦν· μετάβα μοι ἐκεῖθεν τῷ λόγῳ ἐπὶ τὴν ἐκκλησιαστικὴν εὐταξίαν, καὶ ὄψει τῶν προειρημένων τὴν γεωργίαν τῷ μυστηρίῳ τῆς Ἐκ κλησίας. Εξῆλθε, φησὶν, ὁ σπείρων του σπείραι. Τοῦτο γὰρ ἀρτίως ἠκούσαμεν ἐν τῷ εὐαγγελίῳ. Εξε ῆλθε, τίς ; Χριστός, ἀπ᾿ οὐρανοῦ εἰς τὸν κόσμον παραγε νόμενος. Σπορεὺς γὰρ ὁ Χριστὸς, σπέρμα ὁ θεῖος γος, άρουρα ἡ ἀνθρωπότης, βόες οἱ ἀπόστολοι, ἄρα- τρον ὁ σταυρός, ζυγὸς ἡ ὁμόνοια, ζεύγλη ή περισφέρε γουσα τοὺς τῶν ἀποστόλων αὐχένας γλυκεῖα ἀγάπη. Ἐξῆλθεν ὁ σπείρων τοῦ σπείραι. Ἐξῆλθεν ὁ Χρι- στὸς, οὐχ ἵνα θερίσῃ, ἀλλ᾿ ἵνα σπείρῃ· οὔπω γὰρ ἦν τὰ τῆς ἀναστάσεως σπέρματα ἐν ταῖς τῶν ἀνθρώπων καρδίαις κατεσπαρμένα. Εξῆλθεν ὁ σπείρων του σπεῖραι, οὐ σίτον, οὐ κριθάς, οὐ κέγχρον, οὐδ᾽ ἄλλο τι τῶν γηίνων, ἀλλὰ πίστιν εἰς Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἐλπίδα ἀναστάσεως, ἀγάπην εἰς Θεὸν καὶ ἀν θρώπους ἀνυπόκριτον καὶ ἀδιάκριτον. Εξῆλθε σπείρων Χριστὸς ἐκ πατρικῶν λαγόνων, ὁ ὢν ἐν τοῖς κόλποις τοῦ Πατρὸς, καὶ ἧκε πρὸς ἡμᾶς, καθὼς αὐτὸς φάσκων λέγει· Εγὼ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐξῆλθον καὶ ἤκω. Αλλ' ἐξῆλθεν ἐκ τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ μὲν μὴ χωριζόμενος, μεθ' ἡμῶν δὲ τυγχάνων. Εξῆλθεν ὁ σπείρων, ἵνα τὰ ὑπὸ τοῦ διαβόλου ἐπισπαρέντα κακῶς ἐν ταῖς τῶν ἀνθρώπων ψυχαῖς ζιζάνια ἐκριζώσῃ. Πᾶσα γὰρ φυτεία, φησίν, ἦν οὐκ ἐφύτευσεν ὁ Πατήρ μου ὁ οὐράνιος, ἐκρίζων θήσεται. Ἐξῆλθεν ὁ ἥλιος τῆς δικαιοσύνης, ἵνα τὰς φεγγοβόλους αὐτοῦ ἀκτίνας τῆς θεότητος ἐν ταῖς τῶν ἐσκοτισμένων ἀνθρώπων καρδίαις ἐβράνη. Ἐξῆλθεν ὁ ποιμὴν τῶν προβάτων, ἵνα τὸ ἅλας τῆς εὐσεβείας σπεί ρας, νόστιμον τὴν χόρτον του νομικού γράμματος τοῖς προβάτοις ἀρτύσῃ· ἐξῆλθεν ὁ σπείρων, ἔχων τὰ δέκα ζεύγη τῶν βοῶν, ἵνα ποιήσῃ τὸ κεράμιον τὸ ἕν, καὶ σπείρας ἀρτάδας ἐξ, ποιήσῃ μέτρα τρία. Δάλει νῦν, Ησαΐα, μὴ σιώπα. Οὐ γὰρ ἐργώνται δέκα ζεύγη βοών, ποιήσει κεράμιον ἔν. Δέκα ζεύγη βοῶν εἴκοσι βόες εἰσί· δέκα ζεύγη βοῶν λογικὰ τοῦ Χριστοῦ οἱ ἀπόστο λοι τυγχάνουσιν οἱ δώδεκα, καὶ ἑπτὰ οὓς ἐξελέξαντο οἱ ἀπόστολοι. Τίνας τούτους; Στέφανον, Φίλιππον, Πρόχο- ρον, Νικάνορα, Τίμωνα, καὶ Παρμενῶν, καὶ Νικόλαον προσήλυτον Αντιοχέα · καὶ τὸν ἀπὸ Ἱερουσαλὴμ μέχρι τοῦ Ἰλλυρικοῦ γεωργήσαντα τὸν ἀπόστολον. Ταῦτα δέκα ζεύγη τῶν βοῶν εἰς τὴν τῆς ἀνθρωπότητος άρουραν ἐποίησε τὴν εἰς τὸν Ἰησοῦν ὁμολογίαν, τὸν τὸ ἡμέτε- ρον οστράκινον τοῦ σώματος σκεύος ἐνδυσάμενον. Ὅτι δὲ κεράμιον λέγει τὴν ἔνσαρκον τοῦ Χριστοῦ ἐπιδημίαν ὁ θεῖος λόγος, ἄκουε. Ὅτε ἔμελλεν ἀπέρχεσθαι ἐπὶ τὸ πα θεῖν, λέγουσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Ποῦ θέλεις ποιῶν μεν τὸ πάσχα; Ὁ δὲ πρὸς αὐτοὺς, Απέλθετε εἰς τήνδε τὴν πόλιν, καὶ ἀπαντήσει ὑμῖν ἄνθρωπος κερά- μιον ὕδατος βαστάζων, καὶ εἴπατε αὐτῷ· Ο Διδάσκα λος ἡμῶν εἶπε Πρὸς σὲ ποιῶ τὸ πάσχα. Καὶ δείξει ὑμῖν ἀνώγιον ἐστρωμένον, καὶ ἐκεῖ ἡμῖν ἑτοιμάσατε τὸ πάσχα. Τίς δὲ ἐστιν ὁ ἄνθρωπος ὁ φέρων τὸ κερά- μιον τοῦ ὕδατος, ἢ τίς ἡ πόλις εἰς ἦν αὐτοὺς πέμπει, ἢ τί τὸ ἀνώγεον τὸ εστρωμένον, ἀναγκαῖον ζητήσαντας ὑμᾶς καταμαθεῖν. Ο άνθρωπος ὁ βαστάζων τὸ κερά μιὸν τοῦ ὕδατος, Ιωάννης ἐστὶν ὁ πρόδρομος τοῦ Χρι- στοῦ, καταγγέλλων τὸν Ἰησοῦν τὸν τὸ ἡμέτερον κερά- μιον τοῦ σώματος ἐνδυσάμενον, ἔχοντα ἐν ἑαυτῷ τὸ τοῦ βαπτίσματος ύδωρ. Ανώγεων δὲ ἐστρωμένον τὴν εἰς οὐρανούς μετὰ τὴν ἀνάστασιν τοῖς ἁγίοις ἀνάπαυσιν ἐσομένην λέγει. Ἀπέλθετε εἰς τήνδε την πόλιν· μὴ εἰς τὴν παλαιὰν συναγωγὴν τῶν Ἰουδαίων, ὅπου ὁ πατ λαιός νόμος ἐν τοῖς παλαιοῖς ἀσκοῖς ἄξισεν · όξος γὰρ σὺν χολῇ μίξαντες προσήνεγκαν τῷ Κυρίῳ, ἀλλ' ἀπ έλθετε εἰς τὴν καινὴν πόλιν, εἰς τὴν νέαν Ἱερουσαλήμ, όπου ο νέος λόγος, ὅπου ἡ καινὴ τοῦ Πνεύματος χάρις ἐν τοῖς καινοῖς ἀσκοῖς τὸ τῆς πίστεως γλεύκος πηγάζει οὐχ ὅπου τὸ παλαιὸν πάσχα, ἀλλ' ὅπου ἡ καινὴ ἀνάστα σις · οὐχ ὅπου ὁ ἀμνὸς θύεται, ἀλλ' ὅπου ὁ Χριστὸς φύεται · [80] οὐχ ὅπου ἡ παλαιὰ ζύμη, ἀλλ' ὅπου ὁ οὐράνιος ἄρτος ἐπὶ σταυροῦ τελειοῦται. Οὐ γὰρ ἐργών. ται δέκα ζεύγη βοών, ποιήσει κεράμιον ἔν. υπου ἐργάζονται δέκα ζεύγη βοών, τῶν ἀποστόλων (βουσὶ γὰρ ώμοιώθησαν οἱ ἀπόστολοι, ὡς Παύλος ἐμοὶ μαρτυρεί λέγων· Γέγραπται, φησὶν, ἐν τῷ νόμῳ, Οὐ φιμώσεις βιν αλοώντα. Μὴ γύρ, φησί, τῶν βοῶν μέλει τη Θεῷ; Αλλὰ δι' ἡμᾶς λέγει)· ὅπου οὖν ἐργάζονται · 774 οι ταῦτα τὰ δέκα ζεύγη τῶν βοῶν, ποιοῦσι τὴν εἰς τὸν Ἰησοῦν ὁμολογίαν, τὸ κεράμιον τοῦ σώματος ἡμῶν ἐνα δυσάμενον. Καὶ ὁ σπείρων ἀρτάδας ἐξ, ποιήσει μόνον μέτρα τρία. Αρα τοσαύτη αφορία γεωργών γέγονε πώ ποτέ, ώστε σπαρήναι ἀρτάδας ἐξ, ποιήσαι μόνον μέτρα τρία ; 'Αλλὰ ζητήσωμεν τὸν νοῦν τῆς Γραφῆς, ἀγαπ πητοί, εἰσέλθωμεν εἰς τὸ · ἐνδότερον καταπέτασμα του γράμματος, καὶ ἀπαντήσει ἡμῖν ἡ θεία τοῦ Πνεύματος γνώσις. Ο σπείρων ἀρτάδας ἐξ, ποιήσει μέτρα τρία. Εξ ἀρτάσαι εἰσὶν ἢ καινή Διαθήκη . τουτέστιν τέσσαρες εὐαγγελισταί, καὶ Πράξεις, καὶ ἀπόστολοι. Ταύτας τὰς ἐξ ἀρτάδας ὁ σπείρας ἔν τινι ψυχῇ, ποιεῖ τὰ τρία μέτρα τὴν εἰς Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα όμολογίαν. Εξῆλθεν ὁ σπείρων τοῦ σπείραι, οὐ στην αρτοποιῶν, ἀλλὰ πίστιν ζωοποιῶν· οὐ κρι θὰς εἰς τὰς τῶν ἀλόγων τροφάς, ἀλλὰ τροφὰς εἰς τὰς τῶν ἀνθρώπων πνοάς· οὐ κέγχρον ορνεοτρόφον, ἀλλὰ θεῖον λόγον, διάπυρον, κόκκω σινάπεως παρεικαζόμεν νον, σφοδρῶς πρὸς εὐσέβειαν καὶ φρόνησιν τὰς ψυχὰς ἡμῶν ἐκθερμαίνοντα. Ἐξῆλθεν ὁ σπείρων τοῦ σπείραι. καὶ ἃ μὲν ἔπεσε παρὰ τὴν ὁδὸν, καὶ κατεπατήθη, καὶ ἐλθόντα τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατέφαγον αὐτά· ἄλλα έπεσεν ἐπὶ τὰς ἀκάνθας, καὶ συνέπνιξαν αν ἄκανθαι τὴν βλάστην· ἄλλα ἔπεσεν ἐπὶ τὰ πε- ερώδη, καὶ διὰ τὸ μὴ ἔχειν ρίζαν, φυὲν εὐθέως ἐξη ράνθη. Τὰ παρὰ τὴν ὁδόν εἰσιν Αρειανοί, τὰ ἀκανθώδη εἰσὶν Εὐνομιανοί, τὰ ἐπὶ τὰ πετρώδη εἰσὶ Μαραθώνιο. Καὶ κατάμαθε ἀκριβῶς, ἀγαπητέ. Ἐξῆλθεν ὁ σπεί- ρων τοῦ σπεῖραι· καὶ ἃ μὲν ἔπεσε παρὰ τὴν ὀδόν. Οὐκ εἶπεν, Ἐν τῇ ὁδῷ, ἀλλὰ, Παρὰ τὴν ὁδόν. Τις ἐστιν ἡ ὁδὸς, ἢ πάντως ὁ Χριστὸς ὁ λέγων, Εγώ είμι ἡ ὁδὸς καὶ ἡ ἀλήθεια; Τὰ μὲν οὖν παρὰ τὴν ὁδὸν εἰσιν οἱ 'Αρειανοί. Οὐκ εἰσὶν ἐν τῇ ὁδῷ· οὐ γάρ εἰσιν ὀρθό δοξοι· οὐδὲ πάλιν πόρρω τῆς ὁδοῦ, ὡς Έλληνες ή του- δαῖοι, ἀλλὰ παρὰ τὴν ὁδόν· τουτέστι, παρὰ τὸν Χριστὸν. παρὰ τὴν πίστιν τὴν ὀρθήν. Τὸ ὁμολογεῖν αὐτοὺς Χρι στόν, τοῦτ' ἔστι τὸ ποιοῦν αὐτοὺς ἐγγὺς εἶναι τῆς ὁδοῦ · τὸ ἀρνεῖσθαι αὐτοὺς Χριστὸν εἶναι Υἱὸν Θεοῦ, τοῦτ' ἔστι τὸ κωλύον αὐτοὺς μὴ εἶναι ἐν τῇ ὁδῷ. Διὰ τοῦτο κατελθόντα τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ, τουτέστι, τὰ πνευ ματικὰ τῆς πονηρίας συνάγουσι τὸν θεῖον λόγον ἐκ τῶν καρδιῶν αὐτῶν, καὶ παντελῶς κενούς πίστεως ὀρθῆς αὐτοὺς ἀποτελοῦσι. Τὰ δὲ ἀκανθώδη εἰσὶν Ευνομιανοί ἔχουσι γὰρ ἐν ἑαυτοῖς τὰς τῶν βλασφήμων ἀκάνθας· καὶ βλαστάνουσι μὲν τὴν πόαν τῆς πίστεως, οὐ μὴν τε λεσιουργοῦσι τὸν ἄσταχυν τῆς ὁμολογίας. Τὸ ὁμολογεῖν αὐτοὺς Χριστόν, τοῦτο ποιεῖ αὐτοὺς βλαστάνειν τὴν πόαν τῆς πίστεως· τὸ δὲ πάλιν λέγειν αὐτοὺς κτίσμα καὶ ποίημα, τοῦτ' ἔστι τὸ ποιοῦν αὐτῶν δωρὸν μαραί νεσθαι τὸν τῆς πίστεως στάχυν. Τοῖς γὰρ Ελληνικούς δόγμασι τῆς κτισματολατρείας νύττοντες καὶ συμπνί- γοντες τὴν τῆς ἀληθείας λόγον, άκαρπον αὐτὸν καὶ ἄγο τον παντελῶς πίστεως ὀρθῆς ἀποτελοῦσιν. Οἱ δὲ ἐπὶ τὰ πετρώδη, οὗτοί εἰσι Μαραθωνιανοί. Οὐκ εἶπεν ἡ Γραφή, ὅτι, Τὰ μὲν ἔπεσεν ἐπὶ τὴν πέτραν· ἡ γὰρ πέτρα ἦν δ Χριστός· ἀλλ᾽ ἐπὶ τὰ πετρώδη. Ούτε γῇ εἰσιν ἀγαθή οὐ γάρ εἰσιν ὀρθόδοξοι· οὔτε πέτρα εἰσὶν, ἵνα ὑπὸ δι δασκάλων λαξευθέντες τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ οἰκοδομήσωσιν· ἀλλὰ τί; Πωρό; εἰσιν. Εστι τις λίθου φύσις, χώρος ονόματι· οὔτε γῇ ἐστιν, οὔτε λίθος στερέμνιος· ἀπαλος μὲν παρὰ τὸν λίθον, σκληρὸς δὲ παρὰ τὴν γῆν. Τὸ ὁμο λογεῖν αὐτοὺς τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ κατ' ουσίαν ὅμοιον τῷ Πατρί, τοῦτ' ἔστι τὸ ποιοῦν αὐτοὺς ἀπαλωτέρους τυγχά νειν· τὸ ἀρνεῖσθαι αὐτοὺς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τοῦτο αὐτῶν ποιεῖ τὰς καρδίας πεπωρωμένας τυγχάνειν, ούτε τοίνυν γῆ εἰσιν ἀγαθὴ, ἵνα βλαστήσωσιν εὐθαλή, καὶ κατακοσμώντας πίστεως κόσμον· εὔτε πέτρα στερέμ- νιος, ἵνα ἄσειστον καὶ ἀσάλευτον τὴν εἰς τὸν Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα ὁμολογίαν φυλάττωσι. Καὶ δέχονται μὲν τὸν λόγον τοῦτον, [851 ] καὶ βλαστάνουσιν· εὐθέως δὲ αὐτὸν ξηραίνουσι καὶ ψύγουσι, διὰ τὸ μὴ ἔχειν αὐτοὺς τὰς ρίζας τῶν λογισμῶν ἐν τῷ βάθει τοῦ πνεύ ματος. Οὗτοι κἂν ὁμολογῶσι τὸν Χριστὸν εἶναι Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἀρνούμενοι, οὐδὲ τὸν Υἱὸν ἔχουσι, τοῦ ἀποστόλου μοι μαρτυροῦντος καὶ λέγοντος· Εἴ τις πνεῦμα τοῦ Χριστοῦ οὐκ ἔχει, οὗτος οὐκ ἔστιν αὐτοῦ. Τὰ ἄλλα, φησὶν, ἔπεσεν ἐπὶ τὴν τὴν ἀγαθὴν, καὶ ἐδίδου καρπόν, καὶ τὰ μὲν τριάκοντα ἐποίει, τὰ δὲ ἑξήκοντα, τὰ δὲ ἑκατόν. Αὕτη ἐστὶν ἡ γῆ ἡ ἀγαθὴ, ἡ τῶν ὀρθοδόξων καρδία, ἡ ἐκτός οὖσα

773 SPURIA. ἐκεῖ τοὺς δρεπανιστας, εἶδες ἐκεῖ τὴν σταχυοφόρον ἄρουραν, τὴν ἄλω, τὸν βοῦν· μετάβα μοι ἐκεῖθεν τῷ λόγῳ ἐπὶ τὴν ἐκκλησιαστικὴν εὐταξίαν, καὶ ὄψει τῶν προειρημένων τὴν γεωργίαν τῷ μυστηρίῳ τῆς Ἐκ κλησίας. Εξῆλθε, φησὶν, ὁ σπείρων του σπείραι. Τοῦτο γὰρ ἀρτίως ἠκούσαμεν ἐν τῷ εὐαγγελίῳ. Εξε ῆλθε, τίς ; Χριστός, ἀπ᾿ οὐρανοῦ εἰς τὸν κόσμον παραγε νόμενος. Σπορεὺς γὰρ ὁ Χριστὸς, σπέρμα ὁ θεῖος γος, άρουρα ἡ ἀνθρωπότης, βόες οἱ ἀπόστολοι, ἄρα- τρον ὁ σταυρός, ζυγὸς ἡ ὁμόνοια, ζεύγλη ή περισφέρε γουσα τοὺς τῶν ἀποστόλων αὐχένας γλυκεῖα ἀγάπη. Ἐξῆλθεν ὁ σπείρων τοῦ σπείραι. Ἐξῆλθεν ὁ Χρι- στὸς, οὐχ ἵνα θερίσῃ, ἀλλ᾿ ἵνα σπείρῃ· οὔπω γὰρ ἦν τὰ τῆς ἀναστάσεως σπέρματα ἐν ταῖς τῶν ἀνθρώπων καρδίαις κατεσπαρμένα. Εξῆλθεν ὁ σπείρων του σπεῖραι, οὐ σίτον, οὐ κριθάς, οὐ κέγχρον, οὐδ᾽ ἄλλο τι τῶν γηίνων, ἀλλὰ πίστιν εἰς Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἐλπίδα ἀναστάσεως, ἀγάπην εἰς Θεὸν καὶ ἀν θρώπους ἀνυπόκριτον καὶ ἀδιάκριτον. Εξῆλθε σπείρων Χριστὸς ἐκ πατρικῶν λαγόνων, ὁ ὢν ἐν τοῖς κόλποις τοῦ Πατρὸς, καὶ ἧκε πρὸς ἡμᾶς, καθὼς αὐτὸς φάσκων λέγει· Εγὼ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐξῆλθον καὶ ἤκω. Αλλ' ἐξῆλθεν ἐκ τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ μὲν μὴ χωριζόμενος, μεθ' ἡμῶν δὲ τυγχάνων. Εξῆλθεν ὁ σπείρων, ἵνα τὰ ὑπὸ τοῦ διαβόλου ἐπισπαρέντα κακῶς ἐν ταῖς τῶν ἀνθρώπων ψυχαῖς ζιζάνια ἐκριζώσῃ. Πᾶσα γὰρ φυτεία, φησίν, ἦν οὐκ ἐφύτευσεν ὁ Πατήρ μου ὁ οὐράνιος, ἐκρίζων θήσεται. Ἐξῆλθεν ὁ ἥλιος τῆς δικαιοσύνης, ἵνα τὰς φεγγοβόλους αὐτοῦ ἀκτίνας τῆς θεότητος ἐν ταῖς τῶν ἐσκοτισμένων ἀνθρώπων καρδίαις ἐβράνη. Ἐξῆλθεν ὁ ποιμὴν τῶν προβάτων, ἵνα τὸ ἅλας τῆς εὐσεβείας σπεί ρας, νόστιμον τὴν χόρτον του νομικού γράμματος τοῖς προβάτοις ἀρτύσῃ· ἐξῆλθεν ὁ σπείρων, ἔχων τὰ δέκα ζεύγη τῶν βοῶν, ἵνα ποιήσῃ τὸ κεράμιον τὸ ἕν, καὶ σπείρας ἀρτάδας ἐξ, ποιήσῃ μέτρα τρία. Δάλει νῦν, Ησαΐα, μὴ σιώπα. Οὐ γὰρ ἐργώνται δέκα ζεύγη βοών, ποιήσει κεράμιον ἔν. Δέκα ζεύγη βοῶν εἴκοσι βόες εἰσί· δέκα ζεύγη βοῶν λογικὰ τοῦ Χριστοῦ οἱ ἀπόστο λοι τυγχάνουσιν οἱ δώδεκα, καὶ ἑπτὰ οὓς ἐξελέξαντο οἱ ἀπόστολοι. Τίνας τούτους; Στέφανον, Φίλιππον, Πρόχο- ρον, Νικάνορα, Τίμωνα, καὶ Παρμενῶν, καὶ Νικόλαον προσήλυτον Αντιοχέα · καὶ τὸν ἀπὸ Ἱερουσαλὴμ μέχρι τοῦ Ἰλλυρικοῦ γεωργήσαντα τὸν ἀπόστολον. Ταῦτα δέκα ζεύγη τῶν βοῶν εἰς τὴν τῆς ἀνθρωπότητος άρουραν ἐποίησε τὴν εἰς τὸν Ἰησοῦν ὁμολογίαν, τὸν τὸ ἡμέτε- ρον οστράκινον τοῦ σώματος σκεύος ἐνδυσάμενον. Ὅτι δὲ κεράμιον λέγει τὴν ἔνσαρκον τοῦ Χριστοῦ ἐπιδημίαν ὁ θεῖος λόγος, ἄκουε. Ὅτε ἔμελλεν ἀπέρχεσθαι ἐπὶ τὸ πα θεῖν, λέγουσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Ποῦ θέλεις ποιῶν μεν τὸ πάσχα; Ὁ δὲ πρὸς αὐτοὺς, Απέλθετε εἰς τήνδε τὴν πόλιν, καὶ ἀπαντήσει ὑμῖν ἄνθρωπος κερά- μιον ὕδατος βαστάζων, καὶ εἴπατε αὐτῷ· Ο Διδάσκα λος ἡμῶν εἶπε Πρὸς σὲ ποιῶ τὸ πάσχα. Καὶ δείξει ὑμῖν ἀνώγιον ἐστρωμένον, καὶ ἐκεῖ ἡμῖν ἑτοιμάσατε τὸ πάσχα. Τίς δὲ ἐστιν ὁ ἄνθρωπος ὁ φέρων τὸ κερά- μιον τοῦ ὕδατος, ἢ τίς ἡ πόλις εἰς ἦν αὐτοὺς πέμπει, ἢ τί τὸ ἀνώγεον τὸ εστρωμένον, ἀναγκαῖον ζητήσαντας ὑμᾶς καταμαθεῖν. Ο άνθρωπος ὁ βαστάζων τὸ κερά μιὸν τοῦ ὕδατος, Ιωάννης ἐστὶν ὁ πρόδρομος τοῦ Χρι- στοῦ, καταγγέλλων τὸν Ἰησοῦν τὸν τὸ ἡμέτερον κερά- μιον τοῦ σώματος ἐνδυσάμενον, ἔχοντα ἐν ἑαυτῷ τὸ τοῦ βαπτίσματος ύδωρ. Ανώγεων δὲ ἐστρωμένον τὴν εἰς οὐρανούς μετὰ τὴν ἀνάστασιν τοῖς ἁγίοις ἀνάπαυσιν ἐσομένην λέγει. Ἀπέλθετε εἰς τήνδε την πόλιν· μὴ εἰς τὴν παλαιὰν συναγωγὴν τῶν Ἰουδαίων, ὅπου ὁ πατ λαιός νόμος ἐν τοῖς παλαιοῖς ἀσκοῖς ἄξισεν · όξος γὰρ σὺν χολῇ μίξαντες προσήνεγκαν τῷ Κυρίῳ, ἀλλ' ἀπ έλθετε εἰς τὴν καινὴν πόλιν, εἰς τὴν νέαν Ἱερουσαλήμ, όπου ο νέος λόγος, ὅπου ἡ καινὴ τοῦ Πνεύματος χάρις ἐν τοῖς καινοῖς ἀσκοῖς τὸ τῆς πίστεως γλεύκος πηγάζει οὐχ ὅπου τὸ παλαιὸν πάσχα, ἀλλ' ὅπου ἡ καινὴ ἀνάστα σις · οὐχ ὅπου ὁ ἀμνὸς θύεται, ἀλλ' ὅπου ὁ Χριστὸς φύεται · [80] οὐχ ὅπου ἡ παλαιὰ ζύμη, ἀλλ' ὅπου ὁ οὐράνιος ἄρτος ἐπὶ σταυροῦ τελειοῦται. Οὐ γὰρ ἐργών. ται δέκα ζεύγη βοών, ποιήσει κεράμιον ἔν. υπου ἐργάζονται δέκα ζεύγη βοών, τῶν ἀποστόλων (βουσὶ γὰρ ώμοιώθησαν οἱ ἀπόστολοι, ὡς Παύλος ἐμοὶ μαρτυρεί λέγων· Γέγραπται, φησὶν, ἐν τῷ νόμῳ, Οὐ φιμώσεις βιν αλοώντα. Μὴ γύρ, φησί, τῶν βοῶν μέλει τη Θεῷ; Αλλὰ δι' ἡμᾶς λέγει)· ὅπου οὖν ἐργάζονται · 774 οι ταῦτα τὰ δέκα ζεύγη τῶν βοῶν, ποιοῦσι τὴν εἰς τὸν Ἰησοῦν ὁμολογίαν, τὸ κεράμιον τοῦ σώματος ἡμῶν ἐνα δυσάμενον. Καὶ ὁ σπείρων ἀρτάδας ἐξ, ποιήσει μόνον μέτρα τρία. Αρα τοσαύτη αφορία γεωργών γέγονε πώ ποτέ, ώστε σπαρήναι ἀρτάδας ἐξ, ποιήσαι μόνον μέτρα τρία ; 'Αλλὰ ζητήσωμεν τὸν νοῦν τῆς Γραφῆς, ἀγαπ πητοί, εἰσέλθωμεν εἰς τὸ · ἐνδότερον καταπέτασμα του γράμματος, καὶ ἀπαντήσει ἡμῖν ἡ θεία τοῦ Πνεύματος γνώσις. Ο σπείρων ἀρτάδας ἐξ, ποιήσει μέτρα τρία. Εξ ἀρτάσαι εἰσὶν ἢ καινή Διαθήκη . τουτέστιν τέσσαρες εὐαγγελισταί, καὶ Πράξεις, καὶ ἀπόστολοι. Ταύτας τὰς ἐξ ἀρτάδας ὁ σπείρας ἔν τινι ψυχῇ, ποιεῖ τὰ τρία μέτρα τὴν εἰς Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα όμολογίαν. Εξῆλθεν ὁ σπείρων τοῦ σπείραι, οὐ στην αρτοποιῶν, ἀλλὰ πίστιν ζωοποιῶν· οὐ κρι θὰς εἰς τὰς τῶν ἀλόγων τροφάς, ἀλλὰ τροφὰς εἰς τὰς τῶν ἀνθρώπων πνοάς· οὐ κέγχρον ορνεοτρόφον, ἀλλὰ θεῖον λόγον, διάπυρον, κόκκω σινάπεως παρεικαζόμεν νον, σφοδρῶς πρὸς εὐσέβειαν καὶ φρόνησιν τὰς ψυχὰς ἡμῶν ἐκθερμαίνοντα. Ἐξῆλθεν ὁ σπείρων τοῦ σπείραι. καὶ ἃ μὲν ἔπεσε παρὰ τὴν ὁδὸν, καὶ κατεπατήθη, καὶ ἐλθόντα τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατέφαγον αὐτά· ἄλλα έπεσεν ἐπὶ τὰς ἀκάνθας, καὶ συνέπνιξαν αν ἄκανθαι τὴν βλάστην· ἄλλα ἔπεσεν ἐπὶ τὰ πε- ερώδη, καὶ διὰ τὸ μὴ ἔχειν ρίζαν, φυὲν εὐθέως ἐξη ράνθη. Τὰ παρὰ τὴν ὁδόν εἰσιν Αρειανοί, τὰ ἀκανθώδη εἰσὶν Εὐνομιανοί, τὰ ἐπὶ τὰ πετρώδη εἰσὶ Μαραθώνιο. Καὶ κατάμαθε ἀκριβῶς, ἀγαπητέ. Ἐξῆλθεν ὁ σπεί- ρων τοῦ σπεῖραι· καὶ ἃ μὲν ἔπεσε παρὰ τὴν ὀδόν. Οὐκ εἶπεν, Ἐν τῇ ὁδῷ, ἀλλὰ, Παρὰ τὴν ὁδόν. Τις ἐστιν ἡ ὁδὸς, ἢ πάντως ὁ Χριστὸς ὁ λέγων, Εγώ είμι ἡ ὁδὸς καὶ ἡ ἀλήθεια; Τὰ μὲν οὖν παρὰ τὴν ὁδὸν εἰσιν οἱ 'Αρειανοί. Οὐκ εἰσὶν ἐν τῇ ὁδῷ· οὐ γάρ εἰσιν ὀρθό δοξοι· οὐδὲ πάλιν πόρρω τῆς ὁδοῦ, ὡς Έλληνες ή του- δαῖοι, ἀλλὰ παρὰ τὴν ὁδόν· τουτέστι, παρὰ τὸν Χριστὸν. παρὰ τὴν πίστιν τὴν ὀρθήν. Τὸ ὁμολογεῖν αὐτοὺς Χρι στόν, τοῦτ' ἔστι τὸ ποιοῦν αὐτοὺς ἐγγὺς εἶναι τῆς ὁδοῦ · τὸ ἀρνεῖσθαι αὐτοὺς Χριστὸν εἶναι Υἱὸν Θεοῦ, τοῦτ' ἔστι τὸ κωλύον αὐτοὺς μὴ εἶναι ἐν τῇ ὁδῷ. Διὰ τοῦτο κατελθόντα τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ, τουτέστι, τὰ πνευ ματικὰ τῆς πονηρίας συνάγουσι τὸν θεῖον λόγον ἐκ τῶν καρδιῶν αὐτῶν, καὶ παντελῶς κενούς πίστεως ὀρθῆς αὐτοὺς ἀποτελοῦσι. Τὰ δὲ ἀκανθώδη εἰσὶν Ευνομιανοί ἔχουσι γὰρ ἐν ἑαυτοῖς τὰς τῶν βλασφήμων ἀκάνθας· καὶ βλαστάνουσι μὲν τὴν πόαν τῆς πίστεως, οὐ μὴν τε λεσιουργοῦσι τὸν ἄσταχυν τῆς ὁμολογίας. Τὸ ὁμολογεῖν αὐτοὺς Χριστόν, τοῦτο ποιεῖ αὐτοὺς βλαστάνειν τὴν πόαν τῆς πίστεως· τὸ δὲ πάλιν λέγειν αὐτοὺς κτίσμα καὶ ποίημα, τοῦτ' ἔστι τὸ ποιοῦν αὐτῶν δωρὸν μαραί νεσθαι τὸν τῆς πίστεως στάχυν. Τοῖς γὰρ Ελληνικούς δόγμασι τῆς κτισματολατρείας νύττοντες καὶ συμπνί- γοντες τὴν τῆς ἀληθείας λόγον, άκαρπον αὐτὸν καὶ ἄγο τον παντελῶς πίστεως ὀρθῆς ἀποτελοῦσιν. Οἱ δὲ ἐπὶ τὰ πετρώδη, οὗτοί εἰσι Μαραθωνιανοί. Οὐκ εἶπεν ἡ Γραφή, ὅτι, Τὰ μὲν ἔπεσεν ἐπὶ τὴν πέτραν· ἡ γὰρ πέτρα ἦν δ Χριστός· ἀλλ᾽ ἐπὶ τὰ πετρώδη. Ούτε γῇ εἰσιν ἀγαθή οὐ γάρ εἰσιν ὀρθόδοξοι· οὔτε πέτρα εἰσὶν, ἵνα ὑπὸ δι δασκάλων λαξευθέντες τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ οἰκοδομήσωσιν· ἀλλὰ τί; Πωρό; εἰσιν. Εστι τις λίθου φύσις, χώρος ονόματι· οὔτε γῇ ἐστιν, οὔτε λίθος στερέμνιος· ἀπαλος μὲν παρὰ τὸν λίθον, σκληρὸς δὲ παρὰ τὴν γῆν. Τὸ ὁμο λογεῖν αὐτοὺς τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ κατ' ουσίαν ὅμοιον τῷ Πατρί, τοῦτ' ἔστι τὸ ποιοῦν αὐτοὺς ἀπαλωτέρους τυγχά νειν· τὸ ἀρνεῖσθαι αὐτοὺς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τοῦτο αὐτῶν ποιεῖ τὰς καρδίας πεπωρωμένας τυγχάνειν, ούτε τοίνυν γῆ εἰσιν ἀγαθὴ, ἵνα βλαστήσωσιν εὐθαλή, καὶ κατακοσμώντας πίστεως κόσμον· εὔτε πέτρα στερέμ- νιος, ἵνα ἄσειστον καὶ ἀσάλευτον τὴν εἰς τὸν Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα ὁμολογίαν φυλάττωσι. Καὶ δέχονται μὲν τὸν λόγον τοῦτον, [851 ] καὶ βλαστάνουσιν· εὐθέως δὲ αὐτὸν ξηραίνουσι καὶ ψύγουσι, διὰ τὸ μὴ ἔχειν αὐτοὺς τὰς ρίζας τῶν λογισμῶν ἐν τῷ βάθει τοῦ πνεύ ματος. Οὗτοι κἂν ὁμολογῶσι τὸν Χριστὸν εἶναι Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἀρνούμενοι, οὐδὲ τὸν Υἱὸν ἔχουσι, τοῦ ἀποστόλου μοι μαρτυροῦντος καὶ λέγοντος· Εἴ τις πνεῦμα τοῦ Χριστοῦ οὐκ ἔχει, οὗτος οὐκ ἔστιν αὐτοῦ. Τὰ ἄλλα, φησὶν, ἔπεσεν ἐπὶ τὴν τὴν ἀγαθὴν, καὶ ἐδίδου καρπόν, καὶ τὰ μὲν τριάκοντα ἐποίει, τὰ δὲ ἑξήκοντα, τὰ δὲ ἑκατόν. Αὕτη ἐστὶν ἡ γῆ ἡ ἀγαθὴ, ἡ τῶν ὀρθοδόξων καρδία, ἡ ἐκτός οὖσα

775 IN SECUNDUM ADVENTUM DOMINI NOSTRI JESU CHRISTI, ETC. τῶν αἱρετικῶν ἀκανθῶν, ἡ τελείοις διδασκάλοις πονη θεῖσα καὶ οἱονεὶ αὐλακισθεῖσα, καὶ τοὺς τοῦ Εὐαγγελίου λόγους σπέρματα ψυχῆς τυγχάνοντας δεχομένη. Η τοιαύτη καρδία πρώτον βλαστάνει την πόαν τῆς πίσ στεως, εἶτα μηκύνει τὸν στάχυν τῆς ἐλπίδος, εἶτα ὥρι- μον καρπὸν τῆς τελείας ἀγάπης ἀποδείκνυσι. Τούτων τῶν τριῶν καρπῶν τῆς ψυχῆς μέμνηται καὶ ὁ μακάριος Παῦλος λέγων· Πίστις, ἐλπὶς, ἀγάπη. Ὁ πιστεύων ποιεῖ τὰ τριάκοντα, ὁ ἐλπίζων ποιεῖ τὰ ἑξήκοντα, ὁ τελειούμενος ἐν ἀγάπῃ, ποιεῖ τὰ ἑκατόν· ὁ χριόμενος ποιεῖ τὰ τριάκοντα· ὁ κατερχόμενος εἰς τὸ ὕδωρ, ποιεῖ τὰ ἑξήκοντα: ὁ τελειούμενος ἐν τῷ μυστηρίῳ, ποιεῖ τὰ ἑκα τόν. Οὕτως ἐξ ἑνὸς σπέρματος τρισσῶς ἀναφέρει καρπόν· Θεὸν δοξάζει, Ἐκκλησίαν ὑψοί, ἑαυτὸν διασώζει. Οὗτος Τριάδος ἀγαθῆς κομιείται μισθούς· πνεύματι συνιών, ψυχῇ προορῶν, σώματι ὑπομένων. Οὗτος τρισσῶς εὐλογεῖ ται· ἐπὶ γῆς δοξάζεται, ἐκ νεκρῶν ἀνίσταται, ἐν οὐρανοῖς ἀναπαύεται. Ο τοιοῦτος ἐν τρισὶ τάξεσιν ὑπερεχού- σαις σεμνύνεται· τριάκοντα, ὡς ἐν οὐρανοῖς· ἐξήχοντα, ὡς ἐν ἀγγέλοις· ἑκατὸν, ὡς παρὰ Θεῷ. Ο τοιοῦτος πραῦς ἐστιν, ἡσύχιος, ταπεινόφρων, ἐλεήμων, συμπαθής, Εἰς τὴν δευτέραν παρουσίαν τοῦ Κυρίου Μετὰ τὴν ἀνάληψιν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς τοὺς οὐρανοὺς, καὶ τῶν μαθητῶν ἀτενιζόντων εἰς τὸν οὐρανὸν, Ἰδοὺ ὤφθη αὐτοῖς ἄγγελος Κυρίου λέγων· Τι ἑστήκατε ἐμβλέποντες εἰς τὸν οὐρανόν; οὗτος ὁ Ἰησοῦς ὁ ἀναληφθεὶς ἀφ' ὑμῶν εἰς τὸν οὐρανὸν, αὐτὸς πάλιν ἐλεύσεται εἰς τὸν τόπον τοῦ τον, δν τρόπον ἐθεάσασθε αὐτὸν πορευόμενον εἰς τὸν οὐρανόν. [832] Καὶ δεῦρο, ἀγαπητοί, ἀπαγγελῶ ὑμῖν ὁποία ἔσται ἡ παρουσία αὐτοῦ ἡ δευτέρα, ἡ φοβερὰ καὶ φριχτή, ἡ ἐλέγχουσα πᾶσαν πνοήν. Φανήσεται γὰρ πρῶτον τὸ σημεῖον τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου, ἐφ᾽ ᾧ ἐσταύ ρωσαν αὐτὸν Ἰουδαῖοι, βασταζόμενον ὑπὸ ἁγίων ἀγγέ- Σων καὶ λάμποντα ὡς ἀστραπὴν· καὶ ἔμπροσθεν αὐτοῦ σαλπίζων Μιχαὴλ ὁ ἀρχάγγελος, καὶ ἐξυπνίζων τοὺς κεκοιμημένους ἀπὸ Ἀδάμ ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶ νος. Καὶ ἀναστήσονται οἱ νεκροί, ὡς ἐξ ὕπνου, ἐκ τῶν μνημείων· ὡς εἶπεν ὁ ἀπόστολος Παῦλος, ὅτι Σαλπίσει, καὶ οἱ νεκροὶ ἐν Χριστῷ ἀναστήσονται ἄφθαρτοι, ἐν ἀτόμῳ, ἐν ριπῇ ὀφθαλμοῦ, ἐν τῇ ἐσχάτη σάλπιγ- γι. Καὶ συλλέξουσιν οἱ ἄγγελοι τοὺς ἀνθρώπους ἐκ τῶν τεσσάρων περάτων τῆς οἰκουμένης, ἐν τῇ κοιλά- δὲ τοῦ κλαυθμώνος. Σεισθήσεται δὲ ἡ κοιλὰς ἐκείνη, καὶ ἀποκαλυφθήσεται τὰ κριτήρια· ποταμὸς πυρός, γέ- μων τε σκώληκος ἀκοιμήτου, ἄγγελοι πικροὶ καὶ ἀνελεή μονες, καὶ ἑκάστου τὰ ἔργα περιστάντα κύκλῳ, ἐλέγω χοντα τὸν ἁμαρτωλόν. Αλλαγήσονται τοίνυν οἱ οὐρα ναι και η γη κενή γενήσεται, καὶ ἡ δόξα τῶν πάντων ὡς σκιὰ παρέρχεται· πλοῦτος καὶ τὰ πάντα παρ- έρχονται, ἐκλείπουσιν ὡσεὶ καπνὸς, ὁπότε καὶ οἱ ἀστέ ρες ὡς φύλλα πεσοῦνται ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, καὶ οὐδεὶς οὐ δενὶ παραστήσεται, ἢ βοηθήσεται παρά τινος, οὐ πατήρ υἱὸν, οὐ μήτηρ θυγατέρα, οὐκ ἀδελφὸς ἀδελφὸν, οὐ φίλος φίλον, οὐ δεσπότης δοῦλον, οὐ δοῦλος δεσπότην, οὐ πλοῦτος, οὐκ ἄργυρος, οὐ χρυσός, οὐδὲ ἱματισμὸς πολυ- τελὴς, οὐκ οἰκίαι χρυσόροφοι, ἀλλὰ γυμνὰ τὰ ἔργα ἑκάστου, εἴτε καλά, είτε κακά· καὶ ἀνοίγονται οἱ οὐρα- νοί, καὶ ἰδοὺ ὁ γιὸς τοῦ Θεοῦ ἐρχόμενος ἐπὶ νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ μετὰ δυνάμεως καὶ δόξης πολλής, κατέρχε- ται εἰς Ἱερουσαλὴμ ἐπουράνιος, καὶ Σιὼν ἀκατάληπτος καὶ τίθενται δώδεκα θρόνοι τῶν δώδεκα ἀποστόλων καὶ μαθητῶν αὐτοῦ· καὶ ἰδοὺ αὐτὸς ὡς ἀστραπὴ φαίνουσα ἀπὸ ἀνατολῶν μέχρι δυσμῶν, καὶ ἐκ τοῦ φόβου καὶ τῆς ἀπειλῆς αὐτοῦ οἱ οὐρανοὶ εἰλίσσονται ὡς βιβλίον. Τότε πᾶσα ἡ γῆ κλονηθήσεται, όρη καπνισθήσονται, ποτα μοὶ πυρὸς ἕτοιμοι τοῦ ὑποδέξασθαι τοὺς ἁμαρτωλούς, σκώληκες κεχηνότες ὡς δράκοντες διψώντες τὰ τῶν ἁμαρτωλῶν ἀνθρώπων αἵματα, ἀκαταπαύστως πάντες κολάζονται. Το σκότος ἐκεῖνο φέγγος οὐκ ἔχει. Προστ έχετε οὖν, ἀδελφοί, τὴν ἡμέραν ἐκείνην τὴν φοβεράν καὶ μεγάλην καὶ ἐπιφανή. Καὶ γὰρ ἄγγελοι οἱ μηδὲν ἡμαρτηκότες τρέμουσι τὴν ἡμέραν ἐκείνην· ποταπός οὖν τρόμος λήψεται τοὺς ἁμαρτωλοὺς ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ τῇ φοβέρα καὶ φρικτῇ; Τότε ἔσται ὁ πικρὸς κλαυθμὸς, καὶ ὁ βρυγμὲς τῶν ὀδόντων. Καὶ μή τις νομίσῃ ὡς ἐν ἐκστάσει εἶναι τὴν κρίσιν ἐκείνη». Πολ- λοὺς γὰρ οἶδα λέγοντας, ὅτι ὥσπερ ἐν ὕπαν τις ὑπάρ· 776 δίκαιος, κόσμου ξένος, βίου ἀλλότριος, εἰκόνι μόνη φαι νόμενος ἐπὶ τῆς γῆς, καρδίᾳ δὲ καὶ πράξεσιν ἐν οὐρα νοῖς αὐλιζόμενος. Αλλοι δέ τινες τῶν αἱρετιζόντων, κατὰ τὴν ἑαυτῶν ἀγνώμονα γνώμην, κλίμακα βλασφη μίας τοῖς λόγοις λεπτουργοῦσι· τί λέγοντες; Ἡ εἰς τὸ Πνεῦμα πίστις ποιεῖ τὰ τριάκοντα· ἡ εἰς τὸν Υἱὸν ποιεῖ τὰ ἑξήκοντα· ἡ εἰς τὸν Πατέρα ποιεῖ τὰ ἑκατόν· ἀγνοοῦντες ὅτι ὡς βούλονται σμικρῦναι, τὸ Πνεῦμα τὸ άγιον μεγαλύνουσι. Προτάττουσι γὰρ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ τὸ Πνεῦμα, λέγοντες· Ο εἰς τὸ Πνεῦμα πιστεύων, ποιεῖ τὰ τριάκοντα· καὶ πρῶτον προτάττουσι τοῦ Πατρὸς τὸ Πνεῦμα, εἶτα τὸν Υἱόν, εἶτα τὸν Πατέρα. Ἡμεῖς δὲ τὰ ἐναντία αὐτοῖς φρονοῦντες, τὸ ἐναντίον λέγομεν. Ο γὰρ πιστεύων, οὐκ εἰς τὸ Πνεῦμα πρώτον πιστεύει, ἀλλ' εἰς τὸν Πατέρα· ὁ πιστεύων εἰς τὸν Πατέρα, ποιεί τὰ τριάκοντα· ὁ προσλαμβάνων εἰς τὸν Υἱόν, διπλα- σιάζει τὸν ἀριθμὸν, καὶ ποιεῖ τὰ ἑξήκοντα· ὁ καὶ ἐνδυ σάμενος τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τὴν ἑκατοντάδα ἐπλήρει σεν, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν· ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ περὶ ἐλεημοσύνης. χων κολάζεται, οὕτως ἔσται καὶ ἡ κρίσις ἐκείνη. Μη πλανάσθε, ὦ ἄνθρωποι· ὁ γὰρ ἐν ὕπνῳ κολαζόμενος φαντάζεται μόνον, τὸ δὲ σῶμα καὶ ἡ ψυχὴ ἐπὶ τῆς κλίνης ἀναπαύεται· ἐπὶ δὲ τῆς ἡμέρας εκείνης οὐκ ἔστιν ἀποχωρισθῆναι τὸ σῶμα τῆς ψυχῆς, ἀλλ᾽ ἅμα παρίστανται τῷ φοβερῷ κριτηρίῳ ἐκείνῳ, ὅπου απ βίβλοι τῶν πράξεων ανεωγμένοι εἰσὶν, ὁ δικαστής ἀπροσωπόληπτος, καὶ κριτήριον ἀπαράλλακτον, καὶ ἀπὸ πολλῆς δόξης πάντας ἐπ' ὀνόματι καλέσει εἰς τὴν δίκην, καὶ πάντες γυμνοί παραστησόμεθα. Οὐκ ἔστιν ἐκεῖ ῥητορικὴ λέξις νικῶσα τὸ δίκαιον, οὐκ ἔστι γλώσ της πολυλογία, ἀλλ' ἔργων δοκιμή : οὐκ ἔστιν ἐκεῖ δώρων χρεία, οὐδὲ συνηγόρων, ἀλλὰ πάντες τὰ ἴδια φορτία βαστάζουσιν. Ἐκεῖ γῆρας οὐ πιστεύεται, περ ριφάνεια οὐ φαίνεται, εὐγένεια σωμάτων οὐ ζητεῖται· ἐκεῖ κάλλος προσώπων οὐ δυσωπεῖ τὸν κριτὴν, ἀλλ ἀξίωμα παρθενίας καὶ τῶν λοιπῶν ἀρετῶν δυσωπεί τὸν κριτὴν τὸν ἐκ Παρθένου τεχθέντα· ἐκεῖ μέγας καὶ μικρός ἴσα κρίνονται. Πολλάκις δὲ καὶ εἰς τὴν δίκην ἐκείνην κατακρίνουσι τὰ τέκνα τοὺς γονεῖς. Ἐὰν γὰρ γεννήσης τέκνα, καὶ τὴν ἰσότητα ἐν ἀμφοτέροις οὐ φυ λάξης, ἀλλὰ τὸν ἕνα πλουτίσης, τὸν δὲ ἕτερον μισῇς, τότε δώσεις δίκην. Τότε καὶ δοῦλος πρὸ δεσπότου ίστα ται ἐν παῤῥησίᾳ, καὶ δούλη πρὸ δεσποίνης, καὶ μαθη της πρὸ διδασκάλου. Πάντες γὰρ οὗτοι δικάζονται ἐν τῷ φοβερῷ δικαστηρίῳ, τέκνα μετά γονέων, γυναίκες μετὰ ἀνδρῶν, καὶ ἑκάστου τὰ ἔργα φανερά γίνονται. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ εὐλογημένος Παῦλος ὁ ἀπόστολος ταῦτα εἰδὼς, τὰ πάντα τοῖς πᾶσι παρήγγειλε, λέγων· Τα τέκνα, ὑπακούετε τοῖς γονεῦσιν ἐν Κυρίῳ· καὶ οἱ γονεῖς, μὴ παροργίζετε τὰ τέκνα ὑμῶν. Οἱ δοῦλοι, ὑπακούστε τοῖς κυρίοις ὑμῶν· καὶ οἱ δεσπόται, τὴν Ισότητα φυλάξατε ἐπὶ τοῖς δούλοις ὑμῶν. Οἱ ἄν δρες, ἀγαπάτε τὰς γυναῖκας ὑμῶν, καὶ γυναῖκες, φοβεῖσθε τοὺς ἄνδρας ὑμῶν· ἵνα πάντες ἀκατακρίτως παραστησώμεθα τῷ βήματι τῷ φρικτῷ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ. Φρίξωμεν οὖν τὴν 1833] ἡμέραν ἐκείνην, ἐν ᾗ μέλλει χωρίζειν ὁ ποιμὴν τὰ πρόβατα ἀπὸ τῶν ἐρίφων, καὶ στήσει τὰ μὲν πρό βατα ἐκ δεξιῶν, τὰ δὲ ἐρίφια ἐξ εὐωνύμων. Τότε ἐρεῖ ὁ βασιλεὺς τοῖς ἐκ δεξιῶν· Δεῦτε, οἱ εὐλογημένοι του Πατρός μου, κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου. Εννόησον τὴν χαρὰν ἐκείνην, καὶ παῤῥησίαν τὴν ἐπὶ τῶν ἀγγέ λων καὶ προφητῶν καὶ ἀποστόλων. Επείνασα γὰρ, καὶ ἐδώκατέ μοι φαγεῖν· ἐδίψησα, καὶ ἐποτίσατέ με, καὶ τὰ ἑξῆς. Δεῦτε, οἱ εὐλογημένοι τοῦ Πατρός μου, απολά μετε ἀντὶ τῶν ἐπιγείων τα ἐπουράνια, ἀντὶ τῶν φθαρ τῶν τὰ ἄφθαρτα, ἀντὶ τῶν προσκαίρων τα αιώνια. ημά τιόν με περιεβάλλετε, ἐγὼ δὲ περιτίθεμαι ὑμῖν δόξαν αἰώνιον· ἄρτον μοι ἐδώκατε, ἐγὼ δὲ τροφὴν παραδείσου ὑμῖν δωρούμα:· ἐν ἐκλογαῖς καὶ καρποφορίαις ἡμῖν ἐκαρποφορήσατε, ἐγὼ δὲ ὑμᾶς τῶν ἁγίων συμμετόχους ποιήσω· ψυχρού ύδατός με εποτίσατε, ἐγὼ δὲ ὑμᾶς εἰς τὸν παράδεισον εἰσαγάγω. ᾿Αδελφέ, ὅταν ταῦτα ἀκούῃς, τί ἀναμένεις, τί ἐκδέχῃ δοῦναι τὰ σὰ τοῖς χρήζουσι

775 IN SECUNDUM ADVENTUM DOMINI NOSTRI JESU CHRISTI, ETC. τῶν αἱρετικῶν ἀκανθῶν, ἡ τελείοις διδασκάλοις πονη θεῖσα καὶ οἱονεὶ αὐλακισθεῖσα, καὶ τοὺς τοῦ Εὐαγγελίου λόγους σπέρματα ψυχῆς τυγχάνοντας δεχομένη. Η τοιαύτη καρδία πρώτον βλαστάνει την πόαν τῆς πίσ στεως, εἶτα μηκύνει τὸν στάχυν τῆς ἐλπίδος, εἶτα ὥρι- μον καρπὸν τῆς τελείας ἀγάπης ἀποδείκνυσι. Τούτων τῶν τριῶν καρπῶν τῆς ψυχῆς μέμνηται καὶ ὁ μακάριος Παῦλος λέγων· Πίστις, ἐλπὶς, ἀγάπη. Ὁ πιστεύων ποιεῖ τὰ τριάκοντα, ὁ ἐλπίζων ποιεῖ τὰ ἑξήκοντα, ὁ τελειούμενος ἐν ἀγάπῃ, ποιεῖ τὰ ἑκατόν· ὁ χριόμενος ποιεῖ τὰ τριάκοντα· ὁ κατερχόμενος εἰς τὸ ὕδωρ, ποιεῖ τὰ ἑξήκοντα: ὁ τελειούμενος ἐν τῷ μυστηρίῳ, ποιεῖ τὰ ἑκα τόν. Οὕτως ἐξ ἑνὸς σπέρματος τρισσῶς ἀναφέρει καρπόν· Θεὸν δοξάζει, Ἐκκλησίαν ὑψοί, ἑαυτὸν διασώζει. Οὗτος Τριάδος ἀγαθῆς κομιείται μισθούς· πνεύματι συνιών, ψυχῇ προορῶν, σώματι ὑπομένων. Οὗτος τρισσῶς εὐλογεῖ ται· ἐπὶ γῆς δοξάζεται, ἐκ νεκρῶν ἀνίσταται, ἐν οὐρανοῖς ἀναπαύεται. Ο τοιοῦτος ἐν τρισὶ τάξεσιν ὑπερεχού- σαις σεμνύνεται· τριάκοντα, ὡς ἐν οὐρανοῖς· ἐξήχοντα, ὡς ἐν ἀγγέλοις· ἑκατὸν, ὡς παρὰ Θεῷ. Ο τοιοῦτος πραῦς ἐστιν, ἡσύχιος, ταπεινόφρων, ἐλεήμων, συμπαθής, Εἰς τὴν δευτέραν παρουσίαν τοῦ Κυρίου Μετὰ τὴν ἀνάληψιν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς τοὺς οὐρανοὺς, καὶ τῶν μαθητῶν ἀτενιζόντων εἰς τὸν οὐρανὸν, Ἰδοὺ ὤφθη αὐτοῖς ἄγγελος Κυρίου λέγων· Τι ἑστήκατε ἐμβλέποντες εἰς τὸν οὐρανόν; οὗτος ὁ Ἰησοῦς ὁ ἀναληφθεὶς ἀφ' ὑμῶν εἰς τὸν οὐρανὸν, αὐτὸς πάλιν ἐλεύσεται εἰς τὸν τόπον τοῦ τον, δν τρόπον ἐθεάσασθε αὐτὸν πορευόμενον εἰς τὸν οὐρανόν. [832] Καὶ δεῦρο, ἀγαπητοί, ἀπαγγελῶ ὑμῖν ὁποία ἔσται ἡ παρουσία αὐτοῦ ἡ δευτέρα, ἡ φοβερὰ καὶ φριχτή, ἡ ἐλέγχουσα πᾶσαν πνοήν. Φανήσεται γὰρ πρῶτον τὸ σημεῖον τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου, ἐφ᾽ ᾧ ἐσταύ ρωσαν αὐτὸν Ἰουδαῖοι, βασταζόμενον ὑπὸ ἁγίων ἀγγέ- Σων καὶ λάμποντα ὡς ἀστραπὴν· καὶ ἔμπροσθεν αὐτοῦ σαλπίζων Μιχαὴλ ὁ ἀρχάγγελος, καὶ ἐξυπνίζων τοὺς κεκοιμημένους ἀπὸ Ἀδάμ ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶ νος. Καὶ ἀναστήσονται οἱ νεκροί, ὡς ἐξ ὕπνου, ἐκ τῶν μνημείων· ὡς εἶπεν ὁ ἀπόστολος Παῦλος, ὅτι Σαλπίσει, καὶ οἱ νεκροὶ ἐν Χριστῷ ἀναστήσονται ἄφθαρτοι, ἐν ἀτόμῳ, ἐν ριπῇ ὀφθαλμοῦ, ἐν τῇ ἐσχάτη σάλπιγ- γι. Καὶ συλλέξουσιν οἱ ἄγγελοι τοὺς ἀνθρώπους ἐκ τῶν τεσσάρων περάτων τῆς οἰκουμένης, ἐν τῇ κοιλά- δὲ τοῦ κλαυθμώνος. Σεισθήσεται δὲ ἡ κοιλὰς ἐκείνη, καὶ ἀποκαλυφθήσεται τὰ κριτήρια· ποταμὸς πυρός, γέ- μων τε σκώληκος ἀκοιμήτου, ἄγγελοι πικροὶ καὶ ἀνελεή μονες, καὶ ἑκάστου τὰ ἔργα περιστάντα κύκλῳ, ἐλέγω χοντα τὸν ἁμαρτωλόν. Αλλαγήσονται τοίνυν οἱ οὐρα ναι και η γη κενή γενήσεται, καὶ ἡ δόξα τῶν πάντων ὡς σκιὰ παρέρχεται· πλοῦτος καὶ τὰ πάντα παρ- έρχονται, ἐκλείπουσιν ὡσεὶ καπνὸς, ὁπότε καὶ οἱ ἀστέ ρες ὡς φύλλα πεσοῦνται ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, καὶ οὐδεὶς οὐ δενὶ παραστήσεται, ἢ βοηθήσεται παρά τινος, οὐ πατήρ υἱὸν, οὐ μήτηρ θυγατέρα, οὐκ ἀδελφὸς ἀδελφὸν, οὐ φίλος φίλον, οὐ δεσπότης δοῦλον, οὐ δοῦλος δεσπότην, οὐ πλοῦτος, οὐκ ἄργυρος, οὐ χρυσός, οὐδὲ ἱματισμὸς πολυ- τελὴς, οὐκ οἰκίαι χρυσόροφοι, ἀλλὰ γυμνὰ τὰ ἔργα ἑκάστου, εἴτε καλά, είτε κακά· καὶ ἀνοίγονται οἱ οὐρα- νοί, καὶ ἰδοὺ ὁ γιὸς τοῦ Θεοῦ ἐρχόμενος ἐπὶ νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ μετὰ δυνάμεως καὶ δόξης πολλής, κατέρχε- ται εἰς Ἱερουσαλὴμ ἐπουράνιος, καὶ Σιὼν ἀκατάληπτος καὶ τίθενται δώδεκα θρόνοι τῶν δώδεκα ἀποστόλων καὶ μαθητῶν αὐτοῦ· καὶ ἰδοὺ αὐτὸς ὡς ἀστραπὴ φαίνουσα ἀπὸ ἀνατολῶν μέχρι δυσμῶν, καὶ ἐκ τοῦ φόβου καὶ τῆς ἀπειλῆς αὐτοῦ οἱ οὐρανοὶ εἰλίσσονται ὡς βιβλίον. Τότε πᾶσα ἡ γῆ κλονηθήσεται, όρη καπνισθήσονται, ποτα μοὶ πυρὸς ἕτοιμοι τοῦ ὑποδέξασθαι τοὺς ἁμαρτωλούς, σκώληκες κεχηνότες ὡς δράκοντες διψώντες τὰ τῶν ἁμαρτωλῶν ἀνθρώπων αἵματα, ἀκαταπαύστως πάντες κολάζονται. Το σκότος ἐκεῖνο φέγγος οὐκ ἔχει. Προστ έχετε οὖν, ἀδελφοί, τὴν ἡμέραν ἐκείνην τὴν φοβεράν καὶ μεγάλην καὶ ἐπιφανή. Καὶ γὰρ ἄγγελοι οἱ μηδὲν ἡμαρτηκότες τρέμουσι τὴν ἡμέραν ἐκείνην· ποταπός οὖν τρόμος λήψεται τοὺς ἁμαρτωλοὺς ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ τῇ φοβέρα καὶ φρικτῇ; Τότε ἔσται ὁ πικρὸς κλαυθμὸς, καὶ ὁ βρυγμὲς τῶν ὀδόντων. Καὶ μή τις νομίσῃ ὡς ἐν ἐκστάσει εἶναι τὴν κρίσιν ἐκείνη». Πολ- λοὺς γὰρ οἶδα λέγοντας, ὅτι ὥσπερ ἐν ὕπαν τις ὑπάρ· 776 δίκαιος, κόσμου ξένος, βίου ἀλλότριος, εἰκόνι μόνη φαι νόμενος ἐπὶ τῆς γῆς, καρδίᾳ δὲ καὶ πράξεσιν ἐν οὐρα νοῖς αὐλιζόμενος. Αλλοι δέ τινες τῶν αἱρετιζόντων, κατὰ τὴν ἑαυτῶν ἀγνώμονα γνώμην, κλίμακα βλασφη μίας τοῖς λόγοις λεπτουργοῦσι· τί λέγοντες; Ἡ εἰς τὸ Πνεῦμα πίστις ποιεῖ τὰ τριάκοντα· ἡ εἰς τὸν Υἱὸν ποιεῖ τὰ ἑξήκοντα· ἡ εἰς τὸν Πατέρα ποιεῖ τὰ ἑκατόν· ἀγνοοῦντες ὅτι ὡς βούλονται σμικρῦναι, τὸ Πνεῦμα τὸ άγιον μεγαλύνουσι. Προτάττουσι γὰρ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ τὸ Πνεῦμα, λέγοντες· Ο εἰς τὸ Πνεῦμα πιστεύων, ποιεῖ τὰ τριάκοντα· καὶ πρῶτον προτάττουσι τοῦ Πατρὸς τὸ Πνεῦμα, εἶτα τὸν Υἱόν, εἶτα τὸν Πατέρα. Ἡμεῖς δὲ τὰ ἐναντία αὐτοῖς φρονοῦντες, τὸ ἐναντίον λέγομεν. Ο γὰρ πιστεύων, οὐκ εἰς τὸ Πνεῦμα πρώτον πιστεύει, ἀλλ' εἰς τὸν Πατέρα· ὁ πιστεύων εἰς τὸν Πατέρα, ποιεί τὰ τριάκοντα· ὁ προσλαμβάνων εἰς τὸν Υἱόν, διπλα- σιάζει τὸν ἀριθμὸν, καὶ ποιεῖ τὰ ἑξήκοντα· ὁ καὶ ἐνδυ σάμενος τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τὴν ἑκατοντάδα ἐπλήρει σεν, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν· ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ περὶ ἐλεημοσύνης. χων κολάζεται, οὕτως ἔσται καὶ ἡ κρίσις ἐκείνη. Μη πλανάσθε, ὦ ἄνθρωποι· ὁ γὰρ ἐν ὕπνῳ κολαζόμενος φαντάζεται μόνον, τὸ δὲ σῶμα καὶ ἡ ψυχὴ ἐπὶ τῆς κλίνης ἀναπαύεται· ἐπὶ δὲ τῆς ἡμέρας εκείνης οὐκ ἔστιν ἀποχωρισθῆναι τὸ σῶμα τῆς ψυχῆς, ἀλλ᾽ ἅμα παρίστανται τῷ φοβερῷ κριτηρίῳ ἐκείνῳ, ὅπου απ βίβλοι τῶν πράξεων ανεωγμένοι εἰσὶν, ὁ δικαστής ἀπροσωπόληπτος, καὶ κριτήριον ἀπαράλλακτον, καὶ ἀπὸ πολλῆς δόξης πάντας ἐπ' ὀνόματι καλέσει εἰς τὴν δίκην, καὶ πάντες γυμνοί παραστησόμεθα. Οὐκ ἔστιν ἐκεῖ ῥητορικὴ λέξις νικῶσα τὸ δίκαιον, οὐκ ἔστι γλώσ της πολυλογία, ἀλλ' ἔργων δοκιμή : οὐκ ἔστιν ἐκεῖ δώρων χρεία, οὐδὲ συνηγόρων, ἀλλὰ πάντες τὰ ἴδια φορτία βαστάζουσιν. Ἐκεῖ γῆρας οὐ πιστεύεται, περ ριφάνεια οὐ φαίνεται, εὐγένεια σωμάτων οὐ ζητεῖται· ἐκεῖ κάλλος προσώπων οὐ δυσωπεῖ τὸν κριτὴν, ἀλλ ἀξίωμα παρθενίας καὶ τῶν λοιπῶν ἀρετῶν δυσωπεί τὸν κριτὴν τὸν ἐκ Παρθένου τεχθέντα· ἐκεῖ μέγας καὶ μικρός ἴσα κρίνονται. Πολλάκις δὲ καὶ εἰς τὴν δίκην ἐκείνην κατακρίνουσι τὰ τέκνα τοὺς γονεῖς. Ἐὰν γὰρ γεννήσης τέκνα, καὶ τὴν ἰσότητα ἐν ἀμφοτέροις οὐ φυ λάξης, ἀλλὰ τὸν ἕνα πλουτίσης, τὸν δὲ ἕτερον μισῇς, τότε δώσεις δίκην. Τότε καὶ δοῦλος πρὸ δεσπότου ίστα ται ἐν παῤῥησίᾳ, καὶ δούλη πρὸ δεσποίνης, καὶ μαθη της πρὸ διδασκάλου. Πάντες γὰρ οὗτοι δικάζονται ἐν τῷ φοβερῷ δικαστηρίῳ, τέκνα μετά γονέων, γυναίκες μετὰ ἀνδρῶν, καὶ ἑκάστου τὰ ἔργα φανερά γίνονται. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ εὐλογημένος Παῦλος ὁ ἀπόστολος ταῦτα εἰδὼς, τὰ πάντα τοῖς πᾶσι παρήγγειλε, λέγων· Τα τέκνα, ὑπακούετε τοῖς γονεῦσιν ἐν Κυρίῳ· καὶ οἱ γονεῖς, μὴ παροργίζετε τὰ τέκνα ὑμῶν. Οἱ δοῦλοι, ὑπακούστε τοῖς κυρίοις ὑμῶν· καὶ οἱ δεσπόται, τὴν Ισότητα φυλάξατε ἐπὶ τοῖς δούλοις ὑμῶν. Οἱ ἄν δρες, ἀγαπάτε τὰς γυναῖκας ὑμῶν, καὶ γυναῖκες, φοβεῖσθε τοὺς ἄνδρας ὑμῶν· ἵνα πάντες ἀκατακρίτως παραστησώμεθα τῷ βήματι τῷ φρικτῷ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ. Φρίξωμεν οὖν τὴν 1833] ἡμέραν ἐκείνην, ἐν ᾗ μέλλει χωρίζειν ὁ ποιμὴν τὰ πρόβατα ἀπὸ τῶν ἐρίφων, καὶ στήσει τὰ μὲν πρό βατα ἐκ δεξιῶν, τὰ δὲ ἐρίφια ἐξ εὐωνύμων. Τότε ἐρεῖ ὁ βασιλεὺς τοῖς ἐκ δεξιῶν· Δεῦτε, οἱ εὐλογημένοι του Πατρός μου, κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου. Εννόησον τὴν χαρὰν ἐκείνην, καὶ παῤῥησίαν τὴν ἐπὶ τῶν ἀγγέ λων καὶ προφητῶν καὶ ἀποστόλων. Επείνασα γὰρ, καὶ ἐδώκατέ μοι φαγεῖν· ἐδίψησα, καὶ ἐποτίσατέ με, καὶ τὰ ἑξῆς. Δεῦτε, οἱ εὐλογημένοι τοῦ Πατρός μου, απολά μετε ἀντὶ τῶν ἐπιγείων τα ἐπουράνια, ἀντὶ τῶν φθαρ τῶν τὰ ἄφθαρτα, ἀντὶ τῶν προσκαίρων τα αιώνια. ημά τιόν με περιεβάλλετε, ἐγὼ δὲ περιτίθεμαι ὑμῖν δόξαν αἰώνιον· ἄρτον μοι ἐδώκατε, ἐγὼ δὲ τροφὴν παραδείσου ὑμῖν δωρούμα:· ἐν ἐκλογαῖς καὶ καρποφορίαις ἡμῖν ἐκαρποφορήσατε, ἐγὼ δὲ ὑμᾶς τῶν ἁγίων συμμετόχους ποιήσω· ψυχρού ύδατός με εποτίσατε, ἐγὼ δὲ ὑμᾶς εἰς τὸν παράδεισον εἰσαγάγω. ᾿Αδελφέ, ὅταν ταῦτα ἀκούῃς, τί ἀναμένεις, τί ἐκδέχῃ δοῦναι τὰ σὰ τοῖς χρήζουσι