787 • DE JEJUNIO. τὰ ἀργυροῦν ἔχημα ; ή καλαμὶς ή χρυσή ; Ορος οὐκ ἀεὶ, ταῦτα ἔχειν τὸν ύπαρχον, καὶ οὐδέποτε τὸν αὐτὸν ἀεὶ, ἀλλὰ πρὸς ὀλίγον ἕκαστον. Ὡς γὰρ ἡ κλίνη τῆς ἐκφορᾶς ἄλλα τε άλλα δέχεται σώματα· οὕτω καὶ τῶν ἐν ἀρχαῖς τὰ σύμβολα τους χρωμένους ἀμείβει. Εν τεῦθεν ὁ ᾿Απόστολος ἡμῖν ἐβόα πλείστας φωνὰς ταύτης τῆς διανοίας παιδευτικάς. Παράγει γὰρ τὸ σχῆμα τοῦ κόσμου τούτου· καὶ τὸν ὡς μηδὲν ἔχοντες, καὶ πάντα κατέχοντες· καὶ τὸ, Οἱ χρώμενοι, ὡς μὴ παρ ραχρώμενοι. Πάντα γὰρ ταῦτα πρὸς ἕνα τείνει σκοπόν ὅτι προσήκει ὡς ἐφημέρους ἡμᾶς διαζῇν, ἀναμένονται, ἀεὶ τῆς ἐξόδου τὸ σύνθημα. Καὶ ἵνα μάθῃς ἀκριβῶς, ὅτι νόμοις ὑπόκεισαι, καὶ καθώς σε προσήκει ζῆν ἀκρι- βῶς, ἀπὸ σαυτοῦ πρῶτον κατανόησαν, ὅτι καὶ ἡ ψυχή σου πανταχόθεν τοῖς τῆς ἀρετῆς ὑπόκειται παραγγέλ μασιν, οὐδὲ σαυτοῦ κύριος εἶ, ἀλλὰ προσήκει σε οίκου νομεῖν καὶ λόγον καὶ πράξιν καὶ πᾶν τῆς ζωῆς του κίνημα. Ελαβες σῶμα παρὰ τοῦ κτίσαντός σε, πέντε αἰσθήσεσιν εἰς τὰς τῆς ζωῆς χρείας οικονομούμενον. Εἰσὶ δὲ οὐδὲ αὗται ελεύθεραι καὶ αὐτόνομοι, ἀλλ᾽ ἐκά- στη δούλη ὑπὸ νόμον ἐστί. Καὶ πρῶτος ἀκούει ὀφθαλ μός. Βλέπε, φησί, καὶ θεώρει, & βλέπειν καλόν· ἥλιον πᾶσαν τὴν οἰκουμένην φωτίζοντα, σελήνην τὸ σκυθρω τὸν καὶ ζοφώδες τῆς νυκτὸς καταυγάζουσαν, τοὺς ἄλ- λους ἀστέρας, οὐ πολὺ δή, οὐδὲ αὔταρκες ἡμῖν τὸ παρ' ἑαυτῶν φῶς χορηγούντας, πλὴν τὸ κάλλος ὁ ἔλαχον ἀποστίλβοντας· θεώρει την παντοδαποῖς ἄνθεσι καὶ βοτάναις κομῶσαν, θάλασσαν ἡπλωμένην ὡς πεδίου, ὅταν εἰς καθαραν γαλήνην παγῇ. Εἰς ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα κατακέχρησε τῷ ὁρᾶν τὰς δὲ ἄλλας θέας, ὅσαι διὰ ὄψεως τὴν βλάβην ἐπεισάγουσι τῇ ψυχῇ, φεύγε καὶ παράτρεχε, καὶ ἐπιτίθει σεαυτῷ κάλυμμα, ἵνα μὴ βλέπῃς. Βέλτιον γὰρ σκοτίσαι τὴν αἴσθησιν ὅταν τῶν ἔργων τοῦ σκότους τὴν αἰτίαν παρέχῃ. Διὰ τοῦτο χθὲς ἡμῖν ἔλεγεν ὁ Κύριος διὰ Ματθαίου Πᾶς ὁ βλέπων γυναῖκα πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι αὐτῆς, ἤδη εμοίχευσεν αὐτὴν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ· καὶ βέλτιον εκκόπτειν αὐτὸν, ὅταν ἄτακτα βλέπῃ καὶ ἐπιζήμια. Εχει καὶ ἡ ἀκοὴ παραγγέλματα κωλυτικὰ κακῆς ἀκροάσεως· χρή αὐτήν, ὅταν μὲν τινων ἀγαθῶν ἀκούῃ, ἀναπεπετασμέ νην εἶναι καὶ νουνεχῇ, καὶ δι᾿ ἑαυτῆς τῇ ψυχῇ παρα πέμπειν τῶν συμφερόντων λόγων τὴν αἴσθησιν· εἰ δὲ τῆς κακίας ἕτερος λοιμὸς καὶ φθορὸς πλησιάσας αὐτῇ, ἐπαντλεῖν μέλλοι τῆς ἁμαρτίας τὸν βόρβορον, δεῖ φεύ- γειν αὐτὴν ὡς ἰοβόλον θηρίον. Σωφρονείτω καὶ ἡ γλῶσ- σα μετὰ τοῦ στόματος, λαλείτω τὰ δίκαια, τῶν δὲ ἀπὸ ηγορευμένων ἀπεχέσθω, λοιδοριῶν, συκοφαντιών, κατά ηγορίας ἀδίκου, καταλαλιᾶς τῆς τῶν ἀδελφῶν, βλασφη- μίας [845] τῆς πρὸς τὸν Θεόν· φθεγγέσθω δὲ ὅσα εξο φημα, ὅσα εὐσεβῆ, πράξεων ἀγαθῶν ἔχει τὴν συμβου- λὴν καὶ λεγέτω πᾶς ἄνθρωπος τὰ τοῦ Ἱεροψάλτου. Εἶπα· Φυλάξω τὰς ὁδούς μου, τοῦ μὴ ἁμαρ τάνειν με ἐν γλώσσῃ μου· και, ὡσεὶ ξυρόν ἠκονημένον ἐποίησας δόλον· καὶ τὸν ταῖς γλώσ σαις αὐτῶν ἐδολιοῦσαν. Καὶ τὸ, Τί ἐγκαυχᾷ ἐν και κίς, ὁ δυνατός ; Ανομίαν ὅλην τὴν ἡμέραν, άδι- κίαν ελογίσατο ἡ γλῶσσά σου. Γενέσθω τῶν ὠφε λούντων τὸ στόμα. Σωφρονείτω καὶ ἡ ῥίς, μὴ τρυφάν ἀεὶ ὀσφραινομένη, μηδὲ μύρων πολυτελῶν ἀτμοὺς καὶ εὐωδίας ἐπὶ τὴν κεφαλὴν ἀνέλπουσα· τῶν γὰρ τοιούτων [84] Περί Σάλπιγγος ὑψηλότερα βοῶ τὴν φωνὴν ἀνυψῶν, οὐχ ἵνα τέρψει ἡδονῆς τὴν ἀκοὴν ἀπατήσω, ἀλλ᾽ ἵνα λέξει τῆς ἀληθείας τὴν ἡδονὴν σβέσω· καὶ παύσω μὲν ἀπὸ λόγου τὴν τῆς γαστρὸς ἐπιθυμίαν, ἐξεγερῶ δὲ διὰ πόθου τὴν τῆς νηστείας εργασίαν. Πόθος γὰρ νηστείας ἐπουρά νιον τὸ κέρδος, κέρδος δὲ ἡδυπαθείας ἐπιζήμιον ἀπερ- γάζεται τὸ βλάδος. Ὁ μὲν γὰρ βρώσει. σχολάζων, καὶ τὴν τῆς γαστρὸς πληρῶν ἐπιθυμίαν, τῆς ψυχῆς ζημιοί τὴν ἐπικαρπίαν τὴν πνευματικήν· ὁ δὲ νηστεία τὴν σάρκα μαραίνων, καὶ τῶν βρωμάτων τὴν ἀδηφαγίαν ἀποφεύγων, τῶν κρειττόνων θησαυρίζει την προσδο κίαν. Νηστεία γὰρ σωφροσύνην ἐκδιδάσκει, καρτερικόν κατασκευάζει· νηστεία πρὸς εὐσέβειαν ἀλείφει, καὶ πρὸς ὑπομονὴν γυμνάζει: νηστεία ἀγγελικὴν ποιεῖ τὴν πολιτείαν, καὶ πνευματικὸν, ἀποτελεῖ τὸ σῶμα· νηστεία ψυχῆς ἐστι φυλακτήριον, καὶ σώματος όπλον ἀκαταμά Ζητον. Οὔτε γὰρ τὴν ἐπίβουλον ἡδονὴν παραδέχεται, 788 . . ηται: • καὶ ὁ Ησαΐας σφοδρός ἐστι κατήγορος. Μεμνήσθη ἡ χεὶρ τῶν ἐντολῶν, ἵνα μὴ πάντων ακωλύτω- ἐκτεινέσθω πρὸς ἐλεημοσύνην, μὴ πρὸς ἁρπαγήν την ρείτω τὰ ἴδια, μὴ συναγέτω τὰ ἀλλότρια· απτέσθω σω- μάτων νωθρῶν καὶ κεκακωμένων, δι' ἀγαθῆς ἐπισκέ ψεως, μὴ τῶν σφριγώντων καὶ τῶν πορνείαις ἐσχολα- κότων. Έδειξεν ἡμῖν ὁ λόγος, ὡς καὶ αὐτοὶ ἑαυτῶν οὐ δέποτέ ἐσμεν κύριοι, ἀλλὰ οἰκονόμοι. Πᾶν γὰρ τὸ νόμοις ὑποκείμενον καὶ προστάγμασι, δοῦλον του νομοθέτου ἐστὶ καὶ ὑπήκοον. Εἰ δὲ τὰ μόρια τοῦ σώματος ἡμῶν οὐκ ἐλεύθερα ἐξουσίας, ἀλλὰ Δεσποτικῷ βουλήματι πρὸς τὰς ἐνεργείας κανονιζόμενα, τί ἂν εἴπῃ τις πρὸς τοὺς οἰομένους χρυσοῦ καὶ ἀργύρου καὶ γῆς καὶ τῶν ἄλλων ὑλῶν ἀνεύθυνον ἔχειν τὴν κτησιν; Οὐδὲν σον, ἄνθρωπε σὺ δοῦλος, καὶ τὰ σὰ Κυρίου· δοῦλος γὰρ ἐλεύθερον πεκούλιον οὐκ ἔχει. Γυμνὸς γὰρ ἤχθης εἰς τοῦτο τὸ φῶς· ἔλαβες, ἃ ἔχεις, κατά νόμον του Κυρίου σου, ἢ κληρονομήσας πατέρα, ἐπειδὴ οὕτως ὁ Θεὸς διετάξατο (Γονεῖς γὰρ τέκνοις, φησί, μεριούσι σκύλα), ἢ ἀπὸ γά μου τὴν εὐπορίαν κτησάμενος (γάμος δὲ καὶ τὰ ἐπὶ ἔκεινα παρὰ Θεοῦ διατέτακται), ἢ ἀπὸ ἐμπορίας καὶ γεωργίας καὶ τῶν ἄλλων προφάσεων, Θεοῦ ότι προς ἐκεῖνα συμπράξαντος. Ἰδοὺ τοίνυν ἐδείχθη, ὅτι έλαβες τὰ μὴ σά. ίδωμεν λοιπὸν τί σοι ἐπετάχθη, καὶ οἷα ἡ ἐπ' ἐκείνοις διοίκησις. Δὸς τῷ πεινώντι, ἔνδυσαν τὸν γυμνόν, θεράπευσον τὸν κεκακωμένον, μή περι ἴδῃς τὸν ἄπορον, τὸν ἐῤῥιμμένον ἐν ταῖς τριόδοις· σὺ περὶ σαυτοῦ μὴ μεριμνήσης, μηδὲ φροντίσης πως διάξεις ἐπὶ τῆς ὑστεραίας. Κἂν ταῦτα, φησίν, ἐργάσῃ, τιμηθήσῃ παρὰ τοῦ Δεσπότου· ἂν δὲ παρακούσης τῆς ἐντολῆς, κολασθήσῃ πικρώς. Ταῦτα ἐγὼ οὐ βλέπω του αὐτεξουσίου, οὐδὲ τοῦ ζώντος μετὰ αὐθεντία;, ἀλλὰ τοὐναντίον, τὰ πολλὰ καὶ συνεχή προστάγματα υπου δείκνυσί μοι ἄνθρωπον βασιλευόμενον ισχυρώς, νόμοις Δεσποτικοῖς ὑπεύθυνον, καὶ τὴν κεκανονισμένην πολι τείαν ἀπαιτούμενον ὡς χρέος. Ἡμεῖς δέ πως ὡς ἀλογί στευτον ἔχοντες βίον, τοὺς μὲν ἀθλίους καὶ πενομένους περιορῶμεν τελευτώντας ταῖς συμφοραῖς, δαπανώμεθα δὲ φιλοτίμως ταῖς ματαιότησι, κολάκων πλῆθος ἀσώτων τρέφοντες, καὶ φατρίας κακοδαιμόνων παρασίτων ἐπ'- συρόμενοι, καὶ αὐθις θηριομάχων, καὶ θηρία, ἐπισκοπ πίζοντες τὸν πλοῦτον, κάν ταῖς ἱπποτροφίαις οὐδενὸς τῶν ὄντων φειδόμενοι, καὶ πάλιν θαυματοποιοῖς, καὶ τοῖς ἑξῆς ὀλέθροις δαπανώντες τὴν εὐπορίαν. Καὶ πράγμα πάσχομεν καινὸν, καὶ μανίας ἐγγύς. Ενθα μὲν γὰρ ἡ δαπάνη φέρει κέρδος ἀνάριθμον καὶ σωτηρίαν ἀθάνατον, συνέχομεν σφοδρῶς τὸ ἀργύριον, ὡς μηδὲ ὀλίγους όσοι λοὺς τῆς χειρὸς ἐκπεσεῖν· ὅπου δὲ ἁμαρτωλὸν γίνεται τὸ ἀνάλωμα καὶ μυρίων κολάσεων αἴτιον, καὶ αὐτῆς δὴ τῆς δια πυρός τιμωρίας, καὶ ἡ φιλοτιμία προ λαμβάνει τὴν αἴτησιν, καὶ πάσας θύρας ἀνοίξαντες ἀφίεμεν τὸν πλοῦτον πρὸς τοὺς ἔξω χωρεῖν. Τοῦτο δὲ τὸ φρόνημα οὐκ ἔστι δούλων ἀναμενόντων τὸν Κύριον ἀλλὰ νέων ἀσώτων καὶ κωμαστῶν ἀκολάστων. Εἰ δὲ θέλεις, ὁ ἀκροατής, ἰδεῖν οἰκονόμου φόβον μετὰ τῆς σώ φρονος εὐλαβείας διοικοῦντος τὰ πιστευθέντα, ἀνάπτυ τον τὴν βίβλον τοῦ Δαυΐδ · ζήτησον ἐκείνους τοὺς λό- γους, Ενθα φησὶ πρὸς τὸν Θεὸν ἀνὴρ πολυπραγμονῶν τοῦ ἰδίου τέλους τὴν προθεσμίαν· Γνώρισόν μοι, Κύριε, τὸ πέρας μου, καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἡμερῶν μου. Νηστείας. καὶ τὴν ἀντιστρατευομένην ἐπιθυμίαν καταγωνίζεται. Νηστεία εἰς οὐρανὸν ἀνάγει τὴν διάνοιαν καὶ πτεροί αὐτὴν πρὸς τὴν ἀθάνατον φύσιν. Νηστεύωμεν τοίνυν, ἀγαπητοί, μή σκυθρωποί τοῖς προσώποις τὰς ἡμέρας τῶν νηστειῶν διεξερχόμενοι, ἀλλὰ φαιδραῖς ταῖς ψυχαῖς ὡς δούλοι Χριστοῦ πρὸς αὐτὰς διατιθέμενοι. Εἰ γὰρ επιθυμῶν τῇ νηστεία προσελήλυθας, με στυγναζε, ἀλλὰ χαίρου· καθαίρει γάρ σου τὴν ψυχὴν τὸ δηλητή ριον. Μὴ περὶ καλῶν τὴν νηστείαν ἐκδέχον, ὧν ἡδέα τα βρώματα· ἀλλ' ὑπομένων μακροθύμει ἡδύτερα των βρωμάτων δεχόμενος τὰ διδάγματα. Διὰ τοῦτο νηστεύεις ἀπὸ βρωμάτων, ἵνα τραφῇς διὰ τοῦ Πνεύματος· καὶ διὰ τοῦτο ἀπέχῃ τῶν σωματικών εδεσμάτων, ἵνα ἐμπλη σθῇς τῶν πνευματικῶν ἀναθημάτων. Φάρμακόν ἐστιν αναιρετικὸν τῆς ἁμαρτίας ἡ νηστεία, καὶ κατάπλασμα ψυχής μαλακτικὸν, ἀποπλύνουσα πρὸς εὐσέβειαν. Και ὥσπερ τὰ χείρονα πάθη δριμυτάτοις τισὶ καὶ στυπτι

787 • DE JEJUNIO. τὰ ἀργυροῦν ἔχημα ; ή καλαμὶς ή χρυσή ; Ορος οὐκ ἀεὶ, ταῦτα ἔχειν τὸν ύπαρχον, καὶ οὐδέποτε τὸν αὐτὸν ἀεὶ, ἀλλὰ πρὸς ὀλίγον ἕκαστον. Ὡς γὰρ ἡ κλίνη τῆς ἐκφορᾶς ἄλλα τε άλλα δέχεται σώματα· οὕτω καὶ τῶν ἐν ἀρχαῖς τὰ σύμβολα τους χρωμένους ἀμείβει. Εν τεῦθεν ὁ ᾿Απόστολος ἡμῖν ἐβόα πλείστας φωνὰς ταύτης τῆς διανοίας παιδευτικάς. Παράγει γὰρ τὸ σχῆμα τοῦ κόσμου τούτου· καὶ τὸν ὡς μηδὲν ἔχοντες, καὶ πάντα κατέχοντες· καὶ τὸ, Οἱ χρώμενοι, ὡς μὴ παρ ραχρώμενοι. Πάντα γὰρ ταῦτα πρὸς ἕνα τείνει σκοπόν ὅτι προσήκει ὡς ἐφημέρους ἡμᾶς διαζῇν, ἀναμένονται, ἀεὶ τῆς ἐξόδου τὸ σύνθημα. Καὶ ἵνα μάθῃς ἀκριβῶς, ὅτι νόμοις ὑπόκεισαι, καὶ καθώς σε προσήκει ζῆν ἀκρι- βῶς, ἀπὸ σαυτοῦ πρῶτον κατανόησαν, ὅτι καὶ ἡ ψυχή σου πανταχόθεν τοῖς τῆς ἀρετῆς ὑπόκειται παραγγέλ μασιν, οὐδὲ σαυτοῦ κύριος εἶ, ἀλλὰ προσήκει σε οίκου νομεῖν καὶ λόγον καὶ πράξιν καὶ πᾶν τῆς ζωῆς του κίνημα. Ελαβες σῶμα παρὰ τοῦ κτίσαντός σε, πέντε αἰσθήσεσιν εἰς τὰς τῆς ζωῆς χρείας οικονομούμενον. Εἰσὶ δὲ οὐδὲ αὗται ελεύθεραι καὶ αὐτόνομοι, ἀλλ᾽ ἐκά- στη δούλη ὑπὸ νόμον ἐστί. Καὶ πρῶτος ἀκούει ὀφθαλ μός. Βλέπε, φησί, καὶ θεώρει, & βλέπειν καλόν· ἥλιον πᾶσαν τὴν οἰκουμένην φωτίζοντα, σελήνην τὸ σκυθρω τὸν καὶ ζοφώδες τῆς νυκτὸς καταυγάζουσαν, τοὺς ἄλ- λους ἀστέρας, οὐ πολὺ δή, οὐδὲ αὔταρκες ἡμῖν τὸ παρ' ἑαυτῶν φῶς χορηγούντας, πλὴν τὸ κάλλος ὁ ἔλαχον ἀποστίλβοντας· θεώρει την παντοδαποῖς ἄνθεσι καὶ βοτάναις κομῶσαν, θάλασσαν ἡπλωμένην ὡς πεδίου, ὅταν εἰς καθαραν γαλήνην παγῇ. Εἰς ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα κατακέχρησε τῷ ὁρᾶν τὰς δὲ ἄλλας θέας, ὅσαι διὰ ὄψεως τὴν βλάβην ἐπεισάγουσι τῇ ψυχῇ, φεύγε καὶ παράτρεχε, καὶ ἐπιτίθει σεαυτῷ κάλυμμα, ἵνα μὴ βλέπῃς. Βέλτιον γὰρ σκοτίσαι τὴν αἴσθησιν ὅταν τῶν ἔργων τοῦ σκότους τὴν αἰτίαν παρέχῃ. Διὰ τοῦτο χθὲς ἡμῖν ἔλεγεν ὁ Κύριος διὰ Ματθαίου Πᾶς ὁ βλέπων γυναῖκα πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι αὐτῆς, ἤδη εμοίχευσεν αὐτὴν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ· καὶ βέλτιον εκκόπτειν αὐτὸν, ὅταν ἄτακτα βλέπῃ καὶ ἐπιζήμια. Εχει καὶ ἡ ἀκοὴ παραγγέλματα κωλυτικὰ κακῆς ἀκροάσεως· χρή αὐτήν, ὅταν μὲν τινων ἀγαθῶν ἀκούῃ, ἀναπεπετασμέ νην εἶναι καὶ νουνεχῇ, καὶ δι᾿ ἑαυτῆς τῇ ψυχῇ παρα πέμπειν τῶν συμφερόντων λόγων τὴν αἴσθησιν· εἰ δὲ τῆς κακίας ἕτερος λοιμὸς καὶ φθορὸς πλησιάσας αὐτῇ, ἐπαντλεῖν μέλλοι τῆς ἁμαρτίας τὸν βόρβορον, δεῖ φεύ- γειν αὐτὴν ὡς ἰοβόλον θηρίον. Σωφρονείτω καὶ ἡ γλῶσ- σα μετὰ τοῦ στόματος, λαλείτω τὰ δίκαια, τῶν δὲ ἀπὸ ηγορευμένων ἀπεχέσθω, λοιδοριῶν, συκοφαντιών, κατά ηγορίας ἀδίκου, καταλαλιᾶς τῆς τῶν ἀδελφῶν, βλασφη- μίας [845] τῆς πρὸς τὸν Θεόν· φθεγγέσθω δὲ ὅσα εξο φημα, ὅσα εὐσεβῆ, πράξεων ἀγαθῶν ἔχει τὴν συμβου- λὴν καὶ λεγέτω πᾶς ἄνθρωπος τὰ τοῦ Ἱεροψάλτου. Εἶπα· Φυλάξω τὰς ὁδούς μου, τοῦ μὴ ἁμαρ τάνειν με ἐν γλώσσῃ μου· και, ὡσεὶ ξυρόν ἠκονημένον ἐποίησας δόλον· καὶ τὸν ταῖς γλώσ σαις αὐτῶν ἐδολιοῦσαν. Καὶ τὸ, Τί ἐγκαυχᾷ ἐν και κίς, ὁ δυνατός ; Ανομίαν ὅλην τὴν ἡμέραν, άδι- κίαν ελογίσατο ἡ γλῶσσά σου. Γενέσθω τῶν ὠφε λούντων τὸ στόμα. Σωφρονείτω καὶ ἡ ῥίς, μὴ τρυφάν ἀεὶ ὀσφραινομένη, μηδὲ μύρων πολυτελῶν ἀτμοὺς καὶ εὐωδίας ἐπὶ τὴν κεφαλὴν ἀνέλπουσα· τῶν γὰρ τοιούτων [84] Περί Σάλπιγγος ὑψηλότερα βοῶ τὴν φωνὴν ἀνυψῶν, οὐχ ἵνα τέρψει ἡδονῆς τὴν ἀκοὴν ἀπατήσω, ἀλλ᾽ ἵνα λέξει τῆς ἀληθείας τὴν ἡδονὴν σβέσω· καὶ παύσω μὲν ἀπὸ λόγου τὴν τῆς γαστρὸς ἐπιθυμίαν, ἐξεγερῶ δὲ διὰ πόθου τὴν τῆς νηστείας εργασίαν. Πόθος γὰρ νηστείας ἐπουρά νιον τὸ κέρδος, κέρδος δὲ ἡδυπαθείας ἐπιζήμιον ἀπερ- γάζεται τὸ βλάδος. Ὁ μὲν γὰρ βρώσει. σχολάζων, καὶ τὴν τῆς γαστρὸς πληρῶν ἐπιθυμίαν, τῆς ψυχῆς ζημιοί τὴν ἐπικαρπίαν τὴν πνευματικήν· ὁ δὲ νηστεία τὴν σάρκα μαραίνων, καὶ τῶν βρωμάτων τὴν ἀδηφαγίαν ἀποφεύγων, τῶν κρειττόνων θησαυρίζει την προσδο κίαν. Νηστεία γὰρ σωφροσύνην ἐκδιδάσκει, καρτερικόν κατασκευάζει· νηστεία πρὸς εὐσέβειαν ἀλείφει, καὶ πρὸς ὑπομονὴν γυμνάζει: νηστεία ἀγγελικὴν ποιεῖ τὴν πολιτείαν, καὶ πνευματικὸν, ἀποτελεῖ τὸ σῶμα· νηστεία ψυχῆς ἐστι φυλακτήριον, καὶ σώματος όπλον ἀκαταμά Ζητον. Οὔτε γὰρ τὴν ἐπίβουλον ἡδονὴν παραδέχεται, 788 . . ηται: • καὶ ὁ Ησαΐας σφοδρός ἐστι κατήγορος. Μεμνήσθη ἡ χεὶρ τῶν ἐντολῶν, ἵνα μὴ πάντων ακωλύτω- ἐκτεινέσθω πρὸς ἐλεημοσύνην, μὴ πρὸς ἁρπαγήν την ρείτω τὰ ἴδια, μὴ συναγέτω τὰ ἀλλότρια· απτέσθω σω- μάτων νωθρῶν καὶ κεκακωμένων, δι' ἀγαθῆς ἐπισκέ ψεως, μὴ τῶν σφριγώντων καὶ τῶν πορνείαις ἐσχολα- κότων. Έδειξεν ἡμῖν ὁ λόγος, ὡς καὶ αὐτοὶ ἑαυτῶν οὐ δέποτέ ἐσμεν κύριοι, ἀλλὰ οἰκονόμοι. Πᾶν γὰρ τὸ νόμοις ὑποκείμενον καὶ προστάγμασι, δοῦλον του νομοθέτου ἐστὶ καὶ ὑπήκοον. Εἰ δὲ τὰ μόρια τοῦ σώματος ἡμῶν οὐκ ἐλεύθερα ἐξουσίας, ἀλλὰ Δεσποτικῷ βουλήματι πρὸς τὰς ἐνεργείας κανονιζόμενα, τί ἂν εἴπῃ τις πρὸς τοὺς οἰομένους χρυσοῦ καὶ ἀργύρου καὶ γῆς καὶ τῶν ἄλλων ὑλῶν ἀνεύθυνον ἔχειν τὴν κτησιν; Οὐδὲν σον, ἄνθρωπε σὺ δοῦλος, καὶ τὰ σὰ Κυρίου· δοῦλος γὰρ ἐλεύθερον πεκούλιον οὐκ ἔχει. Γυμνὸς γὰρ ἤχθης εἰς τοῦτο τὸ φῶς· ἔλαβες, ἃ ἔχεις, κατά νόμον του Κυρίου σου, ἢ κληρονομήσας πατέρα, ἐπειδὴ οὕτως ὁ Θεὸς διετάξατο (Γονεῖς γὰρ τέκνοις, φησί, μεριούσι σκύλα), ἢ ἀπὸ γά μου τὴν εὐπορίαν κτησάμενος (γάμος δὲ καὶ τὰ ἐπὶ ἔκεινα παρὰ Θεοῦ διατέτακται), ἢ ἀπὸ ἐμπορίας καὶ γεωργίας καὶ τῶν ἄλλων προφάσεων, Θεοῦ ότι προς ἐκεῖνα συμπράξαντος. Ἰδοὺ τοίνυν ἐδείχθη, ὅτι έλαβες τὰ μὴ σά. ίδωμεν λοιπὸν τί σοι ἐπετάχθη, καὶ οἷα ἡ ἐπ' ἐκείνοις διοίκησις. Δὸς τῷ πεινώντι, ἔνδυσαν τὸν γυμνόν, θεράπευσον τὸν κεκακωμένον, μή περι ἴδῃς τὸν ἄπορον, τὸν ἐῤῥιμμένον ἐν ταῖς τριόδοις· σὺ περὶ σαυτοῦ μὴ μεριμνήσης, μηδὲ φροντίσης πως διάξεις ἐπὶ τῆς ὑστεραίας. Κἂν ταῦτα, φησίν, ἐργάσῃ, τιμηθήσῃ παρὰ τοῦ Δεσπότου· ἂν δὲ παρακούσης τῆς ἐντολῆς, κολασθήσῃ πικρώς. Ταῦτα ἐγὼ οὐ βλέπω του αὐτεξουσίου, οὐδὲ τοῦ ζώντος μετὰ αὐθεντία;, ἀλλὰ τοὐναντίον, τὰ πολλὰ καὶ συνεχή προστάγματα υπου δείκνυσί μοι ἄνθρωπον βασιλευόμενον ισχυρώς, νόμοις Δεσποτικοῖς ὑπεύθυνον, καὶ τὴν κεκανονισμένην πολι τείαν ἀπαιτούμενον ὡς χρέος. Ἡμεῖς δέ πως ὡς ἀλογί στευτον ἔχοντες βίον, τοὺς μὲν ἀθλίους καὶ πενομένους περιορῶμεν τελευτώντας ταῖς συμφοραῖς, δαπανώμεθα δὲ φιλοτίμως ταῖς ματαιότησι, κολάκων πλῆθος ἀσώτων τρέφοντες, καὶ φατρίας κακοδαιμόνων παρασίτων ἐπ'- συρόμενοι, καὶ αὐθις θηριομάχων, καὶ θηρία, ἐπισκοπ πίζοντες τὸν πλοῦτον, κάν ταῖς ἱπποτροφίαις οὐδενὸς τῶν ὄντων φειδόμενοι, καὶ πάλιν θαυματοποιοῖς, καὶ τοῖς ἑξῆς ὀλέθροις δαπανώντες τὴν εὐπορίαν. Καὶ πράγμα πάσχομεν καινὸν, καὶ μανίας ἐγγύς. Ενθα μὲν γὰρ ἡ δαπάνη φέρει κέρδος ἀνάριθμον καὶ σωτηρίαν ἀθάνατον, συνέχομεν σφοδρῶς τὸ ἀργύριον, ὡς μηδὲ ὀλίγους όσοι λοὺς τῆς χειρὸς ἐκπεσεῖν· ὅπου δὲ ἁμαρτωλὸν γίνεται τὸ ἀνάλωμα καὶ μυρίων κολάσεων αἴτιον, καὶ αὐτῆς δὴ τῆς δια πυρός τιμωρίας, καὶ ἡ φιλοτιμία προ λαμβάνει τὴν αἴτησιν, καὶ πάσας θύρας ἀνοίξαντες ἀφίεμεν τὸν πλοῦτον πρὸς τοὺς ἔξω χωρεῖν. Τοῦτο δὲ τὸ φρόνημα οὐκ ἔστι δούλων ἀναμενόντων τὸν Κύριον ἀλλὰ νέων ἀσώτων καὶ κωμαστῶν ἀκολάστων. Εἰ δὲ θέλεις, ὁ ἀκροατής, ἰδεῖν οἰκονόμου φόβον μετὰ τῆς σώ φρονος εὐλαβείας διοικοῦντος τὰ πιστευθέντα, ἀνάπτυ τον τὴν βίβλον τοῦ Δαυΐδ · ζήτησον ἐκείνους τοὺς λό- γους, Ενθα φησὶ πρὸς τὸν Θεὸν ἀνὴρ πολυπραγμονῶν τοῦ ἰδίου τέλους τὴν προθεσμίαν· Γνώρισόν μοι, Κύριε, τὸ πέρας μου, καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἡμερῶν μου. Νηστείας. καὶ τὴν ἀντιστρατευομένην ἐπιθυμίαν καταγωνίζεται. Νηστεία εἰς οὐρανὸν ἀνάγει τὴν διάνοιαν καὶ πτεροί αὐτὴν πρὸς τὴν ἀθάνατον φύσιν. Νηστεύωμεν τοίνυν, ἀγαπητοί, μή σκυθρωποί τοῖς προσώποις τὰς ἡμέρας τῶν νηστειῶν διεξερχόμενοι, ἀλλὰ φαιδραῖς ταῖς ψυχαῖς ὡς δούλοι Χριστοῦ πρὸς αὐτὰς διατιθέμενοι. Εἰ γὰρ επιθυμῶν τῇ νηστεία προσελήλυθας, με στυγναζε, ἀλλὰ χαίρου· καθαίρει γάρ σου τὴν ψυχὴν τὸ δηλητή ριον. Μὴ περὶ καλῶν τὴν νηστείαν ἐκδέχον, ὧν ἡδέα τα βρώματα· ἀλλ' ὑπομένων μακροθύμει ἡδύτερα των βρωμάτων δεχόμενος τὰ διδάγματα. Διὰ τοῦτο νηστεύεις ἀπὸ βρωμάτων, ἵνα τραφῇς διὰ τοῦ Πνεύματος· καὶ διὰ τοῦτο ἀπέχῃ τῶν σωματικών εδεσμάτων, ἵνα ἐμπλη σθῇς τῶν πνευματικῶν ἀναθημάτων. Φάρμακόν ἐστιν αναιρετικὸν τῆς ἁμαρτίας ἡ νηστεία, καὶ κατάπλασμα ψυχής μαλακτικὸν, ἀποπλύνουσα πρὸς εὐσέβειαν. Και ὥσπερ τὰ χείρονα πάθη δριμυτάτοις τισὶ καὶ στυπτι

787 • DE JEJUNIO. τὰ ἀργυροῦν ἔχημα ; ή καλαμὶς ή χρυσή ; Ορος οὐκ ἀεὶ, ταῦτα ἔχειν τὸν ύπαρχον, καὶ οὐδέποτε τὸν αὐτὸν ἀεὶ, ἀλλὰ πρὸς ὀλίγον ἕκαστον. Ὡς γὰρ ἡ κλίνη τῆς ἐκφορᾶς ἄλλα τε άλλα δέχεται σώματα· οὕτω καὶ τῶν ἐν ἀρχαῖς τὰ σύμβολα τους χρωμένους ἀμείβει. Εν τεῦθεν ὁ ᾿Απόστολος ἡμῖν ἐβόα πλείστας φωνὰς ταύτης τῆς διανοίας παιδευτικάς. Παράγει γὰρ τὸ σχῆμα τοῦ κόσμου τούτου· καὶ τὸν ὡς μηδὲν ἔχοντες, καὶ πάντα κατέχοντες· καὶ τὸ, Οἱ χρώμενοι, ὡς μὴ παρ ραχρώμενοι. Πάντα γὰρ ταῦτα πρὸς ἕνα τείνει σκοπόν ὅτι προσήκει ὡς ἐφημέρους ἡμᾶς διαζῇν, ἀναμένονται, ἀεὶ τῆς ἐξόδου τὸ σύνθημα. Καὶ ἵνα μάθῃς ἀκριβῶς, ὅτι νόμοις ὑπόκεισαι, καὶ καθώς σε προσήκει ζῆν ἀκρι- βῶς, ἀπὸ σαυτοῦ πρῶτον κατανόησαν, ὅτι καὶ ἡ ψυχή σου πανταχόθεν τοῖς τῆς ἀρετῆς ὑπόκειται παραγγέλ μασιν, οὐδὲ σαυτοῦ κύριος εἶ, ἀλλὰ προσήκει σε οίκου νομεῖν καὶ λόγον καὶ πράξιν καὶ πᾶν τῆς ζωῆς του κίνημα. Ελαβες σῶμα παρὰ τοῦ κτίσαντός σε, πέντε αἰσθήσεσιν εἰς τὰς τῆς ζωῆς χρείας οικονομούμενον. Εἰσὶ δὲ οὐδὲ αὗται ελεύθεραι καὶ αὐτόνομοι, ἀλλ᾽ ἐκά- στη δούλη ὑπὸ νόμον ἐστί. Καὶ πρῶτος ἀκούει ὀφθαλ μός. Βλέπε, φησί, καὶ θεώρει, & βλέπειν καλόν· ἥλιον πᾶσαν τὴν οἰκουμένην φωτίζοντα, σελήνην τὸ σκυθρω τὸν καὶ ζοφώδες τῆς νυκτὸς καταυγάζουσαν, τοὺς ἄλ- λους ἀστέρας, οὐ πολὺ δή, οὐδὲ αὔταρκες ἡμῖν τὸ παρ' ἑαυτῶν φῶς χορηγούντας, πλὴν τὸ κάλλος ὁ ἔλαχον ἀποστίλβοντας· θεώρει την παντοδαποῖς ἄνθεσι καὶ βοτάναις κομῶσαν, θάλασσαν ἡπλωμένην ὡς πεδίου, ὅταν εἰς καθαραν γαλήνην παγῇ. Εἰς ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα κατακέχρησε τῷ ὁρᾶν τὰς δὲ ἄλλας θέας, ὅσαι διὰ ὄψεως τὴν βλάβην ἐπεισάγουσι τῇ ψυχῇ, φεύγε καὶ παράτρεχε, καὶ ἐπιτίθει σεαυτῷ κάλυμμα, ἵνα μὴ βλέπῃς. Βέλτιον γὰρ σκοτίσαι τὴν αἴσθησιν ὅταν τῶν ἔργων τοῦ σκότους τὴν αἰτίαν παρέχῃ. Διὰ τοῦτο χθὲς ἡμῖν ἔλεγεν ὁ Κύριος διὰ Ματθαίου Πᾶς ὁ βλέπων γυναῖκα πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι αὐτῆς, ἤδη εμοίχευσεν αὐτὴν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ· καὶ βέλτιον εκκόπτειν αὐτὸν, ὅταν ἄτακτα βλέπῃ καὶ ἐπιζήμια. Εχει καὶ ἡ ἀκοὴ παραγγέλματα κωλυτικὰ κακῆς ἀκροάσεως· χρή αὐτήν, ὅταν μὲν τινων ἀγαθῶν ἀκούῃ, ἀναπεπετασμέ νην εἶναι καὶ νουνεχῇ, καὶ δι᾿ ἑαυτῆς τῇ ψυχῇ παρα πέμπειν τῶν συμφερόντων λόγων τὴν αἴσθησιν· εἰ δὲ τῆς κακίας ἕτερος λοιμὸς καὶ φθορὸς πλησιάσας αὐτῇ, ἐπαντλεῖν μέλλοι τῆς ἁμαρτίας τὸν βόρβορον, δεῖ φεύ- γειν αὐτὴν ὡς ἰοβόλον θηρίον. Σωφρονείτω καὶ ἡ γλῶσ- σα μετὰ τοῦ στόματος, λαλείτω τὰ δίκαια, τῶν δὲ ἀπὸ ηγορευμένων ἀπεχέσθω, λοιδοριῶν, συκοφαντιών, κατά ηγορίας ἀδίκου, καταλαλιᾶς τῆς τῶν ἀδελφῶν, βλασφη- μίας [845] τῆς πρὸς τὸν Θεόν· φθεγγέσθω δὲ ὅσα εξο φημα, ὅσα εὐσεβῆ, πράξεων ἀγαθῶν ἔχει τὴν συμβου- λὴν καὶ λεγέτω πᾶς ἄνθρωπος τὰ τοῦ Ἱεροψάλτου. Εἶπα· Φυλάξω τὰς ὁδούς μου, τοῦ μὴ ἁμαρ τάνειν με ἐν γλώσσῃ μου· και, ὡσεὶ ξυρόν ἠκονημένον ἐποίησας δόλον· καὶ τὸν ταῖς γλώσ σαις αὐτῶν ἐδολιοῦσαν. Καὶ τὸ, Τί ἐγκαυχᾷ ἐν και κίς, ὁ δυνατός ; Ανομίαν ὅλην τὴν ἡμέραν, άδι- κίαν ελογίσατο ἡ γλῶσσά σου. Γενέσθω τῶν ὠφε λούντων τὸ στόμα. Σωφρονείτω καὶ ἡ ῥίς, μὴ τρυφάν ἀεὶ ὀσφραινομένη, μηδὲ μύρων πολυτελῶν ἀτμοὺς καὶ εὐωδίας ἐπὶ τὴν κεφαλὴν ἀνέλπουσα· τῶν γὰρ τοιούτων [84] Περί Σάλπιγγος ὑψηλότερα βοῶ τὴν φωνὴν ἀνυψῶν, οὐχ ἵνα τέρψει ἡδονῆς τὴν ἀκοὴν ἀπατήσω, ἀλλ᾽ ἵνα λέξει τῆς ἀληθείας τὴν ἡδονὴν σβέσω· καὶ παύσω μὲν ἀπὸ λόγου τὴν τῆς γαστρὸς ἐπιθυμίαν, ἐξεγερῶ δὲ διὰ πόθου τὴν τῆς νηστείας εργασίαν. Πόθος γὰρ νηστείας ἐπουρά νιον τὸ κέρδος, κέρδος δὲ ἡδυπαθείας ἐπιζήμιον ἀπερ- γάζεται τὸ βλάδος. Ὁ μὲν γὰρ βρώσει. σχολάζων, καὶ τὴν τῆς γαστρὸς πληρῶν ἐπιθυμίαν, τῆς ψυχῆς ζημιοί τὴν ἐπικαρπίαν τὴν πνευματικήν· ὁ δὲ νηστεία τὴν σάρκα μαραίνων, καὶ τῶν βρωμάτων τὴν ἀδηφαγίαν ἀποφεύγων, τῶν κρειττόνων θησαυρίζει την προσδο κίαν. Νηστεία γὰρ σωφροσύνην ἐκδιδάσκει, καρτερικόν κατασκευάζει· νηστεία πρὸς εὐσέβειαν ἀλείφει, καὶ πρὸς ὑπομονὴν γυμνάζει: νηστεία ἀγγελικὴν ποιεῖ τὴν πολιτείαν, καὶ πνευματικὸν, ἀποτελεῖ τὸ σῶμα· νηστεία ψυχῆς ἐστι φυλακτήριον, καὶ σώματος όπλον ἀκαταμά Ζητον. Οὔτε γὰρ τὴν ἐπίβουλον ἡδονὴν παραδέχεται, 788 . . ηται: • καὶ ὁ Ησαΐας σφοδρός ἐστι κατήγορος. Μεμνήσθη ἡ χεὶρ τῶν ἐντολῶν, ἵνα μὴ πάντων ακωλύτω- ἐκτεινέσθω πρὸς ἐλεημοσύνην, μὴ πρὸς ἁρπαγήν την ρείτω τὰ ἴδια, μὴ συναγέτω τὰ ἀλλότρια· απτέσθω σω- μάτων νωθρῶν καὶ κεκακωμένων, δι' ἀγαθῆς ἐπισκέ ψεως, μὴ τῶν σφριγώντων καὶ τῶν πορνείαις ἐσχολα- κότων. Έδειξεν ἡμῖν ὁ λόγος, ὡς καὶ αὐτοὶ ἑαυτῶν οὐ δέποτέ ἐσμεν κύριοι, ἀλλὰ οἰκονόμοι. Πᾶν γὰρ τὸ νόμοις ὑποκείμενον καὶ προστάγμασι, δοῦλον του νομοθέτου ἐστὶ καὶ ὑπήκοον. Εἰ δὲ τὰ μόρια τοῦ σώματος ἡμῶν οὐκ ἐλεύθερα ἐξουσίας, ἀλλὰ Δεσποτικῷ βουλήματι πρὸς τὰς ἐνεργείας κανονιζόμενα, τί ἂν εἴπῃ τις πρὸς τοὺς οἰομένους χρυσοῦ καὶ ἀργύρου καὶ γῆς καὶ τῶν ἄλλων ὑλῶν ἀνεύθυνον ἔχειν τὴν κτησιν; Οὐδὲν σον, ἄνθρωπε σὺ δοῦλος, καὶ τὰ σὰ Κυρίου· δοῦλος γὰρ ἐλεύθερον πεκούλιον οὐκ ἔχει. Γυμνὸς γὰρ ἤχθης εἰς τοῦτο τὸ φῶς· ἔλαβες, ἃ ἔχεις, κατά νόμον του Κυρίου σου, ἢ κληρονομήσας πατέρα, ἐπειδὴ οὕτως ὁ Θεὸς διετάξατο (Γονεῖς γὰρ τέκνοις, φησί, μεριούσι σκύλα), ἢ ἀπὸ γά μου τὴν εὐπορίαν κτησάμενος (γάμος δὲ καὶ τὰ ἐπὶ ἔκεινα παρὰ Θεοῦ διατέτακται), ἢ ἀπὸ ἐμπορίας καὶ γεωργίας καὶ τῶν ἄλλων προφάσεων, Θεοῦ ότι προς ἐκεῖνα συμπράξαντος. Ἰδοὺ τοίνυν ἐδείχθη, ὅτι έλαβες τὰ μὴ σά. ίδωμεν λοιπὸν τί σοι ἐπετάχθη, καὶ οἷα ἡ ἐπ' ἐκείνοις διοίκησις. Δὸς τῷ πεινώντι, ἔνδυσαν τὸν γυμνόν, θεράπευσον τὸν κεκακωμένον, μή περι ἴδῃς τὸν ἄπορον, τὸν ἐῤῥιμμένον ἐν ταῖς τριόδοις· σὺ περὶ σαυτοῦ μὴ μεριμνήσης, μηδὲ φροντίσης πως διάξεις ἐπὶ τῆς ὑστεραίας. Κἂν ταῦτα, φησίν, ἐργάσῃ, τιμηθήσῃ παρὰ τοῦ Δεσπότου· ἂν δὲ παρακούσης τῆς ἐντολῆς, κολασθήσῃ πικρώς. Ταῦτα ἐγὼ οὐ βλέπω του αὐτεξουσίου, οὐδὲ τοῦ ζώντος μετὰ αὐθεντία;, ἀλλὰ τοὐναντίον, τὰ πολλὰ καὶ συνεχή προστάγματα υπου δείκνυσί μοι ἄνθρωπον βασιλευόμενον ισχυρώς, νόμοις Δεσποτικοῖς ὑπεύθυνον, καὶ τὴν κεκανονισμένην πολι τείαν ἀπαιτούμενον ὡς χρέος. Ἡμεῖς δέ πως ὡς ἀλογί στευτον ἔχοντες βίον, τοὺς μὲν ἀθλίους καὶ πενομένους περιορῶμεν τελευτώντας ταῖς συμφοραῖς, δαπανώμεθα δὲ φιλοτίμως ταῖς ματαιότησι, κολάκων πλῆθος ἀσώτων τρέφοντες, καὶ φατρίας κακοδαιμόνων παρασίτων ἐπ'- συρόμενοι, καὶ αὐθις θηριομάχων, καὶ θηρία, ἐπισκοπ πίζοντες τὸν πλοῦτον, κάν ταῖς ἱπποτροφίαις οὐδενὸς τῶν ὄντων φειδόμενοι, καὶ πάλιν θαυματοποιοῖς, καὶ τοῖς ἑξῆς ὀλέθροις δαπανώντες τὴν εὐπορίαν. Καὶ πράγμα πάσχομεν καινὸν, καὶ μανίας ἐγγύς. Ενθα μὲν γὰρ ἡ δαπάνη φέρει κέρδος ἀνάριθμον καὶ σωτηρίαν ἀθάνατον, συνέχομεν σφοδρῶς τὸ ἀργύριον, ὡς μηδὲ ὀλίγους όσοι λοὺς τῆς χειρὸς ἐκπεσεῖν· ὅπου δὲ ἁμαρτωλὸν γίνεται τὸ ἀνάλωμα καὶ μυρίων κολάσεων αἴτιον, καὶ αὐτῆς δὴ τῆς δια πυρός τιμωρίας, καὶ ἡ φιλοτιμία προ λαμβάνει τὴν αἴτησιν, καὶ πάσας θύρας ἀνοίξαντες ἀφίεμεν τὸν πλοῦτον πρὸς τοὺς ἔξω χωρεῖν. Τοῦτο δὲ τὸ φρόνημα οὐκ ἔστι δούλων ἀναμενόντων τὸν Κύριον ἀλλὰ νέων ἀσώτων καὶ κωμαστῶν ἀκολάστων. Εἰ δὲ θέλεις, ὁ ἀκροατής, ἰδεῖν οἰκονόμου φόβον μετὰ τῆς σώ φρονος εὐλαβείας διοικοῦντος τὰ πιστευθέντα, ἀνάπτυ τον τὴν βίβλον τοῦ Δαυΐδ · ζήτησον ἐκείνους τοὺς λό- γους, Ενθα φησὶ πρὸς τὸν Θεὸν ἀνὴρ πολυπραγμονῶν τοῦ ἰδίου τέλους τὴν προθεσμίαν· Γνώρισόν μοι, Κύριε, τὸ πέρας μου, καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἡμερῶν μου. Νηστείας. καὶ τὴν ἀντιστρατευομένην ἐπιθυμίαν καταγωνίζεται. Νηστεία εἰς οὐρανὸν ἀνάγει τὴν διάνοιαν καὶ πτεροί αὐτὴν πρὸς τὴν ἀθάνατον φύσιν. Νηστεύωμεν τοίνυν, ἀγαπητοί, μή σκυθρωποί τοῖς προσώποις τὰς ἡμέρας τῶν νηστειῶν διεξερχόμενοι, ἀλλὰ φαιδραῖς ταῖς ψυχαῖς ὡς δούλοι Χριστοῦ πρὸς αὐτὰς διατιθέμενοι. Εἰ γὰρ επιθυμῶν τῇ νηστεία προσελήλυθας, με στυγναζε, ἀλλὰ χαίρου· καθαίρει γάρ σου τὴν ψυχὴν τὸ δηλητή ριον. Μὴ περὶ καλῶν τὴν νηστείαν ἐκδέχον, ὧν ἡδέα τα βρώματα· ἀλλ' ὑπομένων μακροθύμει ἡδύτερα των βρωμάτων δεχόμενος τὰ διδάγματα. Διὰ τοῦτο νηστεύεις ἀπὸ βρωμάτων, ἵνα τραφῇς διὰ τοῦ Πνεύματος· καὶ διὰ τοῦτο ἀπέχῃ τῶν σωματικών εδεσμάτων, ἵνα ἐμπλη σθῇς τῶν πνευματικῶν ἀναθημάτων. Φάρμακόν ἐστιν αναιρετικὸν τῆς ἁμαρτίας ἡ νηστεία, καὶ κατάπλασμα ψυχής μαλακτικὸν, ἀποπλύνουσα πρὸς εὐσέβειαν. Και ὥσπερ τὰ χείρονα πάθη δριμυτάτοις τισὶ καὶ στυπτι

789 SPURIA. χωτάτοις κατατασσόμενα, τὸ μὲν σηπτικὸν τοῦ σώματος ἀπορρίπτει· τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ τὴν ἐνυπομυχεύουσαν ἁμαρτίαν καὶ κατὰ τῆς ψυχῆς νεμομένην στυπτικωτάτη ὑπεισελθοῦσα νηστεία αναξηραίνει μὲν αὐτὴν κατ ὀλίγον λεπτύνουσα, ἐξαφανίζει δὲ εἰς ἅπαν ἀποκαθαί- ρουσα. Διὰ τοῦτο εἰ καὶ ἐπίπονος ἡ νηστεία, ἀλλ᾽ ὠφέ- λιμος καὶ εὐπρόσιτος. Μὴ τοίνυν λυπούμενος νηστεύ- σῇς, ἵνα μὴ τὸν κάματον ἀπολέσῃς· μηδὲ γογγύσης ότι ὀλίγον βραδύνεις, ἵνα μὴ δι᾿ ὀλίγον τοῦ ὅλου ζημίαν ὑπομείνης. Οσῳ γὰρ νηστεία υποστύφει τὸ σῶμα, τοσοῦτον ἐκ τῆς νηστείας ὠφέλεια. Αναδραμε ἐπὶ τὰς τῶν δικαίων πολιτείας, καὶ εὑρίσκεις αὐτοὺς τὸ πλεῖον διὰ νηστείας εὐδοκιμήσαντας. Πρώτον Μωϋσῆς νηστεύ- σας ἐπὶ τὸν γνόφον εἰσελήλυθε, καὶ συνόμιλος τῷ Θεῷ διὰ νηστείας γέγονε. Τεσσαράκοντα ἡμέρας τὴν νηστείαν ἐπισυνάψας, νομοθέτης διὰ νηστείας ἐχρημάτισε· καὶ οὔτε ἄρτον ἔφαγεν, οὔτε οἶνον ἔπιεν· ἡρκεῖτο γὰρ τροφῇ τὴν νομοθεσίαν παρὰ τοῦ νομοθέτου ἐκδιδασκό μενος. Ἵνα δὲ μάθης πόσον ὠφελεῖ ἡ νηστεία, καὶ πόσον βλάπτει ἡ μέθη νηστείᾳ ἀντιστρατευομένη κατανόησον τοῖς ὑπὸ Μωϋσέως πραττομένοις, καὶ τοῖς ὑπὸ τοῦ λαοῦ γιγνομένοις, καὶ εὑρήσεις τὴν δύναμιν τῆς νης στείας. "Ανω Μωϋσῆς τὸν νόμον ἐλάμβανε, καὶ κάτω ὁ λαὸς τὸν νόμον ανέτρεπε. Αυπηθεὶς γὰρ Μωϋσῆς τὸν νόμον συνέτριβεν, οὐκ εύλογον ἡγησάμενος μεθύουσι τὸν νόμον πιστεύεσθαι, καὶ διανοίαις οίνῳ βεβαρημένοις λόγια παραδίδοσθαι. Βλέπε πόσον ἀδικεῖ ἡ μέθη ἀντι- πίπτουσα τῇ νηστεία. ᾿Αλλὰ πάλιν νηστεία τοσοῦτον κακὸν ἐπανορθώσασα ταῖς αὐταῖς χρησάμενος ἡμέραις, πάλιν ἐπανεκαλέσατο τὸν νόμον. Μνημόσυνον ἡμῖν και ταλέλοιπε πρὸς ἀσφάλειαν βίου καὶ πολιτείας, τάχα δια τούτου γινομένου καὶ μυστήριόν τι ἐντεινόμενος, ὅτι ἡ μὲν πρώτη νομοθεσία ἀργήσει, συντριβομένη διὰ τὴν τοῦ προτέρου λαοῦ ἀπιστίαν· [847] ἡ δὲ δευτέρα ενήρ- γησε πανταχού διδομένη, του δευτέρου πιστώς δεχο- μένου τὸν δεύτερον νόμον, καὶ συμφυλάττοντος. Καὶ Ηλίας δὲ τεσσαράκοντα ἡμέρας νηστεύσας, καὶ μια τροφῇ τὴν ἔρημον διοδεύσας, οὐκ ᾔσθάνετο καμάτου· νηστεία γὰρ αὐτὸν ἐβάσταζε, τὸν πόνον ἐπικουφίζουσα· καὶ μετὰ νηστείαν. Θεὸν ἐθεάσατο, καθώς οἷόν τε τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν κατανοήσαι. Οὐ σωματικοῖς ὀφθαλ- μοί; τὸν ἀσώματον ἐθεάσατο, ἀλλὰ καρδίᾳ τὸν ἀόρατον κατανοήσας, κατὰ τὴν τῆς ψυχῆς καθαρότητα. Μακά ριοι γὰρ οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ, ὅτι τὸν Θεὸν ὄψον- ται. Οὕτω νηστεύσας, τὸν οὐρανὸν ἀπέκλεισε κατὰ τῶν ἀκολάστων, καὶ τρυφῇ τὸν ἑαυτῶν βίον καταδαπανών- των, ἵν' ὅπερ οὐχ είλοντο ἰδίᾳ προαιρέσει μετερχόμενοι, τοῦτο διὰ τῆς τοῦ λιμού νηστείας μάθωσι παιδευόμενοι, καὶ γνῶσι, πῶς ὠφέλιμος ἐστιν ἡ νηστεία, καὶ ἐν καιρῷ τρυφῆς τὴν ἐργασίαν ἐπιδεικνυμένη. Δανιήλ δὲ καὶ αὐτὸς τρεῖς ἑβδομάδας νηστεύσας, καὶ ἄρτον ἐπι- θυμιών μὴ γευσάμενος, εἰς λάκκον λεόντων διὰ ζῆλον τῶν ἀκολάστων παραγενόμενος, καὶ λέοντας ἐκεῖ νη στεύειν ἐδίδαξεν. Ἐδυσωπήθησαν γὰρ τὸν νηστευτὴν οἱ ἄγριοι θῆρες, ἡμερώτεροι τῶν λογικῶν θηρίων γενό- μενος, καὶ ἀπέκλεισαν τὸ ἴδιον στόμα, τοῦ ἁγίου σώματος ἄψασθαι μὴ κατατολμήσαντες. "Ωσπερ γὰρ ὅπλον τῷ ἰδίω σώματι παραθέμενος τὴν νηστείαν, καὶ ὅλον ἑαυτὸν δι' αὐτῆς ὀχυρώσας, ἀπεπλάνησε τοὺς ὀφθαλμοὺς τῶν λεόντων, μὴ σῶμα ἀνθρώπινον, ἀλλὰ σῶμα ἀγγελικὸν ἐπιδειξάμενος. Καὶ οἱ τρεῖς παῖδες ἐν Βαβυλώνι, μὴ βουληθέντες τῇ παρανόμῳ τραπέζῃ τοῦ βασιλέως κοι νωνῆται, ἀλλὰ τῇ κατὰ νόμον νηστείᾳ ἐξακολουθῆσαι, εἰς τὴν ἐξαφθεῖσαν πυρὰν τῆς καμίνου εἰσελθόντες Εσβεσαν τὴν φλόγα, δρόσον ἀντὶ πυρὸς τὴν κάμινον διὰ νηστείας εργασάμενοι· καὶ τῶν μὲν ἀπείρων τῆς νη- στείας τὸ πῦρ κατετόλμησε (πάντας γὰρ τοὺς περι- εστώτας Χαλδαίους κατεδαπάνησε)· τοὺς δὲ ἐν συνηθεία τῆς νηστείας ὑπανεχώρησε, του σώματος αὐτῶν ἅψασθαι μὴ δυνάμενον. Οὐδὲ γὰρ ὕλη τις ἦν ἐν τῷ σώματι, τῆς νηστείας πνευματικὸν αὐτὸ ἐργασαμένης. Ομοίως δὲ Εἰς τὸν Υἱὸν • Καὶ ἐγένετο καθεξής, επορεύετο, ὁ Ἰησοῦς εἰς πόλ λιν καλουμένην Ναῖν, καὶ συνεπορεύοντο αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἱκανοὶ, καὶ ὄχλος πολύς. Ως δὲ ἦγ- γισε τῇ πύλῃ τῆς πόλεως, καὶ ἰδοὺ ἐξεκομίζετο τε θνηκώς υἱὸς μονογενής τῇ μητρὶ αὐτοῦ, καὶ αὕτη ἦν τήρα, ο Όλα τα πάθη, ἐλεεινά, καὶ πολλῆς συμπαθείας 790 καὶ Νινευίται ντ ιτεύσαντες τὸν θάνατον ἀπεκρούσαντο τρεῖς γὰρ ἡμέρας νηστεία εκτενώς προσκαρτερήσαντες, τὴν αἰώνιον κόλασιν δι' ἡμερῶν ὀλίγων μεταποιήσαν- τες, αιώνιον έπαινον τῷ κόσμῳ καταλελοίπασιν. Οράτε, ἀγαπητοί, πόσον ισχύει νηστεία μετ' εὐχῆς καὶ ἔργων εκτελουμένη. Νηστεία γὰρ καὶ δέησις ἐκ θανάτου φύεται· δικαιοσύνη δὲ ὑπὲρ ἀμφότερα. Νηστεία καὶ θανάτου ἀναίρεσις, καὶ ὀργῆς ἀπολύτρωσις · νηστεία κάθαρσις διανοίας, ὁμοδίαιτος ἐγκρατείας, γυμνάσιον εὐσεβείας, ζυγὸς δικαιοσύνης. Οίδε νηστεία πλούσιον τὸν πένητα ἀπεργάζεσθαι· οὐ γὰρ ἀκαίρως δαπανών συγχωρεί, τοῦ μέτρου τὴν αὐτάρκειαν παρεχομένη οἶδε καὶ τὸν πλούσιον οἰκονόμον τῶν ἰδίων χρημάτων κατασκευάζειν, μὴ ἀδεῶς συγχωρούσα καταπιάζειν· ἐπίσταται καὶ νεότητος νηστεία ἀκμήν. Διδάσκει χαλι νὸν τῶν βρωμάτων, περιτίθησι τὴν ἐγκράτειαν, καὶ σοφῶς ἡνιοχούσα πρὸς εὐσέβειαν καὶ σωφροσύνην. Οἶδε καὶ πρεσβυτέρους σοφίζειν, καὶ καθαρὸν τὸ τῆς διανοίας φυλάττειν άμμα. Νηστεία υγιεινότερον διατηρεῖ καὶ τὸ σῶμα· οὐ γὰρ βαρυνόμενον ὑπὸ τῶν βρωμάτων ὕλην δέχεται νοσημάτων, ἀλλὰ κουφιζόμενον ἀπὸ τῶν ἐδε σμάτων, εύρωστον γίνεται πρὸς ὑποδοχὴν τῶν χαρι- σμάτων. Διὰ τοῦτο νηστεύσωμεν, ἀγαπητοί, ἵνα τῶν πνευματικῶν ἐπιτύχωμεν δωρημάτων. Νηστεύων παιδ αγωγεῖ καὶ τὴν ψυχὴν πρὸς εὐσέβειαν, εἰκόνα λαμ βάνων τῆς σωματικῆς ἐγκρατείας τὴν κατὰ ψυχὴν ἐπει μέλειαν, ἵνα ὥσπερ ἀπέχει τῶν ἔξωθεν ἐπεισερχομένων βρωμάτων, οὕτω καὶ τῶν ἐν τῇ διανοίᾳ ἐπαναβαινόντων πονηρῶν ἐννοημάτων. Ἐὰν γάρ, φησί, Πνεύμα του ἐξουσιάζοντος ἀναβῇ ἐπὶ σὲ, τόπον σου μὴ ἀφῇς, ὅτι ίαμα καταπαύσει ἁμαρτίας. Ωσπερ νῦν ἀπέχεις βρωμάτων μή γευσάμενος, οὕτως ἀπέχου ἁμαρτημάτων ἀλλασσόμενος. Νηστεύεις οίνου μὴ ἀντιλαμβανόμενος; νήστευε καὶ πονηρίας ἀπεχόμενος· οἶδε γὰρ ἡ κακία μείζονα μέθην τῇ ψυχῇ κατεργάζεσθαι. Νηστεύεις κρεῶν μὴ ἀπτόμενος, νήστευε καὶ καταλαλιᾶς ἀπεχό μενος, ἵνα μὴ δι' αὐτῆς κρέα φάγῃς τῶν ἀδελφῶν, τῶν σαρχῶν αὑτοῦ ἀπογευόμενος. Νηστεία γὰρ ἀληθινὴ, ἀποχὴ τῶν ἁμαρτημάτων. Ακους του Προφήτου λέγον Οὐ ταύτην τὴν νηστείαν ἐξελεξάμην, οὐδὲ ἡμέραν ἄνθρωπον ταπεινοῦν τὴν ψυχὴν 18481 από τοῦ. Ἀλλὰ τί; Λύε, φησί, πάντα σύνδεσμον ἀδι κίας, διάλυε στραγγαλιας βιαίων συναλλαγμάτων. διαθρυπτε πεινώντι τὸν ἄρτον σου, άστεγὸν εἰσ άγαγε εἰς τὸν οἶκόν σου· ἐὰν ἴδης γυμνόν, περί- βαλε. Αὕτη, ἀγαπητοί, ἀληθινὴ νηστεία, ἡ τῷ θεῷ προσδεκτή, καὶ ἀνθρώπῳ σωτηριώδης, καὶ πᾶσιν ἀρεστή. Ταύτῃ ἐπακολουθεῖ ἡ τῶν οὐρανῶν κτήσις, καὶ τοῦ Δεσπότου ἀψευδῆς ἐπαγγελία. Ορα γὰρ εἰ ἐπιφέρει· Τότε ραγήσεται πρώιμον τὸ φῶς σου, καὶ τότε βοωντός σου, εισακούσεταί σου· ἔτι λαλοῦντός σου, ἐρεῖ· Ιδού πάρειμι. Βλέπεις ἡλίκα δώρα τῆς νηστείας, καὶ πόσης ἔχεται τῆς εὐσεβείας, ὡς καὶ Θεὸν αὐτὸν δυσωπεῖν πρὸς ἀνθρωπίνην φύσιν παραγενέσθαι; Νήστευε τοίνυν, παράμενε ταῖς εὐχαῖς, ταῖς συνάξεσι, ταῖς νουθεσίαις, μὴ ἀπολιμπινόμενος τῆς συναγωγής, καθὼς ἔθος τισί· μηδὲ πραγματείαις ή δικαστηρίας δι' ὅλης ἡμέρας· ἵνα μὴ χρήματα συνάξης, & σκορπί ζειν ὤφειλες· ἢ κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ σου ἐντυγχάνης, ἂν θεραπεύειν ἐχρῆν. Ἦλθες εἰς ἑσπέραν, ἢ τὴν ἐννα την, οὐχ ἵνα νηστείας τελέσῃς τὴν πρόθεσιν, ἀλλ᾽ ἵνα τῆς κοιλίας πληρώσης την όρεξιν. Καὶ μὴ δόξης οίνου μὲν ἀπεχόμενος διὰ τὸ νήφειν, πονηρίας δὲ πληρούμενος μεθύειν, ἵνα μὴ ἀκούσῃς, Οὐαὶ οἱ μεθύοντες, οὐκ ἀπὸ οἶνου! Μέθη δὲ οὐκ ἔστι νηστείας κοινωνός, ἀλλ' ἔχθρα καὶ ἀντίπαλος. Ίνα φθάσωμεν εἰς τὴν ἡτοιμασμένην ἡμῖν ἐλπίδα τῆς ἀναστάσεως, ἐκεῖ μὲν ἀπολαύοντες τῶν ἀποκειμένων ἀγαθῶν, ἐνταῦθα δὲ ἀγαλλιώμενοι τοῖς προσδοκωμένοις ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. τῆς Χήρας. μεστά. Μονογενοῦς υἱοῦ ἀπολυθέντος τῆς παρούσης ζωῆς, ἡ γλυκυτάτη μήτηρ ἐβόα, ότι Προσηγορίας με της γεγένημαι μήτηρ, ἧστινος τὰς ἐπὶ τῷ τοκετῷ ὠδῖνας ἐτρύγησεν ὁ θάνατος. Ενα βότρυν εἶχεν ἡ ἄμπε λος, καὶ τοῦτον ἡ ζάλη τοῦ θανάτου συνέτριψε μίαν βακτηρίαν ἐκέκτητο, καὶ ταύτην ὁ κοινὸς ἐπεφτε

789 SPURIA. χωτάτοις κατατασσόμενα, τὸ μὲν σηπτικὸν τοῦ σώματος ἀπορρίπτει· τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ τὴν ἐνυπομυχεύουσαν ἁμαρτίαν καὶ κατὰ τῆς ψυχῆς νεμομένην στυπτικωτάτη ὑπεισελθοῦσα νηστεία αναξηραίνει μὲν αὐτὴν κατ ὀλίγον λεπτύνουσα, ἐξαφανίζει δὲ εἰς ἅπαν ἀποκαθαί- ρουσα. Διὰ τοῦτο εἰ καὶ ἐπίπονος ἡ νηστεία, ἀλλ᾽ ὠφέ- λιμος καὶ εὐπρόσιτος. Μὴ τοίνυν λυπούμενος νηστεύ- σῇς, ἵνα μὴ τὸν κάματον ἀπολέσῃς· μηδὲ γογγύσης ότι ὀλίγον βραδύνεις, ἵνα μὴ δι᾿ ὀλίγον τοῦ ὅλου ζημίαν ὑπομείνης. Οσῳ γὰρ νηστεία υποστύφει τὸ σῶμα, τοσοῦτον ἐκ τῆς νηστείας ὠφέλεια. Αναδραμε ἐπὶ τὰς τῶν δικαίων πολιτείας, καὶ εὑρίσκεις αὐτοὺς τὸ πλεῖον διὰ νηστείας εὐδοκιμήσαντας. Πρώτον Μωϋσῆς νηστεύ- σας ἐπὶ τὸν γνόφον εἰσελήλυθε, καὶ συνόμιλος τῷ Θεῷ διὰ νηστείας γέγονε. Τεσσαράκοντα ἡμέρας τὴν νηστείαν ἐπισυνάψας, νομοθέτης διὰ νηστείας ἐχρημάτισε· καὶ οὔτε ἄρτον ἔφαγεν, οὔτε οἶνον ἔπιεν· ἡρκεῖτο γὰρ τροφῇ τὴν νομοθεσίαν παρὰ τοῦ νομοθέτου ἐκδιδασκό μενος. Ἵνα δὲ μάθης πόσον ὠφελεῖ ἡ νηστεία, καὶ πόσον βλάπτει ἡ μέθη νηστείᾳ ἀντιστρατευομένη κατανόησον τοῖς ὑπὸ Μωϋσέως πραττομένοις, καὶ τοῖς ὑπὸ τοῦ λαοῦ γιγνομένοις, καὶ εὑρήσεις τὴν δύναμιν τῆς νης στείας. "Ανω Μωϋσῆς τὸν νόμον ἐλάμβανε, καὶ κάτω ὁ λαὸς τὸν νόμον ανέτρεπε. Αυπηθεὶς γὰρ Μωϋσῆς τὸν νόμον συνέτριβεν, οὐκ εύλογον ἡγησάμενος μεθύουσι τὸν νόμον πιστεύεσθαι, καὶ διανοίαις οίνῳ βεβαρημένοις λόγια παραδίδοσθαι. Βλέπε πόσον ἀδικεῖ ἡ μέθη ἀντι- πίπτουσα τῇ νηστεία. ᾿Αλλὰ πάλιν νηστεία τοσοῦτον κακὸν ἐπανορθώσασα ταῖς αὐταῖς χρησάμενος ἡμέραις, πάλιν ἐπανεκαλέσατο τὸν νόμον. Μνημόσυνον ἡμῖν και ταλέλοιπε πρὸς ἀσφάλειαν βίου καὶ πολιτείας, τάχα δια τούτου γινομένου καὶ μυστήριόν τι ἐντεινόμενος, ὅτι ἡ μὲν πρώτη νομοθεσία ἀργήσει, συντριβομένη διὰ τὴν τοῦ προτέρου λαοῦ ἀπιστίαν· [847] ἡ δὲ δευτέρα ενήρ- γησε πανταχού διδομένη, του δευτέρου πιστώς δεχο- μένου τὸν δεύτερον νόμον, καὶ συμφυλάττοντος. Καὶ Ηλίας δὲ τεσσαράκοντα ἡμέρας νηστεύσας, καὶ μια τροφῇ τὴν ἔρημον διοδεύσας, οὐκ ᾔσθάνετο καμάτου· νηστεία γὰρ αὐτὸν ἐβάσταζε, τὸν πόνον ἐπικουφίζουσα· καὶ μετὰ νηστείαν. Θεὸν ἐθεάσατο, καθώς οἷόν τε τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν κατανοήσαι. Οὐ σωματικοῖς ὀφθαλ- μοί; τὸν ἀσώματον ἐθεάσατο, ἀλλὰ καρδίᾳ τὸν ἀόρατον κατανοήσας, κατὰ τὴν τῆς ψυχῆς καθαρότητα. Μακά ριοι γὰρ οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ, ὅτι τὸν Θεὸν ὄψον- ται. Οὕτω νηστεύσας, τὸν οὐρανὸν ἀπέκλεισε κατὰ τῶν ἀκολάστων, καὶ τρυφῇ τὸν ἑαυτῶν βίον καταδαπανών- των, ἵν' ὅπερ οὐχ είλοντο ἰδίᾳ προαιρέσει μετερχόμενοι, τοῦτο διὰ τῆς τοῦ λιμού νηστείας μάθωσι παιδευόμενοι, καὶ γνῶσι, πῶς ὠφέλιμος ἐστιν ἡ νηστεία, καὶ ἐν καιρῷ τρυφῆς τὴν ἐργασίαν ἐπιδεικνυμένη. Δανιήλ δὲ καὶ αὐτὸς τρεῖς ἑβδομάδας νηστεύσας, καὶ ἄρτον ἐπι- θυμιών μὴ γευσάμενος, εἰς λάκκον λεόντων διὰ ζῆλον τῶν ἀκολάστων παραγενόμενος, καὶ λέοντας ἐκεῖ νη στεύειν ἐδίδαξεν. Ἐδυσωπήθησαν γὰρ τὸν νηστευτὴν οἱ ἄγριοι θῆρες, ἡμερώτεροι τῶν λογικῶν θηρίων γενό- μενος, καὶ ἀπέκλεισαν τὸ ἴδιον στόμα, τοῦ ἁγίου σώματος ἄψασθαι μὴ κατατολμήσαντες. "Ωσπερ γὰρ ὅπλον τῷ ἰδίω σώματι παραθέμενος τὴν νηστείαν, καὶ ὅλον ἑαυτὸν δι' αὐτῆς ὀχυρώσας, ἀπεπλάνησε τοὺς ὀφθαλμοὺς τῶν λεόντων, μὴ σῶμα ἀνθρώπινον, ἀλλὰ σῶμα ἀγγελικὸν ἐπιδειξάμενος. Καὶ οἱ τρεῖς παῖδες ἐν Βαβυλώνι, μὴ βουληθέντες τῇ παρανόμῳ τραπέζῃ τοῦ βασιλέως κοι νωνῆται, ἀλλὰ τῇ κατὰ νόμον νηστείᾳ ἐξακολουθῆσαι, εἰς τὴν ἐξαφθεῖσαν πυρὰν τῆς καμίνου εἰσελθόντες Εσβεσαν τὴν φλόγα, δρόσον ἀντὶ πυρὸς τὴν κάμινον διὰ νηστείας εργασάμενοι· καὶ τῶν μὲν ἀπείρων τῆς νη- στείας τὸ πῦρ κατετόλμησε (πάντας γὰρ τοὺς περι- εστώτας Χαλδαίους κατεδαπάνησε)· τοὺς δὲ ἐν συνηθεία τῆς νηστείας ὑπανεχώρησε, του σώματος αὐτῶν ἅψασθαι μὴ δυνάμενον. Οὐδὲ γὰρ ὕλη τις ἦν ἐν τῷ σώματι, τῆς νηστείας πνευματικὸν αὐτὸ ἐργασαμένης. Ομοίως δὲ Εἰς τὸν Υἱὸν • Καὶ ἐγένετο καθεξής, επορεύετο, ὁ Ἰησοῦς εἰς πόλ λιν καλουμένην Ναῖν, καὶ συνεπορεύοντο αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἱκανοὶ, καὶ ὄχλος πολύς. Ως δὲ ἦγ- γισε τῇ πύλῃ τῆς πόλεως, καὶ ἰδοὺ ἐξεκομίζετο τε θνηκώς υἱὸς μονογενής τῇ μητρὶ αὐτοῦ, καὶ αὕτη ἦν τήρα, ο Όλα τα πάθη, ἐλεεινά, καὶ πολλῆς συμπαθείας 790 καὶ Νινευίται ντ ιτεύσαντες τὸν θάνατον ἀπεκρούσαντο τρεῖς γὰρ ἡμέρας νηστεία εκτενώς προσκαρτερήσαντες, τὴν αἰώνιον κόλασιν δι' ἡμερῶν ὀλίγων μεταποιήσαν- τες, αιώνιον έπαινον τῷ κόσμῳ καταλελοίπασιν. Οράτε, ἀγαπητοί, πόσον ισχύει νηστεία μετ' εὐχῆς καὶ ἔργων εκτελουμένη. Νηστεία γὰρ καὶ δέησις ἐκ θανάτου φύεται· δικαιοσύνη δὲ ὑπὲρ ἀμφότερα. Νηστεία καὶ θανάτου ἀναίρεσις, καὶ ὀργῆς ἀπολύτρωσις · νηστεία κάθαρσις διανοίας, ὁμοδίαιτος ἐγκρατείας, γυμνάσιον εὐσεβείας, ζυγὸς δικαιοσύνης. Οίδε νηστεία πλούσιον τὸν πένητα ἀπεργάζεσθαι· οὐ γὰρ ἀκαίρως δαπανών συγχωρεί, τοῦ μέτρου τὴν αὐτάρκειαν παρεχομένη οἶδε καὶ τὸν πλούσιον οἰκονόμον τῶν ἰδίων χρημάτων κατασκευάζειν, μὴ ἀδεῶς συγχωρούσα καταπιάζειν· ἐπίσταται καὶ νεότητος νηστεία ἀκμήν. Διδάσκει χαλι νὸν τῶν βρωμάτων, περιτίθησι τὴν ἐγκράτειαν, καὶ σοφῶς ἡνιοχούσα πρὸς εὐσέβειαν καὶ σωφροσύνην. Οἶδε καὶ πρεσβυτέρους σοφίζειν, καὶ καθαρὸν τὸ τῆς διανοίας φυλάττειν άμμα. Νηστεία υγιεινότερον διατηρεῖ καὶ τὸ σῶμα· οὐ γὰρ βαρυνόμενον ὑπὸ τῶν βρωμάτων ὕλην δέχεται νοσημάτων, ἀλλὰ κουφιζόμενον ἀπὸ τῶν ἐδε σμάτων, εύρωστον γίνεται πρὸς ὑποδοχὴν τῶν χαρι- σμάτων. Διὰ τοῦτο νηστεύσωμεν, ἀγαπητοί, ἵνα τῶν πνευματικῶν ἐπιτύχωμεν δωρημάτων. Νηστεύων παιδ αγωγεῖ καὶ τὴν ψυχὴν πρὸς εὐσέβειαν, εἰκόνα λαμ βάνων τῆς σωματικῆς ἐγκρατείας τὴν κατὰ ψυχὴν ἐπει μέλειαν, ἵνα ὥσπερ ἀπέχει τῶν ἔξωθεν ἐπεισερχομένων βρωμάτων, οὕτω καὶ τῶν ἐν τῇ διανοίᾳ ἐπαναβαινόντων πονηρῶν ἐννοημάτων. Ἐὰν γάρ, φησί, Πνεύμα του ἐξουσιάζοντος ἀναβῇ ἐπὶ σὲ, τόπον σου μὴ ἀφῇς, ὅτι ίαμα καταπαύσει ἁμαρτίας. Ωσπερ νῦν ἀπέχεις βρωμάτων μή γευσάμενος, οὕτως ἀπέχου ἁμαρτημάτων ἀλλασσόμενος. Νηστεύεις οίνου μὴ ἀντιλαμβανόμενος; νήστευε καὶ πονηρίας ἀπεχόμενος· οἶδε γὰρ ἡ κακία μείζονα μέθην τῇ ψυχῇ κατεργάζεσθαι. Νηστεύεις κρεῶν μὴ ἀπτόμενος, νήστευε καὶ καταλαλιᾶς ἀπεχό μενος, ἵνα μὴ δι' αὐτῆς κρέα φάγῃς τῶν ἀδελφῶν, τῶν σαρχῶν αὑτοῦ ἀπογευόμενος. Νηστεία γὰρ ἀληθινὴ, ἀποχὴ τῶν ἁμαρτημάτων. Ακους του Προφήτου λέγον Οὐ ταύτην τὴν νηστείαν ἐξελεξάμην, οὐδὲ ἡμέραν ἄνθρωπον ταπεινοῦν τὴν ψυχὴν 18481 από τοῦ. Ἀλλὰ τί; Λύε, φησί, πάντα σύνδεσμον ἀδι κίας, διάλυε στραγγαλιας βιαίων συναλλαγμάτων. διαθρυπτε πεινώντι τὸν ἄρτον σου, άστεγὸν εἰσ άγαγε εἰς τὸν οἶκόν σου· ἐὰν ἴδης γυμνόν, περί- βαλε. Αὕτη, ἀγαπητοί, ἀληθινὴ νηστεία, ἡ τῷ θεῷ προσδεκτή, καὶ ἀνθρώπῳ σωτηριώδης, καὶ πᾶσιν ἀρεστή. Ταύτῃ ἐπακολουθεῖ ἡ τῶν οὐρανῶν κτήσις, καὶ τοῦ Δεσπότου ἀψευδῆς ἐπαγγελία. Ορα γὰρ εἰ ἐπιφέρει· Τότε ραγήσεται πρώιμον τὸ φῶς σου, καὶ τότε βοωντός σου, εισακούσεταί σου· ἔτι λαλοῦντός σου, ἐρεῖ· Ιδού πάρειμι. Βλέπεις ἡλίκα δώρα τῆς νηστείας, καὶ πόσης ἔχεται τῆς εὐσεβείας, ὡς καὶ Θεὸν αὐτὸν δυσωπεῖν πρὸς ἀνθρωπίνην φύσιν παραγενέσθαι; Νήστευε τοίνυν, παράμενε ταῖς εὐχαῖς, ταῖς συνάξεσι, ταῖς νουθεσίαις, μὴ ἀπολιμπινόμενος τῆς συναγωγής, καθὼς ἔθος τισί· μηδὲ πραγματείαις ή δικαστηρίας δι' ὅλης ἡμέρας· ἵνα μὴ χρήματα συνάξης, & σκορπί ζειν ὤφειλες· ἢ κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ σου ἐντυγχάνης, ἂν θεραπεύειν ἐχρῆν. Ἦλθες εἰς ἑσπέραν, ἢ τὴν ἐννα την, οὐχ ἵνα νηστείας τελέσῃς τὴν πρόθεσιν, ἀλλ᾽ ἵνα τῆς κοιλίας πληρώσης την όρεξιν. Καὶ μὴ δόξης οίνου μὲν ἀπεχόμενος διὰ τὸ νήφειν, πονηρίας δὲ πληρούμενος μεθύειν, ἵνα μὴ ἀκούσῃς, Οὐαὶ οἱ μεθύοντες, οὐκ ἀπὸ οἶνου! Μέθη δὲ οὐκ ἔστι νηστείας κοινωνός, ἀλλ' ἔχθρα καὶ ἀντίπαλος. Ίνα φθάσωμεν εἰς τὴν ἡτοιμασμένην ἡμῖν ἐλπίδα τῆς ἀναστάσεως, ἐκεῖ μὲν ἀπολαύοντες τῶν ἀποκειμένων ἀγαθῶν, ἐνταῦθα δὲ ἀγαλλιώμενοι τοῖς προσδοκωμένοις ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. τῆς Χήρας. μεστά. Μονογενοῦς υἱοῦ ἀπολυθέντος τῆς παρούσης ζωῆς, ἡ γλυκυτάτη μήτηρ ἐβόα, ότι Προσηγορίας με της γεγένημαι μήτηρ, ἧστινος τὰς ἐπὶ τῷ τοκετῷ ὠδῖνας ἐτρύγησεν ὁ θάνατος. Ενα βότρυν εἶχεν ἡ ἄμπε λος, καὶ τοῦτον ἡ ζάλη τοῦ θανάτου συνέτριψε μίαν βακτηρίαν ἐκέκτητο, καὶ ταύτην ὁ κοινὸς ἐπεφτε

789 SPURIA. χωτάτοις κατατασσόμενα, τὸ μὲν σηπτικὸν τοῦ σώματος ἀπορρίπτει· τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ τὴν ἐνυπομυχεύουσαν ἁμαρτίαν καὶ κατὰ τῆς ψυχῆς νεμομένην στυπτικωτάτη ὑπεισελθοῦσα νηστεία αναξηραίνει μὲν αὐτὴν κατ ὀλίγον λεπτύνουσα, ἐξαφανίζει δὲ εἰς ἅπαν ἀποκαθαί- ρουσα. Διὰ τοῦτο εἰ καὶ ἐπίπονος ἡ νηστεία, ἀλλ᾽ ὠφέ- λιμος καὶ εὐπρόσιτος. Μὴ τοίνυν λυπούμενος νηστεύ- σῇς, ἵνα μὴ τὸν κάματον ἀπολέσῃς· μηδὲ γογγύσης ότι ὀλίγον βραδύνεις, ἵνα μὴ δι᾿ ὀλίγον τοῦ ὅλου ζημίαν ὑπομείνης. Οσῳ γὰρ νηστεία υποστύφει τὸ σῶμα, τοσοῦτον ἐκ τῆς νηστείας ὠφέλεια. Αναδραμε ἐπὶ τὰς τῶν δικαίων πολιτείας, καὶ εὑρίσκεις αὐτοὺς τὸ πλεῖον διὰ νηστείας εὐδοκιμήσαντας. Πρώτον Μωϋσῆς νηστεύ- σας ἐπὶ τὸν γνόφον εἰσελήλυθε, καὶ συνόμιλος τῷ Θεῷ διὰ νηστείας γέγονε. Τεσσαράκοντα ἡμέρας τὴν νηστείαν ἐπισυνάψας, νομοθέτης διὰ νηστείας ἐχρημάτισε· καὶ οὔτε ἄρτον ἔφαγεν, οὔτε οἶνον ἔπιεν· ἡρκεῖτο γὰρ τροφῇ τὴν νομοθεσίαν παρὰ τοῦ νομοθέτου ἐκδιδασκό μενος. Ἵνα δὲ μάθης πόσον ὠφελεῖ ἡ νηστεία, καὶ πόσον βλάπτει ἡ μέθη νηστείᾳ ἀντιστρατευομένη κατανόησον τοῖς ὑπὸ Μωϋσέως πραττομένοις, καὶ τοῖς ὑπὸ τοῦ λαοῦ γιγνομένοις, καὶ εὑρήσεις τὴν δύναμιν τῆς νης στείας. "Ανω Μωϋσῆς τὸν νόμον ἐλάμβανε, καὶ κάτω ὁ λαὸς τὸν νόμον ανέτρεπε. Αυπηθεὶς γὰρ Μωϋσῆς τὸν νόμον συνέτριβεν, οὐκ εύλογον ἡγησάμενος μεθύουσι τὸν νόμον πιστεύεσθαι, καὶ διανοίαις οίνῳ βεβαρημένοις λόγια παραδίδοσθαι. Βλέπε πόσον ἀδικεῖ ἡ μέθη ἀντι- πίπτουσα τῇ νηστεία. ᾿Αλλὰ πάλιν νηστεία τοσοῦτον κακὸν ἐπανορθώσασα ταῖς αὐταῖς χρησάμενος ἡμέραις, πάλιν ἐπανεκαλέσατο τὸν νόμον. Μνημόσυνον ἡμῖν και ταλέλοιπε πρὸς ἀσφάλειαν βίου καὶ πολιτείας, τάχα δια τούτου γινομένου καὶ μυστήριόν τι ἐντεινόμενος, ὅτι ἡ μὲν πρώτη νομοθεσία ἀργήσει, συντριβομένη διὰ τὴν τοῦ προτέρου λαοῦ ἀπιστίαν· [847] ἡ δὲ δευτέρα ενήρ- γησε πανταχού διδομένη, του δευτέρου πιστώς δεχο- μένου τὸν δεύτερον νόμον, καὶ συμφυλάττοντος. Καὶ Ηλίας δὲ τεσσαράκοντα ἡμέρας νηστεύσας, καὶ μια τροφῇ τὴν ἔρημον διοδεύσας, οὐκ ᾔσθάνετο καμάτου· νηστεία γὰρ αὐτὸν ἐβάσταζε, τὸν πόνον ἐπικουφίζουσα· καὶ μετὰ νηστείαν. Θεὸν ἐθεάσατο, καθώς οἷόν τε τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν κατανοήσαι. Οὐ σωματικοῖς ὀφθαλ- μοί; τὸν ἀσώματον ἐθεάσατο, ἀλλὰ καρδίᾳ τὸν ἀόρατον κατανοήσας, κατὰ τὴν τῆς ψυχῆς καθαρότητα. Μακά ριοι γὰρ οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ, ὅτι τὸν Θεὸν ὄψον- ται. Οὕτω νηστεύσας, τὸν οὐρανὸν ἀπέκλεισε κατὰ τῶν ἀκολάστων, καὶ τρυφῇ τὸν ἑαυτῶν βίον καταδαπανών- των, ἵν' ὅπερ οὐχ είλοντο ἰδίᾳ προαιρέσει μετερχόμενοι, τοῦτο διὰ τῆς τοῦ λιμού νηστείας μάθωσι παιδευόμενοι, καὶ γνῶσι, πῶς ὠφέλιμος ἐστιν ἡ νηστεία, καὶ ἐν καιρῷ τρυφῆς τὴν ἐργασίαν ἐπιδεικνυμένη. Δανιήλ δὲ καὶ αὐτὸς τρεῖς ἑβδομάδας νηστεύσας, καὶ ἄρτον ἐπι- θυμιών μὴ γευσάμενος, εἰς λάκκον λεόντων διὰ ζῆλον τῶν ἀκολάστων παραγενόμενος, καὶ λέοντας ἐκεῖ νη στεύειν ἐδίδαξεν. Ἐδυσωπήθησαν γὰρ τὸν νηστευτὴν οἱ ἄγριοι θῆρες, ἡμερώτεροι τῶν λογικῶν θηρίων γενό- μενος, καὶ ἀπέκλεισαν τὸ ἴδιον στόμα, τοῦ ἁγίου σώματος ἄψασθαι μὴ κατατολμήσαντες. "Ωσπερ γὰρ ὅπλον τῷ ἰδίω σώματι παραθέμενος τὴν νηστείαν, καὶ ὅλον ἑαυτὸν δι' αὐτῆς ὀχυρώσας, ἀπεπλάνησε τοὺς ὀφθαλμοὺς τῶν λεόντων, μὴ σῶμα ἀνθρώπινον, ἀλλὰ σῶμα ἀγγελικὸν ἐπιδειξάμενος. Καὶ οἱ τρεῖς παῖδες ἐν Βαβυλώνι, μὴ βουληθέντες τῇ παρανόμῳ τραπέζῃ τοῦ βασιλέως κοι νωνῆται, ἀλλὰ τῇ κατὰ νόμον νηστείᾳ ἐξακολουθῆσαι, εἰς τὴν ἐξαφθεῖσαν πυρὰν τῆς καμίνου εἰσελθόντες Εσβεσαν τὴν φλόγα, δρόσον ἀντὶ πυρὸς τὴν κάμινον διὰ νηστείας εργασάμενοι· καὶ τῶν μὲν ἀπείρων τῆς νη- στείας τὸ πῦρ κατετόλμησε (πάντας γὰρ τοὺς περι- εστώτας Χαλδαίους κατεδαπάνησε)· τοὺς δὲ ἐν συνηθεία τῆς νηστείας ὑπανεχώρησε, του σώματος αὐτῶν ἅψασθαι μὴ δυνάμενον. Οὐδὲ γὰρ ὕλη τις ἦν ἐν τῷ σώματι, τῆς νηστείας πνευματικὸν αὐτὸ ἐργασαμένης. Ομοίως δὲ Εἰς τὸν Υἱὸν • Καὶ ἐγένετο καθεξής, επορεύετο, ὁ Ἰησοῦς εἰς πόλ λιν καλουμένην Ναῖν, καὶ συνεπορεύοντο αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἱκανοὶ, καὶ ὄχλος πολύς. Ως δὲ ἦγ- γισε τῇ πύλῃ τῆς πόλεως, καὶ ἰδοὺ ἐξεκομίζετο τε θνηκώς υἱὸς μονογενής τῇ μητρὶ αὐτοῦ, καὶ αὕτη ἦν τήρα, ο Όλα τα πάθη, ἐλεεινά, καὶ πολλῆς συμπαθείας 790 καὶ Νινευίται ντ ιτεύσαντες τὸν θάνατον ἀπεκρούσαντο τρεῖς γὰρ ἡμέρας νηστεία εκτενώς προσκαρτερήσαντες, τὴν αἰώνιον κόλασιν δι' ἡμερῶν ὀλίγων μεταποιήσαν- τες, αιώνιον έπαινον τῷ κόσμῳ καταλελοίπασιν. Οράτε, ἀγαπητοί, πόσον ισχύει νηστεία μετ' εὐχῆς καὶ ἔργων εκτελουμένη. Νηστεία γὰρ καὶ δέησις ἐκ θανάτου φύεται· δικαιοσύνη δὲ ὑπὲρ ἀμφότερα. Νηστεία καὶ θανάτου ἀναίρεσις, καὶ ὀργῆς ἀπολύτρωσις · νηστεία κάθαρσις διανοίας, ὁμοδίαιτος ἐγκρατείας, γυμνάσιον εὐσεβείας, ζυγὸς δικαιοσύνης. Οίδε νηστεία πλούσιον τὸν πένητα ἀπεργάζεσθαι· οὐ γὰρ ἀκαίρως δαπανών συγχωρεί, τοῦ μέτρου τὴν αὐτάρκειαν παρεχομένη οἶδε καὶ τὸν πλούσιον οἰκονόμον τῶν ἰδίων χρημάτων κατασκευάζειν, μὴ ἀδεῶς συγχωρούσα καταπιάζειν· ἐπίσταται καὶ νεότητος νηστεία ἀκμήν. Διδάσκει χαλι νὸν τῶν βρωμάτων, περιτίθησι τὴν ἐγκράτειαν, καὶ σοφῶς ἡνιοχούσα πρὸς εὐσέβειαν καὶ σωφροσύνην. Οἶδε καὶ πρεσβυτέρους σοφίζειν, καὶ καθαρὸν τὸ τῆς διανοίας φυλάττειν άμμα. Νηστεία υγιεινότερον διατηρεῖ καὶ τὸ σῶμα· οὐ γὰρ βαρυνόμενον ὑπὸ τῶν βρωμάτων ὕλην δέχεται νοσημάτων, ἀλλὰ κουφιζόμενον ἀπὸ τῶν ἐδε σμάτων, εύρωστον γίνεται πρὸς ὑποδοχὴν τῶν χαρι- σμάτων. Διὰ τοῦτο νηστεύσωμεν, ἀγαπητοί, ἵνα τῶν πνευματικῶν ἐπιτύχωμεν δωρημάτων. Νηστεύων παιδ αγωγεῖ καὶ τὴν ψυχὴν πρὸς εὐσέβειαν, εἰκόνα λαμ βάνων τῆς σωματικῆς ἐγκρατείας τὴν κατὰ ψυχὴν ἐπει μέλειαν, ἵνα ὥσπερ ἀπέχει τῶν ἔξωθεν ἐπεισερχομένων βρωμάτων, οὕτω καὶ τῶν ἐν τῇ διανοίᾳ ἐπαναβαινόντων πονηρῶν ἐννοημάτων. Ἐὰν γάρ, φησί, Πνεύμα του ἐξουσιάζοντος ἀναβῇ ἐπὶ σὲ, τόπον σου μὴ ἀφῇς, ὅτι ίαμα καταπαύσει ἁμαρτίας. Ωσπερ νῦν ἀπέχεις βρωμάτων μή γευσάμενος, οὕτως ἀπέχου ἁμαρτημάτων ἀλλασσόμενος. Νηστεύεις οίνου μὴ ἀντιλαμβανόμενος; νήστευε καὶ πονηρίας ἀπεχόμενος· οἶδε γὰρ ἡ κακία μείζονα μέθην τῇ ψυχῇ κατεργάζεσθαι. Νηστεύεις κρεῶν μὴ ἀπτόμενος, νήστευε καὶ καταλαλιᾶς ἀπεχό μενος, ἵνα μὴ δι' αὐτῆς κρέα φάγῃς τῶν ἀδελφῶν, τῶν σαρχῶν αὑτοῦ ἀπογευόμενος. Νηστεία γὰρ ἀληθινὴ, ἀποχὴ τῶν ἁμαρτημάτων. Ακους του Προφήτου λέγον Οὐ ταύτην τὴν νηστείαν ἐξελεξάμην, οὐδὲ ἡμέραν ἄνθρωπον ταπεινοῦν τὴν ψυχὴν 18481 από τοῦ. Ἀλλὰ τί; Λύε, φησί, πάντα σύνδεσμον ἀδι κίας, διάλυε στραγγαλιας βιαίων συναλλαγμάτων. διαθρυπτε πεινώντι τὸν ἄρτον σου, άστεγὸν εἰσ άγαγε εἰς τὸν οἶκόν σου· ἐὰν ἴδης γυμνόν, περί- βαλε. Αὕτη, ἀγαπητοί, ἀληθινὴ νηστεία, ἡ τῷ θεῷ προσδεκτή, καὶ ἀνθρώπῳ σωτηριώδης, καὶ πᾶσιν ἀρεστή. Ταύτῃ ἐπακολουθεῖ ἡ τῶν οὐρανῶν κτήσις, καὶ τοῦ Δεσπότου ἀψευδῆς ἐπαγγελία. Ορα γὰρ εἰ ἐπιφέρει· Τότε ραγήσεται πρώιμον τὸ φῶς σου, καὶ τότε βοωντός σου, εισακούσεταί σου· ἔτι λαλοῦντός σου, ἐρεῖ· Ιδού πάρειμι. Βλέπεις ἡλίκα δώρα τῆς νηστείας, καὶ πόσης ἔχεται τῆς εὐσεβείας, ὡς καὶ Θεὸν αὐτὸν δυσωπεῖν πρὸς ἀνθρωπίνην φύσιν παραγενέσθαι; Νήστευε τοίνυν, παράμενε ταῖς εὐχαῖς, ταῖς συνάξεσι, ταῖς νουθεσίαις, μὴ ἀπολιμπινόμενος τῆς συναγωγής, καθὼς ἔθος τισί· μηδὲ πραγματείαις ή δικαστηρίας δι' ὅλης ἡμέρας· ἵνα μὴ χρήματα συνάξης, & σκορπί ζειν ὤφειλες· ἢ κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ σου ἐντυγχάνης, ἂν θεραπεύειν ἐχρῆν. Ἦλθες εἰς ἑσπέραν, ἢ τὴν ἐννα την, οὐχ ἵνα νηστείας τελέσῃς τὴν πρόθεσιν, ἀλλ᾽ ἵνα τῆς κοιλίας πληρώσης την όρεξιν. Καὶ μὴ δόξης οίνου μὲν ἀπεχόμενος διὰ τὸ νήφειν, πονηρίας δὲ πληρούμενος μεθύειν, ἵνα μὴ ἀκούσῃς, Οὐαὶ οἱ μεθύοντες, οὐκ ἀπὸ οἶνου! Μέθη δὲ οὐκ ἔστι νηστείας κοινωνός, ἀλλ' ἔχθρα καὶ ἀντίπαλος. Ίνα φθάσωμεν εἰς τὴν ἡτοιμασμένην ἡμῖν ἐλπίδα τῆς ἀναστάσεως, ἐκεῖ μὲν ἀπολαύοντες τῶν ἀποκειμένων ἀγαθῶν, ἐνταῦθα δὲ ἀγαλλιώμενοι τοῖς προσδοκωμένοις ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. τῆς Χήρας. μεστά. Μονογενοῦς υἱοῦ ἀπολυθέντος τῆς παρούσης ζωῆς, ἡ γλυκυτάτη μήτηρ ἐβόα, ότι Προσηγορίας με της γεγένημαι μήτηρ, ἧστινος τὰς ἐπὶ τῷ τοκετῷ ὠδῖνας ἐτρύγησεν ὁ θάνατος. Ενα βότρυν εἶχεν ἡ ἄμπε λος, καὶ τοῦτον ἡ ζάλη τοῦ θανάτου συνέτριψε μίαν βακτηρίαν ἐκέκτητο, καὶ ταύτην ὁ κοινὸς ἐπεφτε