PG 24:1145Σωφροσύνη παρὰ τὸ σώζειν τὸ φρονεῖν.DE SPIRITUALI COGITATU HOMINIS.
dormimus, et sobrii excitamur, et videmus pulchri- enim adhuc adolescentes sunt, et necdum opera
belli didicerunt, nec ad prælia vocantur, nonnunquam
pudicitiæ sibi imposuere coronas: sed et ob infirmitatem plurimis quiete donatis pudicitia adhuc utilis
invenitur. Nam etsi senio deponuntur libidines, sed
adhuc usque mationes concupiscentiarum, intus.
que et fornicationes ægrotant et occidunt quæ
libidinem continere non possunt, et patres dehonestant, quæ monitiones pudicitiæ non libenter accipiunt. Si enim adesset pudicitia, neque furaretur
quis, neque occideret aliquis, amaret autem et patris monita filius. Divina possessio ista, sed difficile
invenitur. Qui autem jam habent illam, quæ post
resurrectionem futura est conversatio? Dicit enim
ipsius regni Dominus et apportator: Quicunque ro-
tudinem vultus, et pulchritudinem, et non ut offensionem. Aures quoque nostras non perforat melodia. Scit enim pudicitia et solvere ceram in auribus,
neque noceat audientia Nostra enim membra
operamenta pudicitiæ funt. Oculus videt bonam faciem, et cum honestate eam intuetur. Non movetur
ad concupiscentiam, sed videt in facie pulchritudinem, et cogitat qualis sit pulchritudo in anima;
et quæ a foris sunt bona ad semetipsum adduceus,
et a bonis buna decerpit, et non in malis offendit. Sicut corpora incolumia ab omnibus utilitatem
accipiunt, el a motu, et ab exercitio, et a cursu, et
ab unctione, et a somno, et ab esca, et a potu: ¡ta
econtra, quæ ægrotant ab omnibus nocentur. Vini
enim etiam odorem excusant et unguenti nidorem, surrectionis mortuorum digni fuerint, non uubunt,
et itineris motum, et escam, et fridgorem, et calorem. Omnia enim eis nocent qui male se habent.
Omnia autem prosunt his qui incolumes habentur. Ita
et libidinosum omnia movent ad noxam, el vultus,
et pulchritudo, et compositio melodiæ, et vestium
varietas, et honor quidam, et bona opera ad mala
transferuntur ei. Qui autem sobrius est, ex adverso;
quia et contraria illi sunt, a bonis enim bona decerpens, dives in bonis est. Ita ergo pretiosa est pudicitia, quia, dum adest, et justitiæ præparat locum,
dat etiam spatium et virtuti: intellectum autem
ut interpretetur nomen, salvat. Ergo amplectitur et
circumdat virtutem, et sicut mater quædam pietatis
efficitur fratribus. Bona quidem est virtutis fortitudo, sed non semper eam necessariam habemus;
forte autem audebo et dicere: Utinam non eam, sed
opus. Si quis enim eam acceperit, tantum in bellis
est utilis. Si autem et in pace necessaria est virtus,
forte ut coefficiat pudicitiæ: forte enim cam jurgantur concupiscentiæ, et illarum fluctus eriguntur,
opns est at viriliter resistat pudicitia. Si igitur adveniens istic juverit, tunc erit pretiosa et in pace
virtus. Non quippe semetipsam vindicans, sed pudicitiæ coadjuvans. Si autem et in bello virtus ponatur, medietatem generis despicit. Mulieres enim ad
præliandum armamus pudicitia autem et in
viris pretiosa est, utilior autem et mulieribus. Cur
autem non dicatur, quod verum est, quia et virtutis
ipsius fructus et in bellis ob pudicitiam necessarius ipsum qui de eadem est ininterpretabilis, recessit,
est? Ideo enim suscipimus prælia, ut non adversarii
superantes, mulieres extra legem pudicitiæ corrumpant. Si enim ob hoc pugnamus, et pugnæ terrores suscipimus, virtus ob pudicitiam et in bellis
œrtatur. Sicut enim naupegia ars gubernatrici ministrat, ita et virtus pudicitiæ præparat tranquillitatep. Divisa est igitur virtus ex parte maxima gemeri nostro: sed nec viris omnibus utilis invenitur.
Prævenit enim eam et temporibus pudicitia. Qui
neque nubentur, sed ut angeli erunt Dei “, quia neo
mori jam possunt. O immortalitas pudicitiæ juncta!
Qui in bellis vincunt non efficiuntur ut angeli, sed
qui neque nubunt neque nubentar. Hoc judicium est
ejus qui fecit naturam. Nam et alibi ad ornatum
ipsius pudicitiæ locutus est Dominus: Non omnes
inquit, sunt digni, sed quibus datum est ". Quod
enim homo ex natura non habuit, hoc sit desuper
donum: sed mihi quidem pudicitia ista suam pulchritudinem ostendat, et sensim trahat, et relinquatur non cedens, neque repleta et capta: sed sicut avis quædam adornata, nonnunquam ludere
desiderans sensim recedit, et in eo dum videtur,
movet desiderium; sensim autem dum movetur, illicit ut eam quis insequatur; non capitur autem
quia ipsius est ut effugiat: protendit autem cursum
et cum quis maxime putaverit se comprebendisse,
movet peunam et volat: ita et pudicitia suam varietatem in honestate proferens, sensim autem se morens et commovens, in tantum me traxit ut insequerer: cum autem jam putarem me posse manuni
extendere eamque comprehendere, movens pennas
superius se cœlo conjungit, ad angelos scilicet, ubi
ejus natura est ut maneat. Et ipsa quidem non comprehensa mansit, me autem reliquit stupentem et.
desiderantem comprehensionem, quam persequens
non apprehendi. Etiam quidem colligamus sermonem; et quia pudicitia multa superans et sermonem
universam humanam transcendens naturaju: sermo autem invenieus quæ Deus hominibus donavit,
et hoc mortalibus, per quæ immortalitatem eis procuravit, ad gratiarum actionem iterum se couvertat, et de sancto et sanctificante, per quem sanctum
hoc donum hominibus misit, per unigenitum scilicet suum Filium, sit ei gloria et honor, imperium,
majestas cum Spiritų sancto et nunc et semper,
per omnia sæcula sæculorum. Ainen.
* Matth. xxı, 30. Marc. x11, 25. Luc. xx 35. "Matth. xix, 41.
Ms. auribus, ne noceat audientia.
Intellectum autem. Auctor Etymologici magni,
Σωφροσύνη παρὰ τὸ σώζειν τὸ φρονεῖν.
Ad præliandum. Ms. ad prælin armamud.
Forte legendum, ad prælia non arinamus,
Ms. fornicationes erogant et occidunt,
DE EO QUOD DEUS PATER INCORPORALIS EST,
Ad ipsum Deum nostrum erigamius cogitatuın, dem et lapides hoc ipsum ut essent habent: arbo
jam non concedentes cogitatui fugere et vitare
parcimus enim timenti: urgemus autem non quan
tus est Deus cum quærere, sed quantum ipsi cogita
tui possibile est æstimare. Multas enim adinvenit
sibi confugiones, et dilationes, et circuitiones, bo
num utpote pertimescens timorem. Sed sicut equo
nonnunquam territo, et nolente rectum iter petere,
et freno vim facimus, et calcaneis pungentes corri
gimus, et refrenare tentamus ab his quæ ei non
concedimus: ita et nunc extollere ad Deum cogi
tatum debemus, quærentes illa quæ et Scriptura de
Den quæri permittit: quia neque in domo Deus,
neque in simulacro; non in monte aut terra; non
in aere nec in ipso toto cœlo; neque reclusus
est, neque retinetur, neque confixus est: sed om
nia quidem incorporaliter complet, ab omnibus au
tem inenarrabiliter est separatus. Nos autem et late
Irridemus eos, qui putant esse Deum, aut deos,
tanquam gregem quemdam reclusum in mandra
quippe valde et reprehendimus eos, qui volunt in
simulacris virtutes divinas reclusas haberi, ex vi
scilicet hominum malignorum. Irridemus enim eos
cum habitus appositi fuerint in simulacris, quidam
quidem feminarum, quidam autem masculorum,
el quadrupedum, et serpentium. Tantum enim lu
crum capimus ex iisdem, quia ex his quæ alii aliter
et dicunt et agunt, et conflant el dissentiunt, cou
fitentur quia eum qui quæritur ignorant. Neque
enim corpus est Deus, neque corporis aliquid, ali
quis ut puta color; neque in corpore, qualis putatur
esse anima; neque circa corpus, sicut putatur sen
sus; sed liber est et à natura corporis et habitu.
Corporis enim natura in compositione babetur. Quæ
autem componuntur, omnia ea quæ ante jam facta
sunt, compositionem accipiunt: ut puta quod dico,
lapides erant creati, compositio lapidum fecit do
¡num. Deus autem ipse auctor et initium est, et non
ab bis quæ erant facta, ipse compositus invenitur.
Simplex enim et uniformis est Deus et com
positus quippe vivens ipsa quae est. Corpora
enim quæ accipiunt vitam, ipsa et fraudantur vita.
Qui autem nec initium accepit (Deus enim initiam
non accepit: quis enim et daret?) non vita in cor
pore est Deus, sed vità. In tantuin enim repetit co
gitatus quod sibi utile invenitur: quia petræ qui
Ms. aut in terra, non in mari, non in
aere.
Ms. Simplex enim et informis est Deus.
res autem et plantæ ad id quod sunt assumpserunt
ut et exsurgerent, et germinarent, et crescerent,
et pascerentur: animalia autem irrationabilia ad
ea quæ dicta sunt etiam hoc assumpserunt, ut sen
sibilitas esset in eis. Nos vero cum his oranibus ae
cepimus cogitatum et sensum, et ad nos usque
semper quod erat honoratius, additamento efficie
bantur honoratiora. Nobis autem ad superiora jam
non ex additamentis agnoscítur dignitas, sed si for
te a detractionibus: detractionem autem dico non
ex his qu»: jam sunt et habentur, ablationem, sed
ipsam naturam quæ non indiguit istis: ut puta nos
habet necesse angelorum crescere natura: quie
enim non augentur, et non minuuntur. Quid erge
inferior est natura angelorum, quia arbores qui
dem et plantæ pascuntur, et crescunt, et addita
menta accipiunt; angelorum autem natura neque
germinat, neque pullulationem suscipit, neque ut
pascatur aut addatur? Cui enim ablatio incrementi
est et aliorum quæ diximus, non est damnum his
qui possident sine istis id quod sunt, sed dignitatis
eminentia: multa enim non insunt angelis, neque
adsunt quæ in nobis habentur. Et non quia deest
illis quæ non habent, sed quia nos indigemus his,
ideo nobis adest ad solatium id quod ab iisdem de
ficimus. Non sunt nuptiæ apud angelos. Data exim
est viro mulier ad adjutorium: angelorum autem
unusquisque propria natura sufficit sibi. Non con
ficiuntur angelis indumenta, ut contexant quæ
cohabitant. Non domus iisdem; sufficit enim cœlum
non lectis indiget sine sommo natura. Non mensa
apud eos: forte autem nec pascuntur: aurum at
tem et argentum et æramentum et ferrum, et am
nia quæ miramur creata et inventa, apud nos et
usus habetur, illic autem nec nuncupatio nomina
tur, nec invenitur. Quid ergo? num ex tantis qua
putamus a nobis honis superamus angelorum natu
ram? Nos enim divites auro sumus, angeli aurum
non habent: non ideo pauperes inveniuntur, quia
aurum apud illos non est; sed magis illi divites, qui
nec auro indigent nostro nec argento. Quid opus est
ferrum in cœlis? utrum ad culturam, aut ad navi
gɔtionem, aut ad bellum, aut ad medicinam? Quid
opus est permistione illis, ubi non sunt commute
tiones? Sed nec servis opus est eis: sufficit enim
Compositus. Forte, incompositus.
Contexant. Forte, contegant.