habuerimus de Invisibili Deo. Cum autem quis aut intettecta conspiciuntur“. Quid est, intellecta cou despexerit, aut audire noluerit, aut intelligere mi nus potuerit, quid putas erit? Noli errare a Deo. Laus Dei, agnitio est Dei. Secundum quod est nobis possibile recedere a consuetudine. Non hominem quæris ut aperies ci oculos et aures, et os el linguam, et manus, et pectus, et pedes, et ponas sub eo sedem, et subjicias scabellum, et supponas terram. Non est ex nobis Dominus, sed nos per ipsum sumus. Vis autem ediscere quia non est ex nobis? De Filio ejus cum dictum esset, Emmanuel, nobiscum Deus"; non simpliciter nobiscum est dictum, sed cum in corpore veniť Dominus, tunc nobiscum: cum Virgo in utero concepit, tunc no biscum Deus. Ante istam autem dispensationem, etiam dum esset præsens, non erat nobiscum. Si enim corpus feceris Deum, et corpus plenitudinem cœli et terræ, aut quod superat supra hæc; in ipso pones cœlum, et terræ Japides, et omnia quæ sunt, Si enim ut corpus coextensum est corporibus, primo quidem abstrabe omnia, ut locum habeat Deus. Si enim corpus est magnum:-egestatem dico paupe rum, non implet omnia: nullus alius habeat locum. Omnia enim prævenit Deus. Et sicut repletum vas fuerit, eo qui præcesserat replente, non est locus ut supermittatur aliquid aliud: ita si Deus corpus est, præcessit autem omnia, non habeat cœlumn locum ut faciat, neque terra locumi; prascessit enim Deus. Si autem est cœlum et terra, el mare, spiciuntur? Deus, inquit, intellecta visibilis. Vist bilis autem dicitur ita sicut scriptum est, Et vidi visionem Dei intellecta, utpote suggerente oculis, quæ vidit esse inscripta in operibus ejas. Quæ enim inscripta sunt, nobis necessaria videntur. Cur au tem illa audis quæ visibiliter dicta sunt, natura au tem vere et principaliter non admittis? Vidi Do minum, audisti: invisibilia ejus non audisti? Audi sti quia ilte nescio qui vidit Dominum, Deum nemo vidit unquam non audisti? Audisti quia ille novit, neque vidit, neque videre poterit: non audisti, sed audivit eum Filius suus magis? quantum ipse enim novit Patrem suum qui ait: Neque vocem ejus un quam audistis, neque faciem ejus vidistis“. Si au tem volueris ex tuis agnoscere Deum, et te et Deum ignorabis: sed sequere humilis, considera ubi sis. O quantum inter te et cœlum interest! amplius autem derelinquitur cœlum a Deo. Nọn spatiis dico nihil enim desertum Deo est: in nullo autem reli netur Deus. Forte isti sermones aliam linguam no cessariam habent, quia et de alia natura dicuntur. Cum igitur sermones moti fuerint in ecclesia, siquidem de humanis negotiis, unusquisque acutus et acer auditor, et ex quibus patitur, et ex quibus *admittit respiciens ad dicentein, et comparans qua dicantur his quæ agit, et quæ proferuntur bis qua patitur; statim prudens et scrupulosus auditor el agnovit et consensit. Cum autem transmutaverimus el aer, nullus locus est vacuus: neque ex natura sermonew, et ab humanis recosuerimus, et ad Deum eorum corporum quæ insunt, neque ox præsentia mentem ostenderimus nostram: istic multi Dei; quia per corpora, penetrans adest, non corpus quidem suscitantur, quidam gravantur a somno, ipse est. Siquidem nec si anima nostra esset cor- alii delirare putant dicentem. Ut autem condiscas pus, poterat esse in corpore. Sicut enim suscipiens hoc vitium ita esse, audeat quis honestus ingres aquam non manet quantum erat, sed additanientuin sus theatrum dicere vera bis qui mendose confin auget magnitudinem mensuræ: ita corpus corpori gunt, et assumere constantiam decoram; si autem compositum. Et sicut ædificiis, et navibus, et cho- et in illo decorum est ingredi loco; et incipiat dice ris, et populis, et civitatibus, et agris, et arboribus, re: Insanitis, o homines: non videtis oculis: sur aliud alio additum auget magnitudinem: si autem dæ vobis sunt aures. Iste enim qui saltat, ludit ve augustus fuerit locus, quæ præcesserunt, quæ au- stram cultionem, deturpat ea quæ colitis, mentitur tem subintroducuntur, non habebunt locum. Si iste, et vos consentitis. Putas patientur, ut impleat igitur corpora adduntur corpori constituto Deo, accusationem et convictionem, et non ipsius theatri angelisque Deus, putas non erat perfectus antequam accipientes lapides mittet aut volvet unusquisque, adderetur cœlum? Si autem ipso erat perfectus et ut el fuerit virtus, tanquain ad deceptorem et in prævenerat omnia, non habebant locum mare, ter- terficientem qui beneficium tribuebat? Si autem ra et cœlum. Si autem quidem ista sunt, Deus au tem ea fecit, et gubernat, et regit; invisibilis est rector invisibilibus aquis superstans. Si enim ipse non regeret, nunquam passa fuisset terra mare, et neque mare terram, adversa et jurgans aatura et erigens se, et extollens, et minans, indens et contendens invisibili autem manu sua statutis sibi terminis lis non transgreditur. Ergo per visibi lia invisibilis conspicitur, sicut scriptum est: In tisibilia autem eius per creaturam mundi ex operibus * Matth. 1, 23. * Rom. 1, 20. Ms. Ut apponas ei oculos, » Joan. ♥, Ms. Et minas indens et contendens. el personam comedi, aut illorum qui illi plurimum clamore consuerunt, inducens quis fuerit ingres sus in habitu quidem lupi, incipiat antem dicere Est Deus, et iste non in templis, non in simulacris, non in picturis, non in manibus artificum: si dixe rit vera apud eos qui meditantur menda palas concedent implere veritatis sermones, non ante sermones obruent eum lapidibus dicentem? Nam etsi talia non fiunt in ecclesiis, tamen cum supra sensibilitatem moverimus sermonem, multi nos Ostenderimus Forte extenderimus. Menda. Forte mendacia.

derelinquant: et corpore quidem erubescunt rece- carnes vivent; sed anima, et cogitatus, dore, mente autem olim dereliquerunt: reputantes apud se, magis autem fraudautes et non admitten tes. Est ergo aliquid quod non potest manus to nore: est aliquid quod non potest oculus videre est aliquid quod non est sensibilitas. Non habes animam? vidisti ista (19)? putas ergo, quia animam non vidisti tuam, non est quod habes? et certe de anima dubius esse non debes si est, sed de corporé. Corpori enim vt sit, præsentia facil animæ: num debes dubitare? Si videt oculus tuus, si gustat lin qua et loquitur, et si tangit manus; car dubitas, et non magis educeris? Ostendo tibi corpus mor tui: oculus ei noa deest, et non videt; linguam habet, et sermonem non habet; aures habet, et auditum non habet; non gustus el, non tactus. In tueris quia abscessit artifex invisibilis, et cessa runt visibilia operamenta? Nunc corpus: nunc sensus. Si autem et contenditis esse corpora at ear nes Deo, non opponamus ei qui non suscipit, sed sit separatus ut est, sit purus, sit liber corporali affectu ab omni loco, ab omni regione, ab omni as tura. Solus enim est in semetipso, solus apud sɛ metipsum, solus reparatus ad se, et cum sit re paratus ad se, complet omnia, sed non corporaliter. Tuba opus est; vox maxima necessaria est: ma gis autem nec vox, nec tubs, sed mens para, ul videatur qui non videtur, ut audiatur qui poN SE ditur, ut intelligatur qui non interpretatur, et * catur qui non dicitur, ut agnoscatur qui non prehenditur, et sit isti tali Deo per est talem nobis annuntiat et interpretatur Denm ria, honor, imperium, majestas in Spiritu sancie et nunc et semper, et per omnia sæcula sæculorum. Amen. Multitudo quæstionum in his quæ lecta sunt hæc omnia corporum sunt vitia et passiones, et divisio continetur. Et forte cum jejunio poteritis audire et quæ sunt quæ quæruntur, et quæ eorum inter pretatio habeatur. Quæritur enim in his quæ lecta sunt, si Deus in montem descendit Sina, et si circumdatur Deus in monte aut loco. Quæritur etiam quæ erat tuba, quæ ore proferebatur Dei. Quæritur, cur appropinquantes ad montes in quo erat Deus, interficiebantur, et prohibebatur populus appropinquare. Quid sibi vult columna nu bis ubi est Deus? quid etiam mons fumans? Adda tur autem his cur si quis vidisset Deum morieba tur, et non magis vivebat. Has omnes quæstiones ambit locus qui lectus est. Orantes igitur ipsum Deum, qui solus potest sua edicere, ita ad solutiones istius modi veniemus. Deum quidem circumdat nihil; circumdat autem Deus omnia, non corporaliter. Virtute enim incorporali adest omnibus, ubique præsens est, et ab omnibus' separatus est. Non enim ut permisceatur adest, aut ut copuletur, aut ut jun gatur; sed liber et separatus adest. Adest autem »on divisus, aut scissus, aut segregatus. Neque pars quidem ejus adest, pars autein abest; neque hic quidem pars alia, alia autem pars alibi. Ista enim Ista. Forte istam. Nunc corpus, nunc carnes. Forte, non corpus, non carnes. mes et partitiones. Illa autem natura libera est corporibus, non solum ut non sit corpus, sed et ut non habeat corpus. Nec enim ut anima incorpora lis quidem est, circa corpus autem quodammode est, aut corpus circa ipsam, aut quomodo quis vo luerit dicere: neque hoc accipiendum de Deo esi, quia neque corpus est Deus, neque corpus circa ipsum, neque in corpore est ipse. Et quis corporibus innutritus forte suspicabitur, nihil esse cum, qui non tenetur, nec videtur, noc arctatur, nec langitur. Sed conversus edoceatur naturam negotii, quia quæ videntur, et tactibus incurrunt, et cogitatibus amplectuntur, vere nunquam sunt. Si autem et transfertur et transmutatur, et scinditur, et dividi tur, et putrescit, et nunquam ipsum accipit statum. Quibus enim proprietas est, minoratio ista videtur: quid enim proprium est corporibus nisi veterascant? Si enim esset corporum natura perfe cta, non indigeret istam additamenti mensuram. Ita enim corpora infirma sunt, et illa maxime qua videntnr fortissima esse, quia adjuvare se non pos sunt. Si enim pulsus fuerit lapis, et semel acceperit “initium ut cadat, et cœperit comminui, non potes. Montes. Pro montem. Ipsum. Abróv, eumdem. 25) Nisi. Forte, nisi ul.

conjungit partes incisas. Si autem hoc propter in- rame politus Quibusdam autem compositio est visibilitatem minus agnoscitur, in aquis agnoscitar quod dicitur. Cum incisa fuerit aqua, ant scissa per lignum, aut per aliud aliquod operimentum post autem si abstuleris id quod incidit, ur getur aqua ad conjunctionem sui: est enim aqua a terra subtilior. Terra enim ita sibi ut aqua¸ ad juvare non potest: at ex hoc appareat, quia quæ dicuntor fortiora corpora, ista multo magis sunt infirmiora, et non in magnitudine est potentia. Quid enim tantum habet mons, quantum habet mar garita ad pulchritudinem magnitudo enim calca tur, in brevi autem pulchritudo requiritur. Sed transeamus a primis quæ dicuntur corporibus, terræ dico et ignis et aquæ et aeris, ad ea quæ ex his sunt composita et videntur omnia ex his habere, calorem dico et humorem et crassitudinem et subti litatem et alia; et videamus si est in his stabilitas, si est mansio. Et ne quis putęt materiam intro duci sermone, aut quomodo introducuntur elements, quibus et inducantur. Sed illud dico, quia in corpo ribus quæ moventur: motionem autem dico istam, quæ naturalis est corum qui habent ut crescant, qui habent ut minuantur; eorum qui fructum affe runt, corum qui moventur a locis ad loca, anima lium utpote et arborum et hominum. Varificatum caim est corpus et compositum. Compositum enim est et Salvator per incorporales virtutes. Ne que enim arbores sibimet ipsæ statuunt tempus ut florgant, non magnitudinem foliorum, non tempus frugum, non compositionem eorum quæ figurantur, non ea quæ intus sunt ad custodiendum, non quæ foras sunt ad tutelam. Non enim in arborum est potestate, de his quæ sunt in arboribus. Si enim et in nobis rationabilibus non est potestas mensura rum, non ætatum, non membrorum, neque quando debeat procreare, aut nasci, aut crescere, neque usque ad capillos: non solum ut quando floreant, et quando debeant, qui necdum venerunt ad flo rem; sed neque de eo ut transferat colorem, et a nigro veniat ad album, est in nostra potestate, qui cogitatum possidemus et sensum: si igitur et quæ conque in nobis sunt naturalia, non sunt nostræ potestatis, quanto magis in irrationabilibus anima libus, non sunt in ipsorum potestate quæ sua sunt? Magis autem hoc in arboribus non est et plantis. Et tamen in his quæ sine anima sunt, hoc est in arboribus istis et plantis, mensuræ, magnitudines partibus, et ipsi omnia arbori et plants, et foliis ejus et fructibus, et compositionibus habeatur. Quarumdam enim fructus sparsi sunt, alius in alio Operimentum. Lege operamentum, quæ vox interpreti nostro familiaris pro eo quod est instru mentum. Sic supra col. 1099 A: Prouenit autem istum portare medicinalia operamenta; et col. 1127 B Cessarunt visibilia operamenta; Adipsum passim repe rias. Salvator. Forte, salvatur. Politus. Forte, positus. Butronibus. Deducta vox ea videtur a Græca in butronibus conjungi, et immutatio colorem In iisdem est, et ipsius generis, et ipsims spe ciei: quorumdam quidem manducantur ea que foris habentur, quorumdam autem ab intus sunt quæ comeduntur. Et multa est varietas annuntians per omnia sapicatis sapientiam, et ipsius operis di sciplinam. Tamen in istis corporibus quia efficia quædam et ordines conspiciuntur, et mensura, s tempora, et agnitiones, ut emolliantur cum incipiunt fructum afferre; projiciunt enim etiamsi Borueril ad fructum, et educantur, et sensim accedunt, ad tempus occurrunt; nunquam autem essent ista quæ sunt, 'misi ca incorporalis quædam virtus fige raret: ita et in animalibus leges præceptæ sunt, ut ab equis equi, et ab unoquoque genere genus proprium, similia a similibus; et mensurata est concupiscentia animalibus. Nou enim in omni tem pore animalibus est communicatio, sed tempus sta tutum est et agnoscitur. Et masculi tunc moVER tur, et feminæ tunc patiuntur, et transiit tempus, et emortua est in irrationabilibus concupiscentia. Et ubi tanta varietas est, nonne confessibile est ignorari ab irrationabilibus quæ funt? Tamen aguoscunt quomodo reguntur et adducuntur, et ubi oportet seminari, et ubi conveniat commendari: a ignorantes quod futurum est, nihilominus tamen legibus suadentur. In matricibus autem nec ratio nabiles mulieres morunt quid efficiatur. Tamen at irrationabilibus âgurantur, et nullus emovet ut non moveantur extra mensuram, neque ut illud mnandu cet, et ab illo se abstineat. Nonnunquam enim et minantur plurimum, et currunt quæ conceperunt, et custodit ea quæ custodit. Apud nos ením quia adjuvat ars naturæ, immutatum est a natura adju mentum. Ubi auteın nihil coefficit ars naturæ, totum adjumentum custoditur. Multa enim sunt quæ vi dentur in aliis animalibus, quæ nos non habemus. Nobis enim neque tales cutes, neque tanti capilli sunt, quanti et illis. Ars enim vestiens ea, complet quod videtur deesse naturæ. Non operimenta sunt jisdem; sufficiunt enim pili. Non opertoria; ami cta est enim pars quæ his indigebat. Sufficiunt quippe illis capilli et pro domibus et tectis, et tuni cis et palliis et operimentis; el unicuique animali pro sui natura et opertoria data sunt. His enim qui minus poterant sustinere fridgorem, spissiores pili et longiores indulti sunt, aliis lanæ: et unicul que separata est esca et immissa, et circa illani escam illa alacritas. Quæ enim excusat cervus, hæc persequitur leo: et varia proposita est magni Borpis racemus. Certe sententia hujus loci videtur eadem esse quæ illius apud Plinium, lib. xv, cap. 28 Dependent alia pediculis, ut pira; alia racemis uva, palma. Ipsins. AUTOū, ejusdem. Confessibile. Confessum, compertum. Ut pra not. 47, inimici confessiles, aperti, professi. Excusat. Id est respuit sicut notavimus cal 1101, not. 68.

de nostra anima? sed non est rationis ita nos inju- decens honor. Ei autem qui creavit corpora el ani riam facere pretiosæ animæ. Si enim voluerimus in mas, et rationabiles et irrationabiles, ab omnibus istø brevi spatio horæ movere de ea sermonem, et simul, et qui non loquuntur, per unum, per quem transitorio ejus memoriam facere, inimici magis et omnia constituit, sit gloria, honor, imperian videbimur nostræ animæ quam amici. Sed sit ser- majestas, cum Spiritu sancto, et nunc et semper, et moni quidem mensura, animæ autem rationabili per oinnia sæcula sæculorum. Amen Reliquis, qua de incorporali refectione hesterno agnoscat. Incongruum est enim, ut de aliis qui mobis resederant die, hodie secundum consequen tiam sermonis iler perfruamur Solitum enim et his est, qui corpora pascunt sua, cum non suffe cerint ad sumendum plurimis ad refectionein appo sitis: manducantque diem quantum possunt recondunt autem sibi superflua in alterum refe ctionis diem. Forte autem non eadem imago conve mit nobis. Non enim ea quæ resederant proposita nunc sunt, sed sint ea quidem quæ præcesserunt non esca, sed gustus: nunc autem, ut ita dicam, ipsa refectio. Motus enim nobis est sermo de monte Sina, in quo dicebatur fumus fuisse et ignis et procella et tubæ et voces a Deo ": quæ omnia magis quæstiones movebant. Videntur enim ista non consentire incorporali naturæ. Quia igitur dome stica efficitur satisfactio, cum a communibus et apertis fuerit mota, ideo in commune de incorpora libus movimus quæstionem. Accipientes enim cor porum naturas discrevimus, et ostendimus quia non ut putatur crassiora fortiora sunt, sed secun duin competentiam uniuscujusque corporis, quan tum unumquodque subtilius est, tantum et fortius. Istinc promoventes venimus ad naturam, a natura ad irrationabilium animam. In quo loco compre hendit nos vespera, et collocavimus mansionem. Quia ergo successit jam lumen, exsurgentes tenea mus consequentiam eorum quæ rursum ambulantes transivimus. Secundum consequentiam igitur et ordinem initium sit sermoni, quæ hodie de nostræ animæ dignitate dicemus. Sicut enim a corporibus ad naturamı, a natura autem ad irrationabilem ani malium venimus animain, ita promoventes et trans cendentes, ab irrationabilium anima ad rationabi lem pervenimus, ut exerciti in corporibus primum, ita veniamus ad incorporalem animam: et ab anima ad incorporalia. Et ita non subito ad puritatem Dei accedentes, ex fulgoribus qui inde sunt obtenebre mur. Decet enim taliter, ut anima prius semetipsam * Exod. xix, 16. 47 Gen. 1, 24. 18 lbid. 20. Iter perfruamur. Forte iler vox fuit compen dio scripta in mis, pro iterum, dem curiosius requirat, semetipsam autom negligat, cui proprium corpus est. Quia enim posita esi ro lut in mediis gradibus, aliis quidem præcellens, ab aliis autem deficiens, forte agnoscens semetipsam, despiciet quidem minora, protendetur autem ad ea quæ supra se sunt. Accipiamus igitur ipsius anime dignitatem, et efficientes ejus, ex quibus cogitat et agitat, operatur et donat corpori, et ex quibus ei adversatur utilissime, et ex quibus de Deo cogitat et sapit. Accipiamus autem et testimonia ex bis quæ videntur, et a Scripturis. Et primo, quia qui dam putant animam nostram non solum cum corpore esse, sed aut corporalem, aut corpus: multis autem sanguis putatur et nostra anima esse; dicimus de his primum; et quia ex Scriptura circumveniunt animam tanquam sanguis habeatur, ex ipsa Seri ptura ejus separemus dignitatem. Irrationabilium enim animalium animæ uno præcepto cum corpori bus figuratæ sunt. Dixit, inquit, Deus, producat terra animalia quàdripedia ", et quæ sequuntur. Uno sermone genera animalium universa et corpora et animas fecit, et non discrevit. Et iterum, Producat aqua. Etiam si hoc primum positum est ait Producat aqua natantia quæ in aquis sunt, et vola tilia cœli quæ in aere *. Propinquior enim genere aqua aeri est. Repletur enim aer aquis per nubes. Colata autem aqua transmittitur ad aerem et nubes adunat, et velut immutatio quædam est aquæ ad aerem et iterum restitutio. Unde et quæ facta sunt ex aqua veluti ex crassiori natura, quædam quidem reman serunt in aquis, alia velut ad congenerem aerem transmissa sunt. Sed non de his nunc sermo est nobis. Sed quia aliorum quidem animalium anime niversæ uno præcepto cum corporibus factæ sunt; homo autem neque cum aliis animalibus, neque ante alia factus videtur: et cum aliis quidem non est factus propter pretiositatem; ante alia autem non est creatus propter tutelam Dei. Quia enim Ms. manducant quidem quantum possunt.

Incipiebant ei subjici omnia quæ facta a Deo sunt; go autem necdum viveus, et jacebat quod factum ut non ipsius putarentur opera quæ facta videntur, novissimus Aguratur homo, et non primus. Si enim et ita novissimo facto hoinine, ausi sunt qui dam per fabulas introducere; quid non ausi fais sent si non ista præcessisset tutela? Aliter autem et decebat antequam crearetur rex super terram, præparari necessaria primum, ut ita adveniret qui ea perfrui deberet. Servatur autem et in irratio nabilibus ordo, secundum Scripturam. Non enim prius facta sunt animalia, quam ferent ea quæ pa scerent animalia. Quia enim factum quidem jam fuerat cœlum, fundata autem jam erat terra, et ma re fuerat separatum ab arida, effusus autem erat et aer, coronata autem erant quæ facta sunt, unum quodque in ornamento suo: terra quidem florens arboribus et plantis: aer per avium iter avibus præbens: mare et flumina et fontes piscibus læta bantur, qui in se fuerant nati. Coelum autem vari catum suis floribus erat, et tunc factus est homo. Creatus autem est homo non uno præcepto, sed corpus quidem dicitur manibus figuratum. Ex hinc autem jam argumenta sint de incertis. Sēri ptum est enim ", quia accepit Deus e terra limum. Putas quia accepit, dixit, addemus ei et manus? Scriptum est quia et figuravit hominem. Et figura tio quidem corporis jacebat, anima autem non eral simus creata. Sed volens Deus per opera separatas segregare naturas separatim figuravit corpus, sc paratim animam fecit. Et factum est velut taberna eulum corpus: introducta est autem anima, et ha bitavit. Et ne putes quia præcessit corpus in crea tione, jam et in honore præcellit. Sed memento quæ superius audisti, quia et irrationabilia animalia ante hominem facta sunt: et non quia prævenerunt in operatione, jam et prima sunt in honore. Ipso rum autem irrationabilium ea quæ ad escam neces saria sunt, priora creata sunt: et non quia quæ uti lia sunt animalibus, et jam honorabiliora sunt iisdem. Ergo non a temporibus accipiamus, pretio siora ea´esse quæ priora sunt: siquidem et terra ante istum qui videtur cœlum est facta. Si quis enim legit Scripturam, aut legentem audivit, inve niet quia scriptum est: In principio fecit Deus cœ lum et terram *. Cœlum enim cum terra factum dicit, non istum qui videtur, sed alium superio rem. Secundo enim die efficitur iste qui videtur, et nominatur firmamentum. Tantum enim honora bilior et iste a terra est, quantum et spatio distat superpositus. Et non quia toto die præcessit terra istum qui videtur cœlum, jam et honore prima pu tabitur. Ita figuretur prius corpus, et post fiat ani ma, et nobis servetur dignitas. Factus igitur homo est, ita enim nominat Deus dum dirit. Et figuravit Deus hominem, linium a terra accipiens *. Necdum erat totus homo: sed si forte imago hominis, iɩna Gen. 1, 7. 3 Gen. 1, 4. est ut operamentum: requirebat autem artificem, non intellectu aut effectu, sed necessitate poscebat. Scriptum enim est, quia post boc: Inspiravit in eum Dominus spiramentum vitæ; el factus est homo In anímam viventem ". Et iterum, In spiritum vivifi cantem». Ergo ab initio separatim quidem cor pus, separatim autem anima facta est. Et corpus quidem sine anima non vivit: cum autem ingressa fuerit anima, tunc efficitur homo in animam viven tem. Et quis comparabit opportune corpus quidem nubi, animam autem immissis a sole splendoribus? immutat enim nubis colorem, immutat ejus effl giem, sed non vivificat. Quære ergo quomodo ao cepit Deus limum terræ, et quomodo inspiravit Deus. Accipit enim sine manibus, et inspirat sine ore. Cur ergo accepit? ut appareret quia non ab alia creatura est homo, sed a conspersione fermen tum. Cur autem et inspiravit? Pro co ut dicat, quia iminisit. Si enim corporaliter acceperimus quod in spiravit Deus, ut a Deo pars efficimur Dei inspira tione ista, et dividimus indivisum. Et quemadmo dum possibile erat peccare eos, qui a Deo ut pars ejus erant separati? Ita ergo ex creatura quidem ipsa statim separatum est nostrum corpus ab anima nostra. Anima autem omnium animalium quæ ab hominibus manducantur, dictus est sanguis, con tamen hominis. Sed cum diceret homini Deus, ut prius effunderet sanguinem, et ita manducares; de animalibus iste ejus erat sermo. Ab initio ergo creaturæ, ita melior est nostra anima a córpore, et separata est. Ut autem veniamus ad ejus digni tatem, scrutantes seruiemur quia corpora non ger minant, sed arbores et plantæ acceperunt germen, et augmentum, et escam, quam non habebant saxa quæ vere sunt saxa. Germinare enim et crescere et imbribus nutriri non habent, sed hæc accepe runt plantæ et arbores. Et ne quis producat contra dictionem, si aliqui lapides crescunt in mari, sive nigri, sive rubri: illi enim plantis magis similes sunt quam lapidibus: incisi enim cum fuerint, tunc lapides efficiuntur: in quantum autem stant naturæ legibus, et radices emittunt, et pullulationem ope rantur, et incrementum accipiunt, et ramis annun tiant affinitatem. Ergo plantis et arboribus ista ad duntur, quia babent ut germinent, ut procedant ut crescant, ut pascantur. Animalibus autem id inest quod ¡nest, hoc est ut nascantur, et crescant, et pascantur. Juncta autem iisdem est et proprieta tis additamentum sensibilitas. Est autem hoc in lapi dibus ut sint, sed non inest eis ut crescant, et ad ditamenta sumant, quod est in animalibus omnibus. Esse autem inest saxis et terræ: germinare autem et crescere, et augeri, quod erat arborum, non est in eis. Additamentum autem eorum separatum est sensibilitas, utpote quæ in animalibus habetur. Ia s Gen. 1, * ibid. ** ibid. Forte, Varificatum, ut supra col. 1131 B. Et jam. An etiam?

nobis autem omnia quæ prædieta suut habentur. perflua; sed tantum anima corpore fortior est, quia Additum autem nobis est quod nostrum est pro- et corpori mensuras ad salutem ponit. Et primo priam, et quod nobis provenit, ut deorsum quidem quidem ostendit quæ debeat sumere, et a quibus se habeamus omnia quæ habent ea quæ sub nos sunt; abstinere, et ea quæ licita sunt manducare, quando, extrinsecus autem nostrum quod est proprium, sit et quantum, et quibus horis, et quid debeat anie in nobis cogitatus et sensus. Horum ea quæ post escam operari, et quemadmodum moveri deside nos sunt, statim irrationabilia animalia cogitatu rium escarum, et quemadmodum servare escam is nobis relinqunutur et sensu. Habent autem omnia, gressam, et quomodo reficere operamenta: ut non quacunque habent, minora. Illis enim et quod suum ex abundanti motione confusio fat ejus qui pascit. est inest, sensibilitas scilicet. Iterum arbores et Et potuisset utique corpus corrumpi nisi adesset plants relinquuntur quidem a cogitatu mostro, re- anima, permittens quantum deberet, et centimens linquuntur autem et a sensibilitate animalium. Ha- quantum oporteret, et mensurans et permiscens, beat autem sua proprietatem adversum saxa et ætatībus semetipsam extendens, et iterum colli terram, germinationem scilicet et augmentum, et gens non magnitudine dico, sed mensuris. Quoties crescibilitatem el escam. Fex autem, et quæ pa enim irascitur corpus quia derelicta est esca quam tantur fortissima, petræ, inquam, et terræ, hoc libenter sumebat, et iterum volebat, et non permi ipsum sunt corpus; non producuntur, non crescunt: sit animæ cogitatus? Quoties accensa est concupi si enim et crescunt, ita crescunt ul nec sciatur quia scentia, et voluit esse sua aliena, et accensa est, et crescunt. His ita a deorsum usque sursum, et a sur arsit flammia? sed sensus rorans exstinxit motio sum usque deorsum separatis, agnoscamus quia nem, el marcidam flammam effecit, et ostendit ho nos quidem sumus in commune, sicut et terra et mini ratione quia homo est, et non irrationabile lapides: coextendimur autem et plantis et arbori- pecus. Nou sumus inter greges ad communicationes, bus, Habemus enim ut et nascamur et crescamns sed nuptiæ apud nos, et in domibus, et successio et pascamur. Transcendimus autem et irrationabi- nes et cognationes habentur. Compatimur enim alter lja animalia cum sensibilitate. Transilimus etiam alteri, et congaudemus. Gogitatus enim conjungit, et ab his: hahentes quod est præcipuum, rationa- et separata nuptiæ apud nos sunt. Separavit enim bilis quippe vitæ cogitatum. Nihil autem præscribi hoc ratio sensus: et quod est admirabile, quæ non tur a communibus, ut puta, si quis voluerit hom¡- est visa ei qui non est visus, aut alibi nutrita nem aliquem separare ab altero, non debet dice- qui alibi est educatus, subito tradita conjuncta est re: Ille qui duos oculos habet aut duas aures; no- ratione et sensu et cogitatu, et præhonoratus est que illa quæ in commune sunt et aliis, sed illius qui accepit et patri dilecto, et matri amicæ, et hominis quod est præcipuum ad agnitionem. Esse omni cognationi. Non enim mihi nunc inducator enim non nobis solis est, et germiuare non in no- corum qui adulterant nummum: quia nec bis est tantum, et manducare non hominum so- cæcis agnoscitur oculi virtus, neque a claudis am lummodo, et crescere non nostrum est tantum, et bulatio recta, neque ab adulteris nummi figuratio sensibilitatibus uti non nostrum est solum; sed vera. Sed nuptiæ sint nuptiæ, quæ terminis rationis quando nos et ubi, in sermone, in cogitatu, in ra- a cogitatu sunt honoratæ. Duo enim funt unum, tionabili vita, học homo est, hæc imago, hoc est quia ex uno facti sunt ab initio duo. Et quis poterit gecundum imaginem, hoc est pretiosum, hoc im- exhibere eorum qui salvantur figuram, pulchritudi periale, hoc est quod tenet per animam. Per hæc nem, speciositatem, quibus tristities consolatio agnoscitur et pudicitiæ honestas. Et certe caro.est? partiuntur enim, et alterutrum onera portant, contrarias suggerit motiones: utpote irrationabi- et alius pro alio sollicitus est, ut non tristetur nec ljum ad communicationes: sed animæ cogitatus doleat, ne, si non videat tristem, iterum tristetur. gubernans motiones concupiscentiarum, et asperi- Aut enim figuratur tristitiam, aut pellit. Cum autem tatem libidinum regens, ostendit quia anima a incurrerit aliquod gaudium aut lætitiam, videbis corpore separata est. Si enim corpus turbatur, mo vetur, fluctuatur a concupiscentiis, anima autem gubernat: corpus exsultat escis, anima autem co gitatu refrenat corpus: corpus expetit escam; eva cuatur enim, et vult iterum adimpleri: anima au tem sub spe religiositatis retinct desiderium: cor pus sitit; aņima mensurat quod ei est utile: cor pps movet fluctus, anima autem tranquillitatem ad ducit. Corpus sola quæ sunt quærit, et non quæ sua sunţ tantum, sed et supra ea quæ sua sunt. Si enim non adesset arima mensurans, posset aviditate escarum corpus corrumpi, et a potatione crepare su Ms. qui adulterant numimus, ista duplicia. Sicut enim compatiuntur sibi in mal tis, ita et collatantur. Cogitatus itaque etiam for tissima nobis animalia subjecit. Comprehendit enim et velocia, et tarda domuit et subjecit. Descendens autem in mare, necessaria nobis ad usum eduxit; et ad aerem perveniens, inde ea quæ videmus et manducamus deposuit. Decerpsit etiam ab arbori bus et plantis, et a terra et ab animalibus necessaria, et partitus est, et omnia nobis ob unam sensus ratio nem paravit. Nullum enim animal ita est forte, ut co gitatui sit fortior: siquidem nec penna huic velo cior invenitur: sed quanta carni nostræ ob infir

sus tali divitia, ut hæc omnia scrutaretur. Vidit euim cogitatus in sabulo vitrum. Intuere ergo quan tum distat cogitatus a corpore. Quid videt oculus? asbulum: quid videt sensus? vitrum. Intueris alium et alium: ille enim videt sabulum, iste autem videt vitrum, quod necdum est. Ergo non oculus corpo ralis intuetur, qui nec videt nisi adfuerit anima. Sed et cam videtur videre, aliter videt corpus et oculus et çerte anima videt per eum: aliter intuetur co gitatus-a semetipso. Non vidit corpus seramentum, non vidit corpus ferrum, sed lapis erat et terra. Co gitatus autem videns que non videbantur, æstimans quid facturus esset ignis, si confabulatus terræ fu³s set iste non tamen omni; et illi lapidi, et non omni. Quærens enim æramentum terram accépit, et quærens ferrum lapidem sumpsit; et non erravit, sed agnovit in quantum deberet igni permittere. Si enim transierit mensuram a Deo acceptam, ignis qui purgat consumit. Ita in istiusmodi materiis immisit cogitatus suam admirationem, in vasis suam varie tatem, in operationibus suam virtutem, in operamen tis suam sapientiam. Procreans onini artium gentes et disciplinarum populos, et nationes et genera, et separans alia aliter, et in alio opere aliter operatus est unicuique operamenta separata, et suggessit ma terias; et illam quidem posuit auro, aliam separavit ad argentum, alteram ad æramentum, et aliæ osten dit ferrum, aliæ demonstravit sabulum, et ex səbulo fructum vitri. Aliæ dedit invenire naturam arborum et operationem et usum et tempora. Aliæ fructus eo rum, aliæ culturam eorum, aliæ adinventionem eo rum, aliæ medelam ex ipsis, et ipsi medicinæ nostra corpora: quid deberet amburere, quid oporteret co quere, cum quo deberet miscere; quid deberet sepa ratim offerre, quid conveniret cum plurimis, quid crudum, quid incipientibus morbis. et illi passioni, quid autem promoventi et jam posito in cessatione, quid etiam in insistendi initio, quid vero reddenti, et credenti, et recedenti. Non despexit nec anima lium fructus, sed totondit nobis indumenta ex ovibus, totondit et e capris plurimos usus. Et non est dinu merare quanta ex animalibus et alimoniis nobis de derit ad operimenta, ad usum, ad medelam, ad ope mitatem deesse videntur, hæc fortiora efficiuntur dives qui creavit Deus, et qui dignus est habitus sen virtute sensus et cogitatus. Non potest nostra aspi ratio plurimum contueri in mari. Quid ergo? num aufugit nos mare? Nonne ei maris profundum cogitatus invenit, ut nunc quidem funes in mari deponeret, nunc retia expanderet, alio autem tem pore alia machinamenta immitteret? siquidem el per cannas ad profundum pervenit, et per setas operatur. Jam autom et margaritas scrutans inve mit, et spirationi nostræ deposuit solatium. Et pri 'mo quidem, quomodo intellexit ea quae in profundo quæ maris sunt posita? et dein quomodo cœpit aut agnovit usum corum, ut quædam quidem separaret ad escam, quædam autem reconderet ad medelam, alia eligeret ad ornatum? Invenit autem et iter in mari. Accipiens eniın terra arbores, vehicula in dorsibus operatus est maris. Generaas enim artes aut suscipiens, ad ea usus est quæ accepit, et le statur creatura sapientis per omnia Dei. Accipiens enim aquam et ignem et terram et aerem et arbo res et mare et fontes et montes et campos, nihil horum ita ut accepit otiosum esse permisit. Coac ceperat enim virtutem cogitatus et sapientiæ. Et Ideo considerans ea quæ inidem erant occulta, ha bait sensum, ut ei adveniret et operaretur et utere tur. Accepit enim ignem, et invenit solatium tene bris et noctis obscure. Invenit quomodo ex lapidi bus efficitur ferrum: invenit quomodo esset æra mentum e terra, Invenit quomodo aurum purgatur, quomodo argentum colatur, quomodo plumbum conflatur et ferrum, et quomodo ex his vasa figu rantur, et vasorum varietas, et quæ ad tutelam, quæ ad medelam, quæ ad operationem terræ, quæ ad navigationem, quæ ad terram, quæ ad lapidem, quæ ad ligna, quæ ad aquam sunt necessaris, et quæ materies magis quomodo conflatur, et quid de beat accipere, et quomodo oporteat coefficere spi ritum flammæ ex igne: tanta sunt bona, lumen no clibus, medela ægrotantibus, operamentum artibus, et agricolis pugnantibus tuitionem, pacificis tutelam. Iterum autem secundum unumquodque operamentum el vas, quanta ignis operatur consideremus. Fecit aurum, et ex auro tantà; argentum, et ex argento tam multa; et æramentum, et ex ipso in primis necessaria; et unumquodque quod colatum aut cou- ra: quanta ex arboribus, quanta e saxis, quanta ex fatum est, primo quidem inventum est, dein dis cretum, el post confectum, et ita usum. Didicit enim cogitatus quibus pascitur ignis: et certe ali quoties offert ligna ad coctiones, aliquoties autem ul maneal, et per quem ligna consumuntur perman serit, per istum sensum nutrita arguuntur. In tan tum enim dives est qui tribuit, et tantum ditatus est qui suscepit; quia, si voluerimus contendere, et tan tum ex opificiis ignem exponere, et utilia quæ ex igne sunt manifestare, transiet nox conjuncta diei, et manebunt ignis solius non plena. Apparet autem Ei. Forte, et. Capit. Forte, cepit. aquis, quanta ex natantibus et volantibus, quanta ex auro et argento, et lignis, et lapidibus, et æra mento, et ſerro, et plumbo, et quæ amburuntur et non amburuntur, et attenuantur, et contexuntur. Et mihi quidem videtur cogitatus ita esse sicut vir qui dam dives, sua cupiens dinumerare, et scrutari; non sufficit, sed ob inultitudinem possessionum et sub stantiæ, neque rationibus aut sensibus vacare po tens, sed superatus ab his quæ habet, manet incertus. Tale nescio quid et nunc passus est cogitatus. Simills enim est ei qui fluctus dinumerat. In eo enim đum Iste. Forte, isti. - Confabulatus. Vid. supr. not. 26.

volumus proprietatem ejus in igui videre, exsur- ex bonis angustari nos non pigest, sed quanto rexit ex mare alia unda, et alius meatus a flumine, et a fontibus, et ab illis irrigationes, et usus ex ar boribus, a fructibus, a radicibus, a follis, ab his quæ a foris et ab intus habentur, et in animalibus quæ a foris et ab intus sunt, et pelles ad alium usum, el ossa ad alteram necessitatem. Et ne quidam stercus inutile exstitit, pretiositate cogitatus appretiatum. Sed nonnunquam et e messibus, quia multum attulit terra, plurima relinquuntur, quia non potest possessor colligere quanta et seminavit, et terra multiplicans præbuit. Maneant igitur fluctus et undarum procellæ, et meatus fluviorum et fontes, et quæcunque dere licta sunt de fructibus, cogitatus et progenies et opera: et putantes nos hodie implere posse ea quæ potuerimus scrutabimur coronas, utpote serentes Altissimo, ex quibus in terra et mari est operatus. Quæcunque autem nos transcendunt, et superaal, in eo ipso quod vincimur, victori ipsi ex operibus suis sint et istæ coronæ. Retineutes igitur quousque et pervenit sermo, recondamus sermonis reliquias; ut iterum ad ipsam mensam sedentes, iterum iisdem ipsis fruamur bonis. Unum autem est quod decet et nunc, ut reddatur ei cui semper redditur et semper debetur, in his quæ præcesserunt gratiarum actio, et in bis quæ incipient gloria Deo sancto qui omnia nobis subjecit, per Spiritum cogitatu nos præbione ravit: cui est per unigenitum suum Filium cum Spirita sancto, gloria, honor, imperium, majestas, el nunc resoderant, plura habentes recedimus et bodie: ita et semper, et per omnia secula sæculorum. Amen, Ipse semetipsum cogitatus reficit, ipse sentetipsum obfuit festinantibus. Frequenter enim tranquillitas pascit, ipse semetipsum fortifical, ipse semetipsum considerat. Ipse enim ad semetipsum se colligit, et se metipsum intuetur, et arctatur in suis. Non enim sicut oculus alia quidem videt, semetipsum autem intueri non potest; quia nec suæ naturæ est ut se re spiciat. Non ita et cogitatus. Neque enim sicut vul tus in speculo, in alio quidem videtur, ad semel ipsum autem converti non potest. Non ita et cogi tatus habetur; sed semetipsuin videt, et ipse ad se metipsum convertitur et se intuetur, et alia iuulta. Et non sicut vox levibus quibusdam offendens resonat, ita et cogitatus ad seinetipsum resonat ut echo. Vox enim offendens aliunde respondet. Ciegi tatus autem ipse semetipsum scrutatur, et ipsð að semetipsuín tanquain penetrans recurrit, et revol vitur in semetipso. Diversum autem scit: nunc.but desurgunt libidines, et spirant concupiscentiæ, et pelluntur metus, et non salvatur quod sapit. Infir matur enim et fortissimas cogitatus. Cum autem pu dicitia fuerit ingressa aut excitata, statim concupi scentiæ et libidines, ut ancillæ quæ ante surrectio nem dominæ turbaverant domum, mox ut visa fuerit domina, alia alibi absconditur, alia alibi fugit, et negant jam motiones, et colligunt luxurias, et revo cant ventos, et quiescunt fluctus, et efficitur tran quillum. Hoc enim est pudicitia in anima. Quid tale præbet tranquillitas in mari? quæ nonnunquam et Angustari. Forte, angustiari. Ms. roz lenībus quivusdam. et opportunos ventos exspectantes fraudavit et non nunquam et siti interemit graviori, utpote a tenta tionibus mota. Sed non talis pudicitiæ habetur tranquillitas, sed qua compescuit ventos, et confro git fluctus, et statim adduxit ad portum, et mox erexit ex pudicitia fructus. Cogitatum quippe, qui sapiat animæ dignitatem, sanctimonii honorem, puritatem honestatis, tunc videt oculus animæ, quia excussit ab eo pudicitia pulverem concupiscentia rum, procellarum libidinem. Si quis expertos est tempestates concupiscentiarum, expertus est et tran quillum pudicitiæ; ex his quæ passus est, et ex his a quibus salvatus est, agnoscit quæ dicuntur. Cogitatus enim concupiscentiarum dormiunt, motio nes, fluctus, immissiones, turbelæ Neque dor mientibus dormire permittit. Accenduntur enim et per anıbitiones, el jacentes perturbant, et cum dormien tibus non dormiunt, sed semper sunt inquietæ. Cum antem pudicitia fuerit subingressa, cum illa habi taverit ut domina, cum detinens fuerit, cum suis retinaculis tutaverit domum; tunc sicut prædomili equi, et ad præsepia quieti sunt, et in itineribus re ctum agnoscunt iter, nutibus utpote digitorum ad ducti: ita cum semel tenax fuerit pudicitia, el do muerit concupiscentias, et mitigaverit libidines, manducamus honeste, et bibimus mensurale: men surat enim quæ adest pudicitia. Denique et honesta Ms. concupiscentiarum motiones, fluctus, missionss, turbelas. Neque.