IN TRACTATUM CONTRA JACOBITAS ADMONITIO. 396 Tractatum sancti Joannis Damasceni contra Acephalos, seu potius Jacobitas, Henricus Canisius in lucem Latine emisit tomo IV Antiq. lect. ex interpretatione Francisci Turriani, sed initio magna parte mutilum. Eumdem, sed integrum magis, illustrissimus abbas D. Julius Imperialis, summi pontificis vice-legatus Ferrariæ, pro eximia sua erga rem litterariam, nec minori ad mea studia promovenda propensione, ex Vaticano codice Græco, n. 493, describendum obtinuit, mihique peramanter transmisit. Quia vero Vaticanus codex, uno deperdito folio, mutilus itidem repertus est, jacturam quadamtenus sarcivi ex Arabica lucubrationis ejusdem translatione, quam R. P. Lelong, humanissimus juxta atque eruditissimus presbyterorum Oratorii Parisiensis, bibliothecarius mecum communicavit, interpretante viro linguarum et rerum Orientalium peritissimo. Sed et codex iste ad sensum auctoris agnoscendum, obscuraque et dubia exemplaris Græci loca illustranda, non parum contulit. Hoc opus, quantum conjicere licet, conscripsit auctor, cum Damasci ageret adhuc, antequam in Palæstinam profectus, monasticæ vitæ nomen dedisset. Petrum quidem metropolitam, qui hoc ei pensum injunxerat, ex Theophanis Historia novimus, de Christiana religione optime meritum. Quis vero episcopus ille Jacobita fuerit, cujus ad catholicam Ecclesiam revocandi causa liber iste sit exaratus, assequi facile non est. In exordio dicitur, ejusdem gentis esse, ejusdemque nominis, αἰδοῖ καὶ πόθῳ τοῦ ὁμοφύλου καὶ τῆς ὁμωνυμίας βαλλόμενος· quas quidem Damascenæ regionis hominem, vel etiam Petre metropolitæ, aut Joanni ipsi affinitate junctum, Petrumque aut Joannem nominatum, videntur indicare; quinimo Petri potius quam Joannis cognominem; quoniam dissertatio non Joannis nostri nomine, sed Petri, prodiit. Alioqui Eliam nuncupatum illum fuisse conjecissem propter libellum, seu professionem fidei, quam jubente metropolita suo Petro Joannem perinde contexuisse modo ante dicebamus, recitandam ab Elia episcopo e Maronitarum grege. Magis comperta non est Touba pala, Tudaræa, civitas: sed notum est oppidum Darea, seu Daras, sex millibus passuuni Damasco disparatum. Legendum forsan foret in hujus dissertationis titulo, xpòę tòv inlaxonov. τοῦ Δαραίας, seu της Δαραίας, ad episcopum Darea Nihil hic addam in tractatus hujus commendationem, quo alium adversus Monophysitas accuratiorem aut urgentiorem vix reperire sit, nec apud Leontium; tametsi Turrianus Damascenum ex fontibus Leontii rivulos suos irrigasse scripserit in præfatione ad hunc librum. Nonnulla nostrum auctorem ex Leontii libris mutuatum esse inficias non eo: at plura, ipsaque validiora in hoc quod damus opere occurrunt, quam quæ apud Leontium leguntur. Citatur hæc Damasceni lucubratio in collectaneis contra Severianos, quæ Latine ab Henrico Canisio perinde eodem tomo IV Antiq. lect. edita sunt. In fine dissertationis subjiciuntur, in modum appendicis, auctoritates Patrum variæ, quibus naturæ duæ in Christo comprobantur: quarum nonnullas suis locis excutiam. Quia vero omnium postrema citatur epistola ad Cæsarium monachum, sancti Joannis Chrysostomi nomine inscripta, singulari dissertatione in Prolegomenis dicam, quæ me momenta moveant ad illam tanto doctori abjudicandam. Et sic legimus pro Tovdapalaç, ad episcopum Tudareæ. Vile Præfationem generalem, num. XX, EDIT.

ΙΩΑΝΝΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ ΤΟΜΟΣ, ΩΣ ΕΚ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΠΕΤΡΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΩΤΑΤΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΔΑΜΑΣΚΟΥ, Πρὸς τὸν ἐπίσκοπον δῆθεν τοῦ Δαραίας τὸν ᾿Ιακωβίτην. SANCTI JOANNIS MONACHI DAMASCENI LIBELLUS, VELUT EX PERSONA PETRI SANCTISSIMI EPISCOPI DAMASCI AD EPISCOPUM DAREE JACOBITAM. α'. Οὐδὲ τὸ καλὸν, ὅτε μὴ καλῶς γένηται· σοφῶν ῥῆσις σοφή τίς ἐστι. Μαρτυρεῖ δὲ καὶ τοῖς Εβραίων παισὶν ὁ θεῖος Απόστολος, ὡς ζῆλον μὲν Θεοῦ ἔχουσιν, ἀλλ' οὐ κατ᾽ ἐπίγνωσιν· οὐκ ἐν ἐπαίνῳ τὴν μαρτυ ρίαν τιθεὶς, ἀλλὰ δήπου μεμφόμενος. Καλὸν ὁ ζῆλος τῆς εὐσεβείας, ἀλλ' ἀγάπῃ συγκεκραμένος. Στυγητὸν ἡ κακία, ἀλλ' ἐλέους ὁ ταύτην δεχόμενος ἄξιος· μισῶ τὴν σηπεδόνα, τὸ μέλος δὲ περιέπω, ἕως οὔπω τέλεον ἄχρηστον· καὶ πάντα μὲν δὴ κάλων κινῶ, τὸ δὴ λεγόμενον, καὶ τέχνην ἀνιχνεύω ἅπασαν, καὶ ἀλεξίαςκοι μηχανώμαι φάρμακον, καὶ Θεὸν ἐπιβοῶμαι συνέριθον, αἰδοῖ καὶ πόθῳ τοῦ ὁμοφύλου καὶ τῆς ομωνυμίας βαλλόμενος, καὶ τὸν θύραθεν μώμον ἀπο σειόμενος. Εἰ μὲν οὖν πείσω τὴν ὑγείαν, τῷ δεδωκότι χάρις τῆς ὑγείας· εἰ δὲ μὴ πείσω· Ιατταταιὰς τῶν κακῶν! τομῇ τὸ ποθούμενον παραδίδωμι· ἀλγῶν μὲν, ἀλλ' ὅμως ἐκδίδωμι, φεύγων τὴν συνουσίαν, ὡς ἂν μὴ διανεμηθείη τὸ κακὸν, ὡς πλείονα γενέσθαι τὰ ἀχρειούμενα, καὶ μετὰ τοῦ προφήτου οὐκ ἐπιτωθά ζων, ἀλλ' ἐδυρόμενος φεύγομαι. ο Ἰατρεύσαμεν τὴν Βαβυλῶνα, καὶ οὐκ ἰάθη.» Καὶ τὴν αἰτίαν ε 397 1. Sapientium sapiens est pronuntiatum, nec bonum esse bonum, nisi recte geratur. Hoc etiam de llebræis testatur divinus Apostolus ', quod zelum quidem Dei habeant, sed non secundum scientiam quod testimonium minime vult in laudem eorum cedere, sed potius in vituperium. Bonus est religionis zelus, sed qui charitate temperatus sit. Nequitia res odiosa est: qui vero illam admittat, commiseratione plane dignus est. Tabum abominor; al membrum foveo, quamdiu non inutile prorsus nec vitiatum est. Quamobrem funem, ut aiunt, omnem moveo, nullam non artem pervestigo, remedium salubre molior, adjutorem Deum invoco, et qua reverentia, quove amore tangor erga eum qui tum generis, tum nominis ejusdem mecum consors est, subjectum extrinsecus vitium abigere contendọ. Si igitur ad sanitatem revocavero, grates reddendæ illi erunt, qui hanc concesserit: sin vero, prol calamitaten! secandum trado id quod unice diligebam: non quidem sine mærore; auamen trado, consortium illius fugiens, ne malum depascatur ulterius, majorique numero vitiose partes augescant. Atqui non aspergam convitiis, sed gemebundus cum propheta fugio: Curavimus Babylonem, inquit, nec sanata est s. Cujus causam hanc subjungit, «Quia noluit, Voluntarius morbus est, ut et remedii susceptio. Haec me ad scribendum impulerunt, non contendendi libido, non invidentia, non argutatio, non vincendi desiderium, non ostentationis studium, non denique ullum odium, sed commisera- Ο tio, quæ ex Dei proximique dilectione nascitur. Nam, Si te subtraxeris, inquit Scriptura, non placebis animæ meæ ³. › Ad hoc enim a Deo con- • Jerem. LI, 9. • Ilabac u, 4 sec. LXX. ' 4 Rom. 1, 2. • Οὐκ ἠθέλησεν.» Αὐθάς ή τε νόσος καὶ τῆς θερα πείας ἡ εἰσδοχή· ταῦτά με πρὸς τὸ γράφειν παρύγο μησεν. Οὐκ ἔρις, οὐ ζῆλος, οὐκ ἔλεγχος, οὐ νίκη; ἔφεσις, οὐκ ἐπιδείξεως τρόπος, οὐ μέσος· ἀλλ᾽ ἔλεος ἐκ πόθου θείου καὶ τοῦ πλησίου ὁρμώμενος. • Εάν γὰρ ὑποστείλῃ, φησὶν, οὐκ εὐδοκεῖ ἐν σοὶ ἡ ψυχή μου. › Εἰς τοῦτο γὰρ ἡμᾶς ὁ Θεὸς ἔθετο, παρακαλεῖν, νουθετεῖν, ἐπιστρέφειν, φιλοκαλεῖν, σκάπτειν, κόπρον περιτιθέναι, θεραπεύειν τὴν ἁμαρτίαν b. Ακαρπίαν δὲ καὶ τὴν κακοκαρπίαν φαμέν, ὥσπερ ἄφωνον τραγο ῳδὸν, τὸν κακόφωνον. ι Οὐαὶ γάρ μοι ἐὰν μὴ εὐαγ γελίζωμαι,» καὶ εἰ κατορύξω τὸ τάλαντον, ἀχρεῖος καὶ πονηρὸς διὰ τὸν ἔκνον γινόμενος, ἀποπεμφθήσο • Deest aliquid; lego, προστίθησιν· ὅτι. Sic Arabs. b Lege, ἀκαρπίαν, sine fructs.

μαι τῆς χαρᾶς τοῦ Κυρίου μου. Δέξασθε τοίνυν λόγον stituti sumus, ut fodiamus, ut stercus circumpoΒάσεως τῇ Πνεύματος κρατούμενον χάριτι, ὡς ἂν namus, ut sterilitati medeamur. Porro sterilitatem ἡσθῇ μὲν ὁ Θεὸς, κοινωνὸν δὲ τῆς εὐφροσύνης την dicimus, ipsan quoque malorum operum procreaἘκκλησίαν ποιήσητε ε. Μίαν δὲ ταύτην ἐπουρανίων tionem; quemadmodum tragœdus mutus vocatur, καὶ ἐπιγείων ὁ σταυρὸς τοῦ Κυρίου εἰργάσατο. cujus vox insuavis est. Væ mihi si non evangelizavero *. › Si talento defosso, servus inutilis et nequam efficiar, exsulabo procul a gaudio Domini mei. Suscipite ergo medicinæ sermonem, gratia Spiritus confirmatum, quo Deus quidem oblectetur, gaudiique ejus consortem Ecclesiam faciatis. Hanc vero crux Christi esse unam præstitit, cœlestibus terrenisque constantem. β'. Ἐπειδὴ περὶ φύσεως ὁ σύμπας ἡμῖν λόγος κεκρότηται, τοῦτό φαμεν ὡς ἐπὶ μὲν τῆς ἁγίας καὶ ὑπερουσίου θεότητος, ήτοι τῆς μοναρχικῆς καὶ ὁμοουσίου Τριάδος, "Αρειος μὲν καὶ Εὐνόμιος, καὶ ἡ τού των πολύθεος, καὶ οὐδὲν ἧττον ἄθεος συμμορία, τρεῖς οὐσίας ἀναφανδὸν ἐφληνάφησαν, ταῖς ὑποστάσεσι τὴν φύσιν συνδιατέμνοντες, κακῶς εἰδότες, καὶ τῇ ὑπου στάσει ταυτὸν τὴν φύσιν νοήσαντες. Σαβέλλιος ex 2. Quando toto nobis hoc sermone dicendum est de natura, hoc præſamur, in sancta et consubstantiali Deitate, hoc est in unius imperii et substantiæ Trinitate, Arium quidem et Eunomium, horumque polytheorum, seu potius atheorum factionem 398 tres substantias propalam ineptientium more statuisse, divisa eum hypostasibus natura, cum male intelligerent, animoque sibi fingerent, naturam idem esse atque hypostasim. Sabellium vero Africanum hypostasim unam stulte asseruisse, contractamque conjunctione pessima Trinitatem conſudisse, ad tuendam substantiæ unitatem in hypostasi unica. Quod vero ad dispensationem salutarem (seu incarnationem) spectat Salvatoris, qui in Trinitate Verbum Dei est, Filius unicus Patris, pessimus perditissimusque Nestorius, anthropolatra, Diodorusque, et Theodorus episcopus Mopsuestiæ, rebelles quoque fuerunt, confitendo duas naturas, dividendoque hypostasim, ita ut ex eorum opinione duæ personæ essent secundum numerum naturarum. Diviserunt igitur Dominum unum Jesum Christum, duosque constituerunt, ac hypostases duas; eo quod existimarent hypostasim et naturam unum quoddam esse. At Dioscorus et Severus, et sectatorum utriusque turba multiceps, unam quoque et ipsi hypostasim asseruerunt, unam simul esse naturam definientes, quia nesciebant quid dicerent, nec intelligebant quæ affirmarent. Morbus vero, seu error, mentis eoruin in eo fuit, quod naturam et hypostasim unim et idem esse existimabant. Sed nec illic substiterunt. Dixerunt enim in Trinitate sancta tres esse naturas substantiasque particulares, et scientiam notionemve unam communem. Nihil tamen solidi, quod ad rem confirmandam aptum natum sit, habuerunt. 3. Cæterum religionis orthodoxæ et veritatis præcones in tali sententia non fuerunt; verum legem divinam secuti, cursumque ad cœleste lumen dirigentes, recta ambulaverunt per viam regiam, quæ media est, non declinantes ad sinistram, superbiæ et ignorantiæ, neque ad dextram, imaginationis phantasticæ. Neque ineptias contrariis ineptiis emendare aggressi sunt; sed ad propositum finem inter mala extremna pervenerunt, continentes se intra limites veritatis, ita ut ad neutram partem inclinando ab ea deflecterent. Itaque confessi sunt substantiam unam in Trinitate, et tres hypostases ejusdem agnoscentes, libenter prædicaverunt. Rursum vero agnoverunt distinctionem illam in mysterio incarnationis, quemadmodum Gregorius Theologus ait*, naturas duas, et substantias duas, et hypostasim unam, nas turamque et substantiam eadem definitione complexi sunt: personam quoque et hypostasim eodem modo definierunt; quippe qui noverant differentiam quæ est inter naturam, seu substantiam, et hypostasim, sive personam, ejusmodi esse ac distinctionem quæ est inter commune et singulare. 4. Primo igitur nobis inquirendum est de natura et hypostasi, ut vocis utriusque significationem perspectam habeamus: deinde compertum nobis erit, an duas in Christo naturas asserere debeamus, vel unicam. Postulat enim instituti ratio, ut illud definiatur. Neque vero veritatem contentioni exponemus, sed amice eam investigabimus, cum veritatis ea natura sit, ut manifesta illi fiat, qui illam ea sollicitudine perquirit, quam Scriptura sic eloquitur: Appropinquate ad me, et ego accedam ad vos *.» Et alibi: ‹ Ubi duo vel tres congregati fuerint in nomine meo, ego in medio illorum sum 7. › Iterum quoque dicit: «Petitis, et non accipitis, eo quod non sicut oportet petatis *.» Et: ‹ Cum sit in vobis zelus et contentio et discidium, an ignoratis quod carnales estis, et secundum carnem ambulatis '? › Et item: Non potestis credere in me, qui gloriam hominum quæritis ¹º. › 1 Cor, ix, 16. Greg. epist ad Cledon. 6 Zach. 1, 3, 7 Matth, xvm, 20. 10 I Cor. 1, 5. VARIÆ LECT!ONES. © Arabs, et una fiat Ecclesia in gaudio communionis. NOTÆ. 8 Jac. IV, Ilic multa desunt in Vaticano codice, quæ suppleta sunt ex translatione Arabica. • Joan. ♥,

5. Jam igitur orationis nostræ principium ducetur ab his sancti Basilii verbis, quæ scripsit epistola ad Amphilochium ", nempe quod inter substantiam et hypostasim differentia eadem sit, quæ est inter id quod multis commune est, et illud quod particulare est unicuique individuo.» Et paucis interjectis, in eadem epistola dicit: «Nomen substantiæ dicit nos ad intelligendum rem aliquam indefinitam. Nam mens non invenit in quo consistat, ex communi illa notione quam significat. At nomen hypostasis significat id quod in re una aliqua commune est; eamque (mens) definit ex manifesto apparentibus in ea proprietatibus. Qui porro non agnoscit differentiam inter naturam et hypostasim, ita veritati investigandæ dat operam, ut inter sectam de qua diximus, et ipsum, nullum discrimen sit. Nam si bæc distinguuntur, quare de Christo asserunt, habere illum naturam unam, ut personam unam? Iterum, si substantiæ et hypostasis idem sunt, Filius, quandoquidem unius est cum Patre substantiæ, una quoque cum eo hypostasis erit. Et vicissim si hypostasis est alia, erit quoque similiter alia natura, et sicut est ejusdem ac Pater substantiæ, ejusdem quoque cum eo hypostasis erit: et si hypostasi diversus est, erit quoque substantia diversus, qnod valde impium est. Ita pariter de humanitate. Si enim id quod subsistentiam habet, hypostasis est, humanitas quæ subsistentiam habet, et cujus natura una est, erit similiter hypostasis uнa. Sicut etiam humanitas universim sumpta una natura est, ita etiam erit una persona. 6. Quod si dicatis aliter loquendum de divinitate sancta, aliter de incarnationis mysterio, quod Dominus propter nos dispensavit, nobis interrogantibus respondete: Num natura et hypostasis unum sunt? Si dixeritis Christum esse ex duabus naturis, an non intelligitis ea responsione cogi vos, ut ipsum ex duabus quoque bypostasibus esse asseratis? Nam etiamsi illud de Christo non enuntietis, cogemini tamen ex iis quæ præmisistis, duas quoque affirmare naturas. Quippe si natura et hypostasis idem sunt, asseritisque divinitatem Christi esse naturam, et corpus ejus, naturam, simul dicitis divinitatis ejus esse hypostasim unam, et humanitatis ejus esse hypostasim alteram. 7. Quod si hypostasis et natura idem sunt, Christus, cum sit consubstantialis Patri, ac consubstan tialis nobis, erit etiam ejusden cum Patre et nobis hypostasis: tumi subinde hypostases divinitatis et humanitatis una hypostasis fient. Nam si hypostasis et natura unum et idem sunt, atque in Christo distinctionem 399 naturarum constituatis, non vero hypostasium, seu personarum; natura proinde et hypostasis idem non erunt. Hujus vero argumenti demonstratio maxime perspicua est cuilibet, nisi mente cæcutiat. 8. Ac certe quidem nomine υποστάσεως, significatur res una singularis secundum seipsam. Quippe nomen hypostasis cum significationes habeat diversas, earum una est quod designet aliquid per se subsistens; alia, id quod in alio non exsistit, aut in alio præter ipsum subsistentiam non habet, et non est accidens. Hoc autem nomen cum usurpant Patres de substantia singulari, plerumque significat id quod non est in subjecto, quodque non est privatio, sæpe rursum significat subjectum de quo quædam prædicantur. 9. Vos igitur (Monophysitæ) relictis ambagibus, recte tractate verbum veritatis; non enim, sicut sancti doctores dixerunt, idem dicitis esse naluram et hypostasim; quin potius naturam particularein tanquam hypostasim per se exsistentem confitemini. Sed quod non oporteat dicere naturas particulares, hinc intelligemus. 10. Si naturas particulares in sancta Trinitate confitemini, diversæ substantiæ eam censetis, rursumque adeo Arius excitatus est. Quod si sin. gulis personis divinis sancta Trinitatis propriam substantiamı tribuitis, quas consubstantiales esse secundum communem substantiam confteamini; idem vero sit substantia et lypostasis: erit igitur opinione vestra quaternitas hypostasium, trium quidem particularium, unius vero communis; et similiter quaternitas substantiarum; imo unaquæque hypostasis duarum naturarum et hypostasium erit, unius quidem communis, et unius particularis, eruntque simul ejusdem et diversæ essentiæ, ejusdem et diversa hypostasis. Ecquis non rideat; imo vero non fleat immoderatum horum furorem? st Basil. epist. 391. o'..... τες τοίνυν τὸ περισκελές, τὸν λόγον τῆς ἀληθείας ὀρθοτομήσατε· οὐ γὰρ ὡς οἱ ἅγιοι Πατέρες εἰρήκασι, ταυτὸν λέγετε φύσιν καὶ ὑπόστα σιν· μερικὴν δὲ μᾶλλον τὴν φύσιν, ὡς καὶ τὴν κατ' αὐτὸ ὁμολογεῖτε ὑπόστασιν. Οτι δὲ οὐ μερικές φύσεις λέγειν ἐχρῆν, ἐντεῦθεν εἰσόμεθα. ι'. Εἰ μερικὰς φύσεις ἐπὶ τῆς ἁγίας Τριάδος όμο λογεῖτε, ἑτεροούσιον ταύτην δοξάζετε, καὶ πάλιν ἐγήγερται "Αρειος. Εἰ δὲ ἑκάστῃ τῶν τῆς ἁγίας Τριάδος θεαρχικῶν ὑποστάσεων ἰδιάζουσαν δῶτε οὐσίαν, ὁμοουσίους δὲ ταύτας κατὰ τὴν κοινὴν οὐσίαν ὁμολογήσετε· ταυτὸν δὲ οὐσία καὶ ὑπόστασις, ἔσται καθ' ὑμῶν τετρὰς ὑποστάσεων· τριῶν μὲν μερικῶν, μιᾶς δὲ κοινῆς, καὶ οὐσιῶν ὁμοίως τετράς. Καὶ ἑκά στη τῶν ὑποστάσεων, δύο φύσεών τε καὶ ὑποστάσεων, μιᾶς μὲν κοινῆς, μιᾶς δὲ μερικῆς, καὶ ἔσονται ὁμο ούσιοι καὶ ἑτεροούσιοι, ὁμοῦπόστατοί τε καὶ ἑτερουπόστατοι. Καὶ τὶς οὐ γελάσεται, μᾶλλον δὲ ἀποδύρε ται τῆς μανίας τὴν ὑπερβολήν; Οὐκ ἔστι τοῦτο εἰ μὴ φλήναφος καὶ διανοίας ἀνάπλασμα κακοδαίμονος, δαιμόνων εὕρημα σκοτεινὸν, καὶ τῆς Ἑλληνικῆς

τερθρείας τεράτευμα. Τίς τοῦτο τῶν θεοφόρων εἴ- hæc nihil nisi meræ nuga sunt, et male sanæ coρηκε πώποτε; εἰ μή που τὸν παρ' ὑμῖν ἅγιον Αριστοτέλην ἡμῖν, ὡς τρισκαιδέκατον ἀπόστολον, εἰσαγάγοιτε, καὶ τῶν θεοπνεύστων τὸν εἰδωλολά τρην προκρίνοιτε. Αλλ' ἐπὶ τὸ προκείμενον ἐπανίω μεν. ια'. Εἰ γὰρ καὶ μή ἐστι φύσις ἀνυπόστατος, οὔτε μὲν οὐσία ἀπρόσωπος, οὐδ᾽ αὖ πάλιν ἀνούσιος ὑπόστασίς τε καὶ πρόσωπον· οὐ γάρ ἐστιν· ἀλλ᾽ οὐ ταυτὸν οὐσία καὶ ὑπόστασις, οὐδὲ φύσις και πρόσωπον. Οὐ γὰρ ταυτὸν οὐσία τε καὶ ἐνούσιον, οὐδ᾽ ἐνα υπόστατον καὶ ὑπόστασις. Ετερον γάρ ἐστι τὸ ἔν τινι, καὶ ἕτερον τὸ ἐν ᾧ· ἐνούσιον μὲν γάρ ἐστι τὸ ἐν τῇ ουσίᾳ θεωρούμενον, τουτέστι τὸ τῶν συμβεβηκότων άθροισμα, ο δηλοῖ τὴν ὑπόστασιν, οὐκ αύτ τὴν τὴν οὐσίαν. Ἐνυπόστατον δὲ, οὐχ ἡ ὑπόστασις, τὸ ἐν ὑποστάσει δὲ καθορώμενον. Οὐσία δὲ τουτἐστιν ὁπωσοῦν ὑπάρχει, εἴτε καθ᾿ ἑαυτήν, εἴτε συν ἑτέρῳ, εἴτε ἐν ἑτέρῳ· καθ᾿ ἑαυτὴν μὲν ὡς πυρὸς οὐσία, σὺν ἑτέροις δὲ, ὡς ψυχὴ καὶ σῶμα· σὺν ἀλο λήλοις γὰρ ταῦτα τὴν ὑπόστασιν ἔχει· ἐν ἑτέρῳ δὲ, ὡς πῦρ ἐν θρυαλλίδι, καὶ ὡς ἡ σὰρξ τοῦ Κυρίου ἐν τῇ ἀνάρχῳ αὐτοῦ ὑποστάσει. Η μὲν γὰρ ὑπόστασις τόν τινα, ἢ τόδε δηλοῖ τὸ ἅμα τῇ τοῦ δακτύλου ἀνατάσει δεικνύμενον, τὸ δὲ ἐνυπόστατον, τὴν οὐσίαν· καὶ ἡ μὲν ὑπόστασις πρόσωπον ὁρίζει τοῖς χαρακτηριστικοῖς ἰδιώμασιν· ἐνυπόστατον τὸ μὴ εἶναι αὐτὸ συμβεβηκός, ὃ ἐν ἑτέρῳ ἔχει τὴν ὕπαρξιν. Εἰ γὰρ ταυτὸ τὸ ἔν τινι, καὶ τὸ ἐν ᾧ, ὥρα σοὶ λέγειν ταυ τὸν ἀρετὴν καὶ ἐνάρετον, καὶ κατὰ τὴν εὔλογον ἀνα τιστροφήν, κακίαν, καὶ τὸ ἐν ᾧ ἡ κακία· καὶ ἔσται κατὰ σὲ αὐτὸς ὁ διάβολος κακία, καὶ ὁ τούτου δημιουργός, κακία; δημιουργός. Καὶ ἐπειδὴ ἐν τῇ οὐ σία τὸ συμβεβηκός, ἔσται τὸ συμβεβηκὸς οὐσία, καὶ συμβεβηκὸς ἡ ουσία. Καὶ τὸ σῶμα 4, φημὶ τὸ ἀνα θρώπινον, ἔσται κατὰ σὲ [τὸ σῶμα ε] ψυχή· καὶ τίς ταύτης τῆς συγχύσεως τὴν μανίαν ὑποίσει; Β΄ α gitationis fictio, tenebricosum dæmonum inventum, Græcanicarumque præstigiarum portentum. Quis sanctorum Patrum illud unquam dixit? Nisi forte sanctum Aristotelem nobis, ceu decimum tertium apostolorum introducatis, idolorumque cultorem iis anteponaus, qui Spiritus sancti afflatu locuti sunt. Seul ad propositum revertamur. 11. Tametsi enim non est natura sine lypostasi, neque substantia sine persona; nec rursum sine substantia, bypostasis et persona (nam certe non est), altamen substantia et hypostasis non sunt idem, neque natura et persona. Non enim idem sunt substantia et quod in substantia est, neque hypostasis et enhypostatum (seu quod exsistit in hypostasi ). Aliud enim est quod in aliquo est, el aliud, in quo est aliquid. Nam quod est in substantia, illud est quod in substantia consideramus, puta congregationem accidentium, quæ hypostasim designat, non ipsam substantiam. Enlypostatum vero non est hypostasis, sed quod contemplamur in hypostasi. Hoc porro substantia, seu essentia est, quomodocunque exsistat, sive per se, sive cum alio, sive in alio: per se, ut substantia ignis; cum aliis, ut anima et corpus; hæc enim in se invicem subsistunt: in alio, ut ignis in lucerna; et ut caro Domini in hypostasi ejus æterna. Ilypostasis enim quempiam, vel hoc declarat, quod intento digito indicatur: enhypostatum vero declarat substantiam. Atqui hypostasis quidem personam definit per proprietates quibus sigillatur: enhypostatum vero, illud non esse accidens, quod in altero exsistentiam habet. Si enim idem foret in 400 aliquo, et in quo, jam dicere posses idem esse virtutem, et eum qui virtute præditus est: et non absurda reciprocatione, idem esse malitiam, et id in quo est malitia. Atque adeo in tua opinione diabolus ipse malitia erit; et qui diabolum feci', malitia erit effector. Itemque, quia in substantia Ecquis confusionis hujus insaniam ferat? est accidens, accidens substantia erit, et substantia accidens; quinimo, corpus, inquam, humanum in sententia tua anima erit, et anima corpus. ιβ. Ὅτι μὲν οὖν οὐκ ἔστιν οὐσία ἀνυπόστατος, ἴσμεν σαφῶς, ἀλλ' οὐ ταυτόν φαμεν ἐνυπόστατον καὶ ὑπόστα σιν, οὔτε μὴν οὐσίαν τε καὶ ἐνούσιον· ἀλλ᾽ ἐνούσιον μὲν, τὴν ὑπόστασιν, ἐνυπόστατον δὲ, τὴν οὐσίαν. Τήν τε γὰρ οὐσίαν τῆς ἁγίας θεότητος ἐνυπόστατον ἴσμεν· ἐν ταῖς τρισὶ γὰρ ἐστιν ὑποστάσεσι· καὶ ἑκάστην τῶν ὑποστάσεων ὡσαύτως ἐνούσιον. Ἐν τῇ οὐσία γὰρ αὗται τελοῦσι τῆς ἁγίας θεότητος, καὶ ἐπὶ τῆς ἀῤῥήτου και πάντα νοῦν ὑπερκειμένης τοῦ Κυρίου οἰκονομίας, ἐνούσιον μέν φαμεν τὴν ὑπόστασιν, ὡς ἐν ταῖς οὐσίαις τελοῦσαν, ἐξ ὧν καὶ συντέθειται, ένα υπόστατον δὲ ἑκάστην τῶν οὐσιῶν αὐτοῦ· ἔχουσι γὰρ κοινὴν τὴν μίαν αὐτοῦ ὑπόστασιν, ἡ μὲν θεότης αὐτ τοῦ, ἀἰδίως, καθὸ καὶ τὴν τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Πνεύ 12. Quod autem non sit substantia sine liypostasi, plane novimus. At nequaquam dixerimus idem esse enhypostatum et hypostasim, uti nec substantiam atque enusion (seu quod est in substantia ), sed dicinus in substantia esse quidem hypostasim, et in hypostasi substantiain. Enimvero substantiam sanctæ divinitatis esse ένυπόστατον, scimus (nam in tribus hypostasibus exsistit) et unamquamque hypostasin similiter ἐνούσιον, seu id quod in substantia est: in sanctæ siquidem divinitatis substantia sunt bæ tres hypostases. Consimiliter in inenarrabili, quæque omnem mentem exsuperat, incarnatione Domini, hypostasimi dicimus enusion, sive prout exsistit in substantiis, d Interpr. Arab. legisse videtur, καὶ ἔσται σῶμα ἔμψυχον, ψυχή. et erit corpus animatum anima. • Superflua vox.

τὸν δὴ εἰπεῖν, ἡ [εὐ] ἀνθρωπότης αὐτοῦ προσφάτω; ἐν αὐτῇ ὑποστᾶσα, καὶ αὐτὴν κληρωσαμένη ὑπό στασιν. Οὕτως οὔτε ἀνυπόστατος, οὔθ᾽ ἑτέρα τῶν τοῦ Χριστοῦ φύσεών ἐστιν, οὔτε ἑκάστη καθ᾿ αὐτὴν ὑπόστασιν κέκτηται, ἀλλὰ τὴν αὐτὴν καὶ μίαν αμο φότερα ex quibus composita est: unamquamque vero sub- ματος· ἡ δὲ ἔμψυχος καὶ λογικὴ αὐτοῦ σὰρξ, ταυ stantiarum ejus, ἐνυπόστατον, hoc est in hypostasi esse. Habent enim communem unam illius bypostasim ut divinitas quidem, Filii bypostasim æterne habeat, quemadmodum et Patris et Spiritus hypostases; caro vero ejus animata et rationis particeps, seu quod idem est, humanitatis ipsius, recenter in ea subsistat, eamque sibi nacta sit hypostasin. Quo fit ut neutra ex Christi naturis hypostasi careat, nec quælibet earum per semet subsistat, sed ambæ unam eamdemque hypostasim habeant. 13. Quibus sic præstitutis, al quæstionem veniamus. Quæritur ergo, sitne Christus naturæ duæ et in duabus naturis, an una tantum, ut prodigiose fingitis. Quocirca operæ pretium est, de aliquo disputantem, ex communibus verisque notionibus principia, seu propositiones conficere. seu propositiones conficere. Communes porro dico, quæ a sapientioribus sunt concessæ. Sic enim eficitur, ut id quod texitur, argumentatio sit, et non fallacia; vera conclusio, non absurda. ιγ'. Τούτων οὕτω προδιωρισμένων, ἐπὶ τὸ ζη τούμενον ἔλθωμεν· τοῦτο δέ ἐστιν· εἰ δύο φύσεις ἐστὶν ὁ Χριστὸς, καὶ ἐν δυσὶ φύσεσιν, ή μία, καθά τερατεύεσθε· χρὴ τοιγαροῦν τὸν περί τινος συλλογι ζόμενον ἐκ κοινῶν καὶ ἀληθῶν ἐννοιῶν· κοινῶν δὲ λέγω τῶν παρ' ἀμφοτέροις ὡμολογημένων· τὰς ἀρε χὰς, ἤτοι τὰς προτάσεις ποιεῖσθαι. Οὕτω γὰρ συλλογισμὸς, καὶ οὐ παραλογισμὸς τὸ πλεκόμενον εἴη, τό τε συμπέρασμα ἀληθὲς καὶ οὐκ ἄτοπον. ιδ'. Ὁμολόγηται τοίνυν παρ' ἅπασι τοῖς ἁγίοις Πατράσιν ἐκ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος γεγενήσθαι τὴν ἕνωσιν, καὶ τὸν Χριστὸν ἐν θεότητι τέλειον, καὶ τέλειον καὶ ἀνελλιπῆ τὸν αὐτὸν ἐν ἀνθρωπότητα. Εἴπατε τοίνυν ἡμῖν· καὶ ὑμῖν ταῦτα δοκεῖ; συνομολογήσετε, ὥς γέ μοι δοκεῖ. Τί δὲ θεότης, καὶ τί ἀνθρωπότης; οὐσία, ἢ συμβεβηκός; φύσις ἢ ὑπόστα σις; Οἶμαι οὐσίαν καὶ φύσιν ὑμᾶς ἐρεῖν· ὅτι μὲν γὰρ οὐ συμβεβηκός παντί που δῆλον· ὅτι δὲ οὐδ' 14. Igitur confessa res est apud omnes sanctos Patres, ex divinitate et humanitate factam fuisse unionem, Christumque esse in divinitate perfectum, et eumdem perfectum in humanitate, quæ nulla sui parte deficiatur. Dicatis ergo nobis, num hæc etiam vobis arrideant? idem plane vos confessuros puto. Jamvero, quidnam est divinitas? quid rursum humanitas? substantia, an accidens? natura, an hypostasis? credo, dicetis substantia'n et naturam. Nam quod neutrum sit accidens, ne- ὑπόστασις, ἱκανῶς ἐν τοῖς ἔμπροσθεν ἀποδέδεικται. mini non manifestum est. Quod autem nec hypostasis sit, satis antehac ostensum fuit. Nam si nomen divinitatis, et nomen humanitatis hypostasim significant, dicere possis tres divinitates propter tres hypostases, atque infinitas humanitates, propter infinitam hypostasium multitudinem, 401 aut hypostasim in hypostasibus esse. Hoc vero quis, non sapiens dixero, sed vel lævæ adinodum mentis, effutire unquam ausus sit. Naturam ergo significat, cum nomen divinitatis, tum nomen humanitatis. Divinitas igitur et humanitas numquid una natura sunt, non dico in Christo, sed absolute? memo nisi amens sit, dixerit unam esse. Nequaquam enim creatura idem est cum increato et Creatore, neque corpus cum incorporeo, neque illud quod incepit, cum eo quod principii expers est. Itaque alia est natura divinitatis, humanitatis alia, suntque naturæ duæ. Cum ergo Christus constet divinitate et humanitate, ex duabus naturis est. Quamobrem si Christum ex divinitate et humanitate esse profitemini, velim dicatis nobis: Istæc duo, divinitas scilicet et humanitas, suntne in Christo, annon? Omnino concedetis, nisi penitus in pii esse velitis. Quinam igitur non dicitis in Christo naturas duas? Si enim affirmando Cbristum ex divinitate et humanitate constare, ex Εἰ γὰρ ὑπόστασιν τὸ τῆς θεότητος καὶ τὸ τῆς ἀν θρωπότητος σημαίνουσιν ὀνόματα, ὥρα σοι λέγειν καὶ τρεῖς θεότητας διὰ τὸ τριαδικὸν τῶν ὑποστά σεων, καὶ ἀπείρους τὰς ἀνθρωπότητας, διὰ τὸ τῶν ὑποστάσεων ἄπειρον, ἢ ὑπόστασιν ἐν ὑποστάσεσιν, ὁ τίς, οὐχὶ σοφὸς, ἀλλὰ καὶ λίαν σκοιὸς τὴν διάνοιαν, ἐρεῖν τετόλμηκε πώποτε; Ἔστι τοίνυν φύσεως ση μαντικὸν ἕκαστον, τό τε τῆς θεότητος δηλαδή, καὶ τὸ τῆς ἀνθρωπότητος όνομα. Θεότης τοίνυν καὶ ἀνθρωπότης μία φύσις ἐστὶν, οὐκ ἐπὶ τοῦ Κυρίου φημὶ, ἀλλ' ἀπολύτως; Οὐκ ἐρεῖ τις μὴ μαινόμενος, οὐ τὸ κτιστὸν τῷ ἀκτίστῳ καὶ κτίστῃ κατ᾽ οὐσίαν ταὐτὸν, οὐδὲ τὸ σῶμα τῷ ἀσωμάτῳ, οὐδὲ τὸ 1...... τῷ ἀνάρχων. "Αλλη φύσις οὖν ἐστι τῆς θεότητος, καὶ ἑτέρα τῆς ἀνθρωπότητος, καὶ δύο φύσεις εἰσιν. Ἐκ θεότητος τοίνυν καὶ ἀνθρωπότητος ὧν ὁ Χριστὸς, ἐκ δύο φύσεών ἐστιν. Εἰ οὖν ἐκ θεότητος καὶ ἀνθρω πότητος καὶ ἐκ δύο φύσεων τὸν Χριστὸν λέγετε, εἴπατε ἡμῖν· τὰ δύο ταῦτα, ἤτοι θεότης καὶ ἀνθρω πότης, ἐν τῷ Χριστῷ εἰσιν, ἢ ου; Καταφήσοιτε, εἴπερ μὴ τέλεον ἀσεβεῖν αἱρήσοισθε. Πῶς οὖν αὐ δύο φύσεις ἐν τῷ Χριστῷ λέγετε; Εἰ γὰρ ἐκ θεός τητος καὶ ἀνθρωπότητος τὸν Χριστὸν λέγοντες ἐκ δύο φύσεων, αὐτὸν ὁμολογεῖτε, καὶ ἴσον παρ' ὑμῖν δύναται τὸ ἐκ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος τῷ ἐκ δύο φύσεων, πῶς θεότητα καὶ ἀνθρωπότητα τὸν Χριστὸν f Lego ἀρχόμενον. Turr. neque quod capit.

λέγοντες καὶ μετὰ τὴν ἕνωσιν, καὶ ἐν θεότητι καὶ duabus naturis ipsum esse conftemini, idemque ἀνθρωπότητι, οὐ δύο φύσεις αὐτὸν καὶ ἐν δυσὶν ὁμο apud vos valet ex divinitate et humanitate esse, λογήσετε φύσεσιν; atque ex naturis duabus; quare, cum dicatis Christum divinitatem humanitatemque esse etiam post unitionem, atque in divinitate et humanitate, non ipsum duas naturas, et in duabus naturis fateamini. ιε. Εἰ οὐ ταὐτὸν θεότης καὶ ἀνθρωπότης, ὡς ἐν ποιότητι φυσικῇ, ἄλλο δὲ καὶ ἄλλο, ἕτερον δὲ καὶ ἕτερον, σκοπείτω πᾶς τις εὖ φρονῶν, εἰ τὸ ἄλλο κατὰ φύσιν καὶ ἄλλο, ἓν κατ' οὐσίαν, καὶ οὐ δύο εἰσὶν, εἰ δὲ δύο, καὶ οὐχ ἓν, φύσεις δηλαδή· τὸ γὰρ ἄλλο, φύσιν δηλοῖ, ὡς οἱ περὶ ταῦτα σοφοὶ διειλή φασι. Φύσις δὲ καὶ φύσις μία ἐστὶν, ἢ δύο; Δύο δή λον. Μία γὰρ καὶ μία, καὶ τοῖς νηπίοις δῆλον, ὡς δύο εἰσίν. ις'. Εἰ δέ φατε τὰ ἑνούμενα ἓν εἶναι· ἀλλ' ἀκούσατε, ὅτι τὰ ἑνούμενα οὐ κατὰ πάντα ἓν εἰσιν, ἀλλὰ καθὰ ἤνωνται. Εἰ γὰρ τὰ ἑνούμενα κατὰ πάντα ἔν εἰσιν, ἐπειδὴ ἐξ ἀνομοίων φύσεων ὁ ἄνθρωπος σύγκειται, ἀνάγκη λέγειν ὡς ψυχὴ καὶ σῶμα κατά πάντα ἕν εἰσι, καὶ ἔσται τὸ ἀσώματον σῶμα, καὶ τὸ σῶμα ἀσώματον· καὶ ἐπειδὴ θεότης καὶ ἀνθρω πότης ἤνωνται, ἔσονται ἓν κατὰ τὴν οὐσιώδη διαφορὰν, καὶ ἢ τὸ θεῖον κτιστὸν, ἢ τὸ ἀνθρώπινον ἄκτιστον. 15. Si divinitas et humanitas idem non sunt ob naturalem qualitatem suam, sed aliud et aliud, diversum et diversum; advertat quisquis sanæ mentis est, an aliud et aliud secundum naturam, unum natura sint, et non duo. Sin autem duo (de naturis loquor), plane non unan. Siquidem aliud naturam significat, ut ejusmodi rerum periti tradiderunt. Jamvero natura et natura, nunquid una est, et non duo? duo profecto. Una enim et Buna, ut vel pueri norunt, duæ sunt. ιζ. Εἰ τὰ ἐνούμενα ἕν εἰσι κατὰ πάντα, τὸ δὲ σῶμα ἐξ ἐναντίων ποιοτήτων σύγκειται, ἐροῦμεν ὡς θερμότης καὶ ψύξις ταὐτὸν, καὶ ξηρότης καὶ ὑγρότης ὁμοίως ταὐτόν· καὶ Πέτρος καὶ Ἰωάννης, ἐπειδὴ τῇ φύσει ἥνωνται, ἄρα καὶ τῇ ὑποστάσει εἷς, οὐ δύο τυγχάνουσιν. Αλλ' οὐχ οὕτω τοῖς εὖ φρο νοῦσι καὶ τῇ ἀληθείᾳ δοκεῖ· μᾶλλον δὲ τὰ ἐνούμενα, καθὰ ἤνωνται, ἓν εἶναι· Πέτρον μὲν καὶ Ἰωάννην, ἐπειδὴ κατὰ φύσιν ἤνωνται, ὁμοούσιοι τυγχάνοντες, ἂν εἶναι κατὰ φύσιν· ψυχὴν δὲ καὶ σῶμα, ἐπειδὴ καθ᾽ ὑπόστασιν ἤνωνται, ἓν εἶναι καθ᾽ ὑπόστασιν. Οὐ γὰρ κατὰ φύσιν ἓν εἶναι ψυχὴν καὶ σῶμα εἴποι τις ἂν νήφων τὸν λογισμόν. ιη'. Εἰ ἐκ δύο φύσεων ἡ ἕνωσις γέγονεν, ἢ πρὸ τῆς ἑνώσεως ἦσαν δύο, ἢ ἐν τῇ ἑνώσει, ἢ μετὰ τὴν ἔνωσιν. Καὶ εἰ μὲν πρὸ τῆς ἑνώσεως ὑπέστησαν, τί Νεστορίῳ μεμφόμεθα; Εἰ δὲ καὶ μετὰ τὴν ἔνωσιν ἡ σὰρξ ὑφέστηκε, τί ἡμῖν μέμφεσθε; Εἰ δὲ ἐν τῇ ενώσει φατέ, μένει δὲ ἡ ἕνωσις· καὶ νῦν καὶ εἰς τὸν αἰῶνα δύο εἰσί τε καὶ ἔσονται· εἰ δὲ τῷ καιρῷ τῆς τοῦ Λόγου σαρκώσεως τὸ ἓν τῇ ἑνώσει φατέ, καὶ πρὶν ἑνωθῶσιν, ἦσαν δύο, ἢ ἑνωθέντα; Εἰ μὲν γὰρ πρὸ τῆς ἑνώσεως ὑπῆρξαν ἀμφότερα, ἐξ ὑποστάσεων ἀνάγκη λέγειν δύο τὴν ἔνωσιν· εἰ δὲ ἐν τῇ ἐνώσει δύο φατέ, ὁ δὲ ἀριθμὸς καθ' ὑμᾶς πάν τως. διαίρεσιν, διαιρέσεως αἰτία ἡ ἕνωσις· καὶ ἐν τῇ ἑνώσει 1.... τὴν ἔνωσιν. 16. Sin autem dicitis ea quæ unita sunt, unum esse; audite tamen, ea quæ unita sunt, non onnibus modis unum esse, sed quatenus unita sunt: Nam si, quæ unita sunt, per omnia unum sunt, quia homo ex dissimilibus naturis compositus est, necessum erit dicere, quod anima et corpus per omnia unum sint: adeoque quod incorporeum est, illud corpus erit, et corpus, incorporeum. Itemque quia divinitas et humanitas unitæ sunt, idcirco unum erunt secundum substantialem differentiam, ut quod divinum est, creatum sit, et quod humanum, increatum. 17. Si quæ unita sunt, omni modo unum sunt: corpus vero ex contrariis qualitatibus compositum est, dicendum nobis erit, calorem et frigus idem esse, siccitatem quoque et humiditatem perinde idem; imo Petrus et Joannes, quippe qui natura unita sunt, ex consequenti hypostasi etiam unus sunt, et non duo. At non ita convenit cum his qui recte sapiunt, et veritate: quin potius quæ unita sunt, quatenus unita sunt, unum esse sentiunt: puta Petrum et Joannem, quia unum natura sunt, ejusdemque substantiæ, unum esse secundum naturam; animam vero et corpus, quatenus secundum hypostasim uniuntur, unum hypostasi esse, Nemo quippe sobrius dixerit, animam et corpus penes naturam esse unum. 402 18. Si ex duabus naturis unio facta est, aut ante unitionem duæ erant, aut in ipsa unitione, aut post unitionem. Si ante unitionem per se substiterunt, quid est quod Nestorium accusamus? Si autem post unitionem caro constitit, quod est cur nos reprehendatis? Sin demum' in ipsa unitione, unio vero perseverat: igitur et nunc et in perpetuum duæ sunt, et erunt. Si autem ipso incarnationis Verbi tempore unum propter unitionem esse dicitis, antequam unirentur, duæ erant, an unitæ? Si duæ prius exstiterunt, quam unirentur, necessum erit affirmare ex duplici hypostasi factam esse unionem; sin duas dicitis in unitione; numerus vero in opinione vestra necessario divisionem inducit: divisionis ergo causa est unitio, et in ipsamet unione dirimitis unionem. 8 Leg. εἰσάγει. Turr. inducit. Arab. aferet divisionem. a Leg. διαιρεῖτε. Turr. Dividitis unionem. Arab. et cum unione dividitur unio.

19. Si unumquodque corum, ex quibus exstat Christus, propriam substantia, seu essentiæ, definitionem et rationem servat, etiam in unione, atque alia est definitio divinitatis Christi, et alia bunianitatis; quomodo, quæ non sunt sub una eademque definitione posita, naturam unam, non duas esse dicitis? 20 Si caro Verbi Dei, fut vestra sententia fert, ejusdem substantiæ est cum divinitate ejus increata, consubstantiationis opinatione prava laboratis. Eccur vero quod jam olim parturitis, non emiergit? Sin autem non est ejusdem substantiæ, quonam pacto quæ non sunt ejusdem substantiæ, erunt unius naturæ? aut quomodo quæ unius naturæ sunt, ejusdem substantiæ non sunt? Nisi est, eamdem habere substantiam, sive essentian). 21. Si Christus est consubstantialis Patri, nobisque itidem consubstantialis secundum eamdem naturam, nos quoque Patri consubstantiales sumus. Quæ enim secundum naturam eamdem ejusdem substantiæ sunt, ea inter se sunt consubstantialia. Si autem secundum divinitatem est Patri consubstantialis, nobis vero secundum humanitatem; rogo, dicite, estne divinitas et humanitas una natura? At si una natura non est, necessario duæ sunt: atque adeo duæ naturæ Christus est, et in duabus naturis. Sin vero est una, quinam ergo differunt. Nam quæ differunt, vel substantiæ ratione differunt, vel ratione ejus quod substantia advenit. Si ratione ejus quod advenit substantiæ, ιθ'. Εἰ φυλάττει ἕκαστον τὰ ἐξ ὧν ὁ Χριστὸς τὸν ἴδιον τῆς οὐσία; ὅρον τε καὶ λόγον, κάν τῇ ἐνώσει, καὶ ἕτερος μὲν ὁ τῆς Χριστοῦ θεότητος ὄρος καὶ ὁ τῆς ἀνθρωπότητος ἕτερος, τί τὰ μὴ ὑπὸ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν ὄρον ταττόμενα μίαν, καὶ οὐ δύο φύσεις λέγετε; κ'. Εἰ ὁμοούσιος ἡ τοῦ Θεοῦ Λόγου σὰρξ τῇ ἀκτίστῳ αὐτοῦ θεότητι καθ᾽ ὑμᾶς, συνουσίωσιν νοσεῖτε. Καὶ τί μὴ τὸ πάλαι ὑμῖν ὠδινόμενον ἀποῤῥήγνυται; Εἰ δὲ οὐχ ὁμοούσιος, πῶς τὰ μὴ ὁμοούσια μιᾶς ἂν εἴη φύσεως; ἢ πῶς τὰ μιᾶς φύσεως οὐχὶ καὶ ὁμο ούσια; Εἰ μὴ γὰρ μεθύομεν, ὁμοουσιότητος δρος ἐστὶ τὰ τὴν αὐτὴν οὐσίαν ἔχοντα. enim ebrii sumus, consubstantialitatis definitio κα'. Εἰ ὁμοούσιος τῷ Πατρὶ καὶ ὁμοούσιος ἡμῖν κατὰ τὴν αὐτὴν φύσιν ἐστὶν ὁ Χριστὸς, καὶ ἡμεῖς ἐκ παντὸς τῷ Πατρὶ ὁμοούσιοι· τὰ γὰρ τῷ αὐτῷ κατὰ τὴν αὐτὴν φύσιν ὁμοούσια, καὶ ἀλλήλοις εἰσὶν ὁμοούσια. Εἰ δὲ κατὰ τὴν θεότητα τῷ Πατρὶ ἐστιν ὁμοούσιος, ἡμῖν δὲ κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα· θεότης, εἴπατε, καὶ ἀνθρωπότης μία φύσις ἐστίν; Αλλ' εἰ μὲν οὐ μία, δύο πάντως καὶ δύο φύσεις ἐστὶν ὁ Χριστὸς, καὶ ἐν δύο φύσεσιν. Εἰ δὲ μία, πῶς δια φέρουσι; Τὰ γὰρ διαφέροντα, ἢ οὐσιωδῶς διαφέρει, ἢ ἐπουσιωδῶς· ἀλλ᾽ εἰ μὲν ἐπουσιωδῶς, ὑποστάσεις ἂν εἶεν, καὶ οὐ φύσεις· εἰ δὲ οὐσιωδῶς, φύσεις. Τὰ γὰρ διαφέροντα, τὸ ἐλάχιστον δύο· τὸ γὰρ ἐν, καθὰ ἕν, οὐ διαφέρει. Συνεισφέρειν γὰρ οἶδεν ἐξ ἀνάγκης hypostases forent, non natura. Sed si ratione τὸν ἀριθμὸν ἡ διαφορά. substantiæ discrepant, jam naturæ sunt. Nam quæ differentia sunt, ut minimum duo sunt. Unum siquidem qua unum est, discrimen non admittit. Differentia quippe necessario numerum infert se‐ cumn. 22. Quæ substantialia sunt, rationem eamdem recipiunt. Si ergo Christus natura una est incarnata, estque hæc ejus essentiæ definitio, aliunde vero consubstantialis est Patri et nobis: est igitur Pater pobiscum una divinitatis natura incarnata. 23. Differentia duo saltem infert quæ differant, sive natura sint, sive bypostases, sive hypostasis una a seipsa discrepans. Si naturas, hæ substantialiter differunt; si hypostases, secundum 403 id quod essentiæ adjectilium est: si hypostasim unam quæ a se diversa sit, per variationem et mutationem secundum accidens separabile: horum igiturque alterum eligite, ut vel duas post unitionem hypostases osse Christum dicatis, vel divinitatem ejus ratione accidentis separabilis ab ipsius humanitate discrepare: tumque adeo increatum, principii expers, impassibile, omnipotens, et alia ejusmodi; itemque creatum, captum, passibile, aliaque similia, ex quibus Christus constat, accidentia erunt, et quidem separabilia, mutabiliaque et variabilia: aut nobiscum, utque fert veritas, Christum esse duas naturas prædicetis, quarum discrimen profitemini. Qui enim substantiarum disκβ'. Τὰ ὁμοούσια τὸν αὐτὸν ἐπιδέχεται λόγον. Εἰ οὖν ὁ Χριστὸς μία φύσις ἐστὶ σεσαρκωμένη, καὶ οὗτος, ὥς φατε, τῆς αὐτοῦ οὐσίας ὁ ὄρος ἐστίν· ὁμοούσιος δέ ἐστι καὶ Πατρὶ, καὶ ἡμῖν ὁμοούσιος ἄρα ἔσται καὶ ὁ Πατὴρ καὶ ἡμεῖς μία φύσις θεότη τος σεσαρκωμένη. κγ'. Η διαφορὰ τοὐλάχιστον δύο εἰσάγει τὰ διαφέροντα, ἢ φύσεις, ἢ ὑποστάσεις, ἢ μίαν ὑπόστασιν ἑαυτῆς διαφέρουσαν· καὶ εἰ μὲν φύσεις, οὐσιωδῶς· εἰ δὲ ὑποστάσεις, επουσιωδῶς· εἰ δὲ μίαν ὑπόστασιν άλλοιουμένην καὶ μεταβαλλομένην, κατὰ τὸ χωριστὸν συμβεβηκός· ἔλεσθε τοιγαροῦν τούτων θάτερον, ἢ δύο ὑποστάσεις μετὰ τὴν ἕνωσιν τὸν Χριστὸν εἶπατε, ἢ κατὰ τὸ χωριστὸν συμβεβηκός διαφέρειν τὴν θεότητα αὐτοῦ τῆς αὐτοῦ ἀνθρωπότητος, καὶ ἔσται τὸ ἄκτιστον, καὶ ἄναρχον, καὶ ἀπαθὲς, καὶ παντοδύναμον, καὶ τὰ τοιαῦτα, ὁμοίως δὲ καὶ τὸ κτιστὸν, καὶ ἠργμένον, καὶ παθητὸν, καὶ τὰ τοιαῦτα, συμβεβηκότα, καὶ ταῦτα χωριστά, καὶ τρεπτά, καὶ ἀλλοιωτὰ ἐξ ὧν ὁ Χριστὸς, ἢ δύο φύσεις τὸν Χριστὸν μεθ᾿ ἡμῶν καὶ τῆς ἀληθείας κηρύξατε, ὧν καὶ τὴν διαφορὰν ὁμολογεῖτε. Οὐσιῶν γὰρ διαφορὰν λέγοντες, οὐσῶν λέγειν καὶ σωξυμένων ἀναγκασθήσεσθε. Του γὰρ μὴ ὄντος ούτε διαφορὰ ἂν εἴη. Πῶς γὰρ διαφέ

ρουσι τὰ μὴ σωζόμενα, εἰ δὲ ὄντως σώζονται, καὶ crimen asseritis, integras subinde salvasque easἀριθμείσθωσαν. dem dicere cogemini. Ejus enim quod non est, nec differentia esse possit. Quo etenim pacto differant que salva non exstant? Quod si vero salva sunt, ergo et mumerantur. κδ. Εἰ δέ φατε, ὡς ἐκ δύο φύσεων μία φύσις ἐχρημάτισε σύνθετος, εἴπατε ἡμῖν πῶς συντίθεσθαι τὰ μὴ συντιθέμενα πέφυκε; Μία γὰρ φύσις σύνθετος ἐκ διαφόρων συνίσταται φύσεων, ὅταν ἐνουμένων φύσεων, ἕτερόν τι παρὰ τὰ ἑνωθέντα τὸ ἀποτελούμενον γίνηται, καὶ μήτε τοῦτο κυρίως, μήτε ἐκεῖνο, ἀλλ᾽ ἕτερον νοῆται καὶ λέγηται· ὡς ἀπὸ τῶν τεσσάρων στοιχείων, πυράς φημι, καὶ ἀέρος, γῆς τε καὶ ὕδατος, συσταίη σῶμα, ἐνουμένων δηλαδὴ τῶν τεσ σάρων καὶ συγκιρναμένων. Καὶ τὸ ἀποτελούμενον, οὔτε πῦρ ἐστιν, οὔτε λέγεται, οὔτε ἀὴρ, οὔτε ὕδωρ, οὔτε γῆ, ἀλλ' ἐκ τούτων παρὰ ταῦτα ἕτερον. Ομοίως ἀπὸ ἵππου καὶ ἄνου ἡμίονος, καὶ οὐδ᾽ ἵππος, οὐδὲ ὄνος ἐστὶν, οὐδὲ λέγεται, ἀλλ' ἐκ τούτων παρὰ ταῦτα ἕτερον. Ο δὲ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς ἐκ· θεότητος ὢν καὶ ἀνθρωπότητος, ἐν θεότητί τέ ἐστι καὶ ἀνθρωπότητι τέλειος, καὶ Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ἔστι τε καὶ λέγεται, καὶ ὅλως Θεὸς καὶ ὅλως ἄνθρω τος ὅπερ ἐπὶ τῆς συνθέτου φύσεως οὐκ ἔστιν εὑρεῖν. Οὐ γὰρ ὅλον τὸ σῶμα πῦρ, οὐδ' ὅλως ὁ ἄν θρωπος ψυχή, ἢ ἴππος ὅλη ἐστὶν ἡ ἡμίονος. Διὸ οὐ μία σύνθετος φύσις ἐστὶν ὁ Χριστὸς, ἀλλὰ μία ὑπό στασις σύνθετος· οὐκ ἐξ ἑτέρων ἑτέρα, ἀλλ' ἐξ ἑτέ ρων τὰ αὐτά· ἐκ θεότητος γὰρ καὶ ἀνθρωπότητος, Θεός τέ ἐστι καὶ ἄνθρωπος τέλειος· δύο μέντοι φύσεις ἐν μιᾷ συνθέτῳ ὑποστάσει, καὶ ἐν δυσὶ φύσεσι μία ὑπόστασις σύνθετος. κε'. Εἰ ὁμοφυής ὁ Χριστὸς, καὶ ὁμοούσιος τῷ Πατ τρὶ ἁπλῆς ὄντι φύσεως, ἔχει δὲ καὶ σύνθετον φύσιν, δύο ἕξει φύσεις, μίαν ἁπλῆν καὶ μίαν σύντ θετον. κς'. Εἰ ἄκτιστος καὶ ἄναρχος ἡ Χριστοῦ θεότης, κτιστὴ δὲ καὶ ἠργμένη ἡ ἀνθρωπότης αὐτοῦ, πῶς τὸ ἄναρχον καὶ τὸ ἠργμένον μιᾶς ἔσται φύ σεως; κς'. Εἰ μία σύνθετος φύσις ὁ Χριστὸς, τὸ δὲ ἁπλοῦν καὶ τὸ σύνθετον οὐκ εἰσὶν ὁμοούσια, ὁ δὲ Πατὴρ ἁπλῆς φύσεως ἐστιν· οὐκ ἔστιν ἄρα ὁ Χριστὸς ὁμοούσιος τῷ Πατρί. κι'. Εἰ μία φύσις σύνθετός ἐστιν ὁ Χριστὸς ἐκ Θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος, οὐκ ἐκ θεότητος δὲ καὶ ἀνθρωπότητος ή τούτου Μήτηρ ἐστὶν, οὐδὲ τῇ Μητρί ἐστιν ὁμοούσιος· καὶ μετηνέγκατε όρια αιών νια, δ οἱ Πατέρες ἡμῶν ἔθεντο, ὁμοούσιον τὸν Χριστὸν εἰπόντες τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν θεότητα καὶ ὁμοούσιον τῇ Μητρὶ κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα. 24. Si vero sitis, ex duabus naturis naturam unam factam esse compositam, dicatis nobis, amabo, qui comparatum sit, nt quæ non composita sunt, componantur? Una quippe natura composita ex diversis constituitur, quando, umitis naturis, aliud quid præter unita effectum est, ut neque hoc proprie, neque illud, sed diversum intelliga tur el enuntietur: puta si ex quatuor elementis, igne scilicet, aere, terra et aqua, corpus constituatur, id quod ex quatuor istis, eisque commistis effectum fuit, nec ignis est, nec dicitur, nec aer, mec aqua, neque terra, sed ex istis aliud præter ista. Similiter mulus ab equo atque asino distinguitar; nama nec equus est aut re aut nomine nec asinus, sed aliquid tertium ex illis constitutum. Atqui Dominus noster Jesus Christus, quia ex divinitate et humanitate constat, in divinitate est et in humanitate perfectus, Deusque et homo est et dicitur, totusque Deus et totus homo; quod quidem in composita natura nequaquam reperiatur. Non enim totum corpus ignis est, neque totus homo est anima, aut totus mulus equus est. Quamobrem non una composita natura est Christus, sed una hypostasis composita; non ex aliis aliud, sed ex aliis eadem, ex divinitate siquidem et humanitate, Deus et homo est perfectus: duæ porro naturæ in una hypostasi composita, et hypostasis una composita in naturis duabus. 25. Si Christus naturæ ejusdem et substantiæ est ac Pater qui simplicis naturæ est, habet vero insuper compositam naturam; duas proinde habebit naturas, unam simplicem, et unam compositam. 26. Si neque creata est, nec initium habuit Christi Deitas, creata vero fuit, et esse cœpit ejus humanitas; quomodo illud quod cœptum non est, et id quod coeptum est, unius naturæ erunt? 27, Si una natura composita Christus est; simplex autem et compositum consubstantialia non sunt, Pater vero simplicis est naturæ: non est igitur Christus consubstantialis Patri. 28. Si Christus est una natura composita ex divinitate et humanitate, non autem ejus Mater ex divinitate et humanitate constat; nec subinde ejusdem cujus Mater, substantiæ fuerit: adeoque transtulistis terminos æternos, quos patres 404 nostri statuerunt, pronuntiando Christum Patr consubstantialem esse secundum divinitatem, et consubstantialem Matri secundum humanitatem. 29. Quod si naturas Christi cogitatione ac contemplatione tenus effertis, dicite nobis, naturarum κθ'. Εἰ δὲ κατ᾽ ἐπίνοιαν τοῦ Χριστοῦ τὰς φύσεις λέγετε καὶ θεωρίαν, εἴπατε ἡμῖν οἱ τῶν φύσεων 1 Lego cum Turriauo, ὅλος Θεὸς, καὶ ὅλος άνθρωπος, tolus Deus, et totus homo. Sic interpr. Arabs. Nam Christus nec in totum Deus, neque in totum homo est, ut alibi Noster monet; sed simul Deus et homo perfectus. Unde sequitur, οὐ γὰρ ὅλον τὸ σῶμα πῦρ, οὐδ᾽ ὅλος ὁ ἄνθρωπος ψυχή, ή ἵππος ὅλη ἐστὶν ἡ ἡμίονος. PATROL. GR. XCIV.

ρουσι τὰ μὴ σωζόμενα, εἰ δὲ ὄντως σώζονται, καὶ crimen asseritis, integras subinde salvasque easἀριθμείσθωσαν. dem dicere cogemini. Ejus enim quod non est, nec differentia esse possit. Quo etenim pacto differant que salva non exstant? Quod si vero salva sunt, ergo et mumerantur. κδ. Εἰ δέ φατε, ὡς ἐκ δύο φύσεων μία φύσις ἐχρημάτισε σύνθετος, εἴπατε ἡμῖν πῶς συντίθεσθαι τὰ μὴ συντιθέμενα πέφυκε; Μία γὰρ φύσις σύνθετος ἐκ διαφόρων συνίσταται φύσεων, ὅταν ἐνουμένων φύσεων, ἕτερόν τι παρὰ τὰ ἑνωθέντα τὸ ἀποτελούμενον γίνηται, καὶ μήτε τοῦτο κυρίως, μήτε ἐκεῖνο, ἀλλ᾽ ἕτερον νοῆται καὶ λέγηται· ὡς ἀπὸ τῶν τεσσάρων στοιχείων, πυράς φημι, καὶ ἀέρος, γῆς τε καὶ ὕδατος, συσταίη σῶμα, ἐνουμένων δηλαδὴ τῶν τεσ σάρων καὶ συγκιρναμένων. Καὶ τὸ ἀποτελούμενον, οὔτε πῦρ ἐστιν, οὔτε λέγεται, οὔτε ἀὴρ, οὔτε ὕδωρ, οὔτε γῆ, ἀλλ' ἐκ τούτων παρὰ ταῦτα ἕτερον. Ομοίως ἀπὸ ἵππου καὶ ἄνου ἡμίονος, καὶ οὐδ᾽ ἵππος, οὐδὲ ὄνος ἐστὶν, οὐδὲ λέγεται, ἀλλ' ἐκ τούτων παρὰ ταῦτα ἕτερον. Ο δὲ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς ἐκ· θεότητος ὢν καὶ ἀνθρωπότητος, ἐν θεότητί τέ ἐστι καὶ ἀνθρωπότητι τέλειος, καὶ Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ἔστι τε καὶ λέγεται, καὶ ὅλως Θεὸς καὶ ὅλως ἄνθρω τος ὅπερ ἐπὶ τῆς συνθέτου φύσεως οὐκ ἔστιν εὑρεῖν. Οὐ γὰρ ὅλον τὸ σῶμα πῦρ, οὐδ' ὅλως ὁ ἄν θρωπος ψυχή, ἢ ἴππος ὅλη ἐστὶν ἡ ἡμίονος. Διὸ οὐ μία σύνθετος φύσις ἐστὶν ὁ Χριστὸς, ἀλλὰ μία ὑπό στασις σύνθετος· οὐκ ἐξ ἑτέρων ἑτέρα, ἀλλ' ἐξ ἑτέ ρων τὰ αὐτά· ἐκ θεότητος γὰρ καὶ ἀνθρωπότητος, Θεός τέ ἐστι καὶ ἄνθρωπος τέλειος· δύο μέντοι φύσεις ἐν μιᾷ συνθέτῳ ὑποστάσει, καὶ ἐν δυσὶ φύσεσι μία ὑπόστασις σύνθετος. κε'. Εἰ ὁμοφυής ὁ Χριστὸς, καὶ ὁμοούσιος τῷ Πατ τρὶ ἁπλῆς ὄντι φύσεως, ἔχει δὲ καὶ σύνθετον φύσιν, δύο ἕξει φύσεις, μίαν ἁπλῆν καὶ μίαν σύντ θετον. κς'. Εἰ ἄκτιστος καὶ ἄναρχος ἡ Χριστοῦ θεότης, κτιστὴ δὲ καὶ ἠργμένη ἡ ἀνθρωπότης αὐτοῦ, πῶς τὸ ἄναρχον καὶ τὸ ἠργμένον μιᾶς ἔσται φύ σεως; κς'. Εἰ μία σύνθετος φύσις ὁ Χριστὸς, τὸ δὲ ἁπλοῦν καὶ τὸ σύνθετον οὐκ εἰσὶν ὁμοούσια, ὁ δὲ Πατὴρ ἁπλῆς φύσεως ἐστιν· οὐκ ἔστιν ἄρα ὁ Χριστὸς ὁμοούσιος τῷ Πατρί. κι'. Εἰ μία φύσις σύνθετός ἐστιν ὁ Χριστὸς ἐκ Θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος, οὐκ ἐκ θεότητος δὲ καὶ ἀνθρωπότητος ή τούτου Μήτηρ ἐστὶν, οὐδὲ τῇ Μητρί ἐστιν ὁμοούσιος· καὶ μετηνέγκατε όρια αιών νια, δ οἱ Πατέρες ἡμῶν ἔθεντο, ὁμοούσιον τὸν Χριστὸν εἰπόντες τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν θεότητα καὶ ὁμοούσιον τῇ Μητρὶ κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα. 24. Si vero sitis, ex duabus naturis naturam unam factam esse compositam, dicatis nobis, amabo, qui comparatum sit, nt quæ non composita sunt, componantur? Una quippe natura composita ex diversis constituitur, quando, umitis naturis, aliud quid præter unita effectum est, ut neque hoc proprie, neque illud, sed diversum intelliga tur el enuntietur: puta si ex quatuor elementis, igne scilicet, aere, terra et aqua, corpus constituatur, id quod ex quatuor istis, eisque commistis effectum fuit, nec ignis est, nec dicitur, nec aer, mec aqua, neque terra, sed ex istis aliud præter ista. Similiter mulus ab equo atque asino distinguitar; nama nec equus est aut re aut nomine nec asinus, sed aliquid tertium ex illis constitutum. Atqui Dominus noster Jesus Christus, quia ex divinitate et humanitate constat, in divinitate est et in humanitate perfectus, Deusque et homo est et dicitur, totusque Deus et totus homo; quod quidem in composita natura nequaquam reperiatur. Non enim totum corpus ignis est, neque totus homo est anima, aut totus mulus equus est. Quamobrem non una composita natura est Christus, sed una hypostasis composita; non ex aliis aliud, sed ex aliis eadem, ex divinitate siquidem et humanitate, Deus et homo est perfectus: duæ porro naturæ in una hypostasi composita, et hypostasis una composita in naturis duabus. 25. Si Christus naturæ ejusdem et substantiæ est ac Pater qui simplicis naturæ est, habet vero insuper compositam naturam; duas proinde habebit naturas, unam simplicem, et unam compositam. 26. Si neque creata est, nec initium habuit Christi Deitas, creata vero fuit, et esse cœpit ejus humanitas; quomodo illud quod cœptum non est, et id quod coeptum est, unius naturæ erunt? 27, Si una natura composita Christus est; simplex autem et compositum consubstantialia non sunt, Pater vero simplicis est naturæ: non est igitur Christus consubstantialis Patri. 28. Si Christus est una natura composita ex divinitate et humanitate, non autem ejus Mater ex divinitate et humanitate constat; nec subinde ejusdem cujus Mater, substantiæ fuerit: adeoque transtulistis terminos æternos, quos patres 404 nostri statuerunt, pronuntiando Christum Patr consubstantialem esse secundum divinitatem, et consubstantialem Matri secundum humanitatem. 29. Quod si naturas Christi cogitatione ac contemplatione tenus effertis, dicite nobis, naturarum κθ'. Εἰ δὲ κατ᾽ ἐπίνοιαν τοῦ Χριστοῦ τὰς φύσεις λέγετε καὶ θεωρίαν, εἴπατε ἡμῖν οἱ τῶν φύσεων 1 Lego cum Turriauo, ὅλος Θεὸς, καὶ ὅλος άνθρωπος, tolus Deus, et totus homo. Sic interpr. Arabs. Nam Christus nec in totum Deus, neque in totum homo est, ut alibi Noster monet; sed simul Deus et homo perfectus. Unde sequitur, οὐ γὰρ ὅλον τὸ σῶμα πῦρ, οὐδ᾽ ὅλος ὁ ἄνθρωπος ψυχή, ή ἵππος ὅλη ἐστὶν ἡ ἡμίονος. PATROL. GR. XCIV.

ὄντων πραγμάτων ἐστὶν, οἱονεὶ τὰ τῇ αἰσθήσει 80κοῦντα ἁπλᾶ, τῇ νοήσει διαθροῦσα καὶ διακρίνουσα, ὡς ἐπὶ ἀνθρώπου σὺν Θεῷ ἡ φαινομένω σώματι καὶ τὴν ψυχὴν ἐπιγινώσκουσα, τὸ ἀόρατον, ἢ διανοίας ἀνάπλασμα, κατὰ συμπλοκὴν αἰσθήσεώς τε καὶ φαν· τασίας ἐκ τῶν ὄντων τὰ μηδαμῶς ὄντα συντιθεῖσα καὶ ἀναπλάττουσα, ὡς ἡ τῶν ἱπποκενταύρων καὶ τραγελαφων μυθοπλαστία πράγμα οὖν ὁ σημαίνει, Η ψιλή φωνὴ ἄσημός ἐστι, ὡς σκίνδαψος καὶ τὸ βλίτυρι. Εἰ μὲν οὖν τὸ δεύτερον, φαντασία καὶ φενακισμὸς τὸ τῆς οἰκονομίας μυστήριον. Εἰ δὲ τὸ πρότερον, δύο δὲ κατ᾽ ἐπίνοιαν τὰς φύσεις θεωρείτε· ὄντων δὲ ἡ θεωρία· τί τὰ ὄντα μὴ ἀριθμεῖτε; δπου γε οἱ Πατέρες οἱ ἅγιοι, οὐ τὰς φύσεις, τὴν δὲ τούτων διάστασιν κατ' ἐπίνοιαν εἶπον; Ηνίκα γὰρ αἱ φύσεις, φησί, διίστανται ταῖς ἐπινοίαις; Εἰ οὖν τῇ ἐπινοίᾳ αἱ φύσεις διίστανται, δῆλον ὡς οὐκ ἐγ εργείᾳ, οὐδὲ ὑπάρξει τὸ ἐπινοίᾳ· εἰ γὰρ τὸ ἐπινοίᾳ ὑπάρξει, ἐπινοίᾳ δὲ ὁ Πατήρ τὴν διάστασιν ἔφη, ἐνεργείᾳ καὶ ὑπάρξει φησὶ τὴν διάστασιν, ὅπερ ἀμήχανον. Ὑμεῖς τοιγαροῦν ἐπινοίς τὴν θεότητα καὶ τὴν ἀνθρωπότητα ἐν τῷ Χριστῷ μετὰ τὴν ἔνωσιν λέγοντε;, οὐκ ἐνεργείᾳ, οὐδὲ πράγματι ταύτας ὁμολογεῖτε· οὐκοῦν οὔτε Θεὸς ἔσται καθ᾽ ὑμᾶς ἀλη θείᾳ, οὔτε ὑπάρξει, οὐδὲ ἄνθρωπος, ἀλλά τι παρὰ ταῦτα ἕτερον. excogitatores et speculatores, sitne cogitatio re- έπινοηταὶ καὶ θεωρηταί· ἡ ἐπίνοια ἀληθῶν καὶ rum verarum et exsistentium, ut ea quæ sensui simplicia videntur, notione dispiciat et discerna!; velut si in homine animam, quæ sub aspectum non cadit, una eum corpore quod cerni natum sit, cognoscat, vel figmentum mentis ex complicatione :sensus 'et imaginationis, ex iis quæ sunt ea quæ non sunt, componentis et effingentis, ut hippocentaurorum et tragelaphorum effictio rem non significat; vel nuda est vox significationis expers, ut scindapɛus et blitiri. Si secundum dicitis, įncarnationis mysterium mera imaginatio atque illusio erit: si primum, uti duas naturas cogitatione consideratis, cum consideratio sit eorum quæ sunt, cur ea quæ sunt non numeretis; quando sancti Patres non naturas, sed harum distantiam cogita. tione intelligi dixerunt? Nam ubi naturæ cogitatione dirimuntur, inquit? Quod si cogitatione dirimantur, manifestum est eas non actu vel exsistentia distare. Si enim quod cogitatione spectatur, exsistentia est, cogitatione autem distantiam naturarum Geri ait Pater 19: actu igitur et exsistentia distantiam dixerit, quod fieri nequit. Vos igitur cum post unitionem, divinitatem et humanitatem in Christo dicitis non re et actu eas fatemini: ergo ex vestra sententia, neque Deus erit re et veritate, neque homo, sed aliud quid præter hæc. 30. Rursus, si contemplatione tenus diciuis duas Christi naturas, quandoquidem contemplatio rerum exsistentium est, ut harum rerum periti tradidere, necessario prorsus naturæ Christi sunt. Quod si sunt, ecquid ergo numerum ceu terriculamentum aliquod fugitis? 31. Sin autem aitis quod, qui naturas duas dicit, dividad mysterium incarnationis, duosque Christos effutiat: qui ergo unionem ex naturis duabus dicit, ex duobus proinde Christis unionem enungiat. 32. Si dicendo duas naturas, Christum dividitis, in unitione vero naturas duas asseritis, in unitione igitur unionem dividitis, ut ex vestra opinione unitio divisio sit. 33. Natura et matura unius esse naturæ nunquam dicentur, sed unius forsan bypostasis: nec hypostasis et hypostasis unius dicentur hypostasis, sed unius naturæ. Qui igitur ea ex quibus constat Christus, unius natura esse afirmadis, hypostases las, et non naturas esse fateamini. Sin auten, anteposita veritate mendacio, ea, ex quibus est. Christus, post unitionem unius hypostasis esse dicatis, naturas istæc esse confitemini. 34. Si discrimen naturarum etiam post unitionem agnoscitis, quomodo plurali numero naturas η 18 Gregor. Naz. orat. 36; Cyrill. epist. 2 ad Succ. λ'. Καὶ πάλιν, εἰ θεωρίαν = φατὲ δύο τοῦ Χρι στοῦ τὰς φύσεις· περὶ τὰ ὄντα δὲ ἡ θεωρία, ὡς οἱ ταῦτα δεινοί διειλήφασιν· εἰσὶ πάντως αἱ Χριστοῦ φύσεις. Καὶ εἰ εἰσὶ, τί τὸν ἀριθμὸν ὥσπερ τι μορ μολύκειον φεύγετε; λα'. Εἰ δέ φατε, ὡς ὁ λέγων δύο φύσεις διαιρεί τὴν οἰκονομίαν, καὶ δύο λέγει Χριστούς· ἄρα καὶ ὁ ἐκ δύο φύσεων τὴν ἔνωσιν λέγων, ἐκ δύο Χριστὸν φήσει καὶ ἔνωσιν. λβ'. Εἰ τὸ λέγειν δύο φύσεις διαιρεῖ τὸν Χριστόν, ἐν δὲ τῇ ἑνώσει δύο φύσεις φατέ, ἐν τῇ ἐνώσει διαιρεῖτε τὴν ἕνωσιν, καὶ ἔσται ἡ ἔνωσις καθ' ὑμᾶς διαίρεσις. λγ'. Φύσις καὶ φύσις μιᾶς φύσεως οὐ λεχθήσεται πώποτε, ἀλλὰ μιᾶς τυχὸν ὑποστάσεως· οὐδ' ὑπό στασις καὶ ὑπόστασις μιᾶς ὑποστάσεως, ἀλλὰ μιᾶς φύσεως. Μιᾶς οὖν φύσεως τὰ ἐξ ὧν ὁ Χριστὸς λέγοντες, ὑποστάσεις ταύτας, καὶ οὐ φύσεις ὁμολο γήσοιτε. Εἰ δὲ τἀληθὲς τοῦ ψεύδους προαιρούμεναι, μιᾶς φύσεως τὰ ἐξ ὧν ὁ Χριστὸς μετὰ τὴν ἔχωσιν εἴπετε, φύσεις ταῦτα ὁμολογήσοιτε. λδ'. Εἰ τὴν διαφορὰν τῶν φύσεων καὶ μετὰ τὴν ἕνωσιν ὁμολογεῖτε, πῶς τῶν φύσεων πληθυντικός 1 Forte, τῷ. * Legendum, πράγμα ού. læc periodus deest in Arab. 11n Arab. in plurali Patres; Cyrillus utique et Gregorius. m Leg. κατὰ θεωρίαν.

λέγοντες, οὐ δύο φύσεις ὁμολογεῖτε. Εἰ γὰρ μία pronuntiantes, non duas naturas falemini? Nau καθ᾽ ὑμᾶς φύσις σύνθετός ἐστι μετὰ τὴν ἕνωσιν, ἔδει ὑμᾶς λέγειν, οὐ φύσεων διαφοράν, ἀλλὰ μιᾶς φύσεως πρὸς ἑαυτὴν διαφοράν· ὅπερ ὑμῶν, οὐχ ἡμῶν ἔστιν εἰπεῖν καὶ φρονῆσαι. Ἡ αὐτὴ γὰρ φύσις ουσιώδη διαφοράν πρὸς ἑαυτὴν οὐχ ἕξει ποτέ. λε'. Εἰ μία φύσις ἐστὶ τοῦ Χριστοῦ, εἴπατε ἡμῖν τὸ ταύτης όνομα. Χρὴ γὰρ τὸ ὂν, καὶ ὀνομάζεσθαι, καὶ οἰκείως ὀνομάζεσθαι, ὥσπερ Θεοῦ φύσις θεότης, καὶ ἀνθρώπου άνθρωπότης. Πῶς οὖν τὴν Χριστοῦ φύσιν ὀνομάσομεν; Χριστότητα; ἀλλ᾽ οὐδεὶς τῶν θεοπνεύστων εἴρηκε τοῦτο· ἀλλὰ θεοτητοανθρωπότητα; ἀλλ᾽ οὐδὲ τοῦτο. Τί δὲ ἡμῖν φύσιν ἀνώνυμον εἰσκομίζετε; Εἰ δέ φατε, ὅτι καινοτομούνται φύσεις, καὶ τῷ ξένῳ τοῦ μυστηρίου ξένον τι γίνεται· ἀλλ' οὐδὲν τῆς τοῦ Θεοῦ φύσεως ἀληπτότερον ἡ ὑψηλότερον, καὶ ὅμως τὸ μόνον ἄληπτον ἠνέσχετο πρὸς ἡμῶν ὀνομάζεσθαι. "Η τοίνυν ὑψηλοτέραν καὶ κρείτ τονα τῆς θεότητος τὴν πρὸς ἡμῶν σχεδιασθεῖσαν φύσιν εἴπατε, καὶ ἀρκεῖ ἡμῖν. Η ταύτης ὄνομα έμφανίσατε, ἢ μετὰ τῶν κηρύκων τῆς ἀληθείας θεό τητα καὶ ἀνθρωπότητα τὰς φύσεις Χριστοῦ εἴπατε, καὶ οὐ τὴν φύσιν. Θεότης γὰρ καὶ ἀνθρωπότης μία φύσις οὐκ ἔστιν. λς'. Εἰ ἐκ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος μία φύσις ἐστὶ τοῦ Χριστοῦ, μέρος φύσεως, καὶ οὐ τελεία φύσις ἡ θεότητος ἐν τῷ Χριστῷ, ὁμοίως καὶ ἀνθρωπότης. λζ. Εἰ ἡ σύνθετος ὑμῶν φύσις, οὐδὲ τῷ Πατρὶ καθόλου ἐστὶν ὁμοούσιος, οὐδὲ τῇ Μητρί, τὸ δὲ ὅλον ἐστὶν ὁ Χριστός· ὁ Χριστός, ᾗ Χριστός, οὐδενὶ ἐστιν ὁμοούσιος. Καὶ εἰ τοῦτο, ὅτε ἐστί τινι ὁμοούσιος, οὐκ ἔστι Χριστὸς ὁμοούσιος· οὖν ὢν τῷ Πατρὶ οὐκ ἔστι Χριστός. Ανάγκη τοίνυν δυοῖν θάτερον, ἢ ὁμοούστον ὄντα τῷ Πατρὶ μὴ εἶναι Χριστόν, ἢ Χριστὸν ὄντα, μὴ εἶναι τῷ Πατρὶ ὁμοούσιον. λη. Τὰ συντιθέμενα ἐξ εναντίων συντίθεται, ούτ σίᾳ δὲ κατὰ τοὺς φυσικοὺς οὐδέν ἐστὶν ἐναντίων. Αδύνατον οὖν εἶναι οὐσίαν ἐξ οὐσιῶν σύνθετον. 20΄. Τὰς φύσεις, ἤτοι ουσίας, αἱ οὐσιώδεις συν ιστῶσι διαφοραί· εἰ οὖν ἐκ θεότητος καὶ ἀνθρωπό τητας μία φύσις συνέστηκεν, ἔσονται θεότης καὶ ἀν Ορωπότης οὐ φύσεις, ἀλλ' οὐσιώδεις διαφοραί. μ΄. Τὰ μιᾶς ὄντα οὐσίας, ἑτεροῦ πόστατα πάντως· τὰ δὲ μιᾶς ὑποστάσεως ἑτεριούσια. Την θεότητα τοιγαροῦν καὶ τὴν ἀνθρωπότητα τοῦ Χριστοῦ, ἡ μιᾶς · οὐσίας λέγοντες, εἴπατε ἄλλης καὶ ἄλλης ὑποστάσεως εἶναι, ἢ μιᾶς ὑποστάσεως λέγοντες, δύο φύσεις, σύ μίαν ὁμολογήσατε. Ενθα γὰρ τὸ ἑτερούσιον, μία φύσις οὐκ ἔστιν· ἢ οὖν ὁμοούσιον εἴπατε τὴν σάρκα τῇ τοῦ Λόγου θεότητι, ἢ ἑτερούσια λέγοντες, δύο φύσεις ὁμολογήσατε. si secundum vos una composita natura est, post unitionem dicere vos oportebat, non differentiam naturarum, sed unius naturæ a seipsa: 405 quodl quidem vestrum est, nou nostrum, sic loqui et sentire. Eademmet enim natura essentiale a se ipsa discrimen nunquam habuerit. 55. Si una Christi natura est, ejus nobis nomen dicitote. Nam id quod est, etiam nominetur oportet, et proprie nominetur; uti natura Dei deitas appellatur, et natura hominis, humanitas. Quo igitur nomine Christi naturam efferamus? an Chri stitatis? at Remo eorum qui divino afflatu locuti sunt, tale quid pronuntiavit. An divino-humanitatis? minime vero istud. Ecquid ergo naturavi nullius nominis introducitis? Sin reponitis, imnovari naturas, et novo mysterio novum aliquid et peregrinum elici: at vero nihil sublimius, et quod minus comprehendi possit, quam natura Dei, et tamen illud unum solumque quod comprehendi nequeat, a nobis nominari voluit. Vel igitur naturam quam obtrudistis, altiorem et meliorem deitate esse dicite; satisque nobis erit. Vel nomen illius proferte, vel cum veritatis prædicatoribus divinitatem et humanitatem Christi, naturas esse pronuntiate, non naturam. Deitas siquidem et humanitas non sunt una natura. 36. Si ex divinitate et humanitate una Christi natura est, divinitas pars naturæ duntaxat, et non perfecta natura erit in Christo, similiter etiam et humanitas. 37. Si natura vestra composita, neque Patri in totum consubstantialis est, neque Matri, Christus vero totum illud est: Christus quatenus Christus est, nulli consubstantialis est. Quod si ita est, qua parte alicui consubstantialis est, jam non est Christus. Igitur quatenus ejusdem est ac Pater essentiæ, non est Christus. Quocirca duorum alterum necessarium est, aut Christum pon esse, qui Patri consubstantialis sit, aut qui Christus sit, non esse Patri consubstantialem. 38. Quæ composita sunt, ex contrariis componuntur, substantiæ autem secundum physicos Mihil contrarium est: fieri igitur non potest ut substantia ex substantiis composita sit. 39. Naturas, sive substantias differentiæ substantiales constituunt. Quamobrem si ex deitate et humanitate natura una consistit, erunt deitas et humanitas, non naturæ, sed essentiales differentia. 40. Quæ unius sunt essentia, diversarum plane hypostasium sunt: quæ vero unius sunt hypostasis, diversarum naturarum exsistunt. Igitur qui divinitatem et humanitatem Christi vel unius esse naturæ dicitis, alterius atque alterius sulstantiæ esse dicite: vel dicendo unius esse hypostasis, naturas duas, non unam faleamini. Ubi enim est substantiæ diversitas, non est natura una. Aut igitur carnem divinitati Verbi consubstantialem esse dicite, aut diversæ esse substantiæ prædicantes, duas naturas confitemini,

41. Qui unam divinitatis Christi, carnisque ejus naturam aitis, dicitote nobis, qua tandem natura Christus passus est? Composita utique, reponetis. Unam quippe dicendo, passionem ei necessario effingis: atque adeo de vestra sententia, tam divinitas, quam humanitas Christi obnoxia passioni fuerit. μα'. Οἱ μίαν φύσιν τῆς θεότητος τοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς σαρκὸς αὐτοῦ λέγοντες, εἴπατε ἡμῖν ποία φύσει ὁ Χριστὸς πέπονθε; Τῇ συνθέτῳ, δῆλον ἐρεῖτε. Μίαν γὰρ λέγοντες, ἐξ ἀνάγκης αὐτῇ καὶ τὸ πάθος προσο άψετε, καὶ ἔσται καθ' ὑμᾶς καὶ ἡ θεότης καὶ ἡ ἀνθρωπότης τοῦ Χριστοῦ παθητή. μβ'. Προτάττειν σύνηθες τῷ φιλοσόφῳ λόγῳ τὸν περὶ ποσότητος λόγον τοῦ περὶ ποιότητος, καὶ τὴν αἰτίαν προστίθησιν, ὡς ἔνθα ποιότης, καὶ ποσότης πάντως θεωρηθήσεται. Η γὰρ διαφορά διαφερόντων ἐστὶ διαφορά. Πῶς οὖν ποιοτήτων οὐσιωδῶν διαφορὰν λέγοντες, τῶν οὐσιωδῶς διαφερόντων τὸν ἀριθμὸν οὐχ ὁμολογεῖτε; 42. Solent qui res philosophicas tractant, 406 sermonem prius de quantitate instituere, quam de qualitate. Cujus causam hanc adjungunt, quod ubi qualitas fuerit, illic omnino quantitas etiam consideretur. Differentia siquidem differentium differentia est. Quomodo. igitur, cum quallatum essentialium discrimen prædicetis, eorum quæ essentialiter diversa sunt, numerum non fateamini? 43. Si est nna Christi natura composita, aut solummodo patibilis erit, aut non patibilis, aut simul patibilis et non patibilis, et utrumque secundum idem; aut mutabilis, et quandoque palibilis, quandoque rursum non patibilis, aut demum pars ejus patiendi capax altera a passionibus immunis: quam ergo ex his impietatibus malueritis ellgite. Si enim solum patibilis, Christus Deus non est: si pati nescius, non est homo: si quandoque patibilis, quandoque non patibilis, neutrum natura fuerit, quin potius per accideus. Quod enim natura insitum est, non mutatur. Sin autem pars ejus altera paliendi capax est, incapax altera: suapte vero natura utrumque est illud quod est, non erunt partes ejusdem naturæ: atque ita Christus erit duæ naturæ, quia non est una nalura, sed una hypostasis composita ex naturis duabus. Eamdem quippe naturam simul et patibilem esse et non patibilem impossibile est: una siquidem eademque natura contrarias differentias substantiales recipere non potest. μγ'. Εἰ μία φύσις σύνθετος ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ, ἡ παθητὴ ἔσται μόνον, ἢ ἀπαθὴς, ἢ παθητοαπαθής, καὶ κατ' αὐτὸν ἀμφότερα· ἡ τρεπτή, καὶ ποτὲ μὲν παθητή, ποτὲ δὲ ἀπαθής, ἢ μέρος αὐτῆς παθητῶν, καὶ μέρος αὐτῆς ἀπαθές· οἷαν οὖν βούλεσθε τῶν ἀσεβειῶν ἔλεσθε. Εἰ γὰρ παθητὴ μόνον, οὐ Θεὸς ὁ Χριστός· εἰ δὲ ἀπαθὴς μόνον, οὐκ ἄνθρωπος· εἰ δὲ ποτὲ μὲν παθητή, ποτὲ δὲ ἀπαθής, οὐδ᾽ ὁπότερον φύσει, κατά συμβεβηκός δὲ μᾶλλον ἐστι. Τὸ γὰρ φύσει πεφυκός, οὐ μεθίσταται. Εἰ δὲ μέρος αὐτῆς παθητὸν, καὶ μέρος ἀπαθές, φύσει δὲ ἑκάτερόν ἐστι τοῦθ᾽ ὅπερ ἐστὶ, οὐ ταύτης ἔσται τὰ μέρη φύσεως, καὶ οὕτω δύο φύσεις ἔσται ὁ Χριστός· ὃς οὐ φύσις μία ἐστὶν, ἀλλ' ὑπόστασις μία σύνθετος ἐκ δύο φύσ σεων, καὶ ἐν δυσὶ φύσεσι, καὶ δύο φύσεις. Τὴν γὰρ αὐτὴν φύσιν παθητὴν ἅμα καὶ ἀπαθῆ εἶναι ἀμήχα. vov τῶν ἐναντίων γὰρ οὐσιωδῶν διαφορῶν δεκτική εἶναι μία καὶ ἡ αὐτὴ φύσις οὐ δύναται. 44. In omni unione, que uniuntur, quamvis μδ'. Ἐπὶ πάσης ενώσεως, ἑνούμενα κἂν συγχέηconfundantur, quamvis permisceantur, manent, ται, κἂν συγκιρνᾶται, μένει τῆς οἰκείας μὴ ἐξιστάut a natura propria nihil desciscant. Licet enim μενα φύσεως. Κάν τε γὰρ οἶνος ὕδατι κραθῇ, αἱ δύο vinum admisceatur aquæ, duæ naturæ sunt in illa φύσεις εἰσὶν ἐν τῷ κράματι· καὶ κηρὸς καὶ πίσσα, temperatione: cera quoque et pix licet confusæ εἰ καὶ συγκέχυται, ἀλλ' οὐδέτερον τῆς οἰκείας ἐξέστη sint, neutrum tamen a natura sua excidit, sed in φύσεως, ἀλλ' ἐν τῷ μίγματι αἱ δύο διαμένουσι φύσεις. mistione naturæ duæ persistunt. Tametsi enim unita Εἰ γὰρ καὶ ἤνωνται, καὶ τὴν οἰκείαν ἔκαστον ἐνες - sunt, nec quodlibet eorum proprietatem suam pu- κνυται ιδιότητα καθαρὰν καὶ ἀλώβητον διὰ τὴν πρὸς ram et integram perhibet, propter confusionem τὸ ἐνωθὲν σύγχυσιν τε καὶ σύγκρασιν, ἀλλ' ὅμως commistionemque cum eo cui unitum est, nihilo- κατὰ φύσιν ἕκαστον, ὅπερ ἦν τοῦτό ἐστι, καὶ δύο φύ minus unumquodque illud est quod prius erat, σεις, οὐ μία, τοῖς εἰδόσι κρίνειν τὰ τοιάδε λογίζον adeoque duæ naturæ, non una, censentur ab iis ται. Τίς γὰρ οὐκ οἶδεν, ὡς ἐν τῷ ἐξ οίνου καὶ ὕδατος qui talia judicare norunt. Ecquis enim ignorat, in κράματι δύο φύσεις εἰσίν; Εἰ οὖν ταῦτα οὕτως ἔχει, vino et aqua mistis duas naturas esse? Quod si πῶς ὑμεῖς καὶ τὴν διαφορὰν εἰδότες, καὶ τὰς ἰδιότη igitur hæc ita se habent, qua de causa vos qui τας ὁμολογοῦντες τῶν φύσεων, μίαν ταύτην καὶ οὐ discrimen sciatis, naturarumque proprietates con- δύο κηρύττετε; καὶ οὐδὲ τὰ τῆς συγχύσεως τοῖς fiteamini, unam et non duas prædicetis? cur nec ἀσυγχύτοις διδόατε; ᾿Αλλὰ δῆλον, ὡς τροπὴν καὶ ἀφα rebus quæ nullo pacto confunduntur, ea concedi- νισμὸν, καὶ συνουσίωσιν ὠδίνετε μὲν, εἰς τοὺμφανές lis, quæ confusis conveniunt? sed manifestum δὲ προάγειν ἐντροπῇ τῆς ἀσεβείας οὐ βούλεσθε. est vos, demulationem, exstinctionemque, et consubstantiationem parturire; in apertum vero preferre non vultis, impietatis notam veriti. 45. Quæ uniuntur, unitione funt gnam, non post με'. Τὰ ἐνούμενα, τῇ ἑνώσει γίνεται ἕν, οὐ μετά

41. Qui unam divinitatis Christi, carnisque ejus naturam aitis, dicitote nobis, qua tandem natura Christus passus est? Composita utique, reponetis. Unam quippe dicendo, passionem ei necessario effingis: atque adeo de vestra sententia, tam divinitas, quam humanitas Christi obnoxia passioni fuerit. μα'. Οἱ μίαν φύσιν τῆς θεότητος τοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς σαρκὸς αὐτοῦ λέγοντες, εἴπατε ἡμῖν ποία φύσει ὁ Χριστὸς πέπονθε; Τῇ συνθέτῳ, δῆλον ἐρεῖτε. Μίαν γὰρ λέγοντες, ἐξ ἀνάγκης αὐτῇ καὶ τὸ πάθος προσο άψετε, καὶ ἔσται καθ' ὑμᾶς καὶ ἡ θεότης καὶ ἡ ἀνθρωπότης τοῦ Χριστοῦ παθητή. μβ'. Προτάττειν σύνηθες τῷ φιλοσόφῳ λόγῳ τὸν περὶ ποσότητος λόγον τοῦ περὶ ποιότητος, καὶ τὴν αἰτίαν προστίθησιν, ὡς ἔνθα ποιότης, καὶ ποσότης πάντως θεωρηθήσεται. Η γὰρ διαφορά διαφερόντων ἐστὶ διαφορά. Πῶς οὖν ποιοτήτων οὐσιωδῶν διαφορὰν λέγοντες, τῶν οὐσιωδῶς διαφερόντων τὸν ἀριθμὸν οὐχ ὁμολογεῖτε; 42. Solent qui res philosophicas tractant, 406 sermonem prius de quantitate instituere, quam de qualitate. Cujus causam hanc adjungunt, quod ubi qualitas fuerit, illic omnino quantitas etiam consideretur. Differentia siquidem differentium differentia est. Quomodo. igitur, cum quallatum essentialium discrimen prædicetis, eorum quæ essentialiter diversa sunt, numerum non fateamini? 43. Si est nna Christi natura composita, aut solummodo patibilis erit, aut non patibilis, aut simul patibilis et non patibilis, et utrumque secundum idem; aut mutabilis, et quandoque palibilis, quandoque rursum non patibilis, aut demum pars ejus patiendi capax altera a passionibus immunis: quam ergo ex his impietatibus malueritis ellgite. Si enim solum patibilis, Christus Deus non est: si pati nescius, non est homo: si quandoque patibilis, quandoque non patibilis, neutrum natura fuerit, quin potius per accideus. Quod enim natura insitum est, non mutatur. Sin autem pars ejus altera paliendi capax est, incapax altera: suapte vero natura utrumque est illud quod est, non erunt partes ejusdem naturæ: atque ita Christus erit duæ naturæ, quia non est una nalura, sed una hypostasis composita ex naturis duabus. Eamdem quippe naturam simul et patibilem esse et non patibilem impossibile est: una siquidem eademque natura contrarias differentias substantiales recipere non potest. μγ'. Εἰ μία φύσις σύνθετος ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ, ἡ παθητὴ ἔσται μόνον, ἢ ἀπαθὴς, ἢ παθητοαπαθής, καὶ κατ' αὐτὸν ἀμφότερα· ἡ τρεπτή, καὶ ποτὲ μὲν παθητή, ποτὲ δὲ ἀπαθής, ἢ μέρος αὐτῆς παθητῶν, καὶ μέρος αὐτῆς ἀπαθές· οἷαν οὖν βούλεσθε τῶν ἀσεβειῶν ἔλεσθε. Εἰ γὰρ παθητὴ μόνον, οὐ Θεὸς ὁ Χριστός· εἰ δὲ ἀπαθὴς μόνον, οὐκ ἄνθρωπος· εἰ δὲ ποτὲ μὲν παθητή, ποτὲ δὲ ἀπαθής, οὐδ᾽ ὁπότερον φύσει, κατά συμβεβηκός δὲ μᾶλλον ἐστι. Τὸ γὰρ φύσει πεφυκός, οὐ μεθίσταται. Εἰ δὲ μέρος αὐτῆς παθητὸν, καὶ μέρος ἀπαθές, φύσει δὲ ἑκάτερόν ἐστι τοῦθ᾽ ὅπερ ἐστὶ, οὐ ταύτης ἔσται τὰ μέρη φύσεως, καὶ οὕτω δύο φύσεις ἔσται ὁ Χριστός· ὃς οὐ φύσις μία ἐστὶν, ἀλλ' ὑπόστασις μία σύνθετος ἐκ δύο φύσ σεων, καὶ ἐν δυσὶ φύσεσι, καὶ δύο φύσεις. Τὴν γὰρ αὐτὴν φύσιν παθητὴν ἅμα καὶ ἀπαθῆ εἶναι ἀμήχα. vov τῶν ἐναντίων γὰρ οὐσιωδῶν διαφορῶν δεκτική εἶναι μία καὶ ἡ αὐτὴ φύσις οὐ δύναται. 44. In omni unione, que uniuntur, quamvis μδ'. Ἐπὶ πάσης ενώσεως, ἑνούμενα κἂν συγχέηconfundantur, quamvis permisceantur, manent, ται, κἂν συγκιρνᾶται, μένει τῆς οἰκείας μὴ ἐξιστάut a natura propria nihil desciscant. Licet enim μενα φύσεως. Κάν τε γὰρ οἶνος ὕδατι κραθῇ, αἱ δύο vinum admisceatur aquæ, duæ naturæ sunt in illa φύσεις εἰσὶν ἐν τῷ κράματι· καὶ κηρὸς καὶ πίσσα, temperatione: cera quoque et pix licet confusæ εἰ καὶ συγκέχυται, ἀλλ' οὐδέτερον τῆς οἰκείας ἐξέστη sint, neutrum tamen a natura sua excidit, sed in φύσεως, ἀλλ' ἐν τῷ μίγματι αἱ δύο διαμένουσι φύσεις. mistione naturæ duæ persistunt. Tametsi enim unita Εἰ γὰρ καὶ ἤνωνται, καὶ τὴν οἰκείαν ἔκαστον ἐνες - sunt, nec quodlibet eorum proprietatem suam pu- κνυται ιδιότητα καθαρὰν καὶ ἀλώβητον διὰ τὴν πρὸς ram et integram perhibet, propter confusionem τὸ ἐνωθὲν σύγχυσιν τε καὶ σύγκρασιν, ἀλλ' ὅμως commistionemque cum eo cui unitum est, nihilo- κατὰ φύσιν ἕκαστον, ὅπερ ἦν τοῦτό ἐστι, καὶ δύο φύ minus unumquodque illud est quod prius erat, σεις, οὐ μία, τοῖς εἰδόσι κρίνειν τὰ τοιάδε λογίζον adeoque duæ naturæ, non una, censentur ab iis ται. Τίς γὰρ οὐκ οἶδεν, ὡς ἐν τῷ ἐξ οίνου καὶ ὕδατος qui talia judicare norunt. Ecquis enim ignorat, in κράματι δύο φύσεις εἰσίν; Εἰ οὖν ταῦτα οὕτως ἔχει, vino et aqua mistis duas naturas esse? Quod si πῶς ὑμεῖς καὶ τὴν διαφορὰν εἰδότες, καὶ τὰς ἰδιότη igitur hæc ita se habent, qua de causa vos qui τας ὁμολογοῦντες τῶν φύσεων, μίαν ταύτην καὶ οὐ discrimen sciatis, naturarumque proprietates con- δύο κηρύττετε; καὶ οὐδὲ τὰ τῆς συγχύσεως τοῖς fiteamini, unam et non duas prædicetis? cur nec ἀσυγχύτοις διδόατε; ᾿Αλλὰ δῆλον, ὡς τροπὴν καὶ ἀφα rebus quæ nullo pacto confunduntur, ea concedi- νισμὸν, καὶ συνουσίωσιν ὠδίνετε μὲν, εἰς τοὺμφανές lis, quæ confusis conveniunt? sed manifestum δὲ προάγειν ἐντροπῇ τῆς ἀσεβείας οὐ βούλεσθε. est vos, demulationem, exstinctionemque, et consubstantiationem parturire; in apertum vero preferre non vultis, impietatis notam veriti. 45. Quæ uniuntur, unitione funt gnam, non post με'. Τὰ ἐνούμενα, τῇ ἑνώσει γίνεται ἕν, οὐ μετά

τὴν ἔνωσιν· καὶ ὅσον μὲν ἐν τῇ κ καὶ ἡ ἔνωσις unitionem; et quandiu in unione perseverant, σώζεται, ἔν εἰσι, καθὸ ἥνωνται· πῶς οὖν ὑμεῖς, ἐν μὲν τῇ ἐνώσει δύο φατέ, μετὰ δέ γε τὴν ἕνωσιν, μίαν γεγενῆσθαι φύσιν αὐθαδιάζεσθε, τοῦ μακαρίου Κυρίλλου τό, μετὰ τὴν ἕνωσιν, ἀντὶ τοῦ, ἐν τῇ ενώσει, είληφότος; Πότε γὰρ ἡ ἔνωσις γενομένη πέπαυται; ἢ τί τὸ ταύτην παῦσαν, ὡς ἂν ἕτερον τὸ ταύτης αποτέλεσμα μετ' αὐτὴν, καὶ οὐκ ἐν αὐτῇ παρὰ τὰ ἐξ ὧν ἐστιν ὑποπτεύηται; Οὐ γάρ ἐστιν ἡ ἔνωσις, ὡς ἡ τῶν γενομένων, καὶ μηκέτι ὄντων φύσις· οἷον ὁ χρόνος, καὶ ἡ ἔρχησις, καὶ τὰ τοιαῦτα. μς'. Εἰ ἑτερόν τι μετὰ τὴν ἔνωσιν γέγονε παρά τὴν ἔνωσιν, σύγχυσις δηλαδή, καὶ οὐχ ένωσις. με. Εἰ ἡ σύγχυσις τὰς δύο φύσεις μίαν ποιεῖ, τὸ δ' αὐτὸ ποιεῖ παρ' ὑμῖν καὶ τὸ ἀσύγχυτον, τίς ἡ δια φορά παρ' ὑμῖν τοῦ ἀσυγχύτου καὶ τῆς συγχύσεως, είπατε. μη'. Εἰ κατ' ἄλλο καὶ ἄλλο λέγεται ὁ Χριστὸς ὁρατὸς καὶ ἀόρατος, θνητὸς καὶ ἀθάνατος, ψηλαφη τὸς καὶ ἀνέπαφος, καὶ οὐ κατ᾽ ἄλλον καὶ ἄλλον· τὸ δὲ ἄλλο οὐσίαν σημαίνει, τί μὴ δύο οὐσίας φατέ; μθ'. Τὸ ἄλλο, οὐσίας ἐστὶ σημαντικόν, κατὰ τὴν λογικήν, ἄλλος δὲ, ὑποστάσεως· εἰ οὖν ἄλλο και ἄλλο λέγοντες τὸν Χριστόν, οὐκ ἀναγκασθήσεσθε δύο φύσεις. Είπατε· καὶ ἄλλον καὶ ἄλλον· οὐ Ρ γὰρ σημανεῖτε δύο ὑποστάσεις. γ. Εἰ δέ φατε, ὡς ἡ δύο η διαίρεσιν εἰσφέρει, μ θετε καλώς διδασκόμενοι, ὡς τὸν ἀριθμὸν, οὐ διαίρε σιν ὁ φιλόσοφος λόγος ὁρίζεται, ἀλλὰ σωρείαν μου νάδων, ἢ χύσιν μονάδων. Ὥστε μᾶλλον ἔνωσιν δηλοί, ἢ διαίρεσιν· ἡ μὲν γὰρ διαίρεσις τῆς μονάδος ἥμισυ καὶ ἥμισυ· ἡ δὲ δυὰς πρόσθεσις μονάδος. Μάλλον γὰρ τὸ τὰ δύο ἓν καὶ ἓν εἰπεῖν, ἐστὶ διαιρέσεως· τὸ δὲ ἐν καὶ ἐν ὑφ' ἓν συλλαβεῖν, καὶ δύο εἰπεῖν, συναφείας τε καὶ ἑνώσεως. Εἰ συνάγει τοίνυν ὁ ἀριθμός, ἀλλ' οὐχὶ διαιρεῖ. Ἐπεὶ ἡ τομὴ τῆς μονάδος ἐστὶν ἡ δυάς· τὸ δὲ τεμνόμενον διχῆ τέμνεται, τομή, καὶ οὐ πρόσθεσίς ἐστιν ὁ ἀριθμός· καὶ εἰ τοῦτο, ὥσπερ ή μονας τεμνομένη τὴν δυάδα ποιεῖ, τὸν αὐτὸν τρόπον, ἔδει καὶ τὸν δύο τεμνόμενον την τετράδα ποιεῖν. Καὶ πόθεν ἦλθεν ὁ τρία; Εδει γὰρ μόνους τοὺς ἀρτίους ἀριθμεῖσθαι, ὑπεξαιρουμένων τῶν περιττῶν. "Η μάλλον εἰπεῖν ἀληθὲς, ὡς ἀριθμὸς διττὸς λέγεται· ὁ μὲν γάρ ἐστι καθ' αὐτὸν, ὡς αὐτὴ ἡ φύσις τοῦ ἀριθμοῦ, ὁ δὲ ἐν σχέσει καὶ πράγματι θεωρούμενος, ὥσπερ λευκόν, ή τε λευκότης καὶ τὸ λελευκασμένον. Αὕτη τοίνυν ἡ φύσις τοῦ ἀριθμοῦ οὔτε διαιρεί, οὔτε συν unioque salva est, unum sunt, quatenus unita sunt: qui ergo vos in unitione quidem naturas duas dicitis, post unitionem vero naturaın unanı factam esse contumaci are asseveratis, quando leatus Cyrillus illud, post unitionem, pro, in ipsa unitione, acceperit? Ecquando enim unio facta cessavit? aut quidest quod eam diremerit, ut effectum ejus alterum ab eis ex quibus constat, eidem successisse, et non in ipsa persistere putetur? Non enim unio est ad instar naturæ eorum quæ 407 Hunt, nec amplius exsistunt, ut puta temporis, saltationis, et similium. 46. Si aliud quidpiam unione peracia præter unionem effectum est, confusio certe, et non unio fuerit. 47. & confusio duas naturas unam facit; hoc vero ipsum in vestra opinione præstat etiam immunitas a confusione; dicatis velim, quid discri– minis sit inter non confusum et confusum. 48. Si secundum aliud et aliud Christus dicitur visibilis et invisibilis, mortalis et immortalis, tractabilis et non tractabilis; non item sccundum alium et alium: cum aliud essentiam substantiamve significet, eccur non duas substantias pronuntiatis? 49. Aliud substantiam designat secundum logicae leges gicæ leges, alius vero hypostasim: si ergo Christum aliud et aliud esse pronuntiando, duas dicere naturas non cogemini, dicite et alium et alium. Sic enim significabitis duas hypostases. 50. Quod si vero objiciatis, numerum binariumdivisionem inferre, discite, secundum rectam disciplinam, numerum a philosophis definiri, ut. sit, non divisio, sed acervus unitatum, seu effusio unitatum. Unde unióne declarat magis. quam divisionem. Divisio siquidem unitatis, est dimidium et dimidium duorum vero numerus, unitatis appositio est. Imo dicere, duo esse unum et unum, hoc pertinet ad divisionem: unum autem et unum sub uno numero comprehendere, et duo dicere, conjunctiouis est et unitionis. Si ita. que numerus colligit: at certe non dividit. Quia. vero sectio unitatis binarius est: quod autem seca-. tur, in duo secatur; sectio, et non adjectio numerus erit. Quod si ita est, quemadmodum unitas, partita, numerum duorum facit, eodem modo, oportebat, ut etiam numerus duorum sectus,-nu-. merum quatuor efficeret. Undenam ergo ternarius venit? Oporteret enim numeros pares duntaxat numerari, subductis imparibus. Vel, quod. plane verius est, quemadmodum numerus duplex.. » Deest aliquid quod sic Arabicus interpres reddidit, et omne quod in unitione perseveral, seu persoveral unitum. Unde lego καὶ ὅσον μένουσιν ἐν τῇ ενώσει. Turr. sed in unione. • Deest, εἰπεῖν, aut λέγειν είπατε. Arab. interpr. hunc locum sic reddidit: Non cogemini naturas duas faleri, neque dicelis alium et alium. Non enim exigitur a vobis hic sensus, ut significetis nisi hypostasim. • Emendo οὕτω, με verus sit contextus. 4 Legerim, δυάς, καὶ ὁ δύο.

dicitur; ut alius secundum se sit, sicut est ipsa nume- άπτει, ἀλλ᾽ ἀμφότερα δέχεται· οἷον ἡ δυάς, εἰ μὲν ri natura, alius in relatione et in ipsa re consideretur, sicut album est, cum albedo ipsa, tum res dealbata; ipsa itaque numeri natura nec dividit, nec copulat, sed utrumque recipit: ut puta bina rius, siquidem unilates ex quibus constat, spectes, in eas dividitur. Duo enim dividuntur in unum et unum. Sin vero harum summam inspicias, ex his potius colligatur. Unum siquidem et unum, duo sunt. Duo et duo, quatuor. Rursumque numerus non est divisio, sed signum quo quantitas subjectorum declaratur, sive unita, sive divisa sint; quippe quae aliam ob causam, non vero propter numerum, dividuntur aut copulantur. Dicentes enim, decen eubitos hujus ligni v. gr quod continuum est, non proinde dividimus unitatem ligni decemeubitalis. Ac rursus cum decem palmas dicimus, divisas eas novimus: itemque cum modium unum, tritici puta, vel dactylorum, divisa contineri grana ia modio scimus. Quocirea si numerus 408 de naturis enuntiatur, non quantitatem earum principaliter, sed generis discrimen ostendit. Cum enim bovis, exempli gratia, el equi naturas duas dicimus, non divisionem eorum secundum quantitatem, sed specierum diversitatem significamus. Tres vero equos aut homines dicendo, Petrum, v. gr., Jacobum, et Joannem, divisionem magis eorum declaramus, quodque bi tot sint, non quod sint istiusmodi. Imo in sancta et consubstantiali Trinitate sic tres hypostases praedicamus, ut unam earum naturam et substantiam conτὰς μονάδας, ἐξ ὧν συνίσταται, σκοπεῖς, εἰς ταῦτα διαιρεῖται. Τὰ γὰρ δύο, διαιρεῖται εἰς ἐν καὶ ἔν. Εν δὲ τούτων τὴν ὁμάδα θεωρεῖς, ἐκ τούτων μᾶλλον συν άπτεται· ἓν γὰρ καὶ ἕν, δύο· δύο καὶ δύο, τέσσαρα. Καὶ πάλιν ὁ ἀριθμὸς, οὐ διαίρεσίς ἐστιν, ἀλλὰ ση μεῖον δηλωτικὸν τοῦ ποσοῦ τῶν προκειμένων, είτε ἡνωμένων, εἴτε διῃρημένων, ἄλλου λόγου, καὶ οὐ τοῦ ἀριθμοῦ ταῦτα διαιροῦντος, ἢ συνάπτοντος. Δέκα γὰρ πήχεις λέγοντες τοῦδε τοῦ ξύλου τυχόν, συνεχούς ὄντος, οὐ συνδιαιροῦμεν τῷ ἀριθμῷ καὶ τὴν ἐν τῷ δεκαπήχει ξύλῳ ἑνότητα· καὶ πάλιν δέκα φοίνικας λέγοντες, ἐν διαιρέσει τούτους ἐπιστάμεθα· καὶ ἕνα μόδιον, σίτου τυχόν, ἢ φοινίκων, λέγοντες, ἐν διαι ρέσει τοὺς τῷ μοδίῳ ἀνεχομένους κόκκους οίδαμεν, Καὶ εἰ μὲν ὁ ἀριθμὸς ἐπιφημισθῇ φύσεσιν, οὐ τὸ ποσὸν αὐτῶν προηγουμένως, τὸ δὲ ἀλλογενές παρ ίστησι. Βοὸς γὰρ τυχὸν καὶ ἵππου δύο λέγοντες φύ σεις, οὐ τὴν κατὰ τὸ ποσὸν αὐτῶν διαίρεσιν, ἀλλὰ τὸ κατὰ τὸ εἶδος παρηλλαγμένον σημαίνομεν. Τρεῖς δὲ ἵππους ἢ ἀνθρώπους λέγοντες, Πέτρον τυχὸν, καὶ Ἰάκωβον, καὶ Ἰωάννην, τὸ διῃρημένον μᾶλλον αὐτ τῶν, καὶ ὡς οὐ τοιοίδε, τόσοι δὲ μᾶλλον δηλοῦμεν. Καὶ ἐπὶ μὲν τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος τρεῖς τὰς ὑποστάσεις κηρύττοντες, μίαν τούτων οὐσίαν καὶ φύσιν ὁμολογοῦμεν. Ἐπὶ δέ γε τῆς σωτηρίου οίκονομίας, δύο λέγοντες φύσεις, τὸ ἑτεροειδὲς αὐτῶν, οὐ τὸ κεχωρισμένον σημαίνομεν, ὡς ἐκεῖσε τῶν οὐσιῶν τὸν ἀριθμὸν, κἂν μηδεμία ὑπόστασις εἴη ἀνούσιος, οὕτω κἀνταῦθα τῶν ὑποστάσεων, καν μηδεμία φύσις ἀνυπόστατος εἴη, δικαίως ἐκβάλλοντες. fiteamur. Quocirca in salutari incarnatione, cum naturas duas proferimus, diversitatem earum, non separationem significamus; ut quemadmodum illic numerum substantiarum excludimus, tametsi nulla hypostasis substantiæ expers sit, consimiliter numerum hypostasium hic jure explodimus, quamvis nulla natura sit sine hypostasi. 51. Si numerus duarum naturarum divisionem infert, et idcirco naturarum numerum fugitis, quare numerum proprietatum non declinatis? 52. Unam naturam Dei Verbi incarnatam confitemini, nobisque et vobis communis hæc sententia est: quippe cum hoc Patrum effatum sit. Sed si duas naturas eo declarare vultis, frustra bellum cum veritate geritis. Sin autem hoc, tanquam unam simpliciter naturam exprimat, veritati contra dicendo adversus duas naturas opponitis, prospere vobis non cedit interjecta vox, incarnatam. Sin vero neque unam absolute, neque duas unitas repræsentat, quæcumque pars adjecta inter unam et duas assumatur, hanc declarabit illud, incarnatam, sive dupla pars sit, sive dimidia, quantitas penes vestrum arbitrium erit να. Εἰ ἡ δυὰς πάντως εἰσάγει διαίρεσιν, καὶ διὰ τοῦτο τὸν ἀριθμὸν τῶν φύσεων φεύγετε, τί τῶν ίδιο τήτων τὸν ἀριθμὸν οὐκ ἐκκλίνετε; νβ'. Μίαν φύσιν τοῦ Θεοῦ Λόγου σεσαρκωμέν νην ὁμολογεῖτε, καὶ κοινὴ ὑμῖν καὶ ἡμῖν ἡ δόξα Πατρῶν γὰρ ὁ λόγος ἐστίν. Αλλ' εἰ μὲν δύο τὰς φύ σεις δηλοῦν διὰ τούτου βούλεσθε, εἰκαῖος ὑμῖν ὁ πρὸς τὴν ἀλήθειαν πόλεμος. Εἰ δὲ ὡς μιᾶς ἐμφαντικών, τοῦτο ἁπλῶς ἀντιφαντικῶς κατὰ τῶν δύο προϊσχε σθε, μάτην ὑμῖν τὸ, σεσαρκωμένην παρέμει πται. Εἰ δὲ μήτε μίαν ἁπλῶς, μήτε δύο ηνωμένες παρίστησι, πάντως ὅ τί ποτε ἐπιμόριον μεταξὺ τῆς μιᾶς καὶ τῶν δύο παραληφθῇ, τοῦτο ἡμῖν δηλώσει τὸ σεσαρκωμένην· εἴτε δίμοιρον, εἴτε ἥμισυ τούδε ποσοῦ, ὑμεῖς ἂν εἴητε κύριοι· ὅπου γε οι μακάριοι ὁ ᾿Αθανάσιος τε καὶ Κύριλλος ἐνταῦθα καταχρηστικώς, ΝΟΤΑ. Eodem modo Theodoretus Dial. 2, Athanasii, ni fallor, nomen reveritus, Eranistam dicentem, Unam Dei Verbi naturam incarnatam, excipit: Neque nos, o bone, duas Dei Verbi naturas esse incurnatas dicimus; Μίαν γὰρ ἴσμεν τὴν τοῦ Θεοῦ Λό του φύσιν, ἀλλὰ τὴν σάρκα ή χρησάμενος ἐσαρκώθη. ἑτέρας εἶναι φύσεως ἐδιδάχθημεν· Unam enim Dei Verbi novimus, sed edocti sumus, carnem alterins esse natura. "Αλλη μὲν ἡ σαρκωθεῖσα τοῦ Θεοῦ Λό του φύσις, ἄλλη δὲ ἡ τῆς σαρκὸς ἐν ἀναλαβοῦσα ἡ τοῦ Θεοῦ Λόγου φύσις, ἐσαρκώθη· Alia incarnata Dai Verbi natura, alia carnis, quam cum Dei Verbi natura accepisset, incarnatus fuit. De Athanasii ver auctoritate dissertatione singulari dicetur

καὶ οὐ κυρίως, τῷ τῆς φύσεως ὀνόματι τὴν ὑποστα- Beati siquidem Athanasius et Cyrillus, per abu σιν ἐδήλωσαν, ὡς καθολικωτέρῳ. Κατηγορούνται γὰρ τὰ καθολικώτερα τῶν μερικῶν, καὶ ἑαυτὸν μὲν παν τάπασιν οὐκ ἔστιν. Οὐ γὰρ ἡ ὑπόστασις, φύσις· οὐ γὰρ καθολικὴν ἡ ὑπόστασις· ὅμως δὲ δέχεται τό τε ὄνομα καὶ τὸν ὅρον τοῦ καθολικοῦ, ἀλλ' οὐκ ἀντιστρέφει. Ἡ μὲν γὰρ ὑπόστασις, ἤτοι τὸ ἄτομον τῆς φύσεως, φύσις, ἀλλ' οὐ μόνον φύσις, ἀλλὰ μετὰ ἰδιώματος. Ἡ δὲ φύσις, οὐχ ὑπόστασις, ἤτοι ἄτομον· οὕτω καταχρηστικῶς καὶ οὐ κυρίως τῷ τῆς φύσεως ὀνό ματι τὴν ὑπόστασιν ἐσήμαναν, ὡς εἶναι τὸ λεγόμεν νον, μίαν ὑπόστασιν τοῦ Θεοῦ Λόγου σεσαρκω μένην. Οὐ γὰρ ἡ φύσις τοῦ Θεοῦ Λόγου σετάρχεται, ἀλλ᾽ ἡ ὑπόστασις· καὶ μάρτυς ὁ θεῖος εὐαγγελιστής ὧδε πη βοῶν διαπρύσιον· «Ο Λόγος σάρξ εγένετο. Ὁ δὲ λόγος οὐ φύσις ἐστὶν, ὡς ἀνωτέρω δεδήλωται, ἀλλ᾽ ὑπόστασις· καὶ αὐτὸς δὲ ὁ θεοφόρος Κύριλλος ἑτέρωθι τάδε φησίν· «Φύσις τοῦ Λόγου, ήγουν ή ὑπόστασις, ὅ ἐστιν αὐτὸς ὁ Λόγος.» Εἰ γὰρ ἡ φύσις τοῦ Λόγου, ἤτοι ἡ θεότης, σεσάρκωνται· ἑτέραν γὰρ φύσιν ὁ Λόγος οὐκ εἶχε παρὰ τὴν θεότητα, τῆς αὐτῆς δὲ φύσεως ὁ Λόγος τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Πνεύματι, καὶ πάντα κοινὰ τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, πλην του τρόπου τῆς ὑπάρξεως· καὶ ὁ Πατὴρ καὶ τὸ Πνεῦμα σεσάρπωται. Ενωσιν τοιγαροῦν φύσεως καθ᾽ ὑπόστασιν, καὶ τοῦ Λόγου σάρκωσιν, καὶ τῆς σαρκὸς θέωσιν ὁμολογοῦμεν. Σάρκωσις γάρ ἐστι τὸ μετασχεῖν σαρκός· σαρκοῦται τοίνυν ἡ ἐνούσιος τοῦ Θεοῦ Λόγου ὑπόστασις, ήτοι ὁ Θεὸς Λόγος, sionem, et non proprie, natura nomine, tanquam generaliore, hypostasim istic significarunt. Pradicantur enim quæ universaliora sunt de particularibus, nec idem omnibus modis sunt; quia natura hypostasis non est: non enim universale est lypostasis; et tametsi recipiat nomen et delinitionem universalis, non tamen vice versa. Nam hypostasis individuumve naturæ, natura est, nec natura solum, sed cum proprietate: natura vero non est hypostasis, sive individuum. Sic per abusionem, non proprie, naturæ nomine hypostasim siguifcarunt, ut perinde sit ista locutio, ac si dixissent, unam hypostasim diuini Verbi incarnatam. Non enim natura divini Verbi incarnata est, sed hypostasis. Cujus etiam testis est evangelista,hoc modo diserte clamans: «Et Verbum caro factum s.» Atqui Verbum non est natura, ut superius ostensum est, sed hypostasis. Sed et divinus ipsemet Cyrillus in alio loco ", ait: Natura Verbi, sive bypostasis, quod est Verbum ipsum., Si enim natura Verbi, deitas scilicet, incarnata est, cum 409 naturam aliam præter deitatem Verbum non babuerit, sed ejusdem naturæ sit ac Pater et Spiritus sanctus, ut sint omnia communia Patri et Filio et Spiritui sancto, excepto exsistendi modo: etiam Pater et Filius et Spiritus sanctus incarnati erunt. Quapropter unionem naturarum secundum hypostasim, incarnationen Verbi, carnis deificatioc nem, confitemur. Nam incarnatio est partici palio et assumptio carnis. Incarnatur itaque lypostasis Verbi in substantia exsistens, id est Deus Verbum, crassescitque, et carni hypostasis ft. Qui ante Deus erat, postmodum fit caro, id est homo, vocaturque una duarum naturarum hypostasis composita, naturis ambabus, divinitate et humanitate in ipsa per incarnationem unitis, et in se mutuo circuminsidentibus. Quanquam circuminsessio divinitate fit, ipsa communicante gloriam suam et splendorem cum carne, nec participante passiones carnis. Quocirca natura quidem carnis deificatur: at non item carnem facit naturam Verbi. Natura Verbi assumptam naturam deificat, non autem incarnatur. Locupletatur enim quod deterius est ab excellentiori, nec quod excellentius est a deteriore læditur. Nam sicut ferrum ignitum efficitur, ignis vero non efficitur: et sicut caro quidem animatur, nec anima fit caro: sic divina natura deificat, nec tamen ipsa incarnatur. Divina quippe natura capax non est cujuslibet accessionis aut substractionis: sicque largitur et communicat, ut ipsa vicissim non participet. Quamobrem facta non est una natura composita. Igitur hypostasim in natura exstantem dicere perinde est, atque Dei Verbi naturam. Nam, ut dictum est, beati Patres Athanasius et Cyrillus naturæ nomine hypostasim significarunt. Hypostasis enim ctiam naturə καὶ παχύνεται, καὶ ὑπόστασις τῇ σαρκὶ γίνεται καὶ ὧν πρότερον Θεὸς, σὰρξ, ἤτοι ἄνθρωπος ὕστερον γίνεται, καὶ μία τῶν δύο φύσεων χρηματίζει υπό στασις σύνθετος· καὶ ἐν αὐτῇ διὰ τῆς σαρκώσεως ἐνοῦνται αἱ δύο φύσεις, τῆς τε θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος, καὶ περιχωροῦσιν ἐν ἀλλήλαις, ἡ δὲ περιχώρησις ἐκ τῆς θεότητος γίνεται. Αὕτη γὰρ μετ ταδίδωσι τῇ σαρκὶ τῆς οἰκείας δόξης τε καὶ λαμπρότητος, οὐ μεταλαμβάνουσα τῶν τῆς σαρκὸς παθῶν. Διὸ ἡ μὲν φύσις τῆς σαρκὸς θεοῦται, οὐ σαρκοῖ δὲ τὴν φύσιν τοῦ Λόγου· θεοῖ μὲν τὸ πρόσλημμα, ού σαρκοῦται δέ. ὠφελεῖται γὰρ τὸ χεῖρον ὑπὸ τοῦ κρείτε τονος, οὐ παραβλάπτεται δὲ τὸ κρεῖττον ὑπὸ χείρο νος. Ὡς γὰρ ὁ σίδηρος μὲν πυροῦται, τὸ δὲ [πῦρ οὐ σιδηροῦται· καὶ ὡς ἡ σὰρξ μὲν ψυχοῦται, ή δε ψυχή οὐ σαρκοῦται, οὕτως ἡ θεία φύσις, θεοῖ μὲν τὴν σάρκα, αὐτὴ δὲ οὐ σαρκοῦται· οὐ γὰρ δεκτικὴ ἡ θεία φύσις τῆς οἰασοῦν προσθήκης, ἢ ὑφαιρέσεως· καὶ μεταδοτικὴ μὲν, οὐ μεταληπτικὴ δέ. Διὸ οὐδεμία φύσις σύνθετος γέγονε. Ταυτὸν οὖν ἐστιν εἰπεῖν, ἐνούστον ὑπόστασιν, καὶ φύσιν τοῦ Θεοῦ Λόγου· ὡς γὰρ εἴρηται, τὴν ὑπόστασιν τῷ τῆς φύσεως ονόματι ὑπο εσήμαναν οἱ μακάριοι Αθανάσιος καὶ Κύριλλος. Η μὲν γὰρ ὑπόστασις, καὶ φύσις· οὐκέτι δὲ καὶ ἡ φύσ σις, ὑπόστασις. Οὐ γὰρ ἀντιστρέφει κατηγοροῦνται μὲν γὰρ τῶν μερικῶν τὰ καθόλου, τὰ δὲ μερικά τῶν καθόλων οὐ καταφάσκεται. Εἰ δὲ καί τινος σιδήρου πυρουμένου, ἡ φύσις τοῦ σιδήρου πεπυρῶσθαι λέγε 18 Juan. 1.14. 16 In defens. 2 Anath. cont. Thcod.

καὶ οὐ κυρίως, τῷ τῆς φύσεως ὀνόματι τὴν ὑποστα- Beati siquidem Athanasius et Cyrillus, per abu σιν ἐδήλωσαν, ὡς καθολικωτέρῳ. Κατηγορούνται γὰρ τὰ καθολικώτερα τῶν μερικῶν, καὶ ἑαυτὸν μὲν παν τάπασιν οὐκ ἔστιν. Οὐ γὰρ ἡ ὑπόστασις, φύσις· οὐ γὰρ καθολικὴν ἡ ὑπόστασις· ὅμως δὲ δέχεται τό τε ὄνομα καὶ τὸν ὅρον τοῦ καθολικοῦ, ἀλλ' οὐκ ἀντιστρέφει. Ἡ μὲν γὰρ ὑπόστασις, ἤτοι τὸ ἄτομον τῆς φύσεως, φύσις, ἀλλ' οὐ μόνον φύσις, ἀλλὰ μετὰ ἰδιώματος. Ἡ δὲ φύσις, οὐχ ὑπόστασις, ἤτοι ἄτομον· οὕτω καταχρηστικῶς καὶ οὐ κυρίως τῷ τῆς φύσεως ὀνό ματι τὴν ὑπόστασιν ἐσήμαναν, ὡς εἶναι τὸ λεγόμεν νον, μίαν ὑπόστασιν τοῦ Θεοῦ Λόγου σεσαρκω μένην. Οὐ γὰρ ἡ φύσις τοῦ Θεοῦ Λόγου σετάρχεται, ἀλλ᾽ ἡ ὑπόστασις· καὶ μάρτυς ὁ θεῖος εὐαγγελιστής ὧδε πη βοῶν διαπρύσιον· «Ο Λόγος σάρξ εγένετο. Ὁ δὲ λόγος οὐ φύσις ἐστὶν, ὡς ἀνωτέρω δεδήλωται, ἀλλ᾽ ὑπόστασις· καὶ αὐτὸς δὲ ὁ θεοφόρος Κύριλλος ἑτέρωθι τάδε φησίν· «Φύσις τοῦ Λόγου, ήγουν ή ὑπόστασις, ὅ ἐστιν αὐτὸς ὁ Λόγος.» Εἰ γὰρ ἡ φύσις τοῦ Λόγου, ἤτοι ἡ θεότης, σεσάρκωνται· ἑτέραν γὰρ φύσιν ὁ Λόγος οὐκ εἶχε παρὰ τὴν θεότητα, τῆς αὐτῆς δὲ φύσεως ὁ Λόγος τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Πνεύματι, καὶ πάντα κοινὰ τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, πλην του τρόπου τῆς ὑπάρξεως· καὶ ὁ Πατὴρ καὶ τὸ Πνεῦμα σεσάρπωται. Ενωσιν τοιγαροῦν φύσεως καθ᾽ ὑπόστασιν, καὶ τοῦ Λόγου σάρκωσιν, καὶ τῆς σαρκὸς θέωσιν ὁμολογοῦμεν. Σάρκωσις γάρ ἐστι τὸ μετασχεῖν σαρκός· σαρκοῦται τοίνυν ἡ ἐνούσιος τοῦ Θεοῦ Λόγου ὑπόστασις, ήτοι ὁ Θεὸς Λόγος, sionem, et non proprie, natura nomine, tanquam generaliore, hypostasim istic significarunt. Pradicantur enim quæ universaliora sunt de particularibus, nec idem omnibus modis sunt; quia natura hypostasis non est: non enim universale est lypostasis; et tametsi recipiat nomen et delinitionem universalis, non tamen vice versa. Nam hypostasis individuumve naturæ, natura est, nec natura solum, sed cum proprietate: natura vero non est hypostasis, sive individuum. Sic per abusionem, non proprie, naturæ nomine hypostasim siguifcarunt, ut perinde sit ista locutio, ac si dixissent, unam hypostasim diuini Verbi incarnatam. Non enim natura divini Verbi incarnata est, sed hypostasis. Cujus etiam testis est evangelista,hoc modo diserte clamans: «Et Verbum caro factum s.» Atqui Verbum non est natura, ut superius ostensum est, sed hypostasis. Sed et divinus ipsemet Cyrillus in alio loco ", ait: Natura Verbi, sive bypostasis, quod est Verbum ipsum., Si enim natura Verbi, deitas scilicet, incarnata est, cum 409 naturam aliam præter deitatem Verbum non babuerit, sed ejusdem naturæ sit ac Pater et Spiritus sanctus, ut sint omnia communia Patri et Filio et Spiritui sancto, excepto exsistendi modo: etiam Pater et Filius et Spiritus sanctus incarnati erunt. Quapropter unionem naturarum secundum hypostasim, incarnationen Verbi, carnis deificatioc nem, confitemur. Nam incarnatio est partici palio et assumptio carnis. Incarnatur itaque lypostasis Verbi in substantia exsistens, id est Deus Verbum, crassescitque, et carni hypostasis ft. Qui ante Deus erat, postmodum fit caro, id est homo, vocaturque una duarum naturarum hypostasis composita, naturis ambabus, divinitate et humanitate in ipsa per incarnationem unitis, et in se mutuo circuminsidentibus. Quanquam circuminsessio divinitate fit, ipsa communicante gloriam suam et splendorem cum carne, nec participante passiones carnis. Quocirca natura quidem carnis deificatur: at non item carnem facit naturam Verbi. Natura Verbi assumptam naturam deificat, non autem incarnatur. Locupletatur enim quod deterius est ab excellentiori, nec quod excellentius est a deteriore læditur. Nam sicut ferrum ignitum efficitur, ignis vero non efficitur: et sicut caro quidem animatur, nec anima fit caro: sic divina natura deificat, nec tamen ipsa incarnatur. Divina quippe natura capax non est cujuslibet accessionis aut substractionis: sicque largitur et communicat, ut ipsa vicissim non participet. Quamobrem facta non est una natura composita. Igitur hypostasim in natura exstantem dicere perinde est, atque Dei Verbi naturam. Nam, ut dictum est, beati Patres Athanasius et Cyrillus naturæ nomine hypostasim significarunt. Hypostasis enim ctiam naturə καὶ παχύνεται, καὶ ὑπόστασις τῇ σαρκὶ γίνεται καὶ ὧν πρότερον Θεὸς, σὰρξ, ἤτοι ἄνθρωπος ὕστερον γίνεται, καὶ μία τῶν δύο φύσεων χρηματίζει υπό στασις σύνθετος· καὶ ἐν αὐτῇ διὰ τῆς σαρκώσεως ἐνοῦνται αἱ δύο φύσεις, τῆς τε θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος, καὶ περιχωροῦσιν ἐν ἀλλήλαις, ἡ δὲ περιχώρησις ἐκ τῆς θεότητος γίνεται. Αὕτη γὰρ μετ ταδίδωσι τῇ σαρκὶ τῆς οἰκείας δόξης τε καὶ λαμπρότητος, οὐ μεταλαμβάνουσα τῶν τῆς σαρκὸς παθῶν. Διὸ ἡ μὲν φύσις τῆς σαρκὸς θεοῦται, οὐ σαρκοῖ δὲ τὴν φύσιν τοῦ Λόγου· θεοῖ μὲν τὸ πρόσλημμα, ού σαρκοῦται δέ. ὠφελεῖται γὰρ τὸ χεῖρον ὑπὸ τοῦ κρείτε τονος, οὐ παραβλάπτεται δὲ τὸ κρεῖττον ὑπὸ χείρο νος. Ὡς γὰρ ὁ σίδηρος μὲν πυροῦται, τὸ δὲ [πῦρ οὐ σιδηροῦται· καὶ ὡς ἡ σὰρξ μὲν ψυχοῦται, ή δε ψυχή οὐ σαρκοῦται, οὕτως ἡ θεία φύσις, θεοῖ μὲν τὴν σάρκα, αὐτὴ δὲ οὐ σαρκοῦται· οὐ γὰρ δεκτικὴ ἡ θεία φύσις τῆς οἰασοῦν προσθήκης, ἢ ὑφαιρέσεως· καὶ μεταδοτικὴ μὲν, οὐ μεταληπτικὴ δέ. Διὸ οὐδεμία φύσις σύνθετος γέγονε. Ταυτὸν οὖν ἐστιν εἰπεῖν, ἐνούστον ὑπόστασιν, καὶ φύσιν τοῦ Θεοῦ Λόγου· ὡς γὰρ εἴρηται, τὴν ὑπόστασιν τῷ τῆς φύσεως ονόματι ὑπο εσήμαναν οἱ μακάριοι Αθανάσιος καὶ Κύριλλος. Η μὲν γὰρ ὑπόστασις, καὶ φύσις· οὐκέτι δὲ καὶ ἡ φύσ σις, ὑπόστασις. Οὐ γὰρ ἀντιστρέφει κατηγοροῦνται μὲν γὰρ τῶν μερικῶν τὰ καθόλου, τὰ δὲ μερικά τῶν καθόλων οὐ καταφάσκεται. Εἰ δὲ καί τινος σιδήρου πυρουμένου, ἡ φύσις τοῦ σιδήρου πεπυρῶσθαι λέγε 18 Juan. 1.14. 16 In defens. 2 Anath. cont. Thcod.

φύσιν τοῦ σιδήρου πυρώσεως, καὶ διὰ τὸ φύσεως ἔρ γον εἶναι τὴν πύρωσιν. Ἐπὶ δὲ τῆς τοῦ Λόγου σαρ κώσεως, οὐ φύσεως ἔργον ἢ σάρκωσις, ἀλλὰ τρόπος οἰκονομικῆς συγκαταβάσεως. Οὐκ ἔστιν οὖν εἰπεῖν, μίαν τῶν τῆς θεότητος ὑποστάσεων ἔχειν τι, ὅπερ οὐχὶ πᾶσαι αἱ ὑποστάσεις κέκτηνται, πλὴν τοῦ τρό που τῆς ὑπάρξεως. Καὶ ἡ σάρκωσις δὲ τρόπος δεν τέρας ὑπάρξεως πέφυκε, μόνῳ τῷ μονογενεῖ γι καὶ λόγῳ ἁρμόζουσα, ὡς ἂν ἰδιότης μείνῃ ἀκίνη est, sed non itidem natura est hypostasis. Non ται· ἀλλ᾽ εἰδέναι χρὴ ὡς διὰ τὸ δεκτικὴν εἶναι τὴν enim reciprocatur. Universalia quippe de particularibus prædicantur; non vero particularia enunCiantur de universalibus. Quod si ferro ignescente natura ferri ignea facta dicitur, observandum tamen est id fieri, quia natura ferri capax est inflammationis, et inflammatio opus natura est. Ast incarnato Verbo opus naturæ non est incarnatio, sed modus dispensatoriæ accommodationis. Non igitur dicere licet, unam Deitatis hypostasim quid - quam habere, quod omnes non habeant, excepto exsistendi modo. Sed incarnatio secundæ exsistentiæ modus est, qui soli unigenite Filio conveniat, at immobilis proprietas maneat. 53. Fortasse vero quæretis: quinam ergo dicamus naturam carnis deincatam passamque esse, ut non de omnibus humanitatis hypostasibus hæc affirmemus; dicendo vero, naturam verbi incarnatam esse, incarnationem ad Patrem et Spiritum referamus? Quoniam omnis hominum natura capax est eorum quæ naturæ consentanea sunt, quæque præter naturam, et super naturam, citra naturæ demutationem. Natura vero divina ab dunni mutatione et accretione immunis est. Neque hoc solum, sed quia caro illa primitiæ fuit massæ nostræ, nec hypostasis per se consistens facta est, sed natura in hypostasi exstans, compositam 410 Christi complens hypostasim, et seipsam, et non sui ipsius ergo, sed propter communem natura salutem unita Verbo est. Quamobrem dicimus naturam deitatis unitam esse naturæ humanitatis, incarnatam vero hypostasim Verbi. Incarnari siquidem est carnem assumere, hypostasimque carní fieri. Unio vero est concursus et coitio duarum naturarum in unum et idem. 54. Exemplum hominis, si de specie et natura illud accipiatis, in Christo locum non habebit. Christorum quippe speciem nunquam audivimus: unde nec Christus natura est, sed hypostasis. Cyrillo enim auctore, nomen Christi, nec vim delinitionis habet, nec alicujus essentiam declarat. Sin vero illum accipiatis de quopiam homine, qui hypostasis sit, exemplum absonum non est? Cæterum nosse attinet, non oportere, ut exempla omnifarie similia sint illis cum quibus componuntur; quin potius aliqua parte ab iis discrepare: alioqui exemplum non foret. Quocirca Justinus philosophus et martyr, in Expositione recta confessionis 18 sic loquitur: ‹ Nonnulli unionem illam velut animæ cum corpore intelligentes, sic explicue. runt. Aptum quippe exemplum est, etsi non ex omnl parte, aliquatenus tamen. Nam, quemadmodum homo unús est, duas vero naturas habet, › etc. 55. Considerate vero, eum non dixisse, unum hominem esse ex duabus naturis, sed, naturas duas habere, ut post unitionem duarum naturarum, naturas duas habere hominem pronuntiaverit. 4 Sicut enim unus homo est, inquit, duas vero τος. νγ'. 'Αλλ' ἐρεῖτε τυχόν· Πῶς οὖν φαμεν τὴν φύσιν τῆς σαρκὸς τεθεῶσθαι καὶ πεπονθέναι, μὴ ταῦτα παι σῶν τῶν τῆς ἀνθρωπότητος ὑποστάσεων καταφάσκοντες· τὴν δὲ φύσιν τοῦ Λόγου σεσαρχῶσθαι λέ γοντες, ἐπὶ τὸν Πατέρα καὶ τὸ Πνεῦμα τὴν σάρκωσιν ἀναφέρομεν; Οτι πᾶσα ἡ τῶν ἀνθρώπων φύσις δεκτική ἐστι τῶν κατὰ φύσιν, καὶ παρὰ φύσιν, καὶ ὑπὲρ φύσιν, οὐ μεταβολῇ φύσεως. Ἡ δὲ θεία φύσις πάσης ἀλλοιώσεως καὶ προσθήκης ἐστὶν ἀνεπίδεκτος οὐ μόνον δὲ, ἀλλ᾽ ὅτι καὶ ἀπαρχὴ ὑπῆρχεν ἡ σὰρξ ἐκείνη τοῦ ἡμετέρου φυράματος, καὶ οὐχ ὑπόστασις ἰδιοσύστατος ἐγεγόνει, ἀλλὰ φύσις ἐνυπόστατος συμ πληρωτικὴ τῆς συνθέτου τοῦ Χριστοῦ ἀποστάσεως, καὶ οὐχ ἑαυτῆς ἔνεκα, ἀλλὰ τῆς κοινῆς σωτηρίας τῆς φύσεως ἡνώθη τῷ Θεῷ λόγῳ· φαμὲν τοίνυν τὴν φύσ σιν τῆς θεότητος ἡνώσθαι τῇ φύσει τῆς ἀνθρωπότη τος, σεσαρκῶσθαι δὲ τὴν τοῦ Λόγου ὑπόστασιν. Σάρ κωσις μὲν γὰρ, σαρκός πρόσληψις, καὶ τὸ σαρκὶ γεν νέσθαι ὑπόστασις.Ενωσις δὲ, δύο τινῶν σύνοδος, καὶ εἰς ταυτὸν συνέλευσις. νδ'. Τὸ τοῦ ἀνθρώπου παράδειγμα, ἂν μὲν ἐπὶ τοῦ εἴδους καὶ τῆς φύσεως λάβητε, εἰς Χριστὸν χώραν οὐχ ἕξει. Εἶδος γὰρ Χριστῶν οὐδέπω καὶ νῦν ἀκηκόςμεν· διὸ οὔτε φύσις ὁ Χριστὸς, ἀλλ' ὑπόστασις. Κατὰ γὰρ τὸν μακάριον Κύριλλον, τὸ Χριστὸς ὄνομα, ούτε ὅρου δύναμιν ἔχει, οὔτε τήν τινος οὐσίαν δηλοί. Αν δὲ ἐπὶ τοῦ τινος ἀνθρώπου, ὑπόστασις δὲ οὗτος, ούχ ἄτοπον. Ιστέον δὲ, ὡς οὐκ ἀνάγκη τὰ παραδείγματα καθόλως τοῖς παραδεικνυμένοις εοικέναι, ἔχειν δὲ μᾶλλον κατά τι καὶ τὸ ἀπεοικός· ἐπεὶ οὐκ ἂν εἴη παράδειγμα. Ἰουστῖνος τοίνυν ὁ φιλόσοφος καὶ μέρο τυς οὕτω φησὶν ἐν τῇ Ἐκθέσει τῇ περὶ τῆς ὀρθῆς ὁμο λογίας· «Τινὲς μὲν τὴν ἕνωσιν ὡς ψυχῆς πρὸς σῶμα νοήσαντες, οὕτως ἐκδεδώκασι· καὶ ἁρμόδιον γὰρ τὸ παράδειγμα· εἰ καὶ μὴ κατὰ πάντα. Κατά τι γοῦν· ὡς γὰρ εἷς μὲν ἐστιν ὁ ἄνθρωπος, ἔχει δὲ φύσεις δύο.» νε'. Σκοπεῖτέ τε ὡς οὐκ εἶπεν, Εἷς ἐστιν ὁ ἄνθρω πος ἐκ δύο φύσεων, ἀλλ᾽, Ἔχει φύσεις δύο, ὥστε καὶ μετὰ τὴν τῶν δύο φύσεων ἔνωσιν, δύο φύσεις έχειν τὸν ἄνθρωπον ἔφησεν. «Ὡς γὰρ εἰς μέν έστι, φησίν, ὁ ἄνθρωπος, ἔχει δὲ φύσεις δύο ἐν αὐτῷ διαφόρους, "Expositio fidei inter opera Justini martyris de qua dicetur infra.

καὶ κατ' ἄλλο μὲν λογίζεται, κατ' ἄλλο δὲ τὸ λογι- naturas in seipso diversas habet, ut alia quidem σθὲν ἐνεργεῖ· ψυχῇ μὲν γὰρ νοερᾷ λογισάμενος, εἰ ratiocinetur, alia vero id exsequatur quod ratione τύχοι τοῦ πλοίου τὴν σύμπηξιν, χερσὶ τὸ νοηθὲν εἰς digessit auimno siquidem, navigii puta compa (. πέρας ἄγει· οὕτως ὁ Υἱὸς, εἷς ὤν, καὶ δύο φύσεις, κατ' ἄλλην μὲν τὰς θεοσημείας ἐργάζεται, κατ' ἄλλην δὲ τὰ ταπεινὰ παραδέχεται. Η μὲν γὰρ ἐκ Πατρὸς καὶ Θεὸς, ἐνεργεῖ τὰ σημεῖα· ᾗ δὲ ἐκ Παρθένου καὶ ὁ ἄνθρωπος, τὸν σταυρὸν, καὶ τὰ πάθη, καὶ τὰ παραπλήσια φυσικῶς ἐθέλων ὑπέμεινε. ο Τίνι καταφαίνε ταί σοι συνηγορεῖν τὸ παράδειγμα; τοῖς μίαν ἐπὶ Χριστοῦ φύσιν λέγειν τολμῶσι, ἢ τοῖς δύο ὀρθοδόξως ἀσυγχύτους καὶ ἀδιαιρέτους κηρύττουσιν; Ο θεολό γος Γρηγόριος τάδε φησί· ε Φύσεις μὲν γὰρ δύο, Θεὸς καὶ ἄνθρωπος· ἐπεὶ καὶ ψυχὴ καὶ σῶμα· υἱοὶ δὲ οὐ δύο, οὐδὲ θεοί.» νς'. Οτι δὲ πλεῖστον ἔχει τὸ ἀπεικός, ἐντεῦθεν εἰσόμεθα. Εκ τίνων φατὲ συντεθεῖσθαι τὸν ἄνθρωπον; Εκ ψυχῆς δηλαδὴ καὶ σώματος. Τί οὖν μὴ ἐκ Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου τὸν Χριστὸν ὁμολογεῖτε; ἢ τίνος ένεκα μὴ ἐκ ψυχότητος τὸν ἄνθρωπον καὶ σωματότητος, ὥσπερ τὸν Χριστὸν ἐκ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος; Διὰ τί δὲ ὁ ἄνθρωπος μὴ ὅλος ψυχὴ καὶ ὅλος σῶμα λέ γοιτο, ὡς Χριστὸς ὅλος Θεὸς καὶ ὅλος ἄνθρωπος; καὶ όλος ἐν ψυχότητι τέλειος, καὶ ὅλος ἐν ἀνθρωπότητι τέ λειος, ὡς ὁ Χριστὸς ὅλος ἐν θεότητι τέλειος καὶ ὅλος ἐν ἀνθρωπότητι τέλειος· καὶ ὅλος ψυχὴ μετὰ τοῦ σώματος, καὶ ὅλος σῶμα μετὰ τῆς ψυχῆς, ὡς ὁ Χρι στὸς ὅλος Θεὸς μετὰ τῆς σαρκὸς αὐτοῦ, καὶ ὅλος ἄνω θρωπος μετὰ τῆς αὐτοῦ ἀνάρχου θεότητος; Ὁ μὲν γὰρ ἄνθρωπος ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος ἕτερόν τι παρά ταῦτα γεγένηται ", ἤτοι άνθρωπος· ὁ δὲ Χριστὸς ἐξ ἑτέρων τὰ αὐτά· ἐκ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος, Θεός τε καὶ ἄνθρωπος. Εἰ δὲ κατὰ πάντα ἔχει τὴν ὁμοιότητα, ἔδει καὶ Χριστότητα την σύνθετον ὑμῶν ὀνομάζεσθαι φύσιν, ὥσπερ ἀνθρωπότης ἡ τῶν ἀνθρώ των φύσις ἔστι τε καὶ λέγεται. νζ'. Αλλως δὲ καὶ ἡ ψυχὴ ὑπὸ τῶν τοῦ σώματος προκατεχομένη παθῶν, καὶ προπάσχει πολλάκις τοῦ σώματος, συμπάσχει δὲ διηνεκώς. Αγωνιᾷ γὰρ πολύ λάκις τὴν τοῦ σώματος τομὴν, καὶ πρὸ τοῦ πάθους τοῦ σώματος πάσχει, καὶ ἀλλοιοῦται· καὶ μετὰ τὴν τομὴν οὐδὲν ἧττον τοῦ σώματος τὰ τῆς ὀδύνης ἐμπαθῶς παραδέχεται. Οπερ ἐπὶ τῆς τοῦ Κυρίου θεότη τος οὐκ ἄν τις μὴ παραπλὴς τὴν διάνοιαν εἴπῃ ποτέ. Εἰ οὖν καὶ μιᾶς φύσεως ὁ ἄνθρωπος λέγεται, ἀλλ' ὡς εἶδος, οὐχ ὡς ὑπόστασις. Οταν μὲν γὰρ ἄνθρωτης πρὸς ἄνθρωπον κρίνηται, μιᾶς φύσεως ὡς ὁμοούσιοι λέγονται, καὶ ὡς ὑφ᾽ ἂν εἶδος ταττόμενοι· ὅτε δὲ φυσιογενεῖται ὁ ἄνθρωπος, δύο ἐπ' αὐτοῦ φύσεις θεωρηθήσονται, ψυχῆς λέγω καὶ σώματος. Ἐν γὰρ τῇ τῆς ψυχῆς πρὸς τὸ σῶμα συγκρίσει, τίς οὕτως ἀνόητος, ὡς μίαν ἀμφοτέρων φύσιν εἰπεῖν; Χριστῶν "Epist ad Cled. p gem complexus, conceptam mente structuram ad finem perducit ); ita Filius cum unus sit, et duæ natura; altera divina miracula elit, altera autem suscipit humilia. Quatenus est ex Patre Deus, prodigia operatur; quatenus vero ex Virgine homo est, crucem, perpessionesque, et similia naturaliler et sponte sustinuit.. Cui censes exemplum patrocinari? iis qui unam in Christo naturam dicere audeant? an illis qui duas, ut recta doctrina fert, non confusas, neque divisas praedicant? Ad hæc Gregorius Theologus ait: «Naturæ quidem duæ, Deus et bowo, quoniam anima et corpus; filii vero non duo, neque dii. › $6 56. Quod vero maximum illie discrimen sit, exinde noverimus. Ex quibusnam compositum esse hominem dicitis? ex anima utique et corpore. Eccur igitur non fateamini Christum esse compositum ex Deu et homine? Quidve causa est, ut non ex animitate et corporalitate constare hominem pronuntietis, veluti Christum ex deitate et bumanitate? Quare homo non totus anima, nec totas corpus dicitur, sicut Christus totus Deus et totus homo? non totus in animitate perfectus, et totus in corporalitate perfectus: sicut Christus totus in divinitate perfectus, et totus in humanitate perfectus, nec totus anima una cum corpore, et totus corpus una cum anima, sicut Christus totus Deus cum sua carne, et totus homo cum deiLale sua, quæ initium non habuit. Homo siquidem, ex anima et corpore constans, aliud quid præter hæc effectus 411 est, nempe homo: Christus vero es diversis, eadem: ex divinitate et humanitate. Deus simul et homo. Si autem per omnia simile exemplum foret, necessarium esset vestram illam compositam naturam nominare Christitatem, velut natura hominum est et dicitur humanitas. 57. Praeterea, anima perpessionibus corporis præoccupata, corpore prius sæpe patitur; perpetuo vero una patitur. Sæpe siquidem accidit, ut propter corporis sectionem angatur, et ante paLiatur, quam corpus doleat, atque mutationem capiat. Ast, secto corpore, nihilominus quam corpus, doloris sensu afficitur: quod tamen in divinitate Domini nemo sanus evenisse dixerit. Etsi ergo unius naturæ homo dicitur; at non tanquam hypostasis, sed tanquan species. Nam cum hono cum homine confertur, unius natura, ceu consubstantiales ejusdemve substantiæ dicuntur, et tanquam sub una specie collocati. Quando vero de natura hominis disputatur, duæ in eo naturæ spectantur, animæ scilicet et corporis. Și enim anima cum corpore comparetur, quis ita demens * Turr, vertit genitus est, ac si legerit γεγέννηται. Arab. vero posuit, fuit, factus est, γεγένηται.

δὲ εἶδος οὐκ ἔστιν οὐ γὰρ πολλοὶ Χριστοὶ ἐκ θεότη- τὸς συντεθειμένοι καὶ ἀνθρωπότητος, ἵνα πάντες ὑπὸ τὸ αὐτὸ εἶδος ταττόμενοι, μιᾶς κηρυχθῶσι φύ- σεως" ἀλλ᾽ εἷς ἐστιν ὁ Χριστὸς, ἐχ δύο καὶ ἐν δυσὶ γνωριζόμενος φύσεσιν. γη΄. Ἐπιστήσατε δὲ, ὡς ἐν δυσὶν αὐτὸν χιμάροις ὁ μακάριος διαγράφει Κύριλλος, ἀλλ᾽ οὐ “πρὸς τὰς ὑποστάσεις, ἀλλὰ πρὸς τὸ διάφορον τοῦ ζῶντος καὶ τοῦ τεθυμένου, τὸ παράδειγμα φέρει. Καὶ τοῦτο δὲ φᾶμεν, ὡς ἐκ δύο κτιστῶν τάχα που γενέσθαι μίαν οὐχ ἀδύνατον φύσιν " ἐκ δὲ κτιστοῦ χαὶ ἀκτίστου μἱὰν φύσιν γενέσθαι ἀμήχανον, ἢ τῶν δύο μετέχου- σαν, ἢ ἕτερόν τι παρὰ ταῦτα, κατὰ τὸν θεολόγον Γρηγόριον (8). Πῶς γὰρ ἡ αὐτὴ ἤρξατό τε τοῦ εἶναι, χαὶ οὐχ ἤρξατο; νθ΄. Εἰ τὰυτόν ἐστιν εἰπεῖν, ἐκ θεότητός τα καὶ ἀνθρωπότητος, καὶ ἐκ δύο φύσεων, δύο φύσεις ἐν τῷ Χριστῷ μετὰ τὴν ἕνωσιν μὴ λέγοντες, οὐδὲ θεότητα καὶ ἀνθρωπότητα ἐν αὐτῷ μετὰ τὴν ἕνωσιν "ὁμολογεῖτε. ξ΄. Τὰ μιᾶς οὐσίας, τὰς αὐτὰς ἀπαραλείπτως ἕξει διαφοράς. Οὔτε γὰρ, ἐπειδὴ λογιχὸς ὁ ἄνθρωπος, καὶ λογοὼς ὁ ἄγγελος, μία φύσις ἀγγέλου καὶ ἀνθρώπου λεχθήσεται. ᾿Αθάνατος γὰρ ὁ ἄγγελος, θνητὸς δὲ ὁ ἄνθρωπος, καὶ οὐ πάντη τὴν ὁμοίωσιν ἔχει. Καὶ ϑνητὸς μὲν ὁ ἄνθρωπος, θνητὸς δὲ καὶ ὁ κύων " ἀλλὰ “λογιχκὸς μὲν ὁ ἄνθρωπος, ὁ δὲ κύων ἄλογος, καὶ οὐ μιᾶς φύσεως. ᾿Ανάγκη τοίνυν τὰ μιᾶς οὐσίας, τὰς . αὐτὰς ἀπαραλείπτως ἔχειν οὐσιώδεις διαφοράς. Εἰ ὁ τοίνυν μία οὐσία τῆς τοῦ Θεοῦ Λόγου θεότητος καὶ τἧς σαρκὸς αὐτοῦ, αἱ αὐταὶ διαφοραὶ ἀμφοῖν ἀπαρα- λείπτως ἔσονται, ξα΄. Εἰ τὰ ἐξ ὧν ὁ Χριστὸς, μὴ ἐν αὐτῷ, ἢ ἀπο ὦλοντο, ἢ ἐν ἑτέρῳ καὶ ποῦ, δείξατε. ξβ'. Εἰ ἐπὶ τῶν ὁμοουσίων ἡ μία φύσις λεγομένη, καυτότητα φύσεως, οὐχ ὑποστάσεως, δηλοῖ, πῶς ἐπὶ τῶν ἑτεροουσίων, αἱ δύο φύσεις, οὐ τὸ διάφο- ρὸν τῶν οὐσιῶν, ἀλλ' ὑποστάσεων δηχώσει διαίρε- σιν ᾽ ΕΥ. Τὰ πρός τι ἅμα, καὶ ἀεὶ ἅμα" ἡ δὲ ἕνωσις Ὁ καὶ τὰ ἐνωθέντα, τῶν πρός τι, “Ἅμα οὖν ἡ ἕνωσις Γ΄ χαὶ τὰ ἐνωθέντα, Ἢ τοίνυν καὶ τὰ ἐνωθέντα κηρύ- ξατε, ἢ καὶ τὴν ἕνωσιν παύσατε. Καὶ τίς λοιπὴν τῆς διαιρέσεως αἴτιος ; ξδ. Τὸ ἅλιος καὶ ἄλλος ὑποστάσεων ἀντωνυμίαι" φύσεων δὲ τὸ ἄλλο καὶ ἄλλο, κατὰ τὸν θεολόγον Γρηγόριον. Εἰ οὖν ἀεὶ τὸ ἄλιος χαὶ ἄλλος ἐπὶ τῆς θεολογίας τὰς ὑποστάσεις δηλοῖ " ἄρα καὶ τὸ ἄλλο

τὸ ἑτεροούσιον, τὸ καθ' ὑπόστασιν μὲν, ταυτὸν, τὸ δὲ tiale unum idemque fecundum substantiam decla κατὰ φύσιν, τὸ διάφορον τῶν ἡνωμένων. ret, unaque diversitatem penes hypostasim: contra vero diversæ substantiæ esse, unum quidem secundum hypostasim efferat, diversam vero uuitorum naturam. 80. Hoc pacto efficitur, ut non sit alins et alius Christus, ne quaternitali serviamus: aliud vero et aliud sit, ne divinitati passionem adneclamus. Si enim alius et alius, vano frustraque gloriaremur 416 factam esse per Verbi incarnalionem nature nostræ deificationem. Etenim si alius in alio inhabitatio incarnatio est, plurimas omnino Deus incarnationes sustinuorit. «Inhabitabo, inquit, in vobis, et inambulabo ". «Et: «Nescitis quod templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis ¹¹? › Sin vero non est aliud et aliud, idem natura sunt caro et divinitas, omniaque confusa et commista sunt. Si itaque non est alius et alias, unus est Christus, et una hypostasis: alius enim hypostasis est. Si vero est aliud et aliud; plane non est unum secundum naturam. Quod si non est unum, nemo dubitaverit, quim duo sint. Unus est ergo, ut idem hypostasi sit, extremorum tamen proprielatibus characteristicis discretus. Nam etsi ejus sancta caro proprietatum quibus sigillaretur, expers non fuit; harum nihilominus collectio, et carnis consistentia, constitutioque, per se minime substitit, sed in hypostasi Verbi, ut ipsam Verbi hyposasim, non propriam suam habuerit. Quo factum est, ut sine hypostasi non exstiterit, nec hypostasi propria prædita. sit. Est porro duæ consubstantialitate, ac partium diversitate, cum unitus, tum discreπ΄. Οὕτως οὐκ ἔστιν ἄλλος καὶ ἄλλος ὁ Χριστὸς, ἵνα μὴ τετράδι λατρεύωμεν, ἄλλο δὲ καὶ ἄλλο, ἵνα μὴ τῇ θεότητι τὸ πάθος προσάπτωμεν. Εἰ μὲν γὰρ ἄλλος καὶ ἄλλος, μάτην μεγαλαυχοῦμεν, τὴν τῆς ἡμετέρας φύσεως θέωσιν διὰ τῆς τοῦ Λόγου γεγενήσθαι σαρκώσεως. Εἰ γὰρ ἡ ἄλλου ἐν ἄλλῳ ἐνοίκησις, σάρκω σις, πλείστας σαρκώσεις ὁ Θεὸς ὑπέμεινεν. «Ένα κήσω γάρ, φησίν, ἐν ὑμῖν, καὶ ἐμπεριπατήσω, ο Καί • Οὐκ οἴδατε ὅτι ναοὶ Θεοῦ ἐστε, καὶ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ ἐνοικεῖ ἐν ὑμῖν; › Εἰ δὲ μὴ ἄλλο καὶ ἄλλο, του τὸν κατὰ φύσιν ἡ σὰρξ καὶ θεότης, καὶ πάντα συγκ κέχυται καὶ συμπέφυρται. Εἰ μὲν οὖν οὐκ ἄλλος καὶ ἄλλος, εἷς ὁ Χριστὸς, καὶ μία ὑπόστασις· ἄλλος γάρ, ἡ ὑπόστασις. Εἰ δὲ ἄλλο καὶ ἄλλα, οὐκ ἂν δηλαδή κατὰ φύσιν. Εἰ δὲ μὴ ἕν, παντί που δῆλον, ὡς δύο, Εἷς οὖν ἐστι καθ᾽ ὑπόστασιν, πρὸς ἑαυτὸν ταυτιζό μενος, τῶν δ' ἄκρων τοῖς χαρακτηριστικοῖς ἀφοριζόμενος ιδιώμασιν. Εἰ γὰρ καὶ τῶν χαρακτηριστικών Ιδιωμάτων ἡ ἁγία αὐτοῦ σὰρξ οὐκ ἄμοιρος ἦν, ἀλλά γε τούτων τὸ ἄθροισμα, καὶ τῆς σαρκὸς ἡ ὑπόστασί; τε καὶ σύμπηξις, οὐ καθ' αὐτὴν, ἀλλ᾽ ἐν τῇ τοῦ Λόγου ὑποστάσει γεγένηται, καὶ αὐτὴν οὐκ ἰδίαν ἔσχεν ὑπόστασιν. Ἐντεῦθεν οὔτε ἐνυπόστατος ἦν, οὔτε ἰδίαν ἔσχεν ὑπόστασιν· δύο δὲ φύσεις ὑπάρχει, ὁμοουσιότητι μὲν τῶν ἄκρων, ἑτεροουσιότητι δὲ τῶν μερῶν, ἐνούμενός τε καὶ διαιρούμενος ". naturæ, qui extremorum tus est. πα'. Δύο δὲ φύσεις λέγοντες, οὐ διαιρούμεν τὴν ἕνωσιν, τὴν δὲ τροπὴν καὶ τὴν σύγχυσιν φεύγομεν. Λόγι, γὰρ καὶ τρόπῳ τῆς διαφοράς ταύτας ἀριθμεί σθαι γινώσκομεν. Ὃν γὰρ τρόπον τὴν σύγχυσιν φεύγομεν, οὕτω καὶ τὴν διαίρεσιν παραιτούμεθα, ἐπί τε τῆς ἁγίας καὶ θεαρχικῆς Τριάδος, καὶ ἐπὶ τῆς τοῦ ἑνὸς τῆς ἁγίας Τριάδος οικονομίας. Ὡς γὰρ ἐκεῖ τρεῖς μὲν ὑποστάσεις ὁμολογοῦμεν, μίαν δὲ οὐσίαν καὶ φύσιν κηρύττομεν, οὐδ᾽ ἀποτέραν μὲν τῶν ὑποστά σεων εἰδότες ἀκούσιον· ἀλλ᾽ οὐ ταύτῃ οὐσίαν ἑκάστη Ιδιαιρέτως προσνέμοντες, οὐδ᾽ ἀφοριστικών ποσότητος ἀριθμὸν οὐσιῶν καταγγέλλοντες, ἵνα μὴ τὸ ἐπεροφυές καὶ ἑτεροούσιον εἰσάγωμεν· οὕτω κανταῦθα, δύο λέ γοντες φύσεις, οὐ διαιρούμεν τὴν καθ' ὑπόστασιν ἔνωσιν, οὐδ᾽ ὑποστάσεων αριθμόν συνεισφέρομεν, εξ καὶ μὴ ἀνυπόσταται εἶεν· τὸ ἑτεροειδὲς δὲ δηλοῦμεν καὶ ἑτεροούσιον. Ωσπερ γὰρ ἐκεῖ ὁ τῶν ὑποστάσεων ἀριθμὸς τὸ ὁμοούσιον οὐ λυμαίνεται, οὐδὲ τὴν κατὰ φύσιν διαίρεσιν εἰσάγει ταῖς ὑποστάσεσιν, ἀλλὰ τὰ τῶν ὑποστάσεων σημαίνων, τὸ ἑνιαῖον τῆς οὐσίας οὐ διατέμνει· οὕτως ὧδε, ἡ ποσότης τῶν φύσεων τὸ ταυ τὸν καὶ τὸ ἑνιαῖον οὐ διαιρεῖ τῶν ὑποστάσεων, τὴν 81. Nalaras duas dicendo, unionem non divellimus, sed conversionem et confusionem vitamus. Ratione enim et modo differentiæ has numerari novimus. Quemadmodum enim confusionem fugimus, sic quoque sejunctionem exhorremus, cum in sancta diviuaque Trinitate, tum in incarnatione unius de sancta Trinitate. Nam sicut tres quideîn illic hypostases coufitemur, unamque prædicamus substantiam et naturam, ut nullem prorsus ex tribus illia hypostasibus, substantia carure agnoscamus, imo nec unicuique substantiam main specialiter tribuamus, aut delinitum quantitatis substantiarum numerum dicamus, no diversitas naturarum substantiarumque introducatur: sie etiam, cum hic duas naturas pronuntiamus, non dividimus byposlaticam unionem, neque hypestestum numerum inferimus, tametsi naturæ istæ subsistentiæ minime sint expertes; sed discrimen naturarum essentiarumve declaramus. Nam velut illic numerus hypostasium substantiæ unitatem non edit, nec propter hypostases naturæ diversitatem inducit; quin potius bypostases significando, uni- ** Levit. xxvi, 11, 12; II Cor. vi, 16. 21 I Cor. III, 16. v. Clarius interpr. Arab.: Estque Christus naturæ duæ, unitus et discretus: unitus unitate hypostasis, ais. cretus diversitate naturarum.

᾿ πος. Τί οὖν τὸν ἕνα Χριστὸν, τὸν " Θεόν τε χαὶ τὸν ἄνθρωπον, μὴ μίαν μὲν ὑπόστασιν σύνθετον, ὡς Χριστὸν, ὡς Θεὸν δὲ καὶ ἄνθρωπον, δύο φύσεις κη- ρύξατετ; «α΄. Εἰ δὲ καὶ ἐκ τελείων ἡ ἕνωσις γένοιτο, ἀλλά γε καὶ πρὸς τὸ ὅλον, ἤτοι τὸ ἐκ τῆς ἐνώσεως ἀποτέλε- σμα, μέρη τὰ᾽ πρὸς ἕνωσιν συνελθόντα λέγεται, ὡς ἐκ χοὺς τυχὸν, ἡ πλίνθος, καὶ ἀχύρου, καὶ ὕδατος, ὧν ἕκαστον, καθ' αὐτὸ μὲν τέλειον, μέρος δὲ πρὸς πὴν πλίνθον λελόγισται. Μέρη τοίνυν Χριστοῦ δύο φύσεις - ἐχ θεότητος γὰρ οὗτος χαὶ ἀνθρωπότητος., Πῶς οὖν οὐκ ἐν τῷ ὅλῳ τὰ μέρη, καὶ τὸ ὅλον ἐν τοῖς μέρεσιν; Ἢ γὰρ ἐν αὐτῷ, ἢ ἀλλαχόσε, ἢ ἀνήρηται καὶ αὐτὸς, ἢ ἐν ἄλλοις παρὰ ταῦτα, ἢ οὐδαμῇ. οβ΄. Εἰ τῆς αὐτῆς φύσεως ἡ σὰρξ τῇ τοῦ Λόγου θεότητι, πῶς οὗ γέγονε τετρὰς ἡ Τριάς; Τὰ γὰρ ὁμοούσια ἑτέρας ἐστὶν ὑποστάσεως, ΕἸ δὲ ἑτεροού- σιος, “πῶς οὐ δύο φύσεις ἐστὶν ὁ Χριστός ; ογ΄. ΕἸ ὁ Θεὸς Λόγος καὶ ὁ Πατὴρ κατά τί εἰσι δύο, ἡ δὲ σὰρξ καὶ ὁ Θεὸς Λόγος κατ' οὐδέν εἰσὶ δύο, πλέον ἤνωται τῇ σαρχὶ, Θεὺς Λόγος, ἢ τῷ Πατρί, ΕἸ δὲ οὐ πλέον " κατά τε γοῦν εἰσι δύο ὁ Θεὸς Λόγος καὶ ἡ σάρξ. Καὶ εἰ κατά τὶ, δύο χατὰ φύσιν " οὐ γὰρ χαθ' ὑπόστασιν. τ οδ΄. Ὁ εἷς Χριστὸς, ἡ σύνθετος ὑπόστασις, κατὰ μὲν φύσιν ταυτίζεται τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Πνεύματι, τῇ Μητρί τε καὶ ὑμῖν χαὶ τῷ Πατρὶ γάρ ἐστε καὶ ὑμῖν ὁμοούσιος" διαφέρει δὲ χαϑ' ὑπόστασιν. Εἰ μὲν οὖν μίαν φύσιν αὐτῷ δῶτε σύνθετον, συνθέτου φύ- σεως τὸν Πατέρα καὶ τὸ. Πνεῦμα τὸ ἅγιον λέξατε, καὶ μιᾶς φύσεως τὴν Τριάδα καὶ τοὺς ἀνθρώπους εἴποιτε. Εἰ δὲ ὑπόστασιν ἐν δύο γνωριζομένην φύσεσι, κατ᾽ ἄλλο ἔσται τῷ Πατρὶ καὶ χατ᾽ ἄλλο ἡμῖν ὁμοού- σιος. οε', Ἢ θεότης κατὰ τῶν τριῶν τῆς ζωαρχιχῆς Τριάδος ὑποστάσεως φέρεται, ὁμοίως καὶ ἡ ἀνθρω- πότης χατὰ τῶν ἀπείρων τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως » ὑποστάσεων. Εἰ τοίνυν μίαν φύσιν τῆς θεότητος χαὶ τῆς ἀνθρωπότητος εἴπητε, μία φύσις χαθ' ὑμᾶς ἐν τῷ Χριστῷ γέγονε τῶν ἁγίων τῆς Τριάδος τριῶν ὑποστάσεων. ος΄. Εἰ μεριχὴν καὶ ἰδικὴν οὐσίαν τοῦ Λόγον φατὲ, καὶ ταυτὸν φύσιν χαὶ ὑπόστασιν δείξατε" ἡμῖν τίνα τῶν ἁγίων Πατέρων τρεῖς φύσεις ἢ οὐσίας ἐπὶ τῆς ἁγίας Τριάδος εἰπόντα, καὶ ἡμεῖς σιγήσομεν, χεῖρο ἐπὶ στόματι θέμενοι. Εἰ δὲ μὴ δεῖξαι δύνασθε, τί μάτην ἀπὸ καρδίας, καὶ οὐχ ἐκ Θεοῦ, λαλοῦντες . φῳρορυάφιεεαβθε"

ἡδωὰ οζ΄. Τὺ τῶν πραγμάτων ποσὸν, οὐ μόνον ὡρισμέ- Α ος ἀριθμὸς παρίστησιν, ἀλλὰ δὴ καὶ ὁ ἀύριστος, ὁ. πολλὰ τυχὸν, καὶ ὀλίγα, καὶ πλείονα, καὶ ἐλάττονα " «1 (αὶ ἡ ἀναλογία δὲ. ταυτὸν οἷδε πολλάκις ποιεῖν, ὡς 1 Ὁ μεῖζον καὶ ἴσον καὶ ἧττον" ἀλλὰ καὶ ἡ δειχτικῇ 6. ρωνῇ, τοῦτό φημι, κἀκεῖνο, καὶ ταῦτα, καὶ ἄ.11ο, αἱ ἕτερον" καὶ ἡ τάξις, ὡς πρὸ τοῦδε, καὶ μετ᾽ ἐκεῖνο, καὶ ἀπ᾿ ἀρχῆς, καὶ ὕστερον, καὶ ἕτεροι δὲ τρόποι τυχόν. Εἰ μὲν οὖν πάντας τοὺς τρόπους δηλω- τιχοὺς τῆς τῶν πραγμάτων ποσότητος, διαιρετιχοὺς γέγετε, ἐγγύθεν ὁ ἔλεγχος. Μίαν γὰρ καὶ μίαν φύ- σινἐξτερόν τα καὶ ἕτερον, καὶ ἄλλο καὶ ἄλλο, καὶ . φύσεις ἀορίστως καὶ ἰδιότητας, καὶ μεῖζον καὶ ἔλατ- πον, καὶ πρότερον καὶ ὕστερον λέγετε. Εἰ δὲ μόνον τὸν ὡριαμένον ἀριθμὸν, καὶ μάλιστα «τῆς δνάδος, διαιρεῖν ὑποτίθεαθε τῆς ἐξουσίας “ τίς γὰρ ἡ ἀπο- Β χλήρωσις τῆς ἀληθείας ἑτέρως ἐχούσης: Ἢ δυὰς γὰρ καὶ τὰ δύο ὁμοῦ τὰ ἀριθμούμενα συλληπτικῇ δυ- γάμει παρίστησιν, ἢ τῆς μιᾶς ὑμῶν ὁ διαλελυμένος ἀριθμὸς, καὶ καϑ᾽ ἑαυτὸν θεωρούμενος. «η΄. Ἐπὶ πᾶσι τοῦτο ἡμῖν ἀπαγγείλατε " ἔχει θείαν φῦσιν ὁ Χριστὸς καὶ μετὰ τὴν ἕνωσιν; Ναὶ, ἐρεῖτε. Ἔχει δὲ καὶ ἀνθρωπίνην : Καὶ τοῦτο συνομολογή- σετε, εἴ γε μὴ γυμνῇ τῇ χεφαλῇ ἀσεδεῖν βουληθείητε. Φύσις οὖν θεία καὶ φύσις ἀνθρωπίνη, μία φύσις, ἢ δύο εἰσίν; ᾿Αλλ’ εἰ μὲν μίαν εἴπητε, ἔσται ὁ Πατὴρ ἡμῖν ὁμοούσιος " εἰ δὲ δύο καὶ οὐ μία, τί μὴ τὸν τύ- φον αὺν τῷ τούτου γεννήτορι μαχρὰν ἀποῤῥίψαντες, μεθ᾽ ἡμῶν ἕνα Χριστὸν, ἕνα ΥἹὸν,ἕνα Κύριον, μίαν, ὑπόστασιν ἐκ δύο φύσεων, καὶ δύο φύσεις, καὶ ἐν δυσὶ φύσεαι; μετὰ τὴν ἕνωσιν ὁμολογήσετε ; Εἰ μὲν γὰρ οὐδέποτε δύο, φύσεων τὸν Χριστόν φατε, τί μάτην μιᾶς αὐτὸν φύσεως μετὰ τὴν ἕνωσιν λέγετε ; Εἰδὲ πρὸ τῆς ἑνώσεως δύο φύσεων αὐτὸν φάσκοντες, μιᾶς ὁμολογεῖτε. μετὰ τὴν ἕνωσιν, ἀντικρὺς πρὸς τὴν ἀλήθειαν ἀπομάχεσθε. Τερὸ γὰρ τῆς ἑνώσεως, ἤτοι τῆς θείας σαρχώσεως, μιᾶς φύσεως ἁπλῆς, ἤτοι τῆς θείας, μία τελῶν ὑπόστασις, οὐδὲ Χριστὸς ἦν. Ἢ τοίνυν παντελῶς τὰς δύο φύσεις ἐπὶ Χριστοῦ ἀναι- φήσετε, ἢ διφυᾶ πρὸ τῆς ἐκ Παρθένου τὸν Χριστὸν σαρκώσεως λέξετε, μὴ διδόναι αὐτῷ τὰς κυρίως οὔ- σαξ αὐτοῦ δύο φύσεις μετὰ τὴν ἕνωσιν ἀνεχόμενοι. Ἡμεῖς γὰρ ἐν τῷ λιμένι τῆς εὐσεδείας ἱστάμενοι, καὶ πάσης αἱρετικῆς καχονοίας ἀποχρουόμενοι κατ- αιγίδα- ταῖς αὔραις τοῦ Πνεύματος, ἐπὶ μὲν τῆς ἁγίας καὶ ὑπερυμνήτου Τριάδος μίαν οὐσίαν καὶ φύσιν θεότητος, τρεῖς δὲ τέλείας τὰς ὑποστάσεις. σέ; ἔδομεν, μηδεμίαν αὐτὰς πρὸς ἀλλήλας κεκτῆσθαι οιαφορὰν ὁμολογοῦντες“ πάσας δὲ κοινῶς, καὶ ταν: “ὥς, καὶ ἁπλῶς, καὶ ἀμερῶς, καὶ ὁλικῶς τὰς θεωνυ: μίας ἐπὶ πάσης τῆς θεότητος ἐχλαμδάνομεν, ἦτο πῶν τριῶν ὑποστάσεων τὴν οὐσίαν, εἴτε οὖν φύσιν πὴν κυριότητα, καὶ τὴν ἁγιότητα, τὴν βασιλείαν τὴν δόναμιν, τὴν ἐνέργειαν, τὴν θέλησιν, τὴν ἐξ ουσίαν " διαχεχριμένως δὲ τὸ Πατὴρ, τὸ Υἱὸς, χαὶτ

οϑ', Ἐπὶ δέ γε τῆς σωτηρίου οἰκονομίας καὶ πᾶν σαν ὑπεραιρούσης κατάληψιν, ὁμολογοῦμεν τὸν ἕνᾳ τῆς ἁγίας Τριάδος, τὸν μονογενῆ Υἱὸν χαὶ Λόγον τοῦ Θεοῦ, εὐδοκίᾳ τοῦ Πατρὸς σεσαρχῶσθαι ἐχ Πνεύμα- πος ἁγίου καὶ Μαρίας τῆ: ἁγίας ἀειπαρθένου χαὶ Θεοτόχον" καὶ δύο αὐτοῦ τὰς γεννήσεις σέδομεν, Βίαν τὴν προαιώνιον καὶ ἀΐδιον, ἀναιτίως, ἐκ Πατρὸς ἄνευ μητρὸς, καὶ μίαν τὴν ἐχ τῆς Παρθένου μητρὸς ἄνευ πατρὸς διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν, Οὔτε τὸν Πατέρα σεσαρχῶσθαι χαὶ γεγεννῆσθαι λέγοντες, οὔτε τὸ Πνεῦμα ἅγιον " ἡ γὰρ ἰδιότης ἀκίνητος τῆς υἱότη- τὸς. Υὰς οὖν ὑπάρχων, ΥἹὸς πάλιν γέγονεν. ΥἹὸς γὰρ ὧν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, υἱὸς ἀνθρώπου ἐγένετο, ἐκ δύο φύσεων μία ὑπόσταφις σύνθετος. ᾿Ὑπόστασις γὰρ ὑπάρχων ἐνούσιος, φύσιν ἀνέλαθεν ἐνυπόστατον, ἀπαρχὴν τοῦ ἡμετέρου φυράματος. Ἐνυπόστατον δὲ φαμεν, οὐχ ὡς ἰδίαν ἐσχηχυῖαν ὑπόστασιν, ἀλλ' ἐν τῇ τοῦ Λόγου ὑποστάσει ὑπάρξασαν. “Δμα γὰρ σὰρξ, ἅμα Θεοῦ Λόγου σάρξ - ἅμα σὰρξ ἔμψυχος λογιχὴ, ἅμα Θεοῦ Λόγου σὰρξ ἔμψυχος λογική" οὐδαμῶς τῆς τῶν φύσεων διαφορᾶς ἀνῃρημένης διὰ τὴν ἕνωσιν" μεμένηνε γὰρ τὰ ἐξ ὧν ὁ Χριστός τε χαὶ Κύριος, ἄτρεπτα χαὶ ἀμετάδλητᾶ ἀλλ᾽ εἰς μίαν ὑπόστασιν σύνθετον συνδραμουσῶν ἀσυγχύτως καὶ ἀδιαιρέτως " χαθ᾽ ὑπόστασιν γὰρ τὴν ἕνωσιν δογματίζομεν, Ἡ δὲ χαθ' ὑπόστασιν ἕνωσις, χαὶ τῶν συνελθουσῶν οὐσιῶν φυλάττει τὴν διαφορὰν, καὶ τοῦ προσώπον᾽ τηρεῖν οἷδε τὴν ἑνότητα. Εἰ γὰρ οὐχ ὁμοούσιος ὁ Λόγος τῇ σαρχὶ; οὔτε κεχωρισμένος τοῦ συνυφεστῶτός ἐστιν, "οὔτε μίαν ἐπ᾽ αὐτοῦ φύσιν λέγειν θεμιτὸν, οὔτε δύο πὰς ὑποστάσεις, Ταῦτα γὰρ τὰς ὑποστάσεις ποιεῖ " πὸ γὰρ ὁμοούσιον, τὸ ἔν μὲν καὶ ταυτὸν κατ᾽ οὐσίαν δηλοῖ, Τὸ καθ᾽ ὑπόστασιν δὲ, διάφορον" τοὔμπαλιν δὲ ᾿ Πνεῦμα γινώσχομεν᾽" τὸ ἀγέννητόν φημι, χαὶ τὸ γεν νητὸν, καὶ τὸ ἐχπορευτόν᾽ μόνον ἀγέννητον τὸν Πα- τέρα εἰδότες, μόνον γεννητὸν τὸν Υἱὸν, μόνον ἐχπὸ- ρευτὸν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, μὴ μεταπιπτούσης ἢ κινουμένης τῆς ἐχάστου ἰδιότητος" οὐ συμδεθηχότα ταῦτα γινώσκοντες " οὐδὲν γὰρ ἐπισυμδαίνει Θεῷ, ἀλλὰ χαρακτηριστικὰ τῆς ἑκάστου ὑποστάσεως ἰδιώ- ματα- Θεὸν τέλειον τὸν Πατέρα, Θεὸν τέλειον τὸν Υἱὸν, Θεὸν τέλειον τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον " Θεὸν καὶ Θεὸν καὶ Θεὸν, ἀλλ᾽ ἕνα τὰ τρία Θεὸν, σὺν ἀλλήλοις νοούμενά τε καὶ γινωσκόμενα, οὗ συναλειφόμενα εἰς ἕν πρόσωπον καὶ μίαν ὑπόστασιν" ἄπαγε " ἀλλ᾽ εἰς ἐν αἴτιον τὸν Πατέρα συναναφερομένου ΥἹοῦ τε καὶ Πνεύματος. Εἷς γὰρ θεὸς, ἐπειδὴ μία θεότης, οὗ τρεῖς δὲ θεοὶ, ὥσπερ τρεῖς ἄνθρωποι " οὐδὲ γὰρ οὐσίᾳ ἢ τέμνονται, οὗ δυνάμει χωρίζονται, οὐ τόπῳ,» οὖκ ἐνεργείᾳ, οὐ βουλήσει μερίζονται, ἀνεχφοίτητον ἔχαν- τες τὴν ἐν ἀλλήλοις ἵδρυσίν τε χαὶ περιχώρησιν. Ποῦ γὰρ ἔσονται, μὴ ἐν ἀλλήλοις μένοντα; περι- γραπτὸν ἂν εἴη οὕτως ἑκάτερον. Εἷς οὖν Θεὸς ἐκ τριῶν τελείων τῶν ὑποστάσεων, ἵνα μὴ σύνθετος ἐξ ἀτελείων φύφις νομίζοιτο, μία δὲ ἐκ τριῶν τεν λείων ἁπλῇ καὶ ἀσύνθετος, ὑπερτελὴς καὶ προτέ- λειος. οθ΄, Ἐπὶ δέ γε τῆς σωτηρίου οἰκονομίας καὶ πᾶ- σαν ὑπεραιρούσης κατάληψιν, ὁμολογοῦμεν τὸν ἕνᾳ τῆς ἁγίας Τριάδος, τὸν μονογενῆ Υἱὸν χαὶ Λόγον τοῦ Σ Θεοῦ, εὐδοκίᾳ τοῦ Πατρὸς σεσαρχῶσθαι ἐχ Πνεύμα- τὸς ἁγίου καὶ Μαρίας τῆ: ἁγίας ἀειπαρθένου χαὶ Θεοτόχον" καὶ δύο αὐτοῦ τὰς γεννήσεις σέδομεν, Βίαν τὴν προαιώνιον καὶ ἀΐδιον, ἀναιτίως, ἐκ Πατρὸς ἄνευ μητρὸς, καὶ μίαν τὴν ἐχ τῆς Παρθένου μητρὸς ἄνευ πατρὸς διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν, Οὔτε τὸν Πατέρα σεσαρχῶσθαι χαὶ γεγεννῆσθαι λέγοντες, οὔτε τὸ Πνεῦμα ἅγιον " ἡ γὰρ ἰδιότης ἀκίνητος τῆς υἱότη- τὸς. Υὰς οὖν ὑπάρχων, ΥἹὸς πάλιν γέγονεν. ΥἹὸς γὰρ ὧν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, υἱὸς ἀνθρώπου ἐγένετο, ἐκ δύο φύσεων μίᾳ ὑπόσταφις σύνθετος. ᾿Ὑπόστασις γὰρ ὑπάρχων ἐνούσιος, φύσιν ἀνέλαθεν ἐνυπόστατον, ἀπαρχὴν τοῦ ἡμετέρου φυράματος. Ἐνυπόστατον δὲ φαμεν, οὐχ ὡς ἰδίαν ἐσχηχυῖαν ὑπόστασιν, ἀλλ᾽ ἐν τῇ τοῦ Λόγου ὑποστάσει ὑπάρξασαν. “Δμα γὰρ σὰρξ, " ἅμα Θεοῦ Λόγου σάρξ - ἅμα σὰρξ ἔμψυχος λογιχὴ, ἅμα Θεοῦ Λόγου σὰρξ ἔμψυχος λογική" οὐδαμῶς τῆς τῶν φύσεων διαφορᾶς ἀνῃρημένης διὰ τὴν ἕνωσιν", μεμένηνε γὰρ τὰ ἐξ ὧν ὁ Χριστός τε χαὶ Κύριος, ἄτρεπτα χαὶ ἀμετάδλητᾶ᾽ ἀλλ᾽ εἰς μίαν ὑπόστασιν σύνθετον συνδραμουσῶν ἀσυγχύτως καὶ ἀδιαιρέτως " χαθ᾽ ὑπόστασιν γὰρ τὴν ἕνωσιν δογματίζομεν, Ἡ δὲ χαθ' ὑπόστασιν ἕνωσις, χαὶ τῶν συνελθουσῶν οὐσιῶν φυλάττει τὴν διαφορὰν, καὶ τοῦ προσώπον᾽ τηρεῖν οἷδε τὴν ἑνότητα. Εἰ γὰρ οὐχ ὁμοούσιος ὁ Λόγος τῇ σαρχὶ; οὔτε κεχωρισμένος τοῦ συνυφεστῶτός ἐστιν, οὔτε μίαν ἐπ᾽ αὐτοῦ φύσιν λέγειν θεμιτὸν, οὔτε δύο πὰς ὑποστάσεις, Ταῦτα γὰρ τὰς ὑποστάσεις ποιεῖ " πὸ γὰρ ὁμοούσιον, τὸ ἕν μὲν καὶ ταυτὸν κατ᾽ οὐσίαν δηλοῖ, Τὸ χαθ' ὑπόστασιν δὲ, διάφορον" τοὔμπαλιν δὲ

τὸ ἑτεροούσιον, τὸ καθ' ὑπόστασιν μὲν, ταυτὸν, τὸ δὲ κατὰ φύσιν, τὸ διάφορον τῶν ἡνωμένων. π΄. Οὕτως οὐκ ἔστιν ἄλλος καὶ ἄλλος ὁ Χριστὸς, ἵνα μὴ τετράδι λατρεύωμεν, ἄλλο δὲ καὶ ἄλλο, ἵνα μὴ τῇ θεότητι τὸ πάθος προσάπτωμεν. Εἰ μὲν γὰρ ἄλλος καὶ ἄλλος, μάτην μεγαλαυχοῦμεν, τὴν τῆς ἡμετέρας φύσεως θέωσιν διὰ τῆς τοῦ Λόγου γεγενήσθαι σαρ κώσεως. Εἰ γὰρ ἡ ἄλλου ἐν ἄλλῳ ἐνοίκησις, σάρκω σις, πλείστας σαρκώσεις ὁ Θεὸς ὑπέμεινεν. «Ένα κήσω γάρ, φησίν, ἐν ὑμῖν, καὶ ἐμπεριπατήσω, ο Καί Οὐκ οἴδατε ὅτι ναοὶ Θεοῦ ἐστε, καὶ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ ἐνοικεῖ ἐν ὑμῖν; › Εἰ δὲ μὴ ἄλλο καὶ ἄλλο, του τὸν κατὰ φύσιν ἡ σὰρξ καὶ θεότης, καὶ πάντα συγκ κέχυται καὶ συμπέφυρται. Εἰ μὲν οὖν οὐκ ἄλλος καὶ ἄλλος, εἷς ὁ Χριστὸς, καὶ μία ὑπόστασις· ἄλλος γάρ, ἡ ὑπόστασις. Εἰ δὲ ἄλλο καὶ ἄλλα, οὐκ ἂν δηλαδή κατὰ φύσιν. Εἰ δὲ μὴ ἕν, παντί που δῆλον, ὡς δύο, Εἷς οὖν ἐστι καθ᾽ ὑπόστασιν, πρὸς ἑαυτὸν ταυτιζό μενος, τῶν δ' ἄκρων τοῖς χαρακτηριστικοῖς ἀφοριζό μενος ιδιώμασιν. Εἰ γὰρ καὶ τῶν χαρακτηριστικών Ιδιωμάτων ἡ ἁγία αὐτοῦ σὰρξ οὐκ ἄμοιρος ἦν, ἀλλά γε τούτων τὸ ἄθροισμα, καὶ τῆς σαρκὸς ἡ ὑπόστασί; τε καὶ σύμπηξις, οὐ καθ' αὐτὴν, ἀλλ᾽ ἐν τῇ τοῦ Λόγου ὑποστάσει γεγένηται, καὶ αὐτὴν οὐκ ἰδίαν ἔσχεν ὑπόστασιν. Ἐντεῦθεν οὔτε ἐνυπόστατος ἦν, οὔτε ἰδίαν ἔσχεν ὑπόστασιν· δύο δὲ φύσεις ὑπάρχει, ὁμοουσιότητι μὲν τῶν ἄκρων, ἑτεροουσιότητι δὲ τῶν μερῶν, ἐνούμενός τε καὶ διαιρούμενος ". πα'. Δύο δὲ φύσεις λέγοντες, οὐ διαιρούμεν τὴν ἕνωσιν, τὴν δὲ τροπὴν καὶ τὴν σύγχυσιν φεύγομεν. Λόγι, γὰρ καὶ τρόπῳ τῆς διαφοράς ταύτας ἀριθμεί σθαι γινώσκομεν. Ὃν γὰρ τρόπον τὴν σύγχυσιν φεύ γομεν, οὕτω καὶ τὴν διαίρεσιν παραιτούμεθα, ἐπί τε τῆς ἁγίας καὶ θεαρχικῆς Τριάδος, καὶ ἐπὶ τῆς τοῦ ἑνὸς τῆς ἁγίας Τριάδος οικονομίας. Ὡς γὰρ ἐκεῖ τρεῖς μὲν ὑποστάσεις ὁμολογοῦμεν, μίαν δὲ οὐσίαν καὶ φύσιν κηρύττομεν, οὐδ᾽ ἀποτέραν μὲν τῶν ὑποστά σεων εἰδότες ἀκούσιον· ἀλλ᾽ οὐ ταύτῃ οὐσίαν ἑκάστη Ιδιαιρέτως προσνέμοντες, οὐδ᾽ ἀφοριστικών ποσότητος ἀριθμὸν οὐσιῶν καταγγέλλοντες, ἵνα μὴ τὸ ἐπεροφυές καὶ ἑτεροούσιον εἰσάγωμεν· οὕτω κανταῦθα, δύο λέ γοντες φύσεις, οὐ διαιρούμεν τὴν καθ' ὑπόστασιν ἔνωσιν, οὐδ᾽ ὑποστάσεων αριθμόν συνεισφέρομεν, εξ καὶ μὴ ἀνυπόσταται εἶεν· τὸ ἑτεροειδὲς δὲ δηλοῦμεν καὶ ἑτεροούσιον. Ωσπερ γὰρ ἐκεῖ ὁ τῶν ὑποστάσεων ἀριθμὸς τὸ ὁμοούσιον οὐ λυμαίνεται, οὐδὲ τὴν κατὰ φύσιν διαίρεσιν εἰσάγει ταῖς ὑποστάσεσιν, ἀλλὰ τὰ τῶν ὑποστάσεων σημαίνων, τὸ ἑνιαῖον τῆς οὐσίας οὐ διατέμνει· οὕτως ὧδε, ἡ ποσότης τῶν φύσεων τὸ ταυ τὸν καὶ τὸ ἑνιαῖον οὐ διαιρεῖ τῶν ὑποστάσεων, τὴν

᾿ ὡς ἐν ποσότητι δὲ φυσικῇ διαφορὰν, καὶ τῶν συνελ- θόντων τὴν σωρείαν δηλοῖ. Διὸ δὴ ἐκ δύα φύσεων τε- λείων τὴν ἕνωσιν γεγενῆσθαι λέγοντες, οὐ κατὰ φυρ- μὸν, ἢ σύγχυσιν, ἢ τροπὴν, ἢ ἀνάκρασιν φάσχομεν' οὐδ' αὖ πάλιν προσωπιχὴν, ἢ σχετικῆν, ἢ κατ᾽ ἀξίαν, ἢ ταυτοδουλίαν, ἢ ταυτωνυμίαν, ἢ ὁμοτιμίαν, ὡς ὁ θεοστυγὴς ἔφη Νεστόριος " οὐσιώδη δὲ μᾶλλον καὶ χαθ' ὑπόστασιν ὀρθοδόξως χηρύττομεν᾽ οὐχ ὡς τῶν δύο οὐσιῶν μίαν οὐσίαν ἀποτελεσασῶν σύνθετον, ἀλλ᾽ ἐνωϑθεισῶν ἀλλήλοις κατ᾽ ἀλήθειαν εἰς μίαν ὑπόστα- σιν σύνθετον τοῦ ΥἹοῦ τοῦ Θεοῦ, σώζεσθαι αὑτῶν τὴν οὐσιώδη διαφορὰν ὁριζόμεθα. Μεμένηχε γὰρ τὸ χτι- στὸν μὲν, κτιστὸν, τὸ δὲ ἄχτιστον, ἄχτιστον " γενη- τὸν α, τὸ θνητὸν, χαὶ ἀθάνατον, τὸ ἀθάνατον" χαὶ τὸ μὲν διαλάμπει τοῖς θαύμασι, τὸ δὲ ταῖς ὕδρεαιν ὑπο- Σ πέπτωχεν. Εἰ γὰρ καὶ εἷς ὁ ταῦτα πάσχων, κἀκεῖνα θαυματουργῶν,, καὶ χοινὰ τοῦ ἑνὸς ὑπῆρχεν ἀμφό- περα, ἀλλ' ἕτερον ἐξ οὗ κοινὰ τὰ τῆς ὕδρεως, καὶ ἐξ οὗ κοινὰ τὰ ᾿αὐχήματα, ἕτερον" ἕτερον μέντοι καὶ ἕτερον λόγῳ καὶ τρόπῳ τῆς διαφορᾶς, χοινὰ δὲ ἔκα- πέρῳ ἑκάτερα τῷ τρόπῳ τῆς ἀντιδόσεως, διὰ τὴν εἰς ἄλληλα τῶν μερῶν περιχώρησιν, καὶ τὴν καθ᾽ ὑπό- στάσιν ἕνωσιν. Ἐνεργεΐ γὰρ ἑχατέρᾳ μορφῇ μετὰ πῆς θατέρου κοινωνίας, τοῦθ᾽ ὅπερ ἴδιον ἔσχηκε" διὸ δὴ καὶ ὁ Κύριος τῆς δόξης ἐσταυρῶσθαι λέγεται, δη- λαδὴ, ὡς οὐ θεότητι, ἀλλὰ τῇ συνυφεστηκυίᾳ σαρχί" καὶ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἀνεληλυθέναι ὅπου ἦν τὸ πρότερον γέγραπται" οὐχ ἧ τὸ πρότερον ἄνθρωπος ἣν, ἀλλ᾽ ἔνθα ὡς θεὸς ὑπῆρχε, καὶ τοῦ Πατρὸς ἀδιαί- τ ρετος, Οὔτε γὰρ τὴν θεότητα παθητὴν, ἢ πάσχειν σαρχὶ καταγγέλλομεν, οὔτε τὴν σάρχα, ἤτοι τὴν ἀν- θρωπότητα, προαιώνιον ὁμολογοῦμεν, ἀλλὰ τὰς ἀμ- φύτέρας, ταύτην τε χἀχείγην ἔχοντα, ὅτε μὲν ἐχ τοῦ συναμφοτέρου, Χριστὸν ὀγομάζομεν, ὅτε δὲ ἐξ ἑνὸς τῶν μερῶν, ἐκ μὲν θεότητος θεὸν, ἄνθρωπον δὲ πά- λιν ἐξ ἀνθρωπότητος φάσκομεν. Καὶ θεὸν μὲν παθη- τὸν, οὐχ ὡς Θεὸν δὲ, ἀλλ᾽ ὡς καὶ ἄνθρωπον λέγομεν" παιδίον δὲ προαιώνιον; οὐχ παιδίον, ἀλλ᾽ ὡς καὶ Θεὼν καταγγέλλομεν. Εἷς γάρ ἔστι τοῦτο χἀχεῖνο, Θεός τε καὶ ἄνθρωπος " Θεὸς τέλειος, καὶ ἄνθρωπος τέλειος, πάντα φέρων τὰ τῆς ὀεότητος ἰδιώματα, τὴν θεάτητα, τὸ ἄναρχον, τὸ ἀθάνατον, τὴν κυριότητα, τὴν παντοδύναμον θέλησιν καὶ ἐνέργειαν, καὶ πᾶσαν φέρων τὴν τῆς σαρκὸς οὐσίαν ἀνελλιπῶς, ψυχὴν, ἢ σῶμα, νοῦν, χαὶ τὰ τούτων φυσικὰ καὶ ἀδιάδλητα πάθη καὶ ἰδιώματα, τὴν αὐτεξούσιον θέλησιν καὶ ἐνέργειαν, τὴν πεῖναν, τὴν δίψαν, τὸ δάκρυον, τὴν λύπην, τὴν ἀδημονίαν, τὸν θάνατον. « Ὁ Κύριος γάρ μου καὶ Θεὸς, » φησὶν ὁ θωμᾶς. Καί" ε Θεὸς ἣν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο, » ὁ Θεολόγος εἷ- πεν ἐν Πνεύματι. Καί" « Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος. ἡ Καί" « Θέλω, καϑαρίσθητι" » καί" « Οὐκ ἂν τὸν Κύριον τῆς δόξης ἐσταύρωσαν. ν» Ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα, καὶ

ἡ τῶν ϑεοσημειῶν δύναμις, τὴν θείαν αὐτοῦ ἀναχη -΄ δύτξει φύσιν το καὶ ἐνέργειαν. ϑθγθθαὶ σίου 5, 6γαὶ οἱ να {6 διη θὰ οἱ [}}}Π1ἀνῖ5.. ει Εἴ 6δι7 Βινγαιοηΐοιιβ. 16 βαρίθηβ, αἱ ν ἀδθαίον 4υϊἄθπη 68 ἀ6πὶ 5611 06 αῸῺ νηΐ 88,0 Ὲ Θβ5 [ῃ ΓΟ] σΊοτθ εὐυδάθηι βοπίθηιί 8 : ποηί απ) δαί θη ἁὐμ 6 δαὶ ρὶ8- ταίθηιν ΠΡ ΓΘ ργοΠιθυὶ Ν ιμιο {0560} οὐ ου! ἀπὶβαρο- Τάνογαὶ ἀἰβο ΡΠ πα ΠῚ; 56. ἃπηϊοὐ ἰδ ΠῚ 6 ΤᾺ] ΕΘΓΡΟΤΊ, ΟἹ, Θ᾽ α8 ΒΓ ἴδγ ἐγ οἴϑιι8, οβέθηΠπ πη] ρα. ὁοι} 15. β6άἀε διγαϊοηΐοο αα τη ἴῃ ργωβθηια ἀΐοδγο ἐἰ8- ῬΒΠΠῈ8.68 ΘΠΙΙ ῬΘΥΒΘ αἾΓῸΝ οὐδ! ο, αυὸ αὴ ἀἰνί ται πὶ ρορίπϑοι ἩΘΓΩΊ.] πε, πθὸ ρδυΠν Θόγιπὶ ΡΥ πηνρὶ ἐοπβοημοπιίδηι. αν ΥΥ ΟΥσῸ ΠθτιΏγ]ὺ ἐπρτοα θη! ΠΔΡΟΘΓΒΗΊ, ᾿ε86 ὈρΡρΟΣΓ πὸ ΠΟ ΔΠΕΡ οἱ ργάθη- τοῦ: Ποπιίνει8 ἐΠΠπιε! πα ηῖδα εἰ Βα! ΓΟ πλειιβ ἱ φιιθηι ἐἱηιοδο ΤΟΝ ἐνι1ι5 ργο ἐο! 0 Οὐ πιθίρὶ ἃ ψπ0 ἀνορίἀαδυῦ Πλϑυιηὶ ἀΡ ΟΡ τ υη} 8.06. ἨΔῈ πο 0 }-} ἐδ8,1} θἰαη ὁπ 65 ἢγοι8. Οὐ {ἐδαι αν πὸ οἱ τπῖ- φαϊοὶ νιοὶ ἐρβὶ ἐν τα ἐϊ διε οἱ σΘο (δ ι}}}. δ᾽ ὲ 60}}- ἰδέαι αὐ Ρ δ. 9Ὲ6 σι (δέ νι, )}0}} {Ἰηι8 0 [00 φεθίηι. δὲ ἐπδέσσαι κά υϑνϑ8ι8 η16 δ δἰ μη, ἴηι ἴθ δ ἐρο βροτα- δὸ δ. 516 ἀἸχὶΕ 1 εἰ Βι411π} ΧΉΡΑ 115 ἀΘϑα μ6 Ὁ ἴῃ ἰρβαπι ογυπιρὶϊ δὶ δοηητιηδηάαπι (Δ, φιοῦ οὐπ6- Βαϊαγ: δὲ ὙΟχ ΓΕΓΒῸΒ {ΠῚ πῸ 65: διυά 8, 10 615 411}}6- ἴδῃ Ὀ0ΠῸ 6588 ἀπ ΠΊΟ ; οἱ ρ54] "πὰ πὶ 5. ΠΉ ΠΟ Γ το η- βγιηδηβ, οἱ βίοαυι ογαΐ οἱ ρο οἰτα 5, ροϑι ἐογιίυε ἴθι Πμ 6 ΠῚ 6588 ὙΘΠίαΡΌ,

deificata fuit, unione servante quæ unita sunt, καὶ τὸ ἀνθρώπινον τοῦ Χριστοῦ τὸ ὑπὲρ ἡμᾶς καὶ qualia unita fuere; non id solum quod divinum cst, inquam; sed hoc etiam quod humanum est in Christo, quod nostri gratia et ad instar nostri habuit. Neque enim cum primum nostri similis esset, postmodum supra nos factus est: quin potius semper, et ex quo primum exstitit, utrumque καθ' ἡμᾶς. Οὔτε γὰρ γενόμενος πρότερον καθ' ἡμᾶς, ὕστερον γέγονεν ὑπὲρ ἡμᾶς· ἀλλ᾽ ἀεὶ ἐκ πρώτης ὑπάρξεως ἄμφω ὑπῆρχε διὰ τὸ ἐξ ἄκρας συλλήψεως, ἐν αὐτῷ τῷ λόγῳ τὴν ὕπαρξιν έσχηκέναι. ᾿Ανθρώπι νον μὲν οὖν ἐστι κατὰ τὴν οἰκείαν φύσιν, Θεοῦ δὲ καὶ θεῖον, ὑπερφυώς. fuit, quia a conceptionis ejus initio in ipsomet Verbo exsistentiam habuere. Quod ergo humanum est, secundum suam naturam exsistit, quod vero Dei et divinum, supra naturam. 84. Porro sanctam Virginem proprie vereque Dei Matrem prædicamus: quippe cum, sicut Deus verus est qui ex ea natus est, sic vere Mater Dei, qum Deum ex se carnem factum pepererit. Atqui Deum ex ipsa natum esse aimus, non ut ex ipsa æternam Deitatis exstantiam acceperit, sed quod ex ipsa sit incarnatus sine conversione, factusque, et genitus homo, Christus unus, Filius unus, Dominus unus, hypostasis una, idem ipse Deus et homo, qui alteram Trinitati personam non invexerit. 85. Quocirca adjectionem quoque Trisagio hymno factam blasphemam esse decernimus, ceu qua Trinitati quarta persona inseratur, et seorsim ponat subsistentem Dei virtutem, seorsimque eum qui crucifixus est, ac si alius foret præter illum fortem: vel qua Trinitas sancta laudetur ceu passibilis, unaque cum Filio crucifgatur Pater et Spiritus sanctus: vel qua denique Spiritus sanctus immortalis, passibilis significetur. Nam hymnus hic Trisagius olim a Spiritu sancto per Seraphim, ministros ejus spiritus, videnti Deum Isaiæ revelatus est, quo tres Deitatis hypostases arcano modo declarabantur, unusque dominatus, et 419 natura. Ipse siquidem Isaias. se vidisse Deum et Patrem ail; Joannes vero Theologus Filiumn ei manifestatum ait “; Paulus denique, divinus ille apostolus, Spiritum sanctum ". Hinc omnes sancti Patres ter sanctum hunc hymnum de sancla Trinitate acceperunt. Quocirca Gregorius Theologus ait: e Hoc pacto itaque sancta sanctorum quæ a Seraphinis obteguntur, celebranturque tribus sanctitatis acclamationibus, in unam dominationem Deitatemque coeunt, de quo alius quispiam ante nos egregie admodum et altissime pbilosophiatus est. 86. Fertur in libris historicis, Proclo patriarcha Constantinopolitano, cum populus illic supplicaret propter Dei quamdam comminationem, raptum e plebe puerum, hymnum hujusmodi angelis docentibus didicisse: Sanctus Deus, sanclus fortis, sanctus immortalis, miserere nobis; quein etiam canere jussus est. Id quod revelatum erat confirmavit eventus: simul enim atque cecinerunt, ira cessavit. Atqui hanc esse hymni vim ts [sa. V, 1 seq. * Leg. ἐμφαίνων. πδ. Τὴν δὲ ἁγίαν Παρθένον κυρίως καὶ ἀληθῶς Θεοτόκον κηρύττομεν. Ὡς γὰρ Θεὸς ἀληθῆς δ' ἐξ αὐ τῆς γεγεννημένος, οὕτω Θεοτόκος ἀληθῆς, ἡ Θεὸν ἐξ αὐτῆς σεσαρκωμένον κυήσασα. Θεὸν δέ φαμεν ἐξ αὐ τῆς γεγεννῆσθαι, οὐχ ὡς ἐξ αὐτῆς ἐσχηκότα τὴν ἀἱδιον τῆς θεότητος ὕπαρξιν, ἀλλ' ὡς ἐξ αὐτῆς ἀτρέ πτως σαρκωθέντα, καὶ γενόμενον ἄνθρωπον, καὶ γεν νηθέντα, ένα Χριστόν, ένα Υιόν, ένα Κύριον, μίαν ὑπόστασιν, τὸν αὐτὸν Θεόν τε καὶ ἄνθρωπον, οὐχ ἕτερον ἐν τῇ Τριάδι παρεισάγοντα πρόσωπον. πε'. Ἐντεῦθεν καὶ ἐν τῷ Τρισαγίῳ προσθήκην βλάσφημον ὁριζόμεθα, ὡς τέταρτον ἐν Τριάδι παρεν τιθεῖσαν πρόσωπον, καὶ ἀνὰ μέρος τιθεῖσαν τοῦ Θεοῦ τὴν ἐνυπόστατον δύναμιν, καὶ ἀνὰ μέρος τὸν ἐσταν ρωμένον, ὡς ἄλλον ὄντα παρὰ τὸν ἰσχυρὸν, ἡ παθησ τὴν τὴν ἁγίαν Τριάδα δοξάζουσαν, καὶ συσταυροῦσαν τῷ Υἱῷ τὸν Πατέρα καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἢ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον καὶ ἀθάνατον, παθητὸν ἀποδει κνύουσαν. Ο γὰρ Τρισάγιος οὗτος ὕμνος, πάλαι μὲν ὑπὸ τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου διὰ τῶν λειτουργικών αὐτοῦ πνευμάτων τῶν Σεραφίμ τῷ θεόπτῃ Ησαΐ μεμυσταγώγητο, τὰς τρεῖς ὑποστάσεις τῆς θεότητος μυστικῶς ἐμφαίνοντος 4, καὶ τὴν μίαν κυριότητα, καὶ φύσιν. Αὐτὸς μὲν γὰρ ὁ Ἡσαΐας τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα ἔφη έωρακέναι· ὁ Θεολόγος δὲ Ἰωάννης τὸν Υἱὸν αὐτῷ ἔφη ἀποκεκαλύφθαι· Παῦλος δὲ θείος ἀπόστολος, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Ἐντεῦθεν ἅπας δ τῶν ἁγίων Πατέρων ἑσμὸς, εἰς τὴν ἁγίαν Τριάδα τοῦτον τὸν Τρισάγιον ἐξειλήφασιν ὕμνον. Φησὶ γοῦν ὁ Θεολόγος Γρηγόριος· Οὕτω μὲν οὖν τὰ ῾Αγια των ἁγίων, & καὶ τοῖς Σεραφὶμ συγκαλύπτεται, καὶ δοξί ζεται τρισὶν ἁγιασμοῖς εἰ, μίαν συνιούσι κυριότητά τε καὶ Θεότητα· 8 καὶ ἄλλῳ τινὶ τῶν πρὸ ἡμῶν περ φιλοσόφηται κάλλιστά τε καὶ ὑψηλότατα, ἔκ τινο; δὲ Ο θείας ἀποκαλύψεως. πς'. Αἱ ἱστορικαί διαγορεύουσι βίβλοι, ἐπὶ Πρό κλου προέδρου Κωνσταντινουπόλεως, λιτανεύοντος τοῦ αὐτόθι λαοῦ διά τινα θεήλατον ἀπειλὴν, ἀφαρ παγῆναι τοῦ λαοῦ παιδίον, καὶ τὸν ὕμνον οὕτω δ:- δαχθῆναι ὑπ' ἀγγελικής τινος μυσταγωγίας - Αγιος ὁ Θεός, ἅγιος ἰσχυρὸς, ἅγιος ἀθάνατος, ἐλέησον ἡμᾶς, καὶ κελευσθῆναι ᾄδειν. Ἐκύρωσε δὲ τὴν ἀποκάλυψιν ἡ σύντομος ἔκβασις· ἅμα γὰρ ἦσαν, καὶ ἐκόπασεν ἡ ὀργή. Φαμὲν δὲ ταύτην εἶναι τοῦ ὕμνου * Joan. xii, 41. 48 Act. xxvi1, 23.

τὴν δύναμιν Ἅγιος ὁ Θεὸς, ὁ Πατὴρ ἐξ οὗ Θεὸς ὁ sensumque dicimus. Sanelus Deus, Pater scilicet, Υἱὸς, καὶ Θεὸς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον· ἅγιος ἰσχυρός, ὁ Υἱὸς, ἡ τοῦ Πατρὸς σοφία καὶ δύναμις· ἅγιος ἀθάνατος, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον· τὸ Πνεῦμα γάρ ἐστι τὸ ζωοποιοῦν, καὶ ὁ ο νόμος τοῦ Πνεύματος τῆς ζωῆς.» Καὶ ὁ Θεοπάτωρ Δαβίδ «Εδίψησεν ή ψυχή μου πρὸς τὸν Θεὸν, τὸν ἰσχυρὸν, τὸν ζῶντα.» Ταῦτα δὲ λέγομεν, οὐ μόνον τῷ Πατρὶ περιορίζοντες τὴν θεότητα, οὐδὲ μόνῳ τῷ Υἱῷ τὴν δύναμιν, ἢ τὴν ἀθανασίαν μόνῳ τῷ Πνεύματι, ἀλλ᾽ ἐφ' ἑκάστης τῶν ὑποστάσεων πάσας τὰς θεωνυμίας ἁπλῶς καὶ ἑνιαίως λαμβάνοντες, τὸν θεῖον ᾿Απόστολον ἐκμιμούμενοι φάσκοντα· «Ἡμῖν δὲ εἷς Θεὸς ὁ Πατὴρ, ἐξ οὗ τὰ πάντα, καὶ ἡμεῖς ἐξ αὐτοῦ b· καὶ εἰς Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς, δι' οὗ τὰ πάντα, καὶ ἡμεῖς δι' αὐτοῦ· καὶ ἐν Πνεῦμα ἅγιον, ἐν ᾧ τὰ πάντα, καὶ ἡμεῖς ἐν αὐτῷ.» Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τὸν Θεολόγον Γρηγόριον ᾧδέ πη λέγοντα· Ἡμῖν δὲ εἰς Θεὸς ὁ Πατήρ, ἐξ οὗ τὰ πάντα, καὶ εἷς Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς, δι' οὗ τὰ πάντα, καὶ ἐν Πνεῦμα ἅγιον, ἐν ᾧ τὰ πάντα· τοῦ ἐξ οὗ, καὶ δι᾽ οὗ, καὶ ἐν ᾧ, μὴ φύσεις τεμνόντων, ἀλλὰ χαρακτηριζόντων μιᾶς καὶ ἀσυγχύτου φύσεως ιδιότητας.» πζ'. Γέλως οὖν ὄντως καὶ παίγνιον, τὴν δι' ἀγγέ λων μυηθεῖσαν πρότερόν τε καὶ ὕστερον, καὶ τῇ τῆς ἐπαγωγῆς λήξει πιστωθεῖσαν, καὶ τῇ τῶν ἁγίων Πατέρων μαρτυρία βεβαιωθεῖσαν τρισάγιον ᾠδὴν, ὡς τῆς μιᾶς τρισυποστάτου Θεότητος ἐμφαντικήν, τῇ τοῦ Κναφέω; οἷον καταπατηθῆναι ἀλόγῳ οἰήσει· ὡς γὰρ ἱμάτιον τὸν ἱερὸν τοῦτον ὕμνον καθαίρειν οἰόμενος, καὶ πλέον λαμπρύνειν, ἢ καλῶς ἔχει, προσθήκην τῷ Τρισαγίῳ, ὡς δῆθεν τῶν Σεραφίμ ὑπέρτερος, παρενέθετο, ὥσπερ ἀντινομοθετῶν τῷ ἁγίῳ Πνεύματι. ᾿Αλλ' ὢ τῆς αὐθαδίας, ἵνα μὴ λέγω τῆς ἀνοίας! Ἡμεῖς δὲ οὕτω φαμὲν, κἂν οἱ δαίμονες διαῤῥήγνυνται· ῞Αγιος ὁ Θεὸς, ἅγιος ἰσχυρὸς, ἅγιος ἀθάνατος, ἐλέησον ἡμᾶς. πηʹ. Πρὸς δὲ τῶν εἰρημένων πίστωσιν, καὶ χρή σεις τῶν ἁγίων Πατέρων, ὧν τὸ στόμα Θεοῦ κεχρημάτικα στόμα, ὑπετάξαμεν ὧν δυσωπηθέντες τὸ αι δέσιμον, μεθ' ἡμῶν καὶ τῆς ἀληθείας ἕνα Θεὸν, καὶ μίαν φύσιν ἐν τρισὶν ὑποστάσεσι, καὶ τὸν ἕνα τῆς ἁγίας Τριάδος, τὸν μονογενῆ Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, καὶ μετὰ σάρκωσιν ἕνα Χριστόν, ένα Υιόν, ένα Κύριον, καὶ μίαν ὑπόστασιν ἐν δυσὶ φύσεσιν ἀσυγχύτως καὶ ἀδιαιρέτως ὀρθοδόξως κηρύξατε. ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ Ἀποδεικνύουσαι, ὡς εἰς ἐστιν ὁ Χριστὸς, ἐκ δύο φύσεων, καὶ δύο φύσεις, καὶ ἐν δυσὶ φύσεσι, καὶ μετὰ τὴν σωτηριώδη ὑπεράγαθον αὐτοῦ σάρκωσιν. Σκόπει ἀναγινώσκων. Τοῦ ἁγίου Ειρηναίου ἐπισκόπου Λουγδούνων, ἐκ τοῦ κατὰ Ουαλεντίνου. • Ωσπερ γὰρ ἡ κιβωτός κεχρυσωμένη ἦν ἔσωθεν καὶ ἔξωθεν χρυσίῳ καθαρῷ, οὕτως καὶ τὸ τοῦ Χριse Rom. vui, 2 47 Psal. XLI, 2. 6s | Cor. viii, 6. b Als. εἰς αὐτόν. ex quo Deus Filius, Deusque Spiritus sanctus. Sanclus fortis, Filius, sapientia Patris et virtus: Sanclus immortalis, Spiritus sanctus; utpote qui vivilcus sit; estque, lex Spiritus vitæ., Quinimo Deiparens David:: Sitivit anima mea, inquit, ad Deum fortem, vivum*. › Quod quidem a nobis diclum non sit, ut in solo Patre divinitas circumscribatur, in solo Filio, virtus, et in solo Spiritu sancto immortalitas; quin potius in unaquaque bypostasi cuncta nomina divina simpliciter et singulariter accipimus, Apostolum imitati, ubi ait: Nobis autem unus Deus Pater, ex quo omnia et nos ex ipso **; et unus Dominus Jesus Christus, per quem omnia, et nos per ipsum '; et unus Spiritus sanctus, in qua. omnia et nos in ipso.. Imo Gregorium quoque Theologum ita loquentem: Nobis autem unus Deus Pater ex quo omnia, et unus Dominus Jesus Christus per quem omnia; et unus Spiritus sanctus, in quo omnia. › Illud ex quo, et per quem et in quo, naturas non scindentibus, sed proprietates exprimentibus unius et non cenfusæ naturæ. > 87. Ridiculum ergo est et ludicrum, canticum Trisagium, quod angeli olim postmodumque docuerunt, quod cessatio inflictæ plagæ comprobavit, quod sancti Patres testimonio suo confirmarunt, Divinitatem trium personarum declarare, insana arrogantia Petri Fullonis modo quodamı conculcari. Sacrum siquidem hymnum istum pal lii instar repurgare se putans, splendidioremque reddere, ac si Seraphinis foret praestantior, adjectione Trisagium infersit, adversus Spiritum sanctum veluti leges sanciens. O supremam arrogantiam, ne dicam, insaniam! Nos vero, rumpanLur licet daemonibus ilia, sic dicimus: Sanctus Deus, sanctus fortis, sanctus immortalis, miserere nostri. 88. Caterum ad confirmanda quæ dicta sunt, auctoritates subjicimus sanctorum Patrum, quorum os, os Dei fuerit: ut eorum reverentia perculsi, nobiscum et cum veritate unum 420 Deum, unamque naturam in tribus personis, unum item de sancta Trinitate unigenitum, Dei Filium, unum, inquam, post incarnationem Christum, Filium anum, Dominum unum, hypostasim unam, in duabus naturis, sine confusione, et sine divisione, recta sinceraque fide prædicetis. AUCTORITATES SS. PATRUM Quibus demonstratur unum esse Christum ex naturis duabus, et naturas duas, inque duabus naturis, post ejus salutarem infinitæque bonitatis incarnationem. Inspice qui legis. Sancti Irenæi episcopi Lugdunensis, contra Valenlinum. ‹ Sicut enim arca aurata intus et extra erat auro puro; sic etiam Christi corpus purum splenVARIE LECTIONES.· • Hæc postrema pars deest in Arabica translatione et in textu Apostoli: at multis in locis legitur apud Damascenum, ut et apud Basilium.

᾿ στοῦ σῶμᾳ καθαρὸν ἦν, διαυγὲς, ἔσωθεν μὲν τῷ Λόγῳ κοσμούμενον, ἔξωθεν δὲ τὸ Πνεύματι φρουρού- μενον, ἵν᾽ ἐξ ἀμφοτέρων τὸ περιφανὲς τῶν φύσεων ἀναδειχϑῇ. ν ῦ Ὶ ἐγου οστ ἄ ἐν Δ 5 Ὁ. Τριάδος (ἀ), κεφάλ. γ'. « Καὶ ταύτην 4 τὴν νηδὺν εἰσδὺς, οἱονεὶ θεΐος σπόρος, πλάττει ναὸν ἑαυτῷ τέλειον, ἀνθρώπου μέν ρος τιλαδὼν τῆς ἐκείνης φύσεως, καὶ εἰς τὴν τὸῦ ναοῦ διάπλασιν οὐσιώδας ἐνδύς τε τοῦτον χατ᾽ ἄχραν ἕνωσιν, ΥἹὸς θεοῦ ἄμφω προῆλθεν 5.» Τοῦ αὐτοῦ, ἐκτοῦ αὐτοῦ συγγράμματος, κεφάλ. ιζ΄, « Ὥσπερ εἷς μέν ἔστιν ὁ ἄνθρωπος, ἔχει δὲ φύ- , σεις διαφόρους δύο, χαὶ κατ᾽ ἄλλο μὲν λογίζεται, κατ᾽ ἄλλο δὲ τὸ λογισθὲν ἐνεργεῖ" ψυχῇ μὲν γὰρ νοερᾷ λογισάμενος, εἰ τύχοι τοῦ πλοίου τὴν σύμ- ἧπηξιν, χερσὶ τὸ νοηθὲν εἰς πέρας ἄγει "οὕτως ὁ Υἱὸς εἷς ὧν, καὶ δύο φύσεις, κατ᾽ ἄλλην μὲν τὰς ϑεοσὴ- μείας εἰργάζετο, κατ᾽ ἄλλην δὲ τὰ ταπεινὰ παρεδές, χετο,» : Τοῦ ἁγίου ᾿Αϑανασίου, ἐπισκόπου ᾿Αλεξαγδρείας, ἐκ τοῦ κατὰ αἱρέσεων. ι Ὃς ἐν μορρῇ θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν πὴγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, ἀ.1.1᾽ ἑαυτὸν ἐκέγωσε, μορφὴν δούλου λαδών. Δύο ἔχεις μορφάς" 'κράτε! ταύτας " μηδετέραν παραχαράξῃς. Οὔτε γὰρ ἄνθρω- πος ὧν ὁ ΥἹὺς τοῦ Θεοῦ καὶ θεὸς, ἠφάνισε τὴν θεῖ- ) χὴν μορφήν " οὔτε θεὸς ὧν, παρῃτήσατο τὴν ἀνθρω-

149% ἀγράστῳ λόγῳ· οὐ κεκραμένος ἐν αὐτῷ, ἢ ἀποσεσαρ- qui nec dici nec exprimi possit, non in eo temκωμένος, ἀλλ' ἀποσώζων ἐν ἑαυτῷ τῶν δύο φύσεων τῶν ἑτεροουσίων ἀσυγχύτους τὰς ἰδιότητας. Οὐ γὰρ δήπου ἐκράθησαν αἱ φύσεις ἐν τῇ ἀῤῥήτῳ καὶ ἀσυγχύτῳ ἑνώσει, ἀλλ᾽ ἡνώθησαν ἀῤῥήτῳ καὶ ἀφράστῳ λόγῳ, καὶ ὑπερέκεινα παντὸς νοῦ τυγχάνουσι, κατὰ τὸν τρισμακάριον καὶ ἀληθῶς οἰκουμενικὸν τῆς ὀρθοδόξου πίστεως διδάσκαλον, καὶ ἀρχιεπίσκοπον ἡμῶν ᾿Αθανάσιον, τὸν ἐν τῇ μεγάλῃ ἐν Νικαία συνόδῳ διαστράψαντα μεταξὺ τῶν τριακοσίων δέκα καὶ ὀκτὼ ἐπισκόπων, εἰπόντα· Δύο πραγμάτων ἀνομοίων καὶ ἀνίσων κατὰ τὴν φύσιν σύνοδος γέγονεν, οὐ σύγκρασις, Θεοῦ ἀφράστου καὶ θνητοῦ σώματος, οὐ κατ' ἀφα νισμὸν ἢ ἀποσάρκωσιν, ἀλλὰ καθ᾿ ἕνωσιν ἄῤῥητον καὶ ἀνέκφραστον, καὶ ἀνεκδιήγητον· δύο φύσεων τῶν ἑτεροουσίων, τῶν ἐν ἑνὶ Χριστῷ, Υἱῷ δὲ τοῦ Θεοῦ σωζομένων, καὶ μήτε συγχεομένων, μήτε ἀπολλυμένων, ἢ διαιρεθεισῶν.» Σχόλιον. Ορᾶτε, ὡς οἱ ἅγιοι Πατέρες ἐξ ἴσης τὴν σύγχυσιν καὶ τὴν διαίρεσιν φεύγοντες, σώζεσθαι τὰς δύο φύσεις φασὶν ἐν ἑνὶ Χριστῷ, ήτοι μια ὑποστάσει. Τοῦ αὐτοῦ, ἐκ τοῦ περὶ πίστεως λόγου. • Οὐδέποτε γὰρ ἀπέστη τῆς ἰδίας θεότητος, εἰ καὶ εκένωσεν ἑαυτὸν, μορφὴν δούλου λαβὼν δι᾿ ἡμᾶς, οὐκ ἀπολέσας την θεϊκήν μορφήν, ἵνα κατὰ σὲ ἑτοι μως θεοποιηθῇ, ὡς ἄνθρωπος· μὴ γένοιτο. Ἀλλὰ γὰρ ναὸν ἑαυτῷ ἔμψυχον, καὶ τέλειον κατασκευάσας ἐν τῇ ἁγίᾳ Παρθενικῇ μήτρᾳ, καὶ ἐνδυσάμενος αὐτὸν, καὶ ἐνωθεὶς αὐτῷ ἀῤῥήτῳ τῷ λόγῳ, σωζομένων ἀμφοτέρων τῶν φύσεων, καὶ οἱ κεκραμένων, προς ἦλθε, φαινόμενος μὲν ἄνθρωπος, νοούμενος δὲ Θεὸς Ἰησοῦς Χριστός. ο Τοῦ αὐτοῦ, ἐκ τῆς πρὸς Ιωάννην τὸν ᾿Αντιοχείας ἐπιστολῆς. • Τὰς δὲ εὐαγγελικὰς καὶ ἀποστολικὰς περὶ τοῦ Κυρίου φωνὰς ίσμεν τους θεολόγους ἄνδρας, τὰς μὲν κοινοποιοῦντας, ὡς ἐφ᾽ ἑνὸς προσώπου, τὰς δὲ διαιροῦντας ὡς ἐπὶ δύο φύσεων, καὶ τὰς μὲν θεοπρεπείς κατὰ τὴν θεότητα τοῦ Χριστοῦ, τὰς δὲ ταπεινὰς κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα.» Σχόλιον. Εἰ ἀληθῶς ἐν πρόσωπον ἐπὶ Χριστοῦ μετὰ τὴν ἔνωσιν, πάντως ἀληθῶς καὶ δύο φύσεις. Τοῦ αὐτοῦ, ἐκ τῆς πρὸς 'Ακάκιον ἐπίσκοπον Με λιτήνης ἐπιστολῆς. • ᾿Αλλὰ γὰρ ἴσως ἐκεῖνο φαίεν ἂν οἱ δι' ἐναντίας· Ἰδοὺ δὴ σαφῶς οἱ τῆς ὀρθῆς πίστεως τὴν ὁμολογίαν ποιούμενοι, δύο μὲν ὀνομάζουσι φύσεις, διαιρεῖσθαι δὲ τὰς τῶν θεηγόρων φωνὰς διατείνονται, κατά γε τὴν διαφορὰν αὐτῶν. Εἶτα πῶς οὐκ ἐναντία ταῦτα τοῖς σοῖς; Οὐ γὰρ ἂν ἔχεις προσώποις δυσὶν, ήγουν ὑποστάσεσι, τὰς φωνὰς διανέμειν· ἀλλ, ὦ βέλτιστοι, φαίην ἄν, γεγράφαμεν ἐν τοῖς κεφαλαίοις· «Εί τις ¸³ Philipp. 11, 6, 7. peratus, aut exula carne; sed illæsas in seipso servans ambarum essentia diversa naturarum proprietates. Non enim contemperata naturæ sunt in explicabili et inconfusa illa unione, sed copulatæ sunt arcana ratione quæ efferri sermone non potest: suntque supra intelligentiam omnem, juxta ac pronuntiavit beatissimus vereque œcumenicus orthodoxæ fidel magister, archiepiscopusque noster Athanasius, qui inter trecentos decem et octo præsules splenduit in magno concilio Nicæno. Duarum rerum dissiıðilium et inæqualium coitio secundum naturam facta est, non contemperatio; Dei, inquam, qui verbis exprimi nequit, ac mortalis corporis: non per exstinctionem, aut exspoliationem carnis, sed per ineffabilem, Inexplicabilemque, et inenarrabilem unionem duarum essentiæ diversæ naturarum, quæ in uno Christo, Dei autem Filio, salvæ sunt, nec confusæ, nec deperditæ, nec divisæ. › 425 Scholium: Videtis, quomodo sancti Patres confusionem divisionemque ex aequo fugientes, sal vas esse naturas duas docent in Christo, id est in una bypostasi. Ejusdem, ex libro De fide. • Nequaquam enim descivit a sua divinitate, tametsi semetipsum exinanivit, forma servi propter nos assumpta ", non amissa divina, ut, quemadmodum ais, de facili quatenus erat homo, evaderet Deus: absit! Quin potius animatum sibi templum perfectumque in utero Virginis fabricavit, in quod Ingressus, eique ineffabili modo unitus, naturis ambabus salvis, non una contemperatis, prodiit, ita ut homo quidem cerneretur. Deus vero Intelligeretur, Jesus Christus. › Εjusdem, ex epistola ad Joannem Antiochenum. • Scimus viros divinarum rerum peritos evangelicas et apostolicas de Domino voces, alias quidem communes facere, tanquam in una persona: alias vero dividere, tanquam in duabus naturis; atque alias quidem quæ Deum deceant, pro Christi divinitate; alias vero, quæ humiles sint, pro ejus dem humanitate. › Scholium: Si vere una persona post unitionem est in Christo, vere prorsus duæ quoque naturæ sunt. Ejusdem, ex epistola ad Acacium Melitenæ episcopu:n. • Sed enim fortassis illud dicent adversarii. Ecce Jam qui recta dei confessionem edunt, duas qui dem naturas aperte nominant: dividi vero contendunt sanctorum Patrum voces secundum naturarum ipsarum discrimen. At quomodo hæc pon adversantur assertioni tuæ? Nequaquam enim possis voces istas personis duabus distribuere. Verum, cum bona vestra gratia dicam, in capitulis

. οἰασδηποτοῦν διαιρέσεως ἢ συγχύσεως, Τὸ γὰῤ λέ- γεῖν μίαν φύσιν, καὶ θέλησιν, καὶ ἐνέργειαν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ οὐ δὅο, τῶν χακοδόξων χαὶ βλασφήμων καὶ ὁμοφρόνων σον ἀν- δρῶν ὑπάρχει δίδαγμά τε καὶ φρόνημα. » Τοῦ ἁγίου ᾿Αθαγασίου, ἐκ τῆς πρὸς Ἐπίκϑητον ἐπιστολῆς. «Εἰ δὲ ὁμοούσιος ὁ Λόγος τῷ σώματι ἐχ γῆς ἔχοντι τὴν φύσιν ὁμοούσιος δὲ ὁ Λόγος τῷ Πατρὶ, κατὰ τὴν τῶν Πατέρων ὁμολογίαν, ὁμοούσιος καὶ αὐτὸς ὁ Πατὴρ τῷ σώματι τῷ ἐχ γῆς γενομένῳ, Καὶ τί ἔτι μέμφονται τοῖς ᾿Αρειανοῖς λέγουσι τὸν Υἱὸν κτίσμα, λέγοντες αὑτοὶ καὶ τὸν Πατέρα ὁμοού- σιον; ν Ε΄ Καὶ μετὰ βραχέα" « Ποῖος ἄδης ἐξηρεύξατο ὁμο; ἡ οὖσιον εἰπεῖν τὸ ἐκ Μαρίας σῶμα τῇ τοῦ Λόγου θεό- πητι (ΠΣ ᾿ ὕ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου ἐκ τῆς πὶ ὑῶν προ ρῶς «ύσεις μὲν γὰρ δύο, Θεὸς καὶ ἄνθρωπος, ἐπεὶ χαὶ ψυχὴ καὶ σῶμα " υἱοὶ δὲ οὐ δύο, οὐδὲ ϑεοί, Οὐ γὰρ ἐνταῦθα δύο ἄνθρωποι, εἰ καὶ οὕτως ὁ Παῦλος τὸ ἐχτὸς τοῦ ἀνθρώπον καὶ τὸ ἐντὸς προσηγόρευσεν. » Τοῦ αὐτοῦ, ἐκ τοῦ Ἀπολογητικοῦ. ὁ Τοῦτο ἡμῖν ὁ παιδαγωγὸς βούλεται νόμος. τοῦτο οἱ μέσοι Χριστοῦ καὶ νόμου προφῆταί " τοῦτο τοῦ πνευματικοῦ νόμον τελειότης καὶ τὸ τέλος Χριστός" τοῦτο ἡ κενωθεῖαα Θεότης" τοῦτο ἡ προσληφθεῖσα ; σάρξ" τοῦτο ἡ καινὴ μίξις, Θεὸς καὶ ἄνθρωπος, ἕν ἐξ ἀμφοῖν, καὶ δι' ἑνὸς ἀμφότερα.» Τοῦ αὐτοῦ, ἐκ τοῦ περὶ ΥἹοῦ δευτέρου λόγου. «Σημεῖον δὲ, ἡνίκα αἱ φύσεις διίστανται ταῖς ἐπινοίαις, συνδιαιρεῖται καὶ τὰ ὀνόματα" Παύλου λέ- ὕοντος ἄχουσον" Ἵνα ὁ θεὸς καὶ ὁ Πατὴρ τοῦ Κυρίον ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὁ Πατὴρ τῆς δόξης " Χρυ- στοῦ μὲν θεὸς, τῆς δὲ δόξης Πατήρ᾽ εἰ γὰρ τὸ συν- ἀμφότερον ἕν, ἀλλ᾽ οὐ τῇ φύσει, τῇ δὲ συνόδῳ. » Τοῦ αὐτοῦ, ἀναπλήρωσις τῆς πρὸ μικροῦ, χρή- σεως ἐκ τῆς πρὸς Κληδόγιον β' ἐπιστολῆς. τς ΕἸ δὲ δεῖ συντόμως εἰπεῖν, ἄλλο μὲν καὶ ἄλλο τὰ ἐξ ὧν ὁ Σωτήρ " εἴπερ μὴ ταυτὸν τὸ ἀόρατον τῷ ὁρατῷ, καὶ τὸ ἄχρονον τῷ ὑποχρόνῳ" οὐκ ἄλλος δὲ χαὺ ἄλλος" μὴ γένοιτο! Τὰ γὰρ ἀμφότερα ἕν τῇ συγ- ἢ χράσει, Θεοῦ μὲν ἐνανθρωπήσαντος, ἀνθρώπου δὲ ϑεωθέντος, ἢ ὅπως ἄν τις ὀνομάσειε, Λέγω δὲ ἄλλο χαὶ ἄλλο ἔμπαλιν, ἢ ἐπὶ τῆς Τριάδος ἔχει. Ἐχεῖ μὲν γὰρ ἄλλος καὶ ἄλλος, ἵνα μὴ τὰς ὑποστάσεις συγ- χέωμεν, οὐκ ἄλλο δὲ καὶ ἄλλο. Ἕν γὰρ τὰ τρία, καὶ ταυτὸν τῇ Θεότητι. » Σχόλιον. Εἰ οὐκ ἄλλο καὶ ἄλλο, διὰ τὸ μίαν εἶναι τὴν φύσιν, τὸ ἄλλο ἄρα καὶ ἄλλο οὐ μία φύσις, Καὶ

εἰ ἔμπαλιν ἢ ἐπὶ τῆς Τριάδος ἔχει, ἐχεῖ δὲ τρεῖς ὑποστάσεις, διὰ τὸ, ἄλλος καὶ ἄλλος, μία δὲ φύσις διὰ τὸ μὴ ἄλλο καὶ ἄλλο“ ἐνταῦθα δύο μὲν φύσεις διὰ τὸ, ἄλλο καὶ ἄλλο, μία δὲ ὑπόστασις, διὰ τὸ οὐκ ἄλλας καὶ ἄλλος. Τοῦ αὐτοῦ, ἐκ τοῦ περὶ ΥἹοῦ δευτέρου Λόγου. « Τοῦτό ἐστιν ὃ ποιεῖ αἱρετιχοῖς τὴν πλάνην, ἢ τῶν - ὀνομάτων ἐπίζευξις, ἐπαλλαττομένων τῶν ὀνομάτων, διὰ τὴν σύγκρασιν. Σημεῖον δὲ ὡς ἡνίκα αἱ φύσεις διίστανται ταῖς ἐπινοίαις, συνδιαιρεῖται τὰ ὀνόματα. Παύλου λέγοντος ἄχουσον " Ἵνα ὁ Θεὸς τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὁ Πατὴρ τῆς δόξης " Χρι- στοῦ μὲν Θεὺς, τῆς δὲ δόξης Πατήρ, Εἰ γὰρ τὸ συν- ἀμφότερον ἕν, ἀλλ᾽ οὐ τῇ φύσει, τῇ δὲ συνόδῳ " τού- τῶν τί ἂν γένοιτο γνωριμώτερον;» Ι Σχόλιον. Τὰ μὴ φύσει ἕν, πάντως δύο. Εἰ δὲ ἢ σύνοδος καθ᾽ ὑπόστασιν, ἄρα ἢ θεότης τοῦ Χριστοῦ, καὶ ἡ ἀνθρωπότης αὐτοῦ, δύο μὲν τῇ φύσει, ἕν δὲ τῇ ὑποστάσει, Τοῦ αὑτοῦ, ἐκ τῶν ἐπῶν. «Ἧλθε Θεὸς θνητός τε, φύσεις δύο εἰς ἕν ἀγείρας, «Τὴν μὲν χευθομένην, τὴν δ᾽ ἀμφαδίην μερόπεσσιν. » Τοῦ ἁγίου '᾿Αμδροσίου Μεδιολάγων. (8), ἐκ τοῦ περὶ ἀρορζδοςι ἤτοι κατὰ ᾿Απολιναρίου όγου. « ᾽Αλλ᾽ ἐν ὅσῳ τούτους ἐλέγχομεν, ἀνεφύησαν ἔτε- Ρϑι, λέγοντες τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου, καὶ τὴν θεό-, τητὰ μιᾶς εἶναι φύσεως, Ποῖος ἄδης τὴν τοσαύτην βλασφημίαν ἠρεύξατο; ᾿Αρειανοὶ γὰρ ἤδη τυγχά- γουσι φορητότεροι " οἷς ἔχ᾽ τούτων αὔξεται τῆς φιλο- νεικίας, καὶ ἀπιστίας τὸ στέλεχος, φιλονεικότερον διαδεδαιούμενὸν λέγειν τὸν Πατέρα, καὶ τὸν ΥἹὸν, καὶ τὸ Πνεῦμα τὰ ἅγιον μιᾶς οὐσίας μὴ εἶναι ἐπειδὴ οὗτοι τὴν θεότητα τοῦ Κυρίου χαὶ τὴν σάρκα, μιᾶς φασιν ὑπάρχειν οὐσίας ἴ, » Τοῦ αὐτοῦ, ἐκ τοῦ πρὸς Γρατιανὸν τὸν βασιλέα. Ταύτην δὲ χρῆσιν προήγαγον ὁ Κύριλλος ἐν τῇ κατ᾽ Ἔφεσον συνόδῳ. « Φυλάξωμεν τὴν διαφορὰν τῆς θεότητος καὶ τῆς σαρχός᾽ εἷς γὰρ ἐν ἑκατέρᾳ τελεῖ α ὁ τοῦ Θεοῦ γἱς, ἐπειδήπερ ἐν αὐτῷ ἑκατέρα φύσις ἐστίν. ν Τοῦ αὑτοῦ, ἐκ τῆς ἑρμηγείας τοῦ θείου συμ- δόλου. : « Τοὺς δὲ λέγοντας Ψιλὸν ἄνθρωπον τὸν Χριστὸν, ἢ παθητὸν τὸν Θεὸν Λόγον, ἢ εἰς σάρκα τραπέντα, ἢ συνουσιωμένον ἐσχηκέναι τὸ σῶμα, ἢ οὐρανόθεν αὐτὸ

εἰ ἔμπαλιν ἢ ἐπὶ τῆς Τριάδος ἔχει, ἐχεῖ δὲ τρεῖς ὑποστάσεις, διὰ τὸ, ἄλλος καὶ ἄλλος, μία δὲ φύσις διὰ τὸ μὴ ἄλλο καὶ ἄλλο“ ἐνταῦθα δύο μὲν φύσεις διὰ τὸ, ἄλλο καὶ ἄλλο, μία δὲ ὑπόστασις, διὰ τὸ οὐκ ἄλλας καὶ ἄλλος. Τοῦ αὐτοῦ, ἐκ τοῦ περὶ ΥἹοῦ δευτέρου Λόγου. « Τοῦτό ἐστιν ὃ ποιεῖ αἱρετιχοῖς τὴν πλάνην, ἢ τῶν - ὀνομάτων ἐπίζευξις, ἐπαλλαττομένων τῶν ὀνομάτων, διὰ τὴν σύγκρασιν. Σημεῖον δὲ ὡς ἡνίκα αἱ φύσεις διίστανται ταῖς ἐπινοίαις, συνδιαιρεῖται τὰ ὀνόματα. Παύλου λέγοντος ἄχουσον " Ἵνα ὁ Θεὸς τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὁ Πατὴρ τῆς δόξης " Χρι- στοῦ μὲν Θεὺς, τῆς δὲ δόξης Πατήρ, Εἰ γὰρ τὸ συν- ἀμφότερον ἕν, ἀλλ᾽ οὐ τῇ φύσει, τῇ δὲ συνόδῳ " τού- τῶν τί ἂν γένοιτο γνωριμώτερον;» Ι Σχόλιον. Τὰ μὴ φύσει ἕν, πάντως δύο. Εἰ δὲ ἢ σύνοδος καθ᾽ ὑπόστασιν, ἄρα ἢ θεότης τοῦ Χριστοῦ, καὶ ἡ ἀνθρωπότης αὐτοῦ, δύο μὲν τῇ φύσει, ἕν δὲ τῇ ὑποστάσει, Τοῦ αὑτοῦ, ἐκ τῶν ἐπῶν. «Ἧλθε Θεὸς θνητός τε, φύσεις δύο εἰς ἕν ἀγείρας, «Τὴν μὲν χευθομένην, τὴν δ᾽ ἀμφαδίην μερόπεσσιν. » Τοῦ ἁγίου '᾿Αμδροσίου Μεδιολάγων. (8), ἐκ τοῦ περὶ ἀρορζδοςι ἤτοι κατὰ ᾿Απολιναρίου όγου. « ᾽Αλλ᾽ ἐν ὅσῳ τούτους ἐλέγχομεν, ἀνεφύησαν ἔτε- Ρϑι, λέγοντες τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου, καὶ τὴν θεό-, τητὰ μιᾶς εἶναι φύσεως, Ποῖος ἄδης τὴν τοσαύτην βλασφημίαν ἠρεύξατο; ᾿Αρειανοὶ γὰρ ἤδη τυγχά- γουσι φορητότεροι " οἷς ἔχ᾽ τούτων αὔξεται τῆς φιλο- νεικίας, καὶ ἀπιστίας τὸ στέλεχος, φιλονεικότερον διαδεδαιούμενὸν λέγειν τὸν Πατέρα, καὶ τὸν ΥἹὸν, καὶ τὸ Πνεῦμα τὰ ἅγιον μιᾶς οὐσίας μὴ εἶναι ἐπειδὴ οὗτοι τὴν θεότητα τοῦ Κυρίου χαὶ τὴν σάρκα, μιᾶς φασιν ὑπάρχειν οὐσίας ἴ, » Τοῦ αὐτοῦ, ἐκ τοῦ πρὸς Γρατιανὸν τὸν βασιλέα. Ταύτην δὲ χρῆσιν προήγαγον ὁ Κύριλλος ἐν τῇ κατ᾽ Ἔφεσον συνόδῳ. « Φυλάξωμεν τὴν διαφορὰν τῆς θεότητος καὶ τῆς σαρχός᾽ εἷς γὰρ ἐν ἑκατέρᾳ τελεῖ α ὁ τοῦ Θεοῦ γἱς, ἐπειδήπερ ἐν αὐτῷ ἑκατέρα φύσις ἐστίν. ν Τοῦ αὑτοῦ, ἐκ τῆς ἑρμηγείας τοῦ θείου συμ- δόλου. : « Τοὺς δὲ λέγοντας Ψιλὸν ἄνθρωπον τὸν Χριστὸν, ἢ παθητὸν τὸν Θεὸν Λόγον, ἢ εἰς σάρκα τραπέντα, ἢ συνουσιωμένον ἐσχηκέναι τὸ σῶμα, ἢ οὐρανόθεν αὐτὸ

Α καὶ τὸ ἀνθρώπινον τοῦ Χριστοῦ τὸ ὑπὲρ ἡμᾶς καὶ καθ' ἡμᾶς. Οὔτε γὰρ γενόμενος πρότερον καθ' ἡμᾶς, ὕστερον γέγονεν ὑπὲρ ἡμᾶς· ἀλλ᾽ ἀεὶ ἐκ πρώτης ὑπάρξεως ἄμφω ὑπῆρχε διὰ τὸ ἐξ ἄκρας συλλήψεως, ἐν αὐτῷ τῷ λόγῳ τὴν ὕπαρξιν έσχηκέναι. ᾿Ανθρώπι νον μὲν οὖν ἐστι κατὰ τὴν οἰκείαν φύσιν, Θεοῦ δὲ καὶ θεῖον, ὑπερφυώς. πδ. Τὴν δὲ ἁγίαν Παρθένον κυρίως καὶ ἀληθῶς Θεοτόκον κηρύττομεν. Ὡς γὰρ Θεὸς ἀληθῆς δ' ἐξ αὐ τῆς γεγεννημένος, οὕτω Θεοτόκος ἀληθῆς, ἡ Θεὸν ἐξ αὐτῆς σεσαρκωμένον κυήσασα. Θεὸν δέ φαμεν ἐξ αὐ τῆς γεγεννῆσθαι, οὐχ ὡς ἐξ αὐτῆς ἐσχηκότα τὴν ἀἱ- διον τῆς θεότητος ὕπαρξιν, ἀλλ' ὡς ἐξ αὐτῆς ἀτρέ πτως σαρκωθέντα, καὶ γενόμενον ἄνθρωπον, καὶ γεν νηθέντα, ένα Χριστόν, ένα Υιόν, ένα Κύριον, μίαν ὑπόστασιν, τὸν αὐτὸν Θεόν τε καὶ ἄνθρωπον, οὐχ ἕτερον ἐν τῇ Τριάδι παρεισάγοντα πρόσωπον. - πε'. Ἐντεῦθεν καὶ ἐν τῷ Τρισαγίῳ προσθήκην βλάσφημον ὁριζόμεθα, ὡς τέταρτον ἐν Τριάδι παρεν τιθεῖσαν πρόσωπον, καὶ ἀνὰ μέρος τιθεῖσαν τοῦ Θεοῦ τὴν ἐνυπόστατον δύναμιν, καὶ ἀνὰ μέρος τὸν ἐσταν ρωμένον, ὡς ἄλλον ὄντα παρὰ τὸν ἰσχυρὸν, ἡ παθησ τὴν τὴν ἁγίαν Τριάδα δοξάζουσαν, καὶ συσταυροῦσαν τῷ Υἱῷ τὸν Πατέρα καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἢ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον καὶ ἀθάνατον, παθητὸν ἀποδει κνύουσαν. Ο γὰρ Τρισάγιος οὗτος ὕμνος, πάλαι μὲν ὑπὸ τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου διὰ τῶν λειτουργικών αὐτοῦ πνευμάτων τῶν Σεραφίμ τῷ θεόπτῃ Ησαΐ μεμυσταγώγητο, τὰς τρεῖς ὑποστάσεις τῆς θεότητος μυστικῶς ἐμφαίνοντος 4, καὶ τὴν μίαν κυριότητα, καὶ φύσιν. Αὐτὸς μὲν γὰρ ὁ Ἡσαΐας τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα ἔφη έωρακέναι· ὁ Θεολόγος δὲ Ἰωάννης τὸν Υἱὸν αὐτῷ ἔφη ἀποκεκαλύφθαι· Παῦλος δὲ θείος ἀπόστολος, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Ἐντεῦθεν ἅπας δ τῶν ἁγίων Πατέρων ἑσμὸς, εἰς τὴν ἁγίαν Τριάδα τοῦτον τὸν Τρισάγιον ἐξειλήφασιν ὕμνον. Φησὶ γοῦν ὁ Θεολόγος Γρηγόριος· Οὕτω μὲν οὖν τὰ ῾Αγια των ἁγίων, & καὶ τοῖς Σεραφὶμ συγκαλύπτεται, καὶ δοξί ζεται τρισὶν ἁγιασμοῖς εἰ, μίαν συνιούσι κυριότητά τε καὶ Θεότητα· 8 καὶ ἄλλῳ τινὶ τῶν πρὸ ἡμῶν περ φιλοσόφηται κάλλιστά τε καὶ ὑψηλότατα, ἔκ τινο; δὲ Ο θείας ἀποκαλύψεως. πς'. Αἱ ἱστορικαί διαγορεύουσι βίβλοι, ἐπὶ Πρό κλου προέδρου Κωνσταντινουπόλεως, λιτανεύοντος τοῦ αὐτόθι λαοῦ διά τινα θεήλατον ἀπειλὴν, ἀφαρ παγῆναι τοῦ λαοῦ παιδίον, καὶ τὸν ὕμνον οὕτω δ:- δαχθῆναι ὑπ' ἀγγελικής τινος μυσταγωγίας - Αγιος ὁ Θεός, ἅγιος ἰσχυρὸς, ἅγιος ἀθάνατος, ἐλέησον ἡμᾶς, καὶ κελευσθῆναι ᾄδειν. Ἐκύρωσε δὲ τὴν ἀπο- κάλυψιν ἡ σύντομος ἔκβασις· ἅμα γὰρ ἦσαν, καὶ ἐκόπασεν ἡ ὀργή. Φαμὲν δὲ ταύτην εἶναι τοῦ ὕμνου

ἀφράστῳ λόγῳ' οὐ κεχραμένος ἐν αὐτῷ, ἢ ἀποσεσαρ- ἃ χωμένος, ἀλλ᾽ ἀποσώζων ἐν ἑαυτῷ τῶν δύο φύσεων ᾿πῶν ἑτεροουσίων ἀσυγχύτους τὰς ἰδιότητας. Οὐ γὰρ δήπου ἐκράθησαν αἱ φύσεις ἐν τῇ ἀῤῥήτῳ καὶ ἀσυγ- χύτῳ ἑνώσει, ἀλλ᾽ ἡνώθησαν ἀῤῥήτῳ. χαὶ ἀφράστῳ λόγῳ, καὶ ὑπερέχεινα παντὸς νοῦ τυγχάνουσι, χατὰ τὸν τρισμαχάριον καὶ ἀληθῶς οἰχουμενιχὸν τῆς ὀρθο- δόξου πίστεως διδάσχαλον, καὶ ἀρχιεπέσχοπον ἡμῶν ᾿Αϑανάσιαν, τὸν ἐν τῇ μεγάλῃ ἐν Νικαίᾳ συνόδῳ διαστράψαντα μεταξὺ τῶν τριαχοσίων δέχα χαὶ ὀχτὼ ἐπισχόπων, εἰπόντα : Δύο πραγμάτων ἀνομοίων καὶ ἀνίσων κατὰ τὴν φύσιν σύνοδος γέγονεν, οὐ σύγχρα- σις, Θεοῦ ἀφράστου καὶ θνητοῦ σώματος, οὐ κατ᾽ ἄφα» γισμὸν ἢ ἀποσάρχωσιν, ἀλλὰ καθ᾽ ἕνωσιν ἄῤῥητον καὶ ἀνέχφραστον, καὶ ἀνεχδιήγητον " δύο φύσεων πῶν ἑτεροουσίων, τῶν ἐν ἑνὶ Χριστῷ, ΥἹῷ δὲ τοῦ Θεοῦ ἢ σωζομένων, καὶ μήτε συγχεομένων, μήτε ἀπολλυμέ- νων, ἢ διαιρεθεισῶνγ.ν Εχόλιον. Ὃρᾶςε, ὡς οἱ ἅγιον Πατέρες ἐξ ἴσης τὴν σύγχυσιν καὶ τὴν διαίρεσιν φεύγοντες, σώζεσθαι τὰς δύο φύσεις φασὶν ἐν ἑνὶ Χριστῷ, ἤτοι μιᾷ ὑπὸ- στάσει. Τοῦ αὐτοῦ, ἐκ τοῦ περὶ πίστεως λόγου. « Οὐδέποτε γὰῤ ἀπέστη τῆς ἰδίας θεότητος, εἰ χαὶ Ἐχένωσεν ἑαυτὸν, μορφὴν δούλου λαδὼν δι' ἡμᾶς, οὐκ ἀπολέσας τὴν θεϊχὴν μορφὴν, ἵνα κατὰ σὲ ἑτοί- μὼς θεοποιηθῇ, ὡς ἄνθρωπος" μὴ γένοιτο. ᾿Αλλὰ γὰρ ναὸν ἑαυτῷ ἔμψυχον, καὶ τέλειον κατασχευάσας ( ἐν τῇ ἁγίᾳ Παρθενιχῇ μήτρᾳ, καὶ ἐνδυσάμενος αὐτὸν», χαὶ ἐνωθεὶς αὐτῷ ἀῤῥήτῳ τῷ λόγῳ, σωζομένων ἀμφοτέρων τῶν φύσεων, καὶ οὐ κεκραμένων, προ- ἦλϑε, φαινόμενος μὲν ἄνθρωπος, νοούμενος δὲ θεὸς Ἰησοῦς Χριστός. » Τοῦ αὐτοῦ, ἐν τῆς ἀρὸς Ἰωάννην τὸν "Ἀντιοχείας Ἶ ἢ ἐπιστολῆς. « Τὰς δὲ εὐαγγελικὰς καὶ ἀποστολεκὰς περὶ τοῦ Κυρίου φωνὰς ἴσμεν τοὺς θεολόγους ἄνδρας, τὰς μὲν χοινοποιοῦντας, ὡς ἐφ' ἑνὸς προσώπου, τὰς δὲ διαι- ροῦντας ὡς ἐπὶ δύο φύσεων, καὶ τὰς μὲν θεοπρεπεῖς χατὰ τὴν θεότητα τοῦ Χριστοῦ, τὰς δὲ ταπεινὰς χατὰ τὴν ἀνθρωπότητα.» Σχόλιον. ἘΠ ἀληθῶς ἕν πρόσωπον ἐπὶ Χριστοῦ ἴ μετὰ τὴν ἕνωσιν, πάντως ἀληθῶς καὶ δύο φύσεις. Τοῦ αὐτοῦ, ἐκ τῆς πρὸς 'Ακάκιον ἐπίσκοπον Με- ᾿ “λιτήνης ἐπιστολῆς. « ᾿Αλλὰ γὰρ ἴσως ἐκεῖνο φαζεν ἂν οἱ δι' ἐναντίας " Ἰδοὺ δὴ σαφῶς οἱ τῆς ὀρθῆς πίστεως τὴν ὁμολογίαν ποιούμενοι, δύυ μὲν ὀνομάξουσι φύσεις, διαιρεῖσθαι δὲ τὰς τῶν θεηγόρων᾽ φωνὰς διατείνονται, κατά γα τὴν διαφορὰν αὐτῶν, Εἶτα πῶς οὐχ ἐναντία ταῦτα τοῖς σοῖς; Οὐ γὰρ ἂν ἔχεις προσώποις δυσὶν, ἤγουν ὑποστάσεσι, τὰς φωνὰς διανέμειν " ἀλλ, ὦ βέλτιστοι, φαίην ἂν, γεγράφαμεν ἐν τοῖς χεφαλαίοις " « Εἴ τις

scripsimus ": «Bi quis duabus personis, seu by- ο προσώποις δυσὶν, ήγουν ὑποστάσεσι, διανέμει τὰς postasibus voces distribuit, et alias quidem ‹ tanquam homini, seorsum a Verbo, quod ex • Deo est intellecto accommodat; alias vero, ‹ quippe quæ Deum deceant, soli Verbo, quod ex Deo Patre est, hic damnatus esto. Discrimen • autem vocum nullatenus negavimus.» Scholium: Vides, quomodo duas naturas dicere non dubitat, sed recusat confiteri eas per se et sejunctim exstare. Ejusdem, ex Glaphyris in Leviticum. ‹ Duas siquidem aviculas jubet accipere, mundas et vivas, ut intelligas per vivos alites, cœlestem bominem simul et Deum in naturas duas distinclum, pro consentanea singulis ratione. Verbum quippe erat ex Deo Patre in carne ex Virgine assumpta splendescens, sed citra sejunctionem. Unus enim est ex ambobus Christus. › Ejusdem, ex libris de Trinitate *. • Christus velut confinium quoddam est divinitatis et humanitatis, utriusque habens tanquam in unum coitionem, et rerum natura 'discrepantium concursum in identitatem per unionem et implicationem. > 426 Ejusdem, ex epistola ad Succensum. • Dispensationis itaque, ut dicebam, modum animo reputantes, videmus naturas duas mutuo coivisse indivulsa unione, nulla conversione, nulla mutatione. Naun caro caro est, et non Deitas; etsi caro Dei facta est. Consimiliter etiam Verbum Deus est, et non caro, licet carnem propriam dispensatoria ratione sibi fecerit. Igitur cum hoe consideramus, nihil injuriæ irrogamus concursui illi, qui in unitatem desiit. Dicendo ex naturis duabus eum esse, post unitionem scilicet, naturas ab invicem non dirimimus, nec illum qui unus indivisibilisque est, in duos filios scindinius, sed Filium unum pronuntiamus, et, veluti Patres dixerunt, unam naturam Verbi incarnatam. Maque quantum in mentem cadit, et solo animi obtulu considerando qua ratione unigenitus factus sit homo, naturas duas esse aimus: unum vero Filium, et Christum, et Dominum conftemur, verbum Dei factum hominem et incarnatum. Scholium: Consideret quisquis mente non est, sensum bujus Patris. Non enim Post unitionem naturas non confitemur; sed, c non dirimimus. Nam duas esse ait, < Filium vero unum, Christumque, et Dominum.» Et postquam dixit, ‹ Filium unum pronuntiamus, › subjungit, ‹ et naturam unam Verbi incarnatam. › Ubi naturam vocat hypostasim. Non enim natura est, aut substantia Filius, sed hypostasis. Nani si esset natura, cum Pater Filius non sit, Pater ejusdem Anatbem. 4. * Lib. 111 ad Herm. cæcus dixit, 4 φωνάς, καὶ τὰς μὲν, ὡς ἀνθρώπῳ παρὰ τὸν ἐπ • Θεοῦ Λόγον ἰδικῶς νοουμένῳ προσάπτει, τὰς δὲ, ι ὡς θεοπρεπεῖς, μόνῳ τῷ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Δόγη, • οὗτος έστω κατάκριτος. Φωνῶν δὲ διαφορὰν κατ' • οὐδένα τρόπον ἀνῃρήκαμεν.» Σχόλιον. Ορᾶς, ὡς οὐ τὸ δύο φύσεις λέγειν παραιτεῖται, ἀλλὰ τὸν ἰδίᾳ καὶ ἀναμέρος αὐτὰς ὁμο λογεῖν. Τοῦ αὐτοῦ, ἐκ τοῦ εἰς τὸ Λευϊτικόν. • Δύο μὲν γὰρ όρνίθια ληφθῆναι κελεύει ζώντα καὶ καθαρὰ, ἵνα νοήσῃς διὰ τῶν πετεινῶν τὸν οὐρά γιον άνθρωπον ὁμοῦ καὶ Θεὸν, εἰς δύο μὲν φύσεις, ὅσον ἧκεν εἰς τὸν ἑκάστῃ πρέποντα λόγον, διαιρού μενον. Λόγος γὰρ ἦν ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς ἀναλάμψας ἐν σαρκὶ τῇ ἐκ γυναικός, πλὴν οὐ μεριζόμενον. Εἰς γὰρ ἐξ ἀμφοῖν ὁ Χριστός.» Τοῦ αὐτοῦ, ἐκ τοῦ περὶ Τριάδος λόγου. • Μεθόριον δὲ ὥσπερ τι θεότητος καὶ ἀνθρωπό τητος, ὁ Χριστὸς τὴν ἐν ἡ ἀμφοῖν ἔχων ὡς ἐν ἑνὶ σύνοδον, καὶ τῶν τῇ φύσει διεστηκότων τὴν εἰς του τότητα συνδρομὴν καθ᾽ ἕνωσιν καὶ ἀναπλοκήν.» Τοῦ αὐτοῦ, ἐκ τῆς πρὸς Σούκινσον ἐπιστολῆς. • Εννοοῦντες τοίνυν, ὡς ἔφην, τῆς οἰκονομίας τὸν τρόπον, ὁρῶμεν, ὅτι δύο φύσεις συνῆλθον ἀλλήλαις καθ᾽ ἕνωσιν ἀδιάσπαστον, ἀτρέπτως τε καὶ ἀμεταβλήτως· ἡ γὰρ σὰρξ, σάρξ ἐστι, καὶ οὐ θεότης, εἰ καὶ γέγονε Θεοῦ σάρξ· ὁμοίως δὲ καὶ ὁ Λόγος Θεός ἐστι καὶ οὐ σὰρξ, εἰ καὶ ἰδίαν ἐποιήσατο τὴν σάρκε οἰκονομικῶς. Οταν δὲ ἐννοῶμεν τοῦτο, οὐδὲν ἀδι χοῦμεν τὴν εἰς ἑνότητα συνδρομήν· τὸ ἐκ δύο φύσ σεων γεγενῆσθαι λέγοντες, μετὰ μέντοι τὴν ἔνωσιν, οὐ διαιροῦμεν τὰς φύσεις ἀπ' ἀλλήλων, οὐδὲ εἰς δύο τέμνομεν υἱοὺς τὸν ἕνα καὶ ἀμέριστον, ἀλλ' ένα φαμὲν υἱὸν, καὶ, ὡς οἱ Πατέρες ειρήκασι, μίαν φύ σιν τοῦ Θεοῦ Λόγου σεσαρκωμένην. Οὐκοῦν, ὅσον μὲν ἧκεν εἰς ἔννοιαν, καὶ εἰς μόνον τὸ ὁρᾷν τοῖς τῆς ψυχῆς όμμασι, τίνα τρόπον ἐνηνθρώπηκεν ὁ μονογενής, δύο τὰς φύσεις εἶναί φαμεν, ἕνα δὲ Υἱὸν, καὶ Χριστὸν, καὶ Κύριον ὁμολογοῦμεν, τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον ἐνανθρωπήσαντα καὶ σεσαρκωμένον.» δ Σχόλιον. Σκοπείτω πᾶς τις μὴ τυφλώττων τὸν νοῦν, τοῦ Πατρὸς τὴν ἔννοιαν. Οὐκ εἶπε γὰρ, Μετά μέντοι τὴν ἔνωσιν, οὐχ ὁμολογοῦμεν τὰς φύσεις, ἀλλ', «Οὐ διαιρούμεν·. Δύο γὰρ τὰς φύσεις εἶναι φησιν, ο Ένα δὲ Υἱὸν, καὶ Χριστὸν, καὶ Κύριον· καὶ εἰπὼν, ο ἕνα φαμὲν Υιόν, ο ἐπήγαγε, ο καὶ μίαν φύσιν τοῦ Λόγου σεσαρκωμένην, ο φύσιν ἐνταῦθα τὴν ὑπόστασιν ὀνομάσας. Οὐ γὰρ φύσις, ἤτοι οὐσία, ὁ Υἱός, ἀλλ᾽ ὑπόστασις. Εἰ γὰρ φύ σις ὁ Υἱός, οὐκ ἔστι δὲ ὁ Πατήρ Υιός, οὐχῶν Deest tv in editis.

scripsimus ": «Bi quis duabus personis, seu by- ο προσώποις δυσὶν, ήγουν ὑποστάσεσι, διανέμει τὰς postasibus voces distribuit, et alias quidem ‹ tanquam homini, seorsum a Verbo, quod ex • Deo est intellecto accommodat; alias vero, ‹ quippe quæ Deum deceant, soli Verbo, quod ex Deo Patre est, hic damnatus esto. Discrimen • autem vocum nullatenus negavimus.» Scholium: Vides, quomodo duas naturas dicere non dubitat, sed recusat confiteri eas per se et sejunctim exstare. Ejusdem, ex Glaphyris in Leviticum. ‹ Duas siquidem aviculas jubet accipere, mundas et vivas, ut intelligas per vivos alites, cœlestem bominem simul et Deum in naturas duas distinclum, pro consentanea singulis ratione. Verbum quippe erat ex Deo Patre in carne ex Virgine assumpta splendescens, sed citra sejunctionem. Unus enim est ex ambobus Christus. › Ejusdem, ex libris de Trinitate *. • Christus velut confinium quoddam est divinitatis et humanitatis, utriusque habens tanquam in unum coitionem, et rerum natura 'discrepantium concursum in identitatem per unionem et implicationem. > 426 Ejusdem, ex epistola ad Succensum. • Dispensationis itaque, ut dicebam, modum animo reputantes, videmus naturas duas mutuo coivisse indivulsa unione, nulla conversione, nulla mutatione. Naun caro caro est, et non Deitas; etsi caro Dei facta est. Consimiliter etiam Verbum Deus est, et non caro, licet carnem propriam dispensatoria ratione sibi fecerit. Igitur cum hoe consideramus, nihil injuriæ irrogamus concursui illi, qui in unitatem desiit. Dicendo ex naturis duabus eum esse, post unitionem scilicet, naturas ab invicem non dirimimus, nec illum qui unus indivisibilisque est, in duos filios scindinius, sed Filium unum pronuntiamus, et, veluti Patres dixerunt, unam naturam Verbi incarnatam. Maque quantum in mentem cadit, et solo animi obtulu considerando qua ratione unigenitus factus sit homo, naturas duas esse aimus: unum vero Filium, et Christum, et Dominum conftemur, verbum Dei factum hominem et incarnatum. Scholium: Consideret quisquis mente non est, sensum bujus Patris. Non enim Post unitionem naturas non confitemur; sed, c non dirimimus. Nam duas esse ait, < Filium vero unum, Christumque, et Dominum.» Et postquam dixit, ‹ Filium unum pronuntiamus, › subjungit, ‹ et naturam unam Verbi incarnatam. › Ubi naturam vocat hypostasim. Non enim natura est, aut substantia Filius, sed hypostasis. Nani si esset natura, cum Pater Filius non sit, Pater ejusdem Anatbem. 4. * Lib. 111 ad Herm. cæcus dixit, 4 φωνάς, καὶ τὰς μὲν, ὡς ἀνθρώπῳ παρὰ τὸν ἐπ • Θεοῦ Λόγον ἰδικῶς νοουμένῳ προσάπτει, τὰς δὲ, ι ὡς θεοπρεπεῖς, μόνῳ τῷ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Δόγη, • οὗτος έστω κατάκριτος. Φωνῶν δὲ διαφορὰν κατ' • οὐδένα τρόπον ἀνῃρήκαμεν.» Σχόλιον. Ορᾶς, ὡς οὐ τὸ δύο φύσεις λέγειν παραιτεῖται, ἀλλὰ τὸν ἰδίᾳ καὶ ἀναμέρος αὐτὰς ὁμο λογεῖν. Τοῦ αὐτοῦ, ἐκ τοῦ εἰς τὸ Λευϊτικόν. • Δύο μὲν γὰρ όρνίθια ληφθῆναι κελεύει ζώντα καὶ καθαρὰ, ἵνα νοήσῃς διὰ τῶν πετεινῶν τὸν οὐρά γιον άνθρωπον ὁμοῦ καὶ Θεὸν, εἰς δύο μὲν φύσεις, ὅσον ἧκεν εἰς τὸν ἑκάστῃ πρέποντα λόγον, διαιρού μενον. Λόγος γὰρ ἦν ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς ἀναλάμψας ἐν σαρκὶ τῇ ἐκ γυναικός, πλὴν οὐ μεριζόμενον. Εἰς γὰρ ἐξ ἀμφοῖν ὁ Χριστός.» Τοῦ αὐτοῦ, ἐκ τοῦ περὶ Τριάδος λόγου. • Μεθόριον δὲ ὥσπερ τι θεότητος καὶ ἀνθρωπό τητος, ὁ Χριστὸς τὴν ἐν ἡ ἀμφοῖν ἔχων ὡς ἐν ἑνὶ σύνοδον, καὶ τῶν τῇ φύσει διεστηκότων τὴν εἰς του τότητα συνδρομὴν καθ᾽ ἕνωσιν καὶ ἀναπλοκήν.» Τοῦ αὐτοῦ, ἐκ τῆς πρὸς Σούκινσον ἐπιστολῆς. • Εννοοῦντες τοίνυν, ὡς ἔφην, τῆς οἰκονομίας τὸν τρόπον, ὁρῶμεν, ὅτι δύο φύσεις συνῆλθον ἀλλήλαις καθ᾽ ἕνωσιν ἀδιάσπαστον, ἀτρέπτως τε καὶ ἀμεταβλήτως· ἡ γὰρ σὰρξ, σάρξ ἐστι, καὶ οὐ θεότης, εἰ καὶ γέγονε Θεοῦ σάρξ· ὁμοίως δὲ καὶ ὁ Λόγος Θεός ἐστι καὶ οὐ σὰρξ, εἰ καὶ ἰδίαν ἐποιήσατο τὴν σάρκε οἰκονομικῶς. Οταν δὲ ἐννοῶμεν τοῦτο, οὐδὲν ἀδι χοῦμεν τὴν εἰς ἑνότητα συνδρομήν· τὸ ἐκ δύο φύσ σεων γεγενῆσθαι λέγοντες, μετὰ μέντοι τὴν ἔνωσιν, οὐ διαιροῦμεν τὰς φύσεις ἀπ' ἀλλήλων, οὐδὲ εἰς δύο τέμνομεν υἱοὺς τὸν ἕνα καὶ ἀμέριστον, ἀλλ' ένα φαμὲν υἱὸν, καὶ, ὡς οἱ Πατέρες ειρήκασι, μίαν φύ σιν τοῦ Θεοῦ Λόγου σεσαρκωμένην. Οὐκοῦν, ὅσον μὲν ἧκεν εἰς ἔννοιαν, καὶ εἰς μόνον τὸ ὁρᾷν τοῖς τῆς ψυχῆς όμμασι, τίνα τρόπον ἐνηνθρώπηκεν ὁ μονογενής, δύο τὰς φύσεις εἶναί φαμεν, ἕνα δὲ Υἱὸν, καὶ Χριστὸν, καὶ Κύριον ὁμολογοῦμεν, τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον ἐνανθρωπήσαντα καὶ σεσαρκωμένον.» δ Σχόλιον. Σκοπείτω πᾶς τις μὴ τυφλώττων τὸν νοῦν, τοῦ Πατρὸς τὴν ἔννοιαν. Οὐκ εἶπε γὰρ, Μετά μέντοι τὴν ἔνωσιν, οὐχ ὁμολογοῦμεν τὰς φύσεις, ἀλλ', «Οὐ διαιρούμεν·. Δύο γὰρ τὰς φύσεις εἶναι φησιν, ο Ένα δὲ Υἱὸν, καὶ Χριστὸν, καὶ Κύριον· καὶ εἰπὼν, ο ἕνα φαμὲν Υιόν, ο ἐπήγαγε, ο καὶ μίαν φύσιν τοῦ Λόγου σεσαρκωμένην, ο φύσιν ἐνταῦθα τὴν ὑπόστασιν ὀνομάσας. Οὐ γὰρ φύσις, ἤτοι οὐσία, ὁ Υἱός, ἀλλ᾽ ὑπόστασις. Εἰ γὰρ φύ σις ὁ Υἱός, οὐκ ἔστι δὲ ὁ Πατήρ Υιός, οὐχῶν Deest tv in editis.

οὐδ᾽ ἂν εἴη ὁ Πατήρ τῆς αὐτῆς φύσεως τῷ Υἱῷ· ac Filius natura non foret. Attamen naturam caro ὅμως καὶ τῆς σαρκὸς ἐνδείκνυται τὴν φύσιν, πρὸς τὸν αὐτὸν Σούκενσον γράφων· ὥστε εἰ καὶ καθ᾽ ὑμᾶς οὐσίαν ἐνταῦθα τὴν φύσιν φησίν, εἰσκομίζει καὶ τὴν τῆς σαρκὸς φύσιν διὰ τοῦ εἰπεῖν, σεσαρκωμένην. Γράφει γοῦν οὕτως• Τοῦ αὐτοῦ, ἐκ τῆς πρὸς Σούκενσον δευτέρας ἐπιστολῆς. • Εἰ μὲν γὰρ μίαν εἰπόντες τοῦ Λόγου φύσιν, σεσιγήκαμεν, οὐκ ἐπενεγκόντες τὸ, σεσαρκωμένην, ἀλλ᾽ οἷον ἔξω τιθέντες τὴν οἰκονομίαν, ἦν αὐτοῖς τάχα που καὶ ἀπίθανος ὁ λόγος προσποιουμένοις ἐρωτᾷν, εἰ μία φύσις τὸ ὅλον, ποῦ τὸ τέλειον ἐν ἀνθρωπότητι, ἢ πῶς ὑφέστηκεν ἡ καθ᾿ ἡμᾶς οὐσία· ἐπειδὴ δὲ καὶ ἡ ἐν ἀνθρωπότητι τελειότης, καὶ τῆς καθ᾿ ἡμᾶς οὐσίας ἡ δήλωσις εἰσκεκόμισται διὰ τοῦ εἰπεῖν, σεσαρκωμένην, παυσάσθωσαν καλαμίνην ῥάβδον ἑαυτοῖς ὑποστήσαντες.» Σχόλιον. Παύσασθε τοιγαροῦν, ὦ οὗτοι, καλαμί την ράβδον ἑαυτοῖς ὑποστήσαντες, τῷ διδασκάλῳ πειθόμενοι. Ἰδὲ γὰρ σαφῶς εἴρηκε διὰ τοῦ, σεσαρκωμένην, εἰπεῖν τὴν ἐν ἀνθρωπότητι τελειότητα, καὶ τῆς καθ' ἡμᾶς οὐσίας τὴν δήλωσιν εἰσκεκομίσθαι, καὶ ὡς οὐ μία φύσις τὸ ὅλον ἐστίν· εἰ δὲ οὐ μία, παντί που δῆλον, ὡς δύο. Τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, ἐκ τοῦ εἰς τὸν Λάζαρον λόγου • Κασσίτερος μολίβδου καὶ ἀργύρου μετέχει άρ γύρου τὴν ὄψιν, μολίβδου τὴν φύσιν· οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς Θεὸς ὢν καὶ ἄνθρωπος, τὰς δύο φύσεις ἐν ἑαυτῷ ἀποσώζει [τὰς φύσεις] οὕτω καὶ αὐτὸς ἐν αὐταῖς ἐστιν, οὐχ ὑπάρχων ἕτερον παρ' αὐτάς. nis indicat, cun ad eumdem Succensum scribit. Quamobrem elsi substantiam, essentiamve, hic naturam perinde ac vos appellat, inducit etiam naturam carnis, cum ait, incarnatam. Ita quippe scribit: Ejusdem, ex secunda ad Succensum epistola. • Si enim unam Verbi naturam dicendo, conticuissemus, nec subjunxissemus, incarnatam, velut exclusa incarnationis dispensatione, esset fortassis eorum non ineptus sermo, cum rogare simulant: si una natura totum est, ubinam illa in humanitate perfectio sit, aut quo pacto natura nostra consistat? quoniam vero incarnatam pronuntiando, ipsa quoque perfectio quoad humanitatem, et essenti nostræ declaratio allata est, inniti jam desinant baculo arundineo. › Scholium: Desinite itaque et vos baculo niti arundineo, morem gerentes doctori. Ecce enim luculenter ait, incarnatam pronuntiando, significari perfectionem quoad humanitatem, expressamque substantiæ nostræ declarationem; imo non unam naturam totum esse. Si autem non una, nemini non perspicuum est duas esse. Sancti Joannis Chrysostomi, ex sermone in Lazarum. ‹ Stannum plumbi et argenti particeps est, argenti quidem quoad aspectum, plumbi vero natura. Sic Christos Deuset homo ćum sit, duas in seipso naturas conservat. Sic et ipse in ipsis est, nec aliud præter ipsas exsistit. omni 427 Scholium: Necesse non est ut exemplum quo componitur. Stannum esse quidem argentum videtur, homo. Τοῦ αὐτοῦ, ἐκ τῆς πρὸς Καισάριον τὸν μονάζοντα ἐπιστολῆς. parte similitudinem referat illius cum sed non sed non est: Christus autem vere est Ejusdem, ex epistola ad Cæsarium monachum. • Sic etiam hic divina natura in ipso insidente, unum Filium, unam personam, utrumque constituit; qui quidem indivisa inconfusaque ratione agnoscitur, non in una sola natura, sed in duabus perfectis. Si quidem in una, ubi illud, citra confusionem? ubi extra divisionem? ubi unio dici queat? Uuam enim sibi ipsi uniri, vel dividi impossibile est. Quis infernus eructando protulit, unam in • Οὕτω κἀνταῦθα τῆς θείας αὐτῷ φύσεως ένιδρυσάσης, ἕνα Υιόν, ἓν πρόσωπον, τὸ συναμφότερον ἀπε ετέλεσε, γνωριζόμενον μέντοι ἀδιαιρέτῳ καὶ ἀσυγχύτῳ λόγῳ· οὐκ ἐν μιᾷ μόνῃ τῇ φύσει, ἀλλ' ἐν δυσί τελείαις. Ἐπὶ γὰρ μιᾶς, ποῦ τὸ ἀσύγχυτον; ποῦ τὸ ἀδιαίρετον; ποῦ ἡ ἕνωσις λεχθείη· ἑαυτῇ γὰρ ἐνοῦ σθαι ἡ διαιρεῖσθαι ἀδύνατον. Ποῖος ᾄδης ηρεύξατο μίαν ἐπὶ Χριστοῦ φύσιν λέγειν μετὰ τὴν ἔνωσιν; ἢ γὰρ τὴν θείαν φύσιν κρατοῦντες, τὴν ἀνθρωπίνην Christo naturam post unitionem Vel enim diviἀρνοῦνται, φημὶ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν· ἢ τὴν ἀν θρωπίνην κατέχοντες, τῆς θείας φύσεως τὴν ἄρνη σιν ποιοῦνται· ἐπεὶ λεγέτωσαν ποῖα ἀπολώλεκε τὸ ἴδιον; Εἰ γὰρ ἔτι ἔῤῥωται ἡ Ένωσις, πάντως καὶ μετὰ τῆς ἑνώσεως ἰδιώματα αποσώζεσθαι ἀνάγκη. Ἐπεὶ οὐχ ἔνωσις τοῦτο, ἀλλὰ σύγχυσις καὶ ἀφανισμὸς τῶν φύσεων.» nam naturam tenentes, humanam negant, imo nostram inquam salutem: aut bumanam tenentes, divinam naturam ejurant. Quocirca dicant, quænam quod proprium sibi erat, amisit? Nam si adhuc salva unio est, proprietates omnino esse salvas oportet. Alioqui hoc unio non esset, sed confusio et exstinctio naturarum. › NOTÆ. Excerptum istud non reperi in genuinis, dubiisve, aut spuriis Chrysostomi homiliis de Lazaro, quæ hactenus editæ sunt. Cæterum Chalcedonensis synodi ætate recentior homilia est, proindeque Chrysostomo: quemadmodum epistola ad Philippum paulo ante citata quæ Gregorii Nysseni nomen præfert. Scholium istud quod in Turriani translatione reperi, desideratur in codice Vaticano.