hic certe quasi humanam naturam transcendentes, tantum non ipsis nubibus insidere se arbitrantur, homines subjectos pro scabello ducentes, seque attollentes in ipsos collatæ sibi dignitatis auctores, et adversus eos, quorum opera eximii quidam viri esse videntur, insolescentes. Agunt rem dementiæ plenam, cum habeant gloriam somnio debiliorem, circumdenturque splendore nocturnis visis inaniore qui scilicet populi nutu confletur, et nutu ejusdem dissolvatur. Ejusmodi erat demens ille Salomonis filius, ælate juvenis, mentis prudentia junior, qui cum populo imperium mitius petenti durius comminatus esset, et per minas regnum amisisset, unde regnaturum se augustius sperabat, inde ex dignitate quam habebat, dejectus est". Reddit autem hominem insolentem et manuum vis, et celeritas pedum, et corporis venustas: quæ a morbis abolentur, et tempore absumuntur; nec animadvertit quod Omnis caro fenum sit, et omnis gloria hominis, sicut flος feni. Aruit fenum et flos decidit. Talis erat gigantum ob robur ac vires arrogantias, talis erat quoque stolidi illius Goliath superbia Deo infensaª. Talis erat et Adonias de pulchritudine gloriabundus, et Absaloun prolixitate comæ superbiens. 2. Imo vero quod inter alia mortalium bona videtur maximum esse ac constantissimum, sapientia et prudentia, id quoque habet vanam elationem, paratque sublimitatem non veram cum harum rerum habeatur ratio nulla, si Dei desit sapientia. Nam diabolo ipsi male cessit adhibitum in hominem artificium; et quod machinatus est 158 contra hominem, id struxit insciens adversus semetipsum siquidem non tantum nocuit ei, quem a Deo et a vita æterna abalienaturum se speraverat, quantum se ipse prodidit, transfuga a Deo factus, et morti æternæ addictus. Atque laqueo quem Domino struxit, captus ipse est, crucifixus in ea cruce, in qua crucifixurum se rebatur; et ea morte mortuus qua Dominum speravit a se occisum iri. Quod si mundi princeps, primus ille et maximus et invisibilis sapientiæ mundanæe magister capitur suis ipsius artificiis, et ad insipientiam extremam redigitur: multo magis ejus discipuli atque æmulatores, etiamsi innumeris com nientis utantur, Dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt ". Adhibet artes malas Pharao ad Israelen disperdendum: sed non animadvertit inde irritam fore suam astutiam, unde nihil hujusmodi exspectabat. Et infans ejus jussu ad mortem exposilus, clam in domo regia nutritur ": qui et illius 38 | Reg. XVII, * Gen. vi, 4; Sap. xiv, 6. 38 Rom. 1, 30 Jud. IX, 1 seqq. ³ III Reg. x(1, 4, 44. 33 Isa. XL, 6, 7. Reg. 1, 5 sqq. * 11 Reg. 26. ubi post voculam supplendum est illud, suam ipsorum naturam collocari, seu collocari se. Antiqui duo libri Deest articulus in vulgatis. Sapientia et prudentia, humana scilicet. Ed. Paris. legit rectius. EDIT. Vox reperitur in Colb. primo et in Reg. itidem primo, hoc modo, Pharao in sui ipsius Pharaonis perniciem. Editi et Reg. secundus ut in contextu.

HOMILIA DE HUMILITATE. et gentis totius eversa potentia, esset Israelem **Joan. x1, 48. * Reg. 11, 3; Jer. 1x, 23. Reg. primus Abimelech in udicum libro ix, 1, filius Jerobaal dicitur. Editio Paris. neque in editione Basil. neque in nostris quatuor mss. legitur. Editi et Reg. tertius Alii tres miss. Aliquanto post unus mus. Alter Alii duo Editi Quod ait hoc loco Basilius, honinen sola in Christum fide justificari, id, nisi explicetur, pocolumem educturus. Abimelech vero, homicida ille, Gedeonis spurius filius, qui legitimes septuaginta filios occiderat, hocque ad stabiliendan regni possessionem sapienter excogitatum fuisse putaverat, ut cædis illius adjutores conterit, ita ab ipsis conteritur, ac tandem mulieris manu et lapidis ictu perit. Quin et Judæi omnes consilium sibi exitiosum contra Dominum architectati sunt, cum dicerent: Si siverimus sic, omnes credent ineum: et venient Romani, et tollent nostrum locum. et gentem ". Post hoc consilium occidentes Christum, velut gentem ac regionem servaturi, hoc ipso consilio utranique perdidere, tum e regione pulsi, tum a legibus ac cultu Dei abalienati. Et in sunıma ex innumeris exemplis discere cuique licet. prærogativam sapientiæ humanæ debilem esse, parvamque et humilem magis quam magnam ac sllblinem. 3. Itaque nemo prudens, neque de sapientia sua efferet se, neque de cæteris quas ante nominavi rebus sed obtemperabit optima admonitioni beatæ Anna; ac Jeremiæ prophetæ. Ne glorietur sapiens in sapientia sua: et ne glorietur fortis in fortitudine sua et ne glorietur dives in divitiis suis ". Sed quænam est vera gloriatio, et in quo magnus est hono? In hoc, inquit, glorietur qui gloriatur, cognoscit ac intelligit quod ego sim Dominus ". llæc est sublimitas hominis, bæc est gloria atque majestas, vere cognoscere quod magnum est, eique adhærere, et gloriam a Domino gloriæ conquirere. Ait enim Apostolus: Qui gloriatur, in Domino glorietur *³; ubi dicit: Christus factus est nobis sapientia a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio: ut quemadmodum scriptum est, Qui gloriatur, in Domino glorietur *. Hæc est enim perfecta ac integra in Deo gloriatio, cum quis non ob suam justi tiam extollitur, sed novit destitui se quidem vera justitia, verum sola in Christum fde justifcatum esse. Atque 159 in hoc gloriatur Paulus, quod justitiam suam contemnat: quærat vero eam, quæ per Christum est, quæ ex Deo est, justitiam in fide ": ut cognoscat illum, et virtutem resurrectionis ejus, et communionen affictionum ipsius, conformis factus morti ejus, si quo modo ad resurrectionem mortuorum pertingat. Hic cecidit superbiæ altitudo omnis. Nibil unde gloriari queas, ** ibid. 24. «1 Cor. 1, 31. * ibid. 30. ss Philip. test simpliciores in errorem inducere. Notandum igitur, Basilium id sibi in hac oratione proponere, ut ostendat nos in nostris operibus gloriari non posse. Quare hoc dicit: Etsi jejunas, etsi stipem erogas, etsi alia id genus recte facis, non propterea justificabere; sed accedat oportet fides, non quod fides sola sine operibus justificet, sed quod ad justificationen necessario requiratur. Antiqui duo libri Editi et Reg. tertius Ibidem editi At mss. quatuor

relictum est tibi, o homo, cujus videlicet gloriatio spes sita in eo sit, ut mortifices tua omnia, quærasque futuram in Christo vitam: cujus cum habeamus primitias, jam in his sumus, omnino in gratia ac dono Dei viventes. Et Deus quidem est, Qui operatur in nobis et velle et efficere, pro bona voluntate **. Rursus Deus sapientiam suanı quam in nostram gloriam prædestinavit, revelat per Spiritum suum 7. Præstat Deus vires ac robur in laboribus. Abundantius omnibus laboravi, inquit Paulus; non ego autem, sed gratia Dei, quæ est mecum 48. Eximit Deus de periculis præter omnem humanam spem. Ipsi, inquit, in nobismetipsis responsum mortis habuimus ut non simus fidentes in nobis, sed in Deo, qui suscitat mortuos: qui ex tanta morte nos eripuit, et eripit: in quem speramus quoniam et adhuc eripiet ". 4. Quid igitur, dic quæso, te ipse quasi de tuis ipsius bonis eſſers, cum deberes pro acceptis donis gratiam largitori habere? Quid enim habes, quod non accepisti? Quod si etiam accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis 50? Non tu Deum cognovisti per tuam justitiam: sed Deus cognovit te propter suam bonitatein. Cum cognoveritis Deum, inquit, quin potius cogniti sitis a Deo "1. Non tu apprehendisti Christum per virtutem, sed Christus te per suum adventum apprehendit. Insequor, inquit, si etiam apprehendam, in quo et apprehensus sum a Christo s. Non vos me elegistis, inquit G Dominus, sed ego elegi vos 53. An quoniam honore affectus es, gloriaris et misericordiam occasionem arripis superbiendi? Et tunc cognoscas teipsum, quis sis, velut Adam ejectus e paradiso s, velut Saul desertus a Spiritu Dei 5, velut Israel a radice sancta resectus. Fide, inquit, stas: noli allum sapere, sed time s. Judicium sequitur gratiam; el quomodo datis usus fueris, expendit judex. Quod si ne hoc quidem intelligis, fuisse te gratiam con. secutum, aut si præ nimia stupiditate tuam ipsius virtutem existimas gratiam esse, non es beato Petro apostolo præstantior. Nec enim Dominum amore majori prosequi poteris, quam qui ita vehementer dilexit ut etiam voluerit pro ipso mori. Sed quoniam animo elatiore locutus est, cum dixit Et si omnes scandalizati fuerint in te, ego tamen nunquam scandalizabor ", timiditati humanæ traditus est, ceciditque in inficiationem, lapsu eru4s Philip. ", 13. *7 | Cor. II. 7,10. 48 1 Cor. lat. iv. 9. ** Philipp. 11, 12. * Joan. xv, 16. *7 Matth. xxvι, 53. Editio Paris. Reg. tertius Alii tres mass. cum editione Basileensi ita, ut edendum curavimus. Satis autem mihi verisimile fit, vocem a typographis adjectam fuisse. Quod mox sequitur, in his sumus, ita intelligi oportet: Nostra conversatio jam in cœlis est, jamque versamur in bonis futuræ vitæ. Antiqui tres libri II Cor. I Cor. iv, "Gast Gen. Reg. xvi, Rom. x1, Rursus hoc ipso in loco tres mss. Editi Editio Paris. Editio Bac sil. Unus e Conibelisianis Reg. primus Denique Reg. secundus et Colb. primus Unus codex Reg. Editi et reliqui mss.

HOMILIA DE HUMILITATE. diendus ad metum atque ad cautionem, edocenγνῶναι ** Luc. xx11, 31, 32. 69 Luc. xvull, 11-14. Codices aliquot Editi editi At mss. Vulgata vox pas videtur posita loco non suo. Ita enim in ea legitur Simon, Simon, ecce Satanas expetivit vos, ut cribraret sicut triticum. Sed melius, ut videtur, apud Basilium, in quo vox locata invenitur post verbum σινιάdusque infirmis parcere et 160 debilibus, quod et suam cognovit infirmitatem, et perspicue intellexit quod quemadinodum, cum in pelago mergeretur, per Christi dexteram erutus est, ita in scandali procella ob incredulitatem in pereundi periculum veniens, Christi virtute servatus sit: qui ei etiam pradixerat quod erat futurum, his verbis: Simon, Simon: ecce Satanas expetivit, ut cribraret vos sicul triticum. Et ego rogavi pro te, ut non deficias fides tua et tu aliquando conversus, confirma fratres tuos 58. Ac Petrus quidem sic reprehensus, accepit opem merito, et auxilium, ut fastum deponere, et infirmis parcere disceret. Rursus Pharis sæus ille, impudens et supra modum superbus, non in seipso solum confidens, sed publicano etiam coram Deo conviciatus, justitiæ gloriam ob superbiæ crimen amisit. Sed descendit publicanus justificatus præ eo, quod gloriam Deo sancto daret, et ne altollere quidem auderet oculos, sed propitiationem solum exposceret: quippe et habitu, et percutiendo pectore, et alia nulla re præter propitiationem quæsita se ipse accusabat s. Vide igitur et cave exemplum gravis damni, ob superbiam. Justitiæ fecit jacturam, quod ultra modum superbiret; amisit mercedem, quod fideret sibi plus æquo; humili postpositus est et peccatori, quod se pluris quam illum faceret, nec Dei exspectaret judicium, sed suum ipsius proferret. Tu vero adversus nemineır unquam te efferas, et ne adversus eos quidem qui magni sunt peccatores. Qui multis magnisque peccatis obnoxius est, eum sæpe liberat humilitas. Itaque ne te ipse præ altero justificaveris; nequando Dei sententia, etsi tua justificatus, condemnere. Non judico meipsum, inquit Paulus. Nihil enim mihi conscius sum: sed non in hoc justificatus. sumi. Qui autem judicat me, Dominus est ºº. 5. Perpetrasse te boni aliquid arbitraris?.Age gratias Deo, ne extolle te contra proximum. Opus suum, inquit, probet unusquisque, et tum in semelipso tantum gloriam habebit, et non in alio ". Quid enim proximum juvisti, quod fidem es confessus, aut exsilium perpessus ob Christi nomen, aut jejunii labores constanter pertulisti? Lucrum tuum est, non alterius. Time ne similiter cadas atque diar bolus, qui elatus contra hominem, ab homine prostratus est, et vice scabelli traditus est conculeato. Talis est et Israelitarum casus. Cum enim adversus gentes velut immundas efferrentur, vere inmundi facti sunt: gentes vero effectæ sunt mundæ. I Cor. iv, 3, 4. 61 Galat. vi, Ecce Salanas expetivit, ut cribraret vos sicut triticum. Antiqui tres libri Editi Editio utraque et Combefisiani duo mss. cum aliis duobus Regiis aut aut ad verbum, cecidit ab homine, hoc est, prosiratus est ab homine. At Reg. primus cecidit subter hominem.

Ac illorum quidem justitia sicut pannus menstruate facta est: " gentium vero iniquitas impietasque deleta est per fidem. In summa, memineris veri illius proverbii· Superbis Deus resistit, humilibus vero dat gratiam. Habe in promptu sententiam Domini Omnis qui se humiliat, exaltabitur; et qui se exaltat, humiliabitur. Ne tui ipsius fias judex iniquus, neque ad gratiam expende: si videare tibi quidquam boni habere, numerata illa re, delictisque oblivioni ultro traditis, neque ob recte facta hodierna insolescas, neque recentium aut veterum malefactorum 161 tibi veniam concedas: sed cum præsens reddiderit te elatum, revoca in memoriam antiquam agendi rationem, sicque stolidus tuus tuinor cessabit. Et, si proximum peccantem videris, cave consideres ipsius peccatum solum: sed etiam quæ fecit aut facit recte, cogita; et sæpe eum deprehendes teipso meliorem, expensis rebus omnibus, non una duntaxat parte examinata. Neque enim Deus hominem in parte expendit: Ego enim, inquit, opera et cogitationes eorum venio congregaturus 65. Quin etiam cum Josaphat aliquando ob præsens peccatum increparet, meminit quoque recte factorum ipsius, his verbis: Verumtamen verba bona inventa sunt in te 66. 5. Hæc et similia adversus superbiam nobismelipsis semper accinamus, demittentes nos ipsos ut exaltemur, imitantes Dominum, qui de coelo in extrenam humilitatem descendit, et vice versa ex humilitate ad decentem altitudinem evectus est. Comperimus enim Domini gesta omnia nos ad humilitatem instruere. Infans cum esset, statim in spelunca, et ne in lecto quidem, sed in præsepi jacuit. In domo fuit fabri lignarii et matris pauperis, matri subditus et illius sponso: docebatur, audiebat quibus sibi opus non erat: interrogabat, sed ita tamen, ut interrogans esset admirationi ob sapientiam. Subdebatur Joanni, et Dominus a servo baptisma accipiebat: insurgentium in se resistebat nulli, neque potestaten inelabilem, qua præditus erat, exercebat: sed concedebat quasi potentioribus, et temporariæ potestati potentiam ei convenientem permittebat. Sistebatur pontificibus in rei habitu ducebatur ad præsidem, et judicium subibat, et cum potuisset calumniatores redarguere, silentio ferebat calumnias. Conspuebatur a servis vilissiniisque mancipiis, morti tradebatur, eique apud homines turpissimæ. Sic omnia ab ortu ad finem 48 Isa. 6. 68 Prov. 111, 54; Jac. iv, 6; I l'etr. v, 5. * 11 Paralip. 5. Unus Colb. vocula omissa. Sic rescribendum duximus pro edito quod ad poetarun dialectum pertinet. Epit. Unus Reg. Veteres tres libri cum utraque editione Αt Colb. primus Sensus postulat ut pro legamus Luc. XIV, 11. 68 Isa. LAVI, 18. eveclum Dominum. Erratumne sit librariorum, an hoc dictum sit per attractionem, videlunt alii. Vocem autem ita Latine reddidit Combefisius, ad eximiam ac singularem celsitudinem provexit. Sed si semel recedendum sit ab ea quam vox usitate habet significatione, malim vertere, ad summam celsitudinem.

HOMILIA DE HUMILITATE. usque ætatem hominis absumpsere: sed post tam humilitatem, gloriam tandem ostendit, ignominiæ socios in societatem gloriæ suæ admittens. Quorum primi sunt beati discipuli, qui pauperes et nudi orbem terrarum percurrerunt, non in sapientia sermonis, non cum sectatorum frequentia, soli, vagi ac desolati, terram ac mare peragrantes, nagris casi, lapidibus petiti, divexati, occisi denique. Hæc nobis sunt paterna documenta et divina. Hæc imitemur, ut nobis per humilitatem accedat gloria æterna, perfectum illud ac verum Christi donum. 7. Quomodo ergo ad salutarem humilitatem deτα venienus, exitioso superbiæ tumore derelicto? Si " quid ejusmodi exercuerinius in omnibus, nec quidκαὶ quam neglexerimus tanquam nullum inde damnum perpessuri. Anima enim studiis similis fit atque exercitationibus, et ad ea quæ elicit, formatur giturque. Tibi et habitus, et vestitus, et incessus, et sessio, et victus ratio et lecti apparatus, et mus, et omnis 162 ædium supellex instructa sit ad tenuitatem. Quin et sermo, et cantus, et congresκαὶ sus cum proximo, et hæc quoque ad modestiam magis quam ad fastum composita esse videantur. Ne mihi in sermone sophisticam jactantiam, aut in cantilenis nimiam vocis suavitatem, aut superκαὶ bam ac gravem disceptandi rationem ostendas: sed fac reseces in omnibus amplitudinem atque licentiam, olliciosus in amicum, mitis erga famuτους lum, patiens erga petulantes, humanus erga les, consolaus aflictos, invisens dolore affectos, neminem omnino contemnens, suavis in compel lande, hilaris in respondendo, comis, præbens omnibus facilem accessum, neque narrans laudes tuas, neque alios ad narrandum subornaus, neque admittens infionestum sermonem, eximias tuas tes, quoad ejus fieri poterit, obtegens. Contra, ob peccata te ipse accusa et ne exspectes aliorum reprehensionen, ut justum initio sermonis seipsum accusantem imitere, ut Jobo similis sis , quem non puduit ejus quæ in civitate erat multitudinis sed erratum suum coram ipsis evulgavit. Ne sis in objurgando gravis, neque cito, neque animo moto redarguas (hoc enim resipit arrogantiam quamdam ), neque ob res parvi momenti innes, tanquam si ipse perfecte justus exsistas. plectere delinquentes, ac spiritualiter ipsos staura, uti monet Apostolus: Considerans leipsum, ne el tu tenteris Tantum studii in co ponito ut Prov. xvIII, 17. 68 Job xxx1, 51. • Galat. vi, 1. Utraque editio At Combefisiami codices quod ita interpretatar vir doctissimus Combefisius, Sic, quæ sunt hominis transegit omnia ab ortu nativitatis in finem. At Colb. primus Ad verbum, Omnia quæ evenerunt ab ortu ad finem usque, hominem sic periransierunt. Hoc est, Christus homo sic in operibus humilibus totam vitam transegit. Illud, si mavis, ita interpretabere, Velut summo jure agens atque inclementius. Vox in causa fuit, cur ita interpretati simus, Tanquam si ipse perfecte justus exsistas Nam vix sinit, ut hic locus alites verti possit. Quod mox sequitur, ita Latino reddi potest ex Vulgata, instruens ipɛes.