LIBER DE HÆRESIBUS. hunc De hæresibus citari tanquam Joannis Damasceni, fierique in primis mentionem hæresum 88, 96, 97, 98, 100 et 103. Nec difficultatem facessit quod v. gr. hær. 75, quæ est Aerii, de hoc hæretico dicatur, (vel hic etiamnum Indie tentatio est vitæ hominum; cum Aerius sæculo quarto labente vixerit. Nam DamasceEpitomen novam De hæresibus non composuit, sed integram Synopsin, seu Anacephaosim Epiphanii, ut in libris ejus jacebat, transcripsit, adjecta viginti, seu viginti quatuor posteriorum sectarum enarratione; quam non solum ex Theodoreti, Timothei ConstantiNopolitani presbyteri, et Sophronii libris concinnavit, ut codice altero Cesariano significari Monet Lambecius; verum etiam ex Leontii Byzantini, veluti suo loco adnotabitur. Quæ vero Mohammedanis habentur, nulli alteri præterquam auctori nostro tribuenda sunt. Multis codicibus, atque in Latina translatione veteri, quam editio Coloniensis exhibet, centum duntaxat hæreses recensentur, quarum ultima est Mohammedica; sed tres alias quatuorve Joanne nostro postmodum additas nullus dubito cujus rei fidem astruit pervetustus ille andex Asceticorum bibliothecæ Cæsareæ. Sed nec consentaneum erat, ut Iconomachorum Meresim ex toto omitteret, quam ipse expugnaverat et ipsius ætate Orientis et Occidentis Reclesiæ proscripserant. Atqui Joannem Damascenum libros suos retractavisse multoties m animadvertimus. Præter veterem translationem Latinam, quam Burgundioni civi Pisano concedere nihil vetat, aliam adornavit Perionius monachus Benedictinus, ad codicem sæpe jam a me laudatum i fuit olim Sancti-Hilarii Pictaviensis. Quia vero in hoc codice multa omis sa sunt quæ ad Ismaelitarum sectam pertinent, ea cum Græce, tum Latine Fronto Ducæus supplevit ad calsem postremæ editionis Parisiensis, ope codicis Augustani. Hoc idem opus Græce et Latine rodiit, multipliciter auctum ex Regio cod. olim n. 2339, nunc 2508, t. I Monument. Eccles. Grec., interprete viro doctissimo Joanne Cotelerio. Tandem ad mss. codd. Regios 3244 et 2830, cod. S. Hil. et Augustanum, quos Cotelerius non consuluit, castigatum magis, in hacce mostra editione, præstitutum sibi ab auctore locum obtinebit, adjectis adnotationibus, quibas de præcipuarum hæresum erroribus certius constabit, sive ex sinceris sectariorum ipso >, quæ supersunt, monumentis, sive ex probatis eorum ævi scriptoribus. DE HÆRESIBUS COMPENDIUM UNDE ORTÆ SINT ET QUOMODO PRODIERUNT. lasūv alpéoewv µntépes xal πpwróturov 8. a'. 76 Hæresum omnium, seu sectarum parentes ac Baρбapisµóç. p. Exubiouós, y'. 'Elλnviouós. primigeniæ quatuor sunt; nempe, 1. Barbarismus, 2. Scythismus; 3. Hellenismus, 4. Judaismus: ex quibus originem duxerunt aliæ omnes. 1. Barbarismus, qui solus a diebus Adami ad decimam usque generationem, seu Noe tempora, perseveravit. Qui barbarismus propterea dictus est, quod bujus ætatis homines, neque certum a Cotel. emend. Ewę rou. Favet et Petav. Epiphanius in Panario quatuor priores hæreses significari ait his Apostoli verbis. ad Coloss. IV: In Christo Jesu non Barbarus, non Scytha, non Græcus, non Judæus: quæ si, ut jacent in textu, expendantur, varias potius conditiones hominum, quam religiones innuunt: Ubi non est gentilis, inquit, circumcisio et præputium, Barbarus aut Scytha, servus aut liber.

A31 Basilidem magistrum agnoscunt, qui cum Satur 1:3h, tum Simonianorum ac Menandrianorum auditor fuit; et tametsi cadem fere sentiat, in quibusdam tamen discrepat. Nam coelestes orbes 365 esse docet, quos angelicis nominibus nuncupat; atque ideo annum totide:n diebus constare censet; quem numerum CCCLIvi nomine exprimi; illudque sanctum esse nomen ASSCril. 25. Nicolaitæ, a Nicolao illo nomen sumpscrunt, cui ab apostolis necessarii ministerii cura commissa fuerat. Hic zelotypia ob uxorem restuans, cum aliis impuram quoque libidinem exercere suos docuit. Sed et Caulacauch, et Prunicum, aliaque nominum portenta in mundum invexit. 26. Gnostici harum hæresium sunt successores, 1 Epiph. ~fpat;, viduis, lium scripsit, quod viginti quatuor libris exposuit. Plures in Deo substantias admisit, quarum aliæ ex aliis manarent, atque a postrema sizygia angelos supremi cœli fabricatores procreatos, qui rursum alios, ediderint, a quibus cœlum secundum factum sit ex istis iterum alios donec cœlum trecentesimum sexagesimum quintum conditun eseet cum angelis qui inferiorem mundum fabricarint. Supersunt bodieque amuleta Basilidianorum in quibus vox 'Añpãoz§, et alia Dei angelorumque nomina leguntur. Christum voce Ilebræa, accepta ex Isaiæ xxvi, 48, Caulacau nominabant. Hunc carnem non suscepisse, sed Simonem Cyrenensem ejus loco suflixum cruci finxerunt, adeoque mortem pro Crucifixo non tolerandam. Quinimo negabant palam quid essent, quidve sentirent quamobrem Pythagoreorum more quinquennii silentio probabantnr. Basilides, ut testatur Clemens Alex. I. 11 Stromat., uniuscujusque hominis animam ex variis concretam esse substantiis, Pythagorico proinde sensu, docuit, ex quibus affectus variis cieantur; ac malis hominibus” adulterinam inesse naturain, puta vel leonis, vel simiæ, etc. prout, in hoc vel illud vitium proclives essent: quod tamen dogma Isidorus Basilidis filius emendavit in libro De cognata anima, ne male agendi necessitas obtenderetur. Cæterum gregales suos, ob insitam a natura bonitatem, a quavis spurcitia nihil labis contrahere uterque jactitabat; at nihilominus magni faciebant eos qui continentire causa seipsos abscinderent. Aniinorum transmigrationem docuit veluti Pythagoras, ad expianda scelera. Voluntaria quippe peccata in hacce vita non remitti. Hieronymus, lib. De script. eccl. c. 32, scribit Basilidem Alexandriæ diem obiisse sub Adriano, qua tempestate Cochibus, seu Barcochebas, dux Judaicæ factionis, Christianos in Syria variis suppliciis enecavit. Nicolaitarum meminit Joannes in Apocalypsi 11, 15, adeoque Basilidlanis antiquiores sunt. Ab hac hæresi Nicolaum diaconum purgant Clemens Alex. lib.net i Stromat. Eusebius lib, un Hist., Theodoretus et alii, qui idcirco Nicolaitas Yeuve, falso nomine nuncupatos scribunt. Cæterum concedunt ex quibusdam gestis dictisve Nicolai prætextum harresis cudendæ Nicolaitas sumpsisse. Promiscuam itaque libidinem a Platone potius quam a Nicolao, didicerunt. Hos multo prius, quam Cerinthianos, docuisse Ireneus ait lib. 111, c. 11: Alium esse fabricatorem orbis, alium Patrem Domini, alium item fabricatoris Filium, alterum de superioribus Christum, qui in Jesum fabricatoris filium descenderit, et in pleroma revolaverit. Ini tium quidem esse monogenem (id est unigenitum) Logon autem rerum filium Unigeniti, et eam condi tionem quæ est secundum nos (seu inferioris mundi res conditas) non a primo Deo factam, sed ab aliqua virtute deorsum subjecta et abscissa ab eorum communicatione, quæ sunt invisibilia et innominahilia. Hoc est ab Ennœa, sen Sophia, quam velut Simoniani, Barbelo appellabant, cujus filius esset Jaldabaoth. Atqui hæc ipsa summa est theologia Gnostica, quam varii varie interpretabantur. Gnostici dicti sunt cognitione, seu scientia, quam sibi præ cæteris arrogarent. Hos Paulus I ad Timoth. indigetat, ubi cum monet ut devitet profanas rucum norilales et oppositiones falsi nominis scientiæ. Irenæus scribit lib. 111 c. 4 Gnosticorum discessionem ab Ecclesia palam factam esse auclore Menandro. Horum spurcitias omitto, propter quas Christiani pessime apud gentiles audie runt. Eonum syzygias, conjugationesve in Deitate Anxerunt, quorum alii aliorum soboies essent, quorumque postremus mundi aspectabilis opifex fuerit. Platonicos nimirum imitabantur, qui, ut Marsilius Ficinus, observat in lib. 1x Plot. Esnead.3, c. 1, tres saltem substantias posuerunt inter primum principium, id est ipsum bonum, alque mundum, i videlicet, quemadmodumi Psellus explicat orat. cont. Mich. Cerular. præter Deum sta tuerint, malerian ingenitam, celebratissimas ipsorum ideas, quibus posterior sit universi opifex. Quod ut facilius ob tinerent, supremum numen corporale esse existima runt. Theodotus Gnosticus infertex his Christi ver bis, asserentis angelos faciem Patris videre. Qued t detur et videt, inquit, dowμatov, nec figura racare potest, nec corpore. Ignea substantiæ Deum esse Simon Magus dixeral, ul refert Theodoretus. Adhæc materiam, ejusque tenebras, perpetuo fuisse aiebant, ex quibus mala proficiscerentur. Quamobrem alios hominum natura Donos esse, in quibus Spiritus, seu divina scin tilla esset, hosque patioùç, spirituales, cari: alios natura malos, xobę, materiales; es Xixous, terrenos, qui corpore materialique anima Sine spiritu constarent. Valentinus medium genuo

29. Nazareni, Christum Jesum Dei Filium esse; at juxta legem in omnibus vivunt. confitentur 83 50. Elionai, ad Corinthianos quos modo nominavi, ac Nazarenos, proxine accedunt. Quibuseum eliam Sampsorum ac Elcesporum haeresis aliqua ex parte convenit. Ili Christuin in cœlo creatum aðirınanı, sanctumque Spiritum. Christum in Adam primum habitasse, eumque aliquandiu deseruisse, ac rursum in ipsum subiisse, atque idem fecisse in sua secundum carnem adventu. Etsi Judæi sunt, Evangeliis tamen utuntur. Carnium esum delestantur. Aquam pro Deo venerantur. Christum in illo suo in carne adventu, uti diximus, hominem induisse aiunt. Aquiq se identidem, tai bieme, quam aestate lavant, ad purificationem scilicet, veluti Samaritæ. 31. Valentiniani, carnis resurrectionem negant. ARIÆ LECTIONES. Sic lego ex Epiph. et cum vet. interp. qui posuit, el rursus secundum tempus exuentem ipsum Adı, et ruraus inḍuentem Prisci de Judæa Christiani Nazareni dieti sunt; quia Dominus Jesus Nazarenus erat. Ili cum ante excidium Hierosolymorum, concedentibus apostolis, cæremonias legis sectati essent, nepotes ipsorum, qui trans Jordanem habitabant, pristinos mores, ac præsertim circumcisionem, retinuerant; quippe cum essent de semine Abrahæ, et cognati Domini secundum carnem. Traditiones vero Scribarum eos respuisse, et erga Paulum apostolum, gentiumque aliarum Christianos bene affectos fuisse, docet nos Hieronymus in priora verba cap. ix Isaiæ, Nazareni, inquit, hunc locum ita explicare conantur. Adveniente Christo, et prædicatione illius coruscante, prima terra Zabulon, et terra Nephtalim, Scribarum et Pharisæorum est erroribus liberata, et gravissimum traditionum Judaicarum jugum excussit. Postea autem per Evangelium apostoli Pauli, qui novissimus apostolorum omnium fuit, ingravata est, id est multiplicata prædicatio, et in terminos gentium et viam universi maris Christi Evangelium splenduit. Deinde omnis urbis, qui ante ambulabat, vel sedebat in tenebris, et idololatriæ, et mortis vinculis tenebatur, clarum Evangeliorum lumen asperit. Epiphanius dubitabat, utrum Christum purum esse hominem, velut Ebionitæ, putarent; an etiam ex Virgine natun: Hieronymus vero nullum alium eis nævum impingit, nisi quod, cum crederent in Christum, legis tamen cæremonias tenebant. Usque hodie, inquit, per totas Orientis synagogas hæresis est Minorum (hæreticos Rabbini vocant DDD) et a Pharisæis nunc usque damnatur, quos vulgo Nazarcos appellant. Qui credunt in Christum Filium Dei, natum de Virgine Maria, et eum dicunt esse, qui sub Pontio Pilato passus est, et resurrexit, in quem et nos credimus. Juxta simpliciorem veterum Christianorum professionem; quam illi apud se servarant, credere in Christum Dei Filium, idem erat, ac credere Christum esse verum Deum: unde subjunxit, in quem et nos credimus. Idque eo maxime, quod ut modo recitabamus, Nazareni fidem gentium a quibus Christus sent verus Deus coleretur, laudarent. Sed et hoc suadet magis altera eorum interpretatio, quam refert Hieronymus in hæc Isie verba cap. vını, 13: Dominum exercituum in ipsum sanctificate, et erit vobis in sanctificationem; in lapidem autem offensionis, et in petram scandali duabus domibus Israel. Hæc que de supremo Mp MINEX, Domino exercituum prænuntiata sunt, de Domino Jesu Nazareni interpretabantur Duas de mus, inquit, Nazareni, qui Christum ita recipiunt, ut observationes legis non amittant; duas familias interpretantur, Sammat et Hillel, ex quibus orti sunt Scriba el Pharisæi.... quorum prior disipator interpretatur, sequens profanus; eo quod per traditiones et suas legis pracepla dissipaverint et maculaverint: et has esse duas domus, quæ Salvatorem non receperint, qui factus sit in ruinam et in scandalum. Ex his evincitur Theodoretum errores Nazarenis imputasse Ebionitarum proprios. Sic subjungit illos Evangelinm Petri legere: id quod Epiphanius solis Ebionitis attribuit. Unde nec Justinus, nec Irenæus, nec Origenes Nazarenos refutasse censendi sunt, nisi ubi Ebionitas propter cæremonias legis coarguerunt. Nazireni Evangelium Matthæi Hebraicum adresato, integerrimum, legebant, inquit Epiphanius, hær. 28 et 30, Ebionita mutilum, demptis lis quibus Christi proavorum series, et generallo ex Virgine enuntian tur. Origenes, lib. 11 Cont. Cels., priores Christian ait vocitatos Ebionæos fuisse propter pauperts studium; itemque Ebionos alios Christum Virgine natum dixisse; alios, qui ex Josephs d Maria. Mysteria quotannis, in Paschate scilic pane azymio, el aqua nuda peragebant. Dominica vero diem præter Sabbatum colebant. Clemens Alex. tradit lib. vu Strom., Va tinum prodiisse tempore Adriani et usque ad As nini senioris ætatem perseverasse, et sicut Basil Glaucia interpretis Petri magisterio gloriaba ita et Valentinum, Theobadis, qui familiaris P. fnerat. Romam venit sub Hygino, inquit Iren1. 111 c. 4, increrit sub Pio, et prorogavit usque Anicetum. Non ergo postquam Roma digressus Cyprum insulam appulerat, hæresim prædic cœpit, ut Epiphanius scripsit. Triginta æones in divinitatis pwμa, plenitudinem, finxit; non tar nt totidem substantiæ seu dii essent, ut multi Epiphanium dixere. Id observat Tertullianus contra ipsum Valentinus, inquit, veteris opini» semen nactus, Colorbaso viam deliniavit. Eam po modum Ptolemæus instravit, nominibus et unis œonum distinctis in personales substantias,

DE HÆRESIBUS LIBER. Vetus improbant Testamentum; prophetas tamen legunt: cæteraque omnia, quæ ad ipsorum hæresim per figuram et tropum accommodari possunt, ea suscipiunt. Quasdam autem alias fabulas addiderunt, triginta æonum nomina commemorantes, simulque masculo-feminas a Patre universorum productos, quos et deos, et æones esse existimant. Demum Christum e cœlo corpus detulisse, ac per Mariam velut per tubum transiisse. 84 32. Secundiani, eorumque socii Epiphanes et Isidorus, easdem æonum syzygias admittentes, eum Valentino consentiunt; in eis tamen exponendis et enarrandis obscenitates varias exercere docuerunt. Carnem etiam et ipsi improbant. 53. Ptolemaitæ et ipsi discipuli Valentini, quibusVARIÆ LECTIONES. R. Ib. Cod. S. Iil. secunda manu, et in fine, R. mat NOTE um determinatas, quas Valentinus in ipsa livinitatis, ut sensus et affectus et molus, 1. Dedurit et Heracleon inde tramites quosSecundus, et Marcus. Mox subjungit sam Valentinus, et tamen Valentiniani, qui ntinum. Solus ad hodiernum Antiochiæ ¡ memoriam Valentini integra custodia ■ ejus consolatur. Profecto ex Epitome e Orientalis, quæ post opera Clementis ece exstat, apparet Valentinum pa, 18nt, sive conum collectionem 2-C itatis, nomine significasse. Quocirca Orige1 in Joan. ait, juxta Valentinianos Ver1 esse præter prolationem Patris, quæ nec tiam, nec substantiam habeat, Ůñóstasiv ¡íðó¤ðív, þúôè Gustav. Sie Athanas, epist. Valentinus de Patre et Filio et Spiritu lem sensit, quod Noetus et Sabellius. Ille 'roris semen nactus, tricesimum Æonem, seu Sapientiam, extra pleroma deerrasse lur, et per ¿vojμrsiv, conceptionem quamrmem, materiain composuisse, et angelos, nque fabricatorem orbis edidisse, qui fue | Deu povoysvoūs, unigeniti, imo et Patris. qui fuzexds, animalis, solummodo esset, itualis, cum impervestigabileni Patrem sel, se pro Deo venditasse, legemque adidisse. Ilominis vero formationem sie Orbis opiſer, sumpto terræ pulvere, hoc aride quidem, sed multiformis materia limam terrestrem, materialem, rationis exejusdemque ac brutorum substantia, ipsi Hic porro ipse est homo factus ad imaὁ › est ad similitudinem ipsius Opificis, ille | ipsi insufflarit et inseruit gua per i quidpiam substantiæ qua injecil. "Avopw Homo igitur est te, animalis in homine terreno, non ut pars rle, sed ut totum cum toto. "Eoxɛ ¿è ¿ Adamus autem semen habuit, quod Sophia clam in ipso tras. En Trinitatem illam generum, ut cum ino loquar, de quibus dictum est in GnoPorro aiebat parentes primos e quarto in ti erant, in tertium cælum, hoc est in padeducios ob peccatum, dehinc in terram detrusos fuisse, adjecta corporibus eorum carne, quam tunicis pelliccis Scriptura significarit. Quamobrem resurrectionem carnis non fore, sed corpus duntaxat surrecturum. Duplicem subinde Jesum cum Nicolaitis et Cerintho posuit; alium, qni missus esset ab Æonibus, ut Šapientiam ad pleroma revocaret, quique idem esset, ac conjugatio secunda, intellectus et veritas spiritus item cognitionis et spiritus amoris, qui in pleromate povoyev. unigenitus, appellatur; inter res conditas pwzóroxos, primogenitus; uti demum plenus æonibus prodierit Sophiæ consolande et reducendæ gratia, Ilapáxλrtos, Paracletus, consolator, et Ewthp, Salvator: alium rursum Jesum hominem ab opifice procreatum, in quo supernus Jesus requieverit, quique cognominatus sit Christus ab inhabitante in se Christo, hoc est secunda ilia conjugatione, quæ 16yos xxl 5wn, verbum et vita nuncupatur. Hunc Jesum superiorem a Jesu homine secessisse, ut mors ejus corpori dominaretur, quod præsente vita et Salvatore neutiquam fieri poterat. Hæc dixisse Valentinianos tradunt Theodotus, Irenæus, Tertullianus et alii. Insuper Jesu hominis corpus, cum animalis substantiæ esset, utpote formation in cœlis ab Opifice, per Mariam velut per canalem transiisse; at nihilominus singulari modo passum esse. Fatum admillebant, cujus administræ essent virtutes invisibiles, sibi mutuo contrariæ, quibus fabricator astroruni motus commisisset: nulla vero fatum virtute valere in eos, qui baptisma susceperint. Hieronymus in cap. 1 Epist. ad Ephes. Valentinum duo baptismala contendisse ait, et non explicat. Epiphanes Carpocrati, et Isidorus Basilidi, parentibus suis, non secundo Valentini discipulo, adhæsere. Epiphanes plane jam obierat, quando Secundus Valentini, seu Ptolemæi placita noris commentis auxit. Tertullianus, lib. Cont. Valentin. c. 4, Secundum post Heracleonem et Ptolemæuni ponit. Ptolemæum autem ait totidem in Deo substantias, quot Valentinus æones, finxisse. At, Irenæo teste lib. 1, c. 6, primo æoni Buow, abysso, duas veluti conjuges adjunxit, athy, sive Evvo:av, perceptionem, et àŋov, roluntatem, ut Deus primum æones alios emittere ex se cogitarit tum id voluntate egerit, nec proinde, ut observat Ireneus, povoyɛvh;, Unigenitus, coævus Patri fueril.

DE HÆRESIBUS LIBER. procreatam fuisse. Muliebrem quoque sexum trectat, quam a sinistræ potestatis esse dicat. Principum nomina quædam, ac libros quosdam apocryphos adhibet. In mortuorum resurrectione, Veterique Testamento rejiciendis cum hæresibus aliis convenit. 46. Taliani. Tatianus hic cum sancto Justino martyre ac philosopho Qoruit. Post cujus obitum Marcionis dogmatum contagione corruptus, eadem ac ille docuit; aliis tamen præterea adjectis. Ferunt e Mesopotamia oriundum hunc fuisse. flæ sunt tomi primi libri secundi hæreses tredecim. 37 In vero lomo tertio libri secundi hereses decem at tòv yákov á7:06áhlovtal, toũ Σatava et octo continentur. 47. Eneratitæ, Tatiani quædam derivatio et appendix, nuptias improbant, quas Satanæ tribuunt. Ab animatorum esu abstinendum esse sentiunt. 48. Cataphryges, qui et Montanistæ et AscoVARLE LECTIONES. Epiph. et Reg. R. R. et S. Hil. NOTE. non rejiciebat: sed cum legem, et pro ¡¡que Evangelia admitteret, Pauli Epistolas, apostolorum repudiabat. Tatianus vero, magisterii characterem instituit, inquit lib. 1, cap. 31 et æones quosdam similiter qui a Valentino sunt, velut fabulam enari vero proprium doctrinæ characterem is nequaquam totus secundum Valentinum ti auctori Appendicis de hæres. placuit. Tatianus Saturninum et Marcionem æmucum in damuandis nuptiis, tum in provini et carnium usu: unde 'Eyxpatitŵv, timentium nomen sibi arrogarunt; nempe arninum et Marcionem antea ambiisse ensus, lib. 1, cap. 30. Post martyrium astini Tatianus orationem ad Græcos scriJua Encraticæ hæresis semina liceat ob "Unum quidem Deum, bonum, qui matederit ex nihilo, agnoscit: Verbum autem bierno genitum, sed per ratiocinandi faet voluntatem productum, Dei opus, Epyov, miliisseque paratione, non abscissione, veluti faces ab aguntur. Materiam esse malorum causam, abricosus spiritus, a qua pervaditur, etsi idem manet, varius tainen sit ob varietaorum. Quocirca dæmones non carne quiLenui materia, ignis at aeris, soloque illo materiæ spíritu conseeque άπαυmateriæ et nequitiæ radiationes; quainob ¡itentiæ capaces non esse, ex quo Dei spispuerunt. Hunc materiæ spiritum animam e vocitari, et una cum corpore dissolvi ectione vero, coalescentibus denuo iisdem partibus, excitandum esse. Et certe Epifatetur, bær. 47, Encratitas resurrectiohis credidisse. Pergit Tatianus, Deum priinibus angelisque spiritum alium adjuni jacentein materiæ spiritum erigeret, inunmortalitate, sursum transferret; cujus, go Dei et similitudo est, cœleste diversosed et hominem ex eo accipere ut vere homo sit. Quamobrem duo hominum genera distinguit, quxıxwv, animalium, quos non secernit ab iis quos appellat, et spiritualium, Caeterum penes utrosque esse virtutem vel vitium persequi, salvos fieri vel reprobari: illum qui dæmones vincere voluerit, materiæ maledicere debere, hoc est a carnis illecebris animum abstrahere. Atqui inter carnis illecebras, quarum dæmones esse habiles dixerat, risum et nuptias ponit: 6 μοιXevwv, yeawy te. Quocirca Græcos sugillat, quod risui indulgerent, et animalia carnis edendæ gratia mactarent. Hoc in tractatu nihil suggerit, quo Adami saluti detrahat, quam tamen alias inferebat, ex his Apostoli verbis ad Rom. v, 16, Quoniam omnes in Adam morimur. Alumni Tatiani 'Yôponapaotal, Aquarii, cognomiuati sunt, quia aquam nudam ad Eucharistiam adhiberent, Nedum in fingendis æonibus Valentinum æmulatus est, sed et in altero præter supremum Deum conditore orbis inducendo, qui legem promulgaverit: xataλύων inquit Clemens Ales. in Ecclog. prophet. Insuper ex quatuor Evangeliis unum composuerat, quod did tooάpw appellatatur, ex quo tum series avorum Domini, tum cætera, quibus eum veram carnem gessisse declaratur, ademerat; juxta nimirum suæ hæresis et Gnosticæ faction is principia. In commentario Hieronymi in cap. vi Epist. ad Galat. ubi legiinus, Tatianus, qui putativam Christi carnem introducens, in Regiis codicibus, et in perantiquo Cluniacensi reperitur Cassianus, qui, etc., quam lectionem esse veram conjicio. Julius Cassianus siquidem Encratita fuit, Valentinians sectæ alumnus, ἐξapxwy, Docelarum princeps, seu eorum qui putativam Domino carnem aßingebant, ut testatur (ilemens Alex. lib. 111 Strom. Qui si pensiculatius legatur, invenietur eumdem Cassiani librum citare, ex quo Hieronymus arguimentum accepit quod confulat. Sed et proclive fuit librariis Tatiani "nomen, ubi de Encratitis agebatur, substituere, quia notius erat, quam Julii Cassiani. Multi dixerunt Phryges existimasse Spiri

pissimi isti sunt, ac nefariam præposteramque li bidinem exercent, suaque corpora corrumpynt. 64. Origeniani alii, ab Origene Adamantio scriplore. Hi mortuorum resurrectionem negant. Tam Christum, quam Spiritum sanctum rebus creatis accensent. Paradisum, ac cœlos, cæteraque omnia allegorice exponunt. Christi regnum quandoque cessare nugantur, itemque desituros angelos Christum vero cum diabolo regno Dei subjiciendum, ac pro dæmonibus Christum crucifixum portentose confingunt. Hactenus IV tomi, ac secundi libri hæreses 18. 91 In quinto tomo secundo vero libri secundi, hæreses quinque sunt. 65. Paulianistæ, a Paulo Samosateno. Paulus Desunt hæc in R. 2508 et cod. S. Iil, et in vet. Frans. edidit spl &pxov, De principiis, omnes congessit. Delatus ad Fabianum papani, depravatas lucubrationes suas primum causatus est: Fabiano ita scripsit, inquit Hieronymus, ut pœnitentiam ageret, cur talia scripserit, et causam temeritatis in Ambrosium retulit, quod secreto edita in publicum retulerit. Theophilus Alex. hom. Paschi, et Justinianus imp. epist. ad Mennain, Origenem in primis accusant, quod Verbum creatis rebus annumerarit, tum in libris De principiis, tum in psal. 1, in quo Christum yevytov Osdv, factum Deum, vocat. Alia quidem loca non desunt, in quibus Filium ȧyévrCov, non factum, sed ex substantia Patris prodiisse dixeritattamen negari vix possit Adamantium ceusuisse Filium esse dignitate, potentia et scientia inferiorem Patri, et Spiritum sanctum, Filio. I diserte abstruit libro De oratione, ubi contendit Patrem, non Christum aut Filium, orandum esse. Hinc Eusebius Cæsariensis, qui studiosissimus Origenis fuit, in libris Contr. Marcell., tametsi Verbum et nullis exstantibus, factum negat, et ex Dei substantia genitum affirmat, totus est in subjectione Filii ad Patrem propugnanda. Quocirca Filium esse povo, consubstantialem Patri hoc sensu duntaxat fassus est, quo Platonici dæmonas et animas divina substantia constare aiebant. Hoc Origenes acceperat ex Platone, qui ut multi, ac præsertim Eusebius, lib. x11 Præp. Evang., cap. 20, observarunt, unum Deum posuit qui superefluentia quadam de se mentem, sive ideam emiserit, ceu destapov aition, causam alleram, tum tertium aliud, puta animam mundi ordine et natura is inferiorem. Rursum juxta Platonicorum doctrinam, angelos, dæmones, et animas humanas ejusdem esse essentiæ docebat, tum subinde pro discrimine meritorum diversos status nactos esse, ut alii angeli essent, dæmones alii; alii coelestibus corporibus, alii humanis vegetandis destinarentur. Animas quippe corporibus, velut ergastulis alligari, nec tam discere quæ religionis sunt, quam eorum reminisci. Il'ec tradit lib. De oratione; quæ quidem aliaque plura Hieronymus epist. 59, cap. 1°, eruit ex lib. 1 De princ. Cumque omnia vario sermone traclasset, inquit, asserens diabolum non incapacem esse virtutis, et tamen necdum velle capere virtutem; ad extremum sermone lulissimo disputavit, angelum, sive animum, aut certe dæmonem, quos unius asserit esse naturæ, sed diversarum voluntatum, præ magnitudine negligent jumentum posse fieri.... ad extremum ne lenerel Pythagorici dogmatis reus, qui asserit pateplú owy, post tam nefandam disputationem, qua lecto animum vulneraverat; hæc, inquit, juxta nosIT ◄ sententiam non sint dogmata, sed quæsita tanim za, et projecta, ne penitus intractata viderentur. Nirvė. rum in prologo præmonueral se dicturum, de quibus vel affirmari, vel negari salva fide, quam apo stoli tradidere, ad libitum posset. Hoc jure in lib. 11, mundos asserit innumerabiles, non juxta Epicurum uno tempore plurimos, inquit llieron., sed post alterius mundi finem, alterius esse principium: quod plane est materiam æternam ponere. Itaque ex prædictis inferebat dæmones et impios meritis Christi ad meliorem frugem redituros, tuncque subjectis universis Deo, regnum Christi desiturum. Sic disputat lib. v De princ., el lib. De orat. § 16, nihil desciscens a Platonicis suis. Insuper, postbabile nativo Scripturæ sensu, Gnosticorum inore, ac presertim Julii Cassiani, libv, cap. 5, docuit paradi sum, in tertio plantatum a Deo fuisse, pro arboribus angelos, pro fluminibus virtutes intelligens, pro tunicis pelliceis quibus primi parentes post peccatum induti sunt, carnem quæ morti obnoxia esset: anten siquidem Adamum sine carne, nervis, et ossibus vixisse. Quapropter corporum quidem, non autem carnis, resurrectionem fore. Primigeniam illam humani corporis conditionem, interiorem hominem appellitabat, cui soli conveniat esse imaginem Dei. Cæterum sedula exercitatione posse hominem co perfectionis pertingere, ut ne leviorem quidem perturbationem persentiscat, ulliuave peccati la bem, ac depulsa per aástav caligine, intelligibi les substantias intueatur. In banc opinionem, que Gnosticorum etiam fuerat, posthac Pelagius in pegit; quem idcirco Hieronymus, enumeratis meni istius auctoribus, sic alloquebatur: Vis adhuc et alium nosse tui erroris principem, hæresis tha Origenis ramusculus est. de Idem Pauli Samosateni, qui Sabellii, Trinitate, et de Christi persona sensus fuit; quema Orientis episcopi eodem, quo Epiphanius, mode enuntiant in tertia illa fidei professione qua Athanasius et llilarius in libris De synodis recitam, necnon Socrates, lib. 11 Hist. c. 15. Epiphanis in Panario addit, hoc pacto Artema dogma exstin cium pridem, opere

seorsim exsistere docent, ac secundum se et seur sim ejus hominem: atque humiliora quidem eorum quæ Dominus in carne gessit, soli tribuunt homini ipsius; sublimiora vero, quæque Deum deceant, soli Deo Verbo, ac non utraque uni eidemque personæ ascribunt. 82. Eutychianistæ, ab Eutyche nomen sectæ mutuali sunt. lli negant Dominum nostrum Jesum Christum ex sancta Virgine Maria carnem assum. psisse, sed diviniori quadam ratione incarnatum esse affirmant: nec intelligunt Deum Verbum, eum sibi hominem ex Virgine Maria univisse, qui Adami primi parentis peccato erat obnoxius; quo factum sit, ut principatus et potestates cum exspoliasset, traduxerit confidenter, palam, sicut scriptuun plaç, & ob xal ràç àpxàç xal ràç ¿Ęovol cst, triumphans in cruce, quas per peccatum primi hominis induerat. . Coloss. 11, 13. ▾ Sic vetus interpr. hominem ipsius: deest auto in R. 2508: edit. et cod. S. Hil. aŭtó. dum complacitum, quemadniodum a Theodoro Mopsuesteno præsertim didicerant. Sic dudum post Nestorium Paulus Persa, Nestorian sectæ diaconus (quem illum esse putaverim, qui a Junilio Africano initio. lib. 11 De partibus divinæ legis, commendatur tanquam Nisibensis scholæ magister) ex duplici natura Christi, personas duas inferebat, quæ nisi per complacitum non copularentur. Ovxov Ergo secundum complacitum unio conflala est unitate voluntatis et consilii roborata. Vide apud Maximum lib. De duabus voluntatibus. Alioqui vero Anastasius Sinaita ‘Odnsoū, cap. 4, monet eos, seu quæstus, seu vanæ gloriæ causa, per simulationem saepe, et Christum appellare Deum, et sanctam Virginem Dei Genitricem, ac Nestorium, et quisquis duas personas in Christo dixerit, exsecrari. Vix Eutychio concesserim Barsumam Nisibensem sub Justino I imp. exstinctam Nestorii bæresim instaurasse. Nam Historiæ ecclesiasticæ alios media ætate vixisse tradunt, puta Joannem et Cyrum Ægeotas, Basilium item Cilicem; necnon suppressæ a Zenone Augusto schola Edessen Nisibensem successisse, unde Nestorianum virus Orientem pervaserit. Sed et Barsumæ Nisibensis metropolita nomen Nestorianis ipsis invisum fuit, quia Persarum regis favore fretus, instituerat, ut nemo, etsi sacerdos esset, µnds zwv a nuptiis abstineret. Cujus sanctionis Leontius meminit lib. Contr. Nestor. c. 1. Quamobrem eo defuncto statutum est, ne quis in posterum ex metropolita Nisibense in Seleuciensem Catholicum assumeretur. In Scholiis in libros Dionysii de Eccl. hier., De divin. nom. Nestoriani appellantur Bastiani, vot, propter Basilium Cilicem, qui, omisso Nestorii nomine, hæresim illius auctoritate Diodori Tarsensis et Theodori Mopsuesteni tuebatur. Horum scholiorum esse auctorem alibi dicemus Joannem Scythopolitanum acerrimum Basilii adversarium. Eutyches ex male intellectis quibusdam Cyrilli vocibus unamn in Christo naturam intulit, nec ipsum ejusdem ac nos esse substantiæ secundum Humanitatem. Hinc multi scripserunt eum existimasse lapsam e cœlo Domini carnem, per Mariam velut per tubum transiisse: a quibus non di Noster. Verum Eutyches semper protestatus credere Christum esse tédelov Osly, xal clum Deum esse, et perfectum hominem, qui 1 gine genitus esset. lloc ad Flavianum ejusqu dum retulere, qui missi ad Eutychem fuera cum advenisset, palam dixit: Sic credo... G factam ejus præsentiam secundum carnem sanctæ Virginis, et perfecte factum homine confiteor coram Patre et Filio et Spiritu sa coram resira sanctitate. Cum Patres insta Christum, Matri consubstantialem fateretur nus non dixi, inquit. Nam quia corpus Dei il confiteor, ideo non dixi ipsum Dei corpus a pus hominis, sed potius humanum corpus: ( ex ipsa Virgine incarnatus est Dominus. Ve scilicet, ne dicendo corpus hominis, errori geret Nestorii, qui hominem in se subs Verbo consociaverat. At dicendo corpus kun Dominumque ex ipsa Virgine incarnatum, d bat Christi carnem non coelo delapsam, sed ginis substantia procreatam. Nibilominus Christi carnem esse consubstantialem tam quam nobis. Tandem sic mentem suam enu Confiteor ex duabus naturis fuisse Dominum Dante adunationem: post adunationem vere çúsıv naturam unam confiteor. Quæ varie 1 terpretati sunt. Miselti senis sensum acu Combefisius in Præfat, ad homil. Basilii Se in Adnotationibus non editis ad Exposition quæ Gregorio Thaumaturgo est. Eutychianos ait naturam unam dixi ut caro sive humanitas Christo defuerit, mutationem, vel per absorptionem, aut def nem sed ut illa propria natura sit, aut quæ primas partes oblineat, non secundas! illa, inquam, quæ aliam habeat, non quæ k et superioris habentis sit. Sic plane Euty cipiebat hoc dictum, unam Dei Verbi naty carnalam; quod Cyrillus ex professione fd Athanasii esse putabat, licet Apollinarii est Luatus erat, Confer hæc omnia cum act, i Chalced. p. 193, 228, 229, 258, 257, etc.

DE HÆRESIBUS LIBER. yuntas, of xal Exquatixol, xal Movoοἱ 101 83. Ægyptiaci, qui et Schematici et honophysitæ, pretextu tomi qui Chalcedone conditus erat, ab Ecclesia orthodoxa defecerunt. Ægyptiaci autem appellati sunt, quod Ægyptii schematis hujus auctores exstiterunt, Marciano et Valentiniano imperatoribus. In reliquis autem omnibus orthodoxi sunt. Hi ob studium suum erga DioscoVARIA LECTIONES. infra, Mavius t. IV Theolog. dogm. lib. 1, c. 17, § 3, r Egyptios a Damasceno dictos esse EXTschematicos, forsitan quod carnem Chri figura, et oxfuari, constantem, nec veram, @similem mentiti sunt. At vero Noster t, eos cateroqui orthodoxos prorsus esse, tà exceplo quod sia se separaverint. Quamobrem vel ex . 2508 legendum est oxiopatixol, vel, lem recidit, noinine intellexerit naut catum quemdam; velut Epiphalianorum sectam, oxiua, nominarat, et lixeratque Collyridianorum placita dæmoe doctrinam, et oxyuz, instituti genus am Athanasius in Vita sancti Antonii Mepassim Expatixous nuncupavit. Vel denid satis arridet, Σynuatixovę, dixit Noster, ulatores, quos in Parallelis Ægyptii et quotquot Chalcedonensi refragati sunt, taxpvóuevo perinde, auq. d. hæsitantes, segregatos; itemque ¿ñoEgyptii itaque, qui et Cophtæ dicuntur, sia avulsi sunt, propter Dioscorum Aleuem synodus illa abdicavit. In Dioscori Proterio necato, Timotheum Ælurum elequi, etsi synodum detestabatur, anathema dixit, quia, uti narratur a Leontio De L. 5: Corpus Christi ejusdem ac nostrum esse non diceret. Id quod Evagrius, lib. c. 13, confirmat ex Zacharia rhetore to , qui scripserat Monachos quibus s præfuerat, a Timotheo confutatos esse, garent, Dei Verbum factum esse consubnobis secundum carnem. Unde Severiani Jone quam CP. habuerunt sub Justiniano, at abs se Eutychem anathemati devoveri causa fuit ut Facundus eos Semi-Eutyvocaverit. Scilicet, ut scribit Evagrius, Catholici Christum ex duabus, et in duabus esse aiebant: illi ex duabus duntaxat, permen, et sine confusione vel conversione; ut non duæ naturæ dici deberent, ne dibsequeretur, sed una Dei Verbi natura a. Ex quo commune cum Eutychianis Movonomen habuerunt. Cum vero Petrus Mongus, ro successerat, Zenonis consultum ¿vwei1 unionis, admisisset, quod nihil explicate synodum, et Leonis Magni ad Flavianum Holam ferebatur, quidam ejus communioersati, cum nulli episcopo parerent, cephuli, dicti sunt. Horum se ducem Seve1 sedem Antiochenam postmodum invasit, se narrant præter Nicephorum Callist. ndrite in libello quem act. v concilii sub obtulerunt Præsidebat suæ Acephalica nod Evwzixò, Unitivum dicitur, non admitd Norativum ipsum (interpres legit, xatvwTo XEVWTIXÒ, ut apud Sophron. epist. ad et divisivum appellans, et in suis propriis anathematizans. Cumque tempus habuil subvenerabilem sedem Theopolitanam, rursus cavillatur, hoc ex adverso se recipere fingens et fallens, præsulem Alexandrinum Petrum, quem Mongum vocant, quique tempore ipso unionis Alexandrinorum sedem subripuerat, in sacris tabulis Theopolitana Ecclesiæ ponit, derelinquens eos, qui a se decepti erant, el edocti propter Petrum (od pov; sic emendo pro à Пérpov, per Petrum) oportere sejungi ab Ecclesia Alexandrina. Ex synodica Sophronii ad Serg. colligitur Petrum Iberum Gazensem antistitem, qui Timotheo Æluro manus imposuerat, auctorein fuisse Severo, qui apud se monachum induerat, ut in Ægyptum profectus, discessionem a Petro Mongo suaderet. Severus porro novis argumentis probare cœpit unam esse Christi naturam ex duabus concretam, sine alterutrius permutatione vel.confusione, velut hominis ex corpore et anima. Sic nempe mentem illius edisserit Abulfarajius Jacobita, dyn. 7, p. 148, quod ut conficeret Severus, in Christo actionem et voluntatem unam astruebat, divinam scilicet ita tamen ut affectiones humanas vitii expertes, et dolores non excluderet. Severi alumnus fuit Jacobus monachus, quem Zanzalum, et Baradæum cognominarunt, quique Syros plerosque dementavit: unde Monophysitæ deinceps Jacobitæ audierunt. Hic nequaquam Armenos corrupit, sed, ut legitur in narratione de reb. Armen. quidam ex Juliani Halicarnassensis discipulis, quorum præcipuus Echanius et Mandacunes appellatur ab Euthymio, a Photio Petrus, a quo tum virus erroris, tuin novos ritus acceperunt, quibus una Christi natura, ejusque carnis incorruptibilitas significaretur. Ex Severi quoque discipulis fuit Joannes Philoponus, qui cum in libris Patrum legeret oùslav, essentiam et naturam, dici id quo res subsistens cum aliis suæ speciei conveniat, et hypostasibus ac individuis, quæ purai ovolai, essentiæ primæ, vocantur a Philosopho, commune sit, tres subinde substantias essentiasve partiarias posuit in Trinitate. Quam impietatein Conon et Eugenius Ægyptii novis commentis auxere: sed a Severianis ipsis rejecti sunt. Hos Damianus dum nimio studio confutat, Sabellianus audit: de quibus legendi Sophron, et Timotheus CP. Porro Philoponus ob unam Christi hypostasim, unam quoque naturam inferebat, multiplici cavillo, quorum specimen habemus in fragmentis, quæ in multis Damasceni codicibus hic inserta reperi. Docuit insuper mundum hunc secundum materiam et formam corruptum iri, condenda corpora alia expertia corruptionis, et animas bominum cum ejusmodi corporibus in resurrectione copulandas. Quapropter Theodosius, cujus Photius meminit cod. 22, adversus illum de resurrectione scripsit. Vivebat Philoponus sub Justiniano, centum fere annis ante Mohammedem, nec proinde ad Eslamismum defecit, ut sibi finxit Abulfarajius. Philoponi librum, qùi diaityths inscribebatur, Anastasius iu primis Antiochenus confutavit, ut ex multis ipsius quæ supersunt fragmentis constat.

nunt. Porro homines quidam illos sequuntur, vot. Of 8 ye póq₁or the 'Exxinolas, tobę µ³ velut stupore attoniti, ambulantes in simplicitate sua. Cæterum genuini Ecclesiæ alumni, sacros quidem canones colunt, ut tamen quæ ad eos speclant, episcoporum præpositorumque judicio permittant; atque ita illos opere observant, quos ordinis conservandi gratia impense venerantur.] 101. Sed et hactenus viget populorum seductrix, Ismaelitarum superstitio quæ Antichristi adventum antevertit. Ducere originem fertur ab Ismaele, quem Abraham ex Agar suscepit: quamobrem Ismaelitæ vulgo Agareni 111 cognominantur. Saracenos autem eos vocitant, quasi id est a Sarra vacuos, propterea quod Agar angelo responderit, Sarra vacuam me dimisit. Hi idololatriæ addicti cum essent, stellam matutinam adorabant, ac Venerem, quam et Chabar, quod Magnam sonat, lingua qua appellant. Usque ad Heraclii tempora palam est eos idola coluisse: inde autem ad nostram usque ætatem falsus illis exortus est * A!s. Xa6ip. TES.] De Mohammedanis accuratius Noster scripsit, quam alii Græci. Attamen concedendum non est ita dictos esse, quasi xsvoù;, ceu Agar Ismaelis parens cum ab Abrabaino pelleretur, sic locuta fuerit, Sara me vacuam emisit. Hoc enim Scriptura non tradit: Hieronymus quoque in c. xxv Ezech. et Sozomenus, lib. vi, c. 18, illos a Sara nuncupatos dixerunt. Verum Saracenorum nomen Arabicum est, non a voce Arabica Sarac, furatus est; quia Arabes latrociniis vivunt, sed a Sharac, ortus est, eo quod Orientis partes incolant: quo sensu Hebraeis vocabantur HTP ', Orientales. Stephanus De urb., eos ab urbe Saraca nominatos ait, cui favet Ptolemæus, lib. v, cap. 17. Pocokius, in Specim. hist. Arab. p. 111 et seqq. postquam ostendit contra Grarculos, Veneris stellam a Mohamniedanis non coli, quam Chaber, id est magnam, appellent, sic concludit: Rectius ergo Joannes Damascenus, qui usque ad Heraclium cultum ab illis Luciferi, seu Veneris sidus, et Chabar, id est magnum dictum, et a Mohammede cultus priores abolitos asserit. Venerem Uraniam, seu coelestem, priscorum Arabium numen fuisse tradit Herodotus lib. 1 et 111, atque Alittam, vel Alilat vocitatum. Hujus cultus meminit Mohammedes sur. 53 Annon vidistis Alatam, et Huzzam, et Menuam, tria falsa numina. De hac aliisque Arabum diis multis erudite Pocokius agit loc. cit. Molarmedes in nova religione struenda consortes habuit Judæum, et monachum, quem Noster Arianum fuisse scribit, Nestorianum alii, Ricoldus, ex Saracenorum utique scriniis, Jacobitain. At potiores in cudendo Alcorano partes Judæus habuit. Nam præter pauca, quæ ex spuriis Gnosticorum Evangeliis transumpta sunt, totus hic liber Thalmudistarum et Medrashitarum nugis constat. Christianos haud secus ac gentiles, Sociatores, passim vocat, ac si Trinitatis fide Deo consortes attribuant. At egregius vates Mariam Domini matrem inter personas Trinitatis censeri scribit, sur. 5. Id quod forsan ex Evangelio secundum Hebræos acceperat, ubi legebatur: Modo arripuit me mater mea Spiritus sanctus. Ceterom, sur. 3 et alibi, Jesum nuncupat, Verbum Dei, Spiritum Dei, prophetarum eximum, ex Maria Virgine, Aaronis Moysisque sorore, natum, qui miracula a tenera ætate edideri utique quæ in libro De infantia Salvatoris legu quique minime sit passus, sed altero in ein subjecto, illæsus ad coelos evaserit. (Sur. 22.) 1 Mecchanum (Caabam dicunt), ad quod Arabes que quotannis conveniebant, ab exordio rerum exstructum finxit, unique Deo O. M. conseci instauratum vero ab Abrahamo et Ismaele luvium, posthac idolorum superstitione połk lapidem illum quadratum, quem uti numen nus coluerant (id quod nec Clementem Alex in Protreptico), cœlo demissum esse; in ak pide, qui in Caabæ atrio jacet, vestigia Ab impressa esse divinitus, quando ex Agare lu genuit. Hac in æde in supremi rerum aucte norem priscas solemnitates habendas, sact peragendum camelæ feminæ. Se porro At hanc annuntiare, qui ex ipsorum gente electr postremus prophetarum. Fidelibus suis amon loca destinari post communem resurrection quibus omnigenis deliciis corporalibus i (sur. 2, 44, 56, 76, et alibi) haud secus ac thus in millenario Christi regno fore polliciu Sunt qui voluptates istas ad sensuin alleg trahaní. At prophetæ sui voces nativo seme pere commentatores illius quos Maracch Adnot, ad sur. 2 et in Prodromis, citat. Omu Noster refert de portentosa illa camel exstant in Alcorano, sed expositores ejus t runt, ut colligitur ex Maraccio in sur. 7, e Iv, Prodr. p. 93. In illo quoque libro nibit cumcidendis feminis præscribit Mohammed priscum hunc Arabum morem commenda verbis, quæ Pocokius recitat, p. 319: Cira viris lege præcipitur, feminis est honorabili potu suos interdixit, eadem fere mente atqu slici. Discrimen ciborum mundorum ab imm sola porcina et morticina carne velita, contra ac consuesse olim Arabes testatur ip 6; et Sozoinenus, lib. vi, c. 38. Ad instar | corum paradisum Eden in cœlis locavit. Ph addo, quæ passim obvia sint. Obiit anno 1 bumi sepultus jacet Yatrebi, seu Medinæ;1 Meccana peregrinatione peracta, sepulcru Musulmani invisunt.

DE HERESIBUS LIBER. multitudinem prætermittenda censeo. Suos cum mulieribus circumcidi præcipit; utque Sabbatum nou observarent, neque baptizarentur injunxit. Ex cibis in lege prohibitis quosdam sumere, et ab aliquibus abstinere tradidit: at vini potu illos in totum interdixit. [101. Christianocathegori, sunt et dicuntur 116 qui Christianos uni, vivo, et vero Deo servientes criminantur, ac si venerandas Domini Jesu Christi, et immaculatæ dominæ nostræ sancta Dei Genitricis, sanctorumque angeloruni, nec non beatorum imagines, veluti deos more gentilium colant. Iconoclaslæ vero vocantur, quod contumeliosam prorsus mentem præferentes, sacras et venerabiles imagines comminuerint, ignique tra diderint, et eos quæ depictæ in muris erant, qua abraserint, qua calce et atramento obliverint. Thymoleontes denique, quia potestatis qua pollent, arrepta opportunitate, furore sectam armantes, illos qui venerantur imagines, verberibus tormentisque supra modum excruciant. Quin et ab hacresis principe id nominis acceperunt. usque cod. Aug. Quis vero Iconoclastarum hæresim ex toto omissam a Damasceno conceNOTÆ. Vicephorus CP. Antirrh. 3, cap. 88, fran satis amplum ex libro quodam De hærefert, utostendat bæresim hanc a Christia bestibus ortum traxisse. Initium fragmenti fere totidemque verbis constat, quibus auctoris contextus; juvatque idcirco illud m edere. inquit Nicephorus (Alias

(Centesima tertia hæresis Aposchistæ qui et Doxarii. Hi gloriain suam quærentes legi Dei non subjiciuntur, nec sacerdotibus ejus, hæresisque Autoproscoptarum alumni sunt: canonicas sanctiones requirere gestiunt: cumque nec sint episcopi nec plebis praesides, sed homines gregarii, ab Ecclesia catholica sejunguntur. Euchitarum seu Massalianorum more, Ascetas docent ecclesiasticis synaxibus non interesse, sed precibus quas in monasteriis fundunt esse contentos. Cum permistim et sine ordine mutuo dissideant (quia 9. Hæc habentur in cod. K. 2508, Vatic. 1182, et Cæsar. 44. set, veneficiis incantationibusque, ceu arti cuipiam, Ut quod tibi utile sit, et quo bene habeas, accidat, penes te est audire, undenam et quo pacto hæresis hæc, seu potius apostasis et discessio, originem et progressum acceperit; quo perspicuum fat, accusationem istam, non regiae, sed Judaicæ indolis esse. Num post cæteras hæreses omnes, quæ in Ecclesia ab inimico per summam ejus nequitiam seminala pullularunt, istæc quoque acerba spina simili impietate una prodiit. Quamobrem illarum quæ ante recensitæ erant, adjecta catologo subsequitur, numero centesima secunda, inque hunc modam habet Hæresis CII. Christianocategori sive Iconoclastæ. Christianocategori appellati sunt, qui Christianos uni Deo el vero, qui in Trinitate adoratur, servientes, calumniati sunt, quasi venerandas Domini nostri Jesu Christi, nec non immaculate Domina nostræ sanctissimaque Dei Genitricis et sanctorum imagines, tanquam deos, gentilium more, servili observantia colunt. Cumque eas velut idola abominentur, Ecclesia Dei contumeliam irrogarunt, cum illas evertendo, tum qui eas juxta traditum a principio Christianis morem venerarentur, diris suppliciis excruciando. Id quod plane Judaismum ac Dei odium sapit. In hunc quippe modum e senioribus nonnulli exortam hæresim ferunt. Tiberiade vir quidam haud obscurus Judæorum supperstitioni addictus, qui primas apud gentiles suus obtineret, cujus cognomen Tessaracontapechus (Al. Sarantapechus) cum improbi dæmonis instrumentum esset, eumque in ipso totum excepisoperam navabat. Hic infenso erga Christianos animo erat, et invidiæ livore in Ecclesiam Christi æstuans. Quocirca tempus observabat, rem quam animo conceperat aggrediendi, ac pietati religionique tabem inferendi. Quocirca nimiam illius qui Saracenis tunc imperitabat facilitatem cum perspectam habuisset (Jesidus ille vocabatur), conciliata sibi illius (amiliaritate, studium erga ipsum, uti par erat, oblendens, quardam ei grata et jucunda vaticinabatur. Tumque pollicitus est, si suggestionibus suis morem gereret, imperii diuturnitatem, ita ut triginta annos regni integros ageret. Hic pro levitate mentis in spem elatus, quippe qui luxuriosæ vitæ indulgeret, et libenter amplecteretur quæ ad libidinem prorogendam conferrent, impiis sermonibus assensum præbuit. Ille subinde suadere, uti subditis suis juberet quamcunque erectam imaginem, et cujusvis animalis expres sam similitudinem dejicere et destruere. Diabolicum hoc Dei hostis consilium erat, qui dolum celarel, quatenus omni eversa effigie, omne perinde picturarum sacrarum ornamentum, nemine animadvertente, pessumdaret. Ubi profanum hocce decretum promulgutum fuit, una cum similitudinibus aliis et slalvis mox per Ecclesias Christi, sacrarum quoque imaginum decor auferebatur, quarum alias eraderent, alius calce et pulvere oblinendo delerent, quin etiam cum ipsis sacratis ædibus, vasibus, et indumentis igni traderent: atque hæc profanis et impuris manibus impune perpetrabantur. Nam qui ad id missi erant, inimicos Christi Judæos, Sarracenosque ad jusse perficienda urgebant: Christiani vero quantum vis impellerentur, Iconoclastis Aposclistæ, seu Doxarii subjiriuntur in quibusdain codd. quos alio nomine auctor non indicat. Paulicianos eum significasse pene affirmaverim; qui nempe Damasceni ætate Manichæorum hæresim excitarunt, a Paulo qu0dam et Joanne Syris hoc nomine donati. De quibus legendus Euthymius in Panoplia, qui de verbo ad verbum exscripsit quæ leguntur initio libri 1 Photii contra Manichæos, qui cum tribus aliis manu exaratus extat in bibliotheca Colbertina cum ejusdem auctoris Amphilocbiis. Ut Epiphanius in epilogo Panarii contra hæreses, sic Damascenus fidei professionem tractatui de hæresibus ad modum appendicis subjecit. Hanc Lambecius Græce edidit in gratiam Cl. Cotelerii, tom. ult. Biblioth. Cæsar. Ait auctor compendio descriptas a se hæreses numero centum sie quoque centum duntaxat recensentur in indiculis manu exaratis bæresium, de quibus egit Damascenus: ut nempe hæreses Autoproscoptarum, Iconocinstarum, et Aposchistarum, cateris tandein post absolutum opns adjectæ sint.

DE ILERESIBUS LIBER. multifidum mendacium est), ccclesiastica ‚¿v spisivůmostásesi plav Oɛótyta, µlav dПvaūµz tò äyiov·εls Oeds, xal où τpels nione relicta, exactam disciplinam simulantes, alius alio melior apparere satagit. Quidam eorum sacrum baptisma non admittunt, nec divinæ communionis participes fiunt. Alii neque figuram pretiosæ 117 crucis recens expressam, aut vencrandam quamlibet imaginem salutant: et quod extremum malorum est, cum cunctis se putent antecellere, sacerdotem nequidem recipiunt, sed mendacium more, per simulatam virtutis speciem cauteriatam conscientiam habentes, ad nihil utile verbis contendunt; sed lignum, fenum, stipulam, æterni ignis fomitem sibi thesaurizant. Cæterum ex æquo absit, cum Iconoclastarum furor, tum Aposchistarum anentia; quæ quidem e diametro opposita sunt, at impietate paria. Epilogus. — Atque hæ quas hactenus delineavimus hæreses, compendio descriptæ fuerunt, ex quibus reliquæ sunt progenitæ. Sunt porro numero centum, a quibus', veluti ſoveis et præcipitiis, sancta et catholica Ecclesia fugiens, just ac a sanctissima Trinitate erudita est, recte picque docet et clamat: Credimus in Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum, unam in tribus hypostasibus Deitatem, voluntatem unam, actionem unam, unam et in tribus ex æquo personis sapientiam incorporalem, increatam, immortalem, incomprehensibilem, sine principio immobilen, pati nesciam, sine quantitate, siue qualitate, inef fabilem, immutabilem, invariabilem, incircu scriptam, æqualis gloriæ, potentlæ, majestatis, virtutis, naturæ, substantia et bonitate longe majorem, triplici splendore, triplici sole, triplici fulgore radiantem. Lumen est Pater, iumen FiNOTÆ. entur, cogerenturque, tam violentum facinus renuebant. Malum istud cum inde natum ↑ increvisset, in Romanum subinde imperium Im est; cujus labem, non de vulgo quidam, imet sacerdotii principes exceperunt, qui 1 quidem audirent, lupi vero cum moribus, mi inductione essent. quorum numero Napiscopus exstitit. Nam cum eadem quæ Dei entirent et agerent, Ecclesiam Dei probris unt. Quem vero finem llebræus ille scelestus auctor fuerat, nactus sit, silentio nequaIs est prætermittere. Enimvero Jezidus ille, Ira biennium et menses sex superstes non male periit. Ilujus vero filius, cui nomen rat, in paternum regnum succedens, præsti ■ tanquam patris seductorem acerbissima et sima morte multari præcepit, quo nequitiæ a præmia reportaret. Mox per Orientem Ecruatum resumpsit suum, el sucrarum imagistaurationem accepit. Cum autem hujusce idinis radix in republica Romana jam insita subinde occupavit, qui tunc temporis imtenebat. Hic erat Leo nomine et moribus niam consimilibus ac barbarus ille luxuriæ et ■ stimulis pungebatur, quo erga Ecclesiam percitus erat, divinorum templorum destruere i studuit. Cujus principatum Constantinus uccessionis jure captans, infestum adversus PATROL. GR. XCIV. pietatis alumnos bellum excitavit. Synodum nefariorum sacerdotum coegit, et impium irreligiositatis suæ dęcretum edixit, ut imagines sacræ ex toto auferrentur, quique eas adorarent, vel pro earum defensione verba facerent, diris cruciatibus et plagis vexarentur, ac si illis veluti diis adorationem adhiberent. Insuper et sacrum monasticæ vitæ institutum procul abigi, haberique ludibrio, atque monachos, aut vestem mutare, aut variis suppliciis addici. › Hæc prorsus conformia sunt narrationi quam Joannes Hierosolymitanus monachus, actione 5 synodi septimæ, coram Patribus recitavit, quamque seorsim ediderunt, cum continuatoribus Hist. Byzantine post Theophanem. Quia vero Catholici contenderant minime nefas esse Christi corporis effigiem, ut et alterius cujuslibet hominis exprimere, Copronymus cum suis Domini corpus incircumscriptum exstitisse aflirmavit, adductisque in hanc rem Eusebii Cæsariensis, Epiphanii, Theodoti Ancyrani, Macarii Magnetis et aliorum priscorum libris, e quibus id eruere conabatur. Has auctoritates cum profano dogmate septima synodus nibili habuit; tum deinde variis in Antirrhe ticis Nicephorus CP. excussit: cujus egregia opera vir pereruditus R. P. D. Anselmus Bandurius ordinis Benedictini monachus, mihique conjunctissimus. publici juris facturus est.

Jus, lumen Spiritus sanctus. Sapientia est Pater, sapientia Filius, sapientia Spiritus sanctus: unus Deus, et non tres dii: unus Deus, Trinitas sancla que in tribus personis exstat. Pater est Pater, et ingenitus: Filius est Filius, genitus, et non ingenitus est enim ex Patre. Spiritus sanctus genitus non est, sed procedens; quia est ex Pa tre. Nihil creatumn, nihil primo-secundum, nihil domino-servum: sed Unitas Trinitasque est; imo et erat, et est, et erit in secula; intellecta per fidem et adorata: per filem, inquam, non inquisitione, non investigatione, non demonstratione. Quanto magis enim investigatur, tanto magis ignoratur, et quo curiosius indagatur, eo amplius absconditur. Incuriosa igitur ratione adoretur et credatur a fidelibus Deus. Et quidem eum in tribus esse subsistentiis crede. Quinam autem ipse sit, non inquiras. Ne intra teipsumn dixeris Ubinam est Deus; ubique siquidem Deus est. Ne dicas: Quonam modo est? quoniam excedit omnem modian. Deus enim comprehendi nequit. Ne dicas, Quomodo Trinitas est? Nam Trinitas pervestigabilis non est. Si vero Deum studiosius scruteris, teipsum mihi primum edisseras velim, et quæ circa te sunt. Quis animæ tuæ exsistendi modus? quo pacto mens tua movetur? quinam verbum generas? qua ratione mortalis simul atque immortalis es? Quod si hæc que intra te sunt, ignoras, quomodo ea quæ coelis sublimiora sunt anquirens non horrescis? Vila fontem Patrem cogita, qui Filium ceu fuvium gignat; et maris instar, Spiὁ ritum sanctum. Etenim fons, fluvius, el mare una natura sunt. Patrem radicem reputa, ramum Filiam, fructum Spiritum sanctum. Nanı in tribus istis una substantia est. Sol est Pater, qui radium habet Filium, calorem Spiritum sanctum. Imaginem fignramque omnem Trinitas sancta longe superat. Cum partum audis ex Patre, cor poralem cavesis ne intelligas Verbum audiens, corporale verbum ne suspiceris: nec audito Spi ritus Qei vocabulo ventum aut spiramen tibi fin gas; sed sola fide nihil curiosus gloriam dicito. Ex rebus namque creatis conditor et opifex intel ligitur. Credo insuper Dei Filii in carne dispen sationem ex Virgine inenarrabili modo sine se mine factam esse, ut idem ipse sine confusione et conversione Deus et homo fuerit. Credendo gloriam ejus celebra, illius, inquam, qui crnela propter te certo consilio disponit, eique per bona opera adorationem et cultum qui servum deceat, impende. Sanctissimam Dei Genitricem semperque Virginem Mariam, tanquam verain Dei Matrem adora et venerare; omnes sanctos, uti servos illius. lluc si facis, rectus cultor exsistis sancta et inconfusæ Trinitatis, Patris et Filii et Spiritus sancti, unius numinis et Deitatis, cui gloria, a honor, et adoratio in sacula seculorum. Amen. et paulo post Leg.