Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) — PG column chips mark the printed columns.
PG 96:1349ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΣΤΗΛΙΤΕΥΤΙΚΟΣ γενόμενος Παρὰ πιστῶν καὶ ὀρθοδόξων καὶ πόθον καὶ ζῆλον ἐχόντων, πρὸς ἔλεγχον τῶν ἐναντίων τῆς πίστεως καὶ τῆς διδασκαλίας τῶν ἁγίων καὶ ὀρθοδόξων ἡμῶν Πατέρων. α. Ναβουθὲ ὁ Ἰσραηλίτης ἵνα μὴ τὸν πατρῷον ἀμπελῶνα παραδῷ κατελιθοβολήθη, λέγων· Οὐ μὴ προδῶ κληρονομίαν πατέρων μου. Οὗτοι δὲ, φησὶν, ἐπίσκοποι, καὶ ποιμένες τῶν λογικῶν λαχόντες εἶναι προβάτων, διὰ δόξαν κενὴν καὶ μόνον, τῶν Πατέρων τὰς φωνὰς παρωσάμενοι, κατὰ τῆς πίστεως ἑαυτοὺς ὁπλίσαντες, τὰ ὀρθῶς ὑπ’ αὐτῶν ῥηθέντα στρεβλοῦσι, κατὰ τὸν ἀδόκιμον αὐτῶν καὶ τεθολωμένον νοῦν διδάσκοντες, Ἅπερ πάντα ἐνώπια τοῖς συνιοῦσι, καὶ ὀρθὰ τοῖς εὑρίσκουσι γνῶσιν, κατὰ τὸ γεγραμμένον. Οἱ μὲν γὰρ δόξῃ καὶ καθαρῷ τῆς διανοίας ὄμματι τοῖς ἱεροῖς τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς περιτυγχάνοντες λόγοις, ὄφελος θεῖον, ὥσπερ τινὰ οὐράνιον θησαυρὸν, ταῖς αὑτῶν εἰσοικίζουσι ψυχαῖς· οἱ δὲ τὸν νοῦν ἔχοντες τῷ ψεύδει προσνενευκότα, καὶ τῆς τινων ἀθυροστομίας ἡττώμενον, καὶ βεβήλου γνώσεως ἐραστὴν, ἐκείνων ἔσονται κοινωνοὶ, περὶ ὧν ὁ μακάριος Παῦλος γράφει·
Ο ΣΑΡ. Καὶ ἐὰν οἶδας δείξόν μοι. Ὁ ΧΡΙΣΤ. εἶπεν· Ἐάν σοι εἴπω ὅτι ὁ ἁγιάζων μείζων τοῦ ἁγιαζομένου, ἐρεῖς μοι, "Απελθε, φησί, προσκύνησον τὸν Βαπτιστὴν Ἰωάννην, ὡς βαπτί σαντα καὶ ἁγιάσαντα τὸν Χριστόν σου. Ὁ δὲ ΣΑΡ. Οὕτως, φησί, σοὶ ἔθελον εἰπεῖν. Αίνιγματωδῶς ἔφη ὁ ΧΡΙΣΤ. · πρὸς τὸν Σαρακηνό Απερχομένου σου ἐν τῷ βαλανείῳ μετὰ τοῦ δούλου σου λούσασθαι, καὶ λουόμενος ὑπ' αὐτοῦ καὶ καθ αιρόμενος, τίνα ἔχεις εἰπεῖν μείζονα; Ἐκεῖνον τὸν οἰατρὸν δοῦλον καὶ ἀργυρώνητον, ἢ σὺ ὁ καθαρθείς ὑπ' αὐτοῦ; Οὕτως οὖν καὶ αὐτὸς Δεσπότης ων, ὑπὸ τοῦ δούλου ἐκαθαίρετο. Εμαυτὸν λέγεις μείζονα τὸν κτισάμενον, ἢ ἐκεῖνον τὸν ὑπὲρ ἐμοῦ κτισθέντα, εἶπεν ὁ Σαρακηνός προς Β τὸν Χριστιανόν ; Ὁ δὲ ἀπεκρίθη, ευχαριστήσας πρότερον τὸν Θεόν, καὶ εἶπεν πρὸς τὸν Σαρακηνόν· Οὕτως μοι νόει καὶ τὸν Ἰωάννην, δοῦλον καὶ οἰκέτην, ὑπουργήσαντα τῷ Χριστῷ ἐν τῷ Ἰορδάνῃ, ἐν ᾧ βαπτισθεὶς ὁ Σωτήρ μου, τῶν ἐκεῖσε ἐμφολευόντων πονηρῶν δαιμόνων τὰς κεφαλὰς συνέτριψεν, 'Ο δὲ Σαρακηνός σφόδρα θαυμάσας, καὶ ἀπορή σας, καὶ τί ἀποκριθῆναι μὴ ἔχων τῷ Χριστιανή, ἀνεχώρησεν μηκέτι προσβάλλων αὐτῷ. Ο Χριστιανός. Ο σαυτὸν τὸν καθαρθέντα. ΧΙΙΙ, 352.) ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΣΤΗΛΙΤΕΥΤΙΚΟΣ γενόμενος Παρὰ πιστῶν καὶ ὀρθοδόξων καὶ πόθον καὶ ζῆλον ἐχόντων, πρὸς ἔλεγχον τῶν ἐναντίων τῆς πιο στεως καὶ τῆς διδασκαλίας τῶν ἁγίων καὶ ὀρθοδόξων ἡμῶν Πατέρων. α'. Ναβουθέ ὁ Ισραηλίτης ἵνα μὴ τὸν πατρῷον ἀπο πελῶνα παραδῷ κατελιθοβολήθη, λέγων· Οὐ μὴ προδῶ κληρονομίαν πατέρων μου. Οὗτοι δὲ, φησ σὶν, ἐπίσκοποι, καὶ ποιμένες τῶν λογικῶν λαγόντες ΝΟΤΑ. ADDENDA. SARAC. Si quidem nosti, indica mibi. CHRIST. Inquit: Si tibi dixero sanctificantem esse sanctificato majorem, regeres adversum me; Abi, adora Baptistam Joannem, quippe qui bapti- zavit sanctificavitque Christum tuumi. SARAC. lstud sane volebam tibi dicere. Enigmatice ait CHRIST. ad Saracenum. Profi- ciscente te ad balneum cum servo tuo ut laveris, lavatoque ab ipso et purgato, quem majorem di- xeris? Num miserum illum et emptitium servum, vel te ab illo purgatum ? Haud aliter ergo, et ipse cum Dominus esset a servo purgatus est. Mene vocas majorem qui emi, an illum a me emptum, ait Saracenus ad Christianum ? Hic vero respondit, gratiisque prius Deo actis, inquit ad Saracenum: Similiter cogita tu mihi et Joannem servum atque famulum ministrantem Christo in Jordane, in quo baptizatus Sospilator meus latentium ibi in lustris malorum dæmonum capita confregit. Saracenus autem vehementer admiratus, quid- que responderet non habens Christiano, abiit, non amplius cum illo congressus. VARIE LECTIONES. Lequien, JOANNIS DAMASCENI () SIVE JOANNIS PATRIARCHE HIEROSOLYMITANI ADVERSUS OPUSCULUM ICONOCLASTAS. (GALLAND. Vet. Patrum Biblioth. DISCEPTATIO INVECTIVA qua. Habita est a fidelibus et orthodoxis, studiumque ac zelum habentibus, ad confutandos adversarios fi- dei et doctrine sanctorum orthodoxorumque Pa- Irum nostrorum (2). traderet, lapidatus est, cum dixisset: Non tra- dam hæreditatem patrum meorum ª. At isti quibus licuit esse episcopis et pastoribus ovium ratione • Reg. xxi, 3. C tani Patriarchæ. Forte quia Joannes patriarcha Damasco oriundus erat, Damascenus hic dicitur. 1. Naboth Israelites ut ne paternam vineam (1) Verius ex alio Cod. Regio, Hierosolymi- (2) Ex nostra interpretatione.
Ἐν οἷς ὁ Θεὸς τοῦ αἰῶνος τούτου ἐτύφλωσε τὰ νοήματα τῶν ἀπίστων, εἰς τὸ μὴ διαυγάσαι αὐτοῖς τὸν φωτισμὸν τοῦ Εὐαγγελίου τῆς δόξης τοῦ Χριστοῦ, ὅς ἐστιν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ. Τυφλώττουσι γὰρ, καί εἰσιν ὁδηγοὶ τυφλῶν· τοιγαροῦν οὗτοι καὶ τοῖς τῆς ἀπωλείας ἐμπίπτουσι βόθροις. Ὡς γὰρ αὐτὸς ὁ Σωτὴρ εἴρηκε· Τυφλὸς τυφλὸν ἐὰν ὁδηγῇ, ἀμφότεροι εἰς βόθυνον ἐμπεσοῦνται. Καταφλυαροῦσι τοίνυν τινὲς τῶν τῆς ἀληθείας Πατέρων καὶ διδασκάλων, καὶ δὴ καὶ σκαιότητος διαβολικῆς τὸν οἰκεῖον ἐμπλήσαντες νοῦν, παραχαράττειν ἐπείγονται τὸ τῆς ἀληθείας μυστήριον, τῆς μετὰ σαρκὸς οἰκονομίας τοῦ Μονογενοῦς οὐ μετρίαν ποιοῦντες κατάῤῥησιν, μὴ νοοῦντες μήτε ἃ λέγουσι, μήτε περὶ τίνων διαβεβαιοῦνται, κατὰ τὸ γεγραμμένον. β. Εὑρεταὶ δὲ τῆς τοιαύτης ἀσεβείας γεγόνασι πολλοὶ μὲν καὶ ἕτεροι, κατὰ τοὺς ἄνωθεν παρῳχηκότας καιροὺς, νῦν δὲ τῆς ἐκείνων ἀνοσιότητος οὗτοι οἱ προφασιζόμενοι κατὰ τοὺς νέους Φαρισαίους.
Ο ΣΑΡ. Καὶ ἐὰν οἶδας δείξόν μοι. Ὁ ΧΡΙΣΤ. εἶπεν· Ἐάν σοι εἴπω ὅτι ὁ ἁγιάζων μείζων τοῦ ἁγιαζομένου, ἐρεῖς μοι, "Απελθε, φησί, προσκύνησον τὸν Βαπτιστὴν Ἰωάννην, ὡς βαπτί σαντα καὶ ἁγιάσαντα τὸν Χριστόν σου. Ὁ δὲ ΣΑΡ. Οὕτως, φησί, σοὶ ἔθελον εἰπεῖν. Αίνιγματωδῶς ἔφη ὁ ΧΡΙΣΤ. · πρὸς τὸν Σαρακηνό Απερχομένου σου ἐν τῷ βαλανείῳ μετὰ τοῦ δούλου σου λούσασθαι, καὶ λουόμενος ὑπ' αὐτοῦ καὶ καθ αιρόμενος, τίνα ἔχεις εἰπεῖν μείζονα; Ἐκεῖνον τὸν οἰατρὸν δοῦλον καὶ ἀργυρώνητον, ἢ σὺ ὁ καθαρθείς ὑπ' αὐτοῦ; Οὕτως οὖν καὶ αὐτὸς Δεσπότης ων, ὑπὸ τοῦ δούλου ἐκαθαίρετο. Εμαυτὸν λέγεις μείζονα τὸν κτισάμενον, ἢ ἐκεῖνον τὸν ὑπὲρ ἐμοῦ κτισθέντα, εἶπεν ὁ Σαρακηνός προς Β τὸν Χριστιανόν ; Ὁ δὲ ἀπεκρίθη, ευχαριστήσας πρότερον τὸν Θεόν, καὶ εἶπεν πρὸς τὸν Σαρακηνόν· Οὕτως μοι νόει καὶ τὸν Ἰωάννην, δοῦλον καὶ οἰκέτην, ὑπουργήσαντα τῷ Χριστῷ ἐν τῷ Ἰορδάνῃ, ἐν ᾧ βαπτισθεὶς ὁ Σωτήρ μου, τῶν ἐκεῖσε ἐμφολευόντων πονηρῶν δαιμόνων τὰς κεφαλὰς συνέτριψεν, 'Ο δὲ Σαρακηνός σφόδρα θαυμάσας, καὶ ἀπορή σας, καὶ τί ἀποκριθῆναι μὴ ἔχων τῷ Χριστιανή, ἀνεχώρησεν μηκέτι προσβάλλων αὐτῷ. Ο Χριστιανός. Ο σαυτὸν τὸν καθαρθέντα. ΧΙΙΙ, 352.) ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΣΤΗΛΙΤΕΥΤΙΚΟΣ γενόμενος Παρὰ πιστῶν καὶ ὀρθοδόξων καὶ πόθον καὶ ζῆλον ἐχόντων, πρὸς ἔλεγχον τῶν ἐναντίων τῆς πιο στεως καὶ τῆς διδασκαλίας τῶν ἁγίων καὶ ὀρθοδόξων ἡμῶν Πατέρων. α'. Ναβουθέ ὁ Ισραηλίτης ἵνα μὴ τὸν πατρῷον ἀπο πελῶνα παραδῷ κατελιθοβολήθη, λέγων· Οὐ μὴ προδῶ κληρονομίαν πατέρων μου. Οὗτοι δὲ, φησ σὶν, ἐπίσκοποι, καὶ ποιμένες τῶν λογικῶν λαγόντες ΝΟΤΑ. ADDENDA. SARAC. Si quidem nosti, indica mibi. CHRIST. Inquit: Si tibi dixero sanctificantem esse sanctificato majorem, regeres adversum me; Abi, adora Baptistam Joannem, quippe qui bapti- zavit sanctificavitque Christum tuumi. SARAC. lstud sane volebam tibi dicere. Enigmatice ait CHRIST. ad Saracenum. Profi- ciscente te ad balneum cum servo tuo ut laveris, lavatoque ab ipso et purgato, quem majorem di- xeris? Num miserum illum et emptitium servum, vel te ab illo purgatum ? Haud aliter ergo, et ipse cum Dominus esset a servo purgatus est. Mene vocas majorem qui emi, an illum a me emptum, ait Saracenus ad Christianum ? Hic vero respondit, gratiisque prius Deo actis, inquit ad Saracenum: Similiter cogita tu mihi et Joannem servum atque famulum ministrantem Christo in Jordane, in quo baptizatus Sospilator meus latentium ibi in lustris malorum dæmonum capita confregit. Saracenus autem vehementer admiratus, quid- que responderet non habens Christiano, abiit, non amplius cum illo congressus. VARIE LECTIONES. Lequien, JOANNIS DAMASCENI () SIVE JOANNIS PATRIARCHE HIEROSOLYMITANI ADVERSUS OPUSCULUM ICONOCLASTAS. (GALLAND. Vet. Patrum Biblioth. DISCEPTATIO INVECTIVA qua. Habita est a fidelibus et orthodoxis, studiumque ac zelum habentibus, ad confutandos adversarios fi- dei et doctrine sanctorum orthodoxorumque Pa- Irum nostrorum (2). traderet, lapidatus est, cum dixisset: Non tra- dam hæreditatem patrum meorum ª. At isti quibus licuit esse episcopis et pastoribus ovium ratione • Reg. xxi, 3. C tani Patriarchæ. Forte quia Joannes patriarcha Damasco oriundus erat, Damascenus hic dicitur. 1. Naboth Israelites ut ne paternam vineam (1) Verius ex alio Cod. Regio, Hierosolymi- (2) Ex nostra interpretatione.
Ὥσπερ γὰρ ἀληθῶς αὐτοὶ ἠρνήσαντο τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ σαρκὶ ἐληλυθότα, οὕτω καὶ νῦν νεοκήρυκες μὴ θέλοντες προσκυνεῖν καὶ σεβάζεσθαι τῆς ἐνσάρκου τοῦ Χριστοῦ παρουσίας, καὶ τῆς κατὰ σάρκα αὐτοῦ ἀχράντου Μητρὸς καὶ κατὰ ἀλήθειαν Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας, καὶ πάντων τῶν ἁγίων αὐτοῦ τὰς σεβασμίους καὶ σεπτὰς εἰκόνας. Ἀλλὰ νέαν κενοτομοῦντες ἐτεκτονήσαντο πίστιν, παρὰ τὴν ἀρχῆθεν ἐκ τῶν ἁγίων ἡμῶν Πατέρων καὶ μαθητῶν καὶ διαδόχων τῶν ἁγίων ἀποστόλων ὑπαρχόντων. Ὡς γὰρ αὐτοῖς ἔδοξε νῦν λέγοντες, πλέον τῶν ἁγίων Πατέρων ὧν οἱ λόγοι καὶ αἱ ἀρεταὶ στήριγμα καὶ στήλη τῆς καθολικῆς καὶ ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας ὑπάρχουσιν, οὗτοι τὴν πίστιν φυλάττειν διαβεβαιοῦντες. Τὰς γὰρ αὐτῶν τῶν Πατέρων φωνὰς, ἃς αὐτοὶ τρανῶς ἐκήρυξαν περὶ τῶν σεβασμίων καὶ προσκυνητῶν εἰκόνων, οὗτοι οἱ νεόσοφοι λαβόντες τὰς καλῶς ὑπὸ τῶν προφητῶν ῥηθείσας φωνὰς, κατὰ τὰς ἰδίας ἐπιθυμίας πρὸς τὸν ἴδιον νοῦν στρεβλοῦσιν.
Ο ΣΑΡ. Καὶ ἐὰν οἶδας δείξόν μοι. Ὁ ΧΡΙΣΤ. εἶπεν· Ἐάν σοι εἴπω ὅτι ὁ ἁγιάζων μείζων τοῦ ἁγιαζομένου, ἐρεῖς μοι, "Απελθε, φησί, προσκύνησον τὸν Βαπτιστὴν Ἰωάννην, ὡς βαπτί σαντα καὶ ἁγιάσαντα τὸν Χριστόν σου. Ὁ δὲ ΣΑΡ. Οὕτως, φησί, σοὶ ἔθελον εἰπεῖν. Αίνιγματωδῶς ἔφη ὁ ΧΡΙΣΤ. · πρὸς τὸν Σαρακηνό Απερχομένου σου ἐν τῷ βαλανείῳ μετὰ τοῦ δούλου σου λούσασθαι, καὶ λουόμενος ὑπ' αὐτοῦ καὶ καθ αιρόμενος, τίνα ἔχεις εἰπεῖν μείζονα; Ἐκεῖνον τὸν οἰατρὸν δοῦλον καὶ ἀργυρώνητον, ἢ σὺ ὁ καθαρθείς ὑπ' αὐτοῦ; Οὕτως οὖν καὶ αὐτὸς Δεσπότης ων, ὑπὸ τοῦ δούλου ἐκαθαίρετο. Εμαυτὸν λέγεις μείζονα τὸν κτισάμενον, ἢ ἐκεῖνον τὸν ὑπὲρ ἐμοῦ κτισθέντα, εἶπεν ὁ Σαρακηνός προς Β τὸν Χριστιανόν ; Ὁ δὲ ἀπεκρίθη, ευχαριστήσας πρότερον τὸν Θεόν, καὶ εἶπεν πρὸς τὸν Σαρακηνόν· Οὕτως μοι νόει καὶ τὸν Ἰωάννην, δοῦλον καὶ οἰκέτην, ὑπουργήσαντα τῷ Χριστῷ ἐν τῷ Ἰορδάνῃ, ἐν ᾧ βαπτισθεὶς ὁ Σωτήρ μου, τῶν ἐκεῖσε ἐμφολευόντων πονηρῶν δαιμόνων τὰς κεφαλὰς συνέτριψεν, 'Ο δὲ Σαρακηνός σφόδρα θαυμάσας, καὶ ἀπορή σας, καὶ τί ἀποκριθῆναι μὴ ἔχων τῷ Χριστιανή, ἀνεχώρησεν μηκέτι προσβάλλων αὐτῷ. Ο Χριστιανός. Ο σαυτὸν τὸν καθαρθέντα. ΧΙΙΙ, 352.) ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΣΤΗΛΙΤΕΥΤΙΚΟΣ γενόμενος Παρὰ πιστῶν καὶ ὀρθοδόξων καὶ πόθον καὶ ζῆλον ἐχόντων, πρὸς ἔλεγχον τῶν ἐναντίων τῆς πιο στεως καὶ τῆς διδασκαλίας τῶν ἁγίων καὶ ὀρθοδόξων ἡμῶν Πατέρων. α'. Ναβουθέ ὁ Ισραηλίτης ἵνα μὴ τὸν πατρῷον ἀπο πελῶνα παραδῷ κατελιθοβολήθη, λέγων· Οὐ μὴ προδῶ κληρονομίαν πατέρων μου. Οὗτοι δὲ, φησ σὶν, ἐπίσκοποι, καὶ ποιμένες τῶν λογικῶν λαγόντες ΝΟΤΑ. ADDENDA. SARAC. Si quidem nosti, indica mibi. CHRIST. Inquit: Si tibi dixero sanctificantem esse sanctificato majorem, regeres adversum me; Abi, adora Baptistam Joannem, quippe qui bapti- zavit sanctificavitque Christum tuumi. SARAC. lstud sane volebam tibi dicere. Enigmatice ait CHRIST. ad Saracenum. Profi- ciscente te ad balneum cum servo tuo ut laveris, lavatoque ab ipso et purgato, quem majorem di- xeris? Num miserum illum et emptitium servum, vel te ab illo purgatum ? Haud aliter ergo, et ipse cum Dominus esset a servo purgatus est. Mene vocas majorem qui emi, an illum a me emptum, ait Saracenus ad Christianum ? Hic vero respondit, gratiisque prius Deo actis, inquit ad Saracenum: Similiter cogita tu mihi et Joannem servum atque famulum ministrantem Christo in Jordane, in quo baptizatus Sospilator meus latentium ibi in lustris malorum dæmonum capita confregit. Saracenus autem vehementer admiratus, quid- que responderet non habens Christiano, abiit, non amplius cum illo congressus. VARIE LECTIONES. Lequien, JOANNIS DAMASCENI () SIVE JOANNIS PATRIARCHE HIEROSOLYMITANI ADVERSUS OPUSCULUM ICONOCLASTAS. (GALLAND. Vet. Patrum Biblioth. DISCEPTATIO INVECTIVA qua. Habita est a fidelibus et orthodoxis, studiumque ac zelum habentibus, ad confutandos adversarios fi- dei et doctrine sanctorum orthodoxorumque Pa- Irum nostrorum (2). traderet, lapidatus est, cum dixisset: Non tra- dam hæreditatem patrum meorum ª. At isti quibus licuit esse episcopis et pastoribus ovium ratione • Reg. xxi, 3. C tani Patriarchæ. Forte quia Joannes patriarcha Damasco oriundus erat, Damascenus hic dicitur. 1. Naboth Israelites ut ne paternam vineam (1) Verius ex alio Cod. Regio, Hierosolymi- (2) Ex nostra interpretatione.
PG 96:1350Ὡς γὰρ αὐτοὶ περὶ τῶν εἰδωλικῶν ξοάνων καὶ δαιμονικῶν στηλῶν φράσαντες εἴρηκαν, οὗτοι εἰς τὰς ἁγίας εἰκόνας μετέστρεψαν τοὺς ἁγίους Πατέρας καὶ διδασκάλους τῆς ἁγίας καὶ ἀμωμήτου καὶ ὀρθοδόξου τῶν Χριστιανῶν πίστεως, παρωσάμενοι τὰς αὐτῶν φωνὰς καὶ μαρτυρίας περὶ τῆς ἐνσάρκου καὶ ἀνθρωπίνης αὐτοῦ μορφώσεως χαρακτῆρος ἱστορηθείσας ἁγίας εἰκόνας, ἅσπερ ἡμῖν τρανῶς σέβειν καὶ προσκυνεῖν ἐδίδαξαν. Δι’ ὃ καὶ μετ’ ὀλίγον διάλεκτον πρὸς τοὺς νεοκήρυκας ποιησόμενοι, Θεοῦ διδόντος ἡμῖν καὶ τὸ ἀναπνεῖν, ὀλίγα ἐκ πολλῶν παραθήσομεν, κἂν οὗτοι ὡς χειροποίητα δῆθεν ἀποστρέφονται. γ. Λεγέτωσαν ἡμῖν οἱ θολόσοφοι καὶ μεμψίμοιροι καὶ ἐρασταὶ τῆς φαύλης καὶ βεβήλου καὶ ἐχθραινούσης Θεῷ συνόδου, τῆς γενομένης κατὰ Θεοῦ συγχωρισμὸν ἐν Κωνσταντινουπόλει εἰς τὸν τόπον τὸν λεγόμενον Ὀνέρια, ποίῳ τρόπῳ καὶ σκοπῷ τὰς τῶν Πατέρων παρακρουόμενοι φωνὰς, κατὰ τὰς ἰδίας ἐπιθυμίας ἑαυτοὺς ἐξαπατῶντες ἐξελκόμενοι καὶ δελεαζόμενοι στρεβλεῖτε; Εἴπατε ἡμῖν, οἱ νῦν κενοτομοῦντες νέας πίστεως ἔκθεσιν, ποῖον ἐπὶ τῆς γῆς προσκυνητὸν καὶ σεβάσμιον καὶ λατρευτόν ἐστιν ἀχειροποίητον; ὁ σταυρός;
PG 96:1352τὸ θυσιαστήριον; ἡ προσφορά; τὸ Εὐαγγέλιον; Πάντα χειροποίητα, ἀλλ’ ἡμῖν σεβαστὰ καὶ σωτηρίας σύμβολα, ὥσπερ καὶ αἱ τῶν ἁγίων εἰκόνες, καὶ τῆς ἐνσάρκου τοῦ Χριστοῦ οἰκονομίας τῆς ἀληθινῆς καὶ ἀνθρωπίνης αὐτοῦ σαρκὸς, ἣν διὰ τὴν ἡμῶν σωτηρίαν προσελάβετο ἐκ τῆς πανάγνου καὶ Θεοτόκου Μαρίας, πάντα ἡμῶν λαβὼν, χωρὶς μόνης τῆς ἁμαρτίας. Διὸ καὶ τὴν εἰκόνα αὐτοῦ, καὶ τῆς ἀχράντου αὐτοῦ Μητρὸς προσκυνοῦμεν καὶ σέβομεν. Καὶ ὑμεῖς δόκησιν τὸ μυστήριον ἀπεργάζεσθε. Ἡμεῖς δὲ οἱ τῆς ἀληθείας, τῆς τῶν ἁγίων ἀποστόλων, καὶ τῶν ἁγίων αὐτῶν μαθητῶν καὶ διαδόχων, ἡμετέρων δὲ Πατέρων καὶ διδασκάλων, τὴν παρ’ αὐτῶν ἡμῖν παραδοθεῖσαν πίστιν περὶ τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου καὶ προσκυνητῆς Τριάδος, ἀνακεκαλυμμένῳ προσώπῳ λαμπρᾷ τε φωνῇ λέγομεν τὰ τοῦ προφήτου Ἡσαί̈ου· Ἀνάβηθι ὁ εὐαγγελιζόμενος ἐπ’ ὄρος ὑψηλόν. Καὶ ἡμεῖς ἀνερχόμεθα εἰς τὴν τρισυπόστατον ὁμοουσιοκόρυφον δόξαν, εὐαγγελιζόμενοι τὰ ἀγαθὰ τῆς ὀρθοδόξου πίστεως, λέγοντες· δ.
13ΕΘ εἶναι προβάτων, διὰ δόξαν κενὴν καὶ μόνον, τῶν Πα- τέρων τὰς φωνὰς παρωσάμενοι, κατὰ τῆς πίστεως ἑαυτοὺς ὁπλίσαντες, τὰ ὀρθῶς ὑπ' αὐτῶν ῥηθέντα στρεβλοῦσι, κατὰ τὸν ἀδόκιμον αὐτῶν καὶ τεθολωμέ- νον νοῦν διδάσκοντες, "Απερ πάντα ενώπια τοῖς συνιοῦσι, καὶ ὀρθὰ τοῖς εὑρίσκουσι γνῶσιν, κατὰ τὸ γεγραμμένον. Οἱ μὲν γὰρ δόξῃ (3) καὶ καθαρῷ τῆς διανοίας όμματι τοῖς ἱεροῖς τῆς θεοπνεύστου Γραφής περιτυγχάνοντες λόγοις, όφελος θεῖον, ὥσπερ τινά οὐράνιον θησαυρόν, ταῖς αὐτῶν εἰσοικίζουσι ψυχαῖς· οἱ δὲ τὸν νοῦν ἔχοντες τῷ ψεύδει προσνενευκότα, καὶ τῆς τινων αθυροστομίας ἡττώμενον, καὶ βεβήλου γνώ σεως ἐραστὴν, ἐκείνων ἔσονται κοινωνοί, περὶ ὧν ὁ μακάριος. Παῦλος γράφει· Ἐν οἷς ὁ Θεὸς τοῦ αιώνος τούτου ἐτύφλωσε τὰ νοήματα τῶν ἀπί στων, εἰς τὸ μὴ διαυγάσαι αὐτοῖς τὸν φωτισμόν τοῦ Εὐαγγελίου τῆς δόξης τοῦ Χριστοῦ, ὅς ἐστιν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ. Τυφλώττουσι γὰρ, καί εἰσιν ὁδηγοί τυφλῶν· τοιγαροῦν οὗτοι καὶ τοῖς τῆς ἀπωλείας ἐμ- πίπτουσι βόθροις. Ὡς γὰρ αὐτὸς ὁ Σωτὴρ εἴρηκε· Τυφλός τυφλὸν ἐὰν ὁδηγῇ, ἀμφότεροι εἰς βόθυ τον ἐμπεσοῦνται. Καταφλυαροῦσι τοίνυν τινὲς τῶν τῆς ἀληθείας Πατέρων καὶ διδασκάλων, καὶ δὴ καὶ σκαιότητος διαβολικῆς τὸν οἰκεῖον ἐμπλήσαντες νοῦν, παραχαράττειν ἐπείγονται τὸ τῆς ἀληθείας μυ στήριον, τῆς μετὰ σαρκὸς οἰκονομίας τοῦ Μονογε τοὺς οὐ μετρίαν ποιοῦντες κατάῤῥησιν (4), μὴ νοοῦντες μήτε α λέγουσι, μήτε περὶ τίνων δικαι βεβαιοῦνται, κατὰ τὸ γεγραμμένον. Β β. Εὑρεταὶ δὲ τῆς τοιαύτης ἀσεβείας γεγόνασι πολ- λοὶ μὲν καὶ ἕτεροι, κατὰ τοὺς ἄνωθεν παρωχηκότας καιροὺς, νῦν δὲ τῆς ἐκείνων ἀνοσιότητος οὗτοι οἱ προ- φασιζόμενοι κατὰ τοὺς νέους Φαρισαίους. Ωσπερ γὰρ ἀληθῶς αὐτοὶ ἡρνήσαντο τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ σαρκὶ ἐληλυθότα, οὕτω καὶ νῦν νεοκήρυκες μὴ θέλοντες προσκυνεῖν καὶ σεβάζεσθαι τῆς ἐνσάρκου τοῦ Χριστοῦ παρουσίας, καὶ τῆς κατὰ σάρκα αὐτοῦ ἀχράντου Μητρὸς καὶ κατὰ ἀλήθειαν Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθέν νου Μαρίας, καὶ πάντων τῶν ἁγίων αὐτοῦ τὰς σεβα- σμίους καὶ σεπτὰς εἰκόνας. ᾿Αλλὰ νέαν κενοτομοῦντες ἐτεκτονήσαντο πίστιν, παρὰ τὴν ἀρχῆθεν ἐκ τῶν ἁγίων ἡμῶν Πατέρων καὶ μαθητῶν καὶ διαδόχων τῶν ἁγίων ἀποστόλων ὑπαρχόντων. ὡς γὰρ αὐτοῖς ἔδοξε νῦν λέγοντες, πλέον τῶν ἁγίων Πατέρων ὧν οἱ λόγοι καὶ αἱ ἀρεταὶ στήριγμα καὶ στήλη τῆς καθολικῆς καὶ ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας ὑπάρχουσιν, οὗτοι τὴν πίσ στην φυλάττειν διαβεβαιοῦντες. Τὰς γὰρ αὐτῶν τῶν Πατέρων φωνάς, ἂς αὐτοὶ τρανῶς ἐκήρυξαν περὶ τῶν σεβασμίων καὶ προσκυνητῶν εἰκόνων, οὗτοι οἱ νεόσι φος λαβόντες τὰς καλῶς ὑπὸ τῶν προφητῶν ῥηθείσας φωνάς, κατὰ τὰς ἰδίας ἐπιθυμίας πρὸς τὸν ἴδιον νοῦν στρεβλοῦσιν. ὡς γὰρ αὐτοὶ περὶ τῶν εἰδωλικῶν ξοάνων καὶ δαιμονικών στηλών φράσαντες εἴρηκαν, οὗτοι εἰς τὰς ἁγίας εικόνας μετέστρεψαν τοὺς ἁγίους Πατέρας καὶ διδασκάλους τῆς ἁγίας καὶ ἀμωμήτου ADVERSUS ICONOCLASTAS. A præditarum, ob vanam duntaxat gloriam, pater- C D b Prov. viii, 9. I Cor. iv, 4. d Matth. xv, nas voces repudiantes, adversusque fidem semiet ipsi armantes, quæ recte ab illis dicta sunt con- torquent (juxta reprobatam suam turbidemque m'entem docentes), Quæ omnimodis ob oculos po- sita sunt intelligentium, rectaque iis qui cognitio- nem inveniunt, ut scriptum est b. Illi enim acula puraque mentis acie sacras divinitus inspiral Scriptura verba legentes, divinum emolumentum, quasi quemdam calestem thesaurum, cuis ipsorum animabus recondunt: isti vero mentem cum ha- beant ad mendacium propensam, ac nonnullorum impotentibus locutionibus devictam, profanæ otiam scientiæ amantem, illorum utique futuri sunt participes, de quibus beatus Paulus scribit : In quibus Deus saculi hujus excæcavit cogitata in- fidelium, ut non resplendeat illis lumen Evangelii gloriæ Christi, qui est imago Dei c. Cæcutiunt enim, et sunt duces cæcorum : quamobrem hu- jusmodi etiam in foveam incidunt interitus. U enim ipsemet Salvator ait : Cæcus cæcum si ducat, ambo in foream cadent d. Derident igitur nonnulli Patres ac magistros veritatis: imo vero etiam diabolica pravitate proprium implentes animum, adulterare nituntur veritatis mysterium, nihil non e medio tollere studentes dispensationem Unige- niti secundum caruem, non intelligentes nec quæ dicunt, nec de quibus affirment •, juxta quod Scri- plura dicit. Ut runt quidem et alii plures per superiora tempora; nunc vero illorum facinoris isti novas profitentes causas, quasi novi Pharisæi. Quemadmodum enim revera illi negarunt Filium Dei carne venisse; sic et nunc novi isti prædicatores, dum nolunt ad- orare et colere adventus Christi in carne, ejusque secundum carnem immaculatæ Matris vereque Dei- paræ ac semiper Virginis Mariæ, item omnium san - ctorum ejus religiosas honorandasque imagines. Sed novam novis rebus studentes adornarunt Q. dem, contra atque ab initio accepimus a sanctis nostris Patribus, discipulis ac successoribus apo- stolorum sanctorum. Quemadmodum enim ipsis vi- sum est nunc dicere, melius quam sancti Patres, quorum verba et virtutes fulcrum sunt atque co- lumna catholicæ et apostolicæ Ecclesiæ, isti fidem se servare profitentur. At enim ipsorum Patrum voces, quas ipsi luculenter deprædicarunt circa venerandas adorandasque imagines, isti novi sa- pientes (dum arripiunt quæ cateroquin bene a prophetis annuntiatæ sunt voces), juxta propria desideria ad propriam mentem pervertunt. Quæ- cunque etenim illi de idolorum statutis ac dæmo- niacis titulis locuti dixerunt, isti adversus san- etas imagines detorquent sanctos Patres et docto- NOTÆ. (3) Οξυδερκεί. 2. Inventores porro hujusmodi impietatis fue- 14. • 1 Tim. 1, 7. (4) Καθαίρεσιν.
Πιστεύομεν εἰς Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἥτις ἐστὶν ἡ ἁγία Τριὰς, ἄκτιστος, ἀί̈διος, ἀσύγχυτος, ἀδιαίρετος, ὁμοούσιος, ἐν μιᾷ θεότητι καὶ βασιλείᾳ καὶ κυριότητι, ἐν τρισὶ προσώποις ἤτοι ὑποστάσεσι καὶ ἰδιότησι προσκυνουμένη τε καὶ δοξολογουμένη. Ἰδιότητα γὰρ ὅταν εἴπω, τὸν Πατέρα Πατέρα νόησον, καὶ τὸν Υἱὸν Υἱὸν, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον Πνεῦμα ἅγιον. Αὗται γὰρ αἱ ἰδιότητες οὐκ ἀντιστρέφονται. Οὐ δύναται γὰρ ὁ Πατὴρ Υἱὸς εἶναι, ἢ ὁ Υἱὸς Πατὴρ, ἢ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον εἶναι Πατὴρ ἢ Υἱός· ἀλλ’ ὡς εἶπον, Πατὴρ ὁ Πατὴρ, καὶ Υἱὸς ὁ Υἱὸς, καὶ Πνεῦμα ἅγιον τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Οὐκ ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν Πατὴρ, καὶ οὐκ ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν Υἱὸς, καὶ οὐκ ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Διὰ τοῦτο ἀκατάληπτος καὶ ἡ γέννησις τοῦ Μονογενοῦς, καὶ ἡ ἐκπόρευσις τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Προσκυνεῖς τὸν Πατέρα; ἐν αὐτῷ προσκυνεῖται ὁ Υἱὸς καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα. Προσκυνεῖς τὸν Υἱόν; ἐν αὐτῷ προσκυνεῖς τὸν Πατέρα καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα. Προσκυνεῖς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον; ἐν αὐτῷ προσκυνεῖς καὶ τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υἱόν. Οὐ συγχεομένων τῶν προσώπων, ἀλλὰ διὰ τὸ ταὐτὸν καὶ ἀπαράλλακτον τῆς οὐσίας οὕτω νοεῖς.
13ΕΘ εἶναι προβάτων, διὰ δόξαν κενὴν καὶ μόνον, τῶν Πα- τέρων τὰς φωνὰς παρωσάμενοι, κατὰ τῆς πίστεως ἑαυτοὺς ὁπλίσαντες, τὰ ὀρθῶς ὑπ' αὐτῶν ῥηθέντα στρεβλοῦσι, κατὰ τὸν ἀδόκιμον αὐτῶν καὶ τεθολωμέ- νον νοῦν διδάσκοντες, "Απερ πάντα ενώπια τοῖς συνιοῦσι, καὶ ὀρθὰ τοῖς εὑρίσκουσι γνῶσιν, κατὰ τὸ γεγραμμένον. Οἱ μὲν γὰρ δόξῃ (3) καὶ καθαρῷ τῆς διανοίας όμματι τοῖς ἱεροῖς τῆς θεοπνεύστου Γραφής περιτυγχάνοντες λόγοις, όφελος θεῖον, ὥσπερ τινά οὐράνιον θησαυρόν, ταῖς αὐτῶν εἰσοικίζουσι ψυχαῖς· οἱ δὲ τὸν νοῦν ἔχοντες τῷ ψεύδει προσνενευκότα, καὶ τῆς τινων αθυροστομίας ἡττώμενον, καὶ βεβήλου γνώ σεως ἐραστὴν, ἐκείνων ἔσονται κοινωνοί, περὶ ὧν ὁ μακάριος. Παῦλος γράφει· Ἐν οἷς ὁ Θεὸς τοῦ αιώνος τούτου ἐτύφλωσε τὰ νοήματα τῶν ἀπί στων, εἰς τὸ μὴ διαυγάσαι αὐτοῖς τὸν φωτισμόν τοῦ Εὐαγγελίου τῆς δόξης τοῦ Χριστοῦ, ὅς ἐστιν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ. Τυφλώττουσι γὰρ, καί εἰσιν ὁδηγοί τυφλῶν· τοιγαροῦν οὗτοι καὶ τοῖς τῆς ἀπωλείας ἐμ- πίπτουσι βόθροις. Ὡς γὰρ αὐτὸς ὁ Σωτὴρ εἴρηκε· Τυφλός τυφλὸν ἐὰν ὁδηγῇ, ἀμφότεροι εἰς βόθυ τον ἐμπεσοῦνται. Καταφλυαροῦσι τοίνυν τινὲς τῶν τῆς ἀληθείας Πατέρων καὶ διδασκάλων, καὶ δὴ καὶ σκαιότητος διαβολικῆς τὸν οἰκεῖον ἐμπλήσαντες νοῦν, παραχαράττειν ἐπείγονται τὸ τῆς ἀληθείας μυ στήριον, τῆς μετὰ σαρκὸς οἰκονομίας τοῦ Μονογε τοὺς οὐ μετρίαν ποιοῦντες κατάῤῥησιν (4), μὴ νοοῦντες μήτε α λέγουσι, μήτε περὶ τίνων δικαι βεβαιοῦνται, κατὰ τὸ γεγραμμένον. Β β. Εὑρεταὶ δὲ τῆς τοιαύτης ἀσεβείας γεγόνασι πολ- λοὶ μὲν καὶ ἕτεροι, κατὰ τοὺς ἄνωθεν παρωχηκότας καιροὺς, νῦν δὲ τῆς ἐκείνων ἀνοσιότητος οὗτοι οἱ προ- φασιζόμενοι κατὰ τοὺς νέους Φαρισαίους. Ωσπερ γὰρ ἀληθῶς αὐτοὶ ἡρνήσαντο τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ σαρκὶ ἐληλυθότα, οὕτω καὶ νῦν νεοκήρυκες μὴ θέλοντες προσκυνεῖν καὶ σεβάζεσθαι τῆς ἐνσάρκου τοῦ Χριστοῦ παρουσίας, καὶ τῆς κατὰ σάρκα αὐτοῦ ἀχράντου Μητρὸς καὶ κατὰ ἀλήθειαν Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθέν νου Μαρίας, καὶ πάντων τῶν ἁγίων αὐτοῦ τὰς σεβα- σμίους καὶ σεπτὰς εἰκόνας. ᾿Αλλὰ νέαν κενοτομοῦντες ἐτεκτονήσαντο πίστιν, παρὰ τὴν ἀρχῆθεν ἐκ τῶν ἁγίων ἡμῶν Πατέρων καὶ μαθητῶν καὶ διαδόχων τῶν ἁγίων ἀποστόλων ὑπαρχόντων. ὡς γὰρ αὐτοῖς ἔδοξε νῦν λέγοντες, πλέον τῶν ἁγίων Πατέρων ὧν οἱ λόγοι καὶ αἱ ἀρεταὶ στήριγμα καὶ στήλη τῆς καθολικῆς καὶ ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας ὑπάρχουσιν, οὗτοι τὴν πίσ στην φυλάττειν διαβεβαιοῦντες. Τὰς γὰρ αὐτῶν τῶν Πατέρων φωνάς, ἂς αὐτοὶ τρανῶς ἐκήρυξαν περὶ τῶν σεβασμίων καὶ προσκυνητῶν εἰκόνων, οὗτοι οἱ νεόσι φος λαβόντες τὰς καλῶς ὑπὸ τῶν προφητῶν ῥηθείσας φωνάς, κατὰ τὰς ἰδίας ἐπιθυμίας πρὸς τὸν ἴδιον νοῦν στρεβλοῦσιν. ὡς γὰρ αὐτοὶ περὶ τῶν εἰδωλικῶν ξοάνων καὶ δαιμονικών στηλών φράσαντες εἴρηκαν, οὗτοι εἰς τὰς ἁγίας εικόνας μετέστρεψαν τοὺς ἁγίους Πατέρας καὶ διδασκάλους τῆς ἁγίας καὶ ἀμωμήτου ADVERSUS ICONOCLASTAS. A præditarum, ob vanam duntaxat gloriam, pater- C D b Prov. viii, 9. I Cor. iv, 4. d Matth. xv, nas voces repudiantes, adversusque fidem semiet ipsi armantes, quæ recte ab illis dicta sunt con- torquent (juxta reprobatam suam turbidemque m'entem docentes), Quæ omnimodis ob oculos po- sita sunt intelligentium, rectaque iis qui cognitio- nem inveniunt, ut scriptum est b. Illi enim acula puraque mentis acie sacras divinitus inspiral Scriptura verba legentes, divinum emolumentum, quasi quemdam calestem thesaurum, cuis ipsorum animabus recondunt: isti vero mentem cum ha- beant ad mendacium propensam, ac nonnullorum impotentibus locutionibus devictam, profanæ otiam scientiæ amantem, illorum utique futuri sunt participes, de quibus beatus Paulus scribit : In quibus Deus saculi hujus excæcavit cogitata in- fidelium, ut non resplendeat illis lumen Evangelii gloriæ Christi, qui est imago Dei c. Cæcutiunt enim, et sunt duces cæcorum : quamobrem hu- jusmodi etiam in foveam incidunt interitus. U enim ipsemet Salvator ait : Cæcus cæcum si ducat, ambo in foream cadent d. Derident igitur nonnulli Patres ac magistros veritatis: imo vero etiam diabolica pravitate proprium implentes animum, adulterare nituntur veritatis mysterium, nihil non e medio tollere studentes dispensationem Unige- niti secundum caruem, non intelligentes nec quæ dicunt, nec de quibus affirment •, juxta quod Scri- plura dicit. Ut runt quidem et alii plures per superiora tempora; nunc vero illorum facinoris isti novas profitentes causas, quasi novi Pharisæi. Quemadmodum enim revera illi negarunt Filium Dei carne venisse; sic et nunc novi isti prædicatores, dum nolunt ad- orare et colere adventus Christi in carne, ejusque secundum carnem immaculatæ Matris vereque Dei- paræ ac semiper Virginis Mariæ, item omnium san - ctorum ejus religiosas honorandasque imagines. Sed novam novis rebus studentes adornarunt Q. dem, contra atque ab initio accepimus a sanctis nostris Patribus, discipulis ac successoribus apo- stolorum sanctorum. Quemadmodum enim ipsis vi- sum est nunc dicere, melius quam sancti Patres, quorum verba et virtutes fulcrum sunt atque co- lumna catholicæ et apostolicæ Ecclesiæ, isti fidem se servare profitentur. At enim ipsorum Patrum voces, quas ipsi luculenter deprædicarunt circa venerandas adorandasque imagines, isti novi sa- pientes (dum arripiunt quæ cateroquin bene a prophetis annuntiatæ sunt voces), juxta propria desideria ad propriam mentem pervertunt. Quæ- cunque etenim illi de idolorum statutis ac dæmo- niacis titulis locuti dixerunt, isti adversus san- etas imagines detorquent sanctos Patres et docto- NOTÆ. (3) Οξυδερκεί. 2. Inventores porro hujusmodi impietatis fue- 14. • 1 Tim. 1, 7. (4) Καθαίρεσιν.
PG 96:1353Μιᾶς γὰρ οὔσης τῆς φύσεως καὶ τῆς οὐσίας καὶ τῆς θεότητος, μία καὶ ἡ προσκύνησίς ἐστι τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος. Ἀλλ’ ἐπειδὴ Πατὴρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ὀνομάζονται καὶ εἰσὶ τῇ μὲν οὐσίᾳ κατὰ πάντα ἴσα τὰ τρία· ἀπέδωκε δὲ ἡ θεόπνευστος Γραφὴ τὴν ἀρχὴν τῷ Πατρὶ, καὶ λοιπὸν τῇ τοῦ Πατρὸς εὐδοκίᾳ καὶ ὁ Υἱὸς τὰ πάντα ἐποίησε, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τὰ πάντα ἐτελεσιούργησεν· ἔστιν οὖν Θεὸς ὁ Πατὴρ, Θεὸς ὁ Υἱὸς, Θεὸς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Ἀλλ’ ἐπειδὴ Θεὸς καὶ Θεὸς καὶ Θεὸς, οὐ δύνασαι εἰπεῖν, τρεῖς Θεοί. Ἀλλὰ τρία πρόςωπα ἐνθυμούμενος, ἕκαστον πρόσωπον ὁμολογῶν, εἷς Θεὸς λέγεται, διὰ τὸ ἓν καὶ τὸ ταὐτὸν τῆς φύσεως καὶ τῆς θεότητος καὶ τῆς οὐσίας καὶ τῆς συναϊδιότητος. Διὸ καὶ ἑνικῶς δοξάζομεν καὶ προσκυνοῦμεν τὴν ἁγίαν Τριάδα. ε. Ἐμάθομεν καὶ πιστεύομεν, ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐγεννήθη ἐκ τοῦ Πατρὸς ἀῤῥήτως, ἀχρόνως, ἀσωμάτως, πρὸ πάντων τῶν αἰώνων.
καὶ ὀρθοδόξου τῶν Χριστιανῶν πίστεως, παρωσάμε να τὰς αὐτῶν φωνὰς καὶ μαρτυρίας περὶ τῆς ἐν σάρκου καὶ ἀνθρωπίνης αὐτοῦ μορφώσεως χαρακτή ρος ἱστορηθείσας ἁγίας εἰκόνας, ὥσπερ ἡμῖν τρανός σέβειν καὶ προσκυνεῖν ἐδίδαξαν. Δι' δ καὶ μετ' άλλ γον διάλεκτον πρὸς τοὺς νεοκήρυκας ποιησομεν. Θεοῦ διδόντος ἡμῖν καὶ τὸ ἀναπνείν, ὀλίγα ἐκ πολλών παραθήσομεν, κἂν οὗται ὡς χειροποίητα δῆθεν ἀπι στρέφονται. γ. λεγέτωσαν ἡμῖν οἱ θολόσοφοι καὶ μεμψίμοιρα καὶ ἀρεσταὶ τῆς φαύλης καὶ βεβήλου καὶ ἐχθραινού σης Θεῷ συνόδου, τῆς γενομένης κατὰ Θεοῦ συγχα ρισμὸν ἐν Κωνσταντινουπόλει εἰς τὸν τόπον τὸν λεγό μενον ανέρια, ποίῳ τρόπῳ καὶ σκοπῷ τὰς τῶν Πατέ ρων παρακρουόμενοι φωνάς, κατὰ τὰς ἰδίας ἐπιθυ μίας ἑαυτοὺς ἐξαπατῶντες ἐξελκόμενοι καὶ δελεαζε μενοι στρεβλεῖτε; Είπατε ἡμῖν, οἱ νῦν κενοτομούντες νέας πίστεως ἔκθεσιν, ποῖον ἐπὶ τῆς γῆς προσκυνη τὸν καὶ σεβάσμιον καὶ λατρευτόν ἐστιν ἀχειροποίη τον; σταυρός ; τὸ θυσιαστήριον; ή προσφορά; Εὐαγγέλιον; Πάντα χειροποίητα, ἀλλ᾽ ἡμῖν σεβαστά καὶ σωτηρίας σύμβολα, ὥσπερ καὶ αἱ τῶν ἁγίων εξ κόνες, καὶ τῆς ἐνσάρκου τοῦ Χριστοῦ οικονομίας τῆς ἀληθινῆς καὶ ἀνθρωπίνης αὐτοῦ σαρκὸς, ἣν διὰ τὴν ἡμῶν σωτηρίαν προσελάβετο ἐκ τῆς πανάγνου και Θεοτόκου Μαρίας, πάντα ἡμῶν λαβών, χωρίς μόνης τῆς ἁμαρτίας. Διὸ καὶ τὴν εἰκόνα αὐτοῦ, καὶ τῆς ἀχράντου αὐτοῦ Μητρὸς προσκυνοῦμεν καὶ σέβομεν, Καὶ ὑμεῖς δίκησιν τὸ μυστήριον ἀπεργάζεσθε. Ἡμεῖς δὲ οἱ τῆς ἀληθείας, τῆς τῶν ἁγίων ἀποστόλων, καὶ τῶν ἁγίων αὐτῶν μαθητῶν καὶ διαδόχων, ἡμετέρων δὲ Πατέρων καὶ διδασκάλων, τὴν παρ' αὐτῶν ν παραδοθεῖσαν πίστιν περὶ τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου καὶ προσκυνητῆς Τριάδος, ἀνακεκαλυμμένη προσώπ λαμπρᾷ τε φωνῇ λέγομεν τὰ τοῦ προφήτου Ησαίου Ανάβηθι ὁ εὐαγγελιζόμενος ἐπ᾿ ὄρος υψηλό. Καὶ ἡμεῖς ἀνερχόμεθα εἰς τὴν τρισυπόστατον όμο σιοκόρυφον δόξαν, εὐαγγελιζόμενοι τὰ ἀγαθὰ τῆς ἀρ θοδόξου πίστεως, λέγοντες δ'. Πιστεύομεν εἰς Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἥτις ἐστὶν ἡ ἁγία Τριάς, ἄκτιστος, ἀΐδες, ἀσύγχυτος, ἀδιαίρετος, ὁμοούσιος, ἐν μιᾷ θεότητι καὶ βασιλείᾳ καὶ κυριότητι, ἐν τρισὶ προσώποις ετοι υπο στάσεσι καὶ ἰδιότησι προσκυνουμένη τε καὶ δοξολο γουμένη. Ιδιότητα γὰρ ὅταν είπω, τὸν Πατέρα Πετέ- μα νόησον, καὶ τὸν Υἱὸν Υἱὸν, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον Πνεῦμα ἅγιον. Αὗται γὰρ αἱ ἰδιότητες οὐκ ἀντιστρέ φονται. Οὐ δύναται γὰρ ὁ Πατήρ Υἱὸς εἶναι, ἡ ὁπ Πατὴρ, ἢ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον εἶναι Πατήρ ή γι ἀλλ' ὡς εἶπον, Πατὴρ ὁ Πατήρ, καὶ Υἱὸς ὁ Υἱὸς, καὶ Πνεῦμα ἅγιον τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Οὐκ ἦν ποτε δε οὐκ ἦν Πατὴρ, καὶ οὐκ ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν Υἱὸς, καὶ οὐκ ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Δεί τοῦτο ἀκατάληπτος καὶ ἡ γέννησις τοῦ Μονογενούς, ↑ ΝΟΤ.Ε. ADDENDA. res sanctae sincere et orthodoxa Christianorum A fidei, repudiantes eorum voces et testimonia de incarnata humanaeque forma imaginis ejus depi- ctis sanctis iconibus, quas manifeste ut coleremus ac veneraremur nos edocuerunt. Quamobrem et mox (5) disputationem adversus novos hosce præ- dicatores facturi, Dee nobis spiritum largiente, pauca ex multis apponemus, tametsi viri isti tanquam idola manufacta hæc quoque aversentur. B ruli, necnon amatores mala, profaire, Deoque mimicæ synodi (6), quæ Deo permittente habita est Constantinopoli in loco Oneria appellato: Que- nami modo et scopo paternas repellentes voces, secundum vestra vos desideria fascinantes abrepti a recto tramite, quaque esca decepti, deprava- " mini? Dicite nobis qui nunc innovatis recentis A- dei expositionem, quidnam in terris venerandum, religiosum et adorabile est, quod non sit manufa- ctum ? Crux ? Altare? Oblatio? Evangelium? Uni- versa hæc manufacta sunt: nobis nihilominus ve- nerabilia ac salutis symbola, quemadmodum et sanctorum imagines, et incarnati Christi dispen- sationis vera atque humans ejus carnis, quam propter nostram salutem accepit de purissima et Deipara Maria, quæ sunt nostra assumens omnia, excepto duntaxat peccato. Quare et imaginem illius ejusque immaculatæ Matris veneramur et colimus, At vos commentum facitis hujusmodi mysterium. Nos vero qui veritatem sectamur, quae est sancto rum apostolorum sanctorumque corum discipulo rum et successorum, qui Patres ac doctores nostri fuerunt, eam quæ ab illis nobis tradita ſuit Ades cirea sanctam et consubstantialem venerandamque Trinitatem, revelata facic, claraque voce profite- mur, usurpantes illud Isaiæ prophetae : Ascende qui evangelizas in montem excelsum 1. Nos quoque ascendimus ad summam gloriain trium consubstan - tialium personarum, evangelizantes bona ortho- doxe fidei, et dicentes : sanctum, quae est sancta Trinitas, increata, æter na, inconfusa, indivisa, consubstantialis, in una divinitate, regno et dominatione, quæ in tribus personis sive hypostasibus et proprietatibus ad D gratur, et glorificatur. Proprietatem autem cinn dico, Patrein Patrem cogita, et Filium Filium, Spiritumque sanctum Spiritum sanctum. Istæ enimn proprietates haudquaquam convertuntur. Neque enim potest qui Pater est Filius esse, vel Filius Pater, vel Spiritus sanctus esse Pater sive Filius : sed quemadmodum dixi, Pater est Pater, et Filius Filius, et Spiritus sanctus Spiritus sanctus. Non 'fuit tempus quando non erat Pater, nec tempus fuft quando Filius non erat, sicut neque tempus Isa. XL, 9. 3. Dicant nobis turbidi isti sapientes et que- 4. Credimus in Patrem et Filium et Spiritum (3) Forte respicitur ad sequentem quam edituri sumus orationem. Comb. brevi conserta disputatione. (6) Copronymianam intelligit Combefis.
Αὐτὸς οὖν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, τὸ φῶς ἐκ τοῦ φωτὸς, ὁ ἀληθινὸς Θεὸς ἐκ τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, τῇ εὐδοκίᾳ τοῦ Πατρὸς ἐσαρκώθη ἐν τῇ πανάγνῳ καὶ ὑπὸ Πνεύματος ἁγίου καθαγιαζομένῃ Παρθένῳ τῇ ἁγίᾳ Μαρίᾳ, τῇ κυρίως καὶ κατ’ ἀλήθειαν Θεοτόκῳ. Καὶ ὥσπερ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἡ γένεσις αὐτοῦ τοῦ Υἱοῦ ἀκατάληπτός τίς ἐστι καὶ ἀνερμήνευτος, καὶ διὰ τοῦτο πίστει καὶ σιωπῇ προσκυνοῦμεν καὶ δοξάζομεν· οὕτω τοῦ αὐτοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ ἐκ τῆς μητρὸς καὶ Παρθένου ἔνσαρκος γέννησις, ἄφραστός ἐστι καὶ ἀνεκδιήγητος. Καὶ μάθε πῶς. 2. Ὁ οὖν μονογενὴς Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ πρὸ πάντων τῶν αἰώνων ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθεὶς, ἀπερίγραπτός ἐστι, καὶ ἄνω ἐστὶ καὶ κάτω, καὶ τὰ πάντα ἐν χειρὶ ἔχει, καὶ τὰ πάντα ἐν αὐτῷ συνέστηκε, καὶ τὰ πάντα πληροῖ, καὶ ὑπὲρ τὰ πάντα ὑπερεκτείνεται, καὶ ὑπεράνω πάντων οὐρανῶν ἐστι, καὶ τὰς ἀβύσσους καθορᾷ. Καὶ οὐκ ἔστι κτίσις ἀφανὴς ἐνώπιον αὐτοῦ. Ἐν ἀγγέλοις ἐστὶν, ὅλος ἄνω ἐστὶν, ὅλος πανταχοῦ ἐστιν. Αὐτὸς οὖν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ὁ τοιοῦτος τηλικοῦτος, ὁ ἀπήλικος καὶ ἀμεγέθης, ἐπειδὴ πάντα δύναται, ἐδυνήθη καὶ ἄνθρωπος γενέσθαι.
καὶ ὀρθοδόξου τῶν Χριστιανῶν πίστεως, παρωσάμε να τὰς αὐτῶν φωνὰς καὶ μαρτυρίας περὶ τῆς ἐν σάρκου καὶ ἀνθρωπίνης αὐτοῦ μορφώσεως χαρακτή ρος ἱστορηθείσας ἁγίας εἰκόνας, ὥσπερ ἡμῖν τρανός σέβειν καὶ προσκυνεῖν ἐδίδαξαν. Δι' δ καὶ μετ' άλλ γον διάλεκτον πρὸς τοὺς νεοκήρυκας ποιησομεν. Θεοῦ διδόντος ἡμῖν καὶ τὸ ἀναπνείν, ὀλίγα ἐκ πολλών παραθήσομεν, κἂν οὗται ὡς χειροποίητα δῆθεν ἀπι στρέφονται. γ. λεγέτωσαν ἡμῖν οἱ θολόσοφοι καὶ μεμψίμοιρα καὶ ἀρεσταὶ τῆς φαύλης καὶ βεβήλου καὶ ἐχθραινού σης Θεῷ συνόδου, τῆς γενομένης κατὰ Θεοῦ συγχα ρισμὸν ἐν Κωνσταντινουπόλει εἰς τὸν τόπον τὸν λεγό μενον ανέρια, ποίῳ τρόπῳ καὶ σκοπῷ τὰς τῶν Πατέ ρων παρακρουόμενοι φωνάς, κατὰ τὰς ἰδίας ἐπιθυ μίας ἑαυτοὺς ἐξαπατῶντες ἐξελκόμενοι καὶ δελεαζε μενοι στρεβλεῖτε; Είπατε ἡμῖν, οἱ νῦν κενοτομούντες νέας πίστεως ἔκθεσιν, ποῖον ἐπὶ τῆς γῆς προσκυνη τὸν καὶ σεβάσμιον καὶ λατρευτόν ἐστιν ἀχειροποίη τον; σταυρός ; τὸ θυσιαστήριον; ή προσφορά; Εὐαγγέλιον; Πάντα χειροποίητα, ἀλλ᾽ ἡμῖν σεβαστά καὶ σωτηρίας σύμβολα, ὥσπερ καὶ αἱ τῶν ἁγίων εξ κόνες, καὶ τῆς ἐνσάρκου τοῦ Χριστοῦ οικονομίας τῆς ἀληθινῆς καὶ ἀνθρωπίνης αὐτοῦ σαρκὸς, ἣν διὰ τὴν ἡμῶν σωτηρίαν προσελάβετο ἐκ τῆς πανάγνου και Θεοτόκου Μαρίας, πάντα ἡμῶν λαβών, χωρίς μόνης τῆς ἁμαρτίας. Διὸ καὶ τὴν εἰκόνα αὐτοῦ, καὶ τῆς ἀχράντου αὐτοῦ Μητρὸς προσκυνοῦμεν καὶ σέβομεν, Καὶ ὑμεῖς δίκησιν τὸ μυστήριον ἀπεργάζεσθε. Ἡμεῖς δὲ οἱ τῆς ἀληθείας, τῆς τῶν ἁγίων ἀποστόλων, καὶ τῶν ἁγίων αὐτῶν μαθητῶν καὶ διαδόχων, ἡμετέρων δὲ Πατέρων καὶ διδασκάλων, τὴν παρ' αὐτῶν ν παραδοθεῖσαν πίστιν περὶ τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου καὶ προσκυνητῆς Τριάδος, ἀνακεκαλυμμένη προσώπ λαμπρᾷ τε φωνῇ λέγομεν τὰ τοῦ προφήτου Ησαίου Ανάβηθι ὁ εὐαγγελιζόμενος ἐπ᾿ ὄρος υψηλό. Καὶ ἡμεῖς ἀνερχόμεθα εἰς τὴν τρισυπόστατον όμο σιοκόρυφον δόξαν, εὐαγγελιζόμενοι τὰ ἀγαθὰ τῆς ἀρ θοδόξου πίστεως, λέγοντες δ'. Πιστεύομεν εἰς Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἥτις ἐστὶν ἡ ἁγία Τριάς, ἄκτιστος, ἀΐδες, ἀσύγχυτος, ἀδιαίρετος, ὁμοούσιος, ἐν μιᾷ θεότητι καὶ βασιλείᾳ καὶ κυριότητι, ἐν τρισὶ προσώποις ετοι υπο στάσεσι καὶ ἰδιότησι προσκυνουμένη τε καὶ δοξολο γουμένη. Ιδιότητα γὰρ ὅταν είπω, τὸν Πατέρα Πετέ- μα νόησον, καὶ τὸν Υἱὸν Υἱὸν, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον Πνεῦμα ἅγιον. Αὗται γὰρ αἱ ἰδιότητες οὐκ ἀντιστρέ φονται. Οὐ δύναται γὰρ ὁ Πατήρ Υἱὸς εἶναι, ἡ ὁπ Πατὴρ, ἢ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον εἶναι Πατήρ ή γι ἀλλ' ὡς εἶπον, Πατὴρ ὁ Πατήρ, καὶ Υἱὸς ὁ Υἱὸς, καὶ Πνεῦμα ἅγιον τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Οὐκ ἦν ποτε δε οὐκ ἦν Πατὴρ, καὶ οὐκ ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν Υἱὸς, καὶ οὐκ ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Δεί τοῦτο ἀκατάληπτος καὶ ἡ γέννησις τοῦ Μονογενούς, ↑ ΝΟΤ.Ε. ADDENDA. res sanctae sincere et orthodoxa Christianorum A fidei, repudiantes eorum voces et testimonia de incarnata humanaeque forma imaginis ejus depi- ctis sanctis iconibus, quas manifeste ut coleremus ac veneraremur nos edocuerunt. Quamobrem et mox (5) disputationem adversus novos hosce præ- dicatores facturi, Dee nobis spiritum largiente, pauca ex multis apponemus, tametsi viri isti tanquam idola manufacta hæc quoque aversentur. B ruli, necnon amatores mala, profaire, Deoque mimicæ synodi (6), quæ Deo permittente habita est Constantinopoli in loco Oneria appellato: Que- nami modo et scopo paternas repellentes voces, secundum vestra vos desideria fascinantes abrepti a recto tramite, quaque esca decepti, deprava- " mini? Dicite nobis qui nunc innovatis recentis A- dei expositionem, quidnam in terris venerandum, religiosum et adorabile est, quod non sit manufa- ctum ? Crux ? Altare? Oblatio? Evangelium? Uni- versa hæc manufacta sunt: nobis nihilominus ve- nerabilia ac salutis symbola, quemadmodum et sanctorum imagines, et incarnati Christi dispen- sationis vera atque humans ejus carnis, quam propter nostram salutem accepit de purissima et Deipara Maria, quæ sunt nostra assumens omnia, excepto duntaxat peccato. Quare et imaginem illius ejusque immaculatæ Matris veneramur et colimus, At vos commentum facitis hujusmodi mysterium. Nos vero qui veritatem sectamur, quae est sancto rum apostolorum sanctorumque corum discipulo rum et successorum, qui Patres ac doctores nostri fuerunt, eam quæ ab illis nobis tradita ſuit Ades cirea sanctam et consubstantialem venerandamque Trinitatem, revelata facic, claraque voce profite- mur, usurpantes illud Isaiæ prophetae : Ascende qui evangelizas in montem excelsum 1. Nos quoque ascendimus ad summam gloriain trium consubstan - tialium personarum, evangelizantes bona ortho- doxe fidei, et dicentes : sanctum, quae est sancta Trinitas, increata, æter na, inconfusa, indivisa, consubstantialis, in una divinitate, regno et dominatione, quæ in tribus personis sive hypostasibus et proprietatibus ad D gratur, et glorificatur. Proprietatem autem cinn dico, Patrein Patrem cogita, et Filium Filium, Spiritumque sanctum Spiritum sanctum. Istæ enimn proprietates haudquaquam convertuntur. Neque enim potest qui Pater est Filius esse, vel Filius Pater, vel Spiritus sanctus esse Pater sive Filius : sed quemadmodum dixi, Pater est Pater, et Filius Filius, et Spiritus sanctus Spiritus sanctus. Non 'fuit tempus quando non erat Pater, nec tempus fuft quando Filius non erat, sicut neque tempus Isa. XL, 9. 3. Dicant nobis turbidi isti sapientes et que- 4. Credimus in Patrem et Filium et Spiritum (3) Forte respicitur ad sequentem quam edituri sumus orationem. Comb. brevi conserta disputatione. (6) Copronymianam intelligit Combefis.
PG 96:1356Καὶ κατ’ ἀλήθειαν σαρκωθεὶς, καὶ ἐνανθρωπήσας ἐκ Πνεύματος ἁγίου καὶ Μαρίας τῆς Παρθένου ἄνω οὐκ ἔλειψε, καὶ κάτω σαρκωθεὶς ὁ αὐτὸς ὅλος. Οὐκοῦν τίς δύναται φράσαι ἢ ὅλως διηγήσασθαι τὸ μυστήριον; Πλὴν ὅτι πρὸς τὴν εὐτέλειαν τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως, ἔδωκεν ἡ θεία Γραφὴ ὀλίγα τινὰ ῥήματα, δι’ ὧν ὁ νοῦς ἐν ἀπολαύσει δυνήσεται γενέσθαι, καὶ ἀφθέγκτως ἐκπλαγῆναι καὶ προσκυνεῖν τὸ θεῖον μυστήριον. ζ. Ὁ οὖν Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ὁ ἀχώρητος εἰσῆλθεν εἰς τὴν ἁγίαν Παρθένον, καὶ ἐπελάβετο ἐκ τῆς φύσεως τῆς σαρκὸς αὐτῆς, καὶ ἥνωσε τῇ ἰδίᾳ τῆς θεότητος ὑποστάσει σάρκα τὴν ἡμῖν ὁμοούσιον, ἔμψυχόν τε καὶ ἔννουν, ὡς αὐτὸς μόνος οἶδε. Προεῖπον γὰρ ὅτι οὔτε νοῦς καταλαβέσθαι ἰσχύει, οὔτε λόγος παραστῆσαι δύναται, οὔτε ὀφείλει ἄνθρωπος φυσιολογεῖν τὸ ἀνεξιχνίαστον καὶ ἀνεξερεύνητον πρᾶγμα. Ἑνώσας οὖν ἑαυτῷ τὴν ἐξ αὐτῆς ληφθεῖσαν φύσιν, ηὔξει ὁ ἀναυξὴς Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τῇ ἰδίᾳ σαρκὶ, ἐμψυχωμένῃ ψυχῇ λογικῇ τε καὶ νοερᾷ. Καὶ μὴ τραπεὶς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ὅπερ ἦν, ἐγένετο βρέφος ἐν τῇ κοιλίᾳ τῆς μητρός. Καὶ ἀπετελέσθη ἕνωσις ἀδιαίρετος καὶ ἀσύγχυτος θεότητός τε καὶ ἀνθρωπότητος·
καὶ ἡ ἐκπόρευσις τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Προσκυνεῖς τὸν Πατέρα; ἐν αὐτῷ προσκυνεῖται ὁ Υἱὸς καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα. Προσκυνεῖς τὸν Υἱόν; ἐν αὐτῷ προσκυνεῖς τὸν Πατέρα καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα. Προσκυνεῖς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον; ἐν αὐτῷ προσκυνεῖς καὶ τὸν Πα- τέρα καὶ τὸν Υἱόν. Οὐ συγχεομένων τῶν προσώπων, ἀλλὰ διὰ τὸ ταὐτὸν καὶ ἀπαράλλακτον τῆς οὐσίας οὕτω νοεῖς. Μιᾶς γὰρ οὔσης τῆς φύσεως καὶ τῆς οὐ. οίας καὶ τῆς θεότητος, μία καὶ ἡ προσκύνησίς ἐστι τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος. Αλλ' ἐπειδὴ Πατὴρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ὀνομάζονται καὶ εἰσὶ τῇ μὲν οὐσίᾳ κατὰ πάντα ἴσα τὰ τρία· ἀπέδωκε δὲ ἡ Θεόπνευστος Γραφὴ τὴν ἀρχὴν τῷ Πατρὶ, καὶ λοιπὸν τῇ τοῦ Πατρὸς εὐδοκίᾳ καὶ ὁ Υἱὸς τὰ πάντα ἐποίησε, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τὰ πάντα ἐτελεσιούργησεν ἔστιν οὖν Θεὸς ὁ Πατήρ, Θεὸς ὁ Υἱός, Θεὸς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Αλλ' ἐπειδὴ Θεὸς καὶ Θεὸς καὶ Θεός, οὐ δύνασαι εἰπεῖν, τρεῖς Θεοί. Αλλα τρία πρότα ωπα ενθυμούμενος, ἕκαστον πρόσωπον ὁμολογῶν, εἷς Θεὸς λέγεται, διὰ τὸ ἓν καὶ τὸ ταὐτὸν τῆς φύο σεως καὶ τῆς θεότητος καὶ τῆς οὐσίας καὶ τῆς συναί διότητος. Διὸ καὶ ἐνικῶς δοξάζομεν καὶ προσκυνοῦμεν τὴν ἁγίαν Τριάδα. ε'. Ἐμάθομεν καὶ πιστεύομεν, ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐγεννήθη ἐκ τοῦ Πατρὸς ἀῤῥήτως, ἀχρόνως, ἀτω- μάτως, πρὸ πάντων τῶν αἰώνων. Αὐτὸς οὖν ὁ Γ; τοῦ Θεοῦ, τὸ φῶς ἐκ τοῦ φωτὸς, ὁ ἀληθινὸς Θεὸς ἐκ τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, τῇ εὐδοκίᾳ τοῦ Πα τρὸς ἐσαρκώθη ἐν τῇ πανάγνῳ καὶ ὑπὸ Πνεύματος ἁγίου καθαγιαζομένῃ Παρθένῳ τῇ ἁγίᾳ Μαρίᾳ, τῇ κυρίως καὶ κατ' ἀλήθειαν Θεοτόκῳ. Καὶ ὥσπερ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἡ γένεσις αὐτοῦ τοῦ Υἱοῦ ἀκατάληπτός τίς ἐστι καὶ ἀνερμήνευτος, καὶ διὰ τοῦτο πίστει καὶ σιωπῇ προσκυνοῦμεν καὶ δοξάζομεν· οὕτω τοῦ αὐτοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ ἐκ τῆς μητρὸς καὶ Παρθένου ενα σαρχος γέννησις, ἄφραστός ἐστι καὶ ἀνεκδιήγητος. Καὶ μάθε πῶς. ς'. Ο οὖν μονογενής Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ πρὸ πάντων τῶν αἰώνων ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθεὶς, ἀπερίγραπτος ἐστι, καὶ ἄνω ἐστὶ καὶ κάτω, καὶ τὰ πάντα ἐν χειρὶ ἔχει, καὶ τὰ πάντα ἐν αὐτῷ συνέστηκε, καὶ τὰ πάντα πληροί, καὶ ὑπὲρ τὰ πάντα ὑπερεκτείνεται, καὶ ὑπεράνω πάντων οὐρανῶν ἐστι, καὶ τὰς ἀβύσσους καθορᾷ. Καὶ οὐκ ἔστι κτίσις ἀφανὴς ἐνώπιον αὐτ τοῦ. Ἐν ἀγγέλοις ἐστὶν, ὅλος ἄνω ἐστὶν, ὅλος παντα- χοῦ ἐστιν. Αὐτὸς οὖν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ὁ τοιοῦτος τηλικοῦτος, ὁ ἀπήλικος καὶ ἀμεγέθης, ἐπειδὴ πάντα δύναται, ἐδυνήθη καὶ ἄνθρωπος γενέσθαι. Καὶ κατ' ἀλήθειαν σαρκωθείς, καὶ ἐνανθρωπήσας ἐκ Πνεύμα- τος ἁγίου καὶ Μαρίας τῆς Παρθένου ἄνω οὐκ ἔλειψε, καὶ κάτω σαρκωθεὶς ὁ αὐτὸς ὅλος. Οὐκοῦν τίς δύνα- ται φράσαι ἢ ὅλως διηγήσασθαι τὸ μυστήριον; Πλὴν ὅτι πρὸς τὴν εὐτέλειαν τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως, ἔδω κεν ή θεία Γραφὴ ὀλίγα τινὰ βήματα, δι᾿ ὧν ὁ νοῦς ἐν ἀπολαύσει δυνήσεται γενέσθαι, καὶ ἀφθέγκτως * πιο- ADVERSUS ICONOCLASTAS. A fuit, quando non erat Spiritus sanctus. Quain- C C D Hebr. 1, 13. PATROL. GR. XCVI. obrem incomprehensibilís etiam est Unigeniti ge- neratio, itemque processio sancti Spiritus. Ado- ras Patrem ? in ipso adoratur Filius et Spiritus sanctus. Adoras Filium? in ipso adoras Patrem et Spiritum sanctum. Adoras Spiritum sanctum ? in ipso adoras et Patrem et Filium. Non confusis personis, sed propter identitatem immutabilita- temque essentiæ sic cogitas. Cum enim una sit natura et essentia et divinitas, una est etiam ad- oratio sanctæ et consubstantialis Trinitatis. Sed quo- miam Pater, Filius ac Spiritus sanctus, nominan- tur et sunt essentia quidem per omnia æquales tres hæ personæ; Scriptura vero divinitus inspirata principium attribuit Patri, ac caeteroquin ex Pa tris beneplacito etiam Filius universa effecit, et Spiritus sanctus universa perfecit : est consequen- ter Deus Pater, Deus Filius, Deus Spiritus san- ctus. At quia Deus, et Deus, et Deus : non potes tamen dicere, tres dii. Verum tres personas ami- mo cogitans, quamlibet personam confitens, unus Deus dicitur; propter unitatem et identitatem na- turæ et divinitatis et essentiæ et coæternitatis. Quamobrem et singulari numero glorificamus ve- neramurque sanctam Trinitatem. nitus est ex Patre ineffabiliter, sine tempore et corpore, ante omnia sæcula. Ipsenet Filius Dei, qui est lumen de lumine, Deus verus de Deo vero et Patre, ex Patris beneplacito factus est caro in purissima et per Spiritum sanctum sanctifcata Vir- gine sancta Maria, quæ est proprie verissimeque Deipara. Ac quemadmodum quæ est ex Patre ge- neratio ipsius Filii incomprehensibilis est et inex- plicabilis, proptereaque illam fide ac silentio ad- oramus et glorificamus: sic ejusdem Filii Dei illa etiam quæ ex matre est et Virgine in carne gene- ratio, ineffabilis est et inexplicabilis. Ac quo do, disce. mo- sæcula ex Patre natus est, incircumscriptus est, supraque est et infra, universaque in sua pote- state habet, et cuncta in ipso constant, et omnia replet, et ultra quævis superextenditur, supraque omnes calos est, et abyssos intuetur. Et non est ulla creatura invisibilis in conspectu ejus 5. In angelis est, totus supra est, totus ubique est. Ipse igitur Filius Dei talis tantusque, cujus nec ævum nec magnitudinem assignare licet; quan- doquidem omnia potest, potuit etiam homo fieri. Atque in veritate incarnatus et homo factus ex Spiritu sancto et Maria Virgine, superiora ncqua- quam deseruit, et in inferioribus caro factus idemmet totus est. Quis ergo possit dicere et on:- nino enarrare mysterium? Nisi quod pro tenui- tate humanæ naturæ suppeditavit ✔ivina Scriptura pauca quaedam verba, per quæ mens in fruitione 5. Didicimus et credimus, quod Filius Dei ge- 6. Unigenitus igitur Filius Dei, qui ante omnia
καὶ ἰδοὺ ὁ ἀσώματος καὶ ἀψηλάφητος σεσωμάτωται καὶ ψηλαφᾶται· καὶ ὁ πρὸ πάντων τῶν αἰώνων ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθεὶς, ἰδοὺ αὐτὸς καὶ ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου σεσαρκωμένος γεννᾶται· καὶ ὁ τῶν κόλπων τῶν πατρικῶν μὴ χωρισθεὶς, καὶ τὰ σύμπαντα τῇ δυνάμει τῆς θεότητος συνέχων, καὶ τῶν πάντων τῇ παντοκρατορικῇ δυνάμει περιδραττόμενος, ὁ αὐτὸς ἐνανθρωπήσας ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου καὶ γεννηθεὶς, κεῖται ἐν φάτνῃ παιδίον ἐσπαργανωμένον, τῆς ἁγίας Παρθένου παρθένου μεινάσης. Τὰ γὰρ θεῖα τοιαῦτά ἐστι. Ὥσπερ γὰρ ἡ ἕνωσις τῆς σαρκὸς καὶ τῆς θεότητος ἀνεξερεύνητος, οὕτω καὶ ἡ γέννησις. Ἐδυνήθη γὰρ ὁ θεῖος Λόγος ὁ παντοδύναμος κατὰ ἀλήθειαν σαρκωθῆναι καὶ ἐνανθρωπῆσαι ἐν τῇ Δεσποίνῃ, καὶ γεννηθῆναι ἐξ αὐτῆς, καὶ τὴν παρθενίαν ἐσφραγισμένην διαφυλάξαι, ὥσπερ οὖν ἀμέλει καὶ τῶν θυρῶν κεκλεισμένων ἔστη ἐν μέσῳ τῶν μαθητῶν. η. Διὰ τοῦτο ἡ ἁγία καὶ ἀποστολικὴ Ἐκκλησία πάντα εὐπειθῶς τὰ θεῖα ἀποδέχεται, πάντα πιστῶς, πάντα ἀπολυπραγμόνως σέβει καὶ προσκυνεῖ καὶ τιμᾷ.
καὶ ἡ ἐκπόρευσις τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Προσκυνεῖς τὸν Πατέρα; ἐν αὐτῷ προσκυνεῖται ὁ Υἱὸς καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα. Προσκυνεῖς τὸν Υἱόν; ἐν αὐτῷ προσκυνεῖς τὸν Πατέρα καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα. Προσκυνεῖς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον; ἐν αὐτῷ προσκυνεῖς καὶ τὸν Πα- τέρα καὶ τὸν Υἱόν. Οὐ συγχεομένων τῶν προσώπων, ἀλλὰ διὰ τὸ ταὐτὸν καὶ ἀπαράλλακτον τῆς οὐσίας οὕτω νοεῖς. Μιᾶς γὰρ οὔσης τῆς φύσεως καὶ τῆς οὐ. οίας καὶ τῆς θεότητος, μία καὶ ἡ προσκύνησίς ἐστι τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος. Αλλ' ἐπειδὴ Πατὴρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ὀνομάζονται καὶ εἰσὶ τῇ μὲν οὐσίᾳ κατὰ πάντα ἴσα τὰ τρία· ἀπέδωκε δὲ ἡ Θεόπνευστος Γραφὴ τὴν ἀρχὴν τῷ Πατρὶ, καὶ λοιπὸν τῇ τοῦ Πατρὸς εὐδοκίᾳ καὶ ὁ Υἱὸς τὰ πάντα ἐποίησε, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τὰ πάντα ἐτελεσιούργησεν ἔστιν οὖν Θεὸς ὁ Πατήρ, Θεὸς ὁ Υἱός, Θεὸς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Αλλ' ἐπειδὴ Θεὸς καὶ Θεὸς καὶ Θεός, οὐ δύνασαι εἰπεῖν, τρεῖς Θεοί. Αλλα τρία πρότα ωπα ενθυμούμενος, ἕκαστον πρόσωπον ὁμολογῶν, εἷς Θεὸς λέγεται, διὰ τὸ ἓν καὶ τὸ ταὐτὸν τῆς φύο σεως καὶ τῆς θεότητος καὶ τῆς οὐσίας καὶ τῆς συναί διότητος. Διὸ καὶ ἐνικῶς δοξάζομεν καὶ προσκυνοῦμεν τὴν ἁγίαν Τριάδα. ε'. Ἐμάθομεν καὶ πιστεύομεν, ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐγεννήθη ἐκ τοῦ Πατρὸς ἀῤῥήτως, ἀχρόνως, ἀτω- μάτως, πρὸ πάντων τῶν αἰώνων. Αὐτὸς οὖν ὁ Γ; τοῦ Θεοῦ, τὸ φῶς ἐκ τοῦ φωτὸς, ὁ ἀληθινὸς Θεὸς ἐκ τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, τῇ εὐδοκίᾳ τοῦ Πα τρὸς ἐσαρκώθη ἐν τῇ πανάγνῳ καὶ ὑπὸ Πνεύματος ἁγίου καθαγιαζομένῃ Παρθένῳ τῇ ἁγίᾳ Μαρίᾳ, τῇ κυρίως καὶ κατ' ἀλήθειαν Θεοτόκῳ. Καὶ ὥσπερ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἡ γένεσις αὐτοῦ τοῦ Υἱοῦ ἀκατάληπτός τίς ἐστι καὶ ἀνερμήνευτος, καὶ διὰ τοῦτο πίστει καὶ σιωπῇ προσκυνοῦμεν καὶ δοξάζομεν· οὕτω τοῦ αὐτοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ ἐκ τῆς μητρὸς καὶ Παρθένου ενα σαρχος γέννησις, ἄφραστός ἐστι καὶ ἀνεκδιήγητος. Καὶ μάθε πῶς. ς'. Ο οὖν μονογενής Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ πρὸ πάντων τῶν αἰώνων ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθεὶς, ἀπερίγραπτος ἐστι, καὶ ἄνω ἐστὶ καὶ κάτω, καὶ τὰ πάντα ἐν χειρὶ ἔχει, καὶ τὰ πάντα ἐν αὐτῷ συνέστηκε, καὶ τὰ πάντα πληροί, καὶ ὑπὲρ τὰ πάντα ὑπερεκτείνεται, καὶ ὑπεράνω πάντων οὐρανῶν ἐστι, καὶ τὰς ἀβύσσους καθορᾷ. Καὶ οὐκ ἔστι κτίσις ἀφανὴς ἐνώπιον αὐτ τοῦ. Ἐν ἀγγέλοις ἐστὶν, ὅλος ἄνω ἐστὶν, ὅλος παντα- χοῦ ἐστιν. Αὐτὸς οὖν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ὁ τοιοῦτος τηλικοῦτος, ὁ ἀπήλικος καὶ ἀμεγέθης, ἐπειδὴ πάντα δύναται, ἐδυνήθη καὶ ἄνθρωπος γενέσθαι. Καὶ κατ' ἀλήθειαν σαρκωθείς, καὶ ἐνανθρωπήσας ἐκ Πνεύμα- τος ἁγίου καὶ Μαρίας τῆς Παρθένου ἄνω οὐκ ἔλειψε, καὶ κάτω σαρκωθεὶς ὁ αὐτὸς ὅλος. Οὐκοῦν τίς δύνα- ται φράσαι ἢ ὅλως διηγήσασθαι τὸ μυστήριον; Πλὴν ὅτι πρὸς τὴν εὐτέλειαν τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως, ἔδω κεν ή θεία Γραφὴ ὀλίγα τινὰ βήματα, δι᾿ ὧν ὁ νοῦς ἐν ἀπολαύσει δυνήσεται γενέσθαι, καὶ ἀφθέγκτως * πιο- ADVERSUS ICONOCLASTAS. A fuit, quando non erat Spiritus sanctus. Quain- C C D Hebr. 1, 13. PATROL. GR. XCVI. obrem incomprehensibilís etiam est Unigeniti ge- neratio, itemque processio sancti Spiritus. Ado- ras Patrem ? in ipso adoratur Filius et Spiritus sanctus. Adoras Filium? in ipso adoras Patrem et Spiritum sanctum. Adoras Spiritum sanctum ? in ipso adoras et Patrem et Filium. Non confusis personis, sed propter identitatem immutabilita- temque essentiæ sic cogitas. Cum enim una sit natura et essentia et divinitas, una est etiam ad- oratio sanctæ et consubstantialis Trinitatis. Sed quo- miam Pater, Filius ac Spiritus sanctus, nominan- tur et sunt essentia quidem per omnia æquales tres hæ personæ; Scriptura vero divinitus inspirata principium attribuit Patri, ac caeteroquin ex Pa tris beneplacito etiam Filius universa effecit, et Spiritus sanctus universa perfecit : est consequen- ter Deus Pater, Deus Filius, Deus Spiritus san- ctus. At quia Deus, et Deus, et Deus : non potes tamen dicere, tres dii. Verum tres personas ami- mo cogitans, quamlibet personam confitens, unus Deus dicitur; propter unitatem et identitatem na- turæ et divinitatis et essentiæ et coæternitatis. Quamobrem et singulari numero glorificamus ve- neramurque sanctam Trinitatem. nitus est ex Patre ineffabiliter, sine tempore et corpore, ante omnia sæcula. Ipsenet Filius Dei, qui est lumen de lumine, Deus verus de Deo vero et Patre, ex Patris beneplacito factus est caro in purissima et per Spiritum sanctum sanctifcata Vir- gine sancta Maria, quæ est proprie verissimeque Deipara. Ac quemadmodum quæ est ex Patre ge- neratio ipsius Filii incomprehensibilis est et inex- plicabilis, proptereaque illam fide ac silentio ad- oramus et glorificamus: sic ejusdem Filii Dei illa etiam quæ ex matre est et Virgine in carne gene- ratio, ineffabilis est et inexplicabilis. Ac quo do, disce. mo- sæcula ex Patre natus est, incircumscriptus est, supraque est et infra, universaque in sua pote- state habet, et cuncta in ipso constant, et omnia replet, et ultra quævis superextenditur, supraque omnes calos est, et abyssos intuetur. Et non est ulla creatura invisibilis in conspectu ejus 5. In angelis est, totus supra est, totus ubique est. Ipse igitur Filius Dei talis tantusque, cujus nec ævum nec magnitudinem assignare licet; quan- doquidem omnia potest, potuit etiam homo fieri. Atque in veritate incarnatus et homo factus ex Spiritu sancto et Maria Virgine, superiora ncqua- quam deseruit, et in inferioribus caro factus idemmet totus est. Quis ergo possit dicere et on:- nino enarrare mysterium? Nisi quod pro tenui- tate humanæ naturæ suppeditavit ✔ivina Scriptura pauca quaedam verba, per quæ mens in fruitione 5. Didicimus et credimus, quod Filius Dei ge- 6. Unigenitus igitur Filius Dei, qui ante omnia
Αὐτὸς οὖν ὁ Υἱὸς Θεοῦ ὁ ἀληθινὸς Θεὸς, διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν παιδίον γεννηθεὶς, αὔξειν λέγεται τῇ ἰδίᾳ σαρκὶ, τὰ ἡμέτερα οἰκειούμενος ἀδιάβλητα πάθη, καὶ προκόπτειν σοφίᾳ καὶ ἡλικίᾳ διὰ τὴν κατὰ μέρος ἀνάδειξιν, ὅπως δείξῃ κυρίως καὶ κατὰ ἀλήθειαν εἶναι τὴν ἐνανθρώπησιν. Καὶ κοπιᾷν λέγεται, καὶ πεινῇν καὶ διψῇν, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συναναστραφῆναι, διδάξας καὶ φωτίσας πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον. Αὐτὸς γάρ ἐστι τὸ φῶς τὸ ἀληθινόν. θ. Λοιπὸν δὲ διὰ τὴν ἄμετρον αὐτοῦ φιλανθρωπίαν καὶ ἔπαθε τῇ ἰδίᾳ σαρκί. Αὐτὸς γὰρ ὁ Κύριος τῆς δόξης ὑπὲρ ἡμῶν ἐσταυρώθη, καὶ πάσχει ἀληθῶς. Πάσχει γὰρ οὐ τῇ θεότητι, ἀλλὰ τῇ ἀδιαιρέτως συναφθείσῃ αὐτῷ ἰδίᾳ σαρκὶ ἐμψυχωμένῃ, καὶ ἀποθνήσκει, τῆς ψυχῆς δηλονότι χωρισθείσης τοῦ σώματος. Ἡ γὰρ θεότης ἀδιαίρετος καὶ ἀσύγχυτος καὶ τῇ ψυχῇ ἡνωμένη ἦν καὶ τῷ σώματι. Κατῆλθεν οὖν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τῇ ἰδίᾳ ψυχῇ πρὸς τὰς τῶν ἁγίων ψυχὰς, καὶ πάλιν ἀνέστη, τῆς ψυχῆς ἑνωθείσης τῷ σώματι. Ἀνέστη οὖν ὁ αὐτὸς μονογενὴς Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τῇ ἰδίᾳ δυνάμει· Ἐξουσίαν γὰρ ἔχω, φησὶν, τὴν ψυχήν μου θεῖναι, καὶ ἐξουσίαν ἔχω πάλιν λαβεῖν αὐτήν. ι.
καὶ ἡ ἐκπόρευσις τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Προσκυνεῖς τὸν Πατέρα; ἐν αὐτῷ προσκυνεῖται ὁ Υἱὸς καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα. Προσκυνεῖς τὸν Υἱόν; ἐν αὐτῷ προσκυνεῖς τὸν Πατέρα καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα. Προσκυνεῖς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον; ἐν αὐτῷ προσκυνεῖς καὶ τὸν Πα- τέρα καὶ τὸν Υἱόν. Οὐ συγχεομένων τῶν προσώπων, ἀλλὰ διὰ τὸ ταὐτὸν καὶ ἀπαράλλακτον τῆς οὐσίας οὕτω νοεῖς. Μιᾶς γὰρ οὔσης τῆς φύσεως καὶ τῆς οὐ. οίας καὶ τῆς θεότητος, μία καὶ ἡ προσκύνησίς ἐστι τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος. Αλλ' ἐπειδὴ Πατὴρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ὀνομάζονται καὶ εἰσὶ τῇ μὲν οὐσίᾳ κατὰ πάντα ἴσα τὰ τρία· ἀπέδωκε δὲ ἡ Θεόπνευστος Γραφὴ τὴν ἀρχὴν τῷ Πατρὶ, καὶ λοιπὸν τῇ τοῦ Πατρὸς εὐδοκίᾳ καὶ ὁ Υἱὸς τὰ πάντα ἐποίησε, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τὰ πάντα ἐτελεσιούργησεν ἔστιν οὖν Θεὸς ὁ Πατήρ, Θεὸς ὁ Υἱός, Θεὸς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Αλλ' ἐπειδὴ Θεὸς καὶ Θεὸς καὶ Θεός, οὐ δύνασαι εἰπεῖν, τρεῖς Θεοί. Αλλα τρία πρότα ωπα ενθυμούμενος, ἕκαστον πρόσωπον ὁμολογῶν, εἷς Θεὸς λέγεται, διὰ τὸ ἓν καὶ τὸ ταὐτὸν τῆς φύο σεως καὶ τῆς θεότητος καὶ τῆς οὐσίας καὶ τῆς συναί διότητος. Διὸ καὶ ἐνικῶς δοξάζομεν καὶ προσκυνοῦμεν τὴν ἁγίαν Τριάδα. ε'. Ἐμάθομεν καὶ πιστεύομεν, ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐγεννήθη ἐκ τοῦ Πατρὸς ἀῤῥήτως, ἀχρόνως, ἀτω- μάτως, πρὸ πάντων τῶν αἰώνων. Αὐτὸς οὖν ὁ Γ; τοῦ Θεοῦ, τὸ φῶς ἐκ τοῦ φωτὸς, ὁ ἀληθινὸς Θεὸς ἐκ τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, τῇ εὐδοκίᾳ τοῦ Πα τρὸς ἐσαρκώθη ἐν τῇ πανάγνῳ καὶ ὑπὸ Πνεύματος ἁγίου καθαγιαζομένῃ Παρθένῳ τῇ ἁγίᾳ Μαρίᾳ, τῇ κυρίως καὶ κατ' ἀλήθειαν Θεοτόκῳ. Καὶ ὥσπερ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἡ γένεσις αὐτοῦ τοῦ Υἱοῦ ἀκατάληπτός τίς ἐστι καὶ ἀνερμήνευτος, καὶ διὰ τοῦτο πίστει καὶ σιωπῇ προσκυνοῦμεν καὶ δοξάζομεν· οὕτω τοῦ αὐτοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ ἐκ τῆς μητρὸς καὶ Παρθένου ενα σαρχος γέννησις, ἄφραστός ἐστι καὶ ἀνεκδιήγητος. Καὶ μάθε πῶς. ς'. Ο οὖν μονογενής Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ πρὸ πάντων τῶν αἰώνων ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθεὶς, ἀπερίγραπτος ἐστι, καὶ ἄνω ἐστὶ καὶ κάτω, καὶ τὰ πάντα ἐν χειρὶ ἔχει, καὶ τὰ πάντα ἐν αὐτῷ συνέστηκε, καὶ τὰ πάντα πληροί, καὶ ὑπὲρ τὰ πάντα ὑπερεκτείνεται, καὶ ὑπεράνω πάντων οὐρανῶν ἐστι, καὶ τὰς ἀβύσσους καθορᾷ. Καὶ οὐκ ἔστι κτίσις ἀφανὴς ἐνώπιον αὐτ τοῦ. Ἐν ἀγγέλοις ἐστὶν, ὅλος ἄνω ἐστὶν, ὅλος παντα- χοῦ ἐστιν. Αὐτὸς οὖν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ὁ τοιοῦτος τηλικοῦτος, ὁ ἀπήλικος καὶ ἀμεγέθης, ἐπειδὴ πάντα δύναται, ἐδυνήθη καὶ ἄνθρωπος γενέσθαι. Καὶ κατ' ἀλήθειαν σαρκωθείς, καὶ ἐνανθρωπήσας ἐκ Πνεύμα- τος ἁγίου καὶ Μαρίας τῆς Παρθένου ἄνω οὐκ ἔλειψε, καὶ κάτω σαρκωθεὶς ὁ αὐτὸς ὅλος. Οὐκοῦν τίς δύνα- ται φράσαι ἢ ὅλως διηγήσασθαι τὸ μυστήριον; Πλὴν ὅτι πρὸς τὴν εὐτέλειαν τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως, ἔδω κεν ή θεία Γραφὴ ὀλίγα τινὰ βήματα, δι᾿ ὧν ὁ νοῦς ἐν ἀπολαύσει δυνήσεται γενέσθαι, καὶ ἀφθέγκτως * πιο- ADVERSUS ICONOCLASTAS. A fuit, quando non erat Spiritus sanctus. Quain- C C D Hebr. 1, 13. PATROL. GR. XCVI. obrem incomprehensibilís etiam est Unigeniti ge- neratio, itemque processio sancti Spiritus. Ado- ras Patrem ? in ipso adoratur Filius et Spiritus sanctus. Adoras Filium? in ipso adoras Patrem et Spiritum sanctum. Adoras Spiritum sanctum ? in ipso adoras et Patrem et Filium. Non confusis personis, sed propter identitatem immutabilita- temque essentiæ sic cogitas. Cum enim una sit natura et essentia et divinitas, una est etiam ad- oratio sanctæ et consubstantialis Trinitatis. Sed quo- miam Pater, Filius ac Spiritus sanctus, nominan- tur et sunt essentia quidem per omnia æquales tres hæ personæ; Scriptura vero divinitus inspirata principium attribuit Patri, ac caeteroquin ex Pa tris beneplacito etiam Filius universa effecit, et Spiritus sanctus universa perfecit : est consequen- ter Deus Pater, Deus Filius, Deus Spiritus san- ctus. At quia Deus, et Deus, et Deus : non potes tamen dicere, tres dii. Verum tres personas ami- mo cogitans, quamlibet personam confitens, unus Deus dicitur; propter unitatem et identitatem na- turæ et divinitatis et essentiæ et coæternitatis. Quamobrem et singulari numero glorificamus ve- neramurque sanctam Trinitatem. nitus est ex Patre ineffabiliter, sine tempore et corpore, ante omnia sæcula. Ipsenet Filius Dei, qui est lumen de lumine, Deus verus de Deo vero et Patre, ex Patris beneplacito factus est caro in purissima et per Spiritum sanctum sanctifcata Vir- gine sancta Maria, quæ est proprie verissimeque Deipara. Ac quemadmodum quæ est ex Patre ge- neratio ipsius Filii incomprehensibilis est et inex- plicabilis, proptereaque illam fide ac silentio ad- oramus et glorificamus: sic ejusdem Filii Dei illa etiam quæ ex matre est et Virgine in carne gene- ratio, ineffabilis est et inexplicabilis. Ac quo do, disce. mo- sæcula ex Patre natus est, incircumscriptus est, supraque est et infra, universaque in sua pote- state habet, et cuncta in ipso constant, et omnia replet, et ultra quævis superextenditur, supraque omnes calos est, et abyssos intuetur. Et non est ulla creatura invisibilis in conspectu ejus 5. In angelis est, totus supra est, totus ubique est. Ipse igitur Filius Dei talis tantusque, cujus nec ævum nec magnitudinem assignare licet; quan- doquidem omnia potest, potuit etiam homo fieri. Atque in veritate incarnatus et homo factus ex Spiritu sancto et Maria Virgine, superiora ncqua- quam deseruit, et in inferioribus caro factus idemmet totus est. Quis ergo possit dicere et on:- nino enarrare mysterium? Nisi quod pro tenui- tate humanæ naturæ suppeditavit ✔ivina Scriptura pauca quaedam verba, per quæ mens in fruitione 5. Didicimus et credimus, quod Filius Dei ge- 6. Unigenitus igitur Filius Dei, qui ante omnia
Ἀναστὰς τοίνυν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐκ νεκρῶν, τῇ ἰδίᾳ ἐνανθρωπήσει ἀνελήφθη εἰς τοὺς οὐρανούς. Ὁ τὸ πρὶν ἀσώματος, νῦν ὁ αὐτὸς σεσαρκωμένος· ὁ τὸ πρὶν ἁπλοῦς, νῦν ὁ αὐτὸς σύνθετος, Θεὸς ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπος. Μένει γὰρ ἐν αὐτῷ καὶ ἡ φύσις τῆς θεότητος· καὶ ὁ τὸ πρὶν ἁπλοῦς ὢν καὶ εἷς τῆς ἁγίας Τριάδος, καὶ νῦν ὁ αὐτὸς εἷς ἐστι τῆς ἁγίας Τριάδος σεσαρκωμένος, καὶ ἐνανθρωπήσας. Καὶ ὅπερ οὐκ ἠδύναντο πᾶσαι αἱ οὐράνιαι δυνάμεις θεωρῆσαι· θεότητα γὰρ τῆς προσκυνητῆς Τριάδος ἰδεῖν οὐδεὶς δύναται· νῦν τὸν ἕνα τῆς ἁγίας Τριάδος, τὸν μονογενῆ Υἱὸν τοῦ Θεοῦ βλέπουσι κατὰ τὸν φαινόμενον ἄνθρωπον, ἐννοοῦντες τὸ ἀπερίγραφον τῆς αὐτοῦ θεότητος. Τοῦτο γάρ ἐστιν ὃ εἶπεν ὁ μακάριος Παῦλος· Ὤφθη ἀγγέλοις. Προσελάβετο τοίνυν ὃ οὐκ εἶχε, καὶ ἔχει, λέγω δὴ τὴν ἡμετέραν φύσιν, εἰς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Καὶ πάλιν· Ἐρχόμενον μετὰ δόξης κρῖναι ζῶντας καὶ νεκροὺς, ἤτοι δικαίους καὶ ἁμαρτωλούς. Τοὺς μὲν κρῖναι, ἀντὶ τοῦ δικαιῶσαι, διὰ τὰ καλὰ αὐτῶν ἔργα, τοὺς δὲ κατακρῖναι διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν, καὶ τὰς τῆς κακίας αὐτῶν πράξεις. ια. Διδάσκει ἡμᾶς τὸ σύμβολον πιστεύειν·
καὶ ἡ ἐκπόρευσις τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Προσκυνεῖς τὸν Πατέρα; ἐν αὐτῷ προσκυνεῖται ὁ Υἱὸς καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα. Προσκυνεῖς τὸν Υἱόν; ἐν αὐτῷ προσκυνεῖς τὸν Πατέρα καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα. Προσκυνεῖς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον; ἐν αὐτῷ προσκυνεῖς καὶ τὸν Πα- τέρα καὶ τὸν Υἱόν. Οὐ συγχεομένων τῶν προσώπων, ἀλλὰ διὰ τὸ ταὐτὸν καὶ ἀπαράλλακτον τῆς οὐσίας οὕτω νοεῖς. Μιᾶς γὰρ οὔσης τῆς φύσεως καὶ τῆς οὐ. οίας καὶ τῆς θεότητος, μία καὶ ἡ προσκύνησίς ἐστι τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος. Αλλ' ἐπειδὴ Πατὴρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ὀνομάζονται καὶ εἰσὶ τῇ μὲν οὐσίᾳ κατὰ πάντα ἴσα τὰ τρία· ἀπέδωκε δὲ ἡ Θεόπνευστος Γραφὴ τὴν ἀρχὴν τῷ Πατρὶ, καὶ λοιπὸν τῇ τοῦ Πατρὸς εὐδοκίᾳ καὶ ὁ Υἱὸς τὰ πάντα ἐποίησε, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τὰ πάντα ἐτελεσιούργησεν ἔστιν οὖν Θεὸς ὁ Πατήρ, Θεὸς ὁ Υἱός, Θεὸς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Αλλ' ἐπειδὴ Θεὸς καὶ Θεὸς καὶ Θεός, οὐ δύνασαι εἰπεῖν, τρεῖς Θεοί. Αλλα τρία πρότα ωπα ενθυμούμενος, ἕκαστον πρόσωπον ὁμολογῶν, εἷς Θεὸς λέγεται, διὰ τὸ ἓν καὶ τὸ ταὐτὸν τῆς φύο σεως καὶ τῆς θεότητος καὶ τῆς οὐσίας καὶ τῆς συναί διότητος. Διὸ καὶ ἐνικῶς δοξάζομεν καὶ προσκυνοῦμεν τὴν ἁγίαν Τριάδα. ε'. Ἐμάθομεν καὶ πιστεύομεν, ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐγεννήθη ἐκ τοῦ Πατρὸς ἀῤῥήτως, ἀχρόνως, ἀτω- μάτως, πρὸ πάντων τῶν αἰώνων. Αὐτὸς οὖν ὁ Γ; τοῦ Θεοῦ, τὸ φῶς ἐκ τοῦ φωτὸς, ὁ ἀληθινὸς Θεὸς ἐκ τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, τῇ εὐδοκίᾳ τοῦ Πα τρὸς ἐσαρκώθη ἐν τῇ πανάγνῳ καὶ ὑπὸ Πνεύματος ἁγίου καθαγιαζομένῃ Παρθένῳ τῇ ἁγίᾳ Μαρίᾳ, τῇ κυρίως καὶ κατ' ἀλήθειαν Θεοτόκῳ. Καὶ ὥσπερ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἡ γένεσις αὐτοῦ τοῦ Υἱοῦ ἀκατάληπτός τίς ἐστι καὶ ἀνερμήνευτος, καὶ διὰ τοῦτο πίστει καὶ σιωπῇ προσκυνοῦμεν καὶ δοξάζομεν· οὕτω τοῦ αὐτοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ ἐκ τῆς μητρὸς καὶ Παρθένου ενα σαρχος γέννησις, ἄφραστός ἐστι καὶ ἀνεκδιήγητος. Καὶ μάθε πῶς. ς'. Ο οὖν μονογενής Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ πρὸ πάντων τῶν αἰώνων ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθεὶς, ἀπερίγραπτος ἐστι, καὶ ἄνω ἐστὶ καὶ κάτω, καὶ τὰ πάντα ἐν χειρὶ ἔχει, καὶ τὰ πάντα ἐν αὐτῷ συνέστηκε, καὶ τὰ πάντα πληροί, καὶ ὑπὲρ τὰ πάντα ὑπερεκτείνεται, καὶ ὑπεράνω πάντων οὐρανῶν ἐστι, καὶ τὰς ἀβύσσους καθορᾷ. Καὶ οὐκ ἔστι κτίσις ἀφανὴς ἐνώπιον αὐτ τοῦ. Ἐν ἀγγέλοις ἐστὶν, ὅλος ἄνω ἐστὶν, ὅλος παντα- χοῦ ἐστιν. Αὐτὸς οὖν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ὁ τοιοῦτος τηλικοῦτος, ὁ ἀπήλικος καὶ ἀμεγέθης, ἐπειδὴ πάντα δύναται, ἐδυνήθη καὶ ἄνθρωπος γενέσθαι. Καὶ κατ' ἀλήθειαν σαρκωθείς, καὶ ἐνανθρωπήσας ἐκ Πνεύμα- τος ἁγίου καὶ Μαρίας τῆς Παρθένου ἄνω οὐκ ἔλειψε, καὶ κάτω σαρκωθεὶς ὁ αὐτὸς ὅλος. Οὐκοῦν τίς δύνα- ται φράσαι ἢ ὅλως διηγήσασθαι τὸ μυστήριον; Πλὴν ὅτι πρὸς τὴν εὐτέλειαν τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως, ἔδω κεν ή θεία Γραφὴ ὀλίγα τινὰ βήματα, δι᾿ ὧν ὁ νοῦς ἐν ἀπολαύσει δυνήσεται γενέσθαι, καὶ ἀφθέγκτως * πιο- ADVERSUS ICONOCLASTAS. A fuit, quando non erat Spiritus sanctus. Quain- C C D Hebr. 1, 13. PATROL. GR. XCVI. obrem incomprehensibilís etiam est Unigeniti ge- neratio, itemque processio sancti Spiritus. Ado- ras Patrem ? in ipso adoratur Filius et Spiritus sanctus. Adoras Filium? in ipso adoras Patrem et Spiritum sanctum. Adoras Spiritum sanctum ? in ipso adoras et Patrem et Filium. Non confusis personis, sed propter identitatem immutabilita- temque essentiæ sic cogitas. Cum enim una sit natura et essentia et divinitas, una est etiam ad- oratio sanctæ et consubstantialis Trinitatis. Sed quo- miam Pater, Filius ac Spiritus sanctus, nominan- tur et sunt essentia quidem per omnia æquales tres hæ personæ; Scriptura vero divinitus inspirata principium attribuit Patri, ac caeteroquin ex Pa tris beneplacito etiam Filius universa effecit, et Spiritus sanctus universa perfecit : est consequen- ter Deus Pater, Deus Filius, Deus Spiritus san- ctus. At quia Deus, et Deus, et Deus : non potes tamen dicere, tres dii. Verum tres personas ami- mo cogitans, quamlibet personam confitens, unus Deus dicitur; propter unitatem et identitatem na- turæ et divinitatis et essentiæ et coæternitatis. Quamobrem et singulari numero glorificamus ve- neramurque sanctam Trinitatem. nitus est ex Patre ineffabiliter, sine tempore et corpore, ante omnia sæcula. Ipsenet Filius Dei, qui est lumen de lumine, Deus verus de Deo vero et Patre, ex Patris beneplacito factus est caro in purissima et per Spiritum sanctum sanctifcata Vir- gine sancta Maria, quæ est proprie verissimeque Deipara. Ac quemadmodum quæ est ex Patre ge- neratio ipsius Filii incomprehensibilis est et inex- plicabilis, proptereaque illam fide ac silentio ad- oramus et glorificamus: sic ejusdem Filii Dei illa etiam quæ ex matre est et Virgine in carne gene- ratio, ineffabilis est et inexplicabilis. Ac quo do, disce. mo- sæcula ex Patre natus est, incircumscriptus est, supraque est et infra, universaque in sua pote- state habet, et cuncta in ipso constant, et omnia replet, et ultra quævis superextenditur, supraque omnes calos est, et abyssos intuetur. Et non est ulla creatura invisibilis in conspectu ejus 5. In angelis est, totus supra est, totus ubique est. Ipse igitur Filius Dei talis tantusque, cujus nec ævum nec magnitudinem assignare licet; quan- doquidem omnia potest, potuit etiam homo fieri. Atque in veritate incarnatus et homo factus ex Spiritu sancto et Maria Virgine, superiora ncqua- quam deseruit, et in inferioribus caro factus idemmet totus est. Quis ergo possit dicere et on:- nino enarrare mysterium? Nisi quod pro tenui- tate humanæ naturæ suppeditavit ✔ivina Scriptura pauca quaedam verba, per quæ mens in fruitione 5. Didicimus et credimus, quod Filius Dei ge- 6. Unigenitus igitur Filius Dei, qui ante omnia
PG 96:1357Καὶ εἰς μίαν ἁγίαν καθολικὴν καὶ ἀποστολικὴν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν. Οὐ δύναται Ἐκκλησία ἡ καθολικὴ μόνον ὑπάρχειν ἀποστολική. Ἡ γὰρ παντοδύναμος ἐξουσία τῆς κεφαλῆς, ἥτις ἐστιν ὁ Χριστὸς, ἴσχυσε διὰ τῶν ἀποστόλων τὸν καθόλου κόσμον σῶσαι. Ἔστιν οὖν ἡ ἁγία τοῦ Θεοῦ καθολικὴ Ἐκκλησία, τὸ σύστημα τῶν ἀπ’ αἰῶνος ἁγίων Πατέρων, πατριαρχῶν, προφητῶν, ἀποστόλων, εὐαγγελιστῶν, μαρτύρων, οἷς προσετέθη πιστεύσαντα ὁμοθυμαδὸν πάντα τὰ ἔθνη. Ἐθεώρουν γὰρ ὅτι ἐκ παντὸς γένους τῶν ὑπὸ τῶν οὐρανῶν καὶ τὴν αὐτὴν τῶν Χριστιανῶν πίστιν ἔχουσιν. Ἄνευ γὰρ τοῦ ἁγίου Πνεύματος οὐ δύναται πάνδημον καὶ μυριόγλωσσον ἄθροισμα εἰς ἓν φρόνημα τῆς ἀληθεστάτης πίστεως ἐλθεῖν. Πάλιν γὰρ λέγω, ὅτι καθολικὴ παρὰ τοῦτό ἐστί τε καὶ λέγεται, διὰ τὸ ἀλλόκοτα καὶ πολυσχιδῆ καὶ ἄγρια πάσης τῆς ὑφηλίου μυριόγλωσσά τε ἔθνη, εἰς μίαν εἰρηνικὴν καὶ σωτήριον πίστιν τε καὶ θεογνωσίαν εἶναι. ιβ. Πιστεύομεν τοιγαροῦν εἰς μίαν ἁγίαν καθολικὴν καὶ ἀποστολικὴν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν, ἐν ᾗ μαθητευθῆναι ἐν τῇ κατηχήσει.
ἐκπλαγῆναι καὶ προσκυνεῖν τὸ θεῖον μυστή Β ριον. ζ'. Ο οὖν Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ὁ ἀχώρητος εἰσῆλθεν εἰς τὴν ἁγίαν Παρθένον, καὶ ἐπελάβετο ἐκ τῆς φύσεως της σαρκὸς αὐτῆς, καὶ ἤνωσε τῇ ἰδίᾳ τῆς θεότητος υπο στάσει σάρκα τὴν ἡμῖν ὁμοούσιον, ἔμψυχόν τε καὶ ἔν νουν, ὡς αὐτὸς μόνος οἶδε. Προεἶπον γὰρ ὅτι οὔτε νοῦς καταλαβέσθαι ισχύει, ούτε λόγος παραστῆσαι δύναται, οὔτε ὀφείλει ἄνθρωπος φυσιολογεῖν τὸ ἀνεξ. ιχνίαστον καὶ ἀνεξερεύνητον πράγμα. Ενώσεις οὖν ἑαυτῷ τὴν ἐξ αὐτῆς ληφθεῖσαν φύσιν, ηΰξει ὁ ἀναι ξὴς Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τῇ ἰδίᾳ σαρκί, εμψυχωμένη ψυχή λογικῇ τε καὶ νοερᾷ. Καὶ μὴ τραπεὶς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ δπὲρ ἦν, ἐγένετο βρέφος ἐν τῇ κοιλίᾳ τῆς μητρός. Καὶ ἀπετελέσθη Ένωσις αδιαίρετος καὶ ἀσύγχυτος θεότητός τε καὶ ἀνθρωπότητος· καὶ ἰδοὺ ὁ ἀσώματος καὶ ἀψηλάφητος σεσωμάτωται καὶ ψηλαφᾶται· καὶ ὁ πρὸ πάντων τῶν αἰώνων ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθείς. ἰδοὺ αὐτὸς καὶ ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου σεσαρκωμένος γεννᾶται· καὶ ὁ τῶν κόλπων τῶν πατρικῶν μὴ χωρι σθεὶς, καὶ τὰ σύμπαντα τῇ δυνάμει τῆς θεότητος συνέχων, καὶ τῶν πάντων τῇ παντοκρατορική δυνά- μει περιδραττόμενος, ὁ αὐτὸς ἐνανθρωπήσας ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου καὶ γεννηθείς, κεῖται ἐν φάτνη και δίον ἐσπαργανωμένον, τῆς ἁγίας Παρθένου παρθένου μεινάσης. Τὰ γὰρ θεῖα τοιαῦτά ἐστι. Ὥσπερ γὰρ ἡ Ένωσις τῆς σαρκὸς καὶ τῆς θεότητος ἀνεξερεύνητος, οὕτω καὶ ἡ γέννησις. Ἐδυνήθη γὰρ ὁ θεῖος Λόγος ὁ παντοδύναμος κατὰ ἀλήθειαν σαρκωθῆναι καὶ ἐναν θρωπῆσαι ἐν τῇ Δεσποίνῃ, καὶ γεννηθῆναι ἐξ αὐτῆς, καὶ τὴν παρθενίαν ἐσφραγισμένην διαφυλάξαι, ὥσπερ οὖν ἀμέλει καὶ τῶν θυρῶν κεκλεισμένων ἔστη ἐν μέσῳ τῶν μαθητῶν. η'. Διὰ τοῦτο ἡ ἁγία καὶ ἀποστολική Εκκλησία πάντα εὐπειθῶς τὰ θεῖα ἀποδέχεται, πάντα πιστῶς, πάντα ἀπολυπραγμόνως σέβει καὶ προσκυνεῖ καὶ τι- μα. Αὐτὸς οὖν ὁ Υἱὸς Θεοῦ ὁ ἀληθινὸς Θεός, διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν παιδίον γεννηθείς, αύξειν λέγε ται τῇ ἰδίᾳ σαρκί, τὰ ἡμέτερα οἰκειούμενος ἀδιάβλητα πάθη, καὶ προκόπτειν σοφίᾳ καὶ ἡλικίᾳ διὰ τὴν κατὰ μέρος ἀνάδειξιν, όπως δείξῃ κυρίως καὶ κατά ἀλήθειαν εἶναι τὴν ἐνανθρώπησιν. Καὶ κοπιᾷν λέγε- ται, καὶ πεινὴν καὶ διψήν, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συν αναστραφήναι, διδάξας καὶ φωτίσας πάντα ἆr θρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον. Αὐτὸς γάρ ἐστι τὸ φῶς τὸ ἀληθινόν. θ. Λοιπὸν δὲ διὰ τὴν ἄμετρον αὐτοῦ φιλανθρω πίαν καὶ ἔπαθε τῇ ἰδίᾳ σαρκί. Αὐτὸς γὰρ ὁ Κύριος τῆς δόξης ὑπὲρ ἡμῶν ἐσταυρώθη, καὶ πάσχει ἀληθῶς. Πάσχει γὰρ οὐ τῇ θεότητι, ἀλλὰ τῇ ἀδιαιρέτως συν αφθείσῃ αὐτῷ ἰδίᾳ σαρκὶ ἐμψυχωμένῃ, καὶ ἀποθνή σκει, τῆς ψυχῆς δηλονότι χωρισθείσης τοῦ σώματος. Η γὰρ θεότης ἀδιαίρετος καὶ ἀσύγχυτος καὶ τῇ ψυχῇ - ἡνωμένη ἦν καὶ τῷ σώματι. Κατῆλθεν οὖν ὁ Υὣς τοῦ Θεοῦ τῇ ἰδίᾳ ψυχῇ πρὸς τὰς τῶν ἁγίων ψυχάς, καὶ πάλιν ἀνέστη, τῆς ψυχῆς ἑνωθείσης τῷ σώματι ADDENDA. versari poterit, ac quin tamen mysterium edisserere & queat, revereri illud et adorare. in gressus est sanctam Virginem, assumpsitque ex natura carnis illius, univitque propriæ deitatis hypostasi carnem nostra consubstantialem, ani- ma et ratione præditam, qua ipse solus ratione novit. Præfatus enim sum, quod neque mens com- prehendere valet, neque oratio exponere potest, neque debet homo per naturales nodos investigare quod investigari inquirique impossibile est. Cum igitur univisset sibi acceptam ex illa naturam, crevit qui crescere nactus non est Dei Filius in propria carne animata anima rationali et intelle- tuali. Nec lamen amittens quod erat Dei Filius, factus est infans in utero matris. Completaque est unitio indivulsa et inconfusa divinitatis simul et humanitatis, propter quam ecce qui incorporeus est et intangibilis, corporeus factus est tangique potest : et qui ante omnia sæcula ex Patre natus est, ecce idemmet etiam ex sancta Virgine caro factus nascitur: quiqué a paterno sinu nunquam recessit, universaque divinitatis virtute comple- clitur, et omnia omnipotenti vi continet, idem ipse factus homo ex sancta Virgine ex eaque natus, jacet in præsepio puer, fasciis involutus, sancta Vir- gine, virgine manente. Hæc enim divina sunt. Quem- admodum namque unitio carnis et divinitatis im- pervestigabilis est, sic et nativitas. Potuit siqui- dem divinum Verbum quod omnipotens est vera- citer incarnari et homo feri in Domina nostra, nascique ex illa, ac virginitaten ejus quasi sigillo munitam conservare; quo pacto scilicet januis ètiam clausis stetit in medio discipulorum. quæ sunt divina omnia prompte suscipit, omnia fideliter, omnia incuriose veneratur et adorat et colit. Ipse ergo Dei Filius Deus verus, propter nostram salutem puer natus crescere dicitur propria carne, nostris inculpatis assumptis pas- sionibus, ac proficere sapientia alque ætate b, eo quod paulatim isthæc ostenderet, quo demon- straret proprie vereque fuisse incarnationem. De- fatigari etiam dicitur, esurire, silire, et cum kominibus conversatus fuisse i, docens ac illumi- wans omnem hominem venientem in mundum. Ipee enim est lux vera k. tatem passus quoque est carne propria. Ipse enim Dominus gloriæ propter nos crucifixus est vereque passus. Patitur porro non divinitate, sed carne propria inseparabiliter sibi adaptata præditaque anima rationali : moritur autem, separata videli- cet anima a corpore. Divinitas namque insepara- bilis et inconfusa animæque unita erat atque cor- pori. Descendit ergo Dei Filius spiritu suo ad sanctorum spiritus, rursumque surrexit, unita Baruch H, 58. * Joan. 1, 9. A Luc. 1, 52. C D 7. Filius ergo Dei qui nuspiam capi potest, 8. Quamobrem sancta et apostolica Ecclesia 9. Caeterum propter immensam suam benigni-
PG 96:1359Καὶ γινώσκομεν Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα, καὶ βαπτιζόμεθα εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, καὶ μεταλαμβάνομεν τοῦ σωτηρίου σώματος καὶ αἵματος τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, τοῦ δι’ ἡμᾶς τῇ τοῦ Πατρὸς εὐδοκίᾳ ἐνανθρωπήσαντος, καὶ ἀποθανόντος ὑπὲρ ἡμῶν. Διδάσκεσθαι δὲ καὶ πράττειν τὰς θείας αὐτοῦ καὶ εὐαγγελικὰς ἐντολὰς, παραλαμβάνειν τε ἀσφαλῶς τὰς θεοπνεύστους Γραφὰς τῆς Παλαιᾶς καὶ τῆς Καινῆς Διαθήκης, δι’ ὧν ἀεὶ αὔξειν εἰς πίστιν καὶ ἀγαθὴν συνείδησιν, ὁ ἐπιμελῶς προσέχων αὐταῖς καταξιοῦται πρός τε ἑαυτοῦ καὶ ἄλλων ὠφέλειαν. ιγ. Λοιπὸν ταῦτα οἱ πιστῶς καὶ ὀρθῶς ἐρευνήσαντες οἱ ἅγιοι ἡμῶν Πατέρες καὶ τῆς εὐσεβείας διδάσκαλοι, ἐδίδαξαν ἡμᾶς ποίῳ τρόπῳ ὀφείλομεν σέβειν καὶ προσκυνεῖν τὰ σωτηρία σύμβολα τῆς πίστεως. Τὸν σταυρὸν τοῦ Χριστοῦ, διὰ τὸν ἐν αὐτῷ προσηλωθέντα Σωτῆρα, ὡς δι’ αὐτοῦ ἡμῖν λύτρωσιν χαρισαμένου, καὶ τῆς ἐκ τοῦ ξύλου κατάρας ἐλευθερώσαντος. Τὸ δὲ θυσιαστήριον, ὡς τὸ κυριακὸν καὶ ἄχραντον μνῆμα. Τὴν δὲ προσφορὰν, ὡς τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος τῶν ἡμετέρων ψυχῶν.
Ανέστη οὖν ὁ αὐτὸς μονογενής Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τῇ ἰδίᾳ δυνάμει· Εξουσίαν γὰρ ἔχω, φησίν, την ψυ- χήν μου θεῖναι, καὶ ἐξουσίαν ἔχω πάλιν λαβεῖν αὐτήν. ι'. ᾿Αναστάς τοίνυν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐκ νεκρῶν, τῇ ἰδίᾳ ἐνανθρωπήσει ἀνελήφθη εἰς τοὺς οὐρανούς. Ο τὸ πρὶν ἀτώματος, νῦν ὁ αὐτὸς σεσαρκωμένος· ὁ τὸ πρὶν ἁπλοῦς, νῦν ὁ αὐτὸς σύνθετος, Θεὸς ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπος. Μένει γὰρ ἐν αὐτῷ καὶ ἡ φύσις τῆς θεότητος· καὶ ὁ τὸ πρὶν ἁπλοῦς ὢν καὶ εἰς τῆς ἁγίας Τριάδος, καὶ νῦν ὁ αὐτὸς εἷς ἐστι τῆς ἁγίας Τριάδος σεσαρκωμένος, καὶ ἐνανθρωπήσας. Καὶ ὅπερ οὐκ ἠδύναντο πᾶσαι αἱ οὐράνιας δυνάμεις θεωρῆσαι· θεό τητα γὰρ τῆς προσκυνητῆς Τριάδος ἰδεῖν οὐδεὶς δύο ναται · νῦν τὸν ἕνα τῆς ἁγίας Τριάδος, τὸν μονογενή Υἱὸν τοῦ Θεοῦ βλέπουσι κατὰ τὸν φαινόμενον ἄνθρω πον, ἐννοοῦντες τὸ ἀπερίγραφον τῆς αὐτοῦ θεότητος. Τοῦτο γάρ ἐστιν εἶπεν ὁ μακάριος Παῦλος· Ὤφθη ἀγγέλοις. Προσελάβετο τοίνυν οὐκ εἶχε, καὶ ἔχει, λέγω δὴ τὴν ἡμετέραν φύσιν, εἰς αἰῶνας τῶν αἰώ νων. Καὶ πάλιν· Ἐρχόμενον μετὰ δόξης κρῖναι ζῶντας καὶ νεκροὺς, ἤτοι δικαίους καὶ ἁμαρτωλούς. Τοὺς μὲν κρῖναι, ἀντὶ τοῦ δικαιώσαι, διὰ τὰ καλὰ αὐτῶν ἔργα, τοὺς δὲ κατακρῖναι διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν, καὶ τὰς τῆς κακίας αὐτῶν πράξεις. τα'. Διδάσκει ἡμᾶς τὸ σύμβολον πιστεύειν· Καὶ εἰς γιαν ἁγίαν καθολικὴν καὶ ἀποστολικὴν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν. Οὐ δύναται Ἐκκλησία ή καθολική μό. τον ὑπάρχειν ἀποστολική. Η γὰρ παντοδύναμος ἐξουσία τῆς κεφαλῆς, ἥτις ἐστὶν ὁ Χριστὸς, ἴσχυσε διὰ τῶν ἀποστόλων τὸν καθόλου κόσμου σῶσαι. Εστιν οὖν ἡ ἁγία τοῦ Θεοῦ καθολική Εκκλησία, το σύστημα τῶν ἀπ' αἰῶνος ἁγίων Πατέρων, πατριαρ χῶν, προφητῶν, ἀποστόλων, εὐαγγελιστῶν, μαρτύ- ρων, οἷς προσετέθη πιστεύσαντα ὁμοθυμαδόν πάντα τὰ ἔθνη. Εθεώρουν γὰρ ὅτι ἐκ παντὸς γένους τῶν ὑπὸ τῶν οὐρανῶν καὶ τὴν αὐτὴν τῶν Χριστιανῶν πίστιν ἔχουσιν. "Ανευ γὰρ τοῦ ἁγίου Πνεύματος οὐ δύναται πάνδημον καὶ μυριόγλωσσον ἄθροισμα εἰς ἐν φρόνημα τῆς ἀληθεστάτης πίστεως ἐλθεῖν. Πάλιν γὰρ λέγω, ὅτι καθολικὴ παρὰ τοῦτό ἐστί τε καὶ λέγε ται, διὰ τὸ ἀλλόκοτα καὶ πολυσχιδῆ καὶ ἄγρια πάσης τῆς ὑφηλίου μυριόγλωσσά τε ἔθνη, εἰς μίαν ειρηνι- κὴν καὶ σωτήριον πίστιν τε καὶ θεογνωσίαν εἶναι. ιβ. Πιστεύομεν τοιγαροῦν εἰς μίαν ἁγίαν καθολι κὴν καὶ ἀποστολικὴν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν, ἐν ᾗ μα θητευθῆναι ἐν τῇ κατηχήσει. Και γινώσκομεν Πα- τέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα, καὶ βαπτιζόμεθα εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, καὶ μεταλαμβάνομεν τοῦ σωτη- ρίου σώματος καὶ αἵματος τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, τοῦ δι' ἡμᾶς τῇ τοῦ Πατρὸς εὐδοκίᾳ ἐνανθρωπήσαντος, καὶ ἀποθανόντος ὑπὲρ ἡμῶν. Διδάσκεσθαι δὲ καὶ πράττειν τὰς θείας αὐτοῦ καὶ εὐαγγελικὰς ἐντολὰς, ADVERSUS ICONOCLASTAS. A corpori anima. Resurrexit autem ilem unigenitus Joan. x, 18. - Tim. 111, 16. B G D Filius Dei virtute propria : Potestatem enim habeo, inquit, animam meam, ponere, el polestałem habco ilerum sumere illam 1. tuis, ratione suæ humanitatis assumptus est in cœlos. Is nempe qui prius erat incorporeus, nuKE idem ipse caro factus. Qui prius simpler, nune idem ipse compositus, Deus simul et humo. Manet enim in illo natura etiam divinitatis: et is qui prius simplex erat unusque de sancta Trinitate, nunc etiam idem ipse, unus de sancta Trinitate est incarnatus, et factus homo. Quodque non po- terant omnes cœlestes virtutes speculari; divini- tatem enim adorandæ Trinitatis videre nemo pe- test; nunc unum de sancta Trinitate unigertitum Filium Dei contuentur juxta sensibilem hominem, animo imaginantes incircumscriptam ejus divini- tatein. Hoc illud est quod ait beatus Paulus : Visus est angelis ™. Assumpsit ergo quod non habebat, et habet, nostram, inquam, naturam, in secula seculorum. Rursumque : Venturum cum gloriu judi care vivos el mortuos, sive justos el peccatores. Ac illos quidem judicare, lioc est, justificare propter bona eorum opera, hos vero condemnare propter infidelitatem ipsorum, et pravitatis suæ facinora. sanctam catholicam atque apostolicam Dei Eccle- siam. Non potest Ecclesia catholica solum este apostolica. Omnipaens enim vis capitis, qui eod Christus, potuit per apostolos mundum universura salvare. Est ergo sancta Dei catholica Ecclesia, cœlus sanctorum Patrum qui a sæculo sunt, pa- triarcharum, prophetarum, apostolorum, evan- gelistarum, martyrum, quibus adjecta sunt con- corditer credentes gentes universæ. Videbant enim quod ex omni genere hominum qui sub cœlo sunt eamdem cum Christianis fidem habent. Siue sancto enim Spiritu nequit universalis ac infinita, rum linguarum collectio in unam sententiam ve- rissimæ fidei convenire. Iterum enim dico, ideo catholicam esse appellarique, quod gentes dissi- millimorum morum, multimoda atque agrestes totius orbis, infuitarumque linguarum, in unam pacificam ac salutarem fidem et Dei cognitionem coalescant. cam et apostolicam Dei Ecclesiam, in qua per institutionem erudimur. Cognoscimus quoque Pa- trem et Filium et Spiritum sanctum, et baptiza- mur in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, alque communicamus salvifico corpori et san- guini Filii Dei, qui propter nos ex Patris bene- placito factus est homio, et pro nobis mortuus est. Docemur autem etiam facere divina ejus es evangelica mandata, admittere quoque certissine 10. Cum igitur surrexisset Filius Dei ex mOP- 11. Docet nos Symbolum credere : Et in uuam 12. Credimus igitur in unam sanctam çatholi-
Τὰ δὲ Εὐαγγέλια, ὡς ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ Λόγου λαληθέντα καὶ πραχθέντα. Τὰς δὲ εἰκόνας, τὴν μὲν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς ἀχράντου καὶ πανασπίλου αὐτοῦ μητρὸς καὶ Θεοτόκου Μαρίας ὅταν ἴδω, εὐθέως καὶ παρ’ αὐτὰ τὸν νοῦν ἀνάγω εἰς τὴν ἄκραν αὐτοῦ πρὸς ἡμᾶς πτωχείαν καὶ συγκατάβασιν, ὅτι Θεὸς ὢν μορφὴν δούλου ἔλαβε, καὶ τὴν οἰκείαν δούλην μητέρα ἐποίησε, καὶ ὑπ’ αὐτῆς ὡς νήπιος ἐβαστάζετο, καὶ ἐκ παρθενικῶν μαζῶν γάλα ἐθήλασε· καὶ λοιπὸν τὸ αἰσθητὸν ὄμμα πρὸς τὴν εἰκόνα ἀτενῶς βλέπων, τὸ νοητὸν τῆς καρδίας ὄμμα σὺν τῷ νῷ εἰς τὸ μυστήριον τῆς ἐνσάρκου οἰκονομίας ἀκοντίζω, καὶ περὶ τῶν ἀσυγγνώστων καὶ πολλῶν μου ἁμαρτημάτων δέομαι τὴν ἀγαθότητα καὶ εὐσπλαγχνίαν αὐτοῦ, λέγων· Δόξα σοι, ὁ Θεός· ὁ Σωτήρ μου, ἐλέησόν με τὸν ἁμαρτωλὸν, καὶ συγχώρησον τὰς πολλάς μου ἁμαρτίας, ὁ δι’ ἐμὲ τὸ κατ’ ἐμὲ φορέσας, δίχα μόνης τῆς ἁμαρτίας. ιδ. Ὅταν δὲ τῆς Θεοτόκου Παρθένου Μαρίας τὴν εἰκόνα θεάσωμαι, εὐθέως λέγω· Ἄχραντε Θεοτόκε, Μῆτερ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ, πρέσβευε τὸν Υἱόν σου καὶ Θεόν μου, ὅπως ἐλεήσῃ με τῇ αὐτοῦ ἀγαθότητι καὶ εὐσπλαγχνίᾳ·
Ανέστη οὖν ὁ αὐτὸς μονογενής Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τῇ ἰδίᾳ δυνάμει· Εξουσίαν γὰρ ἔχω, φησίν, την ψυ- χήν μου θεῖναι, καὶ ἐξουσίαν ἔχω πάλιν λαβεῖν αὐτήν. ι'. ᾿Αναστάς τοίνυν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐκ νεκρῶν, τῇ ἰδίᾳ ἐνανθρωπήσει ἀνελήφθη εἰς τοὺς οὐρανούς. Ο τὸ πρὶν ἀτώματος, νῦν ὁ αὐτὸς σεσαρκωμένος· ὁ τὸ πρὶν ἁπλοῦς, νῦν ὁ αὐτὸς σύνθετος, Θεὸς ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπος. Μένει γὰρ ἐν αὐτῷ καὶ ἡ φύσις τῆς θεότητος· καὶ ὁ τὸ πρὶν ἁπλοῦς ὢν καὶ εἰς τῆς ἁγίας Τριάδος, καὶ νῦν ὁ αὐτὸς εἷς ἐστι τῆς ἁγίας Τριάδος σεσαρκωμένος, καὶ ἐνανθρωπήσας. Καὶ ὅπερ οὐκ ἠδύναντο πᾶσαι αἱ οὐράνιας δυνάμεις θεωρῆσαι· θεό τητα γὰρ τῆς προσκυνητῆς Τριάδος ἰδεῖν οὐδεὶς δύο ναται · νῦν τὸν ἕνα τῆς ἁγίας Τριάδος, τὸν μονογενή Υἱὸν τοῦ Θεοῦ βλέπουσι κατὰ τὸν φαινόμενον ἄνθρω πον, ἐννοοῦντες τὸ ἀπερίγραφον τῆς αὐτοῦ θεότητος. Τοῦτο γάρ ἐστιν εἶπεν ὁ μακάριος Παῦλος· Ὤφθη ἀγγέλοις. Προσελάβετο τοίνυν οὐκ εἶχε, καὶ ἔχει, λέγω δὴ τὴν ἡμετέραν φύσιν, εἰς αἰῶνας τῶν αἰώ νων. Καὶ πάλιν· Ἐρχόμενον μετὰ δόξης κρῖναι ζῶντας καὶ νεκροὺς, ἤτοι δικαίους καὶ ἁμαρτωλούς. Τοὺς μὲν κρῖναι, ἀντὶ τοῦ δικαιώσαι, διὰ τὰ καλὰ αὐτῶν ἔργα, τοὺς δὲ κατακρῖναι διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν, καὶ τὰς τῆς κακίας αὐτῶν πράξεις. τα'. Διδάσκει ἡμᾶς τὸ σύμβολον πιστεύειν· Καὶ εἰς γιαν ἁγίαν καθολικὴν καὶ ἀποστολικὴν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν. Οὐ δύναται Ἐκκλησία ή καθολική μό. τον ὑπάρχειν ἀποστολική. Η γὰρ παντοδύναμος ἐξουσία τῆς κεφαλῆς, ἥτις ἐστὶν ὁ Χριστὸς, ἴσχυσε διὰ τῶν ἀποστόλων τὸν καθόλου κόσμου σῶσαι. Εστιν οὖν ἡ ἁγία τοῦ Θεοῦ καθολική Εκκλησία, το σύστημα τῶν ἀπ' αἰῶνος ἁγίων Πατέρων, πατριαρ χῶν, προφητῶν, ἀποστόλων, εὐαγγελιστῶν, μαρτύ- ρων, οἷς προσετέθη πιστεύσαντα ὁμοθυμαδόν πάντα τὰ ἔθνη. Εθεώρουν γὰρ ὅτι ἐκ παντὸς γένους τῶν ὑπὸ τῶν οὐρανῶν καὶ τὴν αὐτὴν τῶν Χριστιανῶν πίστιν ἔχουσιν. "Ανευ γὰρ τοῦ ἁγίου Πνεύματος οὐ δύναται πάνδημον καὶ μυριόγλωσσον ἄθροισμα εἰς ἐν φρόνημα τῆς ἀληθεστάτης πίστεως ἐλθεῖν. Πάλιν γὰρ λέγω, ὅτι καθολικὴ παρὰ τοῦτό ἐστί τε καὶ λέγε ται, διὰ τὸ ἀλλόκοτα καὶ πολυσχιδῆ καὶ ἄγρια πάσης τῆς ὑφηλίου μυριόγλωσσά τε ἔθνη, εἰς μίαν ειρηνι- κὴν καὶ σωτήριον πίστιν τε καὶ θεογνωσίαν εἶναι. ιβ. Πιστεύομεν τοιγαροῦν εἰς μίαν ἁγίαν καθολι κὴν καὶ ἀποστολικὴν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν, ἐν ᾗ μα θητευθῆναι ἐν τῇ κατηχήσει. Και γινώσκομεν Πα- τέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα, καὶ βαπτιζόμεθα εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, καὶ μεταλαμβάνομεν τοῦ σωτη- ρίου σώματος καὶ αἵματος τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, τοῦ δι' ἡμᾶς τῇ τοῦ Πατρὸς εὐδοκίᾳ ἐνανθρωπήσαντος, καὶ ἀποθανόντος ὑπὲρ ἡμῶν. Διδάσκεσθαι δὲ καὶ πράττειν τὰς θείας αὐτοῦ καὶ εὐαγγελικὰς ἐντολὰς, ADVERSUS ICONOCLASTAS. A corpori anima. Resurrexit autem ilem unigenitus Joan. x, 18. - Tim. 111, 16. B G D Filius Dei virtute propria : Potestatem enim habeo, inquit, animam meam, ponere, el polestałem habco ilerum sumere illam 1. tuis, ratione suæ humanitatis assumptus est in cœlos. Is nempe qui prius erat incorporeus, nuKE idem ipse caro factus. Qui prius simpler, nune idem ipse compositus, Deus simul et humo. Manet enim in illo natura etiam divinitatis: et is qui prius simplex erat unusque de sancta Trinitate, nunc etiam idem ipse, unus de sancta Trinitate est incarnatus, et factus homo. Quodque non po- terant omnes cœlestes virtutes speculari; divini- tatem enim adorandæ Trinitatis videre nemo pe- test; nunc unum de sancta Trinitate unigertitum Filium Dei contuentur juxta sensibilem hominem, animo imaginantes incircumscriptam ejus divini- tatein. Hoc illud est quod ait beatus Paulus : Visus est angelis ™. Assumpsit ergo quod non habebat, et habet, nostram, inquam, naturam, in secula seculorum. Rursumque : Venturum cum gloriu judi care vivos el mortuos, sive justos el peccatores. Ac illos quidem judicare, lioc est, justificare propter bona eorum opera, hos vero condemnare propter infidelitatem ipsorum, et pravitatis suæ facinora. sanctam catholicam atque apostolicam Dei Eccle- siam. Non potest Ecclesia catholica solum este apostolica. Omnipaens enim vis capitis, qui eod Christus, potuit per apostolos mundum universura salvare. Est ergo sancta Dei catholica Ecclesia, cœlus sanctorum Patrum qui a sæculo sunt, pa- triarcharum, prophetarum, apostolorum, evan- gelistarum, martyrum, quibus adjecta sunt con- corditer credentes gentes universæ. Videbant enim quod ex omni genere hominum qui sub cœlo sunt eamdem cum Christianis fidem habent. Siue sancto enim Spiritu nequit universalis ac infinita, rum linguarum collectio in unam sententiam ve- rissimæ fidei convenire. Iterum enim dico, ideo catholicam esse appellarique, quod gentes dissi- millimorum morum, multimoda atque agrestes totius orbis, infuitarumque linguarum, in unam pacificam ac salutarem fidem et Dei cognitionem coalescant. cam et apostolicam Dei Ecclesiam, in qua per institutionem erudimur. Cognoscimus quoque Pa- trem et Filium et Spiritum sanctum, et baptiza- mur in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, alque communicamus salvifico corpori et san- guini Filii Dei, qui propter nos ex Patris bene- placito factus est homio, et pro nobis mortuus est. Docemur autem etiam facere divina ejus es evangelica mandata, admittere quoque certissine 10. Cum igitur surrexisset Filius Dei ex mOP- 11. Docet nos Symbolum credere : Et in uuam 12. Credimus igitur in unam sanctam çatholi-
πολλὰ γὰρ ἰσχύει δέησις Μητρὸς πρὸς εὐμένειαν Δεσπότου. Μὴ παρίδῃς ἁμαρτωλῶν ἱκεσίαν, ἡ πάνσεμνος, ὅτι ἐλεήμων ἐστὶ καὶ σώζειν δυνάμενος, ὁ καὶ παθεῖν ὑπὲρ ἡμῶν καταδεξάμενος. ιε. Ὅταν δὲ ἴδω εἰκόνα ἀποστόλου ἢ μάρτυρος, ἤ τινος τῶν ἁγίων, ἱστορίαν τῶν παθημάτων αὐτῶν, ὧν διὰ Χριστὸν ὑπέμειναν γενναίως, λέγω· Δόξα σοι, ὁ Θεὸς τοῦδε ἀποστόλου ἢ τοῦδε τοῦ ἁγίου. Καὶ ταῦτα οὕτω λέγων, εἰς Θεὸν τὴν δόξαν ἀναπέμπω. Ταῦτα οὕτω παρελάβομεν ἐκ τῶν ἁγίων Πατέρων, ὧν καὶ τὰ ὀνόματα καὶ τοὺς λόγους ἐν τῷ τεύχει παρασημειωσόμεθα, Θεοῦ βουλήσει καὶ προνοίᾳ. ι. Ὑμεῖς δὲ οἱ νεοκήρυκες καὶ κενοὶ θεολόγοι· ὑμεῖς οἱ τυχόντες τὸ κήρυγμα τῶν ἁγίων ἀποστόλων καὶ τῶν αὐτῶν διαδόχων καὶ μαθητῶν, ἡμετέρων δὲ Πατέρων καὶ διδασκάλων, καθὼς αὐτοὶ ἡμῖν παραδεδώκασιν· ἀπὸ τοῦ κυριακοῦ πάθους καὶ τῆς σωτηρίου ἀναστάσεως, μέχρι τῆς παρούσης ἰνδικτιῶνος ὀγδόης, ἔτη ἑπτακόσια με λέγουσιν εἶναι, καὶ ἔκτοτε καὶ ἕως μέχρι καὶ νῦν αἱ σεβάσμιαι εἰκόνες ἦσαν καὶ εἰσὶν ὑπὸ τῶν πιστῶν, ὡς προείπομεν, προσκυνούμεναι·
Ανέστη οὖν ὁ αὐτὸς μονογενής Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τῇ ἰδίᾳ δυνάμει· Εξουσίαν γὰρ ἔχω, φησίν, την ψυ- χήν μου θεῖναι, καὶ ἐξουσίαν ἔχω πάλιν λαβεῖν αὐτήν. ι'. ᾿Αναστάς τοίνυν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐκ νεκρῶν, τῇ ἰδίᾳ ἐνανθρωπήσει ἀνελήφθη εἰς τοὺς οὐρανούς. Ο τὸ πρὶν ἀτώματος, νῦν ὁ αὐτὸς σεσαρκωμένος· ὁ τὸ πρὶν ἁπλοῦς, νῦν ὁ αὐτὸς σύνθετος, Θεὸς ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπος. Μένει γὰρ ἐν αὐτῷ καὶ ἡ φύσις τῆς θεότητος· καὶ ὁ τὸ πρὶν ἁπλοῦς ὢν καὶ εἰς τῆς ἁγίας Τριάδος, καὶ νῦν ὁ αὐτὸς εἷς ἐστι τῆς ἁγίας Τριάδος σεσαρκωμένος, καὶ ἐνανθρωπήσας. Καὶ ὅπερ οὐκ ἠδύναντο πᾶσαι αἱ οὐράνιας δυνάμεις θεωρῆσαι· θεό τητα γὰρ τῆς προσκυνητῆς Τριάδος ἰδεῖν οὐδεὶς δύο ναται · νῦν τὸν ἕνα τῆς ἁγίας Τριάδος, τὸν μονογενή Υἱὸν τοῦ Θεοῦ βλέπουσι κατὰ τὸν φαινόμενον ἄνθρω πον, ἐννοοῦντες τὸ ἀπερίγραφον τῆς αὐτοῦ θεότητος. Τοῦτο γάρ ἐστιν εἶπεν ὁ μακάριος Παῦλος· Ὤφθη ἀγγέλοις. Προσελάβετο τοίνυν οὐκ εἶχε, καὶ ἔχει, λέγω δὴ τὴν ἡμετέραν φύσιν, εἰς αἰῶνας τῶν αἰώ νων. Καὶ πάλιν· Ἐρχόμενον μετὰ δόξης κρῖναι ζῶντας καὶ νεκροὺς, ἤτοι δικαίους καὶ ἁμαρτωλούς. Τοὺς μὲν κρῖναι, ἀντὶ τοῦ δικαιώσαι, διὰ τὰ καλὰ αὐτῶν ἔργα, τοὺς δὲ κατακρῖναι διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν, καὶ τὰς τῆς κακίας αὐτῶν πράξεις. τα'. Διδάσκει ἡμᾶς τὸ σύμβολον πιστεύειν· Καὶ εἰς γιαν ἁγίαν καθολικὴν καὶ ἀποστολικὴν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν. Οὐ δύναται Ἐκκλησία ή καθολική μό. τον ὑπάρχειν ἀποστολική. Η γὰρ παντοδύναμος ἐξουσία τῆς κεφαλῆς, ἥτις ἐστὶν ὁ Χριστὸς, ἴσχυσε διὰ τῶν ἀποστόλων τὸν καθόλου κόσμου σῶσαι. Εστιν οὖν ἡ ἁγία τοῦ Θεοῦ καθολική Εκκλησία, το σύστημα τῶν ἀπ' αἰῶνος ἁγίων Πατέρων, πατριαρ χῶν, προφητῶν, ἀποστόλων, εὐαγγελιστῶν, μαρτύ- ρων, οἷς προσετέθη πιστεύσαντα ὁμοθυμαδόν πάντα τὰ ἔθνη. Εθεώρουν γὰρ ὅτι ἐκ παντὸς γένους τῶν ὑπὸ τῶν οὐρανῶν καὶ τὴν αὐτὴν τῶν Χριστιανῶν πίστιν ἔχουσιν. "Ανευ γὰρ τοῦ ἁγίου Πνεύματος οὐ δύναται πάνδημον καὶ μυριόγλωσσον ἄθροισμα εἰς ἐν φρόνημα τῆς ἀληθεστάτης πίστεως ἐλθεῖν. Πάλιν γὰρ λέγω, ὅτι καθολικὴ παρὰ τοῦτό ἐστί τε καὶ λέγε ται, διὰ τὸ ἀλλόκοτα καὶ πολυσχιδῆ καὶ ἄγρια πάσης τῆς ὑφηλίου μυριόγλωσσά τε ἔθνη, εἰς μίαν ειρηνι- κὴν καὶ σωτήριον πίστιν τε καὶ θεογνωσίαν εἶναι. ιβ. Πιστεύομεν τοιγαροῦν εἰς μίαν ἁγίαν καθολι κὴν καὶ ἀποστολικὴν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν, ἐν ᾗ μα θητευθῆναι ἐν τῇ κατηχήσει. Και γινώσκομεν Πα- τέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα, καὶ βαπτιζόμεθα εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, καὶ μεταλαμβάνομεν τοῦ σωτη- ρίου σώματος καὶ αἵματος τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, τοῦ δι' ἡμᾶς τῇ τοῦ Πατρὸς εὐδοκίᾳ ἐνανθρωπήσαντος, καὶ ἀποθανόντος ὑπὲρ ἡμῶν. Διδάσκεσθαι δὲ καὶ πράττειν τὰς θείας αὐτοῦ καὶ εὐαγγελικὰς ἐντολὰς, ADVERSUS ICONOCLASTAS. A corpori anima. Resurrexit autem ilem unigenitus Joan. x, 18. - Tim. 111, 16. B G D Filius Dei virtute propria : Potestatem enim habeo, inquit, animam meam, ponere, el polestałem habco ilerum sumere illam 1. tuis, ratione suæ humanitatis assumptus est in cœlos. Is nempe qui prius erat incorporeus, nuKE idem ipse caro factus. Qui prius simpler, nune idem ipse compositus, Deus simul et humo. Manet enim in illo natura etiam divinitatis: et is qui prius simplex erat unusque de sancta Trinitate, nunc etiam idem ipse, unus de sancta Trinitate est incarnatus, et factus homo. Quodque non po- terant omnes cœlestes virtutes speculari; divini- tatem enim adorandæ Trinitatis videre nemo pe- test; nunc unum de sancta Trinitate unigertitum Filium Dei contuentur juxta sensibilem hominem, animo imaginantes incircumscriptam ejus divini- tatein. Hoc illud est quod ait beatus Paulus : Visus est angelis ™. Assumpsit ergo quod non habebat, et habet, nostram, inquam, naturam, in secula seculorum. Rursumque : Venturum cum gloriu judi care vivos el mortuos, sive justos el peccatores. Ac illos quidem judicare, lioc est, justificare propter bona eorum opera, hos vero condemnare propter infidelitatem ipsorum, et pravitatis suæ facinora. sanctam catholicam atque apostolicam Dei Eccle- siam. Non potest Ecclesia catholica solum este apostolica. Omnipaens enim vis capitis, qui eod Christus, potuit per apostolos mundum universura salvare. Est ergo sancta Dei catholica Ecclesia, cœlus sanctorum Patrum qui a sæculo sunt, pa- triarcharum, prophetarum, apostolorum, evan- gelistarum, martyrum, quibus adjecta sunt con- corditer credentes gentes universæ. Videbant enim quod ex omni genere hominum qui sub cœlo sunt eamdem cum Christianis fidem habent. Siue sancto enim Spiritu nequit universalis ac infinita, rum linguarum collectio in unam sententiam ve- rissimæ fidei convenire. Iterum enim dico, ideo catholicam esse appellarique, quod gentes dissi- millimorum morum, multimoda atque agrestes totius orbis, infuitarumque linguarum, in unam pacificam ac salutarem fidem et Dei cognitionem coalescant. cam et apostolicam Dei Ecclesiam, in qua per institutionem erudimur. Cognoscimus quoque Pa- trem et Filium et Spiritum sanctum, et baptiza- mur in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, alque communicamus salvifico corpori et san- guini Filii Dei, qui propter nos ex Patris bene- placito factus est homio, et pro nobis mortuus est. Docemur autem etiam facere divina ejus es evangelica mandata, admittere quoque certissine 10. Cum igitur surrexisset Filius Dei ex mOP- 11. Docet nos Symbolum credere : Et in uuam 12. Credimus igitur in unam sanctam çatholi-
ἐδείξατε ὅτι τὰ ἑπτακόσια ταῦτα ἔτη ἡ καθολικὴ καὶ ἀποστολικὴ Ἐκκλησία, καὶ οἱ διδάσκαλοι καὶ οἱ ποιμένες αὐτῆς ἐπλανῶντο, καὶ ὑμῖν τοῖς νεοκήρυξιν ἀπεκαλύφθη ἡ ἀλήθεια τῆς πίστεως; Ἐξ ὅτου γὰρ τὴν ἔρευναν ταύτην ἤρξατε ποιῆσαι, εἰσὶν ἔτη πλεῖον ἢ ἐλάσσον με. Ἀπὸ γὰρ ἐννάτης ἐπινεμήσεως ἤρξατε τῇ ἀληθείᾳ ἀντιπίπτειν καὶ ἐρευνᾷν τὸ πῶς διαστρέψετε τὰ ἀδιάστροφα. Ἐπειδὴ ἐπὶ τὴν πέτραν τῆς «ἀληθείας ᾠκοδόμησαν οἱ ἅγιοι ἡμῶν Πατέρες, καὶ πύλαι ᾅδου οὐ κατισχύσουσιν αὐτῆς, ἅπερ εἰσὶ τὰ ἄδικα καὶ πονηρὰ τῶν αἱρετικῶν στόματα. Ἠπιστήσατε τοῖς πατράσι καὶ τῷ βαπτίσματι, ὃ παρ’ αὐτῶν εἰλήφατε, καὶ οὐκ ἐδέξασθε αὐτῶν τὴν πίστιν καὶ τοὺς λόγους. Ἐδείξατε τρανῶς τίνων μαθηταί ἐστε καὶ διάδοχοι. Ὡς γὰρ ἡ ἄνοια ὑμῶν πρόδηλος γενησομένη ἐφάνη, ὅτι ἐκείνων ἐστὲ μαθηταὶ, τῶν κραξάντων σὺν Ἄννᾳ καὶ Καϊάφᾳ πρὸς Πιλᾶτον, λέγουσιν· Ἡμεῖς βασιλέα οὐκ ἔχομεν εἰ μὴ Καίσαρα, εἰ καὶ προβάτου δορὰν ἐπέχετε καὶ ποιμένος στολὴν ἀμφιέννυσθε. Ὡς γὰρ ἐκεῖνοι τὸν Σωτῆρα ἠρνήσαντο κατὰ πρόςωπον Πιλάτου, καὶ τοῦτον σταυρῷ προσπήξαντες ἀνήλωσαν·
Ανέστη οὖν ὁ αὐτὸς μονογενής Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τῇ ἰδίᾳ δυνάμει· Εξουσίαν γὰρ ἔχω, φησίν, την ψυ- χήν μου θεῖναι, καὶ ἐξουσίαν ἔχω πάλιν λαβεῖν αὐτήν. ι'. ᾿Αναστάς τοίνυν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐκ νεκρῶν, τῇ ἰδίᾳ ἐνανθρωπήσει ἀνελήφθη εἰς τοὺς οὐρανούς. Ο τὸ πρὶν ἀτώματος, νῦν ὁ αὐτὸς σεσαρκωμένος· ὁ τὸ πρὶν ἁπλοῦς, νῦν ὁ αὐτὸς σύνθετος, Θεὸς ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπος. Μένει γὰρ ἐν αὐτῷ καὶ ἡ φύσις τῆς θεότητος· καὶ ὁ τὸ πρὶν ἁπλοῦς ὢν καὶ εἰς τῆς ἁγίας Τριάδος, καὶ νῦν ὁ αὐτὸς εἷς ἐστι τῆς ἁγίας Τριάδος σεσαρκωμένος, καὶ ἐνανθρωπήσας. Καὶ ὅπερ οὐκ ἠδύναντο πᾶσαι αἱ οὐράνιας δυνάμεις θεωρῆσαι· θεό τητα γὰρ τῆς προσκυνητῆς Τριάδος ἰδεῖν οὐδεὶς δύο ναται · νῦν τὸν ἕνα τῆς ἁγίας Τριάδος, τὸν μονογενή Υἱὸν τοῦ Θεοῦ βλέπουσι κατὰ τὸν φαινόμενον ἄνθρω πον, ἐννοοῦντες τὸ ἀπερίγραφον τῆς αὐτοῦ θεότητος. Τοῦτο γάρ ἐστιν εἶπεν ὁ μακάριος Παῦλος· Ὤφθη ἀγγέλοις. Προσελάβετο τοίνυν οὐκ εἶχε, καὶ ἔχει, λέγω δὴ τὴν ἡμετέραν φύσιν, εἰς αἰῶνας τῶν αἰώ νων. Καὶ πάλιν· Ἐρχόμενον μετὰ δόξης κρῖναι ζῶντας καὶ νεκροὺς, ἤτοι δικαίους καὶ ἁμαρτωλούς. Τοὺς μὲν κρῖναι, ἀντὶ τοῦ δικαιώσαι, διὰ τὰ καλὰ αὐτῶν ἔργα, τοὺς δὲ κατακρῖναι διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν, καὶ τὰς τῆς κακίας αὐτῶν πράξεις. τα'. Διδάσκει ἡμᾶς τὸ σύμβολον πιστεύειν· Καὶ εἰς γιαν ἁγίαν καθολικὴν καὶ ἀποστολικὴν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν. Οὐ δύναται Ἐκκλησία ή καθολική μό. τον ὑπάρχειν ἀποστολική. Η γὰρ παντοδύναμος ἐξουσία τῆς κεφαλῆς, ἥτις ἐστὶν ὁ Χριστὸς, ἴσχυσε διὰ τῶν ἀποστόλων τὸν καθόλου κόσμου σῶσαι. Εστιν οὖν ἡ ἁγία τοῦ Θεοῦ καθολική Εκκλησία, το σύστημα τῶν ἀπ' αἰῶνος ἁγίων Πατέρων, πατριαρ χῶν, προφητῶν, ἀποστόλων, εὐαγγελιστῶν, μαρτύ- ρων, οἷς προσετέθη πιστεύσαντα ὁμοθυμαδόν πάντα τὰ ἔθνη. Εθεώρουν γὰρ ὅτι ἐκ παντὸς γένους τῶν ὑπὸ τῶν οὐρανῶν καὶ τὴν αὐτὴν τῶν Χριστιανῶν πίστιν ἔχουσιν. "Ανευ γὰρ τοῦ ἁγίου Πνεύματος οὐ δύναται πάνδημον καὶ μυριόγλωσσον ἄθροισμα εἰς ἐν φρόνημα τῆς ἀληθεστάτης πίστεως ἐλθεῖν. Πάλιν γὰρ λέγω, ὅτι καθολικὴ παρὰ τοῦτό ἐστί τε καὶ λέγε ται, διὰ τὸ ἀλλόκοτα καὶ πολυσχιδῆ καὶ ἄγρια πάσης τῆς ὑφηλίου μυριόγλωσσά τε ἔθνη, εἰς μίαν ειρηνι- κὴν καὶ σωτήριον πίστιν τε καὶ θεογνωσίαν εἶναι. ιβ. Πιστεύομεν τοιγαροῦν εἰς μίαν ἁγίαν καθολι κὴν καὶ ἀποστολικὴν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν, ἐν ᾗ μα θητευθῆναι ἐν τῇ κατηχήσει. Και γινώσκομεν Πα- τέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα, καὶ βαπτιζόμεθα εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, καὶ μεταλαμβάνομεν τοῦ σωτη- ρίου σώματος καὶ αἵματος τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, τοῦ δι' ἡμᾶς τῇ τοῦ Πατρὸς εὐδοκίᾳ ἐνανθρωπήσαντος, καὶ ἀποθανόντος ὑπὲρ ἡμῶν. Διδάσκεσθαι δὲ καὶ πράττειν τὰς θείας αὐτοῦ καὶ εὐαγγελικὰς ἐντολὰς, ADVERSUS ICONOCLASTAS. A corpori anima. Resurrexit autem ilem unigenitus Joan. x, 18. - Tim. 111, 16. B G D Filius Dei virtute propria : Potestatem enim habeo, inquit, animam meam, ponere, el polestałem habco ilerum sumere illam 1. tuis, ratione suæ humanitatis assumptus est in cœlos. Is nempe qui prius erat incorporeus, nuKE idem ipse caro factus. Qui prius simpler, nune idem ipse compositus, Deus simul et humo. Manet enim in illo natura etiam divinitatis: et is qui prius simplex erat unusque de sancta Trinitate, nunc etiam idem ipse, unus de sancta Trinitate est incarnatus, et factus homo. Quodque non po- terant omnes cœlestes virtutes speculari; divini- tatem enim adorandæ Trinitatis videre nemo pe- test; nunc unum de sancta Trinitate unigertitum Filium Dei contuentur juxta sensibilem hominem, animo imaginantes incircumscriptam ejus divini- tatein. Hoc illud est quod ait beatus Paulus : Visus est angelis ™. Assumpsit ergo quod non habebat, et habet, nostram, inquam, naturam, in secula seculorum. Rursumque : Venturum cum gloriu judi care vivos el mortuos, sive justos el peccatores. Ac illos quidem judicare, lioc est, justificare propter bona eorum opera, hos vero condemnare propter infidelitatem ipsorum, et pravitatis suæ facinora. sanctam catholicam atque apostolicam Dei Eccle- siam. Non potest Ecclesia catholica solum este apostolica. Omnipaens enim vis capitis, qui eod Christus, potuit per apostolos mundum universura salvare. Est ergo sancta Dei catholica Ecclesia, cœlus sanctorum Patrum qui a sæculo sunt, pa- triarcharum, prophetarum, apostolorum, evan- gelistarum, martyrum, quibus adjecta sunt con- corditer credentes gentes universæ. Videbant enim quod ex omni genere hominum qui sub cœlo sunt eamdem cum Christianis fidem habent. Siue sancto enim Spiritu nequit universalis ac infinita, rum linguarum collectio in unam sententiam ve- rissimæ fidei convenire. Iterum enim dico, ideo catholicam esse appellarique, quod gentes dissi- millimorum morum, multimoda atque agrestes totius orbis, infuitarumque linguarum, in unam pacificam ac salutarem fidem et Dei cognitionem coalescant. cam et apostolicam Dei Ecclesiam, in qua per institutionem erudimur. Cognoscimus quoque Pa- trem et Filium et Spiritum sanctum, et baptiza- mur in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, alque communicamus salvifico corpori et san- guini Filii Dei, qui propter nos ex Patris bene- placito factus est homio, et pro nobis mortuus est. Docemur autem etiam facere divina ejus es evangelica mandata, admittere quoque certissine 10. Cum igitur surrexisset Filius Dei ex mOP- 11. Docet nos Symbolum credere : Et in uuam 12. Credimus igitur in unam sanctam çatholi-
αὐτὸς δὲ τῇ θεικῇ αὐτοῦ δυνάμει ἀνέστη, καὶ ἀνῆλθεν ἐν τοῖς ὑψίστοις, καὶ ἐκάθησεν ἐν δεξιᾷ τῆς μεγαλωσύνης τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός· Ὃ γὰρ ἔπαθεν ὑπὲρ ἡμῶν σαρκὶ, ἔπαθεν ἐφάπαξ, θάνατος αὐτοῦ οὐκέτι κυριεύει, κἂν ὑμεῖς φιλοπόλεμοι ὄντες πρὸς ἡμᾶς φιλονεικεῖτε· ὡσαύτως καὶ ὑμεῖς, ἐν τῷ τὸν Σωτῆρα μὴ ἰσχύοντες ἐκ δευτέρου σταυρῶσαι, εἰς τοὺς τῆς ἐνσάρκου οἰκονομίας αὐτοῦ χαρακτῆρας καὶ τὰς ὑπομνήσεις, σὺν τῇ κατὰ σάρκα αὐτοῦ μητρὶ, καὶ τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ μαθηταῖς καὶ ἀποστόλοις πᾶσαν τὴν κακίαν ὑμῶν προδήλως ἐδείξατε. Καὶ γὰρ ἐν πυρὶ καὶ ἐν μυρίαις μηχαναῖς ἐχρήσασθε κατὰ τῶν ἁγίων εἰκόνων, νομίζοντες τὴν μνήμην αὐτῶν τελέως ἀπαλειφῆναι, κατὰ τῶν χαρακτήρων τῆς χρωματουργίας αὐτῶν ἀναμνήσεως μαινόμενοι. Ἀλλ’ ὅμως καὶ ταῦτα πράττοντες, καθ’ ὑμῶν αὐτῶν ἀκονᾶτε τὸ ξίφος τῆς δικαιοκρισίας τοῦ Θεοῦ, καὶ πολλῆς μακροθυμίας καὶ ἀγαθότητος. Διὸ παρακαλῶ ὑμᾶς ἀποῤῥίψαι τὴν κενὴν διδασκαλίαν ὑμῶν, καὶ μέμψασθε ἑαυτοῖς καλῶς, ἐφ’ οἷς διεπράξασθε κακῶς. Ἀνορθώσατε τὰ παρειμένα γόνατα τῆς ψυχῆς, καὶ τραχείας ὀρθὰς ποιήσατε·
Ανέστη οὖν ὁ αὐτὸς μονογενής Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τῇ ἰδίᾳ δυνάμει· Εξουσίαν γὰρ ἔχω, φησίν, την ψυ- χήν μου θεῖναι, καὶ ἐξουσίαν ἔχω πάλιν λαβεῖν αὐτήν. ι'. ᾿Αναστάς τοίνυν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐκ νεκρῶν, τῇ ἰδίᾳ ἐνανθρωπήσει ἀνελήφθη εἰς τοὺς οὐρανούς. Ο τὸ πρὶν ἀτώματος, νῦν ὁ αὐτὸς σεσαρκωμένος· ὁ τὸ πρὶν ἁπλοῦς, νῦν ὁ αὐτὸς σύνθετος, Θεὸς ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπος. Μένει γὰρ ἐν αὐτῷ καὶ ἡ φύσις τῆς θεότητος· καὶ ὁ τὸ πρὶν ἁπλοῦς ὢν καὶ εἰς τῆς ἁγίας Τριάδος, καὶ νῦν ὁ αὐτὸς εἷς ἐστι τῆς ἁγίας Τριάδος σεσαρκωμένος, καὶ ἐνανθρωπήσας. Καὶ ὅπερ οὐκ ἠδύναντο πᾶσαι αἱ οὐράνιας δυνάμεις θεωρῆσαι· θεό τητα γὰρ τῆς προσκυνητῆς Τριάδος ἰδεῖν οὐδεὶς δύο ναται · νῦν τὸν ἕνα τῆς ἁγίας Τριάδος, τὸν μονογενή Υἱὸν τοῦ Θεοῦ βλέπουσι κατὰ τὸν φαινόμενον ἄνθρω πον, ἐννοοῦντες τὸ ἀπερίγραφον τῆς αὐτοῦ θεότητος. Τοῦτο γάρ ἐστιν εἶπεν ὁ μακάριος Παῦλος· Ὤφθη ἀγγέλοις. Προσελάβετο τοίνυν οὐκ εἶχε, καὶ ἔχει, λέγω δὴ τὴν ἡμετέραν φύσιν, εἰς αἰῶνας τῶν αἰώ νων. Καὶ πάλιν· Ἐρχόμενον μετὰ δόξης κρῖναι ζῶντας καὶ νεκροὺς, ἤτοι δικαίους καὶ ἁμαρτωλούς. Τοὺς μὲν κρῖναι, ἀντὶ τοῦ δικαιώσαι, διὰ τὰ καλὰ αὐτῶν ἔργα, τοὺς δὲ κατακρῖναι διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν, καὶ τὰς τῆς κακίας αὐτῶν πράξεις. τα'. Διδάσκει ἡμᾶς τὸ σύμβολον πιστεύειν· Καὶ εἰς γιαν ἁγίαν καθολικὴν καὶ ἀποστολικὴν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν. Οὐ δύναται Ἐκκλησία ή καθολική μό. τον ὑπάρχειν ἀποστολική. Η γὰρ παντοδύναμος ἐξουσία τῆς κεφαλῆς, ἥτις ἐστὶν ὁ Χριστὸς, ἴσχυσε διὰ τῶν ἀποστόλων τὸν καθόλου κόσμου σῶσαι. Εστιν οὖν ἡ ἁγία τοῦ Θεοῦ καθολική Εκκλησία, το σύστημα τῶν ἀπ' αἰῶνος ἁγίων Πατέρων, πατριαρ χῶν, προφητῶν, ἀποστόλων, εὐαγγελιστῶν, μαρτύ- ρων, οἷς προσετέθη πιστεύσαντα ὁμοθυμαδόν πάντα τὰ ἔθνη. Εθεώρουν γὰρ ὅτι ἐκ παντὸς γένους τῶν ὑπὸ τῶν οὐρανῶν καὶ τὴν αὐτὴν τῶν Χριστιανῶν πίστιν ἔχουσιν. "Ανευ γὰρ τοῦ ἁγίου Πνεύματος οὐ δύναται πάνδημον καὶ μυριόγλωσσον ἄθροισμα εἰς ἐν φρόνημα τῆς ἀληθεστάτης πίστεως ἐλθεῖν. Πάλιν γὰρ λέγω, ὅτι καθολικὴ παρὰ τοῦτό ἐστί τε καὶ λέγε ται, διὰ τὸ ἀλλόκοτα καὶ πολυσχιδῆ καὶ ἄγρια πάσης τῆς ὑφηλίου μυριόγλωσσά τε ἔθνη, εἰς μίαν ειρηνι- κὴν καὶ σωτήριον πίστιν τε καὶ θεογνωσίαν εἶναι. ιβ. Πιστεύομεν τοιγαροῦν εἰς μίαν ἁγίαν καθολι κὴν καὶ ἀποστολικὴν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν, ἐν ᾗ μα θητευθῆναι ἐν τῇ κατηχήσει. Και γινώσκομεν Πα- τέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα, καὶ βαπτιζόμεθα εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, καὶ μεταλαμβάνομεν τοῦ σωτη- ρίου σώματος καὶ αἵματος τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, τοῦ δι' ἡμᾶς τῇ τοῦ Πατρὸς εὐδοκίᾳ ἐνανθρωπήσαντος, καὶ ἀποθανόντος ὑπὲρ ἡμῶν. Διδάσκεσθαι δὲ καὶ πράττειν τὰς θείας αὐτοῦ καὶ εὐαγγελικὰς ἐντολὰς, ADVERSUS ICONOCLASTAS. A corpori anima. Resurrexit autem ilem unigenitus Joan. x, 18. - Tim. 111, 16. B G D Filius Dei virtute propria : Potestatem enim habeo, inquit, animam meam, ponere, el polestałem habco ilerum sumere illam 1. tuis, ratione suæ humanitatis assumptus est in cœlos. Is nempe qui prius erat incorporeus, nuKE idem ipse caro factus. Qui prius simpler, nune idem ipse compositus, Deus simul et humo. Manet enim in illo natura etiam divinitatis: et is qui prius simplex erat unusque de sancta Trinitate, nunc etiam idem ipse, unus de sancta Trinitate est incarnatus, et factus homo. Quodque non po- terant omnes cœlestes virtutes speculari; divini- tatem enim adorandæ Trinitatis videre nemo pe- test; nunc unum de sancta Trinitate unigertitum Filium Dei contuentur juxta sensibilem hominem, animo imaginantes incircumscriptam ejus divini- tatein. Hoc illud est quod ait beatus Paulus : Visus est angelis ™. Assumpsit ergo quod non habebat, et habet, nostram, inquam, naturam, in secula seculorum. Rursumque : Venturum cum gloriu judi care vivos el mortuos, sive justos el peccatores. Ac illos quidem judicare, lioc est, justificare propter bona eorum opera, hos vero condemnare propter infidelitatem ipsorum, et pravitatis suæ facinora. sanctam catholicam atque apostolicam Dei Eccle- siam. Non potest Ecclesia catholica solum este apostolica. Omnipaens enim vis capitis, qui eod Christus, potuit per apostolos mundum universura salvare. Est ergo sancta Dei catholica Ecclesia, cœlus sanctorum Patrum qui a sæculo sunt, pa- triarcharum, prophetarum, apostolorum, evan- gelistarum, martyrum, quibus adjecta sunt con- corditer credentes gentes universæ. Videbant enim quod ex omni genere hominum qui sub cœlo sunt eamdem cum Christianis fidem habent. Siue sancto enim Spiritu nequit universalis ac infinita, rum linguarum collectio in unam sententiam ve- rissimæ fidei convenire. Iterum enim dico, ideo catholicam esse appellarique, quod gentes dissi- millimorum morum, multimoda atque agrestes totius orbis, infuitarumque linguarum, in unam pacificam ac salutarem fidem et Dei cognitionem coalescant. cam et apostolicam Dei Ecclesiam, in qua per institutionem erudimur. Cognoscimus quoque Pa- trem et Filium et Spiritum sanctum, et baptiza- mur in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, alque communicamus salvifico corpori et san- guini Filii Dei, qui propter nos ex Patris bene- placito factus est homio, et pro nobis mortuus est. Docemur autem etiam facere divina ejus es evangelica mandata, admittere quoque certissine 10. Cum igitur surrexisset Filius Dei ex mOP- 11. Docet nos Symbolum credere : Et in uuam 12. Credimus igitur in unam sanctam çatholi-
καὶ τὰς ἁγίας φωνὰς τῶν Πατέρων σὺν ἡμῖν ταῖς ἁγίαις εἰκόσι τὸ σέβας ἀναπέμψατε, ὅπως κοινῇ τῇ φωνῇ δόξαν ἀναπέμψωμεν τῷ Κυρίῳ ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστῷ τῷ Υἱῷ τοῦ Θεοῦ, σὺν τῷ ἀνάρχῳ αὐτοῦ Πατρὶ, καὶ τῷ ζωοποιῷ αὐτοῦ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
Ανέστη οὖν ὁ αὐτὸς μονογενής Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τῇ ἰδίᾳ δυνάμει· Εξουσίαν γὰρ ἔχω, φησίν, την ψυ- χήν μου θεῖναι, καὶ ἐξουσίαν ἔχω πάλιν λαβεῖν αὐτήν. ι'. ᾿Αναστάς τοίνυν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐκ νεκρῶν, τῇ ἰδίᾳ ἐνανθρωπήσει ἀνελήφθη εἰς τοὺς οὐρανούς. Ο τὸ πρὶν ἀτώματος, νῦν ὁ αὐτὸς σεσαρκωμένος· ὁ τὸ πρὶν ἁπλοῦς, νῦν ὁ αὐτὸς σύνθετος, Θεὸς ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπος. Μένει γὰρ ἐν αὐτῷ καὶ ἡ φύσις τῆς θεότητος· καὶ ὁ τὸ πρὶν ἁπλοῦς ὢν καὶ εἰς τῆς ἁγίας Τριάδος, καὶ νῦν ὁ αὐτὸς εἷς ἐστι τῆς ἁγίας Τριάδος σεσαρκωμένος, καὶ ἐνανθρωπήσας. Καὶ ὅπερ οὐκ ἠδύναντο πᾶσαι αἱ οὐράνιας δυνάμεις θεωρῆσαι· θεό τητα γὰρ τῆς προσκυνητῆς Τριάδος ἰδεῖν οὐδεὶς δύο ναται · νῦν τὸν ἕνα τῆς ἁγίας Τριάδος, τὸν μονογενή Υἱὸν τοῦ Θεοῦ βλέπουσι κατὰ τὸν φαινόμενον ἄνθρω πον, ἐννοοῦντες τὸ ἀπερίγραφον τῆς αὐτοῦ θεότητος. Τοῦτο γάρ ἐστιν εἶπεν ὁ μακάριος Παῦλος· Ὤφθη ἀγγέλοις. Προσελάβετο τοίνυν οὐκ εἶχε, καὶ ἔχει, λέγω δὴ τὴν ἡμετέραν φύσιν, εἰς αἰῶνας τῶν αἰώ νων. Καὶ πάλιν· Ἐρχόμενον μετὰ δόξης κρῖναι ζῶντας καὶ νεκροὺς, ἤτοι δικαίους καὶ ἁμαρτωλούς. Τοὺς μὲν κρῖναι, ἀντὶ τοῦ δικαιώσαι, διὰ τὰ καλὰ αὐτῶν ἔργα, τοὺς δὲ κατακρῖναι διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν, καὶ τὰς τῆς κακίας αὐτῶν πράξεις. τα'. Διδάσκει ἡμᾶς τὸ σύμβολον πιστεύειν· Καὶ εἰς γιαν ἁγίαν καθολικὴν καὶ ἀποστολικὴν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν. Οὐ δύναται Ἐκκλησία ή καθολική μό. τον ὑπάρχειν ἀποστολική. Η γὰρ παντοδύναμος ἐξουσία τῆς κεφαλῆς, ἥτις ἐστὶν ὁ Χριστὸς, ἴσχυσε διὰ τῶν ἀποστόλων τὸν καθόλου κόσμου σῶσαι. Εστιν οὖν ἡ ἁγία τοῦ Θεοῦ καθολική Εκκλησία, το σύστημα τῶν ἀπ' αἰῶνος ἁγίων Πατέρων, πατριαρ χῶν, προφητῶν, ἀποστόλων, εὐαγγελιστῶν, μαρτύ- ρων, οἷς προσετέθη πιστεύσαντα ὁμοθυμαδόν πάντα τὰ ἔθνη. Εθεώρουν γὰρ ὅτι ἐκ παντὸς γένους τῶν ὑπὸ τῶν οὐρανῶν καὶ τὴν αὐτὴν τῶν Χριστιανῶν πίστιν ἔχουσιν. "Ανευ γὰρ τοῦ ἁγίου Πνεύματος οὐ δύναται πάνδημον καὶ μυριόγλωσσον ἄθροισμα εἰς ἐν φρόνημα τῆς ἀληθεστάτης πίστεως ἐλθεῖν. Πάλιν γὰρ λέγω, ὅτι καθολικὴ παρὰ τοῦτό ἐστί τε καὶ λέγε ται, διὰ τὸ ἀλλόκοτα καὶ πολυσχιδῆ καὶ ἄγρια πάσης τῆς ὑφηλίου μυριόγλωσσά τε ἔθνη, εἰς μίαν ειρηνι- κὴν καὶ σωτήριον πίστιν τε καὶ θεογνωσίαν εἶναι. ιβ. Πιστεύομεν τοιγαροῦν εἰς μίαν ἁγίαν καθολι κὴν καὶ ἀποστολικὴν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν, ἐν ᾗ μα θητευθῆναι ἐν τῇ κατηχήσει. Και γινώσκομεν Πα- τέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα, καὶ βαπτιζόμεθα εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, καὶ μεταλαμβάνομεν τοῦ σωτη- ρίου σώματος καὶ αἵματος τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, τοῦ δι' ἡμᾶς τῇ τοῦ Πατρὸς εὐδοκίᾳ ἐνανθρωπήσαντος, καὶ ἀποθανόντος ὑπὲρ ἡμῶν. Διδάσκεσθαι δὲ καὶ πράττειν τὰς θείας αὐτοῦ καὶ εὐαγγελικὰς ἐντολὰς, ADVERSUS ICONOCLASTAS. A corpori anima. Resurrexit autem ilem unigenitus Joan. x, 18. - Tim. 111, 16. B G D Filius Dei virtute propria : Potestatem enim habeo, inquit, animam meam, ponere, el polestałem habco ilerum sumere illam 1. tuis, ratione suæ humanitatis assumptus est in cœlos. Is nempe qui prius erat incorporeus, nuKE idem ipse caro factus. Qui prius simpler, nune idem ipse compositus, Deus simul et humo. Manet enim in illo natura etiam divinitatis: et is qui prius simplex erat unusque de sancta Trinitate, nunc etiam idem ipse, unus de sancta Trinitate est incarnatus, et factus homo. Quodque non po- terant omnes cœlestes virtutes speculari; divini- tatem enim adorandæ Trinitatis videre nemo pe- test; nunc unum de sancta Trinitate unigertitum Filium Dei contuentur juxta sensibilem hominem, animo imaginantes incircumscriptam ejus divini- tatein. Hoc illud est quod ait beatus Paulus : Visus est angelis ™. Assumpsit ergo quod non habebat, et habet, nostram, inquam, naturam, in secula seculorum. Rursumque : Venturum cum gloriu judi care vivos el mortuos, sive justos el peccatores. Ac illos quidem judicare, lioc est, justificare propter bona eorum opera, hos vero condemnare propter infidelitatem ipsorum, et pravitatis suæ facinora. sanctam catholicam atque apostolicam Dei Eccle- siam. Non potest Ecclesia catholica solum este apostolica. Omnipaens enim vis capitis, qui eod Christus, potuit per apostolos mundum universura salvare. Est ergo sancta Dei catholica Ecclesia, cœlus sanctorum Patrum qui a sæculo sunt, pa- triarcharum, prophetarum, apostolorum, evan- gelistarum, martyrum, quibus adjecta sunt con- corditer credentes gentes universæ. Videbant enim quod ex omni genere hominum qui sub cœlo sunt eamdem cum Christianis fidem habent. Siue sancto enim Spiritu nequit universalis ac infinita, rum linguarum collectio in unam sententiam ve- rissimæ fidei convenire. Iterum enim dico, ideo catholicam esse appellarique, quod gentes dissi- millimorum morum, multimoda atque agrestes totius orbis, infuitarumque linguarum, in unam pacificam ac salutarem fidem et Dei cognitionem coalescant. cam et apostolicam Dei Ecclesiam, in qua per institutionem erudimur. Cognoscimus quoque Pa- trem et Filium et Spiritum sanctum, et baptiza- mur in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, alque communicamus salvifico corpori et san- guini Filii Dei, qui propter nos ex Patris bene- placito factus est homio, et pro nobis mortuus est. Docemur autem etiam facere divina ejus es evangelica mandata, admittere quoque certissine 10. Cum igitur surrexisset Filius Dei ex mOP- 11. Docet nos Symbolum credere : Et in uuam 12. Credimus igitur in unam sanctam çatholi-
Continue reading PG 96: Disputatio Saraceni et Christiani →≣ entire volume