ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΟΡΟΙ ΚΑΤΑ ΠΛΑΤΟΣ. ΠΡΟΟΙΜΙΟΝ (93). ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ συνεληλύθαμεν εἰς ταυτὸν οἱ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν σκοπὸν τοῦ βίου τοῦ κατ' εὐσέβειαν ἐνστησάμενοι (94)· καὶ ὑμεῖς μὲν εὔδηλοί έστε μαθεῖν τι τῶν πρὸς σωτηρίαν ἐπιποθοῦντες, ἐμοὶ δὲ ἀνάγκη ἀναγγέλλειν τὰ δικαιώματα τοῦ Θεοῦ, νυκτὸς καὶ ἡμέρας μεμνημένῳ τοῦ ᾿Αποστόλου λέ γοντος, ὅτι Τριετίαν νύκτα καὶ ἡμέραν οὐκ ἐπαυ· σάμην μετὰ δακρύων νουθετῶν ἕνα ἕκαστον· και μὰς δὲ ἐπιτηδειότατος (95) ἡμῖν ὁ παρών, καὶ τόπος οὗτος ἡσυχίαν παρέχων καὶ σχολὴν πᾶσαν ἀπὸ τῶν έξωθεν θορύβων, συνευξώμεθα ἀλλήλοις, ὥστε ἡμᾶς μὲν ἐν καιρῷ τοῖς συνδούλοις ἡμῶν δοῦναι τὸ σιτο- μέτριον· ὑμᾶς δὲ, λαβόντας τὸν λόγον, ὡς τὴν ἀγα- θὴν γῆν, τέλειον καὶ πολυπλασίονα τὸν ἐν δικαιο- Β σύνῃ καρπὸν ἀποδοῦναι, καθώς γέγραπται. Παρα καλῶ οὖν ὑμᾶς διὰ τῆς ἀγάπης τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ δόντος ἑαυτὸν ὑπὲρ τῶν ἁμαρ τιῶν ἡμῶν (96), ἁψώμεθά ποτε τῆς φροντίδος τῶν ψυχῶν ἡμῶν· λυπηθῶμεν ἐπὶ τῇ ματαιώσει τοῦ προλαβόντος βίου· ἀγωνισώμεθα ὑπὲρ τῶν μελλόν των εἰς δόξαν τοῦ Θεοῦ, καὶ τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ, καὶ τοῦ προσκυνητοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος. Μὴ τῇ ῥαθυμίᾳ καὶ τῇ ἐκλύσει ταύτῃ ἐναπομείνωμεν (97), καὶ τὸ μὲν παρὸν ἀεὶ διὰ ῥαθυμίας προϊέμενοι, πρὸς δὲ τὸ αὔριον καὶ τὸ ἐφεξῆς τὴν ἀρχὴν τῶν ἔρ των υπερτιθέμενοι, εἶτα καταληφθέντες ὑπὸ τοῦ ἀπαιτοῦντος τὰς ψυχὰς ἡμῶν, ἀπαρασκεύαστοι τῶν ἀγαθῶν ἔργων, τῆς μὲν χαρᾶς τοῦ νυμφῶνος πλάτος. Προοίμιον. ὅροι κατὰ πλάτος. Προοίμιον. τοῦ αὐτοῦ πρόλογος. τοῦ αὐτοῦ ὅροι κατὰ πλάτος. τοῦ ἐν ἁγίοις πα τρὸς ἡμῶν Βασιλείου ἀρχιεπισκόπου Καισαρείας Καππαδοκίας ὅροι πρὸς τοὺς κατὰ Θεὸν τὸ ἀσκεῖν προελομένους. σωτηρίαν ἐπιθυμοῦντες. Μοχ τὸ δικαίωμα. 14. πᾶσαν τὴν ἀπό. τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ, καὶ τοῦ προσκυνητοῦ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν, τῆς ἀγάπης τοῦ Πνεύματος τοῦ Κυρίου. τῶν ἁμαρτιῶν, δόντος ἑαυ τὸν εἰς θάνατον ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν. ἐπὶ τῇ ματαιότητι. PROCEMIUM IN REGULAS FUSIUS TRACTATAS EJUSDEM REGULEÆ FUSIUS TRACTATÆ. A C Act. xx, 31. • Matth. XIII, 23. • Tit. 1, Codex Voss. Codex Colb. Codex Combef. et alii duo cum editione Veneta Coisl: primus codex Voss. et alii duo Reg. primus PROOEMIUM. nostri Jesu Christi simul convenimus nos, qui unum et eumdem pie vivendi finem nobis proposuimus, vosque quidem non obscure præ vobis fertis, teneri vos desiderio aliquid discendi eorum quæ ad salutem pertineant, mihi vero Dei justificationes annuntiandi incumbit necessitas, cum nocte ac die sim memor Apostoli, qui ait: Per triennium nocte et die non cessavi, cum lacrymis monens unumquemque ¹; et quoniam praesens tempus est convenientissimum, hicque locus præbet silentium, ac prorsus ab exter - nis tumultibus immunis est, mutuo simul prece- mur, ut nos quidem opportune conservis nestris frumenti demensum demus: vos autem accepto sermone, velut bona terra, perfectum et multipli- cem justitiæ fructum reddatis, sicut scriptum est. Obsecro igitur vos per charitatem Domini nostri Jesu Christi, qui dedit semetipsum pro peccatis nostris³, simus tandem aliquando de animabus no- stris solliciti, doleamus anteactæ vitæ vanitatem, decertemus pro futuris ad gloriam Dei, et Christi ipsius, adorandique ac sancti Spiritus. Ne manea- mus in socordia hac et dissolutione, neve præsens quidem tempus per jugem pigritiam amittentes, in crastinum vero et in posterum differentes operum initium, deinde ab eo qui animas nostras reposcit, inventi imparati a bonis operibus, et a nuptialis thalami gaudio excludamur, et frustra inutiliterque ploremus, tunc vitæ tempus male præteritum lugen- ita multo post codex Colb. corrupte. Habent quoque Reg. primus et Coist. itidem primus ôtà Codex Com- bef. et alii duo ut in contextu. Illud, deerat in utraque editione. Codex Colb. Haud longe codex Colb. veteres ita, ut in contextu videre licet. 1. Ἐπειδὴ Θεοῦ χάριτι ἐν ὀνόματι τοῦ Κυρίου (93) Editio Paris. et Basil. τοῦ αὐτοῦ ὅροι κατὰ (94) Codex Colb. εὐσέβειαν συστησάμενοι. Statim (95) Codex Voss. et Reg. primus επιτήδειος. Nec 1. Quoniam, Deo juvante, in nomine Domini (96) Codex Voss. διὰ τῆς ἀγάπης τοῦ Πνεύματος (97) Editio Paris. ταὐτῇ ἐναπομείναντες. Libri

ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΟΡΟΙ ΚΑΤΑ ΠΛΑΤΟΣ. ΠΡΟΟΙΜΙΟΝ (93). ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ συνεληλύθαμεν εἰς ταυτὸν οἱ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν σκοπὸν τοῦ βίου τοῦ κατ' εὐσέβειαν ἐνστησάμενοι (94)· καὶ ὑμεῖς μὲν εὔδηλοί έστε μαθεῖν τι τῶν πρὸς σωτηρίαν ἐπιποθοῦντες, ἐμοὶ δὲ ἀνάγκη ἀναγγέλλειν τὰ δικαιώματα τοῦ Θεοῦ, νυκτὸς καὶ ἡμέρας μεμνημένῳ τοῦ ᾿Αποστόλου λέ γοντος, ὅτι Τριετίαν νύκτα καὶ ἡμέραν οὐκ ἐπαυ· σάμην μετὰ δακρύων νουθετῶν ἕνα ἕκαστον· και μὰς δὲ ἐπιτηδειότατος (95) ἡμῖν ὁ παρών, καὶ τόπος οὗτος ἡσυχίαν παρέχων καὶ σχολὴν πᾶσαν ἀπὸ τῶν έξωθεν θορύβων, συνευξώμεθα ἀλλήλοις, ὥστε ἡμᾶς μὲν ἐν καιρῷ τοῖς συνδούλοις ἡμῶν δοῦναι τὸ σιτο- μέτριον· ὑμᾶς δὲ, λαβόντας τὸν λόγον, ὡς τὴν ἀγα- θὴν γῆν, τέλειον καὶ πολυπλασίονα τὸν ἐν δικαιο- Β σύνῃ καρπὸν ἀποδοῦναι, καθώς γέγραπται. Παρα καλῶ οὖν ὑμᾶς διὰ τῆς ἀγάπης τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ δόντος ἑαυτὸν ὑπὲρ τῶν ἁμαρ τιῶν ἡμῶν (96), ἁψώμεθά ποτε τῆς φροντίδος τῶν ψυχῶν ἡμῶν· λυπηθῶμεν ἐπὶ τῇ ματαιώσει τοῦ προλαβόντος βίου· ἀγωνισώμεθα ὑπὲρ τῶν μελλόν των εἰς δόξαν τοῦ Θεοῦ, καὶ τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ, καὶ τοῦ προσκυνητοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος. Μὴ τῇ ῥαθυμίᾳ καὶ τῇ ἐκλύσει ταύτῃ ἐναπομείνωμεν (97), καὶ τὸ μὲν παρὸν ἀεὶ διὰ ῥαθυμίας προϊέμενοι, πρὸς δὲ τὸ αὔριον καὶ τὸ ἐφεξῆς τὴν ἀρχὴν τῶν ἔρ των υπερτιθέμενοι, εἶτα καταληφθέντες ὑπὸ τοῦ ἀπαιτοῦντος τὰς ψυχὰς ἡμῶν, ἀπαρασκεύαστοι τῶν ἀγαθῶν ἔργων, τῆς μὲν χαρᾶς τοῦ νυμφῶνος πλάτος. Προοίμιον. ὅροι κατὰ πλάτος. Προοίμιον. τοῦ αὐτοῦ πρόλογος. τοῦ αὐτοῦ ὅροι κατὰ πλάτος. τοῦ ἐν ἁγίοις πα τρὸς ἡμῶν Βασιλείου ἀρχιεπισκόπου Καισαρείας Καππαδοκίας ὅροι πρὸς τοὺς κατὰ Θεὸν τὸ ἀσκεῖν προελομένους. σωτηρίαν ἐπιθυμοῦντες. Μοχ τὸ δικαίωμα. 14. πᾶσαν τὴν ἀπό. τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ, καὶ τοῦ προσκυνητοῦ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν, τῆς ἀγάπης τοῦ Πνεύματος τοῦ Κυρίου. τῶν ἁμαρτιῶν, δόντος ἑαυ τὸν εἰς θάνατον ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν. ἐπὶ τῇ ματαιότητι. PROCEMIUM IN REGULAS FUSIUS TRACTATAS EJUSDEM REGULEÆ FUSIUS TRACTATÆ. A C Act. xx, 31. • Matth. XIII, 23. • Tit. 1, Codex Voss. Codex Colb. Codex Combef. et alii duo cum editione Veneta Coisl: primus codex Voss. et alii duo Reg. primus PROOEMIUM. nostri Jesu Christi simul convenimus nos, qui unum et eumdem pie vivendi finem nobis proposuimus, vosque quidem non obscure præ vobis fertis, teneri vos desiderio aliquid discendi eorum quæ ad salutem pertineant, mihi vero Dei justificationes annuntiandi incumbit necessitas, cum nocte ac die sim memor Apostoli, qui ait: Per triennium nocte et die non cessavi, cum lacrymis monens unumquemque ¹; et quoniam praesens tempus est convenientissimum, hicque locus præbet silentium, ac prorsus ab exter - nis tumultibus immunis est, mutuo simul prece- mur, ut nos quidem opportune conservis nestris frumenti demensum demus: vos autem accepto sermone, velut bona terra, perfectum et multipli- cem justitiæ fructum reddatis, sicut scriptum est. Obsecro igitur vos per charitatem Domini nostri Jesu Christi, qui dedit semetipsum pro peccatis nostris³, simus tandem aliquando de animabus no- stris solliciti, doleamus anteactæ vitæ vanitatem, decertemus pro futuris ad gloriam Dei, et Christi ipsius, adorandique ac sancti Spiritus. Ne manea- mus in socordia hac et dissolutione, neve præsens quidem tempus per jugem pigritiam amittentes, in crastinum vero et in posterum differentes operum initium, deinde ab eo qui animas nostras reposcit, inventi imparati a bonis operibus, et a nuptialis thalami gaudio excludamur, et frustra inutiliterque ploremus, tunc vitæ tempus male præteritum lugen- ita multo post codex Colb. corrupte. Habent quoque Reg. primus et Coist. itidem primus ôtà Codex Com- bef. et alii duo ut in contextu. Illud, deerat in utraque editione. Codex Colb. Haud longe codex Colb. veteres ita, ut in contextu videre licet. 1. Ἐπειδὴ Θεοῦ χάριτι ἐν ὀνόματι τοῦ Κυρίου (93) Editio Paris. et Basil. τοῦ αὐτοῦ ὅροι κατὰ (94) Codex Colb. εὐσέβειαν συστησάμενοι. Statim (95) Codex Voss. et Reg. primus επιτήδειος. Nec 1. Quoniam, Deo juvante, in nomine Domini (96) Codex Voss. διὰ τῆς ἀγάπης τοῦ Πνεύματος (97) Editio Paris. ταὐτῇ ἐναπομείναντες. Libri

μεν, τὸν κακῶς παρεθέντα τοῦ βίου χρόνον ὀδυρό μενοι τότε, ὅτε πλέον οὐδὲν ἐξέσται τοῖς μεταμελο μένοις. Νῦν καιρὸς εὐπρόσδεκτος, φησὶν ὁ ᾿Από στολος, νῦν ἡμέρα σωτηρίας. Οὗτος ὁ αἰών της μετανοίας, ἐκεῖνος τῆς ἀνταποδόσεως (99)· οὗτος τῆς ὑπομονῆς, ἐκεῖνος τῆς παρακλήσεως. Νῦν βοηθός τῶν ἐπιστρεφόντων ἀπὸ ὁδοῦ κακῆς ὁ Θεὸς, τότε φοβερὸς καὶ ἀπαραλόγιστος τῶν ἀνθρωπίνων πρα γμάτων τε καὶ ῥημάτων καὶ ἐνθυμημάτων (1) εξετα στής. Νῦν τῆς μακροθυμίας ἀπολαύομεν, τότε την δικαιοκρισίαν γνωρίσομεν, ὅταν ἀναστῶμεν, οἱ μὲν εἰς κόλασιν αἰώνιον, οἱ δὲ εἰς ζωὴν αἰώνιον, καὶ ἀπολέσῃ ἕκαστος κατὰ τὴν πρᾶξιν αὐτοῦ. Πρὸς τί να καιρὸν ὑπερτιθέμεθα τὴν ὑπακοὴν τοῦ Χριστοῦ, τοῦ καλέσαντος ἡμᾶς εἰς τὴν ἐπουράνιον ἑαυτοῦ (2) βασιλείαν; Οὐκ ἐκνήψομεν; οὐκ ἀνακαλεσόμεθα ἑαυτοὺς ἀπὸ τοῦ κατὰ συνήθειαν βίου πρὸς τὴν ἀκρίβειαν τοῦ Εὐαγγελίου; Οὐκ ἐν ὀφθαλμοῖς ληψό μεθα τὴν ἡμέραν Κυρίου τὴν φοβερὰν ἐκείνην καὶ ἐπιφανῆ, ἐν ᾗ τοὺς μὲν τῇ δεξιᾷ τοῦ Κυρίου διὰ τῶν πράξεων προσεγγίζοντας βασιλεία οὐρανῶν ὑποδέξεται· τοὺς δὲ πρὸς τὴν ἀριστερὰν διὰ τὴν πυρὸς καὶ σκότος αἰώνιον κατακρύψει; Ἐκεῖ (3) ἀποβληθῶμεν (98), ἀργὰ δὲ καὶ ἀνόνητα μετακλαίω ἐρημίαν τῶν ἀγαθῶν ἔργων ἀπεωσμένους, γέεννα ἔσται, φησὶν, ὁ κλαυθμὸς καὶ ὁ βρυγμός τῶν ὀδόντων. ταδεχόμενο: (4), τῶν ἴσων τιμῶν τεύξεσθαι τοῖς μέσ γομεν, ἐξ ὧν δὲ ἔστιν αὐτῆς ἐπιτυχεῖν οὐ φροντίζο- μεν· ἀλλὰ μηδένα πόνον ὑπὲρ ἐντολῆς Κυρίου και χρι θανάτου πρὸς τὴν ἁμαρτίαν ἀντικαταστᾶσιν ἐν τῇ ματαιότητι τοῦ νοὸς ἡμῶν ὑποτιθέμεθα. Τίς ἐν καιρῷ τῆς σπορᾶς οἴκοι (5) καθήμενος ή καθεύδων, ἐνστάντος τοῦ θερισμοῦ, τὸν κόλπον ἐπλήρωσε τῶν δραγμάτων; τίς ἐτρύγησεν ἀμπελῶνα τὸν μὴ παρ' αὐτοῦ πεφυτευμένον καὶ πεπονημένον (6); Εκείνων οἱ καρποί, ὧν καὶ οἱ πόνοι· αἱ τιμαὶ καὶ οἱ στέφα νοι τῶν νενικηκότων εἰσί. Τίς ποτε (7) στεφανοῖ τὸν μηδὲ ἀποδύντα πρὸς τὸν ἀντίπαλον ; ὁπότε οὐ νικῆ σαι δεῖ μόνον, ἀλλὰ καὶ νομίμως ἀθλῆσαι, κατά τὸν ᾿Απόστολον· τοῦτο δέ ἐστι τὸ μηδὲ μικρὸν μὲν παριέναι τι τῶν διατεταγμένων· οὕτω δὲ ἕκαστον ποιῆσαι, ὡς προστεταγμεθα. Μακάριος γάρ, φησὶν, ὁ δοῦλος ἐκεῖνος, ὃν ἐλθὼν ὁ Κύριος εὑρήσει, οὐχὶ ποιοῦντα ὡς ἔτυχεν, ἀλλὰ ποιοῦντα οὕτως· καὶ, Ἐὰν ὀρθῶς μὲν προσενέγκης, ὀρθῶς δὲ μὴ χχν, 30. • κλεισθῶμεν ?], τὸν κακῶς προεθέντα. τὸν κακῶς περαιω θέντα. τὸν κακῶς παρελθόντα. τὸν κακῶς παρεθέντα, μισθαποδοσίας. πραγμάτων καὶ ἐνθυμημάτων, βασιλείαν καὶ δόξαν, διέλης, ἥμαρτες. Ἡμεῖς δὲ, μίαν που τῶν ἐντολῶν 5. ▼ πῶς ἐκνήψομεν. Ἐκεῖ γάρ. πονημένον. καὶ πεπονημένον, κατὰ τὸν Παῦλον. Τοῦτο. τι παριέναι, παρεῖναι. S. BASILII MAGNI tes, cum nihil amplius profuerit penitentibus. A Nunc tempus acceptabile, inquit Apostolus, nunc dies salutis*. Hæc est pœnitentiæ ætas, illa remunera- tionis; hæc operæ et laboris, illa rependendæ mer- cedis; hæc tolerantia, illa solatii. Nunc Deus ad- jutor est eorum qui se a via mala convertunt : tunc horrendus et quem nullus fallet, humanarum actio- num, verborumque et cogitationum inquisitor. Nunc experimur lenitatem, tunc justum judicium cogno- scemus, cum videlicet resurrexerimus, alii ad supr plicium æternum, alii ad vitam æternam, et unus- quisque secundum sua ipsius opera recepe- rit. Quousque Christo, qui nos ad suum cœleste regnum vocavit, obsequi differimus? An non reci- piemus nos ad bonam frugem ? an non a consueta vivendi ratione revocabimus nos ad Evangelii inte- gritatem? An non ob oculos nobis ponemus illam Domini metuendam ac conspicuam diem, in qua hos quidem qui ad Domini dexteram per sua opera accesserint, regnum cœlorum suscipiet, illos vero qui ob bonorum operum privationem ad sinistram dejecti fuerint, gehenna ignis et tenebræ æternæ involvent. Illic, inquit, erit fletus et stridor dentium*. nos dicimus, et tamen de iis quibus comparari po- test, nihil sumus solliciti : imo tametsi nullum pro conficiendo Donini mandato laborem subimus, ni- G B hilominus æquales honores ac præmia cum iis qui ad mortem usque peccato restiterint, recepturos nos esse præ mentis nostra vanitate existimarus. Quis sementis tempore domi desidens, aut dormiens, instante messe manipulis sinum implevit ? quis ex vinea a se non plantata nec exculta uvas legit? Illo- rum sunt fructus, quorum et labores : iis qui vice- rint, pramia et coronæ tribuuntur. Quis unquam coronabit eum qui ne accinxit se quidem contra adversarium ? quandoquidem non modo vincendum est, sed et legitime decertandum, juxta Apostolum*; hoc est, ne minimum quidem punctum ex iis quæ prescripta sunt, negligendum est : imo singula per- ficienda sunt ita, ut nobis præceptum est. Beatus enim, inquit, servus quem cum venerit Dominus. D invenerit, non facientem utcunque, sed, sic facientem". Iten, Si recte quidem obtuleris, recte autem non di- * II Cor. vi, 2. * Matth. Tim. 11, sensu non dissimili. Mox codex Voss. Codex Colb. Reg. primus Reg. tertius et Combef. cum utraque editione ex quibus omnibus eadem plane sen- tentia efficitur. Utraque editio quod mutilum erat et decurtatum. codes Colb. et ad gloriam. Ηuc Luc. XII, 43. ipse in loco idem liber Codex Colb. pore autumnali. Illud, in utraque edi- tione desideratur. libris. Mox Reg. primus et codex Voss. Vocula quæ mox sequitur, deest quidem in vulgatis, sed in mss. tribus reperitur. Codex Voss. pro habet 2. Atqui cœlorum quidem regnum concupiscere 2. Ἡμεῖς δὲ βασιλείας μὲν οὐρανῶν ἐπιθυμεῖν λέ- (98) Codex Colb. νυμφῶνος ἀποκείσθωμεν ἀπο- (99) Antiqui duo libri præter Voss. κἀκεῖνος τῆς (1) Ita edidimus ex veteribus quatuor libris. (2) Antiqui tres libri ἐπουράνιον αὐτοῦ. Ibidem (4) Reg. primus ἐντολῆς Θεοῦ καταδεχόμενοι. (5) Codex Colb. καιρῷ τῆς ὀπώρας ἐν οἴκῳ, tem (6) Reg. primus et Voss. πεφυτευμένον καὶ πει (7) Vocula ποτε addita est ex antiquis duobus

μεν, τὸν κακῶς παρεθέντα τοῦ βίου χρόνον ὀδυρό μενοι τότε, ὅτε πλέον οὐδὲν ἐξέσται τοῖς μεταμελο μένοις. Νῦν καιρὸς εὐπρόσδεκτος, φησὶν ὁ ᾿Από στολος, νῦν ἡμέρα σωτηρίας. Οὗτος ὁ αἰών της μετανοίας, ἐκεῖνος τῆς ἀνταποδόσεως (99)· οὗτος τῆς ὑπομονῆς, ἐκεῖνος τῆς παρακλήσεως. Νῦν βοηθός τῶν ἐπιστρεφόντων ἀπὸ ὁδοῦ κακῆς ὁ Θεὸς, τότε φοβερὸς καὶ ἀπαραλόγιστος τῶν ἀνθρωπίνων πρα γμάτων τε καὶ ῥημάτων καὶ ἐνθυμημάτων (1) εξετα στής. Νῦν τῆς μακροθυμίας ἀπολαύομεν, τότε την δικαιοκρισίαν γνωρίσομεν, ὅταν ἀναστῶμεν, οἱ μὲν εἰς κόλασιν αἰώνιον, οἱ δὲ εἰς ζωὴν αἰώνιον, καὶ ἀπολέσῃ ἕκαστος κατὰ τὴν πρᾶξιν αὐτοῦ. Πρὸς τί να καιρὸν ὑπερτιθέμεθα τὴν ὑπακοὴν τοῦ Χριστοῦ, τοῦ καλέσαντος ἡμᾶς εἰς τὴν ἐπουράνιον ἑαυτοῦ (2) βασιλείαν; Οὐκ ἐκνήψομεν; οὐκ ἀνακαλεσόμεθα ἑαυτοὺς ἀπὸ τοῦ κατὰ συνήθειαν βίου πρὸς τὴν ἀκρίβειαν τοῦ Εὐαγγελίου; Οὐκ ἐν ὀφθαλμοῖς ληψό μεθα τὴν ἡμέραν Κυρίου τὴν φοβερὰν ἐκείνην καὶ ἐπιφανῆ, ἐν ᾗ τοὺς μὲν τῇ δεξιᾷ τοῦ Κυρίου διὰ τῶν πράξεων προσεγγίζοντας βασιλεία οὐρανῶν ὑποδέξεται· τοὺς δὲ πρὸς τὴν ἀριστερὰν διὰ τὴν πυρὸς καὶ σκότος αἰώνιον κατακρύψει; Ἐκεῖ (3) ἀποβληθῶμεν (98), ἀργὰ δὲ καὶ ἀνόνητα μετακλαίω ἐρημίαν τῶν ἀγαθῶν ἔργων ἀπεωσμένους, γέεννα ἔσται, φησὶν, ὁ κλαυθμὸς καὶ ὁ βρυγμός τῶν ὀδόντων. ταδεχόμενο: (4), τῶν ἴσων τιμῶν τεύξεσθαι τοῖς μέσ γομεν, ἐξ ὧν δὲ ἔστιν αὐτῆς ἐπιτυχεῖν οὐ φροντίζο- μεν· ἀλλὰ μηδένα πόνον ὑπὲρ ἐντολῆς Κυρίου και χρι θανάτου πρὸς τὴν ἁμαρτίαν ἀντικαταστᾶσιν ἐν τῇ ματαιότητι τοῦ νοὸς ἡμῶν ὑποτιθέμεθα. Τίς ἐν καιρῷ τῆς σπορᾶς οἴκοι (5) καθήμενος ή καθεύδων, ἐνστάντος τοῦ θερισμοῦ, τὸν κόλπον ἐπλήρωσε τῶν δραγμάτων; τίς ἐτρύγησεν ἀμπελῶνα τὸν μὴ παρ' αὐτοῦ πεφυτευμένον καὶ πεπονημένον (6); Εκείνων οἱ καρποί, ὧν καὶ οἱ πόνοι· αἱ τιμαὶ καὶ οἱ στέφα νοι τῶν νενικηκότων εἰσί. Τίς ποτε (7) στεφανοῖ τὸν μηδὲ ἀποδύντα πρὸς τὸν ἀντίπαλον ; ὁπότε οὐ νικῆ σαι δεῖ μόνον, ἀλλὰ καὶ νομίμως ἀθλῆσαι, κατά τὸν ᾿Απόστολον· τοῦτο δέ ἐστι τὸ μηδὲ μικρὸν μὲν παριέναι τι τῶν διατεταγμένων· οὕτω δὲ ἕκαστον ποιῆσαι, ὡς προστεταγμεθα. Μακάριος γάρ, φησὶν, ὁ δοῦλος ἐκεῖνος, ὃν ἐλθὼν ὁ Κύριος εὑρήσει, οὐχὶ ποιοῦντα ὡς ἔτυχεν, ἀλλὰ ποιοῦντα οὕτως· καὶ, Ἐὰν ὀρθῶς μὲν προσενέγκης, ὀρθῶς δὲ μὴ χχν, 30. • κλεισθῶμεν ?], τὸν κακῶς προεθέντα. τὸν κακῶς περαιω θέντα. τὸν κακῶς παρελθόντα. τὸν κακῶς παρεθέντα, μισθαποδοσίας. πραγμάτων καὶ ἐνθυμημάτων, βασιλείαν καὶ δόξαν, διέλης, ἥμαρτες. Ἡμεῖς δὲ, μίαν που τῶν ἐντολῶν 5. ▼ πῶς ἐκνήψομεν. Ἐκεῖ γάρ. πονημένον. καὶ πεπονημένον, κατὰ τὸν Παῦλον. Τοῦτο. τι παριέναι, παρεῖναι. S. BASILII MAGNI tes, cum nihil amplius profuerit penitentibus. A Nunc tempus acceptabile, inquit Apostolus, nunc dies salutis*. Hæc est pœnitentiæ ætas, illa remunera- tionis; hæc operæ et laboris, illa rependendæ mer- cedis; hæc tolerantia, illa solatii. Nunc Deus ad- jutor est eorum qui se a via mala convertunt : tunc horrendus et quem nullus fallet, humanarum actio- num, verborumque et cogitationum inquisitor. Nunc experimur lenitatem, tunc justum judicium cogno- scemus, cum videlicet resurrexerimus, alii ad supr plicium æternum, alii ad vitam æternam, et unus- quisque secundum sua ipsius opera recepe- rit. Quousque Christo, qui nos ad suum cœleste regnum vocavit, obsequi differimus? An non reci- piemus nos ad bonam frugem ? an non a consueta vivendi ratione revocabimus nos ad Evangelii inte- gritatem? An non ob oculos nobis ponemus illam Domini metuendam ac conspicuam diem, in qua hos quidem qui ad Domini dexteram per sua opera accesserint, regnum cœlorum suscipiet, illos vero qui ob bonorum operum privationem ad sinistram dejecti fuerint, gehenna ignis et tenebræ æternæ involvent. Illic, inquit, erit fletus et stridor dentium*. nos dicimus, et tamen de iis quibus comparari po- test, nihil sumus solliciti : imo tametsi nullum pro conficiendo Donini mandato laborem subimus, ni- G B hilominus æquales honores ac præmia cum iis qui ad mortem usque peccato restiterint, recepturos nos esse præ mentis nostra vanitate existimarus. Quis sementis tempore domi desidens, aut dormiens, instante messe manipulis sinum implevit ? quis ex vinea a se non plantata nec exculta uvas legit? Illo- rum sunt fructus, quorum et labores : iis qui vice- rint, pramia et coronæ tribuuntur. Quis unquam coronabit eum qui ne accinxit se quidem contra adversarium ? quandoquidem non modo vincendum est, sed et legitime decertandum, juxta Apostolum*; hoc est, ne minimum quidem punctum ex iis quæ prescripta sunt, negligendum est : imo singula per- ficienda sunt ita, ut nobis præceptum est. Beatus enim, inquit, servus quem cum venerit Dominus. D invenerit, non facientem utcunque, sed, sic facientem". Iten, Si recte quidem obtuleris, recte autem non di- * II Cor. vi, 2. * Matth. Tim. 11, sensu non dissimili. Mox codex Voss. Codex Colb. Reg. primus Reg. tertius et Combef. cum utraque editione ex quibus omnibus eadem plane sen- tentia efficitur. Utraque editio quod mutilum erat et decurtatum. codes Colb. et ad gloriam. Ηuc Luc. XII, 43. ipse in loco idem liber Codex Colb. pore autumnali. Illud, in utraque edi- tione desideratur. libris. Mox Reg. primus et codex Voss. Vocula quæ mox sequitur, deest quidem in vulgatis, sed in mss. tribus reperitur. Codex Voss. pro habet 2. Atqui cœlorum quidem regnum concupiscere 2. Ἡμεῖς δὲ βασιλείας μὲν οὐρανῶν ἐπιθυμεῖν λέ- (98) Codex Colb. νυμφῶνος ἀποκείσθωμεν ἀπο- (99) Antiqui duo libri præter Voss. κἀκεῖνος τῆς (1) Ita edidimus ex veteribus quatuor libris. (2) Antiqui tres libri ἐπουράνιον αὐτοῦ. Ibidem (4) Reg. primus ἐντολῆς Θεοῦ καταδεχόμενοι. (5) Codex Colb. καιρῷ τῆς ὀπώρας ἐν οἴκῳ, tem (6) Reg. primus et Voss. πεφυτευμένον καὶ πει (7) Vocula ποτε addita est ex antiquis duobus

μεν, τὸν κακῶς παρεθέντα τοῦ βίου χρόνον ὀδυρό μενοι τότε, ὅτε πλέον οὐδὲν ἐξέσται τοῖς μεταμελο μένοις. Νῦν καιρὸς εὐπρόσδεκτος, φησὶν ὁ ᾿Από στολος, νῦν ἡμέρα σωτηρίας. Οὗτος ὁ αἰών της μετανοίας, ἐκεῖνος τῆς ἀνταποδόσεως (99)· οὗτος τῆς ὑπομονῆς, ἐκεῖνος τῆς παρακλήσεως. Νῦν βοηθός τῶν ἐπιστρεφόντων ἀπὸ ὁδοῦ κακῆς ὁ Θεὸς, τότε φοβερὸς καὶ ἀπαραλόγιστος τῶν ἀνθρωπίνων πρα γμάτων τε καὶ ῥημάτων καὶ ἐνθυμημάτων (1) εξετα στής. Νῦν τῆς μακροθυμίας ἀπολαύομεν, τότε την δικαιοκρισίαν γνωρίσομεν, ὅταν ἀναστῶμεν, οἱ μὲν εἰς κόλασιν αἰώνιον, οἱ δὲ εἰς ζωὴν αἰώνιον, καὶ ἀπολέσῃ ἕκαστος κατὰ τὴν πρᾶξιν αὐτοῦ. Πρὸς τί να καιρὸν ὑπερτιθέμεθα τὴν ὑπακοὴν τοῦ Χριστοῦ, τοῦ καλέσαντος ἡμᾶς εἰς τὴν ἐπουράνιον ἑαυτοῦ (2) βασιλείαν; Οὐκ ἐκνήψομεν; οὐκ ἀνακαλεσόμεθα ἑαυτοὺς ἀπὸ τοῦ κατὰ συνήθειαν βίου πρὸς τὴν ἀκρίβειαν τοῦ Εὐαγγελίου; Οὐκ ἐν ὀφθαλμοῖς ληψό μεθα τὴν ἡμέραν Κυρίου τὴν φοβερὰν ἐκείνην καὶ ἐπιφανῆ, ἐν ᾗ τοὺς μὲν τῇ δεξιᾷ τοῦ Κυρίου διὰ τῶν πράξεων προσεγγίζοντας βασιλεία οὐρανῶν ὑποδέξεται· τοὺς δὲ πρὸς τὴν ἀριστερὰν διὰ τὴν πυρὸς καὶ σκότος αἰώνιον κατακρύψει; Ἐκεῖ (3) ἀποβληθῶμεν (98), ἀργὰ δὲ καὶ ἀνόνητα μετακλαίω ἐρημίαν τῶν ἀγαθῶν ἔργων ἀπεωσμένους, γέεννα ἔσται, φησὶν, ὁ κλαυθμὸς καὶ ὁ βρυγμός τῶν ὀδόντων. ταδεχόμενο: (4), τῶν ἴσων τιμῶν τεύξεσθαι τοῖς μέσ γομεν, ἐξ ὧν δὲ ἔστιν αὐτῆς ἐπιτυχεῖν οὐ φροντίζο- μεν· ἀλλὰ μηδένα πόνον ὑπὲρ ἐντολῆς Κυρίου και χρι θανάτου πρὸς τὴν ἁμαρτίαν ἀντικαταστᾶσιν ἐν τῇ ματαιότητι τοῦ νοὸς ἡμῶν ὑποτιθέμεθα. Τίς ἐν καιρῷ τῆς σπορᾶς οἴκοι (5) καθήμενος ή καθεύδων, ἐνστάντος τοῦ θερισμοῦ, τὸν κόλπον ἐπλήρωσε τῶν δραγμάτων; τίς ἐτρύγησεν ἀμπελῶνα τὸν μὴ παρ' αὐτοῦ πεφυτευμένον καὶ πεπονημένον (6); Εκείνων οἱ καρποί, ὧν καὶ οἱ πόνοι· αἱ τιμαὶ καὶ οἱ στέφα νοι τῶν νενικηκότων εἰσί. Τίς ποτε (7) στεφανοῖ τὸν μηδὲ ἀποδύντα πρὸς τὸν ἀντίπαλον ; ὁπότε οὐ νικῆ σαι δεῖ μόνον, ἀλλὰ καὶ νομίμως ἀθλῆσαι, κατά τὸν ᾿Απόστολον· τοῦτο δέ ἐστι τὸ μηδὲ μικρὸν μὲν παριέναι τι τῶν διατεταγμένων· οὕτω δὲ ἕκαστον ποιῆσαι, ὡς προστεταγμεθα. Μακάριος γάρ, φησὶν, ὁ δοῦλος ἐκεῖνος, ὃν ἐλθὼν ὁ Κύριος εὑρήσει, οὐχὶ ποιοῦντα ὡς ἔτυχεν, ἀλλὰ ποιοῦντα οὕτως· καὶ, Ἐὰν ὀρθῶς μὲν προσενέγκης, ὀρθῶς δὲ μὴ χχν, 30. • κλεισθῶμεν ?], τὸν κακῶς προεθέντα. τὸν κακῶς περαιω θέντα. τὸν κακῶς παρελθόντα. τὸν κακῶς παρεθέντα, μισθαποδοσίας. πραγμάτων καὶ ἐνθυμημάτων, βασιλείαν καὶ δόξαν, διέλης, ἥμαρτες. Ἡμεῖς δὲ, μίαν που τῶν ἐντολῶν 5. ▼ πῶς ἐκνήψομεν. Ἐκεῖ γάρ. πονημένον. καὶ πεπονημένον, κατὰ τὸν Παῦλον. Τοῦτο. τι παριέναι, παρεῖναι. S. BASILII MAGNI tes, cum nihil amplius profuerit penitentibus. A Nunc tempus acceptabile, inquit Apostolus, nunc dies salutis*. Hæc est pœnitentiæ ætas, illa remunera- tionis; hæc operæ et laboris, illa rependendæ mer- cedis; hæc tolerantia, illa solatii. Nunc Deus ad- jutor est eorum qui se a via mala convertunt : tunc horrendus et quem nullus fallet, humanarum actio- num, verborumque et cogitationum inquisitor. Nunc experimur lenitatem, tunc justum judicium cogno- scemus, cum videlicet resurrexerimus, alii ad supr plicium æternum, alii ad vitam æternam, et unus- quisque secundum sua ipsius opera recepe- rit. Quousque Christo, qui nos ad suum cœleste regnum vocavit, obsequi differimus? An non reci- piemus nos ad bonam frugem ? an non a consueta vivendi ratione revocabimus nos ad Evangelii inte- gritatem? An non ob oculos nobis ponemus illam Domini metuendam ac conspicuam diem, in qua hos quidem qui ad Domini dexteram per sua opera accesserint, regnum cœlorum suscipiet, illos vero qui ob bonorum operum privationem ad sinistram dejecti fuerint, gehenna ignis et tenebræ æternæ involvent. Illic, inquit, erit fletus et stridor dentium*. nos dicimus, et tamen de iis quibus comparari po- test, nihil sumus solliciti : imo tametsi nullum pro conficiendo Donini mandato laborem subimus, ni- G B hilominus æquales honores ac præmia cum iis qui ad mortem usque peccato restiterint, recepturos nos esse præ mentis nostra vanitate existimarus. Quis sementis tempore domi desidens, aut dormiens, instante messe manipulis sinum implevit ? quis ex vinea a se non plantata nec exculta uvas legit? Illo- rum sunt fructus, quorum et labores : iis qui vice- rint, pramia et coronæ tribuuntur. Quis unquam coronabit eum qui ne accinxit se quidem contra adversarium ? quandoquidem non modo vincendum est, sed et legitime decertandum, juxta Apostolum*; hoc est, ne minimum quidem punctum ex iis quæ prescripta sunt, negligendum est : imo singula per- ficienda sunt ita, ut nobis præceptum est. Beatus enim, inquit, servus quem cum venerit Dominus. D invenerit, non facientem utcunque, sed, sic facientem". Iten, Si recte quidem obtuleris, recte autem non di- * II Cor. vi, 2. * Matth. Tim. 11, sensu non dissimili. Mox codex Voss. Codex Colb. Reg. primus Reg. tertius et Combef. cum utraque editione ex quibus omnibus eadem plane sen- tentia efficitur. Utraque editio quod mutilum erat et decurtatum. codes Colb. et ad gloriam. Ηuc Luc. XII, 43. ipse in loco idem liber Codex Colb. pore autumnali. Illud, in utraque edi- tione desideratur. libris. Mox Reg. primus et codex Voss. Vocula quæ mox sequitur, deest quidem in vulgatis, sed in mss. tribus reperitur. Codex Voss. pro habet 2. Atqui cœlorum quidem regnum concupiscere 2. Ἡμεῖς δὲ βασιλείας μὲν οὐρανῶν ἐπιθυμεῖν λέ- (98) Codex Colb. νυμφῶνος ἀποκείσθωμεν ἀπο- (99) Antiqui duo libri præter Voss. κἀκεῖνος τῆς (1) Ita edidimus ex veteribus quatuor libris. (2) Antiqui tres libri ἐπουράνιον αὐτοῦ. Ibidem (4) Reg. primus ἐντολῆς Θεοῦ καταδεχόμενοι. (5) Codex Colb. καιρῷ τῆς ὀπώρας ἐν οἴκῳ, tem (6) Reg. primus et Voss. πεφυτευμένον καὶ πει (7) Vocula ποτε addita est ex antiquis duobus

πεποιηκέναι νομίσαντες (οὐ γὰρ ἂν φαίην, ὅτι ποιή- σαντες· πᾶσαι γὰρ ἀλλήλων ἔχονται κατὰ τὸν ὑγιῆ τοῦ λόγου (8) σκοπόν, ὡς ἐν τῇ λύσει τῆς μιᾶς καὶ τὰς λοιπὰς ἐξ ἀνάγκης συγκαταλύεσθαι), οὐκ ἐπὶ τοῖς παρεθεῖσι τὴν ὀργὴν ἐκδεχόμεθα, ἀλλ᾽ ἐπὶ τῷ κατορθωθέντι δῆθεν τὰς τιμὰς ἀναμένομεν. Ὁ ἐκ τῶν δέκα ταλάντων τῆς παρακαταθήκης ἓν που ή δύο παρακατασχών, τὰ δὲ λοιπὰ ἀποτίσας, οὐχὶ εὐγνώμων διὰ τὴν τῶν πλειόνων ἀπότισιν (9) γνωρί- ζεται, ἀλλὰ ἄδικος καὶ πλεονέκτης ἐπὶ τῇ τῶν ἐλατ- τόνων ἀποστερήσει ἐλέγχεται. Τί δὲ λέγω ἀποστερή- σει; οπότε ὁ (10) τὸ ἓν τάλαντον πιστευθείς, εἶτα ἀποδοὺς αὐτὸ ἐκεῖνο ὁλόκληρον καὶ ἀκέραιον ὑπο εδέξατο, ὅτι μὴ προσειργάσατο τῷ δοθέντι, κατακρί νεται. Ὁ δέκα ἔτη τὸν πατέρα τιμήσας, μίαν δὲ πληγὴν ὕστερον ἐμβαλών μόνην, οὐχ ὡς εὐεργέτης Β τιμᾶται, ἀλλ' ὡς πατραλοίας καταδικάζεται. Πορευ- θέντες, φησὶν ὁ Κύριος, μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, διδάσκοντες αὐτοὺς, οὐχὶ τὰ μὲν τηρεῖν, τῶν δὲ ἀμελεῖν, (11), ἀλλὰ τηρεῖν πάντα ὅσα ἐνετει- λάμην ὑμῖν. Καὶ ὁ ᾿Απόστολος ἀκολούθως γράφει· Μηδεμίαν ἐν μηδενὶ διδόντες προσκοπὴν, ἵνα μὴ μωρηθῇ ἡ διακονία, ἀλλ' ἐν παντὶ συνιστῶντες ἑαυτοὺς ὡς Θεοῦ διάκονοι (12). Εἰ γὰρ μὴ πάντα ἡμῖν πρὸς τὸν τῆς σωτηρίας σκοπὸν ἀναγκαῖα ἦν, οὐδ' ἂν ἐγράφησαν πᾶσαι αἱ ἐντολαί, οὐδ' ἂν πᾶσαι φυ- λαχθῆναι ἀναγκαίως διηγορεύθησαν. Τί μοι τὸ ὄφελος τῶν ἄλλων κατορθωμάτων, εἰ μέλλοιμι, μωρὸν εἰπὼν τὸν ἀδελφὸν, ἔνοχος ἔσεσθαι τῇ γεέννῃ; Τί γὰρ ὄψε- λος τῆς ἀπὸ τῶν πολλῶν ἐλευθερίας τῷ ὑφ᾽ ἑνὸς κρα- του μένῳ εἰς δουλείαν; Ο γὰρ ποιῶν, φησί, την ἁμαρτίαν δοῦλος ἐστι τῆς ἁμαρτίας.Τί δὲ τὸ κέρ- δος τῆς ἐν πολλοῖς ἀπαθείας τῷ ὑφ᾽ ἑνὸς πάθους φθειρομένῳ τὸ σῶμα ; στιανῶν μὴ φυλάσσοντα πάσας τὰς ἐντολὰς, ἀνόνητον ἕξει τήν τινων φυλακήν; Πρὸς τοῦτο τοῦ μακαρίου Πέτρου μνημονεῦσαι καλὸν, τοῦ μετὰ τοσαῦτα μὲν κατορθώματα, τοιούτους δὲ τοὺς μακαρισμούς, ἐφ' ἑνὶ μόνῳ (14) ἀκούοντος· Ἐὰν μὴ νίψω σε, οὐκ ἔχεις μέρος μετ' ἐμοῦ. Ἐῶ δὲ λέγειν, ὅτι οὐδὲ αὐτὸ ἐκεῖνο ῥαθυμίας οὐδὲ καταφρονήσεως εἶχεν ἐνδειξιν, ἀλλὰ τιμῆς καὶ εὐλαβείας ἦν ἔμφασις. Καὶ μὴν, εἴποι τις ἄν, γέγραπται· Πᾶς ὃς ἂν (15) ἐπικαλέσηται τὸ όνομα Κυρίου, σωθήσεται· ὥστε ἀρκεῖ καὶ αὐτὴ ἡ ἐπίκλησις τοῦ ὀνόματος τοῦ Κυρίου σῶσαι τὸν ἐπι- τοῦ σκοποῦ λόγον. ρωσιν. πλειόνων από τισιν, ὕστερον ἐγκαλούμενος μόνην. ἀμελεῖν· ἄλλων φήσει τις. ἐκείνῳ. αὐτὸ ἐκεῖνο. ουδέ τὸν καλού μενον. Αt τὸν ἐπικαλούμενον, PROOEMIUM IN REGULAS FUSIUS TRACTATAS. A viseris, peccasti. Nos vero si vel unicum mandatumn G confecisse nos arbitremur (neque enim confecisse dixerim omnia siquidem inter se cohærent juxta sanam Scripturæ mentem, sic ut uno exsoluto ne- cesse sit alia etiam simul exsolvi), non propter violata mandata iram exspectamus, sed propter mandatum peractum præmia præstolamur. Qui ex decem talentis sibi commissis unum aut alterum re- tinuerit, reliqua vero reddiderit, non ideo probus declaratur quod majorem partem persolverit, sed improbus et avarus esse convincitur ob hanc mino- ris partis direptionem. Quid autem dico direptio- nem? quandoquidem cui concreditum fuerat talen- tum unum, etiamsi deinde illud ipsum quod acce- perat, totum ac integrum reddidisset, tamen pro- plerea quod tradito talento nihil addidit, condemna- tur. Qui per decennium patrem honoravit, et postea unam duntaxat plagam incussit, non ut bene de illo meritus, honore afficitur, sed condemnatur ut parricida. Euntes, inquit Dominus, docele omnes gentes, docentes ipsos, non hæc quidem observare, illa vero negligere, sed, servare omnia quæcunque mandavi vobisꞌ. Et Apostolus ratione non dissimili scribit: Nullam in ulla re dantes offensionem, ul ne vituperetur ministerium, sed in omnibus exhibeamus nosmetipsos sicut Dei ministros". Etenim si (non omnia essent necessaria ad salutis propositum, non utique omnia mandata fuissent conscripta: neque fuisset sancitum, ut necessario servarentur omnia. Ecquid mihi proderunt cætera recte facta, si pro- pterea quod fratrem fatuum appellavero, sim gehenna addicendus? Quam enim utilitatem percipit qui a multis liber est, si vel uno redigitur in servitutem ? Qui enim, inquit, facit peccatum, servus est pec- cati. Quid etiam cuiquam prodest multorum morborum esse expertem, si ipsius corpus vel ab uno morbo corrumpitur? D Gen. iv, 7, sec. LXX. • Matth. xxvi, 19, 20. XIII, 8. Joel 11, 32. Editio Paris. et Basil. ut in con- textu. Reg. primus et Colb. et Voss. rectius. mas. sed vocem delevi, Gidem antiquorum omnia non servant præcepta, inutiliter et sine fructu aliqua custodient? Ad hoc juvat meminisse beati Petri, qui postquam tam multa præclare gesserat, taliterque beatus fuerat prædicatus, ob unum dun- taxat erratum audivit : Si non lavero te, non habe- bis partem mecum. Omillo auten dicere, neque segnitiem neque contemptum, ea re indicari, sed ostendi honorem, atque reverentiam in Dominum suam. Sed dicet aliquis : Scriptum est : Quisquis invocaverit nomen Domini, salvus erit ¹³, sicut ei qui invocaverit, satis sit ipsa nominis Domini invoca- | Cor. vi, 3, 4. Joan. vult, 34. Joan. trium librorum secutus. Reg. tertius At miss. tres Ibidem pro legitur in tribus codicibus. bris. Nec ita multo post utraque editio mass. tres præter Voss. melius. 3. "Αρα ούν, φησί τις (13), τὰ πλήθη τῶν Χρι (8) Editio Ven. et quatuor miss. præter Voss. ὑγιῆ (9) Utraque editia et duo mss. πλειόνων ἐκπλή (10) Codex Colb. οπότε καὶ ὁ. Aliquanto post idem (11) Utraque editio et Reg. secundus τῶν ἄλλων 3. Ergo, inquiet aliquis, Christiani permulti qui (12) Codex Colb. Θεοῦ διακόνους. (14) Codex Colb. ἐφ' ἓν μόνον. Statim editi αὐτῷ (15) Vocula dr addita est ex antiquis tribus li-

πεποιηκέναι νομίσαντες (οὐ γὰρ ἂν φαίην, ὅτι ποιή- σαντες· πᾶσαι γὰρ ἀλλήλων ἔχονται κατὰ τὸν ὑγιῆ τοῦ λόγου (8) σκοπόν, ὡς ἐν τῇ λύσει τῆς μιᾶς καὶ τὰς λοιπὰς ἐξ ἀνάγκης συγκαταλύεσθαι), οὐκ ἐπὶ τοῖς παρεθεῖσι τὴν ὀργὴν ἐκδεχόμεθα, ἀλλ᾽ ἐπὶ τῷ κατορθωθέντι δῆθεν τὰς τιμὰς ἀναμένομεν. Ὁ ἐκ τῶν δέκα ταλάντων τῆς παρακαταθήκης ἓν που ή δύο παρακατασχών, τὰ δὲ λοιπὰ ἀποτίσας, οὐχὶ εὐγνώμων διὰ τὴν τῶν πλειόνων ἀπότισιν (9) γνωρί- ζεται, ἀλλὰ ἄδικος καὶ πλεονέκτης ἐπὶ τῇ τῶν ἐλατ- τόνων ἀποστερήσει ἐλέγχεται. Τί δὲ λέγω ἀποστερή- σει; οπότε ὁ (10) τὸ ἓν τάλαντον πιστευθείς, εἶτα ἀποδοὺς αὐτὸ ἐκεῖνο ὁλόκληρον καὶ ἀκέραιον ὑπο εδέξατο, ὅτι μὴ προσειργάσατο τῷ δοθέντι, κατακρί νεται. Ὁ δέκα ἔτη τὸν πατέρα τιμήσας, μίαν δὲ πληγὴν ὕστερον ἐμβαλών μόνην, οὐχ ὡς εὐεργέτης Β τιμᾶται, ἀλλ' ὡς πατραλοίας καταδικάζεται. Πορευ- θέντες, φησὶν ὁ Κύριος, μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, διδάσκοντες αὐτοὺς, οὐχὶ τὰ μὲν τηρεῖν, τῶν δὲ ἀμελεῖν, (11), ἀλλὰ τηρεῖν πάντα ὅσα ἐνετει- λάμην ὑμῖν. Καὶ ὁ ᾿Απόστολος ἀκολούθως γράφει· Μηδεμίαν ἐν μηδενὶ διδόντες προσκοπὴν, ἵνα μὴ μωρηθῇ ἡ διακονία, ἀλλ' ἐν παντὶ συνιστῶντες ἑαυτοὺς ὡς Θεοῦ διάκονοι (12). Εἰ γὰρ μὴ πάντα ἡμῖν πρὸς τὸν τῆς σωτηρίας σκοπὸν ἀναγκαῖα ἦν, οὐδ' ἂν ἐγράφησαν πᾶσαι αἱ ἐντολαί, οὐδ' ἂν πᾶσαι φυ- λαχθῆναι ἀναγκαίως διηγορεύθησαν. Τί μοι τὸ ὄφελος τῶν ἄλλων κατορθωμάτων, εἰ μέλλοιμι, μωρὸν εἰπὼν τὸν ἀδελφὸν, ἔνοχος ἔσεσθαι τῇ γεέννῃ; Τί γὰρ ὄψε- λος τῆς ἀπὸ τῶν πολλῶν ἐλευθερίας τῷ ὑφ᾽ ἑνὸς κρα- του μένῳ εἰς δουλείαν; Ο γὰρ ποιῶν, φησί, την ἁμαρτίαν δοῦλος ἐστι τῆς ἁμαρτίας.Τί δὲ τὸ κέρ- δος τῆς ἐν πολλοῖς ἀπαθείας τῷ ὑφ᾽ ἑνὸς πάθους φθειρομένῳ τὸ σῶμα ; στιανῶν μὴ φυλάσσοντα πάσας τὰς ἐντολὰς, ἀνόνητον ἕξει τήν τινων φυλακήν; Πρὸς τοῦτο τοῦ μακαρίου Πέτρου μνημονεῦσαι καλὸν, τοῦ μετὰ τοσαῦτα μὲν κατορθώματα, τοιούτους δὲ τοὺς μακαρισμούς, ἐφ' ἑνὶ μόνῳ (14) ἀκούοντος· Ἐὰν μὴ νίψω σε, οὐκ ἔχεις μέρος μετ' ἐμοῦ. Ἐῶ δὲ λέγειν, ὅτι οὐδὲ αὐτὸ ἐκεῖνο ῥαθυμίας οὐδὲ καταφρονήσεως εἶχεν ἐνδειξιν, ἀλλὰ τιμῆς καὶ εὐλαβείας ἦν ἔμφασις. Καὶ μὴν, εἴποι τις ἄν, γέγραπται· Πᾶς ὃς ἂν (15) ἐπικαλέσηται τὸ όνομα Κυρίου, σωθήσεται· ὥστε ἀρκεῖ καὶ αὐτὴ ἡ ἐπίκλησις τοῦ ὀνόματος τοῦ Κυρίου σῶσαι τὸν ἐπι- τοῦ σκοποῦ λόγον. ρωσιν. πλειόνων από τισιν, ὕστερον ἐγκαλούμενος μόνην. ἀμελεῖν· ἄλλων φήσει τις. ἐκείνῳ. αὐτὸ ἐκεῖνο. ουδέ τὸν καλού μενον. Αt τὸν ἐπικαλούμενον, PROOEMIUM IN REGULAS FUSIUS TRACTATAS. A viseris, peccasti. Nos vero si vel unicum mandatumn G confecisse nos arbitremur (neque enim confecisse dixerim omnia siquidem inter se cohærent juxta sanam Scripturæ mentem, sic ut uno exsoluto ne- cesse sit alia etiam simul exsolvi), non propter violata mandata iram exspectamus, sed propter mandatum peractum præmia præstolamur. Qui ex decem talentis sibi commissis unum aut alterum re- tinuerit, reliqua vero reddiderit, non ideo probus declaratur quod majorem partem persolverit, sed improbus et avarus esse convincitur ob hanc mino- ris partis direptionem. Quid autem dico direptio- nem? quandoquidem cui concreditum fuerat talen- tum unum, etiamsi deinde illud ipsum quod acce- perat, totum ac integrum reddidisset, tamen pro- plerea quod tradito talento nihil addidit, condemna- tur. Qui per decennium patrem honoravit, et postea unam duntaxat plagam incussit, non ut bene de illo meritus, honore afficitur, sed condemnatur ut parricida. Euntes, inquit Dominus, docele omnes gentes, docentes ipsos, non hæc quidem observare, illa vero negligere, sed, servare omnia quæcunque mandavi vobisꞌ. Et Apostolus ratione non dissimili scribit: Nullam in ulla re dantes offensionem, ul ne vituperetur ministerium, sed in omnibus exhibeamus nosmetipsos sicut Dei ministros". Etenim si (non omnia essent necessaria ad salutis propositum, non utique omnia mandata fuissent conscripta: neque fuisset sancitum, ut necessario servarentur omnia. Ecquid mihi proderunt cætera recte facta, si pro- pterea quod fratrem fatuum appellavero, sim gehenna addicendus? Quam enim utilitatem percipit qui a multis liber est, si vel uno redigitur in servitutem ? Qui enim, inquit, facit peccatum, servus est pec- cati. Quid etiam cuiquam prodest multorum morborum esse expertem, si ipsius corpus vel ab uno morbo corrumpitur? D Gen. iv, 7, sec. LXX. • Matth. xxvi, 19, 20. XIII, 8. Joel 11, 32. Editio Paris. et Basil. ut in con- textu. Reg. primus et Colb. et Voss. rectius. mas. sed vocem delevi, Gidem antiquorum omnia non servant præcepta, inutiliter et sine fructu aliqua custodient? Ad hoc juvat meminisse beati Petri, qui postquam tam multa præclare gesserat, taliterque beatus fuerat prædicatus, ob unum dun- taxat erratum audivit : Si non lavero te, non habe- bis partem mecum. Omillo auten dicere, neque segnitiem neque contemptum, ea re indicari, sed ostendi honorem, atque reverentiam in Dominum suam. Sed dicet aliquis : Scriptum est : Quisquis invocaverit nomen Domini, salvus erit ¹³, sicut ei qui invocaverit, satis sit ipsa nominis Domini invoca- | Cor. vi, 3, 4. Joan. vult, 34. Joan. trium librorum secutus. Reg. tertius At miss. tres Ibidem pro legitur in tribus codicibus. bris. Nec ita multo post utraque editio mass. tres præter Voss. melius. 3. "Αρα ούν, φησί τις (13), τὰ πλήθη τῶν Χρι (8) Editio Ven. et quatuor miss. præter Voss. ὑγιῆ (9) Utraque editia et duo mss. πλειόνων ἐκπλή (10) Codex Colb. οπότε καὶ ὁ. Aliquanto post idem (11) Utraque editio et Reg. secundus τῶν ἄλλων 3. Ergo, inquiet aliquis, Christiani permulti qui (12) Codex Colb. Θεοῦ διακόνους. (14) Codex Colb. ἐφ' ἓν μόνον. Statim editi αὐτῷ (15) Vocula dr addita est ex antiquis tribus li-

πεποιηκέναι νομίσαντες (οὐ γὰρ ἂν φαίην, ὅτι ποιή- σαντες· πᾶσαι γὰρ ἀλλήλων ἔχονται κατὰ τὸν ὑγιῆ τοῦ λόγου (8) σκοπόν, ὡς ἐν τῇ λύσει τῆς μιᾶς καὶ τὰς λοιπὰς ἐξ ἀνάγκης συγκαταλύεσθαι), οὐκ ἐπὶ τοῖς παρεθεῖσι τὴν ὀργὴν ἐκδεχόμεθα, ἀλλ᾽ ἐπὶ τῷ κατορθωθέντι δῆθεν τὰς τιμὰς ἀναμένομεν. Ὁ ἐκ τῶν δέκα ταλάντων τῆς παρακαταθήκης ἓν που ή δύο παρακατασχών, τὰ δὲ λοιπὰ ἀποτίσας, οὐχὶ εὐγνώμων διὰ τὴν τῶν πλειόνων ἀπότισιν (9) γνωρί- ζεται, ἀλλὰ ἄδικος καὶ πλεονέκτης ἐπὶ τῇ τῶν ἐλατ- τόνων ἀποστερήσει ἐλέγχεται. Τί δὲ λέγω ἀποστερή- σει; οπότε ὁ (10) τὸ ἓν τάλαντον πιστευθείς, εἶτα ἀποδοὺς αὐτὸ ἐκεῖνο ὁλόκληρον καὶ ἀκέραιον ὑπο εδέξατο, ὅτι μὴ προσειργάσατο τῷ δοθέντι, κατακρί νεται. Ὁ δέκα ἔτη τὸν πατέρα τιμήσας, μίαν δὲ πληγὴν ὕστερον ἐμβαλών μόνην, οὐχ ὡς εὐεργέτης Β τιμᾶται, ἀλλ' ὡς πατραλοίας καταδικάζεται. Πορευ- θέντες, φησὶν ὁ Κύριος, μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, διδάσκοντες αὐτοὺς, οὐχὶ τὰ μὲν τηρεῖν, τῶν δὲ ἀμελεῖν, (11), ἀλλὰ τηρεῖν πάντα ὅσα ἐνετει- λάμην ὑμῖν. Καὶ ὁ ᾿Απόστολος ἀκολούθως γράφει· Μηδεμίαν ἐν μηδενὶ διδόντες προσκοπὴν, ἵνα μὴ μωρηθῇ ἡ διακονία, ἀλλ' ἐν παντὶ συνιστῶντες ἑαυτοὺς ὡς Θεοῦ διάκονοι (12). Εἰ γὰρ μὴ πάντα ἡμῖν πρὸς τὸν τῆς σωτηρίας σκοπὸν ἀναγκαῖα ἦν, οὐδ' ἂν ἐγράφησαν πᾶσαι αἱ ἐντολαί, οὐδ' ἂν πᾶσαι φυ- λαχθῆναι ἀναγκαίως διηγορεύθησαν. Τί μοι τὸ ὄφελος τῶν ἄλλων κατορθωμάτων, εἰ μέλλοιμι, μωρὸν εἰπὼν τὸν ἀδελφὸν, ἔνοχος ἔσεσθαι τῇ γεέννῃ; Τί γὰρ ὄψε- λος τῆς ἀπὸ τῶν πολλῶν ἐλευθερίας τῷ ὑφ᾽ ἑνὸς κρα- του μένῳ εἰς δουλείαν; Ο γὰρ ποιῶν, φησί, την ἁμαρτίαν δοῦλος ἐστι τῆς ἁμαρτίας.Τί δὲ τὸ κέρ- δος τῆς ἐν πολλοῖς ἀπαθείας τῷ ὑφ᾽ ἑνὸς πάθους φθειρομένῳ τὸ σῶμα ; στιανῶν μὴ φυλάσσοντα πάσας τὰς ἐντολὰς, ἀνόνητον ἕξει τήν τινων φυλακήν; Πρὸς τοῦτο τοῦ μακαρίου Πέτρου μνημονεῦσαι καλὸν, τοῦ μετὰ τοσαῦτα μὲν κατορθώματα, τοιούτους δὲ τοὺς μακαρισμούς, ἐφ' ἑνὶ μόνῳ (14) ἀκούοντος· Ἐὰν μὴ νίψω σε, οὐκ ἔχεις μέρος μετ' ἐμοῦ. Ἐῶ δὲ λέγειν, ὅτι οὐδὲ αὐτὸ ἐκεῖνο ῥαθυμίας οὐδὲ καταφρονήσεως εἶχεν ἐνδειξιν, ἀλλὰ τιμῆς καὶ εὐλαβείας ἦν ἔμφασις. Καὶ μὴν, εἴποι τις ἄν, γέγραπται· Πᾶς ὃς ἂν (15) ἐπικαλέσηται τὸ όνομα Κυρίου, σωθήσεται· ὥστε ἀρκεῖ καὶ αὐτὴ ἡ ἐπίκλησις τοῦ ὀνόματος τοῦ Κυρίου σῶσαι τὸν ἐπι- τοῦ σκοποῦ λόγον. ρωσιν. πλειόνων από τισιν, ὕστερον ἐγκαλούμενος μόνην. ἀμελεῖν· ἄλλων φήσει τις. ἐκείνῳ. αὐτὸ ἐκεῖνο. ουδέ τὸν καλού μενον. Αt τὸν ἐπικαλούμενον, PROOEMIUM IN REGULAS FUSIUS TRACTATAS. A viseris, peccasti. Nos vero si vel unicum mandatumn G confecisse nos arbitremur (neque enim confecisse dixerim omnia siquidem inter se cohærent juxta sanam Scripturæ mentem, sic ut uno exsoluto ne- cesse sit alia etiam simul exsolvi), non propter violata mandata iram exspectamus, sed propter mandatum peractum præmia præstolamur. Qui ex decem talentis sibi commissis unum aut alterum re- tinuerit, reliqua vero reddiderit, non ideo probus declaratur quod majorem partem persolverit, sed improbus et avarus esse convincitur ob hanc mino- ris partis direptionem. Quid autem dico direptio- nem? quandoquidem cui concreditum fuerat talen- tum unum, etiamsi deinde illud ipsum quod acce- perat, totum ac integrum reddidisset, tamen pro- plerea quod tradito talento nihil addidit, condemna- tur. Qui per decennium patrem honoravit, et postea unam duntaxat plagam incussit, non ut bene de illo meritus, honore afficitur, sed condemnatur ut parricida. Euntes, inquit Dominus, docele omnes gentes, docentes ipsos, non hæc quidem observare, illa vero negligere, sed, servare omnia quæcunque mandavi vobisꞌ. Et Apostolus ratione non dissimili scribit: Nullam in ulla re dantes offensionem, ul ne vituperetur ministerium, sed in omnibus exhibeamus nosmetipsos sicut Dei ministros". Etenim si (non omnia essent necessaria ad salutis propositum, non utique omnia mandata fuissent conscripta: neque fuisset sancitum, ut necessario servarentur omnia. Ecquid mihi proderunt cætera recte facta, si pro- pterea quod fratrem fatuum appellavero, sim gehenna addicendus? Quam enim utilitatem percipit qui a multis liber est, si vel uno redigitur in servitutem ? Qui enim, inquit, facit peccatum, servus est pec- cati. Quid etiam cuiquam prodest multorum morborum esse expertem, si ipsius corpus vel ab uno morbo corrumpitur? D Gen. iv, 7, sec. LXX. • Matth. xxvi, 19, 20. XIII, 8. Joel 11, 32. Editio Paris. et Basil. ut in con- textu. Reg. primus et Colb. et Voss. rectius. mas. sed vocem delevi, Gidem antiquorum omnia non servant præcepta, inutiliter et sine fructu aliqua custodient? Ad hoc juvat meminisse beati Petri, qui postquam tam multa præclare gesserat, taliterque beatus fuerat prædicatus, ob unum dun- taxat erratum audivit : Si non lavero te, non habe- bis partem mecum. Omillo auten dicere, neque segnitiem neque contemptum, ea re indicari, sed ostendi honorem, atque reverentiam in Dominum suam. Sed dicet aliquis : Scriptum est : Quisquis invocaverit nomen Domini, salvus erit ¹³, sicut ei qui invocaverit, satis sit ipsa nominis Domini invoca- | Cor. vi, 3, 4. Joan. vult, 34. Joan. trium librorum secutus. Reg. tertius At miss. tres Ibidem pro legitur in tribus codicibus. bris. Nec ita multo post utraque editio mass. tres præter Voss. melius. 3. "Αρα ούν, φησί τις (13), τὰ πλήθη τῶν Χρι (8) Editio Ven. et quatuor miss. præter Voss. ὑγιῆ (9) Utraque editia et duo mss. πλειόνων ἐκπλή (10) Codex Colb. οπότε καὶ ὁ. Aliquanto post idem (11) Utraque editio et Reg. secundus τῶν ἄλλων 3. Ergo, inquiet aliquis, Christiani permulti qui (12) Codex Colb. Θεοῦ διακόνους. (14) Codex Colb. ἐφ' ἓν μόνον. Statim editi αὐτῷ (15) Vocula dr addita est ex antiquis tribus li-

πεποιηκέναι νομίσαντες (οὐ γὰρ ἂν φαίην, ὅτι ποιή- σαντες· πᾶσαι γὰρ ἀλλήλων ἔχονται κατὰ τὸν ὑγιῆ τοῦ λόγου (8) σκοπόν, ὡς ἐν τῇ λύσει τῆς μιᾶς καὶ τὰς λοιπὰς ἐξ ἀνάγκης συγκαταλύεσθαι), οὐκ ἐπὶ τοῖς παρεθεῖσι τὴν ὀργὴν ἐκδεχόμεθα, ἀλλ᾽ ἐπὶ τῷ κατορθωθέντι δῆθεν τὰς τιμὰς ἀναμένομεν. Ὁ ἐκ τῶν δέκα ταλάντων τῆς παρακαταθήκης ἓν που ή δύο παρακατασχών, τὰ δὲ λοιπὰ ἀποτίσας, οὐχὶ εὐγνώμων διὰ τὴν τῶν πλειόνων ἀπότισιν (9) γνωρί- ζεται, ἀλλὰ ἄδικος καὶ πλεονέκτης ἐπὶ τῇ τῶν ἐλατ- τόνων ἀποστερήσει ἐλέγχεται. Τί δὲ λέγω ἀποστερή- σει; οπότε ὁ (10) τὸ ἓν τάλαντον πιστευθείς, εἶτα ἀποδοὺς αὐτὸ ἐκεῖνο ὁλόκληρον καὶ ἀκέραιον ὑπο εδέξατο, ὅτι μὴ προσειργάσατο τῷ δοθέντι, κατακρί νεται. Ὁ δέκα ἔτη τὸν πατέρα τιμήσας, μίαν δὲ πληγὴν ὕστερον ἐμβαλών μόνην, οὐχ ὡς εὐεργέτης Β τιμᾶται, ἀλλ' ὡς πατραλοίας καταδικάζεται. Πορευ- θέντες, φησὶν ὁ Κύριος, μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, διδάσκοντες αὐτοὺς, οὐχὶ τὰ μὲν τηρεῖν, τῶν δὲ ἀμελεῖν, (11), ἀλλὰ τηρεῖν πάντα ὅσα ἐνετει- λάμην ὑμῖν. Καὶ ὁ ᾿Απόστολος ἀκολούθως γράφει· Μηδεμίαν ἐν μηδενὶ διδόντες προσκοπὴν, ἵνα μὴ μωρηθῇ ἡ διακονία, ἀλλ' ἐν παντὶ συνιστῶντες ἑαυτοὺς ὡς Θεοῦ διάκονοι (12). Εἰ γὰρ μὴ πάντα ἡμῖν πρὸς τὸν τῆς σωτηρίας σκοπὸν ἀναγκαῖα ἦν, οὐδ' ἂν ἐγράφησαν πᾶσαι αἱ ἐντολαί, οὐδ' ἂν πᾶσαι φυ- λαχθῆναι ἀναγκαίως διηγορεύθησαν. Τί μοι τὸ ὄφελος τῶν ἄλλων κατορθωμάτων, εἰ μέλλοιμι, μωρὸν εἰπὼν τὸν ἀδελφὸν, ἔνοχος ἔσεσθαι τῇ γεέννῃ; Τί γὰρ ὄψε- λος τῆς ἀπὸ τῶν πολλῶν ἐλευθερίας τῷ ὑφ᾽ ἑνὸς κρα- του μένῳ εἰς δουλείαν; Ο γὰρ ποιῶν, φησί, την ἁμαρτίαν δοῦλος ἐστι τῆς ἁμαρτίας.Τί δὲ τὸ κέρ- δος τῆς ἐν πολλοῖς ἀπαθείας τῷ ὑφ᾽ ἑνὸς πάθους φθειρομένῳ τὸ σῶμα ; στιανῶν μὴ φυλάσσοντα πάσας τὰς ἐντολὰς, ἀνόνητον ἕξει τήν τινων φυλακήν; Πρὸς τοῦτο τοῦ μακαρίου Πέτρου μνημονεῦσαι καλὸν, τοῦ μετὰ τοσαῦτα μὲν κατορθώματα, τοιούτους δὲ τοὺς μακαρισμούς, ἐφ' ἑνὶ μόνῳ (14) ἀκούοντος· Ἐὰν μὴ νίψω σε, οὐκ ἔχεις μέρος μετ' ἐμοῦ. Ἐῶ δὲ λέγειν, ὅτι οὐδὲ αὐτὸ ἐκεῖνο ῥαθυμίας οὐδὲ καταφρονήσεως εἶχεν ἐνδειξιν, ἀλλὰ τιμῆς καὶ εὐλαβείας ἦν ἔμφασις. Καὶ μὴν, εἴποι τις ἄν, γέγραπται· Πᾶς ὃς ἂν (15) ἐπικαλέσηται τὸ όνομα Κυρίου, σωθήσεται· ὥστε ἀρκεῖ καὶ αὐτὴ ἡ ἐπίκλησις τοῦ ὀνόματος τοῦ Κυρίου σῶσαι τὸν ἐπι- τοῦ σκοποῦ λόγον. ρωσιν. πλειόνων από τισιν, ὕστερον ἐγκαλούμενος μόνην. ἀμελεῖν· ἄλλων φήσει τις. ἐκείνῳ. αὐτὸ ἐκεῖνο. ουδέ τὸν καλού μενον. Αt τὸν ἐπικαλούμενον, PROOEMIUM IN REGULAS FUSIUS TRACTATAS. A viseris, peccasti. Nos vero si vel unicum mandatumn G confecisse nos arbitremur (neque enim confecisse dixerim omnia siquidem inter se cohærent juxta sanam Scripturæ mentem, sic ut uno exsoluto ne- cesse sit alia etiam simul exsolvi), non propter violata mandata iram exspectamus, sed propter mandatum peractum præmia præstolamur. Qui ex decem talentis sibi commissis unum aut alterum re- tinuerit, reliqua vero reddiderit, non ideo probus declaratur quod majorem partem persolverit, sed improbus et avarus esse convincitur ob hanc mino- ris partis direptionem. Quid autem dico direptio- nem? quandoquidem cui concreditum fuerat talen- tum unum, etiamsi deinde illud ipsum quod acce- perat, totum ac integrum reddidisset, tamen pro- plerea quod tradito talento nihil addidit, condemna- tur. Qui per decennium patrem honoravit, et postea unam duntaxat plagam incussit, non ut bene de illo meritus, honore afficitur, sed condemnatur ut parricida. Euntes, inquit Dominus, docele omnes gentes, docentes ipsos, non hæc quidem observare, illa vero negligere, sed, servare omnia quæcunque mandavi vobisꞌ. Et Apostolus ratione non dissimili scribit: Nullam in ulla re dantes offensionem, ul ne vituperetur ministerium, sed in omnibus exhibeamus nosmetipsos sicut Dei ministros". Etenim si (non omnia essent necessaria ad salutis propositum, non utique omnia mandata fuissent conscripta: neque fuisset sancitum, ut necessario servarentur omnia. Ecquid mihi proderunt cætera recte facta, si pro- pterea quod fratrem fatuum appellavero, sim gehenna addicendus? Quam enim utilitatem percipit qui a multis liber est, si vel uno redigitur in servitutem ? Qui enim, inquit, facit peccatum, servus est pec- cati. Quid etiam cuiquam prodest multorum morborum esse expertem, si ipsius corpus vel ab uno morbo corrumpitur? D Gen. iv, 7, sec. LXX. • Matth. xxvi, 19, 20. XIII, 8. Joel 11, 32. Editio Paris. et Basil. ut in con- textu. Reg. primus et Colb. et Voss. rectius. mas. sed vocem delevi, Gidem antiquorum omnia non servant præcepta, inutiliter et sine fructu aliqua custodient? Ad hoc juvat meminisse beati Petri, qui postquam tam multa præclare gesserat, taliterque beatus fuerat prædicatus, ob unum dun- taxat erratum audivit : Si non lavero te, non habe- bis partem mecum. Omillo auten dicere, neque segnitiem neque contemptum, ea re indicari, sed ostendi honorem, atque reverentiam in Dominum suam. Sed dicet aliquis : Scriptum est : Quisquis invocaverit nomen Domini, salvus erit ¹³, sicut ei qui invocaverit, satis sit ipsa nominis Domini invoca- | Cor. vi, 3, 4. Joan. vult, 34. Joan. trium librorum secutus. Reg. tertius At miss. tres Ibidem pro legitur in tribus codicibus. bris. Nec ita multo post utraque editio mass. tres præter Voss. melius. 3. "Αρα ούν, φησί τις (13), τὰ πλήθη τῶν Χρι (8) Editio Ven. et quatuor miss. præter Voss. ὑγιῆ (9) Utraque editia et duo mss. πλειόνων ἐκπλή (10) Codex Colb. οπότε καὶ ὁ. Aliquanto post idem (11) Utraque editio et Reg. secundus τῶν ἄλλων 3. Ergo, inquiet aliquis, Christiani permulti qui (12) Codex Colb. Θεοῦ διακόνους. (14) Codex Colb. ἐφ' ἓν μόνον. Statim editi αὐτῷ (15) Vocula dr addita est ex antiquis tribus li-

καλούμενον. Ἀλλ᾿ ἀκουέτω καὶ οὗτος τοῦ Ἀποστο λου λέγοντος· Πῶς οὖν ἐπικαλέσονται, εἰς ὃν οὐκ ἐπίστευσαν; Εἰ δὲ πιστεύεις, ἄκουε τοῦ Κυρίου (16) λέγοντος· Οὐ πᾶς ὁ λέγων μοι, Κύριε, Κύριε, εἰσε ελεύσεται εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, ἀλλ' ὁ ποιῶν τὸ θέλημα τοῦ Πατρός μου τοῦ ἐν οὐρα νοῖς. Οπου γε καὶ ὁ τὸ θέλημα τοῦ Κυρίου (17) έρω γαζόμενος, μὴ καθὼς θέλει δὲ ὁ Θεὸς, μηδὲ ἐν δια- θέσει τῆς πρὸς Θεὸν ἀγάπης τοῦτο ποιῶν, ἀνόνητον ἔχει τὴν τοῦ ἔργου σπουδήν, κατὰ τὴν φωνὴν αὐτοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, εἰπόντος, ὅτι Ποιοῦσι πρὸς τὸ θεαθῆναι τοῖς ἀνθρώποις· ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὅτι ἀπέχουσι τὸν μισθὸν αὐτῶν. "Οθεν Παῦλος ὁ ἀπόστολος ἐπαιδεύθη εἰπεῖν, ὅτι Κἂν ψω μίσω πάντα τὰ ὑπάρχοντά μου (18), καὶ ἐὰν παραδῶ τὸ σῶμά μου, ἵνα καυθήσωμαι, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, οὐδὲν ὠφελοῦμαι. Ολως δὲ τρεῖς ταύτας ἐγὼ διαφορὰς τῆς διαθέσεως πρὸς τὴν ἀπαραίτητον ἀνάγκην τῆς ὑπακοῆς καθορῶ. "Η γὰρ φοβούμενοι τὰς κολάσεις ἐκκλίνομεν ἀπὸ τοῦ κακοῦ (19), και ἐσμεν ἐν τῇ διαθέσει τῇ δουλικῇ· ή, τὰ ἐκ τοῦ μισθοῦ κέρδη διώκοντες, τῆς ἑαυτῶν ἕνεκεν ὠφελείας πλη- ροῦμεν τὰ προστάγματα, καὶ κατὰ τοῦτο προσεοίκα- μεν τοῖς μισθίοις· ἢ δι' αὐτὸ τὸ καλὸν, καὶ τὴν πρὸς τὸν δεδωκότα ἡμῖν τὸν νόμον ἀγάπην, χαίροντες, ὅτι οὕτως ἐνδόξῳ καὶ ἀγαθῷ Θεῷ δουλεύειν κατ- ηξιώθημεν, καὶ ἐσμεν οὕτως ἐν τῇ τῶν υἱῶν διαθέσει. Οὔτε οὖν ὁ ἐν φόβῳ τὰς ἐντολὰς κατορθῶν, καὶ ἀεὶ τὸ τῆς ῥᾳθυμίας ἐπιτίμιον ὑφορώμενος, τὰ μὲν ποιή- σει τῶν προστεταγμένων αὐτῷ, τὰ δὲ παρόψεται· ἀλλὰ τὴν ἐπὶ πάσῃ παρακοῇ ἐκδίκησιν ὁμοίως ἑαυτῷ φοβερὰν ὑπολήψεται. Καὶ διὰ τοῦτο μακαρίζεται μὲν ὁ πάντα καταπτήσσων (20) δι' εὐλάβειαν· στήκει δὲ ἑδραῖος ἐν τῇ ἀληθείᾳ, δυνάμενος εἰπεῖν· Προωρώ μην τὸν Κύριον ἐνώπιόν μου διαπαντός, ὅτι ἐκ δεξιῶν μου ἐστιν, ἵνα μὴ σαλευθῶ· ὡς οὐδὲν αἱ- ρούμενος παριδεῖν τῶν δεόντων· καὶ, Μακάριος ἀνὴρ ὁ φοβούμενος τὸν Κύριον. Διὰ τί; Ὅτι Εν ταῖς ἐντολαῖς αὐτοῦ θελήσει σφόδρα. Οι τοίνυν ἐστὶ τῶν φοβουμένων τὸ παριέναι τι τῶν ἐντεταλμέν νων, ἢ ἀμελῶς ποιεῖν· ἀλλ᾽ οὐδὲ ὁ μισθωτός παρα- θῆναι τι τῶν διατεταγμένων αιρήσεται. Πῶς γὰρ κομίσεται τὸν μισθὸν τῆς ἐργασίας τοῦ ἀμπελῶνος, μὴ πάντα πληρώσας τὰ συμπεφωνημένα ; Καὶ γὰρ ἐὰν ἔν τι ἐλλείπῃ τῶν ἀναγκαίων, ἄχρηστον αὐτὸν τῷ κεκτημένῳ κατέστησε (21). Τίς οὖν ἔτι τῆς βλά 6ης (22) μισθὸν ὑποτελέσει τῷ ἀδικήσαντι ; Τρίτον ἦν ἡ κατὰ ἀγάπην υπηρεσία. Τίς οὖν υἱὸς, σκοπὸν κράζοντος, τὴν τούτου σπουδήν. πληροῦμεν τὰ προστεταγμένα. καταπτύων. Πιο καταπτήσσων, κατέλιπεν. κατέστησε. μισθοὺς ὑποτελεῖ. S. BASILII MAGNI tio ad salutem adipiscendam. Verum audiat et ille A Apostolum dicentem: Quomodo ergo invocabunt, in quem non crediderunt**? Quod si credis, audi Domi- num qui ail : Non omnis qui dicit mihi, Domine, Domine, intrabit in regnum cœlorum : sed qui facil voluntatem Patris mei, qui in cœlis est¹³. Nam certe qui Domini voluntatem facit, non ita tamen ut Deus vult, neque hoc ex affectu amoris erga Deum per- agit, is operi perficiendo frustra studium impertit, juxta vocem ipsius Domini nostri Jesu Christi, qui dicit : Faciunt, ut videantur ab hominibus: amen dico vobis, receperunt mercedem suam'. Unde Pau- lus apostolus edoctus est dicere: Etiamsi distri- buero in cibos pauperum omnes facultates meas, et si tradidero corpus meum, ut cumburar, charitatem autem B non habuero, nihil mihi prodest¹. In summa autem tria hæc ego video animi discrimina, quibus ex inevitabili quadam necessitate ad obediendum com- pellimur. Aut enim supplicii metu a mialo declina- mus, versamurque in affectu servili; aut mercedis fructus requirentes, ob nostram ipsorum utilitatem mandata explemus, et hoc pacto mercenariis effi- cimur similes ; aut ob ipsum honestum, claritatem- que erga legislatorem nostrum, gaudentes quod digni simus habiti, qui tam glorioso ac bono Deo serviamus, et ita demum ut filii allicimur. Neque igitur is qui in timore perficit mandata, sem- perque desidiæ pœnam suspectam habet, alia qui- dem quæ sibi præcepta fuerint, exsequetur, alia vero negliget: sed omnis inobedientiæ vindictamn C sibi ex æquo metuendam suspicabitur. Et idcirco beatus prædicatur qui veretur omnia ob metum ¹ª : stat autem firmus in veritate, cum possit dicere : Providebam Dominum in conspectu meo semper, quo- niam a dextris est mihi, ne commovear : qui scilicet nihil eorum quæ ad officium pertineant, præter- mittere velit. Et, Beatus vir, qui timet Dominum. Quam ob causam ? Quia In mandatis ejus volet ni- mis¹º. Itaque timentium non est aliquid ex iis quæ præcepta fuerint, præterire, aut negligenter exse- qui imo ne mercenarius quidem quidquam eorum, quæ præscripta sint, violare volet. Quomodo enim præmium feret ob vineæ culturam, si pacta omnia non servaverit? Etenim si vel unum ex iis quæ ne- cessaria exstiterint, defuerit, inutilem ipsam pos- D sessori reddidit. Ecquis præterea detrimenti mer- cedem persolvat injuriae actori ? Tertium ministe- rium erat ob charitatem præstitum. Quis igitur Romn. x, 14. Matth. vi, Psal. xv. 8. Psal. cxi, 1. + VI Cor. XIII, 5. mus clamantem. post Reg. primus primus Regii primus et tertius cum Coisl. pri- nec aliter legitur apud LXX. Ve- lim autem hic intelligas timorem filio dignum, cui scilicet admisceatur amor. Codex Voss. et Colb. et Reg. primus et Coisl. itidem primus Nec ita multo post Reg. primus sermone Symeonis Logothetæ, p. : Ecquis igitur adhuc manente detrimento mercedem persolvel injuriæ auctori? 3. 18 Prov. xxvfli, 14. 21. 16 Matth. (16) Reg. primus et Voss Κυρίου, et Coisl. pri- (47) Reg. duo mss. θέλημα τοῦ Θεοῦ. Aliquanto (18) Confex Colb. ὑπάρχοντά μοι. (19) Idem mss. ἀπὸ τῶν κακῶν. Haud longe Reg. (20) Edidiones veteres καταπτύσσων. Codex Colb. (21) Editiones veteres et duo mss. τῷ κεκτημένῳ (22) Legendum ἔτι μενούσης της βλάβης, ut in

καλούμενον. Ἀλλ᾿ ἀκουέτω καὶ οὗτος τοῦ Ἀποστο λου λέγοντος· Πῶς οὖν ἐπικαλέσονται, εἰς ὃν οὐκ ἐπίστευσαν; Εἰ δὲ πιστεύεις, ἄκουε τοῦ Κυρίου (16) λέγοντος· Οὐ πᾶς ὁ λέγων μοι, Κύριε, Κύριε, εἰσε ελεύσεται εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, ἀλλ' ὁ ποιῶν τὸ θέλημα τοῦ Πατρός μου τοῦ ἐν οὐρα νοῖς. Οπου γε καὶ ὁ τὸ θέλημα τοῦ Κυρίου (17) έρω γαζόμενος, μὴ καθὼς θέλει δὲ ὁ Θεὸς, μηδὲ ἐν δια- θέσει τῆς πρὸς Θεὸν ἀγάπης τοῦτο ποιῶν, ἀνόνητον ἔχει τὴν τοῦ ἔργου σπουδήν, κατὰ τὴν φωνὴν αὐτοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, εἰπόντος, ὅτι Ποιοῦσι πρὸς τὸ θεαθῆναι τοῖς ἀνθρώποις· ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὅτι ἀπέχουσι τὸν μισθὸν αὐτῶν. "Οθεν Παῦλος ὁ ἀπόστολος ἐπαιδεύθη εἰπεῖν, ὅτι Κἂν ψω μίσω πάντα τὰ ὑπάρχοντά μου (18), καὶ ἐὰν παραδῶ τὸ σῶμά μου, ἵνα καυθήσωμαι, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, οὐδὲν ὠφελοῦμαι. Ολως δὲ τρεῖς ταύτας ἐγὼ διαφορὰς τῆς διαθέσεως πρὸς τὴν ἀπαραίτητον ἀνάγκην τῆς ὑπακοῆς καθορῶ. "Η γὰρ φοβούμενοι τὰς κολάσεις ἐκκλίνομεν ἀπὸ τοῦ κακοῦ (19), και ἐσμεν ἐν τῇ διαθέσει τῇ δουλικῇ· ή, τὰ ἐκ τοῦ μισθοῦ κέρδη διώκοντες, τῆς ἑαυτῶν ἕνεκεν ὠφελείας πλη- ροῦμεν τὰ προστάγματα, καὶ κατὰ τοῦτο προσεοίκα- μεν τοῖς μισθίοις· ἢ δι' αὐτὸ τὸ καλὸν, καὶ τὴν πρὸς τὸν δεδωκότα ἡμῖν τὸν νόμον ἀγάπην, χαίροντες, ὅτι οὕτως ἐνδόξῳ καὶ ἀγαθῷ Θεῷ δουλεύειν κατ- ηξιώθημεν, καὶ ἐσμεν οὕτως ἐν τῇ τῶν υἱῶν διαθέσει. Οὔτε οὖν ὁ ἐν φόβῳ τὰς ἐντολὰς κατορθῶν, καὶ ἀεὶ τὸ τῆς ῥᾳθυμίας ἐπιτίμιον ὑφορώμενος, τὰ μὲν ποιή- σει τῶν προστεταγμένων αὐτῷ, τὰ δὲ παρόψεται· ἀλλὰ τὴν ἐπὶ πάσῃ παρακοῇ ἐκδίκησιν ὁμοίως ἑαυτῷ φοβερὰν ὑπολήψεται. Καὶ διὰ τοῦτο μακαρίζεται μὲν ὁ πάντα καταπτήσσων (20) δι' εὐλάβειαν· στήκει δὲ ἑδραῖος ἐν τῇ ἀληθείᾳ, δυνάμενος εἰπεῖν· Προωρώ μην τὸν Κύριον ἐνώπιόν μου διαπαντός, ὅτι ἐκ δεξιῶν μου ἐστιν, ἵνα μὴ σαλευθῶ· ὡς οὐδὲν αἱ- ρούμενος παριδεῖν τῶν δεόντων· καὶ, Μακάριος ἀνὴρ ὁ φοβούμενος τὸν Κύριον. Διὰ τί; Ὅτι Εν ταῖς ἐντολαῖς αὐτοῦ θελήσει σφόδρα. Οι τοίνυν ἐστὶ τῶν φοβουμένων τὸ παριέναι τι τῶν ἐντεταλμέν νων, ἢ ἀμελῶς ποιεῖν· ἀλλ᾽ οὐδὲ ὁ μισθωτός παρα- θῆναι τι τῶν διατεταγμένων αιρήσεται. Πῶς γὰρ κομίσεται τὸν μισθὸν τῆς ἐργασίας τοῦ ἀμπελῶνος, μὴ πάντα πληρώσας τὰ συμπεφωνημένα ; Καὶ γὰρ ἐὰν ἔν τι ἐλλείπῃ τῶν ἀναγκαίων, ἄχρηστον αὐτὸν τῷ κεκτημένῳ κατέστησε (21). Τίς οὖν ἔτι τῆς βλά 6ης (22) μισθὸν ὑποτελέσει τῷ ἀδικήσαντι ; Τρίτον ἦν ἡ κατὰ ἀγάπην υπηρεσία. Τίς οὖν υἱὸς, σκοπὸν κράζοντος, τὴν τούτου σπουδήν. πληροῦμεν τὰ προστεταγμένα. καταπτύων. Πιο καταπτήσσων, κατέλιπεν. κατέστησε. μισθοὺς ὑποτελεῖ. S. BASILII MAGNI tio ad salutem adipiscendam. Verum audiat et ille A Apostolum dicentem: Quomodo ergo invocabunt, in quem non crediderunt**? Quod si credis, audi Domi- num qui ail : Non omnis qui dicit mihi, Domine, Domine, intrabit in regnum cœlorum : sed qui facil voluntatem Patris mei, qui in cœlis est¹³. Nam certe qui Domini voluntatem facit, non ita tamen ut Deus vult, neque hoc ex affectu amoris erga Deum per- agit, is operi perficiendo frustra studium impertit, juxta vocem ipsius Domini nostri Jesu Christi, qui dicit : Faciunt, ut videantur ab hominibus: amen dico vobis, receperunt mercedem suam'. Unde Pau- lus apostolus edoctus est dicere: Etiamsi distri- buero in cibos pauperum omnes facultates meas, et si tradidero corpus meum, ut cumburar, charitatem autem B non habuero, nihil mihi prodest¹. In summa autem tria hæc ego video animi discrimina, quibus ex inevitabili quadam necessitate ad obediendum com- pellimur. Aut enim supplicii metu a mialo declina- mus, versamurque in affectu servili; aut mercedis fructus requirentes, ob nostram ipsorum utilitatem mandata explemus, et hoc pacto mercenariis effi- cimur similes ; aut ob ipsum honestum, claritatem- que erga legislatorem nostrum, gaudentes quod digni simus habiti, qui tam glorioso ac bono Deo serviamus, et ita demum ut filii allicimur. Neque igitur is qui in timore perficit mandata, sem- perque desidiæ pœnam suspectam habet, alia qui- dem quæ sibi præcepta fuerint, exsequetur, alia vero negliget: sed omnis inobedientiæ vindictamn C sibi ex æquo metuendam suspicabitur. Et idcirco beatus prædicatur qui veretur omnia ob metum ¹ª : stat autem firmus in veritate, cum possit dicere : Providebam Dominum in conspectu meo semper, quo- niam a dextris est mihi, ne commovear : qui scilicet nihil eorum quæ ad officium pertineant, præter- mittere velit. Et, Beatus vir, qui timet Dominum. Quam ob causam ? Quia In mandatis ejus volet ni- mis¹º. Itaque timentium non est aliquid ex iis quæ præcepta fuerint, præterire, aut negligenter exse- qui imo ne mercenarius quidem quidquam eorum, quæ præscripta sint, violare volet. Quomodo enim præmium feret ob vineæ culturam, si pacta omnia non servaverit? Etenim si vel unum ex iis quæ ne- cessaria exstiterint, defuerit, inutilem ipsam pos- D sessori reddidit. Ecquis præterea detrimenti mer- cedem persolvat injuriae actori ? Tertium ministe- rium erat ob charitatem præstitum. Quis igitur Romn. x, 14. Matth. vi, Psal. xv. 8. Psal. cxi, 1. + VI Cor. XIII, 5. mus clamantem. post Reg. primus primus Regii primus et tertius cum Coisl. pri- nec aliter legitur apud LXX. Ve- lim autem hic intelligas timorem filio dignum, cui scilicet admisceatur amor. Codex Voss. et Colb. et Reg. primus et Coisl. itidem primus Nec ita multo post Reg. primus sermone Symeonis Logothetæ, p. : Ecquis igitur adhuc manente detrimento mercedem persolvel injuriæ auctori? 3. 18 Prov. xxvfli, 14. 21. 16 Matth. (16) Reg. primus et Voss Κυρίου, et Coisl. pri- (47) Reg. duo mss. θέλημα τοῦ Θεοῦ. Aliquanto (18) Confex Colb. ὑπάρχοντά μοι. (19) Idem mss. ἀπὸ τῶν κακῶν. Haud longe Reg. (20) Edidiones veteres καταπτύσσων. Codex Colb. (21) Editiones veteres et duo mss. τῷ κεκτημένῳ (22) Legendum ἔτι μενούσης της βλάβης, ut in

καλούμενον. Ἀλλ᾿ ἀκουέτω καὶ οὗτος τοῦ Ἀποστο λου λέγοντος· Πῶς οὖν ἐπικαλέσονται, εἰς ὃν οὐκ ἐπίστευσαν; Εἰ δὲ πιστεύεις, ἄκουε τοῦ Κυρίου (16) λέγοντος· Οὐ πᾶς ὁ λέγων μοι, Κύριε, Κύριε, εἰσε ελεύσεται εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, ἀλλ' ὁ ποιῶν τὸ θέλημα τοῦ Πατρός μου τοῦ ἐν οὐρα νοῖς. Οπου γε καὶ ὁ τὸ θέλημα τοῦ Κυρίου (17) έρω γαζόμενος, μὴ καθὼς θέλει δὲ ὁ Θεὸς, μηδὲ ἐν δια- θέσει τῆς πρὸς Θεὸν ἀγάπης τοῦτο ποιῶν, ἀνόνητον ἔχει τὴν τοῦ ἔργου σπουδήν, κατὰ τὴν φωνὴν αὐτοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, εἰπόντος, ὅτι Ποιοῦσι πρὸς τὸ θεαθῆναι τοῖς ἀνθρώποις· ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὅτι ἀπέχουσι τὸν μισθὸν αὐτῶν. "Οθεν Παῦλος ὁ ἀπόστολος ἐπαιδεύθη εἰπεῖν, ὅτι Κἂν ψω μίσω πάντα τὰ ὑπάρχοντά μου (18), καὶ ἐὰν παραδῶ τὸ σῶμά μου, ἵνα καυθήσωμαι, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, οὐδὲν ὠφελοῦμαι. Ολως δὲ τρεῖς ταύτας ἐγὼ διαφορὰς τῆς διαθέσεως πρὸς τὴν ἀπαραίτητον ἀνάγκην τῆς ὑπακοῆς καθορῶ. "Η γὰρ φοβούμενοι τὰς κολάσεις ἐκκλίνομεν ἀπὸ τοῦ κακοῦ (19), και ἐσμεν ἐν τῇ διαθέσει τῇ δουλικῇ· ή, τὰ ἐκ τοῦ μισθοῦ κέρδη διώκοντες, τῆς ἑαυτῶν ἕνεκεν ὠφελείας πλη- ροῦμεν τὰ προστάγματα, καὶ κατὰ τοῦτο προσεοίκα- μεν τοῖς μισθίοις· ἢ δι' αὐτὸ τὸ καλὸν, καὶ τὴν πρὸς τὸν δεδωκότα ἡμῖν τὸν νόμον ἀγάπην, χαίροντες, ὅτι οὕτως ἐνδόξῳ καὶ ἀγαθῷ Θεῷ δουλεύειν κατ- ηξιώθημεν, καὶ ἐσμεν οὕτως ἐν τῇ τῶν υἱῶν διαθέσει. Οὔτε οὖν ὁ ἐν φόβῳ τὰς ἐντολὰς κατορθῶν, καὶ ἀεὶ τὸ τῆς ῥᾳθυμίας ἐπιτίμιον ὑφορώμενος, τὰ μὲν ποιή- σει τῶν προστεταγμένων αὐτῷ, τὰ δὲ παρόψεται· ἀλλὰ τὴν ἐπὶ πάσῃ παρακοῇ ἐκδίκησιν ὁμοίως ἑαυτῷ φοβερὰν ὑπολήψεται. Καὶ διὰ τοῦτο μακαρίζεται μὲν ὁ πάντα καταπτήσσων (20) δι' εὐλάβειαν· στήκει δὲ ἑδραῖος ἐν τῇ ἀληθείᾳ, δυνάμενος εἰπεῖν· Προωρώ μην τὸν Κύριον ἐνώπιόν μου διαπαντός, ὅτι ἐκ δεξιῶν μου ἐστιν, ἵνα μὴ σαλευθῶ· ὡς οὐδὲν αἱ- ρούμενος παριδεῖν τῶν δεόντων· καὶ, Μακάριος ἀνὴρ ὁ φοβούμενος τὸν Κύριον. Διὰ τί; Ὅτι Εν ταῖς ἐντολαῖς αὐτοῦ θελήσει σφόδρα. Οι τοίνυν ἐστὶ τῶν φοβουμένων τὸ παριέναι τι τῶν ἐντεταλμέν νων, ἢ ἀμελῶς ποιεῖν· ἀλλ᾽ οὐδὲ ὁ μισθωτός παρα- θῆναι τι τῶν διατεταγμένων αιρήσεται. Πῶς γὰρ κομίσεται τὸν μισθὸν τῆς ἐργασίας τοῦ ἀμπελῶνος, μὴ πάντα πληρώσας τὰ συμπεφωνημένα ; Καὶ γὰρ ἐὰν ἔν τι ἐλλείπῃ τῶν ἀναγκαίων, ἄχρηστον αὐτὸν τῷ κεκτημένῳ κατέστησε (21). Τίς οὖν ἔτι τῆς βλά 6ης (22) μισθὸν ὑποτελέσει τῷ ἀδικήσαντι ; Τρίτον ἦν ἡ κατὰ ἀγάπην υπηρεσία. Τίς οὖν υἱὸς, σκοπὸν κράζοντος, τὴν τούτου σπουδήν. πληροῦμεν τὰ προστεταγμένα. καταπτύων. Πιο καταπτήσσων, κατέλιπεν. κατέστησε. μισθοὺς ὑποτελεῖ. S. BASILII MAGNI tio ad salutem adipiscendam. Verum audiat et ille A Apostolum dicentem: Quomodo ergo invocabunt, in quem non crediderunt**? Quod si credis, audi Domi- num qui ail : Non omnis qui dicit mihi, Domine, Domine, intrabit in regnum cœlorum : sed qui facil voluntatem Patris mei, qui in cœlis est¹³. Nam certe qui Domini voluntatem facit, non ita tamen ut Deus vult, neque hoc ex affectu amoris erga Deum per- agit, is operi perficiendo frustra studium impertit, juxta vocem ipsius Domini nostri Jesu Christi, qui dicit : Faciunt, ut videantur ab hominibus: amen dico vobis, receperunt mercedem suam'. Unde Pau- lus apostolus edoctus est dicere: Etiamsi distri- buero in cibos pauperum omnes facultates meas, et si tradidero corpus meum, ut cumburar, charitatem autem B non habuero, nihil mihi prodest¹. In summa autem tria hæc ego video animi discrimina, quibus ex inevitabili quadam necessitate ad obediendum com- pellimur. Aut enim supplicii metu a mialo declina- mus, versamurque in affectu servili; aut mercedis fructus requirentes, ob nostram ipsorum utilitatem mandata explemus, et hoc pacto mercenariis effi- cimur similes ; aut ob ipsum honestum, claritatem- que erga legislatorem nostrum, gaudentes quod digni simus habiti, qui tam glorioso ac bono Deo serviamus, et ita demum ut filii allicimur. Neque igitur is qui in timore perficit mandata, sem- perque desidiæ pœnam suspectam habet, alia qui- dem quæ sibi præcepta fuerint, exsequetur, alia vero negliget: sed omnis inobedientiæ vindictamn C sibi ex æquo metuendam suspicabitur. Et idcirco beatus prædicatur qui veretur omnia ob metum ¹ª : stat autem firmus in veritate, cum possit dicere : Providebam Dominum in conspectu meo semper, quo- niam a dextris est mihi, ne commovear : qui scilicet nihil eorum quæ ad officium pertineant, præter- mittere velit. Et, Beatus vir, qui timet Dominum. Quam ob causam ? Quia In mandatis ejus volet ni- mis¹º. Itaque timentium non est aliquid ex iis quæ præcepta fuerint, præterire, aut negligenter exse- qui imo ne mercenarius quidem quidquam eorum, quæ præscripta sint, violare volet. Quomodo enim præmium feret ob vineæ culturam, si pacta omnia non servaverit? Etenim si vel unum ex iis quæ ne- cessaria exstiterint, defuerit, inutilem ipsam pos- D sessori reddidit. Ecquis præterea detrimenti mer- cedem persolvat injuriae actori ? Tertium ministe- rium erat ob charitatem præstitum. Quis igitur Romn. x, 14. Matth. vi, Psal. xv. 8. Psal. cxi, 1. + VI Cor. XIII, 5. mus clamantem. post Reg. primus primus Regii primus et tertius cum Coisl. pri- nec aliter legitur apud LXX. Ve- lim autem hic intelligas timorem filio dignum, cui scilicet admisceatur amor. Codex Voss. et Colb. et Reg. primus et Coisl. itidem primus Nec ita multo post Reg. primus sermone Symeonis Logothetæ, p. : Ecquis igitur adhuc manente detrimento mercedem persolvel injuriæ auctori? 3. 18 Prov. xxvfli, 14. 21. 16 Matth. (16) Reg. primus et Voss Κυρίου, et Coisl. pri- (47) Reg. duo mss. θέλημα τοῦ Θεοῦ. Aliquanto (18) Confex Colb. ὑπάρχοντά μοι. (19) Idem mss. ἀπὸ τῶν κακῶν. Haud longe Reg. (20) Edidiones veteres καταπτύσσων. Codex Colb. (21) Editiones veteres et duo mss. τῷ κεκτημένῳ (22) Legendum ἔτι μενούσης της βλάβης, ut in

καλούμενον. Ἀλλ᾿ ἀκουέτω καὶ οὗτος τοῦ Ἀποστο λου λέγοντος· Πῶς οὖν ἐπικαλέσονται, εἰς ὃν οὐκ ἐπίστευσαν; Εἰ δὲ πιστεύεις, ἄκουε τοῦ Κυρίου (16) λέγοντος· Οὐ πᾶς ὁ λέγων μοι, Κύριε, Κύριε, εἰσε ελεύσεται εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, ἀλλ' ὁ ποιῶν τὸ θέλημα τοῦ Πατρός μου τοῦ ἐν οὐρα νοῖς. Οπου γε καὶ ὁ τὸ θέλημα τοῦ Κυρίου (17) έρω γαζόμενος, μὴ καθὼς θέλει δὲ ὁ Θεὸς, μηδὲ ἐν δια- θέσει τῆς πρὸς Θεὸν ἀγάπης τοῦτο ποιῶν, ἀνόνητον ἔχει τὴν τοῦ ἔργου σπουδήν, κατὰ τὴν φωνὴν αὐτοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, εἰπόντος, ὅτι Ποιοῦσι πρὸς τὸ θεαθῆναι τοῖς ἀνθρώποις· ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὅτι ἀπέχουσι τὸν μισθὸν αὐτῶν. "Οθεν Παῦλος ὁ ἀπόστολος ἐπαιδεύθη εἰπεῖν, ὅτι Κἂν ψω μίσω πάντα τὰ ὑπάρχοντά μου (18), καὶ ἐὰν παραδῶ τὸ σῶμά μου, ἵνα καυθήσωμαι, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, οὐδὲν ὠφελοῦμαι. Ολως δὲ τρεῖς ταύτας ἐγὼ διαφορὰς τῆς διαθέσεως πρὸς τὴν ἀπαραίτητον ἀνάγκην τῆς ὑπακοῆς καθορῶ. "Η γὰρ φοβούμενοι τὰς κολάσεις ἐκκλίνομεν ἀπὸ τοῦ κακοῦ (19), και ἐσμεν ἐν τῇ διαθέσει τῇ δουλικῇ· ή, τὰ ἐκ τοῦ μισθοῦ κέρδη διώκοντες, τῆς ἑαυτῶν ἕνεκεν ὠφελείας πλη- ροῦμεν τὰ προστάγματα, καὶ κατὰ τοῦτο προσεοίκα- μεν τοῖς μισθίοις· ἢ δι' αὐτὸ τὸ καλὸν, καὶ τὴν πρὸς τὸν δεδωκότα ἡμῖν τὸν νόμον ἀγάπην, χαίροντες, ὅτι οὕτως ἐνδόξῳ καὶ ἀγαθῷ Θεῷ δουλεύειν κατ- ηξιώθημεν, καὶ ἐσμεν οὕτως ἐν τῇ τῶν υἱῶν διαθέσει. Οὔτε οὖν ὁ ἐν φόβῳ τὰς ἐντολὰς κατορθῶν, καὶ ἀεὶ τὸ τῆς ῥᾳθυμίας ἐπιτίμιον ὑφορώμενος, τὰ μὲν ποιή- σει τῶν προστεταγμένων αὐτῷ, τὰ δὲ παρόψεται· ἀλλὰ τὴν ἐπὶ πάσῃ παρακοῇ ἐκδίκησιν ὁμοίως ἑαυτῷ φοβερὰν ὑπολήψεται. Καὶ διὰ τοῦτο μακαρίζεται μὲν ὁ πάντα καταπτήσσων (20) δι' εὐλάβειαν· στήκει δὲ ἑδραῖος ἐν τῇ ἀληθείᾳ, δυνάμενος εἰπεῖν· Προωρώ μην τὸν Κύριον ἐνώπιόν μου διαπαντός, ὅτι ἐκ δεξιῶν μου ἐστιν, ἵνα μὴ σαλευθῶ· ὡς οὐδὲν αἱ- ρούμενος παριδεῖν τῶν δεόντων· καὶ, Μακάριος ἀνὴρ ὁ φοβούμενος τὸν Κύριον. Διὰ τί; Ὅτι Εν ταῖς ἐντολαῖς αὐτοῦ θελήσει σφόδρα. Οι τοίνυν ἐστὶ τῶν φοβουμένων τὸ παριέναι τι τῶν ἐντεταλμέν νων, ἢ ἀμελῶς ποιεῖν· ἀλλ᾽ οὐδὲ ὁ μισθωτός παρα- θῆναι τι τῶν διατεταγμένων αιρήσεται. Πῶς γὰρ κομίσεται τὸν μισθὸν τῆς ἐργασίας τοῦ ἀμπελῶνος, μὴ πάντα πληρώσας τὰ συμπεφωνημένα ; Καὶ γὰρ ἐὰν ἔν τι ἐλλείπῃ τῶν ἀναγκαίων, ἄχρηστον αὐτὸν τῷ κεκτημένῳ κατέστησε (21). Τίς οὖν ἔτι τῆς βλά 6ης (22) μισθὸν ὑποτελέσει τῷ ἀδικήσαντι ; Τρίτον ἦν ἡ κατὰ ἀγάπην υπηρεσία. Τίς οὖν υἱὸς, σκοπὸν κράζοντος, τὴν τούτου σπουδήν. πληροῦμεν τὰ προστεταγμένα. καταπτύων. Πιο καταπτήσσων, κατέλιπεν. κατέστησε. μισθοὺς ὑποτελεῖ. S. BASILII MAGNI tio ad salutem adipiscendam. Verum audiat et ille A Apostolum dicentem: Quomodo ergo invocabunt, in quem non crediderunt**? Quod si credis, audi Domi- num qui ail : Non omnis qui dicit mihi, Domine, Domine, intrabit in regnum cœlorum : sed qui facil voluntatem Patris mei, qui in cœlis est¹³. Nam certe qui Domini voluntatem facit, non ita tamen ut Deus vult, neque hoc ex affectu amoris erga Deum per- agit, is operi perficiendo frustra studium impertit, juxta vocem ipsius Domini nostri Jesu Christi, qui dicit : Faciunt, ut videantur ab hominibus: amen dico vobis, receperunt mercedem suam'. Unde Pau- lus apostolus edoctus est dicere: Etiamsi distri- buero in cibos pauperum omnes facultates meas, et si tradidero corpus meum, ut cumburar, charitatem autem B non habuero, nihil mihi prodest¹. In summa autem tria hæc ego video animi discrimina, quibus ex inevitabili quadam necessitate ad obediendum com- pellimur. Aut enim supplicii metu a mialo declina- mus, versamurque in affectu servili; aut mercedis fructus requirentes, ob nostram ipsorum utilitatem mandata explemus, et hoc pacto mercenariis effi- cimur similes ; aut ob ipsum honestum, claritatem- que erga legislatorem nostrum, gaudentes quod digni simus habiti, qui tam glorioso ac bono Deo serviamus, et ita demum ut filii allicimur. Neque igitur is qui in timore perficit mandata, sem- perque desidiæ pœnam suspectam habet, alia qui- dem quæ sibi præcepta fuerint, exsequetur, alia vero negliget: sed omnis inobedientiæ vindictamn C sibi ex æquo metuendam suspicabitur. Et idcirco beatus prædicatur qui veretur omnia ob metum ¹ª : stat autem firmus in veritate, cum possit dicere : Providebam Dominum in conspectu meo semper, quo- niam a dextris est mihi, ne commovear : qui scilicet nihil eorum quæ ad officium pertineant, præter- mittere velit. Et, Beatus vir, qui timet Dominum. Quam ob causam ? Quia In mandatis ejus volet ni- mis¹º. Itaque timentium non est aliquid ex iis quæ præcepta fuerint, præterire, aut negligenter exse- qui imo ne mercenarius quidem quidquam eorum, quæ præscripta sint, violare volet. Quomodo enim præmium feret ob vineæ culturam, si pacta omnia non servaverit? Etenim si vel unum ex iis quæ ne- cessaria exstiterint, defuerit, inutilem ipsam pos- D sessori reddidit. Ecquis præterea detrimenti mer- cedem persolvat injuriae actori ? Tertium ministe- rium erat ob charitatem præstitum. Quis igitur Romn. x, 14. Matth. vi, Psal. xv. 8. Psal. cxi, 1. + VI Cor. XIII, 5. mus clamantem. post Reg. primus primus Regii primus et tertius cum Coisl. pri- nec aliter legitur apud LXX. Ve- lim autem hic intelligas timorem filio dignum, cui scilicet admisceatur amor. Codex Voss. et Colb. et Reg. primus et Coisl. itidem primus Nec ita multo post Reg. primus sermone Symeonis Logothetæ, p. : Ecquis igitur adhuc manente detrimento mercedem persolvel injuriæ auctori? 3. 18 Prov. xxvfli, 14. 21. 16 Matth. (16) Reg. primus et Voss Κυρίου, et Coisl. pri- (47) Reg. duo mss. θέλημα τοῦ Θεοῦ. Aliquanto (18) Confex Colb. ὑπάρχοντά μοι. (19) Idem mss. ἀπὸ τῶν κακῶν. Haud longe Reg. (20) Edidiones veteres καταπτύσσων. Codex Colb. (21) Editiones veteres et duo mss. τῷ κεκτημένῳ (22) Legendum ἔτι μενούσης της βλάβης, ut in

ἔχων τὴν τοῦ πατρὸς εὐαρέστησιν, ἐπὶ τοῖς μείζοσιν αὐτὸν εὐφραίνων, τῶν μικροτάτων ἕνεκεν λυπεῖν αἱρήσεται; Πολὺ δὲ πλέον, καὶ τοῦ Ἀποστόλου μεμνημένος (25), εἰπόντος· Καὶ μὴ λυπεῖτε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τοῦ Θεοῦ, ἐν ᾧ ἐσφραγίσθητε. νοντες ἐν ποίῳ μέρει τετάχθαι βούλονται; μήτε ὡς (24) Πατρὶ ὑπηρετοῦντες τῷ Θεῷ, μήτε ὡς με- γάλα ἐπαγγελλομένῳ πειθόμενοι, μήτε ὡς Δεσπότη δουλεύοντες. Εἰ γὰρ Πατήρ εἰμι, φησίν, ἐγώ, που ἐστιν ἡ δόξα μου ; καὶ εἰ Κύριός είμι εγώ, που ἐστιν ὁ φόβος μου (25); Ο μὲν γὰρ φοβούμενος τὸν Κύριον, ἐν ταῖς ἐντολαῖς αὐτοῦ θελήσει σφό δρα· διὰ δὲ τῆς παραβάσεως τοῦ νόμου τὸν Θεόν, φησὶν, ἀτιμάζεις. Πῶς οὖν, τὸν καθ᾽ ἡδονὴν βίον τοῦ Β κατ' ἐντολὴν προτιμήσαντες, ζωῆς μακαριότητα, καὶ Ισοπολιτείαν (26) τῶν ἁγίων, καὶ τὰς μετ' ἀγγέλων εὐφροσύνας ἐν προσώπω Χριστοῦ ἑαυτοῖς ὑποθώμε θα; Νηπίας ὄντως φρενός (27) τὰ τοιαῦτα φαντάσμα- τα. Πῶς ἔσομαι μετὰ Ἰώβ, ὁ μηδὲ τὴν τυχοῦσαν θλί ψιν μετὰ εὐχαριστίας δεξάμενος; Πῶς μετὰ τοῦ Δα- Ειδ, ὁ μὴ πρὸς τὸν πολέμιον μακροθύμως διατεθείς; Πῶς μετὰ τοῦ Δανιήλ, ὁ μὴ μετ' ἐγκρατείας διηνε- τοὺς καὶ δεήσεως φιλοπόνου τὸν Θεὸν ἐκζητήσας; Πῶς μεθ᾿ ἑκάστου τῶν ἁγίων, ὁ μὴ τοῖς ἴχνεσιν αὐ- τῶν περιπατήσας ; Τίς οὕτως ἀκριτος ἀθλοθέτης, ὡς τῶν (28) ἴσων ἀξιῶσαι στεφάνων τὸν νικητὴν καὶ τὸν μηδὲν ἡγωνισμένον; Τις στρατηγὸς εἰς τὴν μετ ρίδα τῶν σκύλων ἐξίσου ποτὲ τοῖς νενικηκόσι τοὺς μηδὲ φανέντας ἐπὶ τῆς μάχης ἐκάλεσεν; Ἀγαθὸς ὁ Θεός, ἀλλὰ καὶ δίκαιος. Δικαίου δὲ, ἡ πρὸς ἀξίαν ἀν- τίδοσις, καθώς γέγραπται· Ἀγάθυνον, Κύριε, τοῖς ἀγαθοῖς καὶ τοῖς εὐθέσι τῇ καρδίᾳ. Τοὺς δὲ ἐκ- κλίνοντας εἰς τὰς στραγγαλιὰς ἀπάξει Κύριος μετὰ τῶν ἐργαζομένων τὴν ἀνομίαν. Ἐλεήμων, ἀλλὰ (29) καὶ κριτής. ᾿Αγαπᾷ γάρ, φησίν, ἐλεημο σύνην καὶ κρίσιν ὁ Κύριος. Διὸ λέγει· Ἔλεον καὶ κρίσιν ᾄσομαί σοι, Κύριε. Ἐμάθομεν ἐπὶ (50) τίνας τὸ ἔλεος· Μακάριοι γάρ, φησὶν, οἱ ἐλεήμονες, ὅτι αὐτοὶ ἐλεηθήσονται. Ορᾷς πῶς κεκριμένως κέχρη- ται τῷ ἐλέῳ; οὔτε ἀκρίτως ἐλεῶν, οὔτε ἀνηλεώς κρίνων. Ἐλεήμων γὰρ ὁ Κύριος, καὶ δίκαιος. Με οὖν ἐξ ἡμισείας τὸν Θεὸν γνωρίζωμεν (51), μηδὲ ἀφορμὴν ῥᾳθυμίας τὴν αὐτοῦ φιλανθρωπίαν λαμβά- νωμεν. Διὰ τοῦτο βρονται, διὰ τοῦτο κεραυνοί, ἵνα μὴ καταφρονῆται ἡ ἀγαθότης. Ὁ τὸν ἥλιον ἀνατέλλων, καὶ ἀβλεψίαν καταδικάζει (32). Ο τὸν ὄμβρον διδούς, ΧΧΧΙΙ, 5. μένοι. ἐσφραγίσθητε εἰς ἡμέραν ἀπολυτρώσεως. ἐγώ εἰμι, φησί, ποῦ ἐστιν ὁ φόβος μου; καὶ εἰ Κύριος εἰμι, ποῦ ἐστιν ἡ δόξα μου; τιμίαν, ὡς τῶν. Εμαθες ἐπί. Ἔμαθες δὲ ἐπί. ἔλεος. ζωμεν. PROOEMIUM IN REGULAS FUSIUS TRACTATAS. A filius, cujus is scopus sit, ut complaceat patri, ipsumn B in rebus majoribus exhilaratum, tristitia ob rei ninoris momenti afficere volet? Quod etiam multo magis prestabit, si meminerit Apostoli, qui dicit: Et nolite contristare Spiritum sanctum Dei, in quo signati estis". partem, quo in numero collocari cupiunt ? qui neque Deum ut Patrem obsequiis colant, neque ei tan- quam magna pollicenti habeant fidem, neque ut Domino serviant. Si enim, inquit, Pater sum ego, ubi est gloria mea? et si Dominus sum ego, ubi est timor meus”? Qui enim timet Dominum, in manda- tis ejus volet nimis". Ait vero, Per pravaricationem legis Deum inhonoras". Quomodo igitur si vitam voluptariam vitæ quæ juxta mandala degitur ante- – D ponamus, vitæ beatitudinem, et civitatis cum sanctis jus æquale, et cum angelis gaudia in Christi con. spectu nobis pollicemur? Est animi vere stolidi, talia comminisci. Quomodo cum Job ero, qui ne le- vissimam quidem calamitatem cum gratiarum actione pertulerim? Quomodo cum Davide, qui leniter me non gesserim cum adversario? Quomodo cum Da- niele, qui assidua abstinentia et sedula precatione Deum non exquisierim? Quomodo cum singulis quibusvis sanctis, qui illorum vestigia secutus non sim? Quis certaminum arbiter ita judicii expers est, ut victorem et eum qui non decertavit, paribus coronis dignos esse censeat ? Quis imperator iis qui vicerint, et iis qui ne comparuerint quidem in pu- gna, distribuit unquam æqualem spoliorum partem? Deus quidem bonus est, sed est quoque justus. Re- munerat autem justus pro merito, sicut scriptum est : Benefac, Domine, bonis, et rectis corde. Decli- nantes autem in obligationes, adducet Dominus cum operantibus iniquitatem". Misericors quidem est, sed et judex. Diligit enim, inquit, misericor diam et judicium Dominus". Eam ob causam dicit : Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine”. Didicimus quinam sint, quorum misereatur. Beati enim, inquit, misericordes, quoniam ipsi misericor diam consequentur. Vides quam considerate utatur misericordia? Neque citra judicium misericors est, neque judical citra misericordiam. Misericors enim Dominus, et justus. Ne igitur dimidia ex parte Deum cognoscamus, neque ipsius benignitas igna- viæ nobis occasio sit. Ideo tonitrua, ideo fulmina, ut ne contemnatur bonitas. Qui efficit ut sol oria- "Ephes. IV, 30. ss Malac. 1, 6. Psal. cxi, 1. 1. Rom. ut, 23. Psal. cxxiv, 4, Psal. c, 1. Matth. v, 7. Psal. CXIV, Statim idem miss. libris et ex editione Veneta parem cum sanctis dignitatem. 5. libri mus Codex Colb. Qui duo codices habent notam interrogationis post vo- cem 4. Οἱ τοίνυν τὰς πλείστας τῶν ἐντολῶν παραβαί 4. Qui igitur maximam violant mandatorum 5. 10 Psal. (23) Codex Colbert. πλέον τοῦ ᾿Αποστόλου μεμνη- (24) Voculam wç addidimus ex antiquis quatuor (25) Codex Voss. et Reg. primus Εἰ γὰρ Πατὴρ (26) Codex Colb. ἴσην πολιτείαν. Reg. tertius ίσο- (27) Codex Colb. νηπίων όντως φρενών. (28) Editiones veteres &ς τῶν. Antiqui quatuor (29) Codex Colb. ἐλεήμων ὁ Θεὸς, ἀλλά. (50) Editi et duo mss. Εμάθομεν ἐπί. Reg. pri- (31) Reg. primus ἐξ ἡμισείας τὸν Κύριον γνωρί (32) Codex Colb. καταδικάζων... πῦρ βρέχων.

ἔχων τὴν τοῦ πατρὸς εὐαρέστησιν, ἐπὶ τοῖς μείζοσιν αὐτὸν εὐφραίνων, τῶν μικροτάτων ἕνεκεν λυπεῖν αἱρήσεται; Πολὺ δὲ πλέον, καὶ τοῦ Ἀποστόλου μεμνημένος (25), εἰπόντος· Καὶ μὴ λυπεῖτε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τοῦ Θεοῦ, ἐν ᾧ ἐσφραγίσθητε. νοντες ἐν ποίῳ μέρει τετάχθαι βούλονται; μήτε ὡς (24) Πατρὶ ὑπηρετοῦντες τῷ Θεῷ, μήτε ὡς με- γάλα ἐπαγγελλομένῳ πειθόμενοι, μήτε ὡς Δεσπότη δουλεύοντες. Εἰ γὰρ Πατήρ εἰμι, φησίν, ἐγώ, που ἐστιν ἡ δόξα μου ; καὶ εἰ Κύριός είμι εγώ, που ἐστιν ὁ φόβος μου (25); Ο μὲν γὰρ φοβούμενος τὸν Κύριον, ἐν ταῖς ἐντολαῖς αὐτοῦ θελήσει σφό δρα· διὰ δὲ τῆς παραβάσεως τοῦ νόμου τὸν Θεόν, φησὶν, ἀτιμάζεις. Πῶς οὖν, τὸν καθ᾽ ἡδονὴν βίον τοῦ Β κατ' ἐντολὴν προτιμήσαντες, ζωῆς μακαριότητα, καὶ Ισοπολιτείαν (26) τῶν ἁγίων, καὶ τὰς μετ' ἀγγέλων εὐφροσύνας ἐν προσώπω Χριστοῦ ἑαυτοῖς ὑποθώμε θα; Νηπίας ὄντως φρενός (27) τὰ τοιαῦτα φαντάσμα- τα. Πῶς ἔσομαι μετὰ Ἰώβ, ὁ μηδὲ τὴν τυχοῦσαν θλί ψιν μετὰ εὐχαριστίας δεξάμενος; Πῶς μετὰ τοῦ Δα- Ειδ, ὁ μὴ πρὸς τὸν πολέμιον μακροθύμως διατεθείς; Πῶς μετὰ τοῦ Δανιήλ, ὁ μὴ μετ' ἐγκρατείας διηνε- τοὺς καὶ δεήσεως φιλοπόνου τὸν Θεὸν ἐκζητήσας; Πῶς μεθ᾿ ἑκάστου τῶν ἁγίων, ὁ μὴ τοῖς ἴχνεσιν αὐ- τῶν περιπατήσας ; Τίς οὕτως ἀκριτος ἀθλοθέτης, ὡς τῶν (28) ἴσων ἀξιῶσαι στεφάνων τὸν νικητὴν καὶ τὸν μηδὲν ἡγωνισμένον; Τις στρατηγὸς εἰς τὴν μετ ρίδα τῶν σκύλων ἐξίσου ποτὲ τοῖς νενικηκόσι τοὺς μηδὲ φανέντας ἐπὶ τῆς μάχης ἐκάλεσεν; Ἀγαθὸς ὁ Θεός, ἀλλὰ καὶ δίκαιος. Δικαίου δὲ, ἡ πρὸς ἀξίαν ἀν- τίδοσις, καθώς γέγραπται· Ἀγάθυνον, Κύριε, τοῖς ἀγαθοῖς καὶ τοῖς εὐθέσι τῇ καρδίᾳ. Τοὺς δὲ ἐκ- κλίνοντας εἰς τὰς στραγγαλιὰς ἀπάξει Κύριος μετὰ τῶν ἐργαζομένων τὴν ἀνομίαν. Ἐλεήμων, ἀλλὰ (29) καὶ κριτής. ᾿Αγαπᾷ γάρ, φησίν, ἐλεημο σύνην καὶ κρίσιν ὁ Κύριος. Διὸ λέγει· Ἔλεον καὶ κρίσιν ᾄσομαί σοι, Κύριε. Ἐμάθομεν ἐπὶ (50) τίνας τὸ ἔλεος· Μακάριοι γάρ, φησὶν, οἱ ἐλεήμονες, ὅτι αὐτοὶ ἐλεηθήσονται. Ορᾷς πῶς κεκριμένως κέχρη- ται τῷ ἐλέῳ; οὔτε ἀκρίτως ἐλεῶν, οὔτε ἀνηλεώς κρίνων. Ἐλεήμων γὰρ ὁ Κύριος, καὶ δίκαιος. Με οὖν ἐξ ἡμισείας τὸν Θεὸν γνωρίζωμεν (51), μηδὲ ἀφορμὴν ῥᾳθυμίας τὴν αὐτοῦ φιλανθρωπίαν λαμβά- νωμεν. Διὰ τοῦτο βρονται, διὰ τοῦτο κεραυνοί, ἵνα μὴ καταφρονῆται ἡ ἀγαθότης. Ὁ τὸν ἥλιον ἀνατέλλων, καὶ ἀβλεψίαν καταδικάζει (32). Ο τὸν ὄμβρον διδούς, ΧΧΧΙΙ, 5. μένοι. ἐσφραγίσθητε εἰς ἡμέραν ἀπολυτρώσεως. ἐγώ εἰμι, φησί, ποῦ ἐστιν ὁ φόβος μου; καὶ εἰ Κύριος εἰμι, ποῦ ἐστιν ἡ δόξα μου; τιμίαν, ὡς τῶν. Εμαθες ἐπί. Ἔμαθες δὲ ἐπί. ἔλεος. ζωμεν. PROOEMIUM IN REGULAS FUSIUS TRACTATAS. A filius, cujus is scopus sit, ut complaceat patri, ipsumn B in rebus majoribus exhilaratum, tristitia ob rei ninoris momenti afficere volet? Quod etiam multo magis prestabit, si meminerit Apostoli, qui dicit: Et nolite contristare Spiritum sanctum Dei, in quo signati estis". partem, quo in numero collocari cupiunt ? qui neque Deum ut Patrem obsequiis colant, neque ei tan- quam magna pollicenti habeant fidem, neque ut Domino serviant. Si enim, inquit, Pater sum ego, ubi est gloria mea? et si Dominus sum ego, ubi est timor meus”? Qui enim timet Dominum, in manda- tis ejus volet nimis". Ait vero, Per pravaricationem legis Deum inhonoras". Quomodo igitur si vitam voluptariam vitæ quæ juxta mandala degitur ante- – D ponamus, vitæ beatitudinem, et civitatis cum sanctis jus æquale, et cum angelis gaudia in Christi con. spectu nobis pollicemur? Est animi vere stolidi, talia comminisci. Quomodo cum Job ero, qui ne le- vissimam quidem calamitatem cum gratiarum actione pertulerim? Quomodo cum Davide, qui leniter me non gesserim cum adversario? Quomodo cum Da- niele, qui assidua abstinentia et sedula precatione Deum non exquisierim? Quomodo cum singulis quibusvis sanctis, qui illorum vestigia secutus non sim? Quis certaminum arbiter ita judicii expers est, ut victorem et eum qui non decertavit, paribus coronis dignos esse censeat ? Quis imperator iis qui vicerint, et iis qui ne comparuerint quidem in pu- gna, distribuit unquam æqualem spoliorum partem? Deus quidem bonus est, sed est quoque justus. Re- munerat autem justus pro merito, sicut scriptum est : Benefac, Domine, bonis, et rectis corde. Decli- nantes autem in obligationes, adducet Dominus cum operantibus iniquitatem". Misericors quidem est, sed et judex. Diligit enim, inquit, misericor diam et judicium Dominus". Eam ob causam dicit : Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine”. Didicimus quinam sint, quorum misereatur. Beati enim, inquit, misericordes, quoniam ipsi misericor diam consequentur. Vides quam considerate utatur misericordia? Neque citra judicium misericors est, neque judical citra misericordiam. Misericors enim Dominus, et justus. Ne igitur dimidia ex parte Deum cognoscamus, neque ipsius benignitas igna- viæ nobis occasio sit. Ideo tonitrua, ideo fulmina, ut ne contemnatur bonitas. Qui efficit ut sol oria- "Ephes. IV, 30. ss Malac. 1, 6. Psal. cxi, 1. 1. Rom. ut, 23. Psal. cxxiv, 4, Psal. c, 1. Matth. v, 7. Psal. CXIV, Statim idem miss. libris et ex editione Veneta parem cum sanctis dignitatem. 5. libri mus Codex Colb. Qui duo codices habent notam interrogationis post vo- cem 4. Οἱ τοίνυν τὰς πλείστας τῶν ἐντολῶν παραβαί 4. Qui igitur maximam violant mandatorum 5. 10 Psal. (23) Codex Colbert. πλέον τοῦ ᾿Αποστόλου μεμνη- (24) Voculam wç addidimus ex antiquis quatuor (25) Codex Voss. et Reg. primus Εἰ γὰρ Πατὴρ (26) Codex Colb. ἴσην πολιτείαν. Reg. tertius ίσο- (27) Codex Colb. νηπίων όντως φρενών. (28) Editiones veteres &ς τῶν. Antiqui quatuor (29) Codex Colb. ἐλεήμων ὁ Θεὸς, ἀλλά. (50) Editi et duo mss. Εμάθομεν ἐπί. Reg. pri- (31) Reg. primus ἐξ ἡμισείας τὸν Κύριον γνωρί (32) Codex Colb. καταδικάζων... πῦρ βρέχων.

Β Α καὶ τὸ πῦρ βρέχει. Εκείνα τῆς χρηστότητος, ταῦτα Ο τῆς ἀποτομίας· ἢ δι᾽ ἐκεῖνα ἀγαπήσωμεν, ἢ διὰ ταῦτα φοβηθῶμεν, ἵνα μὴ ῥηθῇ καὶ ἡμῖν· Η τοῦ πλούτου τῆς χρηστότητος αὐτοῦ, καὶ τῆς ἀνοχῆς, καὶ τῆς μακροθυμίας καταφρονεῖς, ἀγνοῶν, ὅτι τὸ χρησ στὸν τοῦ Θεοῦ εἰς μετάνοιάν σε άγει; Κατὰ δὲ τὴν σκληρότητά σου, καὶ ἀμετανόητον καρδίαν, θησαυρίζεις ἑαυτῷ ὀργὴν ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς. Ἐπεὶ τοίνυν οὔτε δυνατὸν σωθῆναι, μή ποιοῦντας τὰ κατ' ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ ἔργα, οὔτε τὸ παριδεῖν τι τῶν προσ τεταγμένων ἀκίνδυνον (δεινὴ γὰρ ἡ ἔπαρσις κριτές ἡμᾶς τοῦ νομοθέτου καθέζεσθαι, καὶ τοὺς μὲν ἐγκρί- νειν τῶν νόμων, τοὺς δὲ παραπέμπεσθαι), φέρε δὴ οἱ τῆς εὐσεβείας αγωνισταί, οἱ τὸν ἡσύχιον καὶ ἀπρά γμονα βίον, ὡς συνεργὸν τῆς φυλακῆς τῶν εὐαγγελι κῶν δογμάτων τιμήσαντες, κοινὴν φροντίδα καὶ βουλὴν προθώμεθα, ὅπως ἂν μηδὲν ἡμᾶς διαφύγῃ (53) τῶν ἐντεταλμένων. Εἰ γὰρ δεῖ τέλειον εἶναι τὸν τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπον (καθώς γέγραπται, καὶ ὁ λόγος ἐν τοῖς πρὸ τούτων ἀπέδειξεν), ἀνάγκη πᾶσα διὰ πάσης ἐν τολῆς καθαρισθῆναι εἰς μέτρον ἡλικίας του πληρώ ματος τοῦ Χριστοῦ, ἐπεὶ καὶ (34) κατὰ τὸν θεῖον νό μον, κἂν καθαρὸν ἢ τὸ λελωβημένον, ἀπρόσδεκτον εἰς θυσίαν τῷ Θεῷ. Οπερ ἂν οὖν ἕκαστος ἐνδεῶς ἔχειν ἡγῆται, τοῦτο εἰς κοινὴν προτιθέτω διάσκεψιν. Ῥᾷον γὰρ ἂν ἐν τῇ φιλοπόνῳ τῶν πλειόνων διερευ νήσει τὸ λανθάνον ἐξευρεθείη, Θεοῦ, δηλονότι, κατὰ τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, χαριζομένου ἡμῖν τοῦ ζητουμένου τὴν εὕρεσιν διδα σκαλίᾳ καὶ ὑπομνήσει τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Ωσπερ οὖν ἐμοὶ ἀνάγκη ἐπίκειται, καὶ οὐαί μοι ἐστιν, ἐὰν μὴ εὐαγγελίζωμαι· οὕτω καὶ ὑμῖν ἴσος ἀγὼν (5) ἀποῤῥᾳθυμήσασι πρὸς τὴν ἐξέτασιν, ἢ ἀτόνως καὶ ἐχε λελυμένως πρός τε τὴν φυλακὴν τῶν παραδεδομένων καὶ τὴν διὰ τῶν ἔργων πλήρωσιν διατεθείσιν. Διότι φησὶν ὁ Κύριος· Ὁ λόγος ὃν ἐλάλησα, ἐκεῖνος κρινεῖ αὐτὸν ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ· καὶ, Δοῦλος ὁ μὲν μὴ γνοὺς τὸ θέλημα τοῦ Κυρίου ἑαυτοῦ (56), ποιήσας δὲ ἄξια πληγών, δαρήσεται ἐλίγας· ὁ δὲ γνούς, καὶ μὴ ποιήσας, μηδὲ ἑτοιμάσας ἑαυτὸν πρὸς τὸ θέλημα αὐτοῦ, δωρήσεται πολλάς. Εὐξώ μεθα οὖν ἐμοὶ τὴν οἰκονομίαν τοῦ (37) λόγου ἄμεμ πτον, καὶ ὑμῖν ἔγκαρπον τὴν διδασκαλίαν γενέσθαι. Ὡς οὖν εἰδότες, ὅτι ἀντιπρόσωποι ἡμῖν οἱ τῆς θεο πνεύστου Γραφῆς λόγοι στήσονται ἐπὶ τοῦ βήματος τοῦ Χριστοῦ (Ελέγξω γάρ σε, φησὶ, καὶ παρα στήσω κατὰ πρόσωπόν σου τὰς ἁμαρτίας σου), | λόγος ἐν τοῖς ἔμπροσθεν ὑπέδειξεν. ὑπέδειξεν ἀπέδειξεν. Οπερ ἂν οὖν. περ ἄν. εἰς κοινὴν διάσκεψιν προ θέτω. 16. τῶν παραδιδομένων. τῶν παραδε δομένων. ἑαυτόν, ἑτοιμάσας. άντι- πρόσωπον ἡμῖν. ἀντιπρόσωποι ἡμῖν, S. BASILII MAGNI tur, ipse etiam cacitate multat. Qui imbrem dat etiain ignem pluits. Illa clementiam, hæc severita- tem indicant : aut propter illa diligamus, aut pro- pter hæc timeamus, ne nobis quoque dicatur: An divitias bonitatis ejus, et patientia, et longanimitatis contemnis, ignorans quod benignitas Dei ad pœni- tentiam te ducit? Secundum autem duritiam tuam, el impœnitens cor, thesaurizas tibi iram in die iræ³. Quoniam igitur neque salvi esse possunt, qui opera ex Dei præcepto conficienda non egerint, neque absque periculo quidquam eorum quæ imperata ſue- rint, prætermittitur (ingens enim arrogantia est constitui nos legislatoris judices, et alias quidem leges comprobare, alias vero rejicere), agedum nos qui in pietatis palæstram venimus, quique vitam quietam et a negotiis remotam, tanquam ad custo- dienda Evangelii dogmata adjutricem sumus am- plexi, communem curam consiliumve adhibeamus, ne quod præceptum nos effugiat. Etenim si Dei ho- minem oportet perfectum esse, sicut scriptum est, et uti doctrina superius tradita docuit, prorsus ne- cesse est eum in quovis mandato perfici et absolvi ad mensuram ætatis plenitudinis Christi, quando etiam ex divina lege animal quod mutilatum sit, etiamsi fuerit mundum, Deo ad sacrificium acce- ptum non est. Quamobrein quod sibi quisque deesse putarit, id in communi examinandum proponito. Nam quod latet, adhibita ex pluribus diligenti per- scrutatione, facilius inveniri poterit, Deo videlicet, uti pollicitus est Dominus noster Jesus Christus *, . nobis rei quæ quæritur inveniendæ auctore, ex sancti Spiritus doctrina atque admonitione. Quem- admodum igitur mihi necessitas incumbit, et væ mihi est, si non evangelizavero" : ita et vobis æquale impendet periculum, si segniter inquisiveritis, aut ad ea quæ tradita sunt observanda et reipsa confi- cienda languidius ac remissius affecti fueritis. Qua- propter Dominus dicit : Sermo quem loculus sum, ille judicabit eum novissimo diess. Item : Servus qui non cognovit voluntatem Domini sui, et fecit di- gna plagis, vapulabit paucis : qui vero novit, et non fecit, neque paravit se ad voluntatem ejus, rapulabit multis". Precemur igitur, ut ego inculpate dispen sem sermonein; vos vero utiliter doctrinam exci- piatis. Tanquam ergo, qui sciamus divina Scri- D pturæ verba in nostro conspectu ante Christi tri- bunal sistenda esse (Arguam enim te, inquit, et sta- Matth. v, 45. IV Reg. VI "Ephes. iv, 13. ** Joan. xiv, 26. Cor. 13, Reg. primnus in cæteris quidem consentit cum eo quem mox indi- cavi libro : sed pro habet bus quatuor libris non legitur. Statim editiones ve- teres et duo mss. Alii duo mss. Subinde Reg. primus x Joan. sı, 48. Luc. XII, 47. duo mss. Alii duo Reg. primo. Ex iisdem codicibus addidimus voceta post illud, Sensu haud absimili. Statim editi et Reg. secundus Alii tres mss. rectius. 18. 31 Zach. (33) Codex Colb. ἡμᾶς διαφύγοι. Μox idem ms. (54) Editi Ἐπεὶ δὲ καί. Sed vocula δέ in veteri- (35) Reg. primus ὑμῖν ὁ ἀγὼν ἴσος. Mox editi et 1. ss Gen. XIX, 24. 3. Rom. 11, 4, 5. (56) Vox Eavrov addita est ex codice Vossii et ex (37) Codex Voss. et Colb. τήν διακονίαν τοῦ,

Β Α καὶ τὸ πῦρ βρέχει. Εκείνα τῆς χρηστότητος, ταῦτα Ο τῆς ἀποτομίας· ἢ δι᾽ ἐκεῖνα ἀγαπήσωμεν, ἢ διὰ ταῦτα φοβηθῶμεν, ἵνα μὴ ῥηθῇ καὶ ἡμῖν· Η τοῦ πλούτου τῆς χρηστότητος αὐτοῦ, καὶ τῆς ἀνοχῆς, καὶ τῆς μακροθυμίας καταφρονεῖς, ἀγνοῶν, ὅτι τὸ χρησ στὸν τοῦ Θεοῦ εἰς μετάνοιάν σε άγει; Κατὰ δὲ τὴν σκληρότητά σου, καὶ ἀμετανόητον καρδίαν, θησαυρίζεις ἑαυτῷ ὀργὴν ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς. Ἐπεὶ τοίνυν οὔτε δυνατὸν σωθῆναι, μή ποιοῦντας τὰ κατ' ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ ἔργα, οὔτε τὸ παριδεῖν τι τῶν προσ τεταγμένων ἀκίνδυνον (δεινὴ γὰρ ἡ ἔπαρσις κριτές ἡμᾶς τοῦ νομοθέτου καθέζεσθαι, καὶ τοὺς μὲν ἐγκρί- νειν τῶν νόμων, τοὺς δὲ παραπέμπεσθαι), φέρε δὴ οἱ τῆς εὐσεβείας αγωνισταί, οἱ τὸν ἡσύχιον καὶ ἀπρά γμονα βίον, ὡς συνεργὸν τῆς φυλακῆς τῶν εὐαγγελι κῶν δογμάτων τιμήσαντες, κοινὴν φροντίδα καὶ βουλὴν προθώμεθα, ὅπως ἂν μηδὲν ἡμᾶς διαφύγῃ (53) τῶν ἐντεταλμένων. Εἰ γὰρ δεῖ τέλειον εἶναι τὸν τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπον (καθώς γέγραπται, καὶ ὁ λόγος ἐν τοῖς πρὸ τούτων ἀπέδειξεν), ἀνάγκη πᾶσα διὰ πάσης ἐν τολῆς καθαρισθῆναι εἰς μέτρον ἡλικίας του πληρώ ματος τοῦ Χριστοῦ, ἐπεὶ καὶ (34) κατὰ τὸν θεῖον νό μον, κἂν καθαρὸν ἢ τὸ λελωβημένον, ἀπρόσδεκτον εἰς θυσίαν τῷ Θεῷ. Οπερ ἂν οὖν ἕκαστος ἐνδεῶς ἔχειν ἡγῆται, τοῦτο εἰς κοινὴν προτιθέτω διάσκεψιν. Ῥᾷον γὰρ ἂν ἐν τῇ φιλοπόνῳ τῶν πλειόνων διερευ νήσει τὸ λανθάνον ἐξευρεθείη, Θεοῦ, δηλονότι, κατὰ τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, χαριζομένου ἡμῖν τοῦ ζητουμένου τὴν εὕρεσιν διδα σκαλίᾳ καὶ ὑπομνήσει τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Ωσπερ οὖν ἐμοὶ ἀνάγκη ἐπίκειται, καὶ οὐαί μοι ἐστιν, ἐὰν μὴ εὐαγγελίζωμαι· οὕτω καὶ ὑμῖν ἴσος ἀγὼν (5) ἀποῤῥᾳθυμήσασι πρὸς τὴν ἐξέτασιν, ἢ ἀτόνως καὶ ἐχε λελυμένως πρός τε τὴν φυλακὴν τῶν παραδεδομένων καὶ τὴν διὰ τῶν ἔργων πλήρωσιν διατεθείσιν. Διότι φησὶν ὁ Κύριος· Ὁ λόγος ὃν ἐλάλησα, ἐκεῖνος κρινεῖ αὐτὸν ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ· καὶ, Δοῦλος ὁ μὲν μὴ γνοὺς τὸ θέλημα τοῦ Κυρίου ἑαυτοῦ (56), ποιήσας δὲ ἄξια πληγών, δαρήσεται ἐλίγας· ὁ δὲ γνούς, καὶ μὴ ποιήσας, μηδὲ ἑτοιμάσας ἑαυτὸν πρὸς τὸ θέλημα αὐτοῦ, δωρήσεται πολλάς. Εὐξώ μεθα οὖν ἐμοὶ τὴν οἰκονομίαν τοῦ (37) λόγου ἄμεμ πτον, καὶ ὑμῖν ἔγκαρπον τὴν διδασκαλίαν γενέσθαι. Ὡς οὖν εἰδότες, ὅτι ἀντιπρόσωποι ἡμῖν οἱ τῆς θεο πνεύστου Γραφῆς λόγοι στήσονται ἐπὶ τοῦ βήματος τοῦ Χριστοῦ (Ελέγξω γάρ σε, φησὶ, καὶ παρα στήσω κατὰ πρόσωπόν σου τὰς ἁμαρτίας σου), | λόγος ἐν τοῖς ἔμπροσθεν ὑπέδειξεν. ὑπέδειξεν ἀπέδειξεν. Οπερ ἂν οὖν. περ ἄν. εἰς κοινὴν διάσκεψιν προ θέτω. 16. τῶν παραδιδομένων. τῶν παραδε δομένων. ἑαυτόν, ἑτοιμάσας. άντι- πρόσωπον ἡμῖν. ἀντιπρόσωποι ἡμῖν, S. BASILII MAGNI tur, ipse etiam cacitate multat. Qui imbrem dat etiain ignem pluits. Illa clementiam, hæc severita- tem indicant : aut propter illa diligamus, aut pro- pter hæc timeamus, ne nobis quoque dicatur: An divitias bonitatis ejus, et patientia, et longanimitatis contemnis, ignorans quod benignitas Dei ad pœni- tentiam te ducit? Secundum autem duritiam tuam, el impœnitens cor, thesaurizas tibi iram in die iræ³. Quoniam igitur neque salvi esse possunt, qui opera ex Dei præcepto conficienda non egerint, neque absque periculo quidquam eorum quæ imperata ſue- rint, prætermittitur (ingens enim arrogantia est constitui nos legislatoris judices, et alias quidem leges comprobare, alias vero rejicere), agedum nos qui in pietatis palæstram venimus, quique vitam quietam et a negotiis remotam, tanquam ad custo- dienda Evangelii dogmata adjutricem sumus am- plexi, communem curam consiliumve adhibeamus, ne quod præceptum nos effugiat. Etenim si Dei ho- minem oportet perfectum esse, sicut scriptum est, et uti doctrina superius tradita docuit, prorsus ne- cesse est eum in quovis mandato perfici et absolvi ad mensuram ætatis plenitudinis Christi, quando etiam ex divina lege animal quod mutilatum sit, etiamsi fuerit mundum, Deo ad sacrificium acce- ptum non est. Quamobrein quod sibi quisque deesse putarit, id in communi examinandum proponito. Nam quod latet, adhibita ex pluribus diligenti per- scrutatione, facilius inveniri poterit, Deo videlicet, uti pollicitus est Dominus noster Jesus Christus *, . nobis rei quæ quæritur inveniendæ auctore, ex sancti Spiritus doctrina atque admonitione. Quem- admodum igitur mihi necessitas incumbit, et væ mihi est, si non evangelizavero" : ita et vobis æquale impendet periculum, si segniter inquisiveritis, aut ad ea quæ tradita sunt observanda et reipsa confi- cienda languidius ac remissius affecti fueritis. Qua- propter Dominus dicit : Sermo quem loculus sum, ille judicabit eum novissimo diess. Item : Servus qui non cognovit voluntatem Domini sui, et fecit di- gna plagis, vapulabit paucis : qui vero novit, et non fecit, neque paravit se ad voluntatem ejus, rapulabit multis". Precemur igitur, ut ego inculpate dispen sem sermonein; vos vero utiliter doctrinam exci- piatis. Tanquam ergo, qui sciamus divina Scri- D pturæ verba in nostro conspectu ante Christi tri- bunal sistenda esse (Arguam enim te, inquit, et sta- Matth. v, 45. IV Reg. VI "Ephes. iv, 13. ** Joan. xiv, 26. Cor. 13, Reg. primnus in cæteris quidem consentit cum eo quem mox indi- cavi libro : sed pro habet bus quatuor libris non legitur. Statim editiones ve- teres et duo mss. Alii duo mss. Subinde Reg. primus x Joan. sı, 48. Luc. XII, 47. duo mss. Alii duo Reg. primo. Ex iisdem codicibus addidimus voceta post illud, Sensu haud absimili. Statim editi et Reg. secundus Alii tres mss. rectius. 18. 31 Zach. (33) Codex Colb. ἡμᾶς διαφύγοι. Μox idem ms. (54) Editi Ἐπεὶ δὲ καί. Sed vocula δέ in veteri- (35) Reg. primus ὑμῖν ὁ ἀγὼν ἴσος. Mox editi et 1. ss Gen. XIX, 24. 3. Rom. 11, 4, 5. (56) Vox Eavrov addita est ex codice Vossii et ex (37) Codex Voss. et Colb. τήν διακονίαν τοῦ,

Β Α καὶ τὸ πῦρ βρέχει. Εκείνα τῆς χρηστότητος, ταῦτα Ο τῆς ἀποτομίας· ἢ δι᾽ ἐκεῖνα ἀγαπήσωμεν, ἢ διὰ ταῦτα φοβηθῶμεν, ἵνα μὴ ῥηθῇ καὶ ἡμῖν· Η τοῦ πλούτου τῆς χρηστότητος αὐτοῦ, καὶ τῆς ἀνοχῆς, καὶ τῆς μακροθυμίας καταφρονεῖς, ἀγνοῶν, ὅτι τὸ χρησ στὸν τοῦ Θεοῦ εἰς μετάνοιάν σε άγει; Κατὰ δὲ τὴν σκληρότητά σου, καὶ ἀμετανόητον καρδίαν, θησαυρίζεις ἑαυτῷ ὀργὴν ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς. Ἐπεὶ τοίνυν οὔτε δυνατὸν σωθῆναι, μή ποιοῦντας τὰ κατ' ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ ἔργα, οὔτε τὸ παριδεῖν τι τῶν προσ τεταγμένων ἀκίνδυνον (δεινὴ γὰρ ἡ ἔπαρσις κριτές ἡμᾶς τοῦ νομοθέτου καθέζεσθαι, καὶ τοὺς μὲν ἐγκρί- νειν τῶν νόμων, τοὺς δὲ παραπέμπεσθαι), φέρε δὴ οἱ τῆς εὐσεβείας αγωνισταί, οἱ τὸν ἡσύχιον καὶ ἀπρά γμονα βίον, ὡς συνεργὸν τῆς φυλακῆς τῶν εὐαγγελι κῶν δογμάτων τιμήσαντες, κοινὴν φροντίδα καὶ βουλὴν προθώμεθα, ὅπως ἂν μηδὲν ἡμᾶς διαφύγῃ (53) τῶν ἐντεταλμένων. Εἰ γὰρ δεῖ τέλειον εἶναι τὸν τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπον (καθώς γέγραπται, καὶ ὁ λόγος ἐν τοῖς πρὸ τούτων ἀπέδειξεν), ἀνάγκη πᾶσα διὰ πάσης ἐν τολῆς καθαρισθῆναι εἰς μέτρον ἡλικίας του πληρώ ματος τοῦ Χριστοῦ, ἐπεὶ καὶ (34) κατὰ τὸν θεῖον νό μον, κἂν καθαρὸν ἢ τὸ λελωβημένον, ἀπρόσδεκτον εἰς θυσίαν τῷ Θεῷ. Οπερ ἂν οὖν ἕκαστος ἐνδεῶς ἔχειν ἡγῆται, τοῦτο εἰς κοινὴν προτιθέτω διάσκεψιν. Ῥᾷον γὰρ ἂν ἐν τῇ φιλοπόνῳ τῶν πλειόνων διερευ νήσει τὸ λανθάνον ἐξευρεθείη, Θεοῦ, δηλονότι, κατὰ τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, χαριζομένου ἡμῖν τοῦ ζητουμένου τὴν εὕρεσιν διδα σκαλίᾳ καὶ ὑπομνήσει τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Ωσπερ οὖν ἐμοὶ ἀνάγκη ἐπίκειται, καὶ οὐαί μοι ἐστιν, ἐὰν μὴ εὐαγγελίζωμαι· οὕτω καὶ ὑμῖν ἴσος ἀγὼν (5) ἀποῤῥᾳθυμήσασι πρὸς τὴν ἐξέτασιν, ἢ ἀτόνως καὶ ἐχε λελυμένως πρός τε τὴν φυλακὴν τῶν παραδεδομένων καὶ τὴν διὰ τῶν ἔργων πλήρωσιν διατεθείσιν. Διότι φησὶν ὁ Κύριος· Ὁ λόγος ὃν ἐλάλησα, ἐκεῖνος κρινεῖ αὐτὸν ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ· καὶ, Δοῦλος ὁ μὲν μὴ γνοὺς τὸ θέλημα τοῦ Κυρίου ἑαυτοῦ (56), ποιήσας δὲ ἄξια πληγών, δαρήσεται ἐλίγας· ὁ δὲ γνούς, καὶ μὴ ποιήσας, μηδὲ ἑτοιμάσας ἑαυτὸν πρὸς τὸ θέλημα αὐτοῦ, δωρήσεται πολλάς. Εὐξώ μεθα οὖν ἐμοὶ τὴν οἰκονομίαν τοῦ (37) λόγου ἄμεμ πτον, καὶ ὑμῖν ἔγκαρπον τὴν διδασκαλίαν γενέσθαι. Ὡς οὖν εἰδότες, ὅτι ἀντιπρόσωποι ἡμῖν οἱ τῆς θεο πνεύστου Γραφῆς λόγοι στήσονται ἐπὶ τοῦ βήματος τοῦ Χριστοῦ (Ελέγξω γάρ σε, φησὶ, καὶ παρα στήσω κατὰ πρόσωπόν σου τὰς ἁμαρτίας σου), | λόγος ἐν τοῖς ἔμπροσθεν ὑπέδειξεν. ὑπέδειξεν ἀπέδειξεν. Οπερ ἂν οὖν. περ ἄν. εἰς κοινὴν διάσκεψιν προ θέτω. 16. τῶν παραδιδομένων. τῶν παραδε δομένων. ἑαυτόν, ἑτοιμάσας. άντι- πρόσωπον ἡμῖν. ἀντιπρόσωποι ἡμῖν, S. BASILII MAGNI tur, ipse etiam cacitate multat. Qui imbrem dat etiain ignem pluits. Illa clementiam, hæc severita- tem indicant : aut propter illa diligamus, aut pro- pter hæc timeamus, ne nobis quoque dicatur: An divitias bonitatis ejus, et patientia, et longanimitatis contemnis, ignorans quod benignitas Dei ad pœni- tentiam te ducit? Secundum autem duritiam tuam, el impœnitens cor, thesaurizas tibi iram in die iræ³. Quoniam igitur neque salvi esse possunt, qui opera ex Dei præcepto conficienda non egerint, neque absque periculo quidquam eorum quæ imperata ſue- rint, prætermittitur (ingens enim arrogantia est constitui nos legislatoris judices, et alias quidem leges comprobare, alias vero rejicere), agedum nos qui in pietatis palæstram venimus, quique vitam quietam et a negotiis remotam, tanquam ad custo- dienda Evangelii dogmata adjutricem sumus am- plexi, communem curam consiliumve adhibeamus, ne quod præceptum nos effugiat. Etenim si Dei ho- minem oportet perfectum esse, sicut scriptum est, et uti doctrina superius tradita docuit, prorsus ne- cesse est eum in quovis mandato perfici et absolvi ad mensuram ætatis plenitudinis Christi, quando etiam ex divina lege animal quod mutilatum sit, etiamsi fuerit mundum, Deo ad sacrificium acce- ptum non est. Quamobrein quod sibi quisque deesse putarit, id in communi examinandum proponito. Nam quod latet, adhibita ex pluribus diligenti per- scrutatione, facilius inveniri poterit, Deo videlicet, uti pollicitus est Dominus noster Jesus Christus *, . nobis rei quæ quæritur inveniendæ auctore, ex sancti Spiritus doctrina atque admonitione. Quem- admodum igitur mihi necessitas incumbit, et væ mihi est, si non evangelizavero" : ita et vobis æquale impendet periculum, si segniter inquisiveritis, aut ad ea quæ tradita sunt observanda et reipsa confi- cienda languidius ac remissius affecti fueritis. Qua- propter Dominus dicit : Sermo quem loculus sum, ille judicabit eum novissimo diess. Item : Servus qui non cognovit voluntatem Domini sui, et fecit di- gna plagis, vapulabit paucis : qui vero novit, et non fecit, neque paravit se ad voluntatem ejus, rapulabit multis". Precemur igitur, ut ego inculpate dispen sem sermonein; vos vero utiliter doctrinam exci- piatis. Tanquam ergo, qui sciamus divina Scri- D pturæ verba in nostro conspectu ante Christi tri- bunal sistenda esse (Arguam enim te, inquit, et sta- Matth. v, 45. IV Reg. VI "Ephes. iv, 13. ** Joan. xiv, 26. Cor. 13, Reg. primnus in cæteris quidem consentit cum eo quem mox indi- cavi libro : sed pro habet bus quatuor libris non legitur. Statim editiones ve- teres et duo mss. Alii duo mss. Subinde Reg. primus x Joan. sı, 48. Luc. XII, 47. duo mss. Alii duo Reg. primo. Ex iisdem codicibus addidimus voceta post illud, Sensu haud absimili. Statim editi et Reg. secundus Alii tres mss. rectius. 18. 31 Zach. (33) Codex Colb. ἡμᾶς διαφύγοι. Μox idem ms. (54) Editi Ἐπεὶ δὲ καί. Sed vocula δέ in veteri- (35) Reg. primus ὑμῖν ὁ ἀγὼν ἴσος. Mox editi et 1. ss Gen. XIX, 24. 3. Rom. 11, 4, 5. (56) Vox Eavrov addita est ex codice Vossii et ex (37) Codex Voss. et Colb. τήν διακονίαν τοῦ,

οὕτω καὶ πρόσχωμεν νηφόντως τοῖς λεγομένοις, καὶ εἰς ἔργον προαγαγεῖν τὰ θεῖα διδάγματα (58) σπου δαίω, ἐπειχθῶμεν, ὅτι οὐκ οἴδαμεν ποίᾳ ἡμέρᾳ ὥρᾳ ὁ Κύριος ἡμῶν ἔρχεται. ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΩΝ ΚΑΤΑ ΠΛΑΤΟΣ ΟΡΩΝ (59). α' Περὶ τάξεως καὶ ἀκολουθίας τῆς ἐν ταῖς ἐντολαῖς τοῦ Κυρίου. β. Περὶ τῆς πρὸς Θεὸν ἀγάπης, καὶ ὅτι κατὰ φύσιν ἐν ἀνθρώποις ἡ πρὸς τὰς ἐντολὰς τοῦ Κυρίου ροπὴ καὶ δύναμις. γ' Περὶ τῆς τῶν πλησίον ἀγάπης. Περὶ φόβου Θεοῦ. σ' Περὶ τοῦ κατὰ διάνοιαν ἀμετεωρίστου. ς' Ὅτι ἀναγκαῖον τὸ ἰδιάζειν. ζ' Περὶ τοῦ δεῖν τοῖς ὁμόφροσι πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς πρὸς Θεὸν εὐαρεστήσεως συζήν· καὶ ὅτι δύσκολον ὁμοῦ καὶ ἐπικίνδυνον τὸ μονάζειν. η Περὶ ἀποταγής. θ' Περὶ τοῦ μὴ δεῖν τοῖς κατὰ σάρκα οἰκείοις προσο αφιένα: τὰ ἑαυτῷ διαφέροντα. · Περὶ τοῦ τίνας δεῖ τῶν προσιόντων τῇ κατὰ Θεὸν ζωή προσδέχεσθαι, καὶ πότε, ἢ πῶς. να' Περὶ δούλων. β' Οπως χρὴ τοὺς ἐν συζυγίᾳ προσδέχεσθαι. ιγ. Ὅτι χρήσιμον τοῖς εἰσαγομένοις καὶ τὸ διὰ σιω- τῆς γυμνάσιον. ιδ Περὶ τῶν ἑαυτοὺς τῷ Θεῷ καθομολογησαμέ- νων, εἶτα τὴν ὁμολογίαν ἀθετεῖν ἐπιχειρούν των. ιε΄ Περι παίδων προσλήψεως καὶ ἀγωγῆς, καὶ περὶ ὁμολογίας παρθένων. ις' Περὶ ἐγκρατείας. ιζ' Οτι δεῖ καὶ γέλωτος ἐγκρατῶς ἔχειν. την Ὅτι δεῖ πάντων τῶν παρατιθεμένων ἡμῖν ἀπο- γεύεσθαι. εθ' Τί τὸ μέτρον τῆς ἐγκρατείας. * Τίς ὁ τρόπος τῆς ἐν βρώμασι δεξιώσεως. και Πῶς δεῖ περὶ τὰς καθέδρας καὶ τὰς κατακλίσεις ἐν τῷ καιρῷ τῶν ἀρίστων ἢ δείπνων ἔχειν. κβ' Τί τὸ πρέπον ἔνδυμα Χριστιανῷ. πγ' Περὶ τῆς ζώνης. κδ' Περὶ τοῦ τρόπου τῆς μετ᾿ ἀλλήλων διαγωγής. κι' Ὅτι φοβερὸν τὸ κρῖμα τῷ προεστῶτι μὴ ἐλέγ χοντι τοὺς ἁμαρτάνοντας. ** θεῖα διδάγματα. καὶ ὥρα. δρων, ἢ ἐπερωτημάτων ἀσκητῶν, καὶ ἀποκρίσεων τοῦ ἁγίου Βασιλείου. πίναξ τῶν ἀσκητικῶν ἐρωτημάτων, ερωτήματα ἀσκη- τῶν, ἀποκρίσεις τοῦ ἁγίου Βασιλείου, Κεφά λαια τῶν κατὰ πλάτος όρων, επερωτή ματα ἀσκητῶν, Του ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Βασιλείου ἀρχὴ τῶν διὰ πλά τους ἐπερωτήσεων, REGULÆ FUSIUS TRACTATÆ. A tuam contra faciem tuam peccata tua "), ita et lis quæ dicuntur attendamus diligenter, et sedulam divinis monitis exsequendis operam demus, quando- quidem ignoramus qua die aut hora Dominus noster venturus sit". - CAPITA REGULARUM FUSIUS TRACTATA- RUM. De ordine et serie mandatorum Domini. De charitate adversus Deum, et quod propensio et vis secundum naturam insint hominibus ad exsequenda Domini præcepta. De charitate erga proximos. De timore Dei. B5 De continua mentis attentione. C Psal. XLIX, 21. * Matth. xxiv, 42. et alii quatuor Mor Reg. primus Capita regularum fusius tra- clatarum, sive questionum ab ascetis propositarum, una cum responsionibus sancti Basilii. Reg. primus Tabula ascetica- rum interrogationum. Codex Colb. D Quod necesse sit in secessu vitam degere. Quod vita agenda sit cum iis qui eodem animo impulsi Deo placere sibi proponunt: et quod difli- cile simulque periculosum fuerit solitarium vivere. De renuntiatione. Quod non oporteat quemquam suis consanguineis suas facultates relinquere. Quinam ex iis qui ad vitam secundum Deum agendam accedunt sint admittendi, et quando, aut quomodo. De servis. Quomodo oporteat conjugatos admittere. Quod etiam utilis est iis qui introducuntur si- lentii exercitatio. De iis qui seipsos Deo voverunt, et deinde pro- fessionem suam irritam facere conantur. De pueris suscipiendis et instituendis : item de virginum professione. De continentia. Quod oportet etiam a risu abstinere. Quod omnia quæ nobis apponuntur, sunt de gustanda Qui modus sit in continentia servandus. Quis sit modus excipiendi ad cibum sumendum Quomodo oporteat se gerere inter sedendum et accumbendum in tempore prandiorum aut cœ- narum. Quodnam vestimentum conveniat Chri- stiano. De zona. De mode, quo vivere debeant inter se. Quod præfectus qui peccantes non arguit, hor- rendum subiturus est judicium. Interrogationes ascetarum, et responsiones sancti Basilii : quo in li- bro omissa est tabula. Regii primus et tertius Capila regularum fusius tractatarum. Coisl. primus simplicissime interrogationes ascetarum. Alter Sancti Patris nostri Basilii initium interrogationum fusius propositarum : quo in codice perinde ut in Colbertino nulla est tabula. (38) Editiones veteres θεία δόγματα. Codex Voss. (39) Editiones veteres Κεφάλαια τῶν κατὰ πλάτος

οὕτω καὶ πρόσχωμεν νηφόντως τοῖς λεγομένοις, καὶ εἰς ἔργον προαγαγεῖν τὰ θεῖα διδάγματα (58) σπου δαίω, ἐπειχθῶμεν, ὅτι οὐκ οἴδαμεν ποίᾳ ἡμέρᾳ ὥρᾳ ὁ Κύριος ἡμῶν ἔρχεται. ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΩΝ ΚΑΤΑ ΠΛΑΤΟΣ ΟΡΩΝ (59). α' Περὶ τάξεως καὶ ἀκολουθίας τῆς ἐν ταῖς ἐντολαῖς τοῦ Κυρίου. β. Περὶ τῆς πρὸς Θεὸν ἀγάπης, καὶ ὅτι κατὰ φύσιν ἐν ἀνθρώποις ἡ πρὸς τὰς ἐντολὰς τοῦ Κυρίου ροπὴ καὶ δύναμις. γ' Περὶ τῆς τῶν πλησίον ἀγάπης. Περὶ φόβου Θεοῦ. σ' Περὶ τοῦ κατὰ διάνοιαν ἀμετεωρίστου. ς' Ὅτι ἀναγκαῖον τὸ ἰδιάζειν. ζ' Περὶ τοῦ δεῖν τοῖς ὁμόφροσι πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς πρὸς Θεὸν εὐαρεστήσεως συζήν· καὶ ὅτι δύσκολον ὁμοῦ καὶ ἐπικίνδυνον τὸ μονάζειν. η Περὶ ἀποταγής. θ' Περὶ τοῦ μὴ δεῖν τοῖς κατὰ σάρκα οἰκείοις προσο αφιένα: τὰ ἑαυτῷ διαφέροντα. · Περὶ τοῦ τίνας δεῖ τῶν προσιόντων τῇ κατὰ Θεὸν ζωή προσδέχεσθαι, καὶ πότε, ἢ πῶς. να' Περὶ δούλων. β' Οπως χρὴ τοὺς ἐν συζυγίᾳ προσδέχεσθαι. ιγ. Ὅτι χρήσιμον τοῖς εἰσαγομένοις καὶ τὸ διὰ σιω- τῆς γυμνάσιον. ιδ Περὶ τῶν ἑαυτοὺς τῷ Θεῷ καθομολογησαμέ- νων, εἶτα τὴν ὁμολογίαν ἀθετεῖν ἐπιχειρούν των. ιε΄ Περι παίδων προσλήψεως καὶ ἀγωγῆς, καὶ περὶ ὁμολογίας παρθένων. ις' Περὶ ἐγκρατείας. ιζ' Οτι δεῖ καὶ γέλωτος ἐγκρατῶς ἔχειν. την Ὅτι δεῖ πάντων τῶν παρατιθεμένων ἡμῖν ἀπο- γεύεσθαι. εθ' Τί τὸ μέτρον τῆς ἐγκρατείας. * Τίς ὁ τρόπος τῆς ἐν βρώμασι δεξιώσεως. και Πῶς δεῖ περὶ τὰς καθέδρας καὶ τὰς κατακλίσεις ἐν τῷ καιρῷ τῶν ἀρίστων ἢ δείπνων ἔχειν. κβ' Τί τὸ πρέπον ἔνδυμα Χριστιανῷ. πγ' Περὶ τῆς ζώνης. κδ' Περὶ τοῦ τρόπου τῆς μετ᾿ ἀλλήλων διαγωγής. κι' Ὅτι φοβερὸν τὸ κρῖμα τῷ προεστῶτι μὴ ἐλέγ χοντι τοὺς ἁμαρτάνοντας. ** θεῖα διδάγματα. καὶ ὥρα. δρων, ἢ ἐπερωτημάτων ἀσκητῶν, καὶ ἀποκρίσεων τοῦ ἁγίου Βασιλείου. πίναξ τῶν ἀσκητικῶν ἐρωτημάτων, ερωτήματα ἀσκη- τῶν, ἀποκρίσεις τοῦ ἁγίου Βασιλείου, Κεφά λαια τῶν κατὰ πλάτος όρων, επερωτή ματα ἀσκητῶν, Του ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Βασιλείου ἀρχὴ τῶν διὰ πλά τους ἐπερωτήσεων, REGULÆ FUSIUS TRACTATÆ. A tuam contra faciem tuam peccata tua "), ita et lis quæ dicuntur attendamus diligenter, et sedulam divinis monitis exsequendis operam demus, quando- quidem ignoramus qua die aut hora Dominus noster venturus sit". - CAPITA REGULARUM FUSIUS TRACTATA- RUM. De ordine et serie mandatorum Domini. De charitate adversus Deum, et quod propensio et vis secundum naturam insint hominibus ad exsequenda Domini præcepta. De charitate erga proximos. De timore Dei. B5 De continua mentis attentione. C Psal. XLIX, 21. * Matth. xxiv, 42. et alii quatuor Mor Reg. primus Capita regularum fusius tra- clatarum, sive questionum ab ascetis propositarum, una cum responsionibus sancti Basilii. Reg. primus Tabula ascetica- rum interrogationum. Codex Colb. D Quod necesse sit in secessu vitam degere. Quod vita agenda sit cum iis qui eodem animo impulsi Deo placere sibi proponunt: et quod difli- cile simulque periculosum fuerit solitarium vivere. De renuntiatione. Quod non oporteat quemquam suis consanguineis suas facultates relinquere. Quinam ex iis qui ad vitam secundum Deum agendam accedunt sint admittendi, et quando, aut quomodo. De servis. Quomodo oporteat conjugatos admittere. Quod etiam utilis est iis qui introducuntur si- lentii exercitatio. De iis qui seipsos Deo voverunt, et deinde pro- fessionem suam irritam facere conantur. De pueris suscipiendis et instituendis : item de virginum professione. De continentia. Quod oportet etiam a risu abstinere. Quod omnia quæ nobis apponuntur, sunt de gustanda Qui modus sit in continentia servandus. Quis sit modus excipiendi ad cibum sumendum Quomodo oporteat se gerere inter sedendum et accumbendum in tempore prandiorum aut cœ- narum. Quodnam vestimentum conveniat Chri- stiano. De zona. De mode, quo vivere debeant inter se. Quod præfectus qui peccantes non arguit, hor- rendum subiturus est judicium. Interrogationes ascetarum, et responsiones sancti Basilii : quo in li- bro omissa est tabula. Regii primus et tertius Capila regularum fusius tractatarum. Coisl. primus simplicissime interrogationes ascetarum. Alter Sancti Patris nostri Basilii initium interrogationum fusius propositarum : quo in codice perinde ut in Colbertino nulla est tabula. (38) Editiones veteres θεία δόγματα. Codex Voss. (39) Editiones veteres Κεφάλαια τῶν κατὰ πλάτος

οὕτω καὶ πρόσχωμεν νηφόντως τοῖς λεγομένοις, καὶ εἰς ἔργον προαγαγεῖν τὰ θεῖα διδάγματα (58) σπου δαίω, ἐπειχθῶμεν, ὅτι οὐκ οἴδαμεν ποίᾳ ἡμέρᾳ ὥρᾳ ὁ Κύριος ἡμῶν ἔρχεται. ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΩΝ ΚΑΤΑ ΠΛΑΤΟΣ ΟΡΩΝ (59). α' Περὶ τάξεως καὶ ἀκολουθίας τῆς ἐν ταῖς ἐντολαῖς τοῦ Κυρίου. β. Περὶ τῆς πρὸς Θεὸν ἀγάπης, καὶ ὅτι κατὰ φύσιν ἐν ἀνθρώποις ἡ πρὸς τὰς ἐντολὰς τοῦ Κυρίου ροπὴ καὶ δύναμις. γ' Περὶ τῆς τῶν πλησίον ἀγάπης. Περὶ φόβου Θεοῦ. σ' Περὶ τοῦ κατὰ διάνοιαν ἀμετεωρίστου. ς' Ὅτι ἀναγκαῖον τὸ ἰδιάζειν. ζ' Περὶ τοῦ δεῖν τοῖς ὁμόφροσι πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς πρὸς Θεὸν εὐαρεστήσεως συζήν· καὶ ὅτι δύσκολον ὁμοῦ καὶ ἐπικίνδυνον τὸ μονάζειν. η Περὶ ἀποταγής. θ' Περὶ τοῦ μὴ δεῖν τοῖς κατὰ σάρκα οἰκείοις προσο αφιένα: τὰ ἑαυτῷ διαφέροντα. · Περὶ τοῦ τίνας δεῖ τῶν προσιόντων τῇ κατὰ Θεὸν ζωή προσδέχεσθαι, καὶ πότε, ἢ πῶς. να' Περὶ δούλων. β' Οπως χρὴ τοὺς ἐν συζυγίᾳ προσδέχεσθαι. ιγ. Ὅτι χρήσιμον τοῖς εἰσαγομένοις καὶ τὸ διὰ σιω- τῆς γυμνάσιον. ιδ Περὶ τῶν ἑαυτοὺς τῷ Θεῷ καθομολογησαμέ- νων, εἶτα τὴν ὁμολογίαν ἀθετεῖν ἐπιχειρούν των. ιε΄ Περι παίδων προσλήψεως καὶ ἀγωγῆς, καὶ περὶ ὁμολογίας παρθένων. ις' Περὶ ἐγκρατείας. ιζ' Οτι δεῖ καὶ γέλωτος ἐγκρατῶς ἔχειν. την Ὅτι δεῖ πάντων τῶν παρατιθεμένων ἡμῖν ἀπο- γεύεσθαι. εθ' Τί τὸ μέτρον τῆς ἐγκρατείας. * Τίς ὁ τρόπος τῆς ἐν βρώμασι δεξιώσεως. και Πῶς δεῖ περὶ τὰς καθέδρας καὶ τὰς κατακλίσεις ἐν τῷ καιρῷ τῶν ἀρίστων ἢ δείπνων ἔχειν. κβ' Τί τὸ πρέπον ἔνδυμα Χριστιανῷ. πγ' Περὶ τῆς ζώνης. κδ' Περὶ τοῦ τρόπου τῆς μετ᾿ ἀλλήλων διαγωγής. κι' Ὅτι φοβερὸν τὸ κρῖμα τῷ προεστῶτι μὴ ἐλέγ χοντι τοὺς ἁμαρτάνοντας. ** θεῖα διδάγματα. καὶ ὥρα. δρων, ἢ ἐπερωτημάτων ἀσκητῶν, καὶ ἀποκρίσεων τοῦ ἁγίου Βασιλείου. πίναξ τῶν ἀσκητικῶν ἐρωτημάτων, ερωτήματα ἀσκη- τῶν, ἀποκρίσεις τοῦ ἁγίου Βασιλείου, Κεφά λαια τῶν κατὰ πλάτος όρων, επερωτή ματα ἀσκητῶν, Του ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Βασιλείου ἀρχὴ τῶν διὰ πλά τους ἐπερωτήσεων, REGULÆ FUSIUS TRACTATÆ. A tuam contra faciem tuam peccata tua "), ita et lis quæ dicuntur attendamus diligenter, et sedulam divinis monitis exsequendis operam demus, quando- quidem ignoramus qua die aut hora Dominus noster venturus sit". - CAPITA REGULARUM FUSIUS TRACTATA- RUM. De ordine et serie mandatorum Domini. De charitate adversus Deum, et quod propensio et vis secundum naturam insint hominibus ad exsequenda Domini præcepta. De charitate erga proximos. De timore Dei. B5 De continua mentis attentione. C Psal. XLIX, 21. * Matth. xxiv, 42. et alii quatuor Mor Reg. primus Capita regularum fusius tra- clatarum, sive questionum ab ascetis propositarum, una cum responsionibus sancti Basilii. Reg. primus Tabula ascetica- rum interrogationum. Codex Colb. D Quod necesse sit in secessu vitam degere. Quod vita agenda sit cum iis qui eodem animo impulsi Deo placere sibi proponunt: et quod difli- cile simulque periculosum fuerit solitarium vivere. De renuntiatione. Quod non oporteat quemquam suis consanguineis suas facultates relinquere. Quinam ex iis qui ad vitam secundum Deum agendam accedunt sint admittendi, et quando, aut quomodo. De servis. Quomodo oporteat conjugatos admittere. Quod etiam utilis est iis qui introducuntur si- lentii exercitatio. De iis qui seipsos Deo voverunt, et deinde pro- fessionem suam irritam facere conantur. De pueris suscipiendis et instituendis : item de virginum professione. De continentia. Quod oportet etiam a risu abstinere. Quod omnia quæ nobis apponuntur, sunt de gustanda Qui modus sit in continentia servandus. Quis sit modus excipiendi ad cibum sumendum Quomodo oporteat se gerere inter sedendum et accumbendum in tempore prandiorum aut cœ- narum. Quodnam vestimentum conveniat Chri- stiano. De zona. De mode, quo vivere debeant inter se. Quod præfectus qui peccantes non arguit, hor- rendum subiturus est judicium. Interrogationes ascetarum, et responsiones sancti Basilii : quo in li- bro omissa est tabula. Regii primus et tertius Capila regularum fusius tractatarum. Coisl. primus simplicissime interrogationes ascetarum. Alter Sancti Patris nostri Basilii initium interrogationum fusius propositarum : quo in codice perinde ut in Colbertino nulla est tabula. (38) Editiones veteres θεία δόγματα. Codex Voss. (39) Editiones veteres Κεφάλαια τῶν κατὰ πλάτος

οὕτω καὶ πρόσχωμεν νηφόντως τοῖς λεγομένοις, καὶ εἰς ἔργον προαγαγεῖν τὰ θεῖα διδάγματα (58) σπου δαίω, ἐπειχθῶμεν, ὅτι οὐκ οἴδαμεν ποίᾳ ἡμέρᾳ ὥρᾳ ὁ Κύριος ἡμῶν ἔρχεται. ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΩΝ ΚΑΤΑ ΠΛΑΤΟΣ ΟΡΩΝ (59). α' Περὶ τάξεως καὶ ἀκολουθίας τῆς ἐν ταῖς ἐντολαῖς τοῦ Κυρίου. β. Περὶ τῆς πρὸς Θεὸν ἀγάπης, καὶ ὅτι κατὰ φύσιν ἐν ἀνθρώποις ἡ πρὸς τὰς ἐντολὰς τοῦ Κυρίου ροπὴ καὶ δύναμις. γ' Περὶ τῆς τῶν πλησίον ἀγάπης. Περὶ φόβου Θεοῦ. σ' Περὶ τοῦ κατὰ διάνοιαν ἀμετεωρίστου. ς' Ὅτι ἀναγκαῖον τὸ ἰδιάζειν. ζ' Περὶ τοῦ δεῖν τοῖς ὁμόφροσι πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς πρὸς Θεὸν εὐαρεστήσεως συζήν· καὶ ὅτι δύσκολον ὁμοῦ καὶ ἐπικίνδυνον τὸ μονάζειν. η Περὶ ἀποταγής. θ' Περὶ τοῦ μὴ δεῖν τοῖς κατὰ σάρκα οἰκείοις προσο αφιένα: τὰ ἑαυτῷ διαφέροντα. · Περὶ τοῦ τίνας δεῖ τῶν προσιόντων τῇ κατὰ Θεὸν ζωή προσδέχεσθαι, καὶ πότε, ἢ πῶς. να' Περὶ δούλων. β' Οπως χρὴ τοὺς ἐν συζυγίᾳ προσδέχεσθαι. ιγ. Ὅτι χρήσιμον τοῖς εἰσαγομένοις καὶ τὸ διὰ σιω- τῆς γυμνάσιον. ιδ Περὶ τῶν ἑαυτοὺς τῷ Θεῷ καθομολογησαμέ- νων, εἶτα τὴν ὁμολογίαν ἀθετεῖν ἐπιχειρούν των. ιε΄ Περι παίδων προσλήψεως καὶ ἀγωγῆς, καὶ περὶ ὁμολογίας παρθένων. ις' Περὶ ἐγκρατείας. ιζ' Οτι δεῖ καὶ γέλωτος ἐγκρατῶς ἔχειν. την Ὅτι δεῖ πάντων τῶν παρατιθεμένων ἡμῖν ἀπο- γεύεσθαι. εθ' Τί τὸ μέτρον τῆς ἐγκρατείας. * Τίς ὁ τρόπος τῆς ἐν βρώμασι δεξιώσεως. και Πῶς δεῖ περὶ τὰς καθέδρας καὶ τὰς κατακλίσεις ἐν τῷ καιρῷ τῶν ἀρίστων ἢ δείπνων ἔχειν. κβ' Τί τὸ πρέπον ἔνδυμα Χριστιανῷ. πγ' Περὶ τῆς ζώνης. κδ' Περὶ τοῦ τρόπου τῆς μετ᾿ ἀλλήλων διαγωγής. κι' Ὅτι φοβερὸν τὸ κρῖμα τῷ προεστῶτι μὴ ἐλέγ χοντι τοὺς ἁμαρτάνοντας. ** θεῖα διδάγματα. καὶ ὥρα. δρων, ἢ ἐπερωτημάτων ἀσκητῶν, καὶ ἀποκρίσεων τοῦ ἁγίου Βασιλείου. πίναξ τῶν ἀσκητικῶν ἐρωτημάτων, ερωτήματα ἀσκη- τῶν, ἀποκρίσεις τοῦ ἁγίου Βασιλείου, Κεφά λαια τῶν κατὰ πλάτος όρων, επερωτή ματα ἀσκητῶν, Του ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Βασιλείου ἀρχὴ τῶν διὰ πλά τους ἐπερωτήσεων, REGULÆ FUSIUS TRACTATÆ. A tuam contra faciem tuam peccata tua "), ita et lis quæ dicuntur attendamus diligenter, et sedulam divinis monitis exsequendis operam demus, quando- quidem ignoramus qua die aut hora Dominus noster venturus sit". - CAPITA REGULARUM FUSIUS TRACTATA- RUM. De ordine et serie mandatorum Domini. De charitate adversus Deum, et quod propensio et vis secundum naturam insint hominibus ad exsequenda Domini præcepta. De charitate erga proximos. De timore Dei. B5 De continua mentis attentione. C Psal. XLIX, 21. * Matth. xxiv, 42. et alii quatuor Mor Reg. primus Capita regularum fusius tra- clatarum, sive questionum ab ascetis propositarum, una cum responsionibus sancti Basilii. Reg. primus Tabula ascetica- rum interrogationum. Codex Colb. D Quod necesse sit in secessu vitam degere. Quod vita agenda sit cum iis qui eodem animo impulsi Deo placere sibi proponunt: et quod difli- cile simulque periculosum fuerit solitarium vivere. De renuntiatione. Quod non oporteat quemquam suis consanguineis suas facultates relinquere. Quinam ex iis qui ad vitam secundum Deum agendam accedunt sint admittendi, et quando, aut quomodo. De servis. Quomodo oporteat conjugatos admittere. Quod etiam utilis est iis qui introducuntur si- lentii exercitatio. De iis qui seipsos Deo voverunt, et deinde pro- fessionem suam irritam facere conantur. De pueris suscipiendis et instituendis : item de virginum professione. De continentia. Quod oportet etiam a risu abstinere. Quod omnia quæ nobis apponuntur, sunt de gustanda Qui modus sit in continentia servandus. Quis sit modus excipiendi ad cibum sumendum Quomodo oporteat se gerere inter sedendum et accumbendum in tempore prandiorum aut cœ- narum. Quodnam vestimentum conveniat Chri- stiano. De zona. De mode, quo vivere debeant inter se. Quod præfectus qui peccantes non arguit, hor- rendum subiturus est judicium. Interrogationes ascetarum, et responsiones sancti Basilii : quo in li- bro omissa est tabula. Regii primus et tertius Capila regularum fusius tractatarum. Coisl. primus simplicissime interrogationes ascetarum. Alter Sancti Patris nostri Basilii initium interrogationum fusius propositarum : quo in codice perinde ut in Colbertino nulla est tabula. (38) Editiones veteres θεία δόγματα. Codex Voss. (39) Editiones veteres Κεφάλαια τῶν κατὰ πλάτος

οὕτω καὶ πρόσχωμεν νηφόντως τοῖς λεγομένοις, καὶ εἰς ἔργον προαγαγεῖν τὰ θεῖα διδάγματα (58) σπου δαίω, ἐπειχθῶμεν, ὅτι οὐκ οἴδαμεν ποίᾳ ἡμέρᾳ ὥρᾳ ὁ Κύριος ἡμῶν ἔρχεται. ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΩΝ ΚΑΤΑ ΠΛΑΤΟΣ ΟΡΩΝ (59). α' Περὶ τάξεως καὶ ἀκολουθίας τῆς ἐν ταῖς ἐντολαῖς τοῦ Κυρίου. β. Περὶ τῆς πρὸς Θεὸν ἀγάπης, καὶ ὅτι κατὰ φύσιν ἐν ἀνθρώποις ἡ πρὸς τὰς ἐντολὰς τοῦ Κυρίου ροπὴ καὶ δύναμις. γ' Περὶ τῆς τῶν πλησίον ἀγάπης. Περὶ φόβου Θεοῦ. σ' Περὶ τοῦ κατὰ διάνοιαν ἀμετεωρίστου. ς' Ὅτι ἀναγκαῖον τὸ ἰδιάζειν. ζ' Περὶ τοῦ δεῖν τοῖς ὁμόφροσι πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς πρὸς Θεὸν εὐαρεστήσεως συζήν· καὶ ὅτι δύσκολον ὁμοῦ καὶ ἐπικίνδυνον τὸ μονάζειν. η Περὶ ἀποταγής. θ' Περὶ τοῦ μὴ δεῖν τοῖς κατὰ σάρκα οἰκείοις προσο αφιένα: τὰ ἑαυτῷ διαφέροντα. · Περὶ τοῦ τίνας δεῖ τῶν προσιόντων τῇ κατὰ Θεὸν ζωή προσδέχεσθαι, καὶ πότε, ἢ πῶς. να' Περὶ δούλων. β' Οπως χρὴ τοὺς ἐν συζυγίᾳ προσδέχεσθαι. ιγ. Ὅτι χρήσιμον τοῖς εἰσαγομένοις καὶ τὸ διὰ σιω- τῆς γυμνάσιον. ιδ Περὶ τῶν ἑαυτοὺς τῷ Θεῷ καθομολογησαμέ- νων, εἶτα τὴν ὁμολογίαν ἀθετεῖν ἐπιχειρούν των. ιε΄ Περι παίδων προσλήψεως καὶ ἀγωγῆς, καὶ περὶ ὁμολογίας παρθένων. ις' Περὶ ἐγκρατείας. ιζ' Οτι δεῖ καὶ γέλωτος ἐγκρατῶς ἔχειν. την Ὅτι δεῖ πάντων τῶν παρατιθεμένων ἡμῖν ἀπο- γεύεσθαι. εθ' Τί τὸ μέτρον τῆς ἐγκρατείας. * Τίς ὁ τρόπος τῆς ἐν βρώμασι δεξιώσεως. και Πῶς δεῖ περὶ τὰς καθέδρας καὶ τὰς κατακλίσεις ἐν τῷ καιρῷ τῶν ἀρίστων ἢ δείπνων ἔχειν. κβ' Τί τὸ πρέπον ἔνδυμα Χριστιανῷ. πγ' Περὶ τῆς ζώνης. κδ' Περὶ τοῦ τρόπου τῆς μετ᾿ ἀλλήλων διαγωγής. κι' Ὅτι φοβερὸν τὸ κρῖμα τῷ προεστῶτι μὴ ἐλέγ χοντι τοὺς ἁμαρτάνοντας. ** θεῖα διδάγματα. καὶ ὥρα. δρων, ἢ ἐπερωτημάτων ἀσκητῶν, καὶ ἀποκρίσεων τοῦ ἁγίου Βασιλείου. πίναξ τῶν ἀσκητικῶν ἐρωτημάτων, ερωτήματα ἀσκη- τῶν, ἀποκρίσεις τοῦ ἁγίου Βασιλείου, Κεφά λαια τῶν κατὰ πλάτος όρων, επερωτή ματα ἀσκητῶν, Του ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Βασιλείου ἀρχὴ τῶν διὰ πλά τους ἐπερωτήσεων, REGULÆ FUSIUS TRACTATÆ. A tuam contra faciem tuam peccata tua "), ita et lis quæ dicuntur attendamus diligenter, et sedulam divinis monitis exsequendis operam demus, quando- quidem ignoramus qua die aut hora Dominus noster venturus sit". - CAPITA REGULARUM FUSIUS TRACTATA- RUM. De ordine et serie mandatorum Domini. De charitate adversus Deum, et quod propensio et vis secundum naturam insint hominibus ad exsequenda Domini præcepta. De charitate erga proximos. De timore Dei. B5 De continua mentis attentione. C Psal. XLIX, 21. * Matth. xxiv, 42. et alii quatuor Mor Reg. primus Capita regularum fusius tra- clatarum, sive questionum ab ascetis propositarum, una cum responsionibus sancti Basilii. Reg. primus Tabula ascetica- rum interrogationum. Codex Colb. D Quod necesse sit in secessu vitam degere. Quod vita agenda sit cum iis qui eodem animo impulsi Deo placere sibi proponunt: et quod difli- cile simulque periculosum fuerit solitarium vivere. De renuntiatione. Quod non oporteat quemquam suis consanguineis suas facultates relinquere. Quinam ex iis qui ad vitam secundum Deum agendam accedunt sint admittendi, et quando, aut quomodo. De servis. Quomodo oporteat conjugatos admittere. Quod etiam utilis est iis qui introducuntur si- lentii exercitatio. De iis qui seipsos Deo voverunt, et deinde pro- fessionem suam irritam facere conantur. De pueris suscipiendis et instituendis : item de virginum professione. De continentia. Quod oportet etiam a risu abstinere. Quod omnia quæ nobis apponuntur, sunt de gustanda Qui modus sit in continentia servandus. Quis sit modus excipiendi ad cibum sumendum Quomodo oporteat se gerere inter sedendum et accumbendum in tempore prandiorum aut cœ- narum. Quodnam vestimentum conveniat Chri- stiano. De zona. De mode, quo vivere debeant inter se. Quod præfectus qui peccantes non arguit, hor- rendum subiturus est judicium. Interrogationes ascetarum, et responsiones sancti Basilii : quo in li- bro omissa est tabula. Regii primus et tertius Capila regularum fusius tractatarum. Coisl. primus simplicissime interrogationes ascetarum. Alter Sancti Patris nostri Basilii initium interrogationum fusius propositarum : quo in codice perinde ut in Colbertino nulla est tabula. (38) Editiones veteres θεία δόγματα. Codex Voss. (39) Editiones veteres Κεφάλαια τῶν κατὰ πλάτος