non credunt; bæretici simili modo iisdem non ba- tifice qui apud nos est, humile loquatur. Et non co bent fidem; Judæi divisi sunt de resurrectione. Sad ducæi enim intercipiunt resurrectionem, Phari sæi autem suscepere: nisi magis in Injuriis petie runt, quam honoraverunt: forte autem et qui in Ecclesia conveniunt, muiti dubitant de resurrectio ne; quæ enim necdum oculis videntur, a plurimis non creduntur. Nam et li qui suscipiunt resurrectio nem, constituti utpote in Ecclesia, multa habent dubia in mente de ipsa resurrectione. Aiunt enim, quomodo resurgenus? in quo habitu, qua conver satione, in quo loco? nudi an vestiti? manduçantes? non indigentés esca? in cœlo, in paradise? omnes si mui, an alii alibi? Quæ diversitas? utrum in locis, aut in dignitatibus? Et de his qui puniuntur atrum et semper, aut tempus aliquod, et utrum semper per ignem, aut aliquando aliter? Et utrum qui plura, et parva, et qui multa peccaverunt, semper habebunt pœnam? Et si videbunt se invicem. aut secundum eminentias alii in alio loco punientur. Et utrum qui puniuntur si semetipsos videbunt et si justi eos, qui in pœnis sunt: et si ii qui in pœnis sunt, justos conspiciunt? Et mille sunt quæstiones de pro posita resurrectione. Tantis igitur propositis qua stionibus, et tantis non credentibus, et tantis dubi Lantibus; oratione opus est, ut ipsius resurrectionis Dominus, et impensius quidem tribuat sermonem dicenti, intellectum autem audientibus. Siquidem et ¡is quæ dicta sunt aliud unum est commune vitium, quod jurgatur adversus resurrectionem. Multi enim sunt qui peccant, pauci autem qui se custodiunt. Illi igitur qui delinquunt, nolunt esse resurrectio nem, ut non incurrant in pœnas; sed suam volunta tein decreto resurrectionis opponunt, et resistunt Deo. Quia enim volunt a negotio liberari semel morientes, nolunt in totum esse resurrectionem, ut non habeant causam, neque rationem vitæ præ stent post mortem judici Deo. Ergo jurgatur et ho rum voluntas decreto resurrectionis: quia igitur tanta et talia sunt quæ quæruntur, oratione opus est, ut victor superet universos. Non ignoramus au tem et illud, quia multi putaverunt Deum nihil am plius posse quam nos. Incerti suut enim et movent el adducunt in medio istiusmodi quæstionem. Mor tuus est, inquit, qui mortuus est; et illam quidem partem ejus aquila manducavit aut vultur. Forte autem non patiuntur aquilæ istiusmodi humilitatem. Aliam, inquit, accepit canis, et canem ut puta sæva bellua manducavit: aut aliud aliquod animal, et istud animal interfectum, combustum est, aut certe obputruit, aut ipsum ab alio quodam comestum est, fieri enim hoc potest; tanta, inquit, successione facta, et casu eorum qui mortui sunt ab alio in al terum, quomodo, inquit, potest Deus invenire ini tium? tanquam de figulo aliquo, aut de quodam ar Intercipiunt. Infra col. 1075: Si intercepe rimus resurrectionis spem: el supr. lib. 1, paulo post initium: Filius Verbum dictus non intercipu Deum. gitant quantum interest inter Deum et homines mortuos. Gentilium igitur multi semel providentiam in his omnibus ejicientes, et a Deo vivo semetipsos fraudantes, ausi sunt dicere, quod et repetere 18 tum non est. Illi enim sine Deo agentes spem re surrectionis interimunt. Qui enim cum qui suscital negant, difficile est ut confiteantur resurrectionem, Sed relinquamus horum importunitatem, ut a pue. ris convincantur. Nec enim ad omnes certare mos par est, neque ad omnes jurgari; siquidem nec ad insanos cousuevimus de cogitationibus sanis loqui qui autem imprudenter ita jurgantur, non ad nos, sed ad ipsum ordinem officiorum, et ad opificia que jussa sequantur, ad solis scilicet cursum, ad in mutationem lunæ, ad stellarum chores, ad transla tionem horarum quæ per annos effici consueve runt, ad officium maris, ad terram, ad aerem, ad pluviam, et ad omnia quæ sequuntur, ad officia æta tum, ad hominum, ad animalium, að avium diversi tates, ad vultuum, ad specierum habitum, ut sit unicuique conveniens esca, membrorum partes, dentium numeri, ungularum mensura, capillorum officia, compositio membrorum: hæc omnia siler tio clamant opificem, et provisorem omnium Deum. Quia igitur ista cæci non viderunt, per ea quæ videntur invisibilem: stultum est de coloribus jur gari ad cæcos: quid enim efficacius est Dei provi. dentia? quid autem breve quod putatur non in se æqualem a majoribus invenietur habere providen tiam? Cur enim formicarum salvator genus in simi litudine? cur apium et operationes in commune reš duntur, et habita minimis in substantia? quæ quidem et in volatu, et processu, el regressu, et in opere consentiunt sibi. Quis fecit melṛutique qui consti tuit medicinam, quæ eo ad medelam utitur homi num. Quid enim non plenum est providentia? quid nou clamat provisorem Deum? Nonne herbæ, qua utilitatem præbent medelis? nonne pisces e mari producti, quidam quidem ad escas, quidam autom ad curas? Nonne lapides incisi, ut alii quidem utiles sint ad ædificia et tecta et operamenta, alii ncces sarii ad corporum sanitates, quia et infirmantur? Nonne escæ aliæ aliis succedentes, et aliæ cúm aliis insequentes, ostendunt præparatorem Deum? Nonne secundum, uniuscujusque habitum animalis mensuræ, magnitudines, compagines, membra sunt data, et unumquodque ad suam necessitatem et virtutem accepit? Equis enim velocitas data est, ut insequan tur et fugiant; aliis animalibus fortitudo, ut sensim portarent pondera sibi imposita. Et “mensurata cal unicuique virtus, potentia, magnitudo, conveniens esca, et ipsis animalibus propria salus, quæ gustare deberent, et quibus se abstinere: homini autem et ab aliis animalibus irrationabilibus uisus est Ms. Et iterum qui puniuntur, si semetipsos vi debuni. Horarum. 'Apwv, tempestatum.

EUSEBH CÆSARIENSIS OPP. PARS IV. DOGMATICA. putas accipiens filium sine tentatione de cætero et horum Alii, et illi homines quibus peregrinos cohabitabat Abraham, cum undique excelsum fa etum esset donum Dei; tunc dicit Deus tanquam ad quemdam adamantinum: Abraham, accipe filium tuum unigenitum Isaac, quem dilexisti. Intueris Deum per adhortationem dehortantem: solito enim usus est ad Abraham sermone; siquidem el tume cum præciperet ei exire e patria sua, tali ad eum usus est sermone, qui alium utique probibuisset exire. Dicit enim ei: Abraham, Abraham, esi e patria ixa, et ex cognatione tua, el ex domo patris (ui**: hæc alius si audiisset, magis fuisset detentus quam obaudisset, Sed sicut athletis fortioribus ju bentes duriora præcipiunt: oportet te, inquit, por țare, etiam si fueris calce percussus; oportet te esse patientem, etiamsi adversum oculum tuum manum adversarius protenderit suam: et quæcun que illi mandare consuerunt, et athletarum fortissimi sustinere: ita et istic Deus suum athletam adhor tans, per duros euin hortatur actus: Exi e patria tua, et cognatione tua, el ex domo patris tui, et veni ad terram; ad quam paratum negat, et promiuit aliam, et ipsam promissionem in incerto ponit. Non enim dixit illam terram; sed in terram, in quit, quam tibi ostendero *. Sicut enim ejiciens e patria, per ea quæ prohiberent ejicit; ita et præci piens filium suum sibi offerre, per istiusmodi verba jubet, per quæ si esset alius, non obediret. Abraham, inquit, Abraham, accipe tu; nec per alium præcipit, sed accipe, inquit, tu filium tuum, et hune unigenitum, ait: porrectio tentationis; quem dilexisti, inquit additamentum doloris aliis. Et post hæc consignat majorem plagam, dixit enim et nomen filii. Nam et si hæc omnia essent duicia et idonea, moveret vis cera paterna, ut diceret, filium tuum unigenitum quem dilexisti. Sed nihil tale, quantum et nuncupa tionem ejus annuntiaret, et diceret, Isaac accipe, et offeres eum miki in uno montium. Neque istic desi gnat locum, sed sicut ejiciens eum de patria, ait, Veni ad terram quam tibi ostendero; ita et istic di cit, in uno montium. Et certe multum commodins si in ipso fervore negotii liberatus fuisset sollicitu dine Abraham, et non audiret itineris laborem, nocturnos amplexus unigeniti, confabulationes, per dies visum, motum, sermones, ipsum Isaac dilo ctum. Et quid opus est plura nos dicere? Abrabam enim, qui sententiam adversus filium susceperat, descripserat sibi et abibat habens filium, vivam quidem quantum ad sensum filii, jam autem holo caustuin quantum ad inscientiam patris. Et certe tantam passionem habet quod dicitur, ut et nos qui audimus et dicimus, de his quæ ille in unigenitum Blium suum ausit, commoveri et collacrymari et conturbari videamur. Si igitur nobis dicere tantum et audire non est ferendum sine lacrymis; qualis, putas, invenietur mensura illius conscientiæ? quis sufficiet sermo illius exhibere dilectionem ad Deum! se Ibid. mansit? et non ipsa pulchritudo filii, ipsa sapien tin, ipse intellectus, et ea quæ in eo erant bons, et quæcunque habebat ut donum Dei, amariora tormenta operata sunt patri? quid enim dicit ei Deus? qui dixit donavit ei filium· Abraham, Abraham, accipe klium tuum Isaac, quem diligis unigenitum, et offeres cum mihi in uno montium, quem tibi dixaro M. Si interceperimus resurrectionis spem statim habet dolorem, statim habet mo rorem Abraham. Noli enim quærere si non est oc cisus Isaac; sed ex quo proposuit pater, mortuus est patri Isaac. Putas quia et tanta erat crudelitas apud Ileum, ut in tantum torqueret Abraham? ipse enim testatur et dicit: Scio quta ipse et filius ejus mandabil custodire legem et mandata Domini *: ut ex hoc testimonio Abraham non solum per semet ¡psum religiosus exstiterit, sed et ex mandato et filio, qui et post mortem colit et veneratur Deum per ea quæ mandavit Deus. Quemadmodum iste vi vens non pœnas sustinuit? dedit ei filium Deus, de dit et tentationem: si esset alius, dixisset atique, Utinam nun accepissem. Abraham autem et acci piens gratias egit, et reddens gratias egit, lucrum utpote ducens nou frui filium, sed offerre, sicut et factum est: sed quemque respiciens habuit: quando autom præcipitur filius offerri? non statim ut natus est: quæ enim nuper nata sunt, necdum tantum habent affectum. Et antequam loquantur infantes, perdicis aut columbæ locum ad genitores habent visum enim tantum delectant, et incomposite lo q”ientes: cum autem promoverit ætas, et effulserit sensus, et cœperit intellectus per linguam promi, floruerint autem ætatis pulchritudines et firmata fuerint membra istic et initium ipsius corporis, ut rosa, aut lilium, vel aliquis flos maturus, aut fru çtus jam paratus; ita et pulchritudo quæ videbatur, et maxime intellectus flectet genitores, et totum se in genitoris evacuat amorem. Movent autem et filii moribus suis parentes et sermonibus et loquelis. Et quemadmodum extendit manum filius: quem admodum patrem hortatus est aut per verbum, aut per linguam, aut per eam quam sumit escain. Loquuntur autem et patres ad filios, et dulcior Blii est vox omni alio quod videtur. Nam et frontes filio rum illiciunt aspectum parentum, et mille alia et alia movent, et omnia quæcunque locutus fuerit filius, si per noctem amplexus est, si per diem blanditus est. Cum igitur hæc omnia concurrerunt, et cum maturum factum est donum Dei, cum do mestici in spe fuere, cum amicis allatum est nuli tium, çum reddidit Deus Abrahæ promissiones suas, et jam haberet filium; videbatur enim et ipsi Abrahæ solatium promissionis jam factum; cum jam Sara habuerit consolationem, et jam non ab ancilla ex probrationes audiret, cum cognatio audiens esset in lætitia, cum pueri et servi, cum domus majores, 3 Gen. xx11, 2. "Gen. xvIII, 19. "Gen. XII, 1. Qui dixit. Forte dixit qui. Interceperimus, Cf. supracol. 1071 A.

adorabimus in monte, et regrediemur. Hoc quidem non speravit, hoc autem impetravit, et usus est Deus ejus lingua ad prophetiam. Cum ergo dicitur Abraham propheta, et quæritur a multis ubi pro phetaverit Abraham; scire oportet, quia maxime quidem cui revelavit Deus semetipsum, quantum et possibile ſuit Abrahæ ut revelaretur ei; iste ipse vocabatur propheta. Alia autem invenimus eum istic prophetantem: unam quidem prophetiam, quam jam diximus: secundam autem eam, quæ insequitur. Sed sequentem forte dicere perniciosum est, et au dire perniciosius. Quemadmodum, putas, sustinuit ea quæ passus est? quemadmodum charitas omnia sustinet. Et pueri quidem remanserunt, præcepit enim dominus; Abraham autem accipiens ignem el ligna et gladium, ascendit cum filio, ipse filio suo imponens ligna. Et certe scimus Abraham per se metipsum vitulom portantem ad susceptionem eorum qui advenerant. Quid autem nunc nec parti tus cum filio pondus est, sed omnia ligna imposuit filio, volens jam acceptum habere donum? signifi cabat autem quia incipiet immolari, quemadmodum portare crucem per semetipsum. Cum autem pro moveret iter, et agnosceretur montis cacumen, et ignis in medio, et ligna in collo Isaac haberentur, et gladius appareret; Isaac undique prudens, quod alii pueri non dixere, iste requirit a patre. Tenta tionem ntpote quam habebat pater, eloquitur dul cissima, aut potius dura voce: magis autem non tantum grave, quantum dulce. Pater enim, inquit sufficit hoc ad flectendum patrem: quique et con jungit alia et dicit: Ecce ignis, ecce ligna, ubi est ovis in sacrificium "? Quis alius portasset istam vocem? Ex aliis quidem hominibus nullus. Juste ergo Deus Abraham dilexit. Adamantinus autem ille, unigeniti sui sagittam accipiens, non tacuit ferens, sed potuit loqui, potuit respondere, et neque linguam offendi dentibus: potuere autein et dentes aperiri et dare spatium linguæ: sed nec forte ista dicere de illo licitum est. Non enim ex his quæ nos patimur, illius virtutem accusemus: sed et lætus et exsultans, erat enim Abraham, respondit ad Alium non crudeliter neque inhumane, sed religiose et pie: dicit enim ad filium: Dominus providebit ovem sacrificio suo, fili ". Ecce alia prophetia, quæ ab eo qui locutus est, ignorabatur: oppositum au tem erat quod ait, Dominus providebit ovem sacrifi cio suo, fili. Sicut enim ille incipiens sermone ait, paler: ita iste consignans verbum, dicit, fili. Audi vit ovem, et accepit ut a patre, certus quia quod inventum interim non erat, inveniretur. Cum autem pervenissent ad locum, ædificabat Abra ham festinans altare, et cum construxisset, men titur ad filium promissione quæ per lin guam fuerat facta, non tamen eam quæ in cor de erat absconsa. Et accedit pater Abraham ker simul faciebat pater cum fille, et inter hæc & eos, Manete híc: ego autem el puer ascendentes alta quidem dicebantur, plura autem audiebantur, et infinita agebantur. Erant autem omnia bona Dei enim donum erat Isaac, et portabat: qui por sabat? forte autem non debet dici quia portabat, sed gaudebat. Et dies una transierat, et necdum locus Ostendebatur. Et nox ad diem, et necdum ad locuin pervenit. Et secundus dies, et post diem nox, et alia nox: et nondum finis, sed protensio erat ten tationis dilatatio, et quando perveniret, et quando ostenderetur locus cum jam deberet: quia ergo omnia quæ sunt et in Vetere Testamento formæ erant Novi, tertio die et tertia noète sacramentum enigeniti Filii Dei præcurrebat per unigenitum Abrahæ: quia autem completum sacramentum est trium dierum, et trium noctium, ostensus est locus, advenit et tempus; forte autem putatis jam libe rum esse a certamine tentationum Abraham. Et certe quantum propinquat tempus, tantum tentatio protenditur ejus. Et Abraham dicit ad pueros: Ma note hic; ego autem et filius ascendemus in montem, adorantes remeabimus ". Timuit enim, ne pueri ad dominum affectum habentes, et maxime ad unige asitum, prohiberent. Certe quia nunquam Dominus sacrificium hominis petit. Audierant autem quia et Fecundum promissionem Deus donaverat Isaac Abrahæ intuentes vero et ætatem Abrahæ in alio jam tempore constitutam: quia igitur non consentie‐ Dant negotio his quæ faciebat Abraham: possint enim dicere: quid offers Deo filium non petenti? quis enim et ante ipsum justorum học aut ausus esi, aul tentaré ausus est? ob quam enim causam petat Deus eum, quem donavit? cur autem et transferat Deus promissiones suas? ut quid autem et dedit, ut et accipiat, quem indulsit? Hos rationabiles cogita tas timens Abraham, præcipit pueris exspectare, et secum non ascendere, ne quis ob amorem Isaac smitteret manum, et contaminaret immolationem. Quid autem quia et ipsam Saram, quam puto nihil latuisse unquam quæ Abraham cogitabat? hæc enim conscientia ipsa æstimare nos facit, quæ in illo erat conjugio. Illa quam nihil latuit unquam, quæ Abra ham facere, aut movere voluisset, vel cogitare illa ignoravit quia unigenitus ejus, illia sterilis fru clus, ille ex insperato filius, ille qui extra ætatem procreatus est: illa ignoravit quia Deo offerretur, qui donaverat: ut non sicut aliquando risit impor tune in promissione ejus, et nunc plorans importune mpediret immolationem: sed tacita res est et ad Saram. Ita enim sciebat et Abraham, et ante mu Hierem, et Saram præhonorare Dei præceptum; sciebat autem et ante unigenitum suum, eum qui donaverat honorare. Sed neque il qui iter cum eo fecerant, sciebant mysterium, sed sacramentum neum, inquit, mihi. Tamen cupiens Abraham sua Jere pueris ut remanerent, locutus est id ad eos, zwod nec ipse speravit, nee sensit: dicit enim ad * Gen. xx, 5. * * Gen. xxn, 7.” ibid. 8. Negotio. Forte negolia, res. Promissione. An vromissionem.?

et secedit ad Isaac, et ligat: filium Abraham līga- ▲ tionem. Accepit Abraham secundum Hlium. Patas vit, ut nec palpitans, nec se movens turbaret immo lationem. Quo, putas, vultu respiciebat Aum Abra ham? quis el erat color? quemadmodum sine tre more manus operabantur? quis, putas, tunc eral isaac in his constitutus, lacens aut loquens? Sari plura enim boc tacuit. Putas quin justis in his ser monibus usus est? Noli enim attendere si puer, sød quia Isaac erat Alius Abrahæ. Putas non dixit ad patrem: quando Deus sacrificium hominum depo scit? quid facis? donum sum Dej: sine pœnitentia sunt quæ a Deo sunt dona: quid spernis gratiam? quid contra voluntatem donantis interficis donum? Erant multa quæ dicerentur. Cur autem et malor nou sgnovit? si enim rationabile est quod At, cur el a servis abseondisti? si autem et hoc fieri deberet, cur mihi ipsi hoc ipsum non palam facere voluisti? promissionem, quam dixisti exigens: dixisti enim, quia Deus ovem providebit sacrificio suo: Adelis es, redde fructum fidei, utpote, quæ dixisti. Erant multa quæ dicerentur. Et non utique ea quæ nos dicimus: ipsa etiamsi non sint scripta, jam nos ad ducant ad rem. Movetur enim sensus consequenter ut sese negotium habet, et advenientes sensus in illo tunc tempore in quo hæc agebantur cogitemus. 81 tacuit Isaac, grandis admiratio est: sì dicebat iterum aliquid, alia admiratio. Quemadmodum po tuit sustinere pater? quomodo currebant manus ejus? Sed istæ admirationes in aliis hominibus ha bentur: in Abraham autem contraria erat admira tio. Finis autem sermonis: forte urgentur uniuscu jusque viscera: et quod est mirandum: quia certi ex Scripturis quæ sint acta, et quis fuerit exitus negotiorum, tanquam periclitantes sermone, ne quid aliud proveniret quod est scriptum, ita solliciti sumus. Completa fuerunt Abrahæ omnia quæ ad alacritatem tendebant. Ligatus ab eo fuerat filius, et exaltatus in altare, et positus supra ligna, et filius desuper alligatus: et pater velox manu gladium ap prebendit. Quo accepto properabat occidere, non dif ferens quippe alacritatem ac donum. Erat autem el manu et alacritate patris Abrahæ, Dei velocior vox. Abraham qui alacritate præcesserat, præcepto præ ventus est Dei. Abraham, Abraham: bis utitur vo ce, quia et ab initio præcepti: quia enim forte et dubitare sed prævenit qui præcepit: eadem utitur voce. Sicut enim dixit antea, Abraham, Abra kam, accipe filium tuum unigenitum Isaac quem di lexisti: ita et istic, Abraham, Abraham. Ipse enim qui illa præcepit, et nunc loquitur, et dicit, Noli contingere filium tuum *; habeo douum, habe et tu filium. Secundo tibi et hoc munus dono. Eſfulsit tua charitas, agnita est fides tua. Ernnt ista quæ a le acta sunt, adhortatio corum qui post futuri sunt te. Decantabitur id quod fecisti, in progenies futu ras. Habes fructum fidei, habes et fractum ventris, habes et sterilis filium, habes et ex altare immola * Gen. xx11, 12. Dubitare. Forte dubitavel, tristatus, quia non perfecit promptum animm suum? sed Abraham est, nescit tristari. Ignorat præscribere id quod gandens secepit: non quia non obtulit. Deus præcepit, gaudens obtulit: sed quia in nullo inobediens fuit. Ubi ergo est prophetia quam sit Abraham, Deus providebil sacrificio suo ovem? Nam otiosum erit altare? Num vacuum la tum quod factum est? Quid autem opus erat videri ludere Deum? Si enim iste quidem non offerebatur, Deus autem præcepit eum offerri, oblatus autem, non est oblatus: quid necessarium erat in re: quid necessarium erat? oportebat præformari Novum Testamentum a Vetere? et apud Judæos quidem aut parva inveniuntur ista aut otiosa. Si autem Novem additum fuerit Testamentum, et lumen effulserit verum; utilissima et non otiosa, et necessaria et non superflua apparebunt. Si enim et interrogaveri mus Judæos, ut quid offerebatur Isaac qui non est oblatus, incerti sunt et imprudentes. Si autem Ec clesia dixerit quæ vera sunt, quia oblatus est nou ut offerretur sed ut appareret quia ovis ligno pen debat pro homine, ut liberaretur homo a morte non concedunt nobis Judæi magnificare vetus per agnitionem novi. Interrogavimus enim eos, quam ob causam hæc omnia Alebant: oblatus non offertur. Sed dicent, ut agnosceretur Abraham a Deo. Late bat enim eum et ante tentationem? Sed ut ab homi nibus. Erant ejus et aliæ tentationes plurimæ: pe tas quia ut sciretur nihil At amplius? ut lucrare mur qui post hæc lucrati sumus? Quid, opus erat ove? pula quia et ove: cur non taurus apparuit? cur non capra aut vitulus? cur non alia magna immolatio, sed ovis? puta quia ovis. Cur non terra visa est ovis? cur non extra altare, ast cominus apparuit altari? Si quidem hominum essei adinventio aut compositio de ove, oportebat alibi inveniri. Si autem Deus pro homine ovem præbe bat, subito in ipso loco debuit ubi erat Isaac, in ipec altare, aut in terra, aut juxta altare, aut ligatum ad radicem arboris. Nunc autem apparet ovis spensa, el a cornibus, et suspensa in arbore. Na tura autem interpretabatur quod erat occultum. Si quis enim suspenderit ovem a cornibna in arbore, id quod sequitar, videbit quod erat futurum. No cesso enim est istam quæ ita pendet in arbore-ovem; separatos expandere pedes priores: hoc enim expo dit ovis quæ ita suspenditur. Necesse est onim es separari ejus qui deorsum sunt pedes. Cum igitur ovis suspensæ in ligno, et iu arbore expansæ fuerist manus et pedes, neque interpretatione indigent hi qui habent oculos mentis. Sed quis est qui pericli tabatur occidi? home. Quid est quod pro bomine immolabatur? ovis suspensa in ligno. Tanquam si diceret Deus ad Abraham: Non uus unigenitus no cessarius: sed currat quidem forma per tuum, ser vetur autem mico Unigenito quod fit. Ita ovis appa

ruit pro homîne, et hoc în ligno, et hoc suspensa, sutem electus ille et qui ante Esau factus est, vi et hoc cujus hæserant manus et pedes tanquam in cruce: et prophetia Abrahæ efficitur duplex. Quod enim sit, Deus providebit ovem sacrificio, fili: et tume quid completum est in comparatione, servaba tur autem in mysterio veritati. Quid igitur sibi vult iste sermo incurrens ostendere quia Abraham totam suam vitam transegit in angustiis, in tenta tionibus, in doloribus. Si enim in ista vita spem ha beret, fraudatus esset a spe. Cum igitur gloriati fuerint Judæi in Abraham, necessitatem habebunt et resurrectionem confiteri. Hoc ad illam Sadducæo rum partem, qui negant prorsus resurrectionem futuram, recte diceretur. Quia autem alia pars, hoc est Pharisæorum, resurrectionem quidem confite tur, resurrectionem autem talem dicit futuram, ut iterum manducetur et bibatur, et conjugiis utatur; nt ne quidem resurgentes cessent mandneantes et bibentes, et conjugiis se conjungentes: venter enim magis sunt quam homines. Et sicut quidam morien tium qui ante fuere in deliciis viventium, putant esse fraudare ista vita in morte, in monumen tis, et circa januas sepulcrorum semetipsos depin gunt, et vel in imaginibus, et post mortem mapdu cant: ita et Judæorum Pharisæi volunt et post re surrectionem tanquam depicti iterum manducare et bibere, et nubi et nubere. Recumbunt eniin et pi cturis apud istiusmodi, et meliores suæ Nos autem præsiliamus ad id quod verum est. Si enim talis esset resurrectio, excusaremus utique resur gere. Iterum enim exsurgere, et arare et metere, Iterum manducare et bibere, iterum spoliari et ve stiri, iterum dormire et vigilare. Sed advertamus quid dicat Apostolus: Si in ista vila spem haberemus in Christo, miserabiliores omnibus hominibus essemu&.”, Si enim ita statuit Deus ut in ipsis iterum simus, ut quid nos et quiescere facit?´ Hoc enim ludentis est potius, concedere mori, et iterum ad ipsam resur gere vitam. Si enim ita resurgeremus, oportebat Abraham ut non amitteret quæ hic sunt, jam per frui ea quæ esset in resurrectionem accepturus. Si enim cum voluptate bibere et epulari vita est; in quacunque bora non cum voluptate bibimus, frauda remus a vita. Sed vere Judæorum venter est dens”, sicut dicit Paulus, qui est ex Judæis, qui Judæos quidem passus non est, veritati enim credidit în Christo. Quid autem dicent nobis et de Isaac, qui jam habebat dolorem immolationis? Habuit autem et post hæc easdem ipsas tribulationes, quas et pa ter. Conjugis inquam suæ, quæ parere non poleral, nuptiarum mærorem, commanentium deceptiones, fraudes laborum. Hæc donat Deus suis, dolores, Iri bulationes, angustias. Si Deus hæc promisit: Jacob 31 } Cor. xv, 19. " Philipp. 111, 19. 88 Gen. xxx, Forte per interrogationem, Quid igitur sibi vult iste sermo incurrens? ut responsio sit, Ostendere quia Abraham, etc. Ms. Putant se fraudare, Quid si potius, pu Lanies se fraudare. ginti et unum annos serviit, tunc maxime cum adolescentia ei dabas epulari: et in paternis dam ageret, suspectus erat ne occideretur a fratre: et În soceri domo servus: in itinere autem lapidem ponit sub capite sno, et cum virga sola ambulat. Hæc nuditatem quidem significant ipsius hominis sacramenta autem quæ per Jacob fiebant, petram supportantem caput ejus, qui persecutionem patie batur: et virga in manu ostendens viam fugienti. Ego sane audivi Jacob dicentem, quia per diem com edit eum ardor solis; et frigus semper per noclem sensit *. Si ista beatitudo est, valde odibat Deus Jacob, Esau erat autem in deliciis. Audio sane Deuin dicentem: Jacob dilexi, Esau autem odivi *. Dicaut igitur nobis Judæi: si iste est fructus pro missionis, si ista est spes, num odit Deus Jacob de quo dicit, quia dilexi? Sed tune cum liberatus servitute esset, nonne fugit ut salvaretur? Fugiens autem non est comprehensus, et in timore stetit? Sed fugiens insequentem se socerum nonne occur rit fratri suo? nonne timor timori successit? Sed quia liberatus et ab isto est: nonne habuit in sene clute siue consolatione dolorem? Habuit enim Jacob et alium Isaac. Habuit, inquam, Joseph, illum bo num et dilectum sibi, bonam- progeniem suam amarum autem de eo dolorem. Et habuit quando et sterilis erat et istius mater, et Jacob non cessabat orando. Jam autem et in opprobrium erat. Deſlebat enim sterilis, et dicebat ad virum: Da mihi filium, aut moriar». Soror exaggerat. Ancillæ habebant, et libera non habebat. Dolor, gemitus, et tristitia erat iisdem. Sed misertus est eis aliquando Deus, et natus est Joseph ille bonus undique, corpore in tantum, quantum testatur quæ victa est, mentem autem quantum testatur pater: qui præroga vit his, qui antea fuerant nati. Testatur autem et apud Egyptum dispensatio, quæ toto facta est mundo. Testatur et scientia linguæ quam ignora bat: et mirabilia intellectibus pueri erant; sed pul chritudines hæ salvatæ, lætificant; bonorum autem casus sine solatio dolorem parabant. Erat igitur in timore patris Joseph: et cum adesset cum eo, ne fortè talis non permaneret salvator: ita mordebat, et timorem ingerebat patri per ea quæ loquebatur, per ea quæ aiebat, per ea quæ tacebat. Quid ergo quia Joseph erat talis, et secundus solus matris suæ, et dilectos patri, et fratres quidem ejus mittebantur ut pascerent gregem: Joseph autem ad charitatem patris non est missus cum fratribus; quia habebat tunicam singularem ad agnitionem præcipue chari tatis. Non suffecerat Jacob fratris livor, fratris invi, dia, servitus in peregrinatione, fuga a fratre, con 40. "Malach. 1, 3; Rom. 1x, 43. as Gen. xxx, 1. Ms. Meliores sue. Mentem autem. Fortasse, mente (bonus) si cul ailea corpore: sensus est, animi dotibns præ stans, sicul testatus est pafer, cum ei partem unam hæreditatis supra fratres attribuit.

EUSEBI CÆSARIENSIS OPP. PARS IV. DOGMATICA. probensio insequentis: obrius a timore frater; ut ▲ autem benefactorem accipientes occidunt, quantum viz acciperet Jacob a sterili ipsius matris mors desupra hæc omnia decem et septem duin agoret annos in ætate Joseph: tunc cum augentur bona, excidere bonis quantus est dolor? Et mittit pater dilertum suum filium, quem in multis fratribus ha bebat unigenitum: mittit pater filium, ut visitaret eos qui erant in solitudine fratres. Puto quia et dum legitur Vetus Testamentum, magis Novum est quam Vetus. Mittit pater filium suum quem babe bat in locum unigeniti: nam et singulari resto neparaverat eum a fratribus: mittit filum de quo prædictiones erant: prædictiones autem quas ipse quidem viderat Joseph, non absconderat autem a fratribus suis: erat enim frater. Dicebat enim ad ad propositum; et occidissent utique, nisi qui pro hibuit Issac ne occideretur, ut vero servaretur pas sio, permisit et istic firmam esse formam. Quemad modum ergo forma occiditur, et non occiditur proposuerunt occidere Joseph. Jam ad propositum interficientium mortuus est Joseph: quia et propo sito Abrahæ oblatus Isaac est, et immolatus. Ili autem non solum non sunt contenti proposito sue, sed accipientes eum facto impetu voluerunt quidem occidere, detenti autem ab uno sunt, qui prophets verat fratri: et mittunt eum viventem in lacun, an nuntiantes quia vivus descendit in lacum pro mortais Christas. Hædum autem occidentes, tunicam Joseph tingunt in sanguine hædi, ut esset suspicio cos: Metebamus, inquit, et meum manipulum erectum per sanguinem, ut inter mortuos liber vivens. In ast; vestri autem undecim circuitu adorabant”. Bene jam occasio esse cœpit, ut adorarent fratres. Audierunt fratres, et efficax somnium statim intel lexerunt, et aiunt ad eum: Num adoraverimus te nos? regnabis enim aut tenebis nos”? Forte autem irascebatur primogenitus et primogeniti, quia junior volebat omnibus prærogari. Voluit enim somnium videre ut hoc velit: num increpator aliquis cur somnium viderit? Tamen objurgatum Joseph est, el boc secundo vides et ne quidem secundo abscon dit ab his qui irati fuerant de priori. Ita erat frater ad fratres, Illi autem ex secunda visione lirmantes priorem, duplicem habebant invidiam et indignatio nem et irsm adversus Josephi. Narravit et patric somnium, quia sol et luna et undecim stellæ se adorabant ". Solem quidem in loco patris intel lige, lunam autem in loco matris, et cætera. Vide tur reprehensibile esse; quia mater ejus non vidit eum in gloria: queinadinodum ergo adoravit? aut nunc quæritur locus matris quem implevit conjux, patris? Simul autem magis stellæ undecim, hoc est undecim fratres. Forte autem ideo ex sideribus quæ in cœlo sunt apparuit somnium, ut pretiosa ostenderetur prosapies generis ejus. Præfectæ sunt Itaque prædicationes; prædicta enim sunt, quæ sunt prædicta Et tunc mittitur a patre, de quo et prædictiones. Prædixerunt enim prophetæ: et tunc missus est Filius a Patre Christus. Joseph autem filius veniebat a longe ad fratres frater. Magis autem ad non fratres frater. Illi autem viden tes eum a longe venientem, dicunt ea quæ el in Evangelio scripta sunt: Iste est hæres, venite occi damus eum, et mostra erit hæreditas». Ecce, ille inquit, somniator venit, venite occidamus eum, al mittamus in unum e lacis **, annuntiantes quia non solum interficietur, sed inferiorem locum habebit. Et Joseph quidem appropinquavit: appropinquavit ad judicinın fratrum, ad visitationem malorum: illi » Gen. xxxvii, 7. Rom. 1, 3. Jacu itaque interfectus est Joseph; coinquinata enim erat èjus tunica a sanguine. Erat autem vivens in lacu post interfectionem quæ in tunica fuerat la eta. Transeunt quidem o gentibus, quibus serva batur bonum quod erat in lacu: et movet spi ritu unum e fratribus consolare suum errorem el. dicere: non occidamus fratrem. Amatores antem pecuniarum fuere of Judæorum patres: et Judas consiliator eorum; et dizere, Non occidamus, in quit, eum, quia non sumus ejus digni. Non at so biscum qui beneficium nobis impertit. Distrahitur itaque Joseph, et tantum a comparatoribus acci piunt pretiam, quantum dederunt et proditori Ju dæ, ut et pretium consentiret sacramento. Juda autem erat consilium et tune ut tantum distrabe retur Josephi. Judas autem est, qui et in Evangelio distrahit Domino. Ascendit e lacu qui jam fuerat interfectus per tunicam: et in lacu putalus mor tums, ingreditur Ægyptum. Et iterum istic per insomnia et visionein adunat fructus alimonias mundo: et quem intèrfecerunt Judæi et distraxe runt, istum adorant gentes dum pascuntur. Nan enim Egyption solos pavit Joseph; sed ex ampi mundo confluebant omnes gentes et populi, ad formam utpote Domini Jesu. Joseph autem jam pascebat fratres ipsos, scilicet qui se distraxerant, el pretium acceperunt suuin. Gratis accipiens, gra tis dabat. Et illi quidem ejus acceperunt pretium ipse autem tritici pretium non accepit. Ubi ergo eos qui affixerunt cruci et distraxerunt, pascit Domi nus Jesus? Ex ipsis Petrus est, ex ipsis et Paulus, et cæteri apostoli. Et fratres et apostoli ad Paulum dicunt: Intueris, inquit, quanta millia sunt in Ja dœn qui crediderunt“? Quid autem si non credide runt quidam?`nunquid incredulitas corum fidem Dai evacuavit? Absit autem 4. Et contumaces volumus pasci per Jesum. Prohibuit eos idolis servire. Sed sermo ad proposita festinat, ut ostendat et dulorem ibid., 8. ** ibid., 9.» Mauh. xxɩ, 58. * Gen. xxxvii, 20. Forte perfecta sunt itaque prædictiones, per fecta enim sunt quæ sunt vrædictu. Spiritu. Forte spiritus.

Jacob, et quia non ista vita spes est religiosis. Pu- non permisit cum Deus: habuit solatium. Dilexit enim eum qui emerat, quem oderant fratres. Quid igitur, istie putas obdormivit invidia? putas de spexit diabolus consolationem Joseph? Habebat con jugem Ægyptius ✓: per mulierem igitur diabolus machinatur. Diligitur, inquit, bonus non bene. Et vere nunc incurrit in feram Joseph, et figmentum fratrum transivit ad actum. Mulier insistens, mulier semetipsam decorans, ad laqueum verbis illiciens, la pidibus suadens, odoribus capiens, et varias ve stes ut retia expandens. Et intuere mihi peregrinum et adolescentem. Intuere eum qui non habebat patrem, non matrem præsentem. Intuere distractum a fra tribus, et contra dignitatem servientem ingenuum, el memor esto verborum quæ a muliere promeban tur, et illa ficta mulieris blandimenta. Intuere et divitias Ægypti ostensas a conjuge, promissiones mulieris, tristitiam pueri: pueri angustiam, mulie ris abundantiam; potestatem enim habebat domus; additamenta tentationis. Dicebat enim mulier multa non audiebat autem pudicus. Depingebat sibi oculos illa: Joseph autem suos claudebat. illa se lapidibus coronabat: et illo se a lapidibus ne offenderet custodiebat. Illa contorquebat capillos suos: et ille vitabat ut vincula. Illa varia vestimenta uteba tur: et ille latuebatur opificiorum varietatem. Illa movebat thymiamata ad odorem: ille autem odorem pudicitiæ odorans domabat suam adolescentiam, junior quantum ad setatem, senior autem sapientia. Cum autem non valuisset mulieris blandimentum, transtulit blandimentum ad vim. Nova quippe tra gœdia in primo fiebat Joseph, forte et solo. Siqui dem a viris vim pati mulieres, natura ipsa mulie rum suadet: Joseph autem solus a muliere vim periclitabatur sustinere. Accessit enim mulier ad adolescentem, sola ad solum: hominum videbat nullus. Ille autem qui ab hominibus non videbatur, Deum invisibilem intuebatur. Immittebat fera ungulas suas ad tunicam Joseph. Ille autem qui consueveral tunica salvari, et qui tunicam fratribus dedit, et a deceptione fratrum est liberatus, reliquit et nunc tunicam in manu mulieris, ut non dimitte ret suam animam in manibus impudicitiæ: et exivit nudus a tunica, pudicitia autem amictus sua, illo sancto et pudico vestimento indutus. Mulier autem videns pueri constantiam, et pudicitiæ imperium, detinens tunicam ejus, sicut canes irascuntur ad lapides qui ad eos fuerint missi: et sicut frequenter quidam effugientes bestias, partem vestimenti jactantes, faciunt eas iram in partem vestimenti deponere suam: ita illa lea, aut alia quædam bestia dira, tunicam pudici accipiens, et manibus et ungulis comprehendens et tenens, et scindens undique com tas potest sustinere sine lacrymis audire: cum tunica illa sanguine tincta in manu Jacob est posita cum voce illa conficta? Istam, inquit, invenimus *, istam sanguine pollutam, agnosce cujus est tunica, agnosce tuum dolorem. Dolor quidem orat patris de mortuo Joseph. Erat non ferendus dolor, quia nec ante oculos suos docesserat filius: videtur enim istud solatium esse quia affuit, quia novissimam ejus vocem suscepit, quia et dimisit ei ad consola tionem verbui, quia reliquias ejus commendavit terræ. Cum autem mortuus fuerit Joseph, quantum að nuntium exspectat, quantum ad distractionem, et incertum sit homicidium aut mors, incisa autem sunt patris viscera. Omnia suspicatur, omnia sibi describit, et multas mortes pro una imitatur. Si quis sustinet vel auditum, non solum qui genuit, vel qui audivit, tunica composita el scissa; ita ut et parerent morsus feræ impressi per tunicam. Uti nam dixissent, quia et in lacum cecidit ambulans et videbatur figmentum proximum veritati haberi. Sed suspecti sunt ne arguerentur. Requirebat enim ab eis reliquias pater. Suspectus itaque Jacob est, quia mortuus est Joseph, et esca factus est feris nuntiaverunt enim fratres, testabatur et tunica, Quis portaret, quis sustineret memor illius Joseph? cum esset cum patre antequam distraheretur? decem et septem annis erat el mortuus, et tunica immortalem suggørebat mortem. Sicut enim mise ricordes sunt patres, nonnunquam ut retineant £guras filiorum per colores depingunt, easdemque recondunt in domibus, ut putant quidam ad conso lationem. Effigiantur ad admonitionem dolorum Ita et tunica illa recondita domi, et habeus sangui nem inveterascontem non bædi putatum sed Joseph, et morsus compositi et impositi ferarum, et hoc silvestrium, semper faciebant dolorem Jacob videns, condiscens, tangens semper filium per illam tunicam: tangens eam et oculis videns. Et ne quis reprehendat sermonem, quia dolentem intro duco justum sunt enim et misericordes religiosi. Nam et audivimus eum dicentemu: Cam omnes, inquit, filii et filiæ accessissent ut consolarentur cum, non suscepil eorum consolationem *; non sine bat enim tunica sanguine tincta. Dixit enim: De scendam ad infernum cum dolore ad filium *: tantus eral dolor. Ubi ergo promissio est? cujus promis sionem impletam patri deflenti aut fillo morienti? Nam etsi non est mortuus, tamen timorem expertus est mortis. Puta quia non est mortuus, non est distractus, non serviit? ille quia in sinu losus patris agens, non mittebatur foras, nunc ser vit. Servit autem, et servitutein Ægyptiorum. Sed * Gen. xxxvii, 52. * ibid. 35. * ibid. ** Gen. xxxıx, 7. Marsus compositi. Morsuun, notæ confici ad fallendum patreni. Ms. Per illam affectam tunicam. In sinu lusus patris. Pro in sinu patris lusus agens. Supra pag. 485. a. Post futuri sunt tɩ, Lapidibus, id est, gemmis.

ponebat falsam adinveutionem suam pudico ascri- sunt a resurrectione. Et videmur quidem protrahers hens, et honestiam ad se transferens. Impudenti enim clamat você, et convocat adversus se convictio nem et dicit: Venite, inquit, et videte: introduxit puerum Hebræum “”. Dicitur ingenuitas, ut illudas nos: subingressus est miki, volens vim facere. Pu tas non offendit lingua impudentis? Miramur si non ost mutatus ejus color? Conscientia enim, etiamsi occultat· factum, tamen per vultus sua producit vestigia….Conferebat autem ad figmentum color imi tatus Videbatur enim ad vim esso durata, quam ipsa quidem fecerat, passam antem se confo gehat. Subingressus est miki, inquit impudens. Sub ingressu est mihi dicit, quæ subingressa est; et clamavi, ait. Et certe non clamasti, nisi postea quam egressus est adolescens: et reliquit, nit, suam tunicam, et fugit “º. Et certe non est vim facientis, nt relinquat suam tunicam. Ad convictionem super venit et dominus domus, qui omnem domum credi derat Joseph. Accedit senea fronte mulier, et iterum repetit figmentum quod fueral meditata: lacry mansque et deflens, aut quia non potuit obtinere, ant quia contempta est, aut quia non manibus eum jam præfocavit. Desiderium enim contemptum ad Irani convertitur. Quid igitur in his agitur? Pudicus accusatur ab impudica. Non miraris quia non statim aggressus est vir, et hoc Ægyptius calidæ naturæ homo et loci laniavit adolescentem: si quidem ælas habet suspicionem, et quæ vocabat et accusabat, et qui ad vocem ejus cocurrerant, et tunica quæ reti nebatur, movebat dominum ad indignationem, et honor qui erat datus ei qui fuerat distractus. Mo vebät autem et suspicionem pulchritudo, Et tania quidem erant quæ ad fidem provocabant. Sufficiebat antem ad operis dubitationem pueri sapientia et pulchritudo. Cur enim eum non statim dispa ravit (35)? quia sciebat pneri mores: medius autem factus fidei et incredulitati dilaniavit, sed dubitans non disparavit. Et quidem ¡psum quis non credidit, ad carcerem misit: qui et susceptus est. Quæ igitur dinumerabimus Joseph? bonam ejus interfectionem dicemus: aut bonam jactationem in lacu; sed distractionem, sed servitutem; post liæc sed exsur rectionem mulieris impudica; sed factam calum niam et accusationem falsam in adamantinum ado lescentem. Non est locutus Joseph: non fecit`satis qui calumnisbatur: non est confusus pro impu denti; maluit mori calumniatus, quam uti veritate nd salutem. Putas et istic imitator est et forma ejus, qui non aperuit eos suum cum călumniaretur. Sed Joseph iterum ad carcerem. Et ubi est Judæorum spes? Sed de resurrectione proponentes dicere, mcurrimus in necessarios sermones, qui non alieni tractatum diu boc exposcente et maturam refection nem tonere. Sed forte nec in morari est ad otium; oportet enim constantes fieri ad mortem, el ita refici escis. Eficiamur igitur et nos medii, et moQUE extra mensuram protendanıns sermonem: non sinit enim tempus: neque iterum valde colligamus, st fruamur et festivitate. Et quia nos ex anima el cor pore sumns compositi, pascamus animam mensuris propriis, ut et ipsa reficiat corpora a constantia. Sed quid vultis? dimittemns Joseph in carcerem? et quem Deus non reliquit in carcere, nos sermone pingentes relinquemus ligatum? Et quis adhortabitur pudicitiam studere? quis autem amabit continen tiam, videns in carcere derelictum Joseph? Et certe si relinquatur Joseph in carcere, et moriens fuerit cum pudicitia, spes resurrectionis non cir cumscribit spem. Sed quia non dimisit eam Deas in carcere, simus patientes, et audiamus ejus exressum. Et cum ille fuerit emissus, tunc et mes dimittamur cum eo. Joseph igitur erat in carcere habens delicias ex uberibus pudicitiæ, honestalo indutus, diligens magis carcerem quam amorem illius bestiæ, amatorem fetorem frui. Istum enim præhonorabat unguentis. Ast pudiens amplectens vincula magis, quam ornatni Egyptiæ; amans ocuforam tenebras propter lumen animæ; libenter andiens gemitus carceris, quam videns lapides in Juxuriosa fronte et immunda. Ubi ergo sunt præ dictiones? Noli properare, et audies. Irascitur Pha rao duobus pueris suis summis e ministerio "”, ira tus est Pharao, quia propitius erat Joseph Deus. Mittuntur ad carcerem, et simul com Joseph rocke duntur. Joseph autem et in carcere et istic delis. Sicut enim creditam accepit domum Ægypti, custodivit fidem etiam cum calumniaretur. Non enim detulit damnum, sed passus est ipse injuriam pati quam facere, et differre domum ejus qui sibi crediderat. Creduntur et religati in carcere ei qui erat in carcere. Flos enim pudicitiæ»anuntiabat per frontem puerum. Et in tanta abundantia habe bat solatium, ut ipse esset qui consolaretur tristas tes. Habebat enim frontem pudicitia germinantem. Suscepit et pueros Pharaonis, eosque statim conso latur: quia erat susceptor et nepes Abrabæ, et sapiens valde. Ingressus igitur in uno dierum ad pueros Pharaonis, vidit vultus corum immulatos, et intellexit quia mens corum erat turbata: et inter rogal causam, quæ ista esset in eis immutatio. Hi autem promunt insomnia, et hæc duplicia. Sient enim et in paterna vidit domo; et procuravit Deus, licet et contrarii sibi essent somnii. Primus exponit sominium qui viderat bonum, ut adhortatio fiers ** ibid. 15. ** Gen. XL. ** Gen. xxxıx, 14. 48 ibid. Aonestiam. Honestatem, ut a modestus mo destix. Ms. Color mulains. Disparavit. Dilaceravit, medium diffidit Bonam ejus interſectionem Videntur hæc dici per interrogationem. Bonam ejus interfectiones dicemus? aut bonam jactationem in lacu? sed distra ctionem? etc.

sum ut possim. Exponit autem duplex somnium el ori tuo obediet populus munis præter thromem Pharao, quod erat in una virtute. Cur autem secun dum somnium videt? ut discas quia urget Deus ut pareat hominibus. Putabam, inquit, me stare juxta oram fluminis, et quasi de flumine ascendebant septem vaccæ electæ carnibus, bonæ aspectu, et pascebantur ad ripam. Et ecce aliæ septem vaccæ ascendebant post illas de fumine, pessima el turpes aspectu, et macræ carnibus, tales quales nunquam vidi in tola Ægypto turpiores. Et devoraverunt illæ septem vacc® macræ el lurpes septem vaccas bonas et electas, et in traverunt in ventres earum; et non paruerunt quod introissent in venires earum, lurpes sicut erant ab initio. Surgens autem rursus dormivi, et vidi iterum in somnis: et quasi septem spicæ ascendebant in ſux do uno plenæ et bonæ. Aliæ autem septem spicæ‐tenues el a venio corrupiæ crescebant juxta eas et glutierunt septem spicæ tenues el a vento corrupiæ, seplem spi. cas plenas et bonas. Dixi ergo interpretatoribus, el non fuit qui dissereret miki. Et dixit Joseph ad Pharao Somnium Pharao unum est. Quæcunque Deus faciel, ostendit Pharao. Septem vaccæ bonæ septem anni sunt. Somnium Pharno unum est: et replem vaccæ macræ quæ ascendebant post eas, septem anni sunt. Et septem spica tenues el a venio corruptæ, septem anxi sunt. Et erit septem annis fames: verum autem quod dixit Pharao: quæcunque Deus faciet, ostendit Pharaoni. Ecce septem anni veniunt ubertatis ma gnæ in omni terra Ægypti. Post autem venient se plem anni famis: postea obliviscentur ubertatem in universa Ægypto, et consumet ſames omnem terram. Neque agnoscetur uberias super lerram præ ſame quæ futura est post hæc. Vèhemens enim erit valde. Quod autem iteravil somnium Pharao bis; quia verum erit verbum quod est a Deo, el properat Deus ut faciat hoc. Nunc ergo provide hominem sensalum, et præ pone cum super Ægyptum, et facial Pharao, et præponal locorum principes super terram, qui quintas ezigat omnis fructus terræ Ægypti septem en norum ubertatis, et colligant omnes fructus septem annorum venientium horum bonorum: et colligatur frumentum sub maņu Pharao· et escæ in civitatibus custodiantur: el sint escæ quæ custoditæ fuerint ter ræ, in septem annos ſamis quæ erit in terra Ægypti et non exterminabitur terra a fame. Et placuerunt hæc verba ante Pharao, et omnibus pueris suis. Nunquid inveniemus hominem talem qui habet spiri tum Dei in se? Et dixit Pharao ad Joseph: Quoniam ostendit tibi Deus omnia hæc, non est tibi komo pru dentior, nec sensatior te: tu eris super domum meam, ** Gen. XL, 47-41 Ezigat. Foris_esigani. U1) Et jam cum. Forte etiam cum. ego le præero. Dixit Pharao ad Joseph: Ecce consti tuo le kodie super omnem terram Ægypti, facito, in quit, tuum consilium. Quis te sapientior? quis te sen satior et fidelior? le enim volebat Deus ut supra do mum esses meam, super omnem scilicet Ægyptum. Perficito tuum consilium, conregna miki. Tibi enim dans Ægyptum in potestate, habebo te mecum in re gem”. Jam consolatio, jam fructus pudicitiæ erant Joseph. Sed nec in his factus arguit mulierem impa dentem, non reddit vicem: tamen fuit in tribulatione, et in tali angustia tanta Joseph. Jacob autem in tri bulatione erat, et jam cum remissus fuisset Joseph a carcere. Quid ergo, dicent Judæi, ubi est fructus promissionis? Si enim ista est vita, quid hoc ad Jacob, qui decem et septem annis Juxit Jo seph? aut ad ipsum Joseph, qui vix liberatus est? Sed sermo quidem impletur, negotium autem ser vetur: licitum enim est nobis et sequenti perfrui die. Mensuremus autem tempus. Decet enim gratis dona Dei, ut jejunent in tempore, et epulentur in tempore. Tantum estote memores bi finimus ser monem: at sicut hi qui alacriter manducant, et ob quamdam occasionem exsurgentes a mensa ni tant sibi apposita: ita et vos reliquias alio a nobis exposcite die, ne quid et intermisimus: DOR enim decet nos venientes ad consolationem mortis, relinquere Jacob in luctu de fama mortis âlii. Sed ratiouis est et sequenti nos jungere, et miscere in alacritatem lugentium jam esse consolationem. Non fuissem vos passus ita dimittere, adhuc sollicitas propter Jacob lugentem. Quia igitur incipimus per mittente Deo et probationes de resurrectione con jungere, jam ßdem præcedentis sermonis confidentes epulemur, non cum mortuis: omnes enim vivunt. Non enim venimus ad monumenta,” sed ad locum commendationis; non venimus ad moṛtuos, sed ad viventes: commonentes nosmetipsos per ea que facimus spem ipsius resurrectionis. Læti convenimus, majus gaudentes recedimus; ita enim confidimus, quia resurgemus, quia et ista credentes lætabimur. Habemus autem reconditum sermonem nobis osten dentem, spes quia est religiosis. Et jam quidem ostensum est a justo Deo; tamen quia vocat tempus nos refici debere, gratiarum actiones consignantes verbum gloriam referamus viventi el bono et vero el vivificanti Jesu Christo: per quem est Deo Patri cum Spiritu sancto gloria et honor, imperium, majestas, et nunc et semper, et per omnia sæcula sæculorum, Amen. Nitant. Forte rictant, dum scilicet ad epula relictas respectant.

Lætantur quidem cœli de festivitate præsenti, in ▲ quæ ante crucem facta sunt qui fuit ostendit: post qua Dominum suscepere victorem: lætatur et exer eitus angelorum suscipiens cum victoria regem: ¡æta înr et qui genuit, et misit Pater a dextris suis habens charissimum Filium, per quem mortua quidem mors est, corrupta autem est corruptela, et destructa est diaboli tyrannia, et salvati sunt homines, et gau dium acceperunt angeli. Non est passus autem Spiri tus sanctus: sed per omnium hominum linguas victori obtulit laudes.Quia enim omuium linguarum erat salus, ideo omni lingua per ora apostolorum locutus est Spi ritus. Et exinde jam vocabat gentes per initiamenta implebatur autem et præcedentis festivitatis lætitia. Pascha enim festivitatis mortis sacramentum in so continens,tunc recipiebat fructuin,cum flebat recursio Domini ad cœlos. Non enim venit ut moriens morere tur, sed ut eos qui mortui fuerant vivilicaret. Lætantur Igitur omnia: forte autem et creatura: clarior enim et sol est, secundum præsens hoc tempus: prolixlor enim et lumen habetur: et omnium completus est fructus: et consentiunt officia dispensationi. Soluta autem nobis est et sententia: revocata est nostra restitutio obedientia enim veniens, prævaricatio nis poenas ejecit: justitia subintroducta iniquitatem repulit: veniens vita mortem mortificavit: Deus descendens hominem perduxit ad cœlos. Undique igitur fulgores festivitatis lucescant Sursum chori, in terra lætitiæ. Tristant bona maluın, fuget semetipsum diabolus: decet enim eum la elus saus: lugent adhuc usque dæmones, et semet Ipsos deplorant. Tantum enim ut nominata fuerit crux, agnoscunt plagam, et non sufferunt nomen. Et ne quis putet oblitum me fuisse hesternæ pro missionis meæ; promiseramus enim de resurrectio me dicere beri; exposcebat enim tempus. Sicut enim heri de resurrectione motus est sermo: ita quia festivitas regressum Domini requirit ad Pa trem. Firmátur autem hominum resurrectio, cum cri mortem autem mirabilia quæ per apostolos facta sunt, confirmant quia qui mortuus est resurrexit et vivit. Unde et majora servata sunt mírabilia pont mortem, quam ea quæ ante mortem sunt facta. Quia enim incredibilior resurrectio Domini magis quam adventus ejus in mundo, majora servata sunt testi bus resurrectionis mirabilia, ut agnosceretur (46*) quia mortuus quideın est, sed resurrexit ob dispen sationem, vivit autem propter virtutem. Quis enim ausus est dicere, quia non resurrexit Christus, aut confessibiles inimici, aut ficti amici? Putas gen tiles audebunt dicere quia mortuus est et non re surrexit? Non quæro quid dieant, sed quid patian tur. Si enim stant eorum templa, non resurrexit. Si non destruxit, si non conflata sunt eorum simulacra pošt crucem, non resurrexit, qui arguit ea quæ non vivunt. Si nou increpantur nomine crucis eorum dif et dæmones, non resurrexit qui his qui non sunt terribilis habetur: confitentur enim et dæmones resurrectionem Christi. Qui enim exorcizant, cem Domini nominant, et resurrectionem: et no mine ejus qui mortuus est et resurrexit increpan tes, non ut inobedientes ant contradicentes habent dæmones, sed obaudientes et consentientes resur rectionem. Sed Judæi dubitant de resurrectione Christi. Utinam non dubitarent, ut et ipsi resurge rent a peccatis suis, in quibus mortui et vere sunt mortui! Si autern dubitant, ostendant civitatem suam post ea quæ ausi sunt, stantem. Et vere qui mor tuus est mortuus est, quia stant qui affixerunt cru ci. Si autem deserta est civitas ob audaciam inco Jarum, qui post mortem cruciat eos quia sunt, utf que vivens id gerit. Si non servit eorum gens, si non excusaverunt suum regem, si est cum ipsis pro pheta; non est factus exitus prædicationis prophe tarum. Si autem civitas eorum deserta est, si altare jam non est eis, non sacerdos, non rex, non pro phets, non spiritus; per quem ista? Si autem et di catur ab eis impudenter, quia civitatem eorum de struxerunt homines; utrum concedente Deo el Ma permittente, magis autem indignante? dicant cau sam peceati. Putas propter idololatriam? et certe nunc idola non colunt. Sed quia prophetas occide runt aliquando? et certe cum eos interficerent, habitabant civitatem suam. Sed quia templum con taminarunt aliquando? et certe contaminantes habe apparuerit Filius reversus ad Patrem. Et majus ostenditur quod propositum est, cum apparuerit resur rectio ejus qui suscitavit Siquidem et Apostolus volens ostendere quia resurgunt homines, ad resur rectionem Domini transmisit suum sermonem, et dixit: Si compatimur ut et simul glorificemur ". Si mortui non resurgunt, neque Christus resurrexit ་ ut ex hoc manifestum sit, hominum resurrectionem sequi Domini resurrectionem. Et mirabilia quidem * Rom. vılı, 17. «1 ] Cor. xv, 16. 45) Ms. Per quem mortua quidem mors. Ms. Prolixius enim et lumen habetur. Pro Exlores enim tunc dies esse incipiunt. Ms. Lucescunt. Suscitavit. Forte suscitabit, Ms. Ut cognosceretur. Ms. Confessiles aperti et professi inimici, infra lib. 1, de incorporali post med. nonne confessi bile est, etc.

sua ". Fornicatio autem in Scriptura Ita pouitur, quia secundum misericordiam diguabatur Deus tan quam conjungens sibi tunc quidem Synagogam, nunc autem Ecclesiam. Ab eu ergo qui secandum misericordiam conjungebat recessio, et dæmonibus conjunctio, et idololatria, fornicatio secundum Seri pturam rectissime nominatur. Quia ergo'idola co lebant in Egypto, ideo per prophetam ait: Dus erant sorores, et ipsæ fornicatæ sunt in adolescentia sua in Egypto. Denique et Moysi successor Jesus Nave, mandans populo de suo exitu dicit: Quibus vultis servire diis? Num his quos coluerunt patra vestri in Ægypto “? Quid autem opus est prophetas vocare? ipsum Israel testem adversum se et ipso rum vocem produco, at ostendam quia idola colo bant in Egypto. Quia enim exeuntes de Ægypto erant in deserto, et Moyses ascenderat apportare sacrilegis legem, quadraginta autem dips protenderal in monte Moyses: caput vituli sibi conflantes, cla mabant suis linguis adversum se: Isti dii tui, Isract, qui eduzerunt le de terra Ægypti “. Hoc au tem commendat, quia qui et in deserto coluerunt idola facientes sibi vituli caput, et apud Ægyptum. Dixere enim: Isti dii tui, Israel, qui eduxerunt te de terra Ægypti. Accusantium vox est quia istiusmodi venerabantur idola, et hos colebant et in Ægypto, quibus et reddebaut gratiam egressionis suæ. Si autem dixerint, quia alia peccata habuimus ob qua et ad desertum perducta eorum civitas, et servit gens, et neque propheta cum ipsis est, neque altare, nec rex, nec sacerdos; quod peccatum majus cat irreligiositate? Si autem colentes idola in Ægypto exierunt ex Ægypto; nou erat facilius irreligiose cos agentes apud Judæam, reverti in Judæam? Sed ausi sunt dicere, quia ideo nunc noù habemus prophetas, quia inter gentes sparsi videmur. Ubi ergo venit Moy ses? nonne in Ægypto? ubi Maria, soror Moysi? noune in Ægypto? ubi septuaginta duo? nonne in deserto gentium? Post hæc autein ubi Daniel? nonne in Baby lonia? Ubi tres ejus fratres? nonue in Babylonia apud gentes? Ubi degunt qui jejunant? nonne in gentibus? ubi flamma ignoravit suam naturamı? ubi Zacharias propheta? ubi Angelus (50)? Si autem bant. Quæ ergo causa est ut ira adversus eos sit Dei & res, et ipem fornicatæ sunt in Ægypto in adolescentia nanc? Et certe secundum ipsorum sermonem ul aiunt, utinam videantur religiositatem fecissel Si enim solventem legem, et de lege contra facientem invenerunt Dominum Jesum, et non invidia, sed zelo pro lege aflixerunt cruci: oportebat Deum et alia eis peccata dimittere magis propter istam justitiam, quam nunc eos ita punire. Et licet ipsi essent pecca tores, et alia haberent peccata; tamen Dominus Jesus, quem ¡psi legi contraria facientem dixere, cum apud ens esset, prædicebat quia destrueretur eoruni templum, et deprædaretur corum civitas propter id quod adversus se audebant. Et si ipsi alia habebant peccata, Deus autem non videretur men dax, ut ipsi blasphemant, inveniretur autem verax, passus utique fuisset alia eorum poccata, ut con firmaretur docenti prædicatio illa, quæ et çæcis ex stitit manifesta, et videntibus completa. Apostolus euim Paulus ad Galatas scribens all: Quia ante oculos eorum descriptus est Jesus Christus cruci fixus *. Ego autem et audebo adversus vos dicere, quia sermo ante oculos vestros describit Jesuni Christum resurrexisse a mortuis. Quid enim que ris? non invenies solem clariorem: ad satisfactio nem resurrectionis Domini, gentilium quotidie deficientem culturam. Protenduntur autem Ecclesia bona, et quotidie crescunt. Inimicus ergo ut ipsi putant legis, qui vindicat in adversos et domesticos suos, exaltatur, vivit. Putas aut non vivens hæc quæ non viventes possunt, ipse operatur? occasio Judæis nulla relicta est. Cum enim dicunt, quia alia peccata habuimus, et ideo ejecti sumus nule. Primum est enim, quando non peccavit Israel? quando non eos est passus Deus nisi nunc solum? Nonne in Ægypto idola colebant? Putas ergo quia colebant idola primam, istam irreligiositatem admit tentes, ideo non sunt ejecti de Ægypto? Et certe cum swultis signis et prodigiis et mirabilibus, cuin percu terentur Ægyptii decem plagis, liber autem esset Israel a decem plagis cohabitans iisdem. Et operi bus quidem erat Ægypti, Dei autem miseri cordia a plagis Ægyptiorum habebantur immunes. Si igitur propter istiusmodi peccata plagæ sunt, de buerant in Ægypto cum adducebantur plagæ adver sus Ægyptios, dari et Judæis, qui cum cohabitanti- prima et media in gentibus, cum ipsis erant pro bus idola adorabant, qui et cohabitantes simul cum iisdem peccabant. Si autem idola quidem co lebat in Ægypto Israel, et non solum non accipie bat plagas, etiam irreligiosa gerens, sed alii pro eis quandiu et exirent isti; nunc sine causa causantur. Quod autem idola colebant in Egyuto Israel, testa tur quidem et Ezechiel propheta comparans ‹luas eorum metropoles, Hierusalem dico et Samariam, duabus cousororibus, et dicit: Duæ erant consoro *Gal. 1, 11. ** Ezech. xx11, 3. «Jōs. xxiv, 11. ad satisfactionem. Forte in Græco fuerit à‰o Loylav, quod interpres verterit satisfactionem: sicul ! Pet. 111, 15, in vulgata interpretatione. Et operibus. Bensus potest esse, idololatria phets. Et certe apud Babyloniam extra hos qui prædicti sunt, omnes Judæi adoraverunt imaginem regis, et non ideo fraudati sunt a prophetis. Quia autein adoraverunt imaginem, comminatio Nabu chodonosor tunc facta adnuntiat. Dicit enim: Omnis qui non cadens adoraverit imaginem, statim milletar in fornacem ignis ardentis *. Et aderat quidem iltı omnis Israel. Tres autem soli inventi sent qui non adoraverant; in fornacem missi sunt, et «Exod. xxxii, 4. * Dan. 111, 6. similis Egyptiis erut Israel. Ubi Angelus. Mulachias. Mi. Forte iluc.

ab igne salvati sunt. Daniel autem regalia sibi com- constantiam præcipit eum induci. Non oporte missa non aderat præsens. Si enim adfuisset, nun quam a quadriga bonus reinansisset equns. Ita au tem nec derelictus est Daniel ob comminationem ignis a fratribus suis et illorum martyrio: quia fra tres quidem ejus in medium producti, in aperto martyrium posuerunt, et passi sunt et liberati Daniel autem post hæc præcepto exsistente regis nullum debere neque alium adorare Deum, neque regem, nisi solum regem, et quem putas? Persa rum: ipse autem ingrediens domum suam, el cum posset latere et occulte adorare Deum, palam ado rans non negavit religionem, sed maluit magis esca dari leonibus, quam fraudari se ab adoratione vi ventis Dei. Noli enim quærere, si Daniel non est a Jeonibus comestas: sed quia proposuit se comedi hoc adverte. Nec quia non consumpsit flamma tres illos pueros missos in fornacem ‘ignis ardentis, sed quia ipsi holocausti facti sunt quantum ad ala eritatem suam. Non enim ab exitu judicium est, sed ab slacritate coronæ. Ego autem dico, qui ideo salvati sunt tunc, et Daniel a leonibus, et tres pueri a flamma ignis ardentis; nou propter alacritatem eorum qui salvati sunt, sed propter infirmitatem ¡llorum qui adoraverunt imaginem. Ut enim Don dicerent qui adoraverunt, Quid profuit eis qui non adoraverant? ne ab exitu incendii eorum qui non adoraverunt, satisfactionem sibi conquirerent irreligiosa agentes, ideo salvati sunt qui non adora verunt, ut nou permanerent inortui qui adorave runt. Ipse enim Deus est Daniel et horum qui in martyriis consumuntur a feris. Sed non ipse populus: ab incredibili enim populo salvaban tur qui fidem confitebantur, ut non incredulitas po puli angeretur: a fideli autem plebe, ut crescat fides in sanguine sanctorum, veritas firmatur Evangelii. Habemus autem et nos, quia et mirabilia facta sunt in languentibus locis. Quidam enim a feris salvati sunt, quia languebant loca in quibus et passio mar tyrum agitabatur: alii ab igne liberati sunt. Si quis autem non credit, et rationem exposcit; nihil pro hibet religiosi unius memoriam nos repetere, et pro ferre in medium. In Antiochenorum illa urbe Ro manus quidam exstitit martyr. Iste peregrinus adve nerat illo. Cum autem jactari a tempestatibus illam flamma tres pueros liberavit: istic autem ne qui tunc videret civitatem (invenerat enim jam multos milites cecidisse Ecclesiæ), non est passus dare diabolo ut exsultaret: sed exsultantem judicem de bis qui fuerant superati aggreditur, vim faciens re gno vero rapto: et dicit: Non recedes lætus. Habet enim Deus milites qui superari non possunt. Judex autem ebrius in victoria eorum qui fuerant superati, ex illorum imbecillitate æstimans sancti hat enim Dominum Jesum sine victore recedere. Introducens autem eum, omnia tormenta movebat, et tanta uni vincenti, quanta omnibus his qui fue rant superati. Contendens enim ne solveretur victo ria sua per unius istius victoriam, et reputans apud se, quia et in stadiis finis currentium quæritur, et quia si iste vicerit, nec ut victi erunt qui fuerant superati; universa el admoveri tormenta jubet. Volens enim flectere juvenem, et oculis torquebat, et dentibus minahatur, et manibus torquentium suas protendebat manus, et ab ipsa ira etiam de sede movebatur sua. Cum autem fatigarentur torquen lès, et non cederet qui torquebatur, atque obtusum et deflexum fuisset ferrum, non est flexus qui rade batur. Cum jam nulla adinventio tormentorum fuisset derelicta, cupiens constantiam suam ostendere Domini miles, emittit vocem dicens: Cur jam, tyranne, non cessas? confessus sum per os verum esse regem Christum. Judex autem injuriam in tyrannidem di. ciam non sufferens, conviçit quidem se, et com mendavit martyrem Christi: quia ideo hæc pro ve ro rege patitur, qui ita de mortali ausus est loqui. Propterea jubet eum igni tradi, coronam coronis conjungens. Et ideo cito efficiebatur præceptumn. Ejiciebatur enim Romanus lætus et coronatus san guine, insignis in lateribus habens quæ pro veri tate fuerat passus: portans quippe et in humeris crucem, et in fronte signum regale. Cum autem adunarentur sarmenta el cannæ, ad velocitatem utpote flammæ, vel quod igni apta videntur ad incensionem, imponebatur autem vivens immolatio in igne Hæc cum ita agerentur, non longe autem abesset civitas, ut testaretur veritati: et forte quia quidam de Judæis aut alii homines dicebant, ubi est horum Deus? forte proferentiam Judæorum tres pueros, et dicentium, quia sub nos salvabantur a flamma fornacis ardentis, isti autem ardent: atqui cœli jubet Dominus nubibus coronari colum. Adimplens autem sinus nubium grandiue et imbre admodum vehementi, et addens ventos ad velocem emissionem eoruin: neque accendi flammam permitit, vehementiorem ostendens banc virtutem, quam apud Babyloniam. Ilic enim e Proposuil se comedi. Sponte se obtulit leoni bus vorandin. Holocausti facti. 'Oloxavorol id est penitus consumpti, et holocausta facti, si spectes illoruin ala critaten. Satisfactionem. 'Amoloylav supra eol. 1095. B. Ipse. Pro idem. dem accendi flammæ concessum est. Fit turbela non levis: nuntiantur tyranno quia martyre tradito igni cœlum indignatum est, et quia cœlestis rex suos qui in terra habentur defendit. Hæc cum audisset tyrannus, et cum valde injuriam defenderet suam factam per linguam, jubet judici jam non de bere jurgari eum ad Deum, sed istum quem libera vit Deus dimitti debere. Et noster igitur Ananias Incredibili. Pro incredulo. Regno vero rapto. Quod violenți rapiunt, ut dicitur Matth. x1, 12. Ns. Estimans fortis constantiam. Ms. Imponebatur vivens immolatio in igne. Nuntiantur. Forte nuntiatur.

EUSEBI CÆSARIENSIS OPP. PARS IV. DOGMATICA. velut ex igno dimittitur. Judex autem blamiliens ty- senti. Iterum qui inciderat medicus, constituitur rauno, iniquus voluntate et proposito, sine Deo degens, cupiens nihil deesse blandimentis suis, in venit nescio quid novum adversus sanctum, addens admirationem admirationibus. Quid enim facit? præcipit linguam qua fuerat locutus in hominem, eo quod non negaverat Deum, incidi. Et quidam medicus qui jam rueral non proposito sed carnis Infirmitate; quia enim ipse fuerat superatus exi vit; exsultari libet de victoria superantis: provenit autem istum portare medicinalia operamenta. Et exivit ut consolaretur suam ruinam: inventus est in aliam tentationem incurrere. Præcepto enim ju dicis insistente ut lingua incideretur sancti, et quia inventus est ille parata habens ad istam necessita tem ferramenta, urgebatur incidere quam nolebat linguam. Et incidit quidem: cum autem incidisset, ipsam linguam usus est ad tutelam sui: non enim projecit quam incidit, sed acciplens eam, ut me dicamen ad sanitatem illius delicti quod admiserat ab negando, accipiens domi recondit, ut consuO runt infirmiores, fideles tamen, honorare si quid a martyribus sumpserint. Dicit autem medico rum docărina, contestatur etiam et natura, quia liu guæ incisio, interfectio est ejus a quo inciditur: opor tebat autem et secundo a morte liberari martyrem Christi: ergo cum producunt nobis Judæi tres pue ros, in uno tria proferimus. Et jam quidem habemus duo mirabilia: flammam ne quidem concessam flammam fieri; post incisionem linguæ, vitani, quam natura quidem non confitetur, gratia autem addidit. Ubi ergo tertia admiratio est de eodem mar tyre Christi? Adducebatur. Romanus ad carcerem addebat autem et hoc blandus ad tyrannum ju dex, qui istam corporalem linguam non habebat. Lectum est autem nobis, quia in apostolos Spiritus linguas ut ignem divisit et donavit. Sed illum non vidimus, sed audivimus et credimus. Quod autem dicturus sum, multi vultus sunt testes. Dicitur quia beatus iste Homanus, dum adbuc carneam habebat linguam, similia Moysi loquebatur, hoc est balbutiens, et non composite loquens. Dum adbuc haberet totam linguam, et non posset composite loqui, erat balbus. Qui autem carcerem ingredieba tur custos carceris interrogavit eum, quod ei esset nomen: et certe litteræ jam his qui valde com positi recte loquuntur, impedit ad loquendum. Nunc autem Romanus et incisa lingua; quam cum habe ret et recte loqui non poterat; Spiritus linguæ loquitur, et valde rectissime, et dicit, Romanus dicor. Iterum nuutiatër hoc judici et tyranno præ 1 Cor. xiv, 22. ** Marc. viii, 33. Ut consuerunt. Ut solent infirmiores clam et domi reconditas martyrum reliquias honorare; cum fortiores palam id facerent: erat autem ille medi cus carnis infirmitate lapsus, sicut paulo ante dictum. Vultus. Пpóσwña, aspectus. Litteræ. Forte littera, ut sensus sit: littera quæ ægre pronuntiatur etiam ab iis qui os recte Compositum babent ad loquendum, nunc, etc. in timore. Etiam, inquit, iste adhuc Christianus est: ut fratri parcens contempsit præceptum. Forte autem ille, cupiens post incisionem linguæ non su peresse martyrem, et majori mensura incidit ad interfectionem potius quam ad præcisionem. Tamen comprehensus medicus ducebatur ad judicem, et negotium habebat, cur loqueretur,is cui incisa fuerat lingua. Non enim semel locutus tacuit, sed conferebat cum aliis de cruce et victoria Christi, et hoc multis mensibus in carcere constitutus. Habe mas ‘ergo et tertiam admirationem, et unus Eecio sis martyr jam æquatur tribus ex Synagoga. Cum autem negotium pateretur medicus, ut condiscatis quantum boni sit, et brevis quidam ictus religioai tatis. Quia enim tutelæ causa acceperat linguam, quia in ratione salutis thesaurum reconderat sibi, exhine jam accepit fructum fidei. Judici enim in dignanti et comminanti, et jam eum interficere vo lenti respondit medicus: Habeo linguam quam incidi. Producatur alius, cui non assistit Deus, et secun dum mensuram incisæ linguæ, incidatur lingua; si vixerit, meum commentum est, et non Dei de fensio. Producitur quidam damnatorum, et diligen tissime mensura accepta, incisa etiam lingua est, quæ habebat incidi Tantum ut impleta incisio est, et finis ejus completus est vitæ. Et ille quidem est mortuus. Bei autem ex comparatione tenebrarum apparebat clarissimum lumen. Si quis autem infr mus et incredulus est, signa autem infidelibus, ut dicit Scriptura", habemus hæc proferre quæ au divimus. Et certe non tantum egena est Ecclesia; sed et de àlio audivi ego, quia vir quidam ad be stias missus est, a bestiis autem non consumptus, ut Daniel, Ecclesiæ referebat mirabilia Dei. Sed non sit mihi colligere talia. Ista enim supportatoria infirmantium habentur, iste satisfactiones sunt non credentium. Sed neque ista sperno, nec abavo. Glorificetur autem et in istis mirificator Deus. Diligo autem cum video incidi capita martyrum, et totum corpus ardere, et virgines nudas non irreli giosis oculis, amicis autem et fraternis. Nihil enim horum terribile vident fratres, quia nec patiuntur. Istæ sunt gloriæ, istæ nostræ dilectiones. Et qui dem qui inciditur capite, babebit caput in judicio; quia qui ardet totus, holocaustum Deo viventi of fertur. Et virgo nudata, non nuda; habet enim in dumentum incorruptelæ suæ. Nemo dicat martyri bus: Misericordia a vobis ab his, fratres; ne forte imitatores Christi vocem etiam ejus mittentes respondeant dicentibus: Vade retro me, Salana ". Quam cum haberet. Quam litteram facile pronuntiare non poterat, etiam cum linguam ha beret. Misericordia a vobis. Forte Misericordia vobis ab his, ut sensus sit: Nemo martyribus dicat: fra tres, vestri misereantur hi tyranni, parcant in vos sævire; ne martyres exemplo Christi respondeant vade retro, etc.

Incedantur et ardeant ut nudentur virgines in ▲ plagas, per terram, por ignem, per gladium, por passione, et vincat per omnia Christus. Quid enim et promant Judæi ut gloriam aut accusationem? Si enim nos fratrum nostrorum interficientium usi sumus prædicta gloria, interféctis prioribus non cessamus interfici: nunc adoremus idola quæ excu samus Israel autem et dum interficeretur ne adoraret, non cessavit adorando. Et ausi sunt loqui ad crucem. Cum enim vituli caput sibi ut adorarent fecerunt, Moyses interfecit plurimos, ne cæteri fa cerent talia, et qui derelicti sunt adorarent. Unde ergo simile erit Judæis ut et dum interficiuntur, »lii adorent simulacra; et Ecclesla quæ inter ficitur ut adoret, et non adorat? Sed quæ communio est lumini ad tenebras? Quæ enim debui facere vi new meæ, et non feci "? dicit Deus. Donare debuit, et blandire, et beneficia tribuere: fecit omnia. Do navit enim manna: Israel autem modo manducans, vitulum qui nec herbam manducabat nec vitam habebat, adorabant. petra bibenant aquam, et ex petra faciebant idola sibi. Per lignum figurati amara aqua translata ad dulcedinem est: illi autem e ligno exsculpentes sibi simulacra, adversum eum qui fecerat dulce adorabant. Veterascentes autem con crescebant eis tunicæ illi autem accipientes qua donabat Deus, consecrabant idolis. Tantum enim erant ad boneficia contumaces: ideoque adduxit adversum eos plagas, quia dum daret beneficia, e03 suadere non potuit: voluit ergo eos puniens per urgere. Quam enim plagam eis non misit? Quid enim ait ipse ad eos? Sine causa percussi filios ve stros: disciplinam non accepistis ". Cum enim boneficia sua eis exprobaret, dicebat: Quid adhuc debui facere vineæ meæ, et non ſeci”! Cum autem in credulitatem ad plagas addebat: Sine causa percussi filios vestros: disciplinam non accepistis. Et iterum Quid adhuc percutiamini addentes peccata "? Hoc est, ego evacuavi plagas: vos autem non cessatis peecantes. Sed forte simplices plagas putatis: el gladio interfecti sunt, qui caput sibi vituli fecerunt, ut adorarent: et nihilominus indisciplinatus mansit Israel: et terra mirifice ostendat aperiens os suum vivos quosdam absorbuit: et qui relicti sunt, ado rabant non viventes. Flamma eos consumpsit ne adorarent idola, et comedit multos: et qui relicti sunt, adorarunt simulacra dæmoniorum. Et illi qui dem consumebantur, ut non adorarent, at nibilo minus adorabant Nos autem consumimur ot adoremus, et non adoramus. Non quippe nostra virtute, sed crucis potentia. Serpentes eos morde bant, et immisso veneno occidebant. et per omnes ** Jerem. 11, 30.” Isa. v, serpentes, per feras, per inimicos, per legem paniti, interfecti, concisi, consumpti sunt, et manu sacer dotum occisi: et non recesserunt ab Adolis. Et ta men hæc omnia fiebant tunc, et spiritus erat in ipsis, et Moyses propheta, et Aaron sacerdos, et Jesus Nave exercitum ducens, et expugnans inimi cos, et Moyses orationibus vincens, et manna de sursum, et petra dabat aquam, et tabernaculuın adeṛat, et virga florebat, et mirabilia Gebant. Et colentes idola nou abegerunt Deum, ut recederet a promissionibus suis quas fecerat ad Abraham. Cur ergo, vos interrogabo, cur cum et apud Ægy plum idola colebatis, cum et in ipso mari positi non credebatis, cum et manna accipientes murma rabatis, cum et ante legem et contra legem vituli caput vobis fecistis, cum Beelphegor vosmetipsos consecrastis, cum flammam ignis contempsistis, cum serpentibus interficiebamini, non estis suasi: cum terra admirabiliter os suum aperiens absorbuit vos viventes, neque vos cessastis ab idolis, neque Deus recessit, ut non vobis faceret bene; et habebatis prophetas vobiscum. Comparavinius igitur illa his quæ non sunt et interrogavimus eos cur tune cum tanta flerent a vobis, passus est vobis Deus, et nunc cum Sabbatum custoditis ut pollicemini, et legem legitis, et libros prophetarum, quos præ sentes quidem interfecistis, libros autein eorum purpureis palliis honoratis: quæ causa est ut tune quidem tanta vobis facientibus mala, tanta fiebaut in vobis Dei bona, et spiritus vobis aderat, et pro phetæ vobiscum erant? Nunc autem, cum et legem legitis, et dicitis, et custoditis, et feriamini, et Sab batum observatis, et ab escis vos abstinetis; sine causa laboratis, et vigifatis, per noctem psalmos di centes, et per civitates et nationes synagogas consti tuistis, et arcam et candelabra et mensas, et omnia vultis facere nunc magis quam in terra vestra? Gur tunc cum tanta mala faciebatis tantos habebätis pro phetas, et Moysen queın voluistis lapidare, et Aaron cui vim irrogastis: nunc autem cum videmini custo dire legem, et omnia facere ut prædictum est, nullus vobiscum propheta est? Putas quia Romani, compel limini enim dicere, quia citra voluntatem Dei de struxerunt vestram civitatem? Spiritum sanctum quis abstulit a vobis? Ubi nunc apud vos propheta est? Dicit Deus in Ezechiel propheta: Populus iste peccavit in me, et misi eos ad captivitatem ". Sed non ista metuentes, inquit, ad gentes audiebant: Iste est populus Dei at terra Dei ". Et educam, inquit, propter nomen meum, et reducam eos, et dicito eis 5. 7³ Ezech. xxxvi, 19. 7. ibid. 20. 7* Isa. 1, Isa. V, Incedantur. Forte incidantur (aut incendan tur, el ardeant, el nudentur, etc. Interficientium. Pro interfectorum. Excusamus. Vox interpreti nostro familiaris, pro eo quod est repudiare, rejicere. Sic supra, lib. 11. De fide adv. Sabell. sub fin.: Contenti simus veritale, excusemus lites; et lib. 1. De resurr. circa med.: Si talis essel resurrectio, szcusaremus ulique resurgere; et infra: Factus es perfectus, formalus es, excusa illud, etc. Ecclesia. Forte Ecclesiæ. Ms. Et nikilominus adorabani. Non. Forte nunc. Ms. Passus est a nobis Deus. Fortasse pas sus est a vobis. Vobis. Forte vos.

Non propter vos facio, domus Israel, sed propter no- pulum per signa non suasit, Jesus autem per eru men meum”. Ille Deus qui dixit tune, Non propter vos facio, sed propter nomeu meum, nunc audiens vos dicentes, quia religiose fecimus crucifigendo Christum, et sint illi digni propter prius opprobrium gentium dicat ut dixit: et nunc, si tamen permitit vestrum peccatum, in unum non propter domum Israel facio, sed propter nomen meum: et certe propter nomen suum nulic vos non reducit. Sicut enim tune propter nomen suum revocavit: ita nunc propter nomen suam vos nou revocat. Si enim pro pter nomen suum facit qund non facit, debet et non permittere fieri ea quæ prædixit Salvator, cum ostenderent ei lapides templi, quia non relinquetur lapis super lapidem, qui non destruatur 7º; et cuin defleret Hierusalem, et prædiceret quia circumda cem, per scandalum, et non per signa aut prodigia, mundum transtulit ad Dei culturam: Moyses l cerna ne quidem uni domui sufficit; Jesus autem sol justitiæ, si non fulget mundus et illuminatur, non sit sol. Ex negotiis enim et nuncupationes SENİ accipienda. Si illuminatur mundus, sol justitiæ est ubi enim præcurrit opus, adjuncta sit et nuncupe tio. Moyses Incerna quare dictus est, qui neque fratribus suis et cognatis lucere valuit? Siquidem ad fines ejus igni consumpti sunt sub illo pec cantes, et Aaron per os ipsius Moysi objurgatus est, et propter ipsum Moysen objurgatus a Deo est Aaron. Qui norunt Scripturas seinnt quæ dicen tur. Moysen producunt quod jurgatus a Deo est, et finem justum habuit vitæ. Sed nos compellimur di core adversum sanctos quos cupimus honorare. Sed non dicimus adversus Moysen, sed ea loquimur quæ vult: ipse dicit Moyses. Nam et si compellimur dicere, dicimus ideo ut commendemus ea quæ ipse Moyses de Christo locutus est. Ergo falso Judæi Moysen adversus Moysen legunt. Legentes enim di cunt, quia nihil veri loquitur. Nos autem Møysen pro Moyse legimus. Et quid contendimus ad Judaeos vere adicere quæ apud Judæos habentur, quæ que nobis concedunt? At idem Judæi concedant nobis quia Moyses vera locutus est, et nullus e pro phetis mentitus est, neque Deus horum. Diciumas enim quia omnes promissiones Dei, quæ per legem factæ sunt et per prophetas, impletæ sunt în ad venta Domini Christi, et adhuc usque implentur. Hoc est honorare libros prophetarum, non purpa reis pallis aforis, sed illum qui intus prædicatur agnoscere. Non est mentitus Moyses pro nobis; opus enim ipsum ei testimonium præstat. Non est mentitus Moyses adversus Israel; captivitas enim eorum et humiliatio testatur. Non sunt mentiti pr phetæ vocationem gentium prædicentes; vocati enim sunt ut videtis. Non sunt mentiti prophetæ, exitum et abjectionem Israel prophetantes. Si au tem sermones prædicti sunt, et negotia testantur, quid adhuc impudens Israel? aliquando quidem ad dicta, nunc autem et ad ipsa negotia. Scriptum est, et promissum in lege est, quia si fuerint qui bunt eam inimici, et destruent eam; et cum dice ret filiabus Israel: Filiæ Israel, nolite plorare me, sed plangite vos et filios vestros: venient enim, inquit, dies cum paliemini ea quæ passæ sunt ". His semel et bis et tertio 2 Salvatore prædictis, si mendax est, et si contra legem faciens, si defendentes legem nc ciderunt quem occiderunt; deberet Deus ut argueret prædicationes mendaces, pati illos etiam nunc pec cantes, ut et antea passus est. Si autem Salvator quidem prædixit, Pater autem audiens confirmavit, el opera testantur, prædicatione dupliciter convi ctus est Israel. Quia igitur apparet correptio quæ per crucem facta in mundo effulsit, interrogavi mus eos, quem vultis esse Jesum? bominem pec catorem et contra legem facientem? Ergo producite vestros justos, et flat comparatio. Absit ut a nobis servis, ad Duminum! Quia autem ad Judæos loqui mɔur, oportet nos infantiarl. Comparemus in signa, et opponamus lucernas plures soli uno, et dicamus Judæis: Quem vultis Jesum esse? ut Abra ham? Ostendite ergo quem suasit Abraham, vel unum licet, ab idololatria ad religiositatem: aut non hoc primum et in vestra lege mandatum est. Sed Isaac comparabitur rei ipse, et de Isaac erit sermo. Quem suasit Isaac? Sed Jacob, cujus et socer in idololatria permansit? Sed Moysi, qui non potuit per multa signa et prodigia filios Abrahæ ad culturam Abrahæ transferre? qui non potuit suadere socero suo? Nonne mare scindebatur, et dispersi sunt e populo ad fines usque mundi, et iterum copulabatur, et manna ad vicem imbris de ducebatur, et petræ ex imis emittebant aquas, et omnis natura transferebatur per signa, et populus manebat in idololatria? Quid valuit lucerna Moy ses? Ideo bene dicit Dominus: Nolite judicare ad faciem, sed justum judicium judicate”: non nomi nibus, sed negotiis: quid correxit Moyses, et præ honoretur a vobis Jesus? Si autem unum po 7* Ezech. xxxvi, 22, "Marc. xIII, 2. " Luc. In. Forte jam. Comparabitur rei. Fortasse comparabitur ei, i est Jesu Christo: nempe littera r, prioris vocis postrema, perperam repetita fuerit. Et præhonoretur, etc. Forte, ut præhonoretur pœnitentes custodierint legem: inde eos reducam, dicit Dominus". Ista Dei promissio est. Interroga. vimas ergo Judæos, utrum servatis legem aut non? Si nou servatis, quid et loquimini? Si autem ser vatis, quid quia non revocamini? Non enim menti tur Deus. Si autem prævaricantes legem habebatis civitatem; nunc ut dicitis servantes legem dispersi estis in civitatibus: manifesta ergo est vestra xx111, 28; xix, 44. "Joan. vII, 24.” Deut. xxx, 3. a vobis Jesus. Aå fines. Fortasse unica voce adfines, pro pinqui. Vere adicere. Fortasse vere en, vel vere di cere: vel adicere dictum est pro adjicere.

Inexcusabilis audacia sanguinis justi. Et certe mul- dixit, negaturos esse omnes, Petrus dicebat: Si omnes is negabunt, ego non le negabo; sed paralus Sorum prophetarum effudistis sanguinem, et habe sum pro le mori ", et ante te móri. Et cum dixisset batis vestram civitatem: et prioribus prophetis in quia et ipse ter abnegaturus esset, non recessit, terfectis, secundi veniebant, et convincebant vos. contendens et dicens, Non te negabo. Qui sutem Quomodo ergo multorum prophetarum sanguis non dixit sæpe, quia non negabo, et horum habebat intercidit prophetiam; unius autem, ut dicitis, con memoriam; quis puella quædam accedens interro tra legem facientis sanguis, statuit omnem pro phetiam? Et quomodo omnes prophetæ cum legisla- gabat eum, nunc Galikeus est, nunc cum Jesu erat; cœpit et jurare, quod non poposcerat puella, et di tore et regibus justis, et omnibus mirabilibus quæ cere, quia nescio hominem, nec ut hominem, Jacta apud Egyptum videntur, et in deserto, et in ipsa terra promissionis, et cum omnibus beneficiis Petre et hoc semel, et bis et ter. Et certe vivebat et pœnis non statueruntidololatriam ne quidem ab Magister, et incertum erat si moreretur Petro. Ip sius est enim vox quæ dixit: Misericordia tibi, Do ipso israel? Crucis autem sermo et orbem univer mine, ab his ". Quemadmodum iste negans ter et sum convertit, et israel si nihil aliud, tamen ab Idololatria prohibuit? Quid boc eficientius mihi vi- Jurans, et hoc propter vocem puellæ unius ante detnr, quia resurrectio viventis quæ hoc fecit, morten: post crucem, post paucos illos dies inci mors quain sustinuit. Si enim affixus est ob infir- pit clamare et ad populum dicere: Viri fratres et mitatem, ut dicit Paulus ", sed vivit ut videmus. pntres, audite **. Puellam non audis, et viros fratres Et nos quidem illum quem non videmus non nega et patres vocas ut suadeantur? In nocte negas iu mus: viventem autem ex his quæ efficit videmus. qua posses et latere, et tertia bora constanter pro Quia autein ausi sunt, in qua sunt pœna ipsi edi clamans loqueris ad populum universum? Sed puta cant. Ergo vivens et apud eos invenitur qui passus quia Petrus contentiosus est, et omnia donans Ma est. Qui enim adversautur in dissolutione sunt: et gistro, ausus fuit Judæis et loqui, a quibus ipsa gentiles jam non gentiles: et Judæi superantur. audacia exstitit. Quemadmodum Judæi non statim Cuid deest qui vincit? Ecclesia quippe unde habens fustíbus et lapidibus, aut quolibet alio genere ob Ilios! Ita enim est admiratio, quia a Judæis acci- ruere arguentem? Si enim Deuïn, qui signa fecit, piens patres apostolos, a gentibus autem filios a ausi sunt afigere cruci, quemadmodum Petrum nou credentibus; habet illic salutem filiorum, istic convincentem eos post istam audaciam non statim non credit Judæis Sed ab abnegantibus Judæis fustibus aut lapidibus obruerunt? Nunc ergo sunt babet testes apostolos, ut illorum conspersio apud in captivitate et humiliatione, cum floret Ecclesia; nos non sit illorum. Cum enim ferrum acceptum et adorant nobiscum et reges et judices. Audeat fuerit a congeriebus lapidum, aut a terra ex qua et quis ingredi synagogam, visus licet alicujus, et conflatuin est, jam non est quod erat in monte: et dicere, Jesus crucifixus Filius est Dei. Si exierit apostoli a Judæis accepti, jam non sunt ex illis. Per exinde? et hoc cum non sit ex Judæis, sed ex no ignem enim emundati, aliud quam lapides facti bis: cum et leges vindicant, et reges adorant, et sunt. li enim interficiebantur ut non adorarent cum Ecclesia tenet Si autem nunc non est idola; et lapidabant Moysen quia non concedebat sine periculo aliquem non Judæum ingredi in syn eis adorare: Stephanus autem statim ex ipșis lapi- agogam eorum qui in captivitate habentur, et hoc dabatur, eo quod non negavit causa crucis Domi in vico ubí tres aut quatuor colliguntur Judæi, el num Jestin. Putas isti ex Judæis sunt? Petrus qui dicere veritatem; quemadmodum Petrus ex Judæis inverso capite affixus est cruci, Paulus qui perse Galilæus? Nec enim hoc est dicere quia ingenuitatem cutionem est passus, et gloriatus est in periculis. ejus honorarunt, et non sunt ausi: nec quia erudi Sed meminimus Petri et Pauli et Stephani. Petrus tionem, nec quia divitias. Jam autem nec piscator aute crucem inârmus et incertus, et ter abnegans erat, sed egeno egentior. In tantum autem aderat Dominum; quando magis oportebat eum negare? ei ut non loqueretur, qui dum periclitaretur anime, cum adhuc viveret magister? aut tunc cum satis et interrogaretur si Galilæus esset, negans et di sibi fecit qui est niortuus? Si autem neque ante cens, non, in ipsa abnegatione convictus est. Quia mortem negaret, esset contentiosum omnia domi- enim naturalis est linguæ partis uniuscujusque nantis Magistro Si autem ante crucem negat, terræ meditantem assuefieri ad eloquendum, oriens et ter non simpliciter, sed per vocem puellæ unius, ad aliam partem utitur, Syrorum lingua in alio et hoc Domino prædicente ei, et certe si non pro- clamet, nationem quidem ipsam esse, mutatam av pter aliud, propter contemptionem prædictionis tem in sono haberi. Fit enim et hoc apud Judæos deberet Petrus non negare. Et certe cum Dominus et cætera. Galilæi ebraica quidem loquebantur, 80 11 Cor. xii, 4. *1 Matth. xxvi, 33-35. 8 Matth. XVI, Statuit, Id est, stitit. Judæis. Forte Judæus. Omnia dominantis. Forte omnia donantis Magistro. Sic paulo post: Sed puta quia Petrus contentiosus est, et omnia dunaus Mugistro. 22. 83 Act. VII, 2. Visus licet. Quamvis aliquam speciem digni tatis ore ac vultu præferens. Tenet. K parzi. Ms. Nuturale est linguæ.

lingua autem impediti aut immutantes convince- qua spe elati, quid ante oculos habentes ausi sunt bantur quia non erant e civitate. Sicut et apud nos nunc efficitur, qui agros babitant, immutantur ab eis qui in civitatibus habitantes linguam habent. Forte autem et uniuscujusque civitati vicinæ diver sam habent linguam propter consuetudinem assue tam. Ilæc cum ita agerentur, ex consuetudine ita apparent. In libro Judicum scriptum est, quia provenit belium inter se agére propter accusationem nescio quam ex istius partia (sic) homines. Commu mis enim erat circumcisio. Si ad alteram venissent partem, per linguam erat eorum discretio. Interro gabant enim victores cos quos vicerant unde es sent: pro salute ex parte adversa haberi, propone bant sermonem quemdam, non poterant recte ita loqui ut ill¡ qui interrogabant: et qui nega bant, ex lingua arguerentur. Hoc enim in evange lils renovatur quod apud Judices scriptum est. Po trus enim negabat se scire hominem: lingua au tem per ipsam abnegationem convincebat eum quia Galilæus erat. Iste Petrus qui periclitabatur, et cu piebat suam immutare linguam a Galilæa ad Judai cam, et parum quid corrigere, bære cupiens et fe stinans et mortem timens, dicat quid putaverit. Quomodo omni mundo loquitur iste Judæus, imo ex Judæis dicat, et gentiles convincat. Unde iste cui sine voce erat lingua, unde Petrus loquitur? Sed non est locutus, sed tacens suasit mundum. Majorem nobis das admirationem: is qui negabat sed locutus est, qua lingua? ipsis enim qui apud Hierosolymam erant, quomodo poterat loqui? ta men loquitur, et post quantos dies convictionis cum per liuguam est convictus? iste erat dies quin quagesimæ completio, abnegationis autem Petri ante quinquaginta dies passio fuerat Domini. Putas in quinquaginta diebus piscator rusticanus ex vico studuit omnem linguaın? In Actibus enim scriptum est apostolorum: et non credatur, si res ipsæ non consentiunt. Scriptum est enim quia dum implere Lur dies quinquagesiina, erant adunati in unum apostoli, quos sparserat quidem crux, collegerat autem resurrectio; et adunatis ¡isdom divisæ sunt linguæ tanquam ignis dividentes, et insederunt in unumquemque illorum, et cœperunt linguis loqui quas non didicerant. Hæc Scriptura dicit; qui vult interroget. Si non est factum, quomodo audierunt gentes? Sed audierunt gentes. Ergo quod scriptum est, factum est. Quis est qui donavit? qui mortuus est; et quidem antequam pateretur, non donavit linguain. Quod ergo non donavit antequam patere tur, quemadmodum donat mortuus, nisi quia re surrexit? Sed non donavit, nec vera dicit Scri plura. Quomodo ausi sunt apostoli exire ad gentes? * Judic. x11, 6. 88 Act. 11, Ms. Naturale est linguæ. Ms. Quemdum, quem nou poterant recte ita loqui. Ex Judæis. Forte et Judæis. Suscitavit nos, Fortasse dicebat quia susci hoc? Unde autem eis hæc prudentia? quomodo putas adunati hæc impudenter ad alterutrum dice bant, Magister fefellit nos? Quia ergo fefellit nos, et nos fallamus mundum. Dicebant quia suscitavit nos et ipse mortuus non resurrexit. Si bæc conscientia eorum ita sciret esse contraria, debe rent dicere, et negare, et pœniteri, et confiteri errorem, et ante Judœens dicere quæ dicebant Ju dæi: seductor erat, soduxit nos; putaba mus, promittebat resurrectionem; arguit es operimentum Debuisset unusquisque recurrera ad retia paterna, providere sibi victum, abscondi, erubescere falsitatem Magistri, propriam seducție nem occultare, multo magis jurgare quia nec vidimus eum. Hæc deberent facere, si vera essent quæ Judæi volebant. Sed putas convenientes is unum impudenter dicebant ad semetipsos: Quid si soducti sumus? sed non concedamus. Magister mar tuus est; dicamus quia resurrexit: ut quid lucra rentur? quid commodi acciperent? aurum? sed non permisit mandatum: argentum? et ipsa retia dere liquerunt. Sed at honorarentur? qui inverso capite affigebantur. Quid erat quod posset eos hortari, ut mentirentur de eo qui non resurrexerat? Quis præ buerat eis audaciam? In quo confidentes esscal inscientiæ suæ, rusticitati, ingenuitati, divitiis, multitudini, duodecim ad mundum? Sed prædica tionem ejus qui afixus est cruci. Ipsum solum su dere exire ad mundum, grande est. Puta ista ausi sunt: Judæi quomodo passi sunt non eos statim interimere? Nonne parati sunt ad interemptionem? Magistrum affixerunt, qui non arguit eos homici das: istos qui convicerunt quia homicidæ sunt, non multo magis debuissent interimere? Cur sanguinem Magistri adhuc habentes in manibus, patiuntur på scatores? et certe cum interficerent Magistrum, nisi negasset Petrus fuisset mortnus. Qui ergo vo lebant eum antequam moreretur Magister occidere, quemadmodum eum non occidunt post Magistri in terfectionem? quemadmodum? quæ est causa? sed noluerunt: et quis est qui convertit eorum men tem? Sed voluerunt: et quis est qui prohibuit eorum propositum? sed voluerunt et non potuerunt et quis est qui superavit eorum malitiam? quera admodum superati sunt? si non est facta admiratio, quomodo vincunt piscatores? Ecce alia admiratio, si nulia admiratione vincunt. Et certe volunt Judu:i occidere, et concedit Dominus eis ut occidant. Mar tyrium itaque tulit Stephanus. Quomodo ergo Sie phanus quidem ab istis occiditur? Utile enim erat ejus martyrium, ut årmaretur per mortem resurre ctio: et cæteri non occiduntur? Sed noluit Israel. tabit nos. Ms. Dicere ea quæ dicebant Judæi. Ms. Arguit eum experimentum. Jurgare. Forte jurare.

Quomodo vult Stephanum? De hoc concedit Domi- dæorum primarii Synagogæ, aut transferrent cords nus: sufficit boc ad victoriam. Quomodo concedit Stephanum, et non concedit et alios? Ut agnosce retur quia mortua est mors, et quia per mortem Armatur resurrectio; ut agnosceretur quia vivit qui vivificat. Volunt Judæi et non possunt. Moysen fa cientem signa voluit Israel lapidare, et prophetas occiderunt, et hoc ita prohibente lege. Piscatores, arguentes eos et prædicantes Crucifixum, non occi derunt: Lazarum, quia resurrexit a mortuis, vO luerunt occidere, ut mortificarent admirationem; et eos qui prædicant resurrectionem affixi cruci ab ipsis, non occiderunt. Sed puta qula ‘Judæi victi sunt. Cogitaverunt autem piscatores ad mundum exire, si homines' ad terminos mundi sine litteris, ad eruditos imperiti, ignobiles ad ingenuos; cogita verunt et tanto donaverunt Magistro mortuo, cum quo et fuere: puta quia ipsi cogitaverunt, puta quia vietus est: quomodo gentes susceperunt, et gentes discipulos audiebant? Non consuetudo erat vetus, non simulacra adornata, non templa excelsa, non sacraria quæ multo tenuerant tem pore, non versus compositi, non superbia sapien tium, non multitudo poetarum, non remissio feria rum, non traditio parentum, non mirabilia illa in ambitione, quæ per artes et machinas et composi tiones vatum fieri consueverant? Quomodo ausi sunt piscatores ne quidem panes portantes ingredi domum alicujus? ad quam cognationem? ad quam similem linguam? ad quam civitatem et domum agnoscentum? Sed prædicatio erat honesta. Cruci fixus prædicabatur, et qui prædicabant humiles, et quibus prædicabatur præventi erant. Nunc ascen dat quis ad templum, dicat quod verum est quia non sunt dii lapides: si potuerit dinumerare cos qui adversum se jaciuntur. Si autem reges, exer eitus et leges pro religione sunt, et multitudo fido Kum, tantæ minæ adversum eos qui hæc non susci piunt, nullus ausus est: et si fuerit ausus, non vivet. Si dixerit, isti dil non sunt dii, sed si nunc ita repetentem, vide quæ erat virtus sine his qui circuibant mundum: et dicunt quia ista non sunt quæ apparent, neque ista putantur, neque illa quæ sapientes dicunt aut poetæ confin gunt et quæ loquuntur. Mentiuntur sacraria: non vera dicuntur vaticinationes. Præmissio Ipsa nocens el-ars mentita est. Templa male constructa sunt, recedite a paternis et credite Crucifiso. Quis putas ita lapideum habet cor? Ego puto quia el si gentilium ipsorum quidem adessent priores, et Ju ** Matth. iv, 49. Tanio donaverunt, Forte, Et tanta donaverunt magistro; ut supra col. 1106 B, Petrus omnia donans magistro. Sed si nune, Fortasse, sed si nunc ita repe tal? id est quid si ista non semel, sed iterum apud paganos dixerit? Que erat virtus sine his. Forte quæ erat vir tus in his, nempe in apostolis. Præmis:io. Forte promissio. sua lapidea ad fidem, aut tacentes utique coufun derentur. Scribantur iste suasiones in uniuscujus que corde, non atramento: non enim atramento sunţ digna: si quid autem cum vi loquitur, noli pati mentientes: et si donamus aliquid sermo ni, nolite seduci. Si autem sole clariora negotia sunt, nolite fieri cæci. Videte Dominum Jesuin mortuis resurgentem. Videte eum ad dexteram Pa tris cum gloria sedentem. Quibus oculis? apostolo rum quippe illorum virtute, illorum scientia. Quo modo suscepti sunt? quomodo creditum est? quo modo destructa sunt veterna? quomodo introducta quæ in prædicatione, erant tanquam inhonesta? Et certe multa erant impedimenta apud eos; consue tudo quæ putabatur vetus, imperium adversariorum, remissio feriarum, et ea quæ particulatim prædicia sunt: ab eo autem qui prædicabatur crux, et qued in eo erat incredibile et sine honore. Præconum autem abjectio, ignobilitas, nulla doctrina, egestas, numerus parvus. Ab ipsa autem prædicatione jeju nium pro ebrietate, pudicitia pro libidine, donare sua quam rapere. Si igitur qui prædicabatur in credulitatem habebat propter impotentiam qu putabatur crucis, et qui prædicabant omnia incre dibilia; adde autem et persecutionem ipsorum cum vapularent, cum injurias sustinerent, cum reciu derentur et interficerentur; si qui prædicabatur interfectus est, qui prædicant interficiuntur, et qui credunt persecutionem sustinent. Unde creditur? ab ipso, a suis prædicatoribus? ab his qui suscepe runt? Sed ex consuetudine quæ contraria suggere bat? sed ab acerbitate prædicationis cui adversaba tur requies quæ in Veteri erat Testamento permis sa (96)? sed a promissionibus? Mortuus est, inquit, quidam, et resurrexit aliquando; et persecutio qui dem aderat, promissiones autem dicebantur. Sed putas provenerunt ista, et suaserunt discipuli, et translatus est mundus, et Judæi cessarunt? Impos. sibilia facta sunt possibilia, et iterum silentio: et si fortuitu Si autem prædixit ea Jesus ante crucem, perfecit autem post crucem, quid non vi demus ad solem, ubi et prædixit? Ubi enim non prædixit? Si quis autem scrutatus fuerit ejus ser mones, non est ejus sermo, in quo non est statim et prædicatio. Piscatores enim nominavit discipulos suos: in eo dum vocaret piscatores, piscationem annuntiavit Ipsum enim nomen, prædicationis est nuncupatio. Vocavit eos piscatores hominum ad salutem **. Piscati sunt autem. Si non sunt piscati, i Ms. Nolite pati mentientes. Permissa. Forte promissa. Et iterum silentio: et si fortuitu. Sententia videtur esse Et iterum dices, quid si hæc silentio, id est clam et obscure peracta sunt? quid si etiam fortuito et temere contigerunt? Respondet, nequo' clam esse peracta, quia ad solem, id est palam et aperte gesta sunt; neque fortuito, quia, bæc Jesus multo ante prædixerat.

EUSEBI CÆSARIENSIS OPP. PARS IV. DOGMATICA. mentitus est et mortuus. Si autem et absentes nune ▲ prædicabitur et hoc quod fecit ista”. Et parva illa usque piscantur homines, nonne apparet quia adust qui misit piscatores ad piscandum? Et cum sint absentes, sales cos appellavit *. Si non statuerunt nostram putredinem, si non deterserunt nostras sordes, si non emundaverunt nostras spurcitias, si non immiserunt in nobis saporem, non sint quod dicti sunt. Si autem a spurcitiis nos et fœtore libe rarunt, statuerunt autem nostras defluxiones, de terserunt nostras sordes, suavi autem odore pleni sumus per illos, et sumus esca divina: reprehende prædicationem, si concedet tibi exitus rerum. Pi scatores sales cos dixit et exhibuit. Denique et in alia prædicatione lumen eos facit et dicit: Vos estis lumen mundi❤, Piscatores privati, ignobiles, egeni, lumen mundi dicuntur. Domus enim si dixisset, mon esset magnum, si via alicujus non esset. Adhuc majus. Civitatis enim unius si dixisset. Sed lumen ees esse non est incredibile nationis integræ: sed mundi, inquit, estis lumen. Si dixit magnum, el non fecit maximum, num mentitus est aliquid? 8¡ autem dicit magna, operatur autem majora, quid faciemus de his quæ videntur? Dicit Petro: Tu es Petrus, et super islam petram ædificabo Ecclesiam meam *. Certe ædificaturum se promittebat Eccle siam suam. Si non ædificavit, mortuus est. Si au tem ædificavit qui non vivit, dicant quomodo ædifi cavit sed edificavit, nihil autem addidit? sed dicit; et portæ inſeri non prævalebunt adversus cam”** Si non moti gladii sunt, et exercitus, et tyranni, et leger, et pœnæ, el mors, et varietas horum, et ignis, et mare, et Auvii, et omnia simul adversus istam prædicationem, et per omnia transiens præ dicatio conflata est; et de terra, et castigata osten ditur quia inferi et mortes pluriinæ non transferunt Domini prædicationem. Si non facta fuissent isla, forte relinqueretur dubitatio. Si autem per omnia tota ista prædicatio stat, vivit utique cujus prædi catío non evertitur. Sed ex modicis magnæ prædi cationes sunt facts. Recumbebat, inquit, Dominus, et venit ad eum quædam mulier ". Et quod porta vit? unguentum effudit super caput ejus. Irasco bantur autem discipuli, scientes` quod unguento non indiget Magister. Irascebatur autem et Judas pro pter fructum; et quia et pauperibus donat incur rentia. Dominus autem ad irascentes: Nolite, in quit, quærere quid ego velim, sed quis et quæ est voluntas ejus qui immisit Nolite esse molesti fecit enim. Quod autem fecit ista, non ignorat. Prænuntiat ista meam mortem. Immittitur enim gentibus qui moriuntur unguentum. Et una quidem prædicatio quia morietur: sed ista non sit mira bilis. Addit enim: Amen amen dico vobis, quia cum prædicatum fuerit nomen meum in omni mundo, occasio unguenti tantam magnitudinem introduxit prædicationis: et dictum est quia toto mundo præ dicabitur nomen meum, et illius mulieris Insus in momoriam erit. Quæ auctoritas istius vocis? Quid enim dicit qui mortuus est post mortem his qui prædicarunt? Exite ad universum mundum. Dixit, ant non dixit? Si non dixit, quomodo exemples perfecerunt que jussit? quomodo suspecti sunt? quomodo qui mortuus est, mortuus est? Ite, docets, inquit, omnes gentes: o regia vox, o tenentis mun dum promissio! Ite, decete omnes gentes. Quantis dicis hæc, o Domine? Duodecim hominibus ad in numerabileın populum: et baptizate cos *, inquit; et fecerunt quæ videmus. Iterum sane comparans parabolas prædicit: Simile est regnum cœlorum, boc est prædicatio ista, fermento ". Secundum quid fermentum? quia et fermento modico a muliere in multa conspersione abecondito, ipsum quidèra non obscuratur a conspersione, sed cum sit parem totum fermentat, et fermental sine strepitu. Ita, inquit, mea prædicatio brevis per duodecim, per istud fermentum, toto, inquit, iusparsam non transmutabitur, sed omnem mundum transferet ad religiositatem. Hoc dictum est per parabolam. Predicatio autem facta est, aut non? Si facta est, quid dubitas? si autem non est facta, argue. Aliam iterum parabolam similem buic introducit. Quid enim dicit? Simile est regnum cælorum grano sina pis, quod brevius quidem est ab omnibus seminibus cum av'rm creverit, majus fit omnibus oleribus”. Et prædicatio in duodecim erat apostolis, et Judais– mus et gentilitas erat. Cum autem crevit, superavit utraque. Isti ante crucem sermones sunt, post crucem autem opera quæ videinus. Interim vene runt quidem gentiles, et dicunt Philippo: Volumus Jesum videre”, et dicit Jesus: Venit hora, crucis timor, ut glorificetur Filius hominis". Dicit, quia cum crucifixus fuero glorificabor. Hoc dixit, non flat, et mortuus est. Si autem prædixit et per mor tem perfecit, o potentia virtutis per ea quæ non sunt fortia! Sed nolite fatigare de resurrectione, in die assumptionis audire. Festivitas est primo animas, et ita ventres Primo debes condiscere cui feriaris; primo debes agnoscere quia vivit iL quo habetur spes, ut securus manduces. Si mor tuus est qui adhortatur, lugeri oportet. Si autem suasi fuerimus quia vivit et vivificat, et si mande caverimus et biberimus, et quæcunque alia fece rimus, in gloriam viventis faciemus. Suademus igitur et ut gaudentes epulemur. Putas enim quia adhuc necessarius sermo est. Adhuc enim suade mur. Unum enim ex his quæ dicta sunt non suf ficit et lapidem comminuere: tamen unum ex his 87 Matth. v, 13. 88 ibid. 44. * Matth. xvi, 18. * ibid. * Matth. xx♥1, 6, 7. ** ibid. 13. " Matth. 19. Matth. x, 35. * ibid. 31.” Joan. x11, 21. " ibid. 23. Qui immisit. Forte qui me misit. Suspecti sunt. Pro suscepci sunt. Et ita ventres. Subaudi, curare. Et ita, forte ex Græco xal elta, id est et deinde.

adının. Omnia enim ut dicam, nec sæculum suf-`▲ quia moritures sum, et exaltabor in crucem, aut în cœlos (nihil enim prohibet utraque ita intelligi), et traham omnes ad me: dixit modicum? miremur. Sed magnum quid dixit, et modicum fecit? minua mas admirationem. Si autem magnum dixit, ma gnum et fecit, et hoc per crucem, et post mortem; pellamus dubitationem et suscipiamus fidem. Et iterum ad Judæos dicit eadem: Cum, inquit, esal taveritis Filium hominis, tunc scietis quia ego sum el a me ipso non veni, sed a Deo, cum opera lesiala fuerint his quæ dico ³. Hi sunt gustus prædicatio num Domini: plena autem Evangelia sunt volen tibus bene degøre, pleni Actus apostolorum sunt, et Epistole Pauli, et civitates mirabilia plena sunt urbes Ade. Laus uni non nato Deo, qui misit Acit. Mensurabo sane tractatum propter corpora, propter festivitatem, propter refectionem. Dicit iterum Dominus: Granum tritici nisi cadens mor tuum fuerit, ipsum solum manet ". Ut habet se natura locutus est. Si enim seminatum non fuerit, nudum granum mauebit. Si autem cadens, inquit, fuerit mortuum, ut testatur a natura, multos fru etus affert. Et ego, inquit, si non fuero mortuus, non colligo: si autem cadens in terram mortuus fuero, multos fructus affero secundum granum tri tici. Et per modicuni quidem granum parabola di eta est, permagna autem admiratione opus osten ditar. Si enim, inquit, mortuus non fuero, non colligo. Antequam euim moreretur, et mirabilla faceret, nec duodecima collegit; non perinanserunt nobis unum Deum unigenitum suum Filium, per enim cum eo. Dicit enim: Quia si non ero mor tuus, non colligam: Cum autem exaltatus fuero a lerra, omnes trakam ad me ". lloc quod dixit, quem est ei gloria, honor, imperium, majestas in Spiritu sancto, et nunc, et semper et per omnia sæcula sæculorum.· Amen. Incorporalem esse Deum voce magna clamemus, qui et animis tribuit et incorporalitatem. Paulus et in corpore constituti, et a corporibus recedentes. Vivent eniın animæ incorporaliter, et post mortem ¡ucorporalem et necdum quæ a Deo creata sunt tantam habent dignitatem. Ipse autem qui pura et perspicua operatus est; incorporalia putas operietur smente insipientium corpore? Consignemus igitur mostros cogitatus a divinis Scripturis. Quia enim Inde moventur quæstiones, inde veniant et solu Liones. Auima immortalis est, et passiones corporis non veniunt ad eam. Per eum euim per quem omnia facta sunt, et animæ creatæ sunt. Ipse hoc pronuntiavit Dominus et dixit: Nolite timere eos qui occidunt corvus, animam autem non possunt occidere. Non dixit quia nolunt occidere, sed quia non possunt, inquit, occidere. Naturæ enim animæ potentiam posuit, et non proposituin deci pientium. Si igitur nostræ animæ, quæ in corpo ribus et circa corpora habentur, corporum pas siones non admittunt, etiam dum adsunt in corpo ribus; quanto magis his qui honoravit animas incorporali natura, ipse magis est incorporalis, et non ita incorporalis ut animæ? Cum enim de his moverimus sermonem, et inquisierimus quomodo incorporalis ab incorporalibus differt; tunc cum ipse Deus impertierit de his loquemur. Interim au tem motus est sermo, quia Deus incorporalis est, ” Joan. x11, 24.» ibid. 31. Joan. VIII, Matth. v, 8. Ms. Dicit, quia si non ero mortuus, non cul agam. Mirabilia. Pro mirabilibus. autem et in corpore constitutus, et in carne vi vens, non volebat in carne esse. Dicit enim: Au dent quidam putantes nos in carne vivere; et quia vivebat in carne, addit: In carne enim constituti, non ea quæ carnis sunt operamur ³. Si igitur qui orat in carne alacritatem refundens in spiritu re cedit a corpore, quanto magis immaculata et inac cessibilis et pura illa natura hoc erit et sermone, quod est et natura? Habemus sane et in Evan geliis scriptum, ipso Salvatore dicente: Deum nemo vidit unquam *. Nullus, inquit, unquam vidit omnes personas comprehendit: omnia non simul, non separatim; unquam potuisse videre Deum pro nuntiavit? omnia spatia comprehendit: ut ne quis diceret, prophetis apparuit, aut legislatori, aut alio alicui. Quid ergo? mentiuntur Scripturæ quæ di cunt: Veni et vidi, et audivi? Vultibus non est vi sibilis Deus. Quemadmodum ergo agnoscibilis? Qui autem solus novit eum qui se genuit, dicit: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt *. Si enim dixisset, Beati qui acuti sunt oculis, dice remus quia oculis mancipavit visum. Si autem sicut oculus purus videt quæ oculis sunt naturalia, ita et anima munda videt quæ sunt supra ani mam; qui corde videtur, oculis non videtur: quæ autem oculis videntur, subjacent motionibus men Matth. x, 28. * II Cor. x, 3. * Joan. 1, 18. Ms. et post mortem propter incorporalem. His. Pro is.