ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ (9) Αρχιεπισκόπου Καισαρείας Καππαδοκίας. Εἰς τό· Μὴ δῷς ὕπνον σοῖς ὀφθαλμοῖς, μηδὲ ἐπινυστάξῃς σοῖς βλεφάροις. Α Οὐ λυπεῖ με ἐλάττωσις τῶν συνελθόντων ἐπὶ τὴν πνευματικὴν ταύτην πανήγυριν. Ὁρῶ γὰρ, ὅτι τὸ θορυβοῦν ἐλαττώθη, τὸ δὲ φιλήκοον πάρεστι. Καὶ γὰρ οὐδὲν (10) δέομαι τῶν ἔξω περιηχούντων τὸν τύ πον (11) · ἀλλ' ἐπιζητῶ ψυχὰς φιληκόους, ευσχημό νως περιεστώσας τὸ πνευματικὸν ἀκροατήριον, καὶ δεχομένας ἐν κόσμῳ τὰς ὑπομνήσεις τοῦ Πνεύματος, καὶ φυλασσούσας τῇ μνήμῃ τὰ σωτήρια διδάγματα· ἅπερ εὔχομαι ὑπάρξαι τοῖς παροῦσιν. Ἐπεὶ καὶ ποιμένι ἀσφαλεστέρα ἡ ἐνέργεια ἐν ὀλίγῳ ἢ τῷ πλήθει τῶν ποιμνίων, καὶ κυβερνήτῃ εὐεπιχείρη τος ναῦς, ἄλλως τε κἂν κλύδων ᾗ πανταχόθεν ὁ περικλύζων τὴν γῆν, καὶ χαλεπὴν ποιῶν κυβέρνη- σιν τῷ ἐπιτεταμένῳ. Ενεκα μὲν γὰρ τῆς ἀγάπης τῆς περὶ ἕκαστον, πάντας ἀνθρώπους ἐβουλόμην παρεῖναι· ἀλλ' ἐπειδὴ τῷ πλήθει συμπαρέσπαρται καὶ τὸ νόθον, εὔχομαι τὸ καθαρὸν φυλοκρινηθὲν ἀκρι Φως (12) κεχωρισμένον τοῦ βλαβεροῦ μόνον συνεί ΒΑΣΙΛ. Ὕπνος ἡ πρὸς τὸ κρεῖττον ἀμέ- λεια· νοητὰ ὄμματα νοῦς καὶ διάνοια· ὕπνος ἐστὶ ψυχῆς ἡ κατ' ενέργειαν ἁμαρτία· νυσταγμὸς δὲ τὸ πρῶτον ἐν τῇ ψυχῇ συνιστάμενον ἀκάθαρτον φρόνη μα. Επινυσταγμός ἐστιν ἡ πρὸς τὰ χείρω ροπή. Βού- λεται διορατικὸν εἶναι τὸν σοφὸν, καὶ τὰς τῶν ἐναν τίων ὑπερίπτασθαι πάγας, τοῖς τῶν ἀρετῶν πτεροίς κουφιζόμενον. πον. Τόπον, τύπον, βροντῆς κτύπον ἡ τοῦ Πνεύματος ἄφιξις ἐμιμεῖτο, τύπου. ἐφυλοκρίνουν ἀκριβῶς τὴν ἐξήγησιν. φυλοκρινεῖν φυλοκρινεῖν τὰς φυλάς διακρίνειν, διακρίνειν, καταδοκιμάζειν περιέργως, IN ILLUD, NE DEDERIS SOMNUM OCULIS TUIS, ETC. MONITUM. ' 614-617 Duas quæ sequuntur homilias jam olim edidere doctissimi viri Franciscus Combelsius et Joannes Baptista Cotelerius, ille Latine duntaxat, hic Græce et Latine, in Monument. Eccl. Græc. t. I p. 23-40. Quanquam autem hæc opuscula pro spuriis habeamus, ea tamen rursus hoc loco edenda esse censuimus. Græca Latinaque et notas mutuati sumus a Cotelerio. Plura qui cupit, legat Præfationem, in qua de bis oratiunculis disputatur. B ss Prov. vi, 4. Citatur autem ex sensu magis quam ex verbis in Catena ad Proverbia, vers. et cap. vi. Basıl. Per dormitationem, ignaviam, et ad saniora consilia capessenda tarditatem; per mysticos autem oculos, mentem et intelligentiam; per animæ vero, peccatum actu satiatum significat: aut per somnum et dormi- C tationem immundos cogitatus, impetus nequam, qui primum in animo exoriuntur; vel animi certe ad de- teriora propensionem designat. Vult autem sapiens, eum qui virtutibus ex proposito incumbit, animi pro- speritate valere, supraque adversariorum laqueos fortiter sese efferre, virtutum nimirum alis in altum sublatum. En Greca e duobus codicibus Regiæ bi- bliotheca : Hoc est ad verbum : Sonunus est ne- gligentia circa id quod est præstantius; oculi sub in- telligentiam cadentes, sunt mens et cogitatio: somnus animæ est, peccatum actu commissum: dormitatio SANCTI PATRIS NOSTRI BASILII MAGNI Cæsarea Cappadocia archiepiscopi, In illud : Ne dederis somnum oculis tuis, neque in- dormites palpebris tuis **. Non me dolore afficit eorum qui ad spiritalem hanc celebritatem convenerunt paucitas. Cerno enim imminutum esse quod tumultum concitare solet, adesse vero eos qui audiendi studio tenen- tur. Nullatenus enim iis opus habeo qui extra mur- mure perstrepunt: sed animas requiro auditionis cupidas, decenter circumstantes spiritale audito- rium, quæque rite suscipiant commonitiones Spi- ritus, et memoria conservent documenta salutaria : quas res inesse iis qui adsunt exopto. Cum et pa- stori tutior sit operatio in paucitate, quam in mul- titudine gregum, et gubernatori ductu facilis sit una navis, licet etiam fluctus insurgant, undique terram alluentes, ac difficilem sua vehementia red- dentes gubernationem. Propter charitatem quidem erga singulos, vellem cunctos adesse homines : sed quia cum multitudine insertum est quod est spurium, oro ut quod purum est, accurate discre- autem, primum immundum cogitatum, quod in anima consistit. Superdormitatio est ad deteriora propen- sio. Vult sapientem perspicacem esse; laqueosque adversariorum transvolare, virtutum alis elevatum. Cæterum post typis mandatam hanc Orationem cum sequenti, venit in manus meas Ecclesiastes Fran- cisci Combefisii, in quo utraque inter Basilianas locum obtinet, Latine edita, interprete eodem viro doctissimo. Memorata interpretatio, Nihil mihi necessarii, qui circa locum foris strepunt. pro recte. Sed in Chrysostomo Savili t. V, pag. 980, legi debet, non autem Georgii Pachymeris lib. viii, cap. 2, Non enim assentior docto interpreti ac de Græcis litteris optime merito, qui in hoc et aliis locis verbum probat. Est non solum juxta Hesychium, sed etiam ex Suida dijudicare, accurate per- (9) Βασιλείου. Homilia non indigna S. Basilio. (10) Οὐδὲν δέομαι τῶν ἔξω περιηγούντων τὸν τύ 1. siv, 15, ubi de Spiritus sancti descensu, omnino (11) F. κτύπον. (12) Φυλοκρινηθὲν ἀκριβῶς. Pari modo in Historia

ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ (9) Αρχιεπισκόπου Καισαρείας Καππαδοκίας. Εἰς τό· Μὴ δῷς ὕπνον σοῖς ὀφθαλμοῖς, μηδὲ ἐπινυστάξῃς σοῖς βλεφάροις. Α Οὐ λυπεῖ με ἐλάττωσις τῶν συνελθόντων ἐπὶ τὴν πνευματικὴν ταύτην πανήγυριν. Ὁρῶ γὰρ, ὅτι τὸ θορυβοῦν ἐλαττώθη, τὸ δὲ φιλήκοον πάρεστι. Καὶ γὰρ οὐδὲν (10) δέομαι τῶν ἔξω περιηχούντων τὸν τύ πον (11) · ἀλλ' ἐπιζητῶ ψυχὰς φιληκόους, ευσχημό νως περιεστώσας τὸ πνευματικὸν ἀκροατήριον, καὶ δεχομένας ἐν κόσμῳ τὰς ὑπομνήσεις τοῦ Πνεύματος, καὶ φυλασσούσας τῇ μνήμῃ τὰ σωτήρια διδάγματα· ἅπερ εὔχομαι ὑπάρξαι τοῖς παροῦσιν. Ἐπεὶ καὶ ποιμένι ἀσφαλεστέρα ἡ ἐνέργεια ἐν ὀλίγῳ ἢ τῷ πλήθει τῶν ποιμνίων, καὶ κυβερνήτῃ εὐεπιχείρη τος ναῦς, ἄλλως τε κἂν κλύδων ᾗ πανταχόθεν ὁ περικλύζων τὴν γῆν, καὶ χαλεπὴν ποιῶν κυβέρνη- σιν τῷ ἐπιτεταμένῳ. Ενεκα μὲν γὰρ τῆς ἀγάπης τῆς περὶ ἕκαστον, πάντας ἀνθρώπους ἐβουλόμην παρεῖναι· ἀλλ' ἐπειδὴ τῷ πλήθει συμπαρέσπαρται καὶ τὸ νόθον, εὔχομαι τὸ καθαρὸν φυλοκρινηθὲν ἀκρι Φως (12) κεχωρισμένον τοῦ βλαβεροῦ μόνον συνεί ΒΑΣΙΛ. Ὕπνος ἡ πρὸς τὸ κρεῖττον ἀμέ- λεια· νοητὰ ὄμματα νοῦς καὶ διάνοια· ὕπνος ἐστὶ ψυχῆς ἡ κατ' ενέργειαν ἁμαρτία· νυσταγμὸς δὲ τὸ πρῶτον ἐν τῇ ψυχῇ συνιστάμενον ἀκάθαρτον φρόνη μα. Επινυσταγμός ἐστιν ἡ πρὸς τὰ χείρω ροπή. Βού- λεται διορατικὸν εἶναι τὸν σοφὸν, καὶ τὰς τῶν ἐναν τίων ὑπερίπτασθαι πάγας, τοῖς τῶν ἀρετῶν πτεροίς κουφιζόμενον. πον. Τόπον, τύπον, βροντῆς κτύπον ἡ τοῦ Πνεύματος ἄφιξις ἐμιμεῖτο, τύπου. ἐφυλοκρίνουν ἀκριβῶς τὴν ἐξήγησιν. φυλοκρινεῖν φυλοκρινεῖν τὰς φυλάς διακρίνειν, διακρίνειν, καταδοκιμάζειν περιέργως, IN ILLUD, NE DEDERIS SOMNUM OCULIS TUIS, ETC. MONITUM. ' 614-617 Duas quæ sequuntur homilias jam olim edidere doctissimi viri Franciscus Combelsius et Joannes Baptista Cotelerius, ille Latine duntaxat, hic Græce et Latine, in Monument. Eccl. Græc. t. I p. 23-40. Quanquam autem hæc opuscula pro spuriis habeamus, ea tamen rursus hoc loco edenda esse censuimus. Græca Latinaque et notas mutuati sumus a Cotelerio. Plura qui cupit, legat Præfationem, in qua de bis oratiunculis disputatur. B ss Prov. vi, 4. Citatur autem ex sensu magis quam ex verbis in Catena ad Proverbia, vers. et cap. vi. Basıl. Per dormitationem, ignaviam, et ad saniora consilia capessenda tarditatem; per mysticos autem oculos, mentem et intelligentiam; per animæ vero, peccatum actu satiatum significat: aut per somnum et dormi- C tationem immundos cogitatus, impetus nequam, qui primum in animo exoriuntur; vel animi certe ad de- teriora propensionem designat. Vult autem sapiens, eum qui virtutibus ex proposito incumbit, animi pro- speritate valere, supraque adversariorum laqueos fortiter sese efferre, virtutum nimirum alis in altum sublatum. En Greca e duobus codicibus Regiæ bi- bliotheca : Hoc est ad verbum : Sonunus est ne- gligentia circa id quod est præstantius; oculi sub in- telligentiam cadentes, sunt mens et cogitatio: somnus animæ est, peccatum actu commissum: dormitatio SANCTI PATRIS NOSTRI BASILII MAGNI Cæsarea Cappadocia archiepiscopi, In illud : Ne dederis somnum oculis tuis, neque in- dormites palpebris tuis **. Non me dolore afficit eorum qui ad spiritalem hanc celebritatem convenerunt paucitas. Cerno enim imminutum esse quod tumultum concitare solet, adesse vero eos qui audiendi studio tenen- tur. Nullatenus enim iis opus habeo qui extra mur- mure perstrepunt: sed animas requiro auditionis cupidas, decenter circumstantes spiritale audito- rium, quæque rite suscipiant commonitiones Spi- ritus, et memoria conservent documenta salutaria : quas res inesse iis qui adsunt exopto. Cum et pa- stori tutior sit operatio in paucitate, quam in mul- titudine gregum, et gubernatori ductu facilis sit una navis, licet etiam fluctus insurgant, undique terram alluentes, ac difficilem sua vehementia red- dentes gubernationem. Propter charitatem quidem erga singulos, vellem cunctos adesse homines : sed quia cum multitudine insertum est quod est spurium, oro ut quod purum est, accurate discre- autem, primum immundum cogitatum, quod in anima consistit. Superdormitatio est ad deteriora propen- sio. Vult sapientem perspicacem esse; laqueosque adversariorum transvolare, virtutum alis elevatum. Cæterum post typis mandatam hanc Orationem cum sequenti, venit in manus meas Ecclesiastes Fran- cisci Combefisii, in quo utraque inter Basilianas locum obtinet, Latine edita, interprete eodem viro doctissimo. Memorata interpretatio, Nihil mihi necessarii, qui circa locum foris strepunt. pro recte. Sed in Chrysostomo Savili t. V, pag. 980, legi debet, non autem Georgii Pachymeris lib. viii, cap. 2, Non enim assentior docto interpreti ac de Græcis litteris optime merito, qui in hoc et aliis locis verbum probat. Est non solum juxta Hesychium, sed etiam ex Suida dijudicare, accurate per- (9) Βασιλείου. Homilia non indigna S. Basilio. (10) Οὐδὲν δέομαι τῶν ἔξω περιηγούντων τὸν τύ 1. siv, 15, ubi de Spiritus sancti descensu, omnino (11) F. κτύπον. (12) Φυλοκρινηθὲν ἀκριβῶς. Pari modo in Historia

ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ (9) Αρχιεπισκόπου Καισαρείας Καππαδοκίας. Εἰς τό· Μὴ δῷς ὕπνον σοῖς ὀφθαλμοῖς, μηδὲ ἐπινυστάξῃς σοῖς βλεφάροις. Α Οὐ λυπεῖ με ἐλάττωσις τῶν συνελθόντων ἐπὶ τὴν πνευματικὴν ταύτην πανήγυριν. Ὁρῶ γὰρ, ὅτι τὸ θορυβοῦν ἐλαττώθη, τὸ δὲ φιλήκοον πάρεστι. Καὶ γὰρ οὐδὲν (10) δέομαι τῶν ἔξω περιηχούντων τὸν τύ πον (11) · ἀλλ' ἐπιζητῶ ψυχὰς φιληκόους, ευσχημό νως περιεστώσας τὸ πνευματικὸν ἀκροατήριον, καὶ δεχομένας ἐν κόσμῳ τὰς ὑπομνήσεις τοῦ Πνεύματος, καὶ φυλασσούσας τῇ μνήμῃ τὰ σωτήρια διδάγματα· ἅπερ εὔχομαι ὑπάρξαι τοῖς παροῦσιν. Ἐπεὶ καὶ ποιμένι ἀσφαλεστέρα ἡ ἐνέργεια ἐν ὀλίγῳ ἢ τῷ πλήθει τῶν ποιμνίων, καὶ κυβερνήτῃ εὐεπιχείρη τος ναῦς, ἄλλως τε κἂν κλύδων ᾗ πανταχόθεν ὁ περικλύζων τὴν γῆν, καὶ χαλεπὴν ποιῶν κυβέρνη- σιν τῷ ἐπιτεταμένῳ. Ενεκα μὲν γὰρ τῆς ἀγάπης τῆς περὶ ἕκαστον, πάντας ἀνθρώπους ἐβουλόμην παρεῖναι· ἀλλ' ἐπειδὴ τῷ πλήθει συμπαρέσπαρται καὶ τὸ νόθον, εὔχομαι τὸ καθαρὸν φυλοκρινηθὲν ἀκρι Φως (12) κεχωρισμένον τοῦ βλαβεροῦ μόνον συνεί ΒΑΣΙΛ. Ὕπνος ἡ πρὸς τὸ κρεῖττον ἀμέ- λεια· νοητὰ ὄμματα νοῦς καὶ διάνοια· ὕπνος ἐστὶ ψυχῆς ἡ κατ' ενέργειαν ἁμαρτία· νυσταγμὸς δὲ τὸ πρῶτον ἐν τῇ ψυχῇ συνιστάμενον ἀκάθαρτον φρόνη μα. Επινυσταγμός ἐστιν ἡ πρὸς τὰ χείρω ροπή. Βού- λεται διορατικὸν εἶναι τὸν σοφὸν, καὶ τὰς τῶν ἐναν τίων ὑπερίπτασθαι πάγας, τοῖς τῶν ἀρετῶν πτεροίς κουφιζόμενον. πον. Τόπον, τύπον, βροντῆς κτύπον ἡ τοῦ Πνεύματος ἄφιξις ἐμιμεῖτο, τύπου. ἐφυλοκρίνουν ἀκριβῶς τὴν ἐξήγησιν. φυλοκρινεῖν φυλοκρινεῖν τὰς φυλάς διακρίνειν, διακρίνειν, καταδοκιμάζειν περιέργως, IN ILLUD, NE DEDERIS SOMNUM OCULIS TUIS, ETC. MONITUM. ' 614-617 Duas quæ sequuntur homilias jam olim edidere doctissimi viri Franciscus Combelsius et Joannes Baptista Cotelerius, ille Latine duntaxat, hic Græce et Latine, in Monument. Eccl. Græc. t. I p. 23-40. Quanquam autem hæc opuscula pro spuriis habeamus, ea tamen rursus hoc loco edenda esse censuimus. Græca Latinaque et notas mutuati sumus a Cotelerio. Plura qui cupit, legat Præfationem, in qua de bis oratiunculis disputatur. B ss Prov. vi, 4. Citatur autem ex sensu magis quam ex verbis in Catena ad Proverbia, vers. et cap. vi. Basıl. Per dormitationem, ignaviam, et ad saniora consilia capessenda tarditatem; per mysticos autem oculos, mentem et intelligentiam; per animæ vero, peccatum actu satiatum significat: aut per somnum et dormi- C tationem immundos cogitatus, impetus nequam, qui primum in animo exoriuntur; vel animi certe ad de- teriora propensionem designat. Vult autem sapiens, eum qui virtutibus ex proposito incumbit, animi pro- speritate valere, supraque adversariorum laqueos fortiter sese efferre, virtutum nimirum alis in altum sublatum. En Greca e duobus codicibus Regiæ bi- bliotheca : Hoc est ad verbum : Sonunus est ne- gligentia circa id quod est præstantius; oculi sub in- telligentiam cadentes, sunt mens et cogitatio: somnus animæ est, peccatum actu commissum: dormitatio SANCTI PATRIS NOSTRI BASILII MAGNI Cæsarea Cappadocia archiepiscopi, In illud : Ne dederis somnum oculis tuis, neque in- dormites palpebris tuis **. Non me dolore afficit eorum qui ad spiritalem hanc celebritatem convenerunt paucitas. Cerno enim imminutum esse quod tumultum concitare solet, adesse vero eos qui audiendi studio tenen- tur. Nullatenus enim iis opus habeo qui extra mur- mure perstrepunt: sed animas requiro auditionis cupidas, decenter circumstantes spiritale audito- rium, quæque rite suscipiant commonitiones Spi- ritus, et memoria conservent documenta salutaria : quas res inesse iis qui adsunt exopto. Cum et pa- stori tutior sit operatio in paucitate, quam in mul- titudine gregum, et gubernatori ductu facilis sit una navis, licet etiam fluctus insurgant, undique terram alluentes, ac difficilem sua vehementia red- dentes gubernationem. Propter charitatem quidem erga singulos, vellem cunctos adesse homines : sed quia cum multitudine insertum est quod est spurium, oro ut quod purum est, accurate discre- autem, primum immundum cogitatum, quod in anima consistit. Superdormitatio est ad deteriora propen- sio. Vult sapientem perspicacem esse; laqueosque adversariorum transvolare, virtutum alis elevatum. Cæterum post typis mandatam hanc Orationem cum sequenti, venit in manus meas Ecclesiastes Fran- cisci Combefisii, in quo utraque inter Basilianas locum obtinet, Latine edita, interprete eodem viro doctissimo. Memorata interpretatio, Nihil mihi necessarii, qui circa locum foris strepunt. pro recte. Sed in Chrysostomo Savili t. V, pag. 980, legi debet, non autem Georgii Pachymeris lib. viii, cap. 2, Non enim assentior docto interpreti ac de Græcis litteris optime merito, qui in hoc et aliis locis verbum probat. Est non solum juxta Hesychium, sed etiam ex Suida dijudicare, accurate per- (9) Βασιλείου. Homilia non indigna S. Basilio. (10) Οὐδὲν δέομαι τῶν ἔξω περιηγούντων τὸν τύ 1. siv, 15, ubi de Spiritus sancti descensu, omnino (11) F. κτύπον. (12) Φυλοκρινηθὲν ἀκριβῶς. Pari modo in Historia

ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ (9) Αρχιεπισκόπου Καισαρείας Καππαδοκίας. Εἰς τό· Μὴ δῷς ὕπνον σοῖς ὀφθαλμοῖς, μηδὲ ἐπινυστάξῃς σοῖς βλεφάροις. Α Οὐ λυπεῖ με ἐλάττωσις τῶν συνελθόντων ἐπὶ τὴν πνευματικὴν ταύτην πανήγυριν. Ὁρῶ γὰρ, ὅτι τὸ θορυβοῦν ἐλαττώθη, τὸ δὲ φιλήκοον πάρεστι. Καὶ γὰρ οὐδὲν (10) δέομαι τῶν ἔξω περιηχούντων τὸν τύ πον (11) · ἀλλ' ἐπιζητῶ ψυχὰς φιληκόους, ευσχημό νως περιεστώσας τὸ πνευματικὸν ἀκροατήριον, καὶ δεχομένας ἐν κόσμῳ τὰς ὑπομνήσεις τοῦ Πνεύματος, καὶ φυλασσούσας τῇ μνήμῃ τὰ σωτήρια διδάγματα· ἅπερ εὔχομαι ὑπάρξαι τοῖς παροῦσιν. Ἐπεὶ καὶ ποιμένι ἀσφαλεστέρα ἡ ἐνέργεια ἐν ὀλίγῳ ἢ τῷ πλήθει τῶν ποιμνίων, καὶ κυβερνήτῃ εὐεπιχείρη τος ναῦς, ἄλλως τε κἂν κλύδων ᾗ πανταχόθεν ὁ περικλύζων τὴν γῆν, καὶ χαλεπὴν ποιῶν κυβέρνη- σιν τῷ ἐπιτεταμένῳ. Ενεκα μὲν γὰρ τῆς ἀγάπης τῆς περὶ ἕκαστον, πάντας ἀνθρώπους ἐβουλόμην παρεῖναι· ἀλλ' ἐπειδὴ τῷ πλήθει συμπαρέσπαρται καὶ τὸ νόθον, εὔχομαι τὸ καθαρὸν φυλοκρινηθὲν ἀκρι Φως (12) κεχωρισμένον τοῦ βλαβεροῦ μόνον συνεί ΒΑΣΙΛ. Ὕπνος ἡ πρὸς τὸ κρεῖττον ἀμέ- λεια· νοητὰ ὄμματα νοῦς καὶ διάνοια· ὕπνος ἐστὶ ψυχῆς ἡ κατ' ενέργειαν ἁμαρτία· νυσταγμὸς δὲ τὸ πρῶτον ἐν τῇ ψυχῇ συνιστάμενον ἀκάθαρτον φρόνη μα. Επινυσταγμός ἐστιν ἡ πρὸς τὰ χείρω ροπή. Βού- λεται διορατικὸν εἶναι τὸν σοφὸν, καὶ τὰς τῶν ἐναν τίων ὑπερίπτασθαι πάγας, τοῖς τῶν ἀρετῶν πτεροίς κουφιζόμενον. πον. Τόπον, τύπον, βροντῆς κτύπον ἡ τοῦ Πνεύματος ἄφιξις ἐμιμεῖτο, τύπου. ἐφυλοκρίνουν ἀκριβῶς τὴν ἐξήγησιν. φυλοκρινεῖν φυλοκρινεῖν τὰς φυλάς διακρίνειν, διακρίνειν, καταδοκιμάζειν περιέργως, IN ILLUD, NE DEDERIS SOMNUM OCULIS TUIS, ETC. MONITUM. ' 614-617 Duas quæ sequuntur homilias jam olim edidere doctissimi viri Franciscus Combelsius et Joannes Baptista Cotelerius, ille Latine duntaxat, hic Græce et Latine, in Monument. Eccl. Græc. t. I p. 23-40. Quanquam autem hæc opuscula pro spuriis habeamus, ea tamen rursus hoc loco edenda esse censuimus. Græca Latinaque et notas mutuati sumus a Cotelerio. Plura qui cupit, legat Præfationem, in qua de bis oratiunculis disputatur. B ss Prov. vi, 4. Citatur autem ex sensu magis quam ex verbis in Catena ad Proverbia, vers. et cap. vi. Basıl. Per dormitationem, ignaviam, et ad saniora consilia capessenda tarditatem; per mysticos autem oculos, mentem et intelligentiam; per animæ vero, peccatum actu satiatum significat: aut per somnum et dormi- C tationem immundos cogitatus, impetus nequam, qui primum in animo exoriuntur; vel animi certe ad de- teriora propensionem designat. Vult autem sapiens, eum qui virtutibus ex proposito incumbit, animi pro- speritate valere, supraque adversariorum laqueos fortiter sese efferre, virtutum nimirum alis in altum sublatum. En Greca e duobus codicibus Regiæ bi- bliotheca : Hoc est ad verbum : Sonunus est ne- gligentia circa id quod est præstantius; oculi sub in- telligentiam cadentes, sunt mens et cogitatio: somnus animæ est, peccatum actu commissum: dormitatio SANCTI PATRIS NOSTRI BASILII MAGNI Cæsarea Cappadocia archiepiscopi, In illud : Ne dederis somnum oculis tuis, neque in- dormites palpebris tuis **. Non me dolore afficit eorum qui ad spiritalem hanc celebritatem convenerunt paucitas. Cerno enim imminutum esse quod tumultum concitare solet, adesse vero eos qui audiendi studio tenen- tur. Nullatenus enim iis opus habeo qui extra mur- mure perstrepunt: sed animas requiro auditionis cupidas, decenter circumstantes spiritale audito- rium, quæque rite suscipiant commonitiones Spi- ritus, et memoria conservent documenta salutaria : quas res inesse iis qui adsunt exopto. Cum et pa- stori tutior sit operatio in paucitate, quam in mul- titudine gregum, et gubernatori ductu facilis sit una navis, licet etiam fluctus insurgant, undique terram alluentes, ac difficilem sua vehementia red- dentes gubernationem. Propter charitatem quidem erga singulos, vellem cunctos adesse homines : sed quia cum multitudine insertum est quod est spurium, oro ut quod purum est, accurate discre- autem, primum immundum cogitatum, quod in anima consistit. Superdormitatio est ad deteriora propen- sio. Vult sapientem perspicacem esse; laqueosque adversariorum transvolare, virtutum alis elevatum. Cæterum post typis mandatam hanc Orationem cum sequenti, venit in manus meas Ecclesiastes Fran- cisci Combefisii, in quo utraque inter Basilianas locum obtinet, Latine edita, interprete eodem viro doctissimo. Memorata interpretatio, Nihil mihi necessarii, qui circa locum foris strepunt. pro recte. Sed in Chrysostomo Savili t. V, pag. 980, legi debet, non autem Georgii Pachymeris lib. viii, cap. 2, Non enim assentior docto interpreti ac de Græcis litteris optime merito, qui in hoc et aliis locis verbum probat. Est non solum juxta Hesychium, sed etiam ex Suida dijudicare, accurate per- (9) Βασιλείου. Homilia non indigna S. Basilio. (10) Οὐδὲν δέομαι τῶν ἔξω περιηγούντων τὸν τύ 1. siv, 15, ubi de Spiritus sancti descensu, omnino (11) F. κτύπον. (12) Φυλοκρινηθὲν ἀκριβῶς. Pari modo in Historia

Β Α ναι ἡμῖν· μὴ πρὸς ἐπήρειαν περιεστηκός, ἀλλὰ Αι- φυλοκινητικήν σοφίαν, ει φυλοκρίνησιν, ὑμῶν ταῖς ἀκοαῖς, ἡμῶν. κατὰ ἀλήθειαν τὴν ἀκρόασιν ποιούμενον. Εύχομαι τὸν σίτον κεχωρισμένον τοῦ ἀχύρου. Τὸ μὲν γὰρ παντὶ ἀνέμῳ τῆς διδασκαλίας περιφέρεται· τὸ δὲ βαρὺ καὶ εὐσταθὲς καὶ αὐτόπιπτον (15), τῷ Πνεύματι διακρινόμενον, τῆς ἀποθήκης ἀξιοῦται. Τί εἴπω; πῶς ὑμᾶς προσφθέγξομαι ; Πῶς προκαταλήψομαι τὰ παρελθόντα; τῶν μελλόντων τὸ χρέος ; Καὶ γὰρ παρελθόντων ὑπεύθυνος εἰμι, καὶ μελλόντων χρεώ στης. ᾿Απὸ ποίας Γραφῆς ἂν ὑμῖν καιρίως δια λεχθείην; Πάντα ὁμότιμα, καὶ πάντα πνευματικά· πάντα θεόπνευστα, καὶ πάντα ὠφέλιμα. Αλλ' οὐ ῥᾳδία οὐδὲ ἐμοὶ ἡ διάκρισις, οὐδὲ ὑμῖν δυνατὸν τὸ μὲν ἀποπέμπεσθαι, τὸ δὲ προϊεσθαι, ἴσης οὔσης τῆς ἐν ἑκάστῳ χάριτος, καὶ ὁμοτίμου τῆς πανταχό- θεν ὠφελείας ἡμῖν προκειμένης. Ἐφθέγξατο ἡμῖν ῥήματα χρήσιμα ο παροιμιαστής Σολομών. Τοῦτο πρῶτον προσέβαλεν ὑμῶν ταῖς ἀκοαῖς· ἐντεῦθεν ἀρ ξώμεθα τῆς πρὸς ὑμᾶς ὁμιλίας. Διορατικόν σε βού λεται είναι μαθητὴν καὶ ὑψηλὸν τῷ φρονήματι. Εκάτερον τούτων παρίστησι δυϊκός λόγος· « Μὴ δῷς ὕπνον σοῖς ὀφθαλμοῖς, μηδὲ νυσταγμὸν τοῖς βλε φάροις. 1-4 Μὴ δῷς ὕπνον. ο 'Αρα τοῦτον ἀπαγορεύει τὸν ὕπνον, τὸ κοινὸν πάθος τῆς φύσεως, καὶ βού λεται ἡμᾶς ἀὕπνους εἶναι ; Οὐκοῦν κατηγόρημα τοῦ δημιουργοῦ τοῦ συζεύξαντος τῇ ζωῇ ἡμῶν τὴν ἐκ τοῦ ὕπνου ἀνάπαυσιν; «Μὴ δῷς ὕπνον συῖς ὀφθαλ μοῖς, μηδὲ νυσταγμὸν τοῖς βλεφάροις. » Οὐ ταυτο λογεῖ, ἀλλ᾽ οἶδε τὴν διαφορὰν τοῦ ὕπνου καὶ τοῦ νυσταγμοῦ. Ὁ μὲν γὰρ ὕπνος βαρεῖά τίς ἐστιν ἀναι σθησία· ὁ δὲ νυσταγμός μίγμα ἐστὶν ἐγρηγόρσεως καὶ ὕπνου. Ἐπεὶ οὖν οἱ μὲν βαθεῖ κατέχονται ὕπνῳ, ληθαργήσαντες τῶν τοῦ Θεοῦ δωρεῶν· οἱ δὲ ἀναμίξ, ποτὲ μὲν ἐγρηγόρασιν, ποτὲ δὲ ὥσπερ ἐπινυστά ζουσιν· οὔτε τὸν ἀλλότριον δέχονται, οὔτε τόν ποτέ ἐπιστρέφοντα, οὔτε τὸν νοσοῦντα ὡς ὑγιαίνοντα. • Ἵνα σώζῃ ὥσπερ δορκὰς ἐκ βρόχων. » Ἡ δορκάς ζῶόν ἐστιν ἐξυδερκές, ἐπώνυμον τῇ ἑαυτοῦ ὀξυδορο κίᾳ (14). Οὐδὲν λανθάνει τὸν ὀφθαλμὸν τῆς δορκάδος· οἶδεν φυλάξεται, καὶ οἶδεν ὅπου τοῦ δρόμου τὸ κυβερνητικόν. ᾿Αλλὰ καὶ δορκὰς ἔσο πρὸς τὸ τὰ κάτ των ἐρευνᾶν· καὶ ὄρνεον, πρὸς τὸ τὰ ὑψηλὰ ζητεῖν· ἵνα μὴ τῇ παγίδι ἐνσχασθῇς, ἀλλὰ καὶ ὑψηλότερος γένῃ τῶν βρόχων. Οὐδέποτε ὄρνεον πίπτει εἰς πα γίδα, ἐὰν, τῷ κατὰ φύσιν πτερῷ τὸν ἀέρα τέμνον, τὴν γῆν ὑπεραίρηται. Βούλεται οὖν σε τῷ ὑψηλῷ τῆς διανοίας, δ ἔλαβες παρὰ τοῦ κτίσαντός σε, ἀσφαλῶς φυλάσσειν, καὶ τὸ σύντροφον πάθος τῆς ἀργίας, ὡς τὴν εὐπραξίαν τῶν διατεταγμένων ἡμῖν Η μὲν γὰρ δορκάς ἀναλωτός ἐστι τοῖς βρόχοις δι' ὀξύτητα τῆς δράσεως· ὅθεν καὶ ἐπώνυμός ἐστι τῆς οἰκείας ὀξυδορκίας, Φασὶ τὴν δορκάδα ἐπώνυμον εἶναι τῆς οἰκείας ὀξυδερκίας, καὶ διὰ τὸ ὀξέως ὁρᾷν ταύτην εἰληφέναι τὴν προσηγορίαν. APPENDIX OPERUM S. BASILJI MAGNL tum, separatumque a noxio, solum nobiscum sit ; non ad calumniam circumstans, sed vere audiens. Opto frumentum segregatum a palea. Hæc quippe omni vento doctrinæ circumfertur: illud autem grave et firmum ac per se cadens, Spiritu secre- tum, horreo dignum censetur. Quid dicam? quo vos modo alloquar? Quo pacto antevertam præter- ita? futurorum debitum? Etenim præteritorum reus sum, et futurorum debitor. De qua Scripture parte vobis opportune disseram ? Omnes ejus- dem pretii sunt, omnes spiritales, omnes a Deo inspi- rale, omnes utiles. Verum nec facilis mihi est dis- cretio; nec vobis licet, illam rejicere, hanc admit - tere, cum æqualis sit gratia in unaquaque, et pro- ponatur nobis dignitate par undique proveniens emolumentum. Locutus est nobis utilia verba, Pro- verbiorum conscriptor Salomon. Hoc primum au- ribus vestris immisit: hinc inchoemus istam ad vos homiliam. Perspicacem te vult esse discipulum et sublimem consilio. Horum utrumque exhibet du- plex sermo Ne dederis somnum oculis tuis, ne- que dormitationem palpebris tuis. Ne dederis som- num. Huncne prohibet somnum, communem na- turæ affectionem, vultque nos pervigiles manere ? Igitur accusatio est creatoris, qui vitæ nostræ con- junxit requiem somni? ‹ Ne dederis somnum ocu- lis tuis, neque dormitationem palpebris tuis. Non eumdem sermonem repetit, sed differentiam novit somni et dormitationis. Somnus enim est, gravis sensuum stupor ; dormitatio autem, mistura vigilie ac somni. Quia igitur alii quidem profundo deti- nentur somno, donorum Dei oblivione quasi veterno occupati; alii vero permiste interdum vigilant, interdum velut indormitant; neque alienum admit- tunt, neque eum qui aliquando conversus est, ne- que agrotum lanquam sanum. VERS. 5. • Ut salveris tanquam damula e laqueis. › Damula ceu dorcas animal est acie oculorum valens, ex qua dorcadis nomen tulit. Nihil latet dorcadis oculum; novit quid cavere debeat; novit ubi sit cursus gu- bernaculum. Sed et damula sis, ad scrutanda quæ inferius sunt; et avis, ad quærenda sublimia; ut ne reti inhibearis, at excelsior fias laqueis. Nunquam avis incidit in rete, si naturaliter sibi insita penna aerem secans, super terram elevetur. Vult ergo te per mentis sublimitateın, quam a Crea- tore tuo accepisti, caule observare; et pigritie coalumnum vitium insectari, tanquam quod felicem exsecutionem eorum quæ a Do.nino præcepta sunt * Ephes. 17, 14. pendere; nec non discernere, lustrare, scrutari. que id verbum invenies apud Eusebium Hist, eccl. lib. viii, cap. 4; lib. x, cap. 4; Basilium de Spiritu sancto cap. 29, aliosque : vero in Clemente Alexandrino. in c. non profert idem Basilius Homilia in illud, Attende tibi C D ipsi : etc. Apud Theodoretum in Cant. 11, : Milto cæteros quamip!" rimos, qui eamdem etymologiam tradunt, vel ad eam respiciunt. (13) Αὐτόπιπτον. Ita codex, non αὐτόπιστον. Ει (14) Επώνυμον τῇ ἑαυτοῦ ὀξυδορκία. His gemina

Β Α ναι ἡμῖν· μὴ πρὸς ἐπήρειαν περιεστηκός, ἀλλὰ Αι- φυλοκινητικήν σοφίαν, ει φυλοκρίνησιν, ὑμῶν ταῖς ἀκοαῖς, ἡμῶν. κατὰ ἀλήθειαν τὴν ἀκρόασιν ποιούμενον. Εύχομαι τὸν σίτον κεχωρισμένον τοῦ ἀχύρου. Τὸ μὲν γὰρ παντὶ ἀνέμῳ τῆς διδασκαλίας περιφέρεται· τὸ δὲ βαρὺ καὶ εὐσταθὲς καὶ αὐτόπιπτον (15), τῷ Πνεύματι διακρινόμενον, τῆς ἀποθήκης ἀξιοῦται. Τί εἴπω; πῶς ὑμᾶς προσφθέγξομαι ; Πῶς προκαταλήψομαι τὰ παρελθόντα; τῶν μελλόντων τὸ χρέος ; Καὶ γὰρ παρελθόντων ὑπεύθυνος εἰμι, καὶ μελλόντων χρεώ στης. ᾿Απὸ ποίας Γραφῆς ἂν ὑμῖν καιρίως δια λεχθείην; Πάντα ὁμότιμα, καὶ πάντα πνευματικά· πάντα θεόπνευστα, καὶ πάντα ὠφέλιμα. Αλλ' οὐ ῥᾳδία οὐδὲ ἐμοὶ ἡ διάκρισις, οὐδὲ ὑμῖν δυνατὸν τὸ μὲν ἀποπέμπεσθαι, τὸ δὲ προϊεσθαι, ἴσης οὔσης τῆς ἐν ἑκάστῳ χάριτος, καὶ ὁμοτίμου τῆς πανταχό- θεν ὠφελείας ἡμῖν προκειμένης. Ἐφθέγξατο ἡμῖν ῥήματα χρήσιμα ο παροιμιαστής Σολομών. Τοῦτο πρῶτον προσέβαλεν ὑμῶν ταῖς ἀκοαῖς· ἐντεῦθεν ἀρ ξώμεθα τῆς πρὸς ὑμᾶς ὁμιλίας. Διορατικόν σε βού λεται είναι μαθητὴν καὶ ὑψηλὸν τῷ φρονήματι. Εκάτερον τούτων παρίστησι δυϊκός λόγος· « Μὴ δῷς ὕπνον σοῖς ὀφθαλμοῖς, μηδὲ νυσταγμὸν τοῖς βλε φάροις. 1-4 Μὴ δῷς ὕπνον. ο 'Αρα τοῦτον ἀπαγορεύει τὸν ὕπνον, τὸ κοινὸν πάθος τῆς φύσεως, καὶ βού λεται ἡμᾶς ἀὕπνους εἶναι ; Οὐκοῦν κατηγόρημα τοῦ δημιουργοῦ τοῦ συζεύξαντος τῇ ζωῇ ἡμῶν τὴν ἐκ τοῦ ὕπνου ἀνάπαυσιν; «Μὴ δῷς ὕπνον συῖς ὀφθαλ μοῖς, μηδὲ νυσταγμὸν τοῖς βλεφάροις. » Οὐ ταυτο λογεῖ, ἀλλ᾽ οἶδε τὴν διαφορὰν τοῦ ὕπνου καὶ τοῦ νυσταγμοῦ. Ὁ μὲν γὰρ ὕπνος βαρεῖά τίς ἐστιν ἀναι σθησία· ὁ δὲ νυσταγμός μίγμα ἐστὶν ἐγρηγόρσεως καὶ ὕπνου. Ἐπεὶ οὖν οἱ μὲν βαθεῖ κατέχονται ὕπνῳ, ληθαργήσαντες τῶν τοῦ Θεοῦ δωρεῶν· οἱ δὲ ἀναμίξ, ποτὲ μὲν ἐγρηγόρασιν, ποτὲ δὲ ὥσπερ ἐπινυστά ζουσιν· οὔτε τὸν ἀλλότριον δέχονται, οὔτε τόν ποτέ ἐπιστρέφοντα, οὔτε τὸν νοσοῦντα ὡς ὑγιαίνοντα. • Ἵνα σώζῃ ὥσπερ δορκὰς ἐκ βρόχων. » Ἡ δορκάς ζῶόν ἐστιν ἐξυδερκές, ἐπώνυμον τῇ ἑαυτοῦ ὀξυδορο κίᾳ (14). Οὐδὲν λανθάνει τὸν ὀφθαλμὸν τῆς δορκάδος· οἶδεν φυλάξεται, καὶ οἶδεν ὅπου τοῦ δρόμου τὸ κυβερνητικόν. ᾿Αλλὰ καὶ δορκὰς ἔσο πρὸς τὸ τὰ κάτ των ἐρευνᾶν· καὶ ὄρνεον, πρὸς τὸ τὰ ὑψηλὰ ζητεῖν· ἵνα μὴ τῇ παγίδι ἐνσχασθῇς, ἀλλὰ καὶ ὑψηλότερος γένῃ τῶν βρόχων. Οὐδέποτε ὄρνεον πίπτει εἰς πα γίδα, ἐὰν, τῷ κατὰ φύσιν πτερῷ τὸν ἀέρα τέμνον, τὴν γῆν ὑπεραίρηται. Βούλεται οὖν σε τῷ ὑψηλῷ τῆς διανοίας, δ ἔλαβες παρὰ τοῦ κτίσαντός σε, ἀσφαλῶς φυλάσσειν, καὶ τὸ σύντροφον πάθος τῆς ἀργίας, ὡς τὴν εὐπραξίαν τῶν διατεταγμένων ἡμῖν Η μὲν γὰρ δορκάς ἀναλωτός ἐστι τοῖς βρόχοις δι' ὀξύτητα τῆς δράσεως· ὅθεν καὶ ἐπώνυμός ἐστι τῆς οἰκείας ὀξυδορκίας, Φασὶ τὴν δορκάδα ἐπώνυμον εἶναι τῆς οἰκείας ὀξυδερκίας, καὶ διὰ τὸ ὀξέως ὁρᾷν ταύτην εἰληφέναι τὴν προσηγορίαν. APPENDIX OPERUM S. BASILJI MAGNL tum, separatumque a noxio, solum nobiscum sit ; non ad calumniam circumstans, sed vere audiens. Opto frumentum segregatum a palea. Hæc quippe omni vento doctrinæ circumfertur: illud autem grave et firmum ac per se cadens, Spiritu secre- tum, horreo dignum censetur. Quid dicam? quo vos modo alloquar? Quo pacto antevertam præter- ita? futurorum debitum? Etenim præteritorum reus sum, et futurorum debitor. De qua Scripture parte vobis opportune disseram ? Omnes ejus- dem pretii sunt, omnes spiritales, omnes a Deo inspi- rale, omnes utiles. Verum nec facilis mihi est dis- cretio; nec vobis licet, illam rejicere, hanc admit - tere, cum æqualis sit gratia in unaquaque, et pro- ponatur nobis dignitate par undique proveniens emolumentum. Locutus est nobis utilia verba, Pro- verbiorum conscriptor Salomon. Hoc primum au- ribus vestris immisit: hinc inchoemus istam ad vos homiliam. Perspicacem te vult esse discipulum et sublimem consilio. Horum utrumque exhibet du- plex sermo Ne dederis somnum oculis tuis, ne- que dormitationem palpebris tuis. Ne dederis som- num. Huncne prohibet somnum, communem na- turæ affectionem, vultque nos pervigiles manere ? Igitur accusatio est creatoris, qui vitæ nostræ con- junxit requiem somni? ‹ Ne dederis somnum ocu- lis tuis, neque dormitationem palpebris tuis. Non eumdem sermonem repetit, sed differentiam novit somni et dormitationis. Somnus enim est, gravis sensuum stupor ; dormitatio autem, mistura vigilie ac somni. Quia igitur alii quidem profundo deti- nentur somno, donorum Dei oblivione quasi veterno occupati; alii vero permiste interdum vigilant, interdum velut indormitant; neque alienum admit- tunt, neque eum qui aliquando conversus est, ne- que agrotum lanquam sanum. VERS. 5. • Ut salveris tanquam damula e laqueis. › Damula ceu dorcas animal est acie oculorum valens, ex qua dorcadis nomen tulit. Nihil latet dorcadis oculum; novit quid cavere debeat; novit ubi sit cursus gu- bernaculum. Sed et damula sis, ad scrutanda quæ inferius sunt; et avis, ad quærenda sublimia; ut ne reti inhibearis, at excelsior fias laqueis. Nunquam avis incidit in rete, si naturaliter sibi insita penna aerem secans, super terram elevetur. Vult ergo te per mentis sublimitateın, quam a Crea- tore tuo accepisti, caule observare; et pigritie coalumnum vitium insectari, tanquam quod felicem exsecutionem eorum quæ a Do.nino præcepta sunt * Ephes. 17, 14. pendere; nec non discernere, lustrare, scrutari. que id verbum invenies apud Eusebium Hist, eccl. lib. viii, cap. 4; lib. x, cap. 4; Basilium de Spiritu sancto cap. 29, aliosque : vero in Clemente Alexandrino. in c. non profert idem Basilius Homilia in illud, Attende tibi C D ipsi : etc. Apud Theodoretum in Cant. 11, : Milto cæteros quamip!" rimos, qui eamdem etymologiam tradunt, vel ad eam respiciunt. (13) Αὐτόπιπτον. Ita codex, non αὐτόπιστον. Ει (14) Επώνυμον τῇ ἑαυτοῦ ὀξυδορκία. His gemina

παρὰ τοῦ Κυρίου ἀποδιῶκον, διώκεσθαι. Χαλεπω· ο τάτη γὰρ ἀργία, ἡ τῶν ψυχῶν νωθρία. Μὴ ἔσο ἀρε γὸς περὶ τὰς ἐντολὰς τοῦ Κυρίου· μὴ τὸ μὲν ποίες, τὸ δὲ ἀναβάλλου. Δανειστικόν τι ποιεῖς ἀφοσίωμα, ὡς τὸ ὅλον πληρώσας. ᾿Αλλὰ βούλεταί σε ἐν τοῖς ἔμ- προσθεν ἐπεκτείνεσθαι. Ορᾷς, ὅτι εὐπερίδρομον σε βούλεται τῆς εὐσεβείας εἶναι, τρέχοντα ἐπὶ τὸ βρα βεῖον τῆς ἄνω κλήσεως; Οὐ τοίνυν χρὴ τὸν αὐτὸν καὶ ἀργὸν εἶναι καὶ ἐμπορεύεσθαι. Πάρεστιν ὁ αἰτῶν· ἐὰν ἀργῇς πρὸς τὴν ἐλεημοσύνην, ἡ ἀργία εμπόδιόν σοι γίνεται πρὸς τὸν δρόμον τῆς σωτηρίας. Ινα οὖν σε διυπνίσῃ, καὶ ζηλωτὴν ποιήσῃ τῶν κα λῶν ἔργων, μικρὸν ζῶον ἐκλεξάμενος τὸ πάντων ἐλάχιστον, τοῦτο προστίθησί σοι (15). « Ιθι πρὸς τὸν μύρμηχα, ὦ οκνηρέ, καὶ ζήλωσον τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ. » Εἶδες πῶς σοι κέχρηται· εὐτελῆ διδάσκαλον προ- δείκνυσιν· ἵν' οὕτως, τὸν ὕπνον ἀποσεισάμενος, τὴν ἀργίαν ἀπωσάμενος, τῇ αἰσχύνῃ τῇ πρὸς τὸν συγ κρινόμενον, ποιήσῃς σεαυτὸν ἄξιον τῷ κτίσαντι. Εἴ σοι εἶπεν· Μίμησαι τοῦ ἵππου τὸν δρόμον, μίμη. σαι τὴν ἀχθηφορίαν τῆς καμήλου, μίμησαι τὸν γεηπονοῦντα βοῦν· εἶπες ἂν, Πῶς μιμήσωμαι τὰ ἁπλὰ τὰ τῷ μεγέθει τοῦ σώματος ; Αλλος ἐκεῖ νος (16) ὁ τόνος τοῦ σώματος πάρεστιν· ἐγὼ δὲ μικρὸς καὶ ἀσθενής. Ἵνα μὲν τοῦτο προβάλλῃ, τὸ ἀναντιῤ- ῥήτως ὑποδεέστερον, τοῦτό σοι προέθηκεν εἰς μίμη- σιν. « Ιθι πρὸς τὸν μύρμηκα, ὦ ὀκνηρέ. » Τί κατα φρονεῖς τοῦ μεγάλου διδασκάλου; Ο μύρμηξ σε διερεθιζέτω πρὸς τὴν ἐνέργειαν. «Καὶ παρ' ἐκείνου μάθε. » Ἐκεῖνος οὐ διδάσκαλον οἶδεν, οὐκ ἀποδη- μίαν ἀποδήμησεν, οὐκ ἔμαθε γεωργικούς λόγους, & οὐκ ἔζευξε βοῦν, οὐ κέκτηται βοῦν ἀροτῆρα, οὐ μάχεται περὶ ὅρων γῆς, οὐ παροργίζει τους γείτο- νας, οὐ τὰ μὲν κατέχει, τὰ δὲ προσλαμβάνεται, οὐδὲν οἶδε τῶν κατὰ γεωργίαν· οὐκ ἔχει δεσπότην τὸν ἐπικείμενον, οὐκ ἔχει φορολόγον τὸν ἀναγκά ζοντα, οὐκ ἔχει τοὺς οἰκέτας τοὺς, ὅτε ἐὰν μὴ δια νεμηθῇ αὐτοῖς τὸ σιτηρέσιον, δικαζομένους τῷ δε- σπότῃ. Οὐδὲν τούτων πάρεστιν· ἀλλὰ φυσική τις ἀνάγκη τὸ ζῶον διερεθίζει. Οὐκοῦν ἡ φύσις τότε. Καὶ σὺ (17) τῆς φύσεως παρίει λόγος αἴτιος. Λόγῳ πλεονεκτεῖς τὸν μύρμηκα. Εἰ δύναμις συνεργός, προτιμοτέρα ἡ σὴ δύναμις τοῦ μύρμηκος. • 10ι οὖν πρὸς τὸν μύρμηκα, ὀκνηρέ· καὶ παρ' ἐκείνου μά- θε. • Προλαβὼν ἐδιδάχθης· ὑπὸ δὲ ἀργίας αὐτὰ ἔ3- ῥιψας, καὶ λήθην ἔλαβες ἐκ τοῦ ὕπνου ὂν ἠγάπη- σας. Μάθε ἀπὸ τοῦ μύρμηκος. Ἐκεῖνος γὰρ γεωρ- γιον οὐκ ἔχει, οὐδὲ δεσπότην κέκτηται, οὐδὲ ὑπὸ ἀνάγκην ἐστίν· καὶ οὐδεμιᾷ ἀνάγκῃ δουλεύων, ἀδέ σποτος ῶν, αὐτόνομον βίον καὶ ἐλεύθερον κεκτημέ- νος, αὐτὸς ἑαυτῷ ἐφέστηκεν, ἐπείγων ἑαυτὸν πρὸς τὸ ἔργον. Τίς εἶπε τῷ μύρμηκι, ὅτι Νῦν θέρος; καὶ τίς πάλιν ἐρεῖ, ὅτι Νῦν πάλιν χειμών ; "Ινα δεί- ξῃ σοι τὴν τοῦ Θεοῦ πρόνοιαν δι᾿ ὅλων ἀνήκουσαν * IN ILLUD, NE DEDERIS SOMNUM OCULIS TUIS, ETC. A nobis, expellat. Gravissimum peccatum est pigri- ' tia, animarum segnities. Noli esse circa mandala Domini otiosus, noli hoc quidem facere, illud vero differre. Fæeneraticiam quamdam agis satisfactio- nem, ut qui totum impleveris. Sed vult te ad ea quæ sunt priora extendi “. Vides quod te cupiat rectum esse pietatis cursorem, ad bravium super - næ vocationis properantem 48? Non ergo oportet ut idem piger sit ac negotietur. Adest qui petit : si cessaveris ad eleemosynam, cessatio impedimento tibi est ad cursum salutis. Itaque utte a somno exci- tet, æmulatoremque faciat bonorum operum; parvo animali electo, omnium minimo, hoc apponit tibi. VERS. 6. Vade ad formicam, o piger, et æmu- lare vias ejus. › Vidisti quo pacto te usus fuerit : B vilem magistrum præmonstrat ; ut eo modo som- num excutiens, segnitiem repellens, verecundia affectus ob rem quæ in comparationem assumitur, teipsum dignum reddas Creatore. Si dixisset tibi, imitare equi cursum, imitare camelum in ge- statione onerum; imitare bovem terræ cultorem ; respondisses, quomodo imitari potero quæ mole corporis ingentia sunt? Aliud illis inest corporis robur, ego vero parvus sum et infirmus. Ne hoc prætenderes, animal procul dubio imbecillius tibi ad imitationem proposuit. • Vade ad formicam, piger. » Quid contemnis magnum præceptorem? Formica te excitet ad operationem. ‹ Et ab illa disce. Illa non novit magistrum, non perægro profecta est, non didicit agriculturæ arten, nos junxit bovem, non possidet bovem aratorem, non pugnat de terminis terræ, nec ad iram provocat vicinos, non hæc quidem detinet, illa vero assu- mit, nihil scit eorum quæ ad agriculturam perti nent; non habet instantem dominum, non tribu torum collectorem qui cogat, non famulos qui an- nona cum non fuerit iis distributa, contendant cum domino. Nihil horum adest: sed naturalis quædam necessitas animal excitat. Itaque natura tunc. Et tibi accedit ratio quæ naturæ parens est. Ratione antecellis formicam. Si facultas cooperaria est, præ stantior facultas tua facultate fornica. • Vade igi- tur ad formicam, piger, et ab illa disce. » Antea edoctus fuisti; sed ex segnitie pristinam doctrinam abjecisti, et in oblivionem lapsus es ob somnum quem dilexisti. Disce a formica. Illa enim (VERS. 6, cta est necessitati, et nulli necessitati serviens, domini expers, vitam ducens sui juris ac liberam:- ipsi sibi instat, et seipsam ad opus urget. Quis dixit formicæ, nunc messis est ? et quis iterum di- cet, nunc rursus hiems? Ut ostendat tibi provi• dentiam Dei, per omnia pervenire ad nos; ne vero etiam te liberum aut nullius dominio mancipatum D Philipp. 111, 13. As ibid. C 7) agellum non habet, nec dominum, neque subje (15) F. προτίθησι. (15) Ε. Εκείθησ (17) L. σοι.

παρὰ τοῦ Κυρίου ἀποδιῶκον, διώκεσθαι. Χαλεπω· ο τάτη γὰρ ἀργία, ἡ τῶν ψυχῶν νωθρία. Μὴ ἔσο ἀρε γὸς περὶ τὰς ἐντολὰς τοῦ Κυρίου· μὴ τὸ μὲν ποίες, τὸ δὲ ἀναβάλλου. Δανειστικόν τι ποιεῖς ἀφοσίωμα, ὡς τὸ ὅλον πληρώσας. ᾿Αλλὰ βούλεταί σε ἐν τοῖς ἔμ- προσθεν ἐπεκτείνεσθαι. Ορᾷς, ὅτι εὐπερίδρομον σε βούλεται τῆς εὐσεβείας εἶναι, τρέχοντα ἐπὶ τὸ βρα βεῖον τῆς ἄνω κλήσεως; Οὐ τοίνυν χρὴ τὸν αὐτὸν καὶ ἀργὸν εἶναι καὶ ἐμπορεύεσθαι. Πάρεστιν ὁ αἰτῶν· ἐὰν ἀργῇς πρὸς τὴν ἐλεημοσύνην, ἡ ἀργία εμπόδιόν σοι γίνεται πρὸς τὸν δρόμον τῆς σωτηρίας. Ινα οὖν σε διυπνίσῃ, καὶ ζηλωτὴν ποιήσῃ τῶν κα λῶν ἔργων, μικρὸν ζῶον ἐκλεξάμενος τὸ πάντων ἐλάχιστον, τοῦτο προστίθησί σοι (15). « Ιθι πρὸς τὸν μύρμηχα, ὦ οκνηρέ, καὶ ζήλωσον τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ. » Εἶδες πῶς σοι κέχρηται· εὐτελῆ διδάσκαλον προ- δείκνυσιν· ἵν' οὕτως, τὸν ὕπνον ἀποσεισάμενος, τὴν ἀργίαν ἀπωσάμενος, τῇ αἰσχύνῃ τῇ πρὸς τὸν συγ κρινόμενον, ποιήσῃς σεαυτὸν ἄξιον τῷ κτίσαντι. Εἴ σοι εἶπεν· Μίμησαι τοῦ ἵππου τὸν δρόμον, μίμη. σαι τὴν ἀχθηφορίαν τῆς καμήλου, μίμησαι τὸν γεηπονοῦντα βοῦν· εἶπες ἂν, Πῶς μιμήσωμαι τὰ ἁπλὰ τὰ τῷ μεγέθει τοῦ σώματος ; Αλλος ἐκεῖ νος (16) ὁ τόνος τοῦ σώματος πάρεστιν· ἐγὼ δὲ μικρὸς καὶ ἀσθενής. Ἵνα μὲν τοῦτο προβάλλῃ, τὸ ἀναντιῤ- ῥήτως ὑποδεέστερον, τοῦτό σοι προέθηκεν εἰς μίμη- σιν. « Ιθι πρὸς τὸν μύρμηκα, ὦ ὀκνηρέ. » Τί κατα φρονεῖς τοῦ μεγάλου διδασκάλου; Ο μύρμηξ σε διερεθιζέτω πρὸς τὴν ἐνέργειαν. «Καὶ παρ' ἐκείνου μάθε. » Ἐκεῖνος οὐ διδάσκαλον οἶδεν, οὐκ ἀποδη- μίαν ἀποδήμησεν, οὐκ ἔμαθε γεωργικούς λόγους, & οὐκ ἔζευξε βοῦν, οὐ κέκτηται βοῦν ἀροτῆρα, οὐ μάχεται περὶ ὅρων γῆς, οὐ παροργίζει τους γείτο- νας, οὐ τὰ μὲν κατέχει, τὰ δὲ προσλαμβάνεται, οὐδὲν οἶδε τῶν κατὰ γεωργίαν· οὐκ ἔχει δεσπότην τὸν ἐπικείμενον, οὐκ ἔχει φορολόγον τὸν ἀναγκά ζοντα, οὐκ ἔχει τοὺς οἰκέτας τοὺς, ὅτε ἐὰν μὴ δια νεμηθῇ αὐτοῖς τὸ σιτηρέσιον, δικαζομένους τῷ δε- σπότῃ. Οὐδὲν τούτων πάρεστιν· ἀλλὰ φυσική τις ἀνάγκη τὸ ζῶον διερεθίζει. Οὐκοῦν ἡ φύσις τότε. Καὶ σὺ (17) τῆς φύσεως παρίει λόγος αἴτιος. Λόγῳ πλεονεκτεῖς τὸν μύρμηκα. Εἰ δύναμις συνεργός, προτιμοτέρα ἡ σὴ δύναμις τοῦ μύρμηκος. • 10ι οὖν πρὸς τὸν μύρμηκα, ὀκνηρέ· καὶ παρ' ἐκείνου μά- θε. • Προλαβὼν ἐδιδάχθης· ὑπὸ δὲ ἀργίας αὐτὰ ἔ3- ῥιψας, καὶ λήθην ἔλαβες ἐκ τοῦ ὕπνου ὂν ἠγάπη- σας. Μάθε ἀπὸ τοῦ μύρμηκος. Ἐκεῖνος γὰρ γεωρ- γιον οὐκ ἔχει, οὐδὲ δεσπότην κέκτηται, οὐδὲ ὑπὸ ἀνάγκην ἐστίν· καὶ οὐδεμιᾷ ἀνάγκῃ δουλεύων, ἀδέ σποτος ῶν, αὐτόνομον βίον καὶ ἐλεύθερον κεκτημέ- νος, αὐτὸς ἑαυτῷ ἐφέστηκεν, ἐπείγων ἑαυτὸν πρὸς τὸ ἔργον. Τίς εἶπε τῷ μύρμηκι, ὅτι Νῦν θέρος; καὶ τίς πάλιν ἐρεῖ, ὅτι Νῦν πάλιν χειμών ; "Ινα δεί- ξῃ σοι τὴν τοῦ Θεοῦ πρόνοιαν δι᾿ ὅλων ἀνήκουσαν * IN ILLUD, NE DEDERIS SOMNUM OCULIS TUIS, ETC. A nobis, expellat. Gravissimum peccatum est pigri- ' tia, animarum segnities. Noli esse circa mandala Domini otiosus, noli hoc quidem facere, illud vero differre. Fæeneraticiam quamdam agis satisfactio- nem, ut qui totum impleveris. Sed vult te ad ea quæ sunt priora extendi “. Vides quod te cupiat rectum esse pietatis cursorem, ad bravium super - næ vocationis properantem 48? Non ergo oportet ut idem piger sit ac negotietur. Adest qui petit : si cessaveris ad eleemosynam, cessatio impedimento tibi est ad cursum salutis. Itaque utte a somno exci- tet, æmulatoremque faciat bonorum operum; parvo animali electo, omnium minimo, hoc apponit tibi. VERS. 6. Vade ad formicam, o piger, et æmu- lare vias ejus. › Vidisti quo pacto te usus fuerit : B vilem magistrum præmonstrat ; ut eo modo som- num excutiens, segnitiem repellens, verecundia affectus ob rem quæ in comparationem assumitur, teipsum dignum reddas Creatore. Si dixisset tibi, imitare equi cursum, imitare camelum in ge- statione onerum; imitare bovem terræ cultorem ; respondisses, quomodo imitari potero quæ mole corporis ingentia sunt? Aliud illis inest corporis robur, ego vero parvus sum et infirmus. Ne hoc prætenderes, animal procul dubio imbecillius tibi ad imitationem proposuit. • Vade ad formicam, piger. » Quid contemnis magnum præceptorem? Formica te excitet ad operationem. ‹ Et ab illa disce. Illa non novit magistrum, non perægro profecta est, non didicit agriculturæ arten, nos junxit bovem, non possidet bovem aratorem, non pugnat de terminis terræ, nec ad iram provocat vicinos, non hæc quidem detinet, illa vero assu- mit, nihil scit eorum quæ ad agriculturam perti nent; non habet instantem dominum, non tribu torum collectorem qui cogat, non famulos qui an- nona cum non fuerit iis distributa, contendant cum domino. Nihil horum adest: sed naturalis quædam necessitas animal excitat. Itaque natura tunc. Et tibi accedit ratio quæ naturæ parens est. Ratione antecellis formicam. Si facultas cooperaria est, præ stantior facultas tua facultate fornica. • Vade igi- tur ad formicam, piger, et ab illa disce. » Antea edoctus fuisti; sed ex segnitie pristinam doctrinam abjecisti, et in oblivionem lapsus es ob somnum quem dilexisti. Disce a formica. Illa enim (VERS. 6, cta est necessitati, et nulli necessitati serviens, domini expers, vitam ducens sui juris ac liberam:- ipsi sibi instat, et seipsam ad opus urget. Quis dixit formicæ, nunc messis est ? et quis iterum di- cet, nunc rursus hiems? Ut ostendat tibi provi• dentiam Dei, per omnia pervenire ad nos; ne vero etiam te liberum aut nullius dominio mancipatum D Philipp. 111, 13. As ibid. C 7) agellum non habet, nec dominum, neque subje (15) F. προτίθησι. (15) Ε. Εκείθησ (17) L. σοι.

καὶ ἐφ' ἡμῖν· ἵνα δὲ μήτε σεαυτὸν ἐλεύθερον ἢ ἀδέσπο- Β σας, ἄλλα ἐποίησεν ὑποδοχὰς, ἄλλα τὰ σιτηρέσια. : τον υπολάβῃς : τὸν μύρμηκά σοι προσέδειξε. Καὶ γὰρ ἐκεῖνος οὐκ αυθαιρέτῳ τινὶ συντυχία ταῦτα ἐνεργεῖ, ἀλλ' ἔχει τὸν ἐπείγοντα, τὴν τοῦ Θεοῦ οἰκονομίαν, διδασκάλῳ χρώμενος τῷ τῆς φύσεως νόμῳ. Ταῦτά ἐστι τὰ διδάγματα: Θέρος ἐστί, ὁ μύρμηξ ἐνεργεῖ, τὰ ἀποπίπτοντα τῆς σῆς ἐνερ γείας ἴδιον κέρδος ποιούμενος. Φοβούμαι μή ποτέ σου κατήγορος γένηται, ώς φιλοπόνως τὰς τοῦ Θεοῦ δωρεάς μὴ συναγαγόντος, ὡς ἐκεῖνος τὰς ἑαυτοῦ ἀποθήκας πληροί. Μάθε μυρμήκων τὸ καταγώγιον. Ἐκεῖνος ἑαυτῷ διώροφα και τριώροφα, τὸν Νῶς μιμούμενος, τὴν τοῦ κατακλυσμοῦ κατασκευὴν ἐπὶ τῆς κιβωτοῦ, ποιούμενος, τὰ μὲν ἑαυτῷ ὑπεύθυνα, τὰ δὲ ὑπαναβεβηκότα (18) τῶν οίκων κατασκευά- ο Πολλάκις γοῦν ἐκ τῶν ἑαυτῶν καταδύσεων προκα Εἶδές ποτε τὴν μυρμηκίαν ; Κατέμαθες φιλοπόνως, ἢ ὡς μηδὲ τὰ τοῦ μύρμηκος καταμανθάνειν; Είν σχήμονες τοῦ μύρμηκος αἱ διαγωγαί· κεχωρισμένα παρ' ἐκείνῳ τὰ ῥυπαρὰ τῶν καθαρῶν· ἔστιν ἐν τῇ ἀποθήκῃ, καὶ ἔστι σοφὴ ἡ ἀπόθεσις. Εἶδον ἐγὼ σῖτον ὑπὸ μύρμηκος ἀποτεθέντα, οὐχ ἁπλῶς δὲ ῥι- φέντα, ἀλλὰ μετὰ σοφῆς ἐπινοίας (19) τῆς ἀποθήκης ἠξιωμένον. Κόπτει δὲ ταῖς χηλαῖς τὸ μέσον τοῦ σί- του, ὑφορώμενος μήποτε, υπόγεως πεσών, εἶτα νοτισθείς, ἀναγάγῃ πρὸς τὴν βλάστησιν· ἀλλὰ δια- κύπτει καὶ ἀπονεκροῖ τὸν σίτον, ἵνα πρὸς μὲν τὴν τροφὴν ἐπιτήδειος ᾖ, πρὸς δὲ τὴν βλάστησιν ἄχρη στος. "Αρα δοκεί σοι ἀξιοπιστότερος εἶναι διδάσκα- λος, τοσαύτῃ σοφίᾳ καὶ τέχνῃ κεχρημένος; ο Ίθε πρὸς τὸν μύρμηκα, ὦ ὀκνηρέ ·, μάθε τὴν εὐταξίαν τοῦ μύρμηκος· πῶς οἱ ἐπισιτιζόμενοι τοῖς ἐξιοῦσιν οὐκ ἐμποδίζουσιν, ἀλλ᾽ εἰς τόπος τῶν ἐξιόντων, ἕτερος τῶν ἐπεισαγόντων· καὶ τάξις ἐστὶν ἐν αὐτοῖς, καίτοι ὁ βασιλεὺς οὐκ ἀφηγεῖται ἐν αὐτοῖς, οὐδὲ εἰς χιλιάρχους τὰ ἐν αὐτοῖς διήρηται· ἀλλ' ὡς μία εὐταξία τῶν ὁδῶν, ἔνθεν ἄλλη, ἑτέρα δὲ τῶν ἐκεῖ- θεν, ἀλλήλους ὅταν παρέρχωνται, οὐκ ἐμπόδιον ἀλ- λήλοις πρὸς τὸν δρόμον γίνονται. Τίς δὲ ἔταξε ταῦτα; Ἐγὼ νομίζω καὶ τοὺς ταξιάρχας καὶ τοὺς στρατη γάρχας ἐντεῦθεν λαμβάνοντας τὰ τακτικά μετατι- θέναι ἐπὶ τὴν τῶν ἀνθρώπων εὐταξίαν. Οὕτως ὁ τῆς σοφίας νόμος πρεσβύτερος ἐστι τῶν ἐπιτηδευμάτων τῆς τέχνης. Πάρεστι τῷ μύρμηκι καὶ πρόγνωσις. . μίσαντες τὸν σἶτον διαψύχουσιν, ἐπειδὰν διάβροχος γένηται. Τότε τοίνυν, ὅταν ἴδῃς τὰ σιτηρέσια ἐπὶ τὴν μυρμηκιὰν, γίνωσκε, ὅτι ἀνέχει ὁ ἄμβρος. Πόσ θεν τοῦτο ἢ τοῦ Κυρίου; ἵνα μείνῃ τὸ ζῶον, καὶ μὴ λιμῷ διαφθαρῇ. Μὴ τοίνυν μήτε τὰ περὶ σὲ ἀλόγῳ τινὶ καὶ αὐθαιρέτῳ συντυχία νομίσῃς οἰκονομεῖσθαι. « Η πορεύ θητι πρὸς τὴν μέλισσαν. » Τί κοινότερον τῶν ὑποδειγμάτ των τούτων ; Τίς ἀγνοεῖ μύρμηκα ; Τίς οὐκ οἶδε μέλισ σαν ; Τὰ πατούμενα ζώα, τὰ σύντροφα ἡμῖν, ταῦτα ἡμῖν ὑποδείκνυσιν. Ἵνα δὲ αὐτῶν λάβωμεν ὁδηγίαν εἰς τὸ ἐπιμελεῖσθαι ἑαυτῶν, ἐπειδὴ οὐκ αύταρκες ἦν τὸ ὑπό APPENDIX OPERUM S. BASILII MAGNI. existimares, formicam tibi commonstravit. Etenim & illa non spontaneo quodam casu hæc operatur ; sed urgentem habet Dei dispensationem, præce- plore usa lege natura. Hæc sunt documenta. Mes- sis est, et formica operatur, quæ a tua operatione excidunt, in suum vertit lucrum. Vereor nequando tui accusatrix exsistat, quod laboriose Dei dona non collegeris, sicut ipsa repositoria sua implet. Disce formicarum hospitium. Illa sibi conficiens binas concamerationes ternasque contignationes, Noemum imitata, et diluvii apparatum in arca, alias quidem sibi subjectas, alias vero quæ domos supergredian- tur construens, alias receptacula constituit, alias deniensa. Vidistine aliquando formicinam ca- vernam ? Considerasti diligenter, aut ut nec for- micina perdisceres ? Apte composita sunt formica stationes separata sunt apud illam sordida a pu- ris : in repositorio degit, et scita est repositio. Aspexi ego frumentum a formica repositum, non temere autem projectum, sed cum prudenti con- silio apotheca donatum. Scilicet ungulis findit medium frumenti, suspicata ne forte sub terram cadens, indeque humectatum, perveniat ad germi- nationem sed diffindit et mortuum reddit frumen- tum; ut ad alimoniam aptum sit, ad germinationem inutile. Videturne tibi fide dignior esse magistra quæ tanta sapientia et arte utitur? • Vade ad formicam, piger;, disce formicæ bene constitutum ordinem; quo modo quæ frumentum convehunt, eas quæ egrediuntur non impediunt; sed unus est locus exeuntium, alius importantium : atque ordo in illis est, quamvis regem ducentem non habeant, nee divisionem in tribunos noverint: sed ut unus viarum bonus ordo, hinc alia, altera vero cum aliis illinc, quando se mutuo prætereunt, sibi invicem impedimento non sunt ad cursum. Quis autem hæc ordinavit? Ego existimo ordinum rectores et du- cendis exercitibus præfectos hinc accepisse tacti- cam peritiam, et ad hominum disciplinam transtu- lisse. Sic sapientiæ lex antiquior est institutis artis. Adest formicæ et præscientia. Sæpe igitur e suis specubus proferentes frumentum exsiccant, cum fuerit madidum. Tunc ergo ubi videris anno. naria frumenta extra formicarum cavernam, scito imbrem non futurum. Unde hoc, nisi a Domino, D ut persistat animal, nec pereat fame? Noli ergo existimare res tuas irrationabili et spontaneo casu regi. VERs. 8. « Aut vade ad apem. » Quid vulga- rius hisce exemplis ? Quis ignorat formicam? Quis nescit apem? Animalia quæ teruntur, quæque no- biscum vivunt, ea nobis ostendit. Ut autem eorum accipiamus deductionem seu magisterium, quo nostri curam geramus; quia non sufficiebat formi- cæ exemplum, apem adjecit. Nam poterat mihi di- cere avarus, et retinens opum suarum, Imitor for- micam : est enim animal immunificum, quod sibi C milia in Hexaemeron: ut et quæ sequuntur de apibus, cum Homilia et cum Commentario in Isaiam ad capitis vu versum 18. (18) L. ἐπ (19) Μετά σοφῆς ἐπινοίας, etc. Confer. cum lo-

καὶ ἐφ' ἡμῖν· ἵνα δὲ μήτε σεαυτὸν ἐλεύθερον ἢ ἀδέσπο- Β σας, ἄλλα ἐποίησεν ὑποδοχὰς, ἄλλα τὰ σιτηρέσια. : τον υπολάβῃς : τὸν μύρμηκά σοι προσέδειξε. Καὶ γὰρ ἐκεῖνος οὐκ αυθαιρέτῳ τινὶ συντυχία ταῦτα ἐνεργεῖ, ἀλλ' ἔχει τὸν ἐπείγοντα, τὴν τοῦ Θεοῦ οἰκονομίαν, διδασκάλῳ χρώμενος τῷ τῆς φύσεως νόμῳ. Ταῦτά ἐστι τὰ διδάγματα: Θέρος ἐστί, ὁ μύρμηξ ἐνεργεῖ, τὰ ἀποπίπτοντα τῆς σῆς ἐνερ γείας ἴδιον κέρδος ποιούμενος. Φοβούμαι μή ποτέ σου κατήγορος γένηται, ώς φιλοπόνως τὰς τοῦ Θεοῦ δωρεάς μὴ συναγαγόντος, ὡς ἐκεῖνος τὰς ἑαυτοῦ ἀποθήκας πληροί. Μάθε μυρμήκων τὸ καταγώγιον. Ἐκεῖνος ἑαυτῷ διώροφα και τριώροφα, τὸν Νῶς μιμούμενος, τὴν τοῦ κατακλυσμοῦ κατασκευὴν ἐπὶ τῆς κιβωτοῦ, ποιούμενος, τὰ μὲν ἑαυτῷ ὑπεύθυνα, τὰ δὲ ὑπαναβεβηκότα (18) τῶν οίκων κατασκευά- ο Πολλάκις γοῦν ἐκ τῶν ἑαυτῶν καταδύσεων προκα Εἶδές ποτε τὴν μυρμηκίαν ; Κατέμαθες φιλοπόνως, ἢ ὡς μηδὲ τὰ τοῦ μύρμηκος καταμανθάνειν; Είν σχήμονες τοῦ μύρμηκος αἱ διαγωγαί· κεχωρισμένα παρ' ἐκείνῳ τὰ ῥυπαρὰ τῶν καθαρῶν· ἔστιν ἐν τῇ ἀποθήκῃ, καὶ ἔστι σοφὴ ἡ ἀπόθεσις. Εἶδον ἐγὼ σῖτον ὑπὸ μύρμηκος ἀποτεθέντα, οὐχ ἁπλῶς δὲ ῥι- φέντα, ἀλλὰ μετὰ σοφῆς ἐπινοίας (19) τῆς ἀποθήκης ἠξιωμένον. Κόπτει δὲ ταῖς χηλαῖς τὸ μέσον τοῦ σί- του, ὑφορώμενος μήποτε, υπόγεως πεσών, εἶτα νοτισθείς, ἀναγάγῃ πρὸς τὴν βλάστησιν· ἀλλὰ δια- κύπτει καὶ ἀπονεκροῖ τὸν σίτον, ἵνα πρὸς μὲν τὴν τροφὴν ἐπιτήδειος ᾖ, πρὸς δὲ τὴν βλάστησιν ἄχρη στος. "Αρα δοκεί σοι ἀξιοπιστότερος εἶναι διδάσκα- λος, τοσαύτῃ σοφίᾳ καὶ τέχνῃ κεχρημένος; ο Ίθε πρὸς τὸν μύρμηκα, ὦ ὀκνηρέ ·, μάθε τὴν εὐταξίαν τοῦ μύρμηκος· πῶς οἱ ἐπισιτιζόμενοι τοῖς ἐξιοῦσιν οὐκ ἐμποδίζουσιν, ἀλλ᾽ εἰς τόπος τῶν ἐξιόντων, ἕτερος τῶν ἐπεισαγόντων· καὶ τάξις ἐστὶν ἐν αὐτοῖς, καίτοι ὁ βασιλεὺς οὐκ ἀφηγεῖται ἐν αὐτοῖς, οὐδὲ εἰς χιλιάρχους τὰ ἐν αὐτοῖς διήρηται· ἀλλ' ὡς μία εὐταξία τῶν ὁδῶν, ἔνθεν ἄλλη, ἑτέρα δὲ τῶν ἐκεῖ- θεν, ἀλλήλους ὅταν παρέρχωνται, οὐκ ἐμπόδιον ἀλ- λήλοις πρὸς τὸν δρόμον γίνονται. Τίς δὲ ἔταξε ταῦτα; Ἐγὼ νομίζω καὶ τοὺς ταξιάρχας καὶ τοὺς στρατη γάρχας ἐντεῦθεν λαμβάνοντας τὰ τακτικά μετατι- θέναι ἐπὶ τὴν τῶν ἀνθρώπων εὐταξίαν. Οὕτως ὁ τῆς σοφίας νόμος πρεσβύτερος ἐστι τῶν ἐπιτηδευμάτων τῆς τέχνης. Πάρεστι τῷ μύρμηκι καὶ πρόγνωσις. . μίσαντες τὸν σἶτον διαψύχουσιν, ἐπειδὰν διάβροχος γένηται. Τότε τοίνυν, ὅταν ἴδῃς τὰ σιτηρέσια ἐπὶ τὴν μυρμηκιὰν, γίνωσκε, ὅτι ἀνέχει ὁ ἄμβρος. Πόσ θεν τοῦτο ἢ τοῦ Κυρίου; ἵνα μείνῃ τὸ ζῶον, καὶ μὴ λιμῷ διαφθαρῇ. Μὴ τοίνυν μήτε τὰ περὶ σὲ ἀλόγῳ τινὶ καὶ αὐθαιρέτῳ συντυχία νομίσῃς οἰκονομεῖσθαι. « Η πορεύ θητι πρὸς τὴν μέλισσαν. » Τί κοινότερον τῶν ὑποδειγμάτ των τούτων ; Τίς ἀγνοεῖ μύρμηκα ; Τίς οὐκ οἶδε μέλισ σαν ; Τὰ πατούμενα ζώα, τὰ σύντροφα ἡμῖν, ταῦτα ἡμῖν ὑποδείκνυσιν. Ἵνα δὲ αὐτῶν λάβωμεν ὁδηγίαν εἰς τὸ ἐπιμελεῖσθαι ἑαυτῶν, ἐπειδὴ οὐκ αύταρκες ἦν τὸ ὑπό APPENDIX OPERUM S. BASILII MAGNI. existimares, formicam tibi commonstravit. Etenim & illa non spontaneo quodam casu hæc operatur ; sed urgentem habet Dei dispensationem, præce- plore usa lege natura. Hæc sunt documenta. Mes- sis est, et formica operatur, quæ a tua operatione excidunt, in suum vertit lucrum. Vereor nequando tui accusatrix exsistat, quod laboriose Dei dona non collegeris, sicut ipsa repositoria sua implet. Disce formicarum hospitium. Illa sibi conficiens binas concamerationes ternasque contignationes, Noemum imitata, et diluvii apparatum in arca, alias quidem sibi subjectas, alias vero quæ domos supergredian- tur construens, alias receptacula constituit, alias deniensa. Vidistine aliquando formicinam ca- vernam ? Considerasti diligenter, aut ut nec for- micina perdisceres ? Apte composita sunt formica stationes separata sunt apud illam sordida a pu- ris : in repositorio degit, et scita est repositio. Aspexi ego frumentum a formica repositum, non temere autem projectum, sed cum prudenti con- silio apotheca donatum. Scilicet ungulis findit medium frumenti, suspicata ne forte sub terram cadens, indeque humectatum, perveniat ad germi- nationem sed diffindit et mortuum reddit frumen- tum; ut ad alimoniam aptum sit, ad germinationem inutile. Videturne tibi fide dignior esse magistra quæ tanta sapientia et arte utitur? • Vade ad formicam, piger;, disce formicæ bene constitutum ordinem; quo modo quæ frumentum convehunt, eas quæ egrediuntur non impediunt; sed unus est locus exeuntium, alius importantium : atque ordo in illis est, quamvis regem ducentem non habeant, nee divisionem in tribunos noverint: sed ut unus viarum bonus ordo, hinc alia, altera vero cum aliis illinc, quando se mutuo prætereunt, sibi invicem impedimento non sunt ad cursum. Quis autem hæc ordinavit? Ego existimo ordinum rectores et du- cendis exercitibus præfectos hinc accepisse tacti- cam peritiam, et ad hominum disciplinam transtu- lisse. Sic sapientiæ lex antiquior est institutis artis. Adest formicæ et præscientia. Sæpe igitur e suis specubus proferentes frumentum exsiccant, cum fuerit madidum. Tunc ergo ubi videris anno. naria frumenta extra formicarum cavernam, scito imbrem non futurum. Unde hoc, nisi a Domino, D ut persistat animal, nec pereat fame? Noli ergo existimare res tuas irrationabili et spontaneo casu regi. VERs. 8. « Aut vade ad apem. » Quid vulga- rius hisce exemplis ? Quis ignorat formicam? Quis nescit apem? Animalia quæ teruntur, quæque no- biscum vivunt, ea nobis ostendit. Ut autem eorum accipiamus deductionem seu magisterium, quo nostri curam geramus; quia non sufficiebat formi- cæ exemplum, apem adjecit. Nam poterat mihi di- cere avarus, et retinens opum suarum, Imitor for- micam : est enim animal immunificum, quod sibi C milia in Hexaemeron: ut et quæ sequuntur de apibus, cum Homilia et cum Commentario in Isaiam ad capitis vu versum 18. (18) L. ἐπ (19) Μετά σοφῆς ἐπινοίας, etc. Confer. cum lo-

ΝΕ δειγμα τοῦ μύρμηκος, τὴν μέλισσα, προσπαρέθη- κεν. Ηδύνατο γάρ μοι εἰπεῖν ὁ φειδωλός, ὁ περιεκτι κὸς τῶν ἰδίων κτημάτων, ὅτι μιμούμαι τὸν μύρμηκα ἀμετάδοτον γὰρ τὸ ζῶον, καὶ ἑαυτῷ μὲν συνάγει, ἑτέρῳ δὲ οὐ θησαυρίζει. Εἶπεν ἂν, Τῇ διδασκαλία πείθομαι. Ο μύρμηξ πονεῖ εἰς οἰκείαν ἀπόλαυσιν· οὐκοῦν κἀγὼ ἀποτίθεμαι· μηδέν μοι πλέον παραι νεθῇ. ᾿Αλλ' ἐνταῦθα πρὸς τὸ φιλόπονον σε καὶ ἐργα στικὸν εἶναι ὁ μύρμηξ παρηνέχθη· πρὸς δὲ τὸ μετα δοτικὸν ἡ μέλισσα (20). • "Η πορεύθητι πρὸς τὴν μέλισσαν, καὶ μάθε, ὡς ἐργάτις ἐστίν. » Χρήσιμον τὸ ὑπόδειγμα τῆς μελίσσης δοῦναι τὸν καρπὸν, καὶ ἀμύνασθαι. Καὶ γὰρ ἡ μέλισσα, ἀμυνομένη, ἐπαπου θνήσκει τῇ πληγῇ, καὶ Χριστιανοῦ θάνατος ἡ ἀντα- πόδοσις τοῦ κακοῦ. Ἐκεῖνον μὲν μικρὸν ὠνείδισας, σεαυτὸν δὲ ἀπέκτεινας τῇ παρακοῇ τῆς ἐντολῆς· • Μηδενὶ κακὸν ἀντὶ κακοῦ ἀποδιδόντες. » Εἶδες πῶς ἡ μέλισσα τῷ κέντρῳ τὴν ζωὴν ἐναφίησιν; Οὕτω καὶ Χριστιανὸς, τὸν ἐχθρὸν ἀμυνόμενος, διὰ τῆς πληγῆς τῆς εἰς τὸν ἐχθρὸν τὴν ἑαυτοῦ ζωὴν ἀποβάλλει. Μήτε οὖν ἀμυντικὸς ἔσο τῶν ἐχθρῶν, μήτε φειδωλὸς τῶν οἰκείων· ἀλλὰ μάθε ἀπὸ τῆς μελίσσης· ᾗ τῇ μὲν θά- να τον προξενεῖ τὸ ἀμύνασθαι· τὴν δὲ ἐνέργειαν αὐ τῆς προτίθεται εἰς ἀπόλαυσιν βασιλεῦσι καὶ ἰδιώταις, τρυφῶσί τε καὶ ἀῤῥώστοις· τῇ μὲν ἐπιτηδεύσει καὶ παντὶ τῷ βίῳ χρησιμεύει μέχρι τῆς ὀσμῆς. Ἡ δὲ μέλισσα τῇ ποικιλίᾳ τῆς τέχνης καὶ μέλι ἐκλέγεσθαι οἶδεν ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ ἄνθους· καὶ τὸ μὲν εἰς μέλι ἀπο- τίθεται, τὸ δὲ εἰς κηρίον, καὶ τὸν κηρὸν περιπήγνυσι τῷ μέλιτι. Τίς ἐδίδαξε τὴν μέλισσαν ἐκείνην ποιεῖν τὰς σύριγγας, ὑφαίνειν δὲ τὸν λεπτὸν ὑμένα ; Τίς αύτ τῶν, παλαιῷ διδασκάλῳ φοιτήσασα, τὰ ἐξάπλευρα καὶ τετράπλευρα ποιεῖν ἐδιδάχθη ; Πῶς γωνίαν ἔστησε διὰ τοῦ κηροῦ, καὶ τοίχους διύφανεν, ἵνα αἱ μὲν γω νίαι τὸ στερεὸν παρασκευάσωσιν, οἱ δὲ τοῖχοι τὸ μέλι φυλάξωσι; Διὰ τί οὐχ ἕνα σύριγγα ἐποίησεν, ἀλλ᾽ ἔνθεν κἀκεῖθεν διέπηξε τοῦ μέλιτος τὰς ἀποθήκας; Πῶς ἑκάστῳ πυθμέν: ἴδιον ενίησι μέλι; Εἰ ἓν ἐποίει τὸ πανδοχεῖον, διεῤῥάγη ἂν τῷ βάρει τὸ ὑποκείμενον· ἀλλ' ὑποτίθησι τοὺς πυθμένας, καὶ τοίχους ὑποβάλο λει, καὶ γωνίας ἀσφαλίζεται. Τίς οἰκοδόμος; Οὐκ ἐκεῖνος ἐπαιδεύθη τὰ οἰκοδομικά. Εἶδες ἐν μελίσσῃ ὅση σοφία, ἐν μύρμηκι ὅσον τὸ φιλόπονον ; Οὐκ αί- σχυνόμεθα, ἐὰν ἀπέλθωμεν μύρμηκος σοφίας, καὶ φιλοπονίας μελίσσης ἀπολιπόμενοι ; Τὰ μικρὰ ταῦτα ζῶα διεγειρέτω ἡμῶν τὸν νοῦν πρὸς τῶν ἀγαθῶν ἔρ γων ἐπιμέλειαν. Συναγελαστικὸν τὸ ζῶον· οὔτε μύρ μηξ ἰδιαστικὸν, οὔτε μέλισσα μοναστική· κατὰ ἀγέλας ζῶσι, κατὰ ἀγέλας ἵπτανται. Οὐκ εἶδες μέλισσάν ποτε καθ᾿ ἑαυτὴν πετομένην, ἀλλ᾽ ἀλλήλαις κοινωνοῦσι τῆς πτήσεως. Οὐ βασκαίνουσιν ἀλλήλαις τῶν ἀνθῶν· κοινῇ ἀπαίρουσιν ἐπὶ λειμῶνας, κοινῇ πάλιν ἐπὶ ἰδίας σηκοὺς ἐπανέρχονται. Εκάστη τὴν ἰδίαν καλιὰν γνωρίζει· ἀπὸ τοῦ ἰδίου ἐξερχομένη έργου, κοινωνεῖ τῆς ἐργα IN ILLUD, DEDERIS SOMNUM OCULIS TUIS, ETC. A congregat, alteri vero non congerit. Dixisset, Ob- modo S. Chrysostomus Homilia ad populum An- tiochenum. In Rufino tamen, Præfatione ad librum B – C D tempero doctrinæ. Formica laborat ad proprium usum : igitur et ego repono : nihil me amplius ad- moneas. Verum hoc loco ut laboriosus sis et ope- rosus, formicæ exemplum adductum est; ut autem munificus, apis. « Aut vade ad apem, et disce quo- modo operaria est. » Utile est exemplum apis, ad dandum fructum et propter ultionem. Etenim apis dum ulciscitur se, plagæ immoritur : et Christiani mors est redditio mali. Illum quidem paululum probro affecisti, ipsum vero te interemisti per nian- dali violationem : • Nulli malum pro malo red- dentes . » Vidisti quo modo apis vitam cum acu- leo projiciat? Ita et Christianus, cum de inimico vindictam sumit, per vulnus hosti inflictum vitam suam amittit. Ne sis ergo aut in hostium ultionem propensus, aut in bonis tuis avarus: sed ab ape disce; cui quidem mortem conciliat vindicta; ope- rationem vero suam exhibet in usum regibus et privatis hominibus, delicate viventibus et morbo afflictis; nec non industria sua omnique vita utilis est usque ad odorem. Apis, varietate artis, etiam mel novit colligero ex eodem flore : et aliud quidem reponit in mel, aliud vero in favum; et ceram compingit melli. Quis docuit apem illam facere fistulas alveares, ac texere tenuem membranam ? Quænam ex iis, vetere adito præceptore, adificia sex laterum et quatuor laterum condere edocta fuit? Quo pacto angulum constituit per ceram, et parietes pertexuit, ut anguli firmitatem procu- rarent, parietes mel custodirent? Cur non unam fistulam fecit, sed hinc illincque compegit mellis apo- thecas? Qua ratione cavo cuique suum immittis mel? Si unum construxisset receptaculum, pondere dirupta fuisset basis : verum supponit cava, parie- tes subjicit, angulos munit. Quis architectus ? Non ille architecturam didicit. Vidisti quanta sit in ape sapientia, quantum in formica laboris studium ? Nonne erubescimus, si a sapientia formicæ disce- damus, et a diligentia apis superemur? Parva hæc animalia excitent mentem nostram ad bonorum operum curam. Animal gregale est : neque formica singulariter degit, neque apis solitarie gregatim vivunt, gregatim volant. Nunquam vidisti apem seorsum volantem, sed inter se communem habent volatum. Non eæ sibi invicem invident flores; una ad prata proficiscuntur; simul iterum ad propria loculamenta redeunt. Unaquæque suam cellulam agnoscit: a suo opere discedens communicat ope- rationem cum sodalibns. Hoc autem apud nos non reperitur. Non enim amplius inter nos communi- camus, nec ad flores Ecclesiarum communiter con- volamus: sed cujusque aculeus vehementer elatus est contra proximum : et novit quidem se ex acu- tertium De principiis, apes dicuntur fingere ravos ac mella, avaritia congregandi. 6. Rom. xu, 17. (20) Πρὸς δὲ τὸ μεταδοτικὸν ἡ μέλισσα. Simili

ΝΕ δειγμα τοῦ μύρμηκος, τὴν μέλισσα, προσπαρέθη- κεν. Ηδύνατο γάρ μοι εἰπεῖν ὁ φειδωλός, ὁ περιεκτι κὸς τῶν ἰδίων κτημάτων, ὅτι μιμούμαι τὸν μύρμηκα ἀμετάδοτον γὰρ τὸ ζῶον, καὶ ἑαυτῷ μὲν συνάγει, ἑτέρῳ δὲ οὐ θησαυρίζει. Εἶπεν ἂν, Τῇ διδασκαλία πείθομαι. Ο μύρμηξ πονεῖ εἰς οἰκείαν ἀπόλαυσιν· οὐκοῦν κἀγὼ ἀποτίθεμαι· μηδέν μοι πλέον παραι νεθῇ. ᾿Αλλ' ἐνταῦθα πρὸς τὸ φιλόπονον σε καὶ ἐργα στικὸν εἶναι ὁ μύρμηξ παρηνέχθη· πρὸς δὲ τὸ μετα δοτικὸν ἡ μέλισσα (20). • "Η πορεύθητι πρὸς τὴν μέλισσαν, καὶ μάθε, ὡς ἐργάτις ἐστίν. » Χρήσιμον τὸ ὑπόδειγμα τῆς μελίσσης δοῦναι τὸν καρπὸν, καὶ ἀμύνασθαι. Καὶ γὰρ ἡ μέλισσα, ἀμυνομένη, ἐπαπου θνήσκει τῇ πληγῇ, καὶ Χριστιανοῦ θάνατος ἡ ἀντα- πόδοσις τοῦ κακοῦ. Ἐκεῖνον μὲν μικρὸν ὠνείδισας, σεαυτὸν δὲ ἀπέκτεινας τῇ παρακοῇ τῆς ἐντολῆς· • Μηδενὶ κακὸν ἀντὶ κακοῦ ἀποδιδόντες. » Εἶδες πῶς ἡ μέλισσα τῷ κέντρῳ τὴν ζωὴν ἐναφίησιν; Οὕτω καὶ Χριστιανὸς, τὸν ἐχθρὸν ἀμυνόμενος, διὰ τῆς πληγῆς τῆς εἰς τὸν ἐχθρὸν τὴν ἑαυτοῦ ζωὴν ἀποβάλλει. Μήτε οὖν ἀμυντικὸς ἔσο τῶν ἐχθρῶν, μήτε φειδωλὸς τῶν οἰκείων· ἀλλὰ μάθε ἀπὸ τῆς μελίσσης· ᾗ τῇ μὲν θά- να τον προξενεῖ τὸ ἀμύνασθαι· τὴν δὲ ἐνέργειαν αὐ τῆς προτίθεται εἰς ἀπόλαυσιν βασιλεῦσι καὶ ἰδιώταις, τρυφῶσί τε καὶ ἀῤῥώστοις· τῇ μὲν ἐπιτηδεύσει καὶ παντὶ τῷ βίῳ χρησιμεύει μέχρι τῆς ὀσμῆς. Ἡ δὲ μέλισσα τῇ ποικιλίᾳ τῆς τέχνης καὶ μέλι ἐκλέγεσθαι οἶδεν ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ ἄνθους· καὶ τὸ μὲν εἰς μέλι ἀπο- τίθεται, τὸ δὲ εἰς κηρίον, καὶ τὸν κηρὸν περιπήγνυσι τῷ μέλιτι. Τίς ἐδίδαξε τὴν μέλισσαν ἐκείνην ποιεῖν τὰς σύριγγας, ὑφαίνειν δὲ τὸν λεπτὸν ὑμένα ; Τίς αύτ τῶν, παλαιῷ διδασκάλῳ φοιτήσασα, τὰ ἐξάπλευρα καὶ τετράπλευρα ποιεῖν ἐδιδάχθη ; Πῶς γωνίαν ἔστησε διὰ τοῦ κηροῦ, καὶ τοίχους διύφανεν, ἵνα αἱ μὲν γω νίαι τὸ στερεὸν παρασκευάσωσιν, οἱ δὲ τοῖχοι τὸ μέλι φυλάξωσι; Διὰ τί οὐχ ἕνα σύριγγα ἐποίησεν, ἀλλ᾽ ἔνθεν κἀκεῖθεν διέπηξε τοῦ μέλιτος τὰς ἀποθήκας; Πῶς ἑκάστῳ πυθμέν: ἴδιον ενίησι μέλι; Εἰ ἓν ἐποίει τὸ πανδοχεῖον, διεῤῥάγη ἂν τῷ βάρει τὸ ὑποκείμενον· ἀλλ' ὑποτίθησι τοὺς πυθμένας, καὶ τοίχους ὑποβάλο λει, καὶ γωνίας ἀσφαλίζεται. Τίς οἰκοδόμος; Οὐκ ἐκεῖνος ἐπαιδεύθη τὰ οἰκοδομικά. Εἶδες ἐν μελίσσῃ ὅση σοφία, ἐν μύρμηκι ὅσον τὸ φιλόπονον ; Οὐκ αί- σχυνόμεθα, ἐὰν ἀπέλθωμεν μύρμηκος σοφίας, καὶ φιλοπονίας μελίσσης ἀπολιπόμενοι ; Τὰ μικρὰ ταῦτα ζῶα διεγειρέτω ἡμῶν τὸν νοῦν πρὸς τῶν ἀγαθῶν ἔρ γων ἐπιμέλειαν. Συναγελαστικὸν τὸ ζῶον· οὔτε μύρ μηξ ἰδιαστικὸν, οὔτε μέλισσα μοναστική· κατὰ ἀγέλας ζῶσι, κατὰ ἀγέλας ἵπτανται. Οὐκ εἶδες μέλισσάν ποτε καθ᾿ ἑαυτὴν πετομένην, ἀλλ᾽ ἀλλήλαις κοινωνοῦσι τῆς πτήσεως. Οὐ βασκαίνουσιν ἀλλήλαις τῶν ἀνθῶν· κοινῇ ἀπαίρουσιν ἐπὶ λειμῶνας, κοινῇ πάλιν ἐπὶ ἰδίας σηκοὺς ἐπανέρχονται. Εκάστη τὴν ἰδίαν καλιὰν γνωρίζει· ἀπὸ τοῦ ἰδίου ἐξερχομένη έργου, κοινωνεῖ τῆς ἐργα IN ILLUD, DEDERIS SOMNUM OCULIS TUIS, ETC. A congregat, alteri vero non congerit. Dixisset, Ob- modo S. Chrysostomus Homilia ad populum An- tiochenum. In Rufino tamen, Præfatione ad librum B – C D tempero doctrinæ. Formica laborat ad proprium usum : igitur et ego repono : nihil me amplius ad- moneas. Verum hoc loco ut laboriosus sis et ope- rosus, formicæ exemplum adductum est; ut autem munificus, apis. « Aut vade ad apem, et disce quo- modo operaria est. » Utile est exemplum apis, ad dandum fructum et propter ultionem. Etenim apis dum ulciscitur se, plagæ immoritur : et Christiani mors est redditio mali. Illum quidem paululum probro affecisti, ipsum vero te interemisti per nian- dali violationem : • Nulli malum pro malo red- dentes . » Vidisti quo modo apis vitam cum acu- leo projiciat? Ita et Christianus, cum de inimico vindictam sumit, per vulnus hosti inflictum vitam suam amittit. Ne sis ergo aut in hostium ultionem propensus, aut in bonis tuis avarus: sed ab ape disce; cui quidem mortem conciliat vindicta; ope- rationem vero suam exhibet in usum regibus et privatis hominibus, delicate viventibus et morbo afflictis; nec non industria sua omnique vita utilis est usque ad odorem. Apis, varietate artis, etiam mel novit colligero ex eodem flore : et aliud quidem reponit in mel, aliud vero in favum; et ceram compingit melli. Quis docuit apem illam facere fistulas alveares, ac texere tenuem membranam ? Quænam ex iis, vetere adito præceptore, adificia sex laterum et quatuor laterum condere edocta fuit? Quo pacto angulum constituit per ceram, et parietes pertexuit, ut anguli firmitatem procu- rarent, parietes mel custodirent? Cur non unam fistulam fecit, sed hinc illincque compegit mellis apo- thecas? Qua ratione cavo cuique suum immittis mel? Si unum construxisset receptaculum, pondere dirupta fuisset basis : verum supponit cava, parie- tes subjicit, angulos munit. Quis architectus ? Non ille architecturam didicit. Vidisti quanta sit in ape sapientia, quantum in formica laboris studium ? Nonne erubescimus, si a sapientia formicæ disce- damus, et a diligentia apis superemur? Parva hæc animalia excitent mentem nostram ad bonorum operum curam. Animal gregale est : neque formica singulariter degit, neque apis solitarie gregatim vivunt, gregatim volant. Nunquam vidisti apem seorsum volantem, sed inter se communem habent volatum. Non eæ sibi invicem invident flores; una ad prata proficiscuntur; simul iterum ad propria loculamenta redeunt. Unaquæque suam cellulam agnoscit: a suo opere discedens communicat ope- rationem cum sodalibns. Hoc autem apud nos non reperitur. Non enim amplius inter nos communi- camus, nec ad flores Ecclesiarum communiter con- volamus: sed cujusque aculeus vehementer elatus est contra proximum : et novit quidem se ex acu- tertium De principiis, apes dicuntur fingere ravos ac mella, avaritia congregandi. 6. Rom. xu, 17. (20) Πρὸς δὲ τὸ μεταδοτικὸν ἡ μέλισσα. Simili