Judicium post resurrectionem ac merces operum. Resurgemus itaque, animis nostris videlicet conjunctis iterum cum corporibus a corruptione jam exutis: atque tremendo Christi tribunali sistemur, ac tum diabolus, ipsiusque dæmones, et ejus homo, hoc est Antichristus, necnon impii flagitiosique homines igni aterno tradentur; igni, inquam, non qui instar nostri materia constet, sed qualem Deus novit. Qui autem bona egerunt, fulgebunt sicut sol cum angelis in vita æterna, cum Domino nostro Jesu Christo, ut videant semper ac videantur, indefectibilique inde lætitia fruantur, laudantes eum cum Patre et sancto Spiritu per infinita sæcula sæculorum. Amen. In R. legitur Non materialem, etc. Quid de natura ignis inferni Noster senserit, dicemus in Præfatione ad Dialogum ipsius contra Manichæos. IN TRES ORATIONES PRO SACRIS IMAGINIBUS. 305 Quam egregiam pro imaginibus operam Damascenus meus navaverit neminem latet. Vix Leonem Isaurum eas evertendas edicto constituisse noverat, cum adversus illum classicum cecinit. Epistolares tractatus, inquit ipsius Vitæ scriptor, ad rectæ fidei alumnos misit, quibuscum amicitiæ et familiaritatis vinculo junctus erat, ut et illi quoque eosdem accurate descriptos spargerent in fideles. En tres hac in causa editas ab eo dissertationes: ex quarum prioris exordio colligendum datur, nihil eum antehac adversus Leonem tentasse, quando illam ad urbis Regiæ fideles confirmandos scripsit. Eamdem etiam post decimum Leonis Isauri annum, quo impium edictum promulgatum est, atque ante ejusdem decimum tertium, quo S. Germanus CP. throno dejectus est, editam fuisse planum fit ex illis verbis quæ in exordii continuatione leguntur Precor universum populum Dei, una cum bono rationalis gregis Christi pastore, etc. Alterum vero tractatum emisit, cum Germanum patriarcham Leo furens detrusisset; de quo facinore, ut de multis aliis conqueritur ibidem (num. XII) Damascenus Nunc quoque B. Germanus, tum vita, tum doctrina refulgens, affectus piagis, in exsilium pulsus est, et cum eo plures alii episcopi et Patres quorum nomina nobis ignota sunt. Nihil tamen de Anastasii, quem quinto decimo ab abdicato Germano die suffecerat Isaurus, intrusione suggerit ea nempe tardius in Oriente audita. Præterea hæ tres orationes ea conscriptæ fuerunt ætate, cum ab anathemate contra Leonem pronuntiando hactenus abstinerent Orientis episcopi. Nam circa utriusque orationis finem, allatis sanctorum Patrum testimoniis subjungit «Licet vos, inquit Paulus apostolus, vel angelus evangelizet, prater id quod accepistis...» quod sequitur, tacebimus modo, parcendes illis quorum conversionem speramus. Sin autem, quod Deus avertat! in opinione perversa obstinatos viderimus, tunc illud pronuntiabimus quod sequitur, nimirum Anathema sit. Quin et hoc quoque in ipsamet tractatus secundi ac tertii insinuat serie, ubi eamdem Apostoli sententiam sic emollit Licet angelus, licet imperator, evangelize: vobis, prater id quod accepistis, aures

ORATIONES PRO SACRIS IMAGINIBUS. - MONITUM. occludite. Eo quippe abstinuerim modo quod subdit Apostolus, «Anathema sit,» quando emendationis sperandæ locus est. Quibus conformia plane sunt quæ in utriusque orationis epilogo strenue audacterque pronuntiat &veµeba,x... Novam fidem edoceri non patiemur. Nam a ex Sion exibit lex, et verbum Domini de Jerusalem,» ut prophetico more prænuntiavit Spiritus sanctus. Nec committemus ut, etc. Comminationem poena tandem secuta est, cum a sanctæ civitatis antistite primum, atque a cæteris deinceps Orientis episcopis frendens Leo anathematis fulmine perculsus est, quemadmodum testatur Theophanes ad tertium decimum ejusdem Leonis annum; quando scilicet Germano exsulante, inque thronum ipsius intruso Anastasio, nulla jam Catholicis Leonini furoris compescendi spes affulgeret. 306 Quid porro in causa fuerit cur tractatui priori secundum adderet, in ipsomet orationis secundæ exordio aperit. Nimirum nonnihil difficultatis apud quosdam pepererat dissertatio prior adeoque necessum habuit, momenta eadem alia serie faciliorique methodo rursum prosequi. Quod ad tertiam vero spectat, hanc ex prioribus magna ex parte contexuit; non paucis tamen additis, quibus susceptam sacrarum imaginum causam explicatiori enarratione contra adversariorum criminationes melius defenderet. Humphredus Hody, Anglus, in suis prolegomenis ad Chronographiam Joannis Malalæ, in dubium vertit, num tertia hæc oratio auctori nostro tribuenda sit, ad cujus calcem inter veterum testimonia legatur excerptum ex Historia ejusdem Joannis Malala, quem Damasceno fuisse recentiorem arbitratur. Suspicatur eam ab alio sequioris ætatis scriptam esse et Joanni Damasceno assignatam, perinde ac varios alios de eodem argumento tractatus ei falso ascriptos, propter nomen magnum quod in imaginum defensione sibi compararat. Additque: De tractatibus istis variis et quid nobis suppetat_argumenti, peculiaris contra librum prædictum videatur nostra diatriba de scriptoribus Græcis variis. Quanquam ultro concedit, in more cum lectorum, tum librariorum fuisse, cum in libris testimonia aliorum congesta reperirent, de suo si quid occurreret, adjicere et inserere. De Joannis Malalæ ætate, quem ante sæculi VIII finem non scripsisse Hody contendit, nihil certo definiri potest, quando posterior ejus Chronographiæ pars desideratur, et penitus interiit. Atqui nullus alius supererat alicujus momenti scrupulus, quo vir eruditus deterreri posset, quin huncce tractatum Damasceno nostro ceu genuino ejusdem auctori assignaret; quem alioquin ipsi vindicant consarcinata ex utroque priore verba et argumenta: ubi eadem comminatio anathematis repetitur totidemque verbis atque in secundo tractatu; ex qua itidem planum fit et obvium, hoc opus perinde ac alia duo priora eo conscriptum tempore, quo nihil hactenus adversus Leonem Isaurum et Iconoclastas decreverant Orientis episcopi. His adde, in hujus quoque orationis serie hominem Syrum passim indicari auctorem, qui sacra Palæstina loca frequens inviseret; quippe quæ in exemplum afferat quo Ecclesiam ab imaginum cultu retroactis sæculis non abhorruisse ostendat. Neque vero tres istas duntaxat in sacrarum imaginum defensionem dissertationes lucubravit Damascenus. Legimus quippe in Vita S. Stephani Junioris, qui Constantino Copronymo imperante martyrium obiit, sanctum Joannem Damascenum, huncce paterni erroris et sævitiæ, quemadmodum et imperii, hær dem epistolis aliis impugnasse, quibus eum Mohamedem juniorem, Christi hostem, ac sanctorum osorem appellabat; ejusque assentatores episcopos, toxious, hoc est tenebricosos potius quam episcopos, necnon id est ventri servientes, ut qui ventris gratia nihil non dicerent, aut agerent. In tertia oratione nihil tale occurrit; quam quidem alioqui sub Leone Isauro scriptam perinde atque aliæ priores modo demonstratum est. Propius accedunt quæ in tractatu alio adversus Constantinum Copronymum, ejusque conciliabulum, Damasceni nomine inscripto leguntur. Verum non constat dissertationem hanc a Joanne nostro editam esse, ut suo loco ostendetur. Alia igitur interierint oportet sancti Doctoris opuscula, quibus Iconomachos iterum atque iterum lacessiverit. In tribus porro orationibus istis habes, Catholice lector, puram et sinceram ecelesiastica de Christi sanctorumque imaginibus venerandis disciplinæ enarrationem, et firmissimum adversus earum impugnatores præsidium, quo universa hæreticorum tela nullo negotio. elidas. Nonnulla quidem testimonia profert auctor ex iis operibus deprompta, quæ veterum auctorum Patrumque nominibus falso inscribuntur, atque ab eruditis hodie tanquam supposititia exploduntur: verum summo viro condonandum, qui ea floreret ætate, qua theologi critica artis studiosi non erant; sed omnia admittebant et complectebantur, quibus tum sincera fides erudiretur, tum etiam Christianorum mores informarentur. Ad hæc non spurios tautummodo libros 307 allegat Noster, sed longe plures alios a probatis auctoribus profectos, quibus sana de imaginibus sententia clare satis asseritur et inculcatur. Tres hasce dissertationes Græce primum edidit Romæ Nicolaus Majoranus, et cardinali Joanni Petro Carafæ nuncupavit anno 1553, in - 8. Ad eas recensendas, paucos manuscriptos habuimus. Duos duntaxat recentissima exaratos manu asservat bibliotheca Regia, ex eodem prorsus exemplari descriptos, quibuscum in omnibus convenit codex alter qui non ita pridem ad meas pervenit manus. At ex illis parum aut ferme nihil adjumenti percepi. Nam priorem duntaxat orationem multis passim consulto prætermissis et immutatis in compendium redactam exhibent; dimissisque sanctorum Patrum aliorumque auctorum testimoniis, eorum loco assuta fuere, quæ de variis imaginis et adorationis generibus oratione tertia

DE IMAGINIBUS ORATIO I. 18. Jussit quoque Deus, ut duodecim e Jordane lapides sumerentur, rationemque subdit dicens Quando interrogaverit te filius tuus, quid sibi volunt isti lapides, narra, quomodo divino nutu defecerit aqua Jordanis, et transierit arca Domini, omnisque populus "., Cur igitur salutares Christi Dei cruciatus et miracula imaginibus non exprimamus? ut cum ex me quæsierit filius meus, respon deam, Deum Verbum factum esse hominem, atque per ipsum non Israelem modo Jordanem transiisse, sed et omnem prorsus naturam ad pristinam rediisse felicitatem; per quem natura nostra ab infimis terra partibus, super omnem principatum evecta est, et in ipsomet paterno solio consedit. Et 19. Ast, inquiunt, satis tibi fuerit Christi vel matris ejus Deiparæ imaginem conficere. O rem absurdam! Te ipse ergo sanctorum inimicum profiteris. Nam si Christi quidem imaginem pingis, nequaquam vero sanctorum, plane non imagines prorsus prohibes, sed sanctis potius suum denegas honorem. Christi siquidem, quia gloria ornatus est, imagines fieri concedis; sanctorum vero quasi alieni sint a gloria, effigiem respuis, mendacemque Veritatem declaras, ubi ait: «Vivo ego, dicit Dominus, nisi glorificautes me glorificem ".» Εt divinus Apostolus: Itaque jam non es servus, sed flius. Si autem filius, et hæres Dei per Christum 56. Et: ‹ Si compatimur, ut et conglorificemur 37. Non adversus imagines, sed adversus sanctos bellum moves. Ait enim Joannes Theologus, qui supra pectus Domini recubuit, ‹ quod similes ei erimus **. Sicut enim id quod igni jungitur, non natura, sed conjunctione, et exustione, et communicatione ft ignis, idem quoque dico de carne incarnati Filii Dei. Illa siquidem per hypostaticam communionem divinæ naturæ citra conversionem evasit Deus, non quod divina quadam efficacicale inuncta fuerit, velut unusquisque prophetarum, quin potius perungentis totius præsentia. Quod porro sancti dii quoque sint, 316 docet Scriptura. • Deus, inquit, stetit iu synagoga deorum s., Deus in medio deorum stat unicuique pro meritis distribuens, quemadmodum locum hunc divinus Gregorius exposuit Sancti enim, dum viverent repleti erant Spiritu sancto, et postquam decesserunt, Spiritus sancti gratia illorum semper tum animis adest, tuun corporibus in sepulcris, quin et ipsorum figuris ac sanctis imaginibus, non quidem secundum substantiam suam, sed per gratiam et efficientiam. Josue 1, 8, 21. 88 II Reg. 11, 50. LXXXI, 1. • Greg. Naz. oral. 40. 20. Jam vero templum quod Deus Davidi per filium ejus ædificandum sibi fuerat pollicitus, parandumque sibi in locum quietis, id exstruens se [ Joan. 111, * Fsal. 56 Galat. 1V, 7. 57 Rom. vnt, d Superfua est vox qua ablata sensus obvius est, quem recte Zinus secutus est.

Salomon Cherubim quoque fabricavit, ut refert Regnorum liber: Cherubim etiam vestivit auro, omnesque parietes in circuitu; quibus et cælatos insculpsit Cherubim, et palmas intus et foris (non dixit a lateribus, sed, in circuitu), boves præterea, leonesque et malogranata. Annon igitur multo honorificentius fuerit sanctorum figuris omnes domus Dei parietes ornare, quam animantium et arborum? Ubinam est lex ita præcipiens: Ne feceris omnem similitudinem?, Attamen Salomon, qui sapientiæ effluvium accepit, dum coeli conderet imaginem, Cherubim, et leonum, houmque imagines fecit, tametsi hoc fieri lex prohiberet. Quod si non modo Christi, verum etiam sanctorum pingimus `imagines, annon hoc per omnem modum religiosius est; quippe cum illæ Spiritus sancti donis afluant? Nam sicut tunc populus et templum sanguine et cinere vitulae mundabantur, ita et nunc sanguine Christi, qui testimonium reddidit sub Pontio Pilato, seque martyrum primitias obtulit: itemque sanctorum sanguine, supra quos ædificata est Ecclesia. Ac tunc quidem rerum ratione carentium formis et figuris Dei templum ornabatur; nunc vero sanctorum imaginibus, qui seipsos animata ac rationabilia Dei templa constituerunt. 21. Quocirca Christum regem et Dominum oculis ita subjicimus, ut nec suo spoliemus ipsum excrcitu. Nam exercitus Domini sunt sancti. Exercitum suum dimittat prius imperator terrenus, quam regem suum ac Dominum spoliare audeat. Purpuram de- c ponat, tum eorum qui cum tyranno strenue conflixerunt, affectibusque suis imperarunt, venerationem adimat. Si enim hæredes Dei, cohæredes profecto Christi, necnon Dei gloriæ ac regni consortes sunt futuri, utpote qui passionibus Christi communicaverunt. Quid vetat quominus amici Christi, ipsius in terra gloriæ participes fiant? ‹ Non dicam vos servos, inquit Deus ", sed amicos. Vos amici mei estis "., Higne tandem suum negabimus honorem, quem concessit ipsis Ecclesia? O audacem manum! O temerariam mentem, quæ cum Deo contendit, ejusque jussis adversatur! Tu qui imaginem adorare renuis, ne Dei quidem Filium colueris, qui vivens imago est Dei invisibilis ", invariabilisque character ". Imaginem Christi adoro, prout Deus est incarnatus: Deiparæ item omnium Dominæ, ut quæ incarnati Dei Mater est: sanctorum quoque qui amici Dei sunt, quique ad sanguinis effusionem usque peccato restiterunt, et sanguinem pro Christo fundentes, ipsum imitati sunt, qui proprium sanguinem ipsoruni causa prior effuderat; 317 corum denum qui Christi prementes vestigia, ad ea vitam suam instituerunt. Horum præclare gesta cruciatusque picturis expressa, ob oculos meos pono, per quæ sanctus evado, atque imitandi studio inardesco. Nam qui imagini *¹][ Reg. vi, 25, 29. • Deut. 17, 16. 6 Rom. vu, 17. " Joan, xv, 15. * ibid. 15. * Coloss. 1, 15; Hebr. 1, 3.

DE IMAGINIBUS ORATIO I. tuebant. Quamobrem non eo quod imaginibus gemtes prater fas omne abutantur, religiosus nostrarum cultus tollendus est. Adjurant incantatores et præstigiatores: at catechumenos quoque adjurat Ecclesia. Verum illi quidem damones invocant; haec vero Deum contra drmones. Damonibus imagines consecrant gentiles, quas et deos appellitant: nos autem Deo vero qui carnem assumpsit, nccnon Dei famulis et amicis, a quibus dæmonum catervæ et cunei in fugam pelluntur. 319 25. Quod si dicas divinum admirandumque Epiphanium imaginibus palain interdixisse, primum quidem illud responderim, libellum istum, supposititium fctitiumque esse, qui cum ab alio elaboratus sit alterius nomine inscriptus fuerit quod quidem multi ut patrarent in more habuerunt. Secundo quemadmodum beatum Athanasium probibuisse novimus, ne sanctorum corpora capsis reconderentur, quin potius humo tegi præcepisse, eo quod absonum more Egyptioruni, qui mortuos suos terra non lunabant, sed in lectulis et scimpodiis reclinabaut, vellet abrogare. Sic fortassis etiam magnus Epiphanius (si quidem libelli hujus genuinus auctor est) ut tale quid corrigeret, imagines faciendas non esse censuerit. Quod enim Epiphanius bujus sententiæ non fuerit, ut illas penitus auferret, testis est ipsamet Epiphanii Ecclesia, quæ ad hanc nostratu usque ætatem imaginibus undequaque decoratur. Tertio denique, quod a paucis et raro fit, vim legis in Ecclesia non habet. Nam, ut Gregorio Theologo placet ", una birundo non facit ver les sententia tanti roboris fuerit, ut universæ Ecclesiæ, quæ ab extremo terræ ad aliud um difusa est, traditionem possit evertere. 26. Hac itaque ratione depromptum ex Scriptura el Patribus locorum globum excipias: ita quod, etsi Scriptura dicit: «Simulacra gentium argentum et aurum, opera manuum hominum ";» nequaquam tamen rebus inanimis, sul manuum ope elaboratis adorationem adhiberi prohibeat, sed dæmonum duntaxat simulacris. 27. Jam vero, quod angelos, homines et reges quantuinvis impios, prophetæ adoraverint, imo et virgam, hoc jam probatum fuit. David præterea dicit: «Adorate scabellum pedum ejus., Isaias autem ex persona Dei ait: ‹ Cœlum mihi sedes est, et terra scabellum pedum meorum.» Porro coelum et terram creatas res esse nemini dubium eg. Naz. orat. 38. Psal. cru, 19. • Psal. xcvit, 5. s Isa. LXVI, 1. id si legas cum Billio quemadmodum orat. 9 ubi hæc verba aliaque repetuntur. [ałe Tiimanus: Tum secundo loco si opponis beatum Athanasium, et in margine secunda solutio. Ibi enim non objectionem novam, us allatæ responsionem secundam tradit quam rursum tertia sequitur. Nec aliud PATROL. GR. XCIV. vult, nisi quod pro locorum, lemporum et personarum discrimine, alia et alia fuerit Ecclesiæ disciplina, atque semoto idolulatriæ scandalo saerarum imaginum venerationem rite Ecclesia probaverit.

hoc istic natura Filius est: ac sicut in artefactis in ipsa forma consistit similitudo, sic in divina incompositaque natura, in Deitatis communione conjunctio sita est. Comment. Quod si regis imago rex est, imago quoque Christi, Christus erit, atque imago sancti sanctus erit. Nec scinditur imperium, nec gloria dividitur; sed qui habetur imagini honor, in honorem illius cedit, quem refert imago. Formidant sanctos ipsi dæmones, eorumque fugiunt umbram. Atqui imago umbra est, eamque idcirco conficio, qua dæmones pellantur. Quod si dicas, sola mente nos Deo conjungi oportere; res igitur omnes corporeas tolle, luminaria, suave fragrans suffimentumn, precationes vocales, ipsamet sacramenta, quæ ex materia perfciuntur, panem, vinum, ctionis oleum, crucis signum. Hæc quippe oninia materia constant, quemadmodum crux et spongia, quæ Christo, dum cruci affixus erat, porrecta fuit, arundo quoque, et lancea, quæ latus, ex quo vita profecta est, perforavit. Aut horum omnium venerationem aufer, quod fieri nequaquam possit, aut nequidem imaginum honorem respue. Divina gratia iis quæ materia constant, conceditur, quia eorum gerunt nomina, quos referunt. Velut nempe purpura el sericum, quodque ex iis prætextum est indumentum, ex se vile quiddam et ignobile est ex quo tamen id induerit imperator, ejusdem fit particeps honoris, quo præstat ille. Ita res quæ materia constant, ex se quidem adorandæ non sunt: at si gratia plenus sit is quem illæ referunt, pro fidei ratione ipsæ quoque gratiam profundant. Apostoli Dominum corporeis oculis conspexerunt; apostolos alii sunt conspicati; martyres viderunt alii: ergo quoque illos cum animo, tum corpore conspicere vellem, unde remedium consequar, quo malum omne propellatur. Ex duplici quippe natura sum conditus: sicque id quod visu 322 cernitur aspiciens, illud veneror, non tanquam Deum, sed tanquam venerandæ rei venerabile simulacrum. Sed tu quidem fortasse sublimior es, atque a materia remotior; ac supra corpus incedens, ceu nullo carnis pondere gravis, id omne despicis, quod in aspectum cadit. Ego vero homo cum sim, et corpore vestitus, cum iis quæ sancta sunt, cur. pore versari cupio, eaque oculis contueri. Tu qui præcelsus es, humilis sensus mei rationem habe, ut tuam ipse serves celsitudinem. Meum adversum se amicosque suos studium complectitur Dominus. Gaudet enim dominus, cum addictissimum sibi famulum laudibus affici viderit: quemadmodum magnus Basilius ait, in ea oratione, martyres prædicat. At videas velim quid illustrem Gordium celebrans dixerit. S. Basilii, ex sermone in sanctum martyrem Gordium. Latantur populi latitia spirituali, ex sola rerum quæ a viris justis gestæ sunt recordatione, et audiendo, ad imitandum provocantur. Nam illorum qui probe sancteque vixerunt, historia illis qua IL Orat. Ibidem,

DE IMAGINIBUS ORATIO I. qui compotes salutis fiunt, velut lumen quoddam subministrat, quo ad vitam pergant. › Et rursum Quapropter, quando vitam eorum, qui pietate insignes fuerint, enarramus; primum quidem Dominum in servis honoramus: deinde justos Oillaea testificando, quæ nobis comperta sunt demum lætificamus populos, dum res optimas audiunt. > mus, Comment. Vide quomodo sanctorum commemoratio, tum Deo gloriam, tum ipsis laudem, tum denique latitiam populis, saluterque conciliet. Cur igitur eam tollere conaris? Quod autem per sermonem ac per imagines sanctorum memoria agatur, divinus idem Basilius affirmat. Ejusdem, in Gordium martyrem. ⚫ Quemadmodum enim ignem sponte sequitur lumen, et unguentum suavis odor, ita recte facta necessario consequitur utilitas. Quanquam ne. id quidem parum est, eorum quæ tunc gesta sunt, veritatem diligenter assequi. Obscura quippe venit ad nos memoria, qua præclara in certaminibus viri facinora servata sunt: idemque quodammodo nobis, quod pictoribus, accidere videtur. Cum enim ex imaginibus imagines depingunt illi, persape deri par est, ut a primigeniis exemplaribus aberrent. Nobis quoque, qui rebus gestis non adfuimus, minimum non subest periculum, ne veritati damnum inferamus. › Sub ejusdem sermonis finem. ‹ Sicut enim, etsi solem semper aspicimus, eum tamen semper admiramur, sic viri illius nobis seniper recens est memoria. › Comment. Nec dubium, quin semper illum, cum per sermonem, tum per imaginum effigies intuendo. In oratione vero de præstantissimorum quadraginta martyrum laudibus. Martyrum porro recolendi memoriam, inquit, quænam satietas acciderit illi qui martyres diligit? Honos quippe quem conservis optimis præstamus, argumentum est benevolentiæ, qua communem 323 Dominumn prosequuntur.» Et sursum: «Beatos illos sincere prædica, qui martyrium obierunt, ut tu quoque voluntate martyr evadas, persequente nullo, absque igne, absque verberibus, iisdem ac illi ornatus encomiis. › Comment. Cur ergo ab bonorandis sanctis me deterres? Cur mihi salutem invides? Quod autem expressam coloribus formam, affinem illi esse quæ sermone pingitur, censeat, nonnullis interjectis affirmantem audias. Basilii. ‹ Agedum ipsos in medium per qualemcunque commemorationem nostram adducentes, strenuaque virorum facta, velut in tabella cunctorum exhibentes oculis, communem astantibus procuremus utilitatem. › Comment, Vides, quod idem conferant tuin scrmo, tum imago? Ait enim: «Tanquam in labella sermonibus exhibeamus. › Quin et mox subdit.

In Vita sanctæ Mariæ Ægyptiacæ legitur, eam ad imaginem Dominæ nostræ supplicasse, et efflagitasse, ut pro ipsa sponderet, atque hoc pacto ut templum ingrederetur, obtinuisse. Ex Prato (cap. 45) S. P. N. Sophronii Hierosolymorum archiepiscopi 18. Narrabat Theodorus Eliotes, in monte Olivarum quendam inclusum mansisse, in spirituali militia exercitatum senem, quem libibinis dæmon impetebat. Is cum die quadam vehementius illum urgeret, conqueritur senex, atque hunc in modum dæmonem alloquitur: Quousque tandem me vexare non desines? Discede jam a me: ad hanc ætatem consenuisti mecum. Cui dæmon sese conspicuum præbens: Jura, inquit, mihi te nemini id revelaturum, quod tibi dicturus sum. Juravit senex, per eum qui in altissimis habitat: Nemini prorsus aperiamn, inquit, quod mihi dixeris. Statim dæmon: Ne ultra imaginem hanc adores, nec te jam in posterum impugnabo. Imago autem illa Dominæ nostræ sanctæ Mariæ Dei Genitricis, Dominum nostrum Jesum Christum gestantis effigiem referebat. Inclusus porro damoni infit: Sine, dispiciam quid facto opus sit. Postridie igitur abbatem Theodorum Æliotem, qui in laura Pharon tunc temporis habitabat, accersit: cumque ille adesset, ei rem omnem aperuit. At ille seni incluso ait: Plane tu, abba, delusus es, qui te dæmoni obstrinxeris juramento. Quod tamen rem aperueris mihi, consulto egisti. Verum satius foret tibi, si c nullum in urbe prostibulum omitteres, ad quod non ingredereris, quam ut Dominum Deum nostrum, matremque ejus 329 adoraturum te neges. His illum pluribusque aliis sermonibus confirmans, ad pro pria rediit. Tum dæmon rursus incluso sese con spiciendum praebet: Ecquid est, inquit, scelestis sime senex? Noune jurasti mihi te id revelaturum nemini? Cur ergo omnia narrasti illi qui ad te ve mit? Jam tibi, pessime monache, denuntio quidem te uti perjurum in die judicii damnatum iri. At inclusus Me, inquit, jurasse fateor, et contra quam juravi fecisse non ignoro: tibi tamen noa auscultavero. › Comment. Hinc vides imagini exhibitam adorationem, ad id cujus est imago, referri, et quale quantumque sit malum ab illius adoratione cessare. Cernis qua ratione eo potius quam libidinis crimine obstrictum hominem voluerit. Cum itaque multi antehac sacerdotes, regesque 18 Vid. act. 4 et 5 septimæ synodi. Pratum spirituale scripsit Joannes Moschus, illudque nuncupavit Sophronio Sophistae discipulo suo, itinerumque, imo el operis socio, qui posthac Ilierosolymorum antistes fuit. Nec cam solum ob causam a multis Sophronio ipsi attributum est; sed insuper, quia Sophronius boc opus publicum fecit, ut in prologo Græco qui toti operi præfixus est, significatur. In editione Aloysii Lippomani, Joannes dicitur cognomento Eviralus; insulse prorsus, illudque mendum corrigi debet ex titulo quem edidit Cotellerias, II Honum. Eccles. Græc. p. 341 Beati Joannis Eucrata liber, qui inscribitur Pratum, quod ftoridam ferat vitarum Harrationem cœlestis roseti. Ex hac inscriptione Græca Latinam sic emendari debere censeo: Joannis cognomento Eucrata, aut saltem Eucrati.

servierunt creatura potius quam Creator "., Quan- ἀπηγόobrem Deus ne qua similitudo fieret prohibuit, quemadmodum Moyses in Deuteronomio ait: ‹Et locutus est Dominus ad yos de medio ignis: vocem verborum vos audistis, et similitudinem non vidistis, sed vocem tantum". Et paulo post: «Et servate valde animas vestras, quia similitudinem non vidistis in die, qua locutus est Dominus ad vos in Iloreb, in monte de medio ignis; nequando contra legem agalis, el faciatis vobis sculptile simulacrum, onneu imaginem, similitudinem masculi aut feminæ, similitudinem omnis jumenti, eorum quæ sunt super terram, similitudinem omnis volucris pennalæ ",» etc. Εt paucis interjectis: «Et ne forte elevatis oculis ad calum, et solem et lunam intuens, et astra, omnemque ornatum cœli, deceptus errore adores ea, et servias ipsis *.» Cernis, quomodo id unum sibi proposuerit, ne scilicet creaturæ potius quam Creatori serviatur, neve caiquam latriæ cultus, nisi soli rerum conditori Deo exhibeatur? Idcirco enim cum adoratione latriam jungit. Rursumque ait: c Non crunt tibi dii alieni præter me. Non facies tibi sculptile, neque omnem similitudinem "., Et iterum: ‹ Deos confla. tiles non facies tibi *.» Annon 334 vides, quod idololatriæ vitandæ causa imagines efformari vetat, et quia feri non potest, ut Dei, qui nec corporeus, nec visibilis, nec circumscriptus est, effigies exprimatur? Neque enimn formam, inquit, ipsius perspexistis **., Velut etiam Paulus in medio stans Areopagi aiebat: «Genus ergo cum simus Dei, non debemus æstimare auro et argento, aut lapidi, sculpturæ artis et cogitationis hominis divinum esse simile "., 9. Quod autem hæc ita se habeant, audias velion Non faces tibi sculptile, inquit, neque omnem similitudinen *., Hæc cum præcepisset Deus, attamen posthac legitur • Fecerunt tentorium tabernaculi testinionii ex hyacinthe, et purpura, et coccino neto, et bysso retorta, contextum opus Cherubim “. › Et: ‹ Fecerunt desuper arcam propitiatorium ex auro puro, necnon duos Cherubim "., Quid agis, Moyses? dlicis: • Non facies tibi sculptile, neque ontuem similitudinem”; › cur tu nihilominus tentorium facis, opus contextum figuris Cherubim, et duo Cherubim ex auro puro? Verum ausculta quid tibi respondeat Dei minister Moyses. O cæci et stulti, vim verborum percipite, vestrisque animis diligenti solicitudine cavete. Dixi vos similitudinem nullam vidisse, in die qua locutus est Dominus ad vos in Horeb, in monte de medio Ignis, nequando contra legem agatis, et faciatis vobis omne sculptile simulacrum: omnem imaginem, et deos conflatiles ne feceris tibi. Non dixi Non facies tibi imagines Cherubim, instar ministrorum propitiatorio assistentium; sed: «Non ** Rom. 1, 22. 64 Deut. 1, 12. ibid. 14-17. 6s Deut. iv. 15. s' Exod. xs, 4 of Aet. xvii, 19. * ibid. 19. "Deut. v, 7, 8. Exod. XXXIV, 17. “Exod. xxxvı, 37. ** Exod. xxxvI. 6, 7. * Exod. xxxvi, 37.

quid est quod contra imagines vitilitigetis? Eran gelium secundum Thomam scripserunt Manichæi vos perinde secundum Leonem Evangelium scribitote. Imperatoribus non assentior, qui sacerdotium sibi tyrannorum more vindicant. Valentem imperatorem novi, qui, cum Christianus audiret, orthodoxam fidem persequebatur: Zenonem quoque, et Anastasium, Heraclium, et Constantinum illum, qui in Sicilia occubuit, 339 Bardaniscemque, qui et Philippicus appellatus est. Nemo mihi persuaserit imperatoris edictis Ecclesiam administrari, sed Patrum institutis regitur, sive ea scripta sint, sive non scripta. Quemadmodum enim in universo orbe sine litterarum monumentis Evangelium promulgatum fuit, sic et in universo orbe sine scriptis institutum traditumque est, ut Christus Deus care factus, ac sancti imæ ginibus repræsentarentur: quemadmodum etiam ut crux adoraretur, atque ad orientem conversi preces funderemus. 17. Quocirca, quæ tu in contrarium adducis loca, probatam apud nos imaginum venerationem non crimini vertunt, sed gentium, eas uti deos colentiam, mores arguunt. Quare propter nefariam gentium consuetudinem pium Ecclesiæ institutum auferre non oportet. Adjurant venefici et præstigiatores: adjurat pariter catechumenos Ecclesia. At illi quidem dæmones invocant: hæc vero Deum contra damones 48. Sacrificant dæmonibus gentiles; sed et Israel Deo cum sanguinem, tum nidorem offerebat. Quin etiam Ecclesia incruentum Deo sacrificium offert. Damonibus imagines consecrabant gentes: sed et Israel imagines in deos sibi præstituerat. Dicebant enim: c lli sunt dii tui, Israel, qui eduxerunt te de terra Ægypti 8.» Nos autem Deo vero carne facto, Deique servis et amicis, a quibus dæmonum fugantur exercitus, imagines dedicanus. 18. Quod si dicas beatum Epiphanium imagines 4 Greg. Naa. orat. 5, ad Greg. Nyss. 86 Exod. XXXI, Constantinum. Theophanes et Nicephorus CP. in Chronicis Constantem Heraclii Clium, et Constantini Pogonati parentem perinde Constantinum nominant. 9 Lege Nam sine scriptis Evangelium promulgaverunt apostoli quos nonnisi fidelibus quibusdam, et velut ex accidenti scripsisse nemo prudens negaverit. Vid. Iren. lib. 111, c. 4. In ora editionis Romanæ pag. 80, hæc leguntur: Epiphanidæ hæretici. Scilicet post Damasceni nostri ætatem, imo post septimam synodum, Nicephoro CP. aliisque metropolita Sidensis narrabat, se cum Nacoliæ in Phrygia juvenis ageret, citra nascentis illic Iconoclasticæ hæresis primordia incidisse in codicem quemdam, in quo descripta erant fictitia ista Epiphanii opuscula, reperisseque in inscriptione erasam fuisse litteram ut pro legeretur cumque litteræ vestigia superessent adhuc, fraudis testem fuisse Daucum, qui Ecclesiæ, in qua volumen asservabatur, præerat. Ilinc Nicephorus singularem contra Epiphanidem, dissertationem edidit, et alterius opusculorum illorum titulum hunc fuisse ait illos qui idololatrico instituto imagines facere sludent, qua Christi similitudinem exprimant, necnon Dei Genitricis, martyrumque; quin etiam angelorum et prophetarum. Ex dissertationis serie apparet hoc opus fuisse prætensam illam Stephanii ad Theodosium Augustum epistolam, cujus fragmentum in septima synodo lectum est. Quia vero auclor hoc argumento pugnat Quo pacto dicat aliquis eum qui nec comprehendi, nec enarrari, nec iniellectu capi potest, incircumscriptusque est, delineari debere, quem nec Moses valuit intueri? ac deinde Catho

DE IMAGINIBUS ORATIO II. nostras palam improbasse; noveris librum illum supposititium esse, et Epiphanio, quod quidem alias sæpe contigit, falso ascriptum a quopiam fuisse. Neque enim ille Pater a collegarum sententia desciverit: omnes quippe unius sancti Spiritus participes fuerunt. Testimonio sit ipsius ecclesia imaginibus exornata ad hanc usque ætatem, qua adversus illam insurrexerunt nonnulli, qui 340 Christi gregem infestare, et sordidam perturbationem populo Dei propinare aggressi sunt. 19. Si crucem, lanceam, arundinem, et spongiam, quibus deicidæ Judæi Dominum meum ignominia affecerunt, et morti tradiderunt, tanquam salutis causas adoro et colo; cur non imagines, quæ ad Christi gloriam passionisque ejus memoriam recto consilio a Christianis institutæ sunt, adoraverim? Si crucis effigiem ex qualicunque materia fabricatam veneror', cur illius qui ei alixus fuit, crucisque vim salutiferam ostendit, imaginem non adoravero? Proh inhumanitatem! Quod porro materiam ipsam non adorem, liquido constat. Soluta quippe crucis forma, ex ligno exempli gratia factæ, lignum in ignem projicio: itidem et imaginum maleriam. 20. Quod autem non recens sit inventum, sed prisca Ecclesiae traditio ut imagines fant, et adorentur, ex Scripturæ Patrumque locis confertum examen numerosum accipe. Dominus in sacrosancto secundum Matthæum Evangelio, tum diVARIE LECTIONES. I margine edit. Rom. hve itidem apposita sunt, quæ lectionem aliam indicant Repertum quoque est (in quodam exemplari) donec Leo ferus savusgue rugiit, et Christi gregem conturbavit. is verbis illudit, Quia nonnulli dico quod homo perfectus ex Maria semper virexstitit, idcirco hominem ipsum facimus, et ideo factus est homo, ut eum qui incomisibilis est, manibus tuis posses pingere: unde ylus inferat: Non ergo similis est nec vivificat mortuos: ex his Nicephorus it Epiphanidem suum ex Docetarum, aut etiamı nichæorum caterva fuisse, qui naturam aliam risto non agnosceret præter divinam, quæ cum prehensa sit, coloribus delineari nequit. Hæc je multis prosequitur Nicephorus, quæ dum ius considero, opusculi hujus auctorem alium non suspicor præter Xenaiam, seu PhiloxeImpurum illum Hierapolitans ecclesiæ præ ", Suit saltem quemdam alumnum ipsius; e quem gravissimi scriptores Manichaicæ poquam Monophysitica factioni addictum ferunt, fum adversus imagines sub Anastasio imp. se. Quia vero in genuina Epiphanii, quæ Lainter Hieronymianas superest, epistola ad em Hierosolymitanum, fatetur se aliquando clesia quadam Palæstinæ velum in foribus pendens scidisse, Christi aut sancti cujusdam habens imaginem, contra religionis nostræ leges; seque custodibus ejusdem loci consilium dedisse, ut pauperem mortuum eo obvolverent: hinc nebulo, quicunque tandem ille sit, occasionem sumpsit in spuria epistola sua scribendi, non debere pre ſoribus appendi vela, in quibus imagines ullæ Christi et sanctorum depictæ essent, imo oportere iisdem mortuos pauperes obvolvere et sepelire. Atqui istæc gesserat Epiphanius post mortem Theodosii Magni, nec proinde fingi posset eum epistolam ad hunc imperaforem scripsisse, ut idem ab omnibus episcopis fieri praciperet, quod ipse semel tantum, nec antehac factitarat. Alia in his quæ supersunt fragmentis observare liceat, quibus auctor se Epiphanio recentiorem prodit: quæ omnia R. admodum Pa trem D. Anselmum Bandurium me accuratius exsecuturum spero, in sua quam praelo parat, Nice phori operum omnium editione. Quia vero constat Epiphanium non probasse imagines in Ecclesiis poni, postrema Joannis Damasceni responsio in primis est tenenda, ubi ait, orat. 1, quod a pascis et raro fit, vim legis in Ecclesia non habere. Alia videsis aet. 6 synodi septimæ col. 475 edit. Labib.

342 Priscorum probatorumque Patrum testimonia pro imaginibus. S. Dionysii Areopagitæ, ex epistola ad Titum. Operæ pretium igitur, etc., cum Commentario sancti Joannis Damasceni, ut in prima oratione. Comment. Vide quomodo, etc. Ejusdem, ex libro De divinis nominibus. Hac nos edocti sumus, etc., cum Comment. Ex ejusdem libro De Ecclesiæ hierarchia. Caterum superiores, etc. Comment. Quod si igitur, etc. Sancti Basilii, ex sermone in sanctum Barlaam marlyrem, cujus initium est:. Primum quidem sanctoTum mors. › Exsurgite nunc, etc. Ejusdem, ex 30 capitibus ad Amphilochium de Spiritu sancto (cap. 18). Quod ipsa quoque, etc. Comment. Quod si Regis, etc. Sancti Basilii, ex sermone in sanctum Gordium martyrem. Lætantur populi lætitia, ete. Comment. Vide qnomodo. Ejusdem, ex eodem sermone in Gordium martyrem. Quemadmodum enim, etc. Et sub finem hujus orationis. Sicut enim solem, etc. Comment. Nec dubium. In oratione in præstantissimos XL martyres hæc au, Martyrum, etc. Comment. Cur ergo. Agedum, etc. Basilii. Comment. Vides, etc. Rursum, mox subdit Quæ enim, etc. Comment. Quibus obsecro, etc. Comment. Qua porro ratione. Sancti Gregorii Nysseni, ex supplemento, sive ex libro de structura hominis (cap. 4). Quemadmodum in hominum more, etc. Ex ejusdem libri capite 3. Porro divina pulchritudo, etc. Comment. Animadverte. Ejusdem, ex oratione Constantinopoli habita de Filii et Spiritus sancti divinitate; ubi et de Abrahamo, orat. 41, cujus initium est: • Simile quid contingit iis, etc. Dehinc vinculis, etc. Ex expositione sancti Joannis Chrysostomi in Epistolam ad Hebræos. Ac prius quidem etc. Vide ad calcem prioris orationis. E. VARJE LECTIONES. Omissa est narratio de Abgaro, quam tamen Zinus addit.

DE IMAGINIBUS ORATIO III articuli, «Non ignoro. Caeterum factorem meum pejerari, Libi vero non ausculto. Comment. Vides quod, etc. Cum itaque multi, etc. Quod si quis domum, etc. Obsecramus itaque, etc. ORATIO III ADVERSUS EOS QUI SACRAS IMAGINES ABJICIUNT. Ea est serpentis improbi omniumque malorum architecti, diaboli scilicet, consuetudo, ut ad imaginem Dei formatum hominem nullis non oppuguet modis, quo mortem ipsi contrariis artibus inferat. Statim quippe in ipsounel rerum exordio spem illi cupiditatemque divinitatis comparandæ inspiravit, per quam in brutorum animantium mortem ipsum pertraxit: quin sæpius etiam turpibus illum, belluinisque voluptatibus illexit. Proh immanem distantiam 345 divinitatem inter, belluinamque libidinem! Aliquando quidem eo illum adduxit, ut Deum abnegaret. Ait enim Dei parens David: Dixit insipiens in corde suo: Non est Deus". Tum vero, ut plures deos coleret; atque interdum, ut ne quidem illi, qui suapte natura Deus est procideret, persuasit; interdum ut dæmones ipsos adoraret, tum etiam ut coelum et terram, solem et lunam, et stellas, omnem denique creaturam, ne quaquam exceptis animantibus ac reptilibus. Neque enim dissimilis flagitii est, honorem illis, quæ eo digna sunt, negare, atque nullius pretii rebus, minime convenientem immodicamque gloriam. At veritas, media incedens via, absurda quæque reprobat, [docetque, ut Deum unum conβdeamur naturam unam in tribus personis, Patre et Filio et Spiritu sancto: malum autem essentiam substanLiamve non esse, sed accidens meruni, puta cogitationem quamdam, sermonemque et actionem d vinæ legi contrariam, nec nisi in eo quod cogitatur, dicitur et agitur, habens ut exsistat, et simul 9 Psal. Li, 1. Colb. Hæc adduntur in cod. Colb. forsan necessaria non videbuntur.

vehal, quam nos omnes per gratiam cjus adipisci contingat, quo ipsum perpetuo laudemus cum Patre qui sine principio est, cui gloria in sæcula saculorum. Amen. Cæterum, quando de idolorum et imaginum discrimine diximus, atque imaginis definitionem docuinus, tempus est, ut quemadmodum polliciti sumus, testimonia subjiciamus. Priscorum probatorumque Patrum testimonia pro imaginibus. Sancti Dionysii Athenarum episcopi, ex epistola ad Joannem apostolum et theologum. ‹ Res quæ sub aspectum cadunt, invisibilium plane conspicuæ imagines sunt. › Ejusdem, ex libro de ecclesiastica hierarchia. Cæterum substantiæ quæ supra nos sunt, atque ordines, quorum sacram jam mentionem fecimus, incorporales sunt: quin et sacrosanctuin illorum magisterium spirituale est, nundoque superius. Nostrum autem pro consentanea nobis ratione propter sensibilium varietatem signorum multiplicari videmus; quibus tamen, prout sacrum decet magisterium, ad uniformem concessæ divinitatis gratiam, necnon ad Deum divinamque virtutem pro modulo nostro subvehimur. Istæ quidem, ut quæ mentes sunt, quantum fas illis est, intelligunt; nos vero per sensibiles imagines ad divinas contemplationes, quantum possibile est, promovemur., Comnent. Quod si igitur pro captu nostro, per G sensibiles imagines, ad divinam et materiæ exsortem contemplationem sublevamur, cur incongruens fuerit eum, qui pro sua adversum nos benignitate, figura et forma et natura visus est at homo, consentanea nobis ratione imaginibus effìngere? Sancti Basilii, ex sermone in beatum Barlaam martyrem, cujus initium est: «Primum quidem sanclorum mors: et versus orationis finem. Surgile nunc, o praclari fortium iu certaminibus facinorum pictores. Imperfectam ducis imaginem artibus vestris amplificate. Laureatum victorem, quem obscurius delineavi, industriæ vestræ coloribus illustrate. Per egregiorum martyris factorum picturam vestram devictus a vobis discedam. Tali per vestram dexteritatem victoria superatus hodie gaudeam. Manum cum igne pugnantem accuratius depictam contuear. In tabula vestra descriptum elegantius pugilem inspiciam. Nunc quoque luctum agant dæmones, vestra nobilium martyris gestorum pictura perculsi. Ardens rursum victrixque manus illis ostendatur. Quinimo in vestra tabella Christus appingatur certaminum prases.» ♥ Orationem hanc Basilii esse vix concedit Combeflsius. Nec usquam certe, inquit, quod meminerim, videatur Basilius to yopyov ila tenuisse. Barlaam martyr, Syrus, non Cappadox fuit, quem Joanues Chrysostomus panegyrico laudavit, qui exstat t. V edit. Savil. p. 497.

Melchiseech, fuerint adumbratio prior picture quæ coloribus ornata fuit: gratia vero et veritas, ipsamet pictura coloribus amplificata. Res demum ipsæ ad futurum sæculum spectant. Quamobrem Vetus Testamentum est figura figuræ; Novum autem, rerum ipsarum figura. › 365 Severiani Gabalorum cpiscopi, ex sermone in pretiosæ et vivifica crucis dedicationem. ● Quinam igitur factum est, ut imago maledicti populo calamitatibus jactato salutem attulerit? Nonne verisimilius dixisset: Si quis vestrum morsus fuerit, cœlum aspiciat, aut tabernaculum Dei, et salutem consequetur? Verum his ille postlabitis, crucis tantum imaginem statuit. Cur autem hæc fecerit Moyses, qui antea populo dixerat Non facies tibi sculptile, neque conflatile, neque ullam similitudinem eorum, quæ sunt in culo sursum, aut in terra deorsum, aut in aquis, luciste eublerraneis? Sed quid ad populum ingratum live loquor? Dicas velim, ndelissime Dei minister; quod aliis vetas, hoc ipse racis? Quod evertis, illud statuis? Qui præcipis, Non facies tibi sculptile qui conflatilem vitulum comminuisti, serpenten ex ære tu ipse conficis? Eumque non clam, sed palam omnibusque conspicuum præbes? At ista, inquit, in mandatis dedi, quo impictatis materiam amputarem, populumque ab omni defectione et idololatria avocarem. Nunc autem serpentem utiliter conflo, ad præsignandam nimirum veritatem. Et quemadmodum tabernaculum compaginavi cu:n tis omnibus quæ in ipso sunt; Cherubim quoque quibus res invisibiles represententur, in Sancto sanctorum expandi, ut futurorum figura et umbra essent; sie et serpentem aneum ad populi salutem erexi, ut horum experientia duce exercitatiores fierent, ad signi crucis excipiendam imaginem, crucifixumque Salvatorem et Redemptorem suscipiendum. Hoc autem verissimum esse percipies, charissime, si Christum id aflirmantem, atquo in haec verba loquentem auscultaveris sicut Moyses exaltavit scrpentem in deserto, ita in eum, non pereat, sed habeat vitam æternam "7. Comment. Quod autein nova non sit imaginum inventio, sed antiqua sanctisque et eximniis Patribus nota et usitata, fidem facit vita sancti Basilii ab llelladio ipsius discipulo et in pontificatu successore conscripta. Stabat aliquando sanctus Basilius, inquit, coram Dominæ nostræ imagine, in qua praestantissimi martyris Mercurii figura picta erat. Astabat, inquam, oraus, ut impiissimus apostata Julianus e medio tolleretur. Atque ex Imagine didicit, quidnam esset eventurum. Vidit quippe martyrem ad tempus exiguum sese sublucentem, nec multo post cruentam hastam teuentem. Ex Vita sancti Joannis Chrysostomi. Beatus Joannes sapientissimi Pauli Epistolas summo studio persequebatur. Εt paulo post: e lla * Exod. xx, 4. ** Joan. m, 14. exaltari oportet Filium hominis; ut omnis qui credit

DE IMAGINIBUS ORATIO III. Εjusdem, ex enarratione in Epistolam ad Hebræus, * Gen. xviii, 1. cap. XVII. Quemadmodum in imaginibus, imago homi. nis figuram refert illius, cujus est imago, non item virtutem: atque adeo veritas et figura mutuam inter se societatem habent. Figura quippe similis est. › Eusebii Pamphili, ex libro v Evangelicæ demonstrationis, in hæc verba: Apparuit Deus Abraham apud quercum Mambre ".") Unde locus iste, ceu divinus, ad honorem eorum qui Abrahamo illic apparuerunt, a vicinis populis hodieque colitur. Nunc etian terebinthus illa superstes visitur, quique ab Abraham hospitio excepti sunt, sic pictura representantur, ut duo quidem hinc inde cernantur, medium vero locum, qui præstantior est, teneat. Hic porro sit ipse Dominus Salvator noster, qui sese nobis manifestum faciebat, quemque dum ignorantes colunt, divinorum eloquiorum fidem firmant Ipse igitur profecto fuerit, qui ab eo tempore religionis semina inter homines 368 jaciens, humanaın speciem et formam subiens, seipsum, quisnam foret religioso parenti Abrahamo videndum præbuit, eidemque Patris notitiam dedit. › Ex Chronographia Joannis Antiocheni, qui et Malala dictus est, de muliere hæmorrhoussa; deque statua quam Christo Salvatori erexit. Ex hoc quoque tempore Joannes Baptista inter homines innotuit, cujus caput Herodes toparΝΟΤΑ Zinus: qui divinis oraculis credunt. Verum pro certo habeo, hos neque Judæos, neque Christianos fuisse sed paganos aut Idumæos, qui traditionem antiquam tenuerint potius quam Scripturæ dictis crediderint. Quæ lic narrantur de statua Paneadènsi, incertus auctor Demonstrationis chronographicæ originum CP., quem Combefisius in Manipulo edidit, accepta refert ab Eusebio et Joanne, quem @sitantem nuncupat, seu de secla Acephalorum; quem subinde prodidisse ait, Hemorrhoussam illam nominatam fuisse Berenicem, Unde, vel Joannem Haritantem consimilia scripsisse oportet, vel anonymum istum ab co non discrevisse Joannem Malalam, sequioris ætatis scriptorem. Nam Hæsitantis historia, Photio teste, cod. 41, incipiebat ab imperio Theodosii senioris, nec ultra Justini I tempora excurrebat unde videtur alius non fuisse a Joanne Rhetore quem citant Evagrius et alii. Malalæ vero historia ab initio mundi usque ad obitum Justiniani senioris protendebatur. Quin multa passim ab auctoribus allegantur, tanquam ab Hæsitante accepta, qua Malala non habet. Quantum capio, quæ Joannes Malala de Berenice narrat, ea accepit ex Clemente bistoriographo quem paulo post laudat. De hoc Clemente Suidas hæc habet inquit, Clemens historicus scripsit de imperatoribus Romanis et imperiis, itemque ad Hieronymum de figuris Isocraticis, et alia. Doctissimus Hody Clementem post septimum sæculun scripsisse pugnat, eo quod Combefisius, annot. 76 in Anonymum mox laudatum, in illo loco Originum CP. ubi dicitur Clemens tradidisse statuas Constantini flii Constantii fuisse similes Theodosianis, de Constantino Pogonato Constantis filio sermonem esse conjecerit. At proclivius fuisset eas Constantino Magno attribuere, qui a Byzantinis vulgo vocatur vel vel, ut Codinus, pag. Constantinus Constantii flius, Chlori scilicet. Nusquam Constantem Pogonati parentem Constantium, sine mendo dictum reperias: bene vero Constantinum, ut alibi diximus. Cæterum a viro doctissimo amicissimoque R. P. D. Anselmo Bandurio admoneor legi debere: Clemens consimiles variæque forma marmoreas statuas, Constantis Consiantini filii esse ait. Eumdem Clementem citavit Hesychius quidam in fragmento quod Cl. Ducangius Græce Latineque post Chronicon Paschale dedit, in quo totidem fere verbis eadem leguntur qua Malala habet initio lib. x De Domini nativitatis @lale. Hesychium porro Malalam non exscripsisse, sed eo anterioreni esse, exinde collegerim, quod communem esse auctorum sententiam affirmet, Christum post sex mille annos ab orbe condito natum esse, paucissimis hoc ad annum circiter 5500 consignantibus. Nam sæculo saltem sexto desinente deincepsque communis in Oriente opinio fuit, natum esse Dominum anno mundi vel 5500, vel 5504, vel 5508, ut constat ex Anastasio II Antiocheno, hom. 7 in Hexaem., ex synodo quinisexta, can. 5, ex sancto Maximo, Georgio Syncello, Theophane, Eusebio nescio quo, cujus fragmentum

cha, in regia Trachonitidis regionis, in urbe quæ Sebaste dicitur, amputavit, octavo Kal. Junias, Flacco et Ruffino coss. Id ægre ferens Herodes rex, Philippi filius, e Judæa regressus est. Statimque ad eum accessit mulier quædam locuples, nomine Berenice, quæ idem oppidum Paneadem incolebat. Hæc, quoniam a Jesu sanata erat, statuam ipsi erigere cupiens, nec sine regis permissione id ausa perficere, Herodi regi supplicem obtulit libellum, rogans ut liceret sibi in urbe sua Christo Salvatori auratam statuam dicare. Libellus porro hujusmodi erat: ‹ Augusto He rodi, toparchæ, et legum datori Judæorum Græco rumque, regi Trachonitidis, Berenices, honora bilis Paneadis incola, petitio supples et obsecra ‹tio. Justitia et humanitas, cæteræque virtutes ver ticem vestrum instar coronæ cingunt. Quod ego neutiquam ignorans, bona spe oninia consequen di concepta, tibi scribo. Quæ porro sit exordii hujus ratio, sermonis series declarabit. Cum a prima ætate sanguinis fluxu laborarem, omni vitæ ● substantia facultatibusque meis in medicos exhaustis, medelam nullam nacta sum. Ubi autem accepi admirabilis Christi curationes, qui mor ‹ tuos ad lucem revocans suscitaret, dæmones ex mortalium corporibus ejiceret, omnesque confe ctos morbis verbo sanaret, ad eum velut ad Deum confugi. Verum considerata multitudine eo rum qui illum cingerent, metuens ne morbi spur citiem aversatus, erga me indignaretur, major que aegritudinis plaga fieret, mecum ipsa cogitavi, 369 quod si vel fimbriam vestimenti ejus tan4 gere mihi liceret, sanitatem adipiscerer. Ilane ubi primum tetigi, suppresso sanguinis fonte, il lico convalui. Ille vero, cum cordis mei consilia prænosset, elata voce, Quis, inquit, me tetigit? . virtus ex me prodiit. Tum ego pallens, gemensque et graviorem morbum ad me reversurum arbitrans, ad ejus pedes corruo, humumque lacrymis infundens, audaciam meam profitebar. At ille, uti clemens et benignus, vicem meam commisera tus, sanationem mihi his verbis confirmavit: Con fide, filia, fides tua te salvam fecit. Vade in pace *0. Sic tu quoque, Auguste, mihi supplicanti postu lationem justain indulge.» Hæc audiens Herodes. rex ex libello supplice, miraculi magnitudine perculsus, curationisque reveritus arcanum, dixit ‹ Tua, o mulier, sanatio præstantiori digna moso Matth. Curterius, Ducangiusque ex qq. Anastasianis accepere, Chronico Alexandrino, Joanne ipso Malala, aliisque, præter Julium Africanum, Clementem, Theophilum, et Timotheum, quos Hesychius ipse et Malala laudant. Neque magni faciendum est testimonium Abulfaraji qui Theophilum astrologum Rohensem seu Edessenum, floruisse ait circa annum Christi 785 et legira 169, et Egregie historia auctorem haberi. Nimia quippe est Abulfaraji indiligentia, ut ipso solo testificante credamus Thesphilum hunc astrologum hujus egregiæ historiæ parentem fuisse, aut saltem nihil urget nos, ut concedamus eum ipsummet esse quem Hesychius et Malala citavere. Ad Hesychium quod special, quidni idem sit cum Hesychio Illustri, qui historiam a Belo Assyriorum rege usque ad Anastasii imp. tempora produxit? Plura de Malala legesis apud Carium in Hist. litterar. parte. 11.

vies' *. » Item : « Non facies tibi seulptile, omnem , similitudinem eorum quz in eelo sunl sursum, et qua in terra deorsum !*. ». Et : « Confundan- lur ommes qui adorant sculptilia *. » Necnon : * Pereant. dii, qui non fecerunt cclum et ter- ram !*; » aliaque illorum similia, quee cum olim locutus essei Deus patribus in prophetis, novissimis diebus istis lotutus est nobis in unigenito Filio suo, per quem fecit et. saecula '*. Illum novi, qui ait: « Hzc est vita aierna, ut cognoscant te 80- lum Deum verum, et quem misisti Jesum. Chri- stum *. » Credo in unum. Deum, unum rerum ómnium principium , initio et principio carentem, increatum, interitus nescium et imihortalem, :zelernum él perpetuum, incomprebensum, invisi- bilem, incireumseriptum, füurz expertem : sub- stantiam unam supra substantim rationem, Dei- tatem supra quam divinam, in tribus personis, Patre et Filio et. Spiritu sancto : ipsi soli servio, ipsi soli latrim cultum adhibeo. Deumi unum adoro, Deitatem unam, sed et Trinitati servio personarum, nempe Deo Patri, et Deo Filio in- caruato, et Deo Spiritui sancto ; uni tamen Deo. Creaturz, non sérvio potius quam Creatori ; ve- rum ipsi Creatori, qui instar mei ereatus factus tst, atque cilra sui depressionem ac dejectionem ad creaturam descendit, ut naturam meam coho- nestaret, divinzque nature me corísortem faceret. Simul eum rege ac. Deo, corporis, ut ita loquar, purpuram adoro; non tamen quatenus indumeg- lüm, neque ut quartam personam, sed ut quz pa- riter exsistat. Deus, idemque absque immulatione Taeta fuerit cum eo, quod eam inunxit. Non enim matura carnis in Deitatem evasit ; sed quemadmo- dum Verbum manens id quod erat, sine. conyer- sione caro facium est; sic quoque caro Verbum facta est, non amittens id quod est; quin potius idem cum Verbo secundum bypostasim effecta. Quamobrem invisibilis Dei imaginem efformare mon dubito, non qua invisibilis est, sed qua pro- uz 4- Med ith ON EccUe — FÉ DE ona - URNAM MER ORBE ARE. m MM 2 pter nos carni et sanguini participando '^, factus est visibilis. Imagine non Deitotem, sed conspcctam C.rnem exprimo. Nam si simulacrum anim: effingi non potest, quanto minus Dei ipsius, qui MS ARM UC OM RR gm pec E

D GAS COMPACT. eM... rore o ed injuriam infert illi cujus est. effigies. » LII S. MANSIS idem in imaginem prastitistis. Nam mulli in anun- , lorum palis, in poculis, in phialis, in culiiculorum parietibus, ac demum omnibus in locis imaginem illius calaverunt: wt non solum sanctum illud audirent nomen, sed et expressam quoque effigiem intuerentur. » Kjusdem, de proditione Jude, de Pascha, de savra- mentorum traditione, quodque injuriarum. memi- nisse nou oporteat. s « Quemadmodum pietores in tabella, tum unde- quaque lineas ducunt, tum umbras exprimunt, tum rei veritatem, adhibita colorum varietate, sub- jiciunt; ita et Christus fecit. » 34g Sancti. Ambrosii Mediolanensium episcopi, ez epistola ad universam. Italiam, « Terlia autem nocte jam corpore inedia con- fecto: et fatiscente propter jejunium, mihi nequa- quam dormienti, sed in mentis excessn constituto, conspieui fuerunt, cum persona quadam quae beato Paulo similis prorsus videbatur : quemadmodum ejus effigies in imaginibus.efformata perspicue de- elarat. » Sancti. Maximi DRM: el confessoris, ex his qua intez ipsum et Theodosium episcopum gesta aunt. t His ilaque peraetis surrexerunt ómnes cum gaudio el lacrymis, positisque genibus oraverunt ; aique eorum singuli sancta Evangelia , pretiosam crucem, et Jesu Christi Salvatoris, sanctzeque Dei Genitrieis, quas illum peperit, imaginem deosculati € sunt, admolis manibus, pro eorum quz inlerlocuti fuerant, confirmatione. Ex sermone sanctissimi beatissimique Anastasii ar- cliiepiscopi (Antiochi) Theopolis, de Sabbato, ad Simonem episcopum Dostrensem. € Nam sicut. absente quidem imperatore, ejus loco imago ipsius adoratur; eo autem prsente, supervaeaneum est, primigenio exemplari relicto, imaginem venerari. Nequaquam amen, ex co quod illa tunc non adoratur, quia adest ille eujus gratia venerabilis erat, eam idcirco inhoneste lia- here liceret.» Et quibusdam interjectis : «Nam sicut ille qui in imperatoris imaginem debacchatur, ul- D trices poenas luit, perinde ac si vere. imperatorem ipsum injuriis affecisset ; tametsi imago nilil sit aliud quam lignmn eL colores admista cere et coagmentata : ad eumdem modum quieunque cu- juspiain imagini contumeliam irrogat, hanc utique injuriam infert illi cujus est effigies. »