τερος εἴρηται κατὰ τόδε· Βραχύ τι παρ' ἀγγέλους Αλαττωμένον βλέπομεν Ἰησοῦν διὰ τὸ πάθος τοῦ θα νάτου, δόξῃ καὶ τιμῇ ἐστεφανωμένον. Ἐῤῥέθη δὲ καὶ τῶν ἑαυτοῦ μαθητῶν ἥττων· «Ἐγὼ δὲ, » φησίν, « εἰμὶ ἐν μέσῳ ὑμῶν ὡς ὁ διακονῶν καὶ ὡς ὁ μικρό- τερος. • Τὰ οὖν συγκρινόμενα, ὁμοούσια· τὰ δὲ ἁπλα καὶ γνώσει καὶ οὐσίᾳ, οὐκ ἐπιδέχεται τὸ μεῖζον καὶ τὸ ἔλαττον. Εἰ δὲ ἐπὶ τῆς θεότητος τοῦ Υἱοῦ ἄνευ τοῦ εἰληφέναι σάρκα βούλει ἐκλαβεῖν τὸ, « Ο πέμψας με Πατὴρ μείζων μου ἐστὶν, ο ἐν τόποις αὐτὸν δώσεις περιεχόμενον καὶ συγκλειόμενον, πεμπόμενον δὲ ὅπου οὐκ ἦν, καὶ μεταίροντα ὅθεν ἔστιν· ὅπερ ἄτο- που (15). Γ. ΚΕΦ. ΙΖ'. Στ. β'. Δόξασόν σου τὸν Υἱόν, ἵνα καὶ ὁ Υιός σου δοξάσῃ σε. Τοῦτό ἐστιν ὅ λέγει· Αποκάλυψόν με τοῖς ἀγνοοῦ σινο φανέρωσόν μου τὴν δόξαν ἣν ἔχω παρὰ σοί, Θεὸς Λόγος τυγχάνων· « Οὐδεὶς γὰρ, φησί, δύναται έλε θεῖν πρὸς μὲ, ἐὰν μὴ ὁ πέμψας με Πατὴρ ἐλκύσῃ αὐτόν. » Ὡσαύτως δὲ ἔστιν ἀκοῦσαι καὶ τὸν Υἱὸν δοξάζοντα τὸν Πατέρα, κατὰ τὸ ἀποκαλύπτειν αὐτὸν τοῖς οὐκ εἰδόσι Θεόν. Κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον λέγεται δοξάζειν τὸν Υἱὸν, ἐν τῷ ἀποκαλύπτειν αὐτὸν τοῖς ἀγνοοῦσιν. Εἰ δὲ καὶ ἐνταῦ θα ἀνθρωπινώτερον φθέγγεται, μὴ θαυμάσῃς· τῶν τε γὰρ εἰρημένων αἰτιῶν ἕνεκεν τοῦτο ποιεῖ, καὶ φυλαττόμενος ἀεὶ τὸ αὐτὸ περὶ αὐτοῦ λέγειν μέγα περὶ αὐτοῦ φαντάζεσθαι τέως. «Αὕτη δέ ἐστιν ἡ αιώ- γιος ζωή, ἵνα γινώσκωσί σε τὸν μόνον ἀληθινὸν Θεόν, πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῶν λεγομένων θεῶν φησι· καὶ γὰρ εἰς τὰ ἔθνη αὐτοὺς πέμπειν ἔμελλεν τὰ πολλοὺς θεοὺς ἔχοντα. Εἰ δὲ οὐκ ἀνέξονται διὰ τὸ, ε μόνον, ο ἀλλ᾽ ἐκβάλωσιν τοῦ εἶναι ἀληθινὸν Θεὸν τὸν Υἱόν, οὕτω προϊόντες, καὶ τοῦ εἶναι Θεοῦ Υἱὸν ἐκβαλοῦσιν. Τοῦτο δὲ εἰδέναι χρή, ὅτι τὸ αἴτιον ἀντὶ τοῦ αἰτιατοῦ φησι· τὸ γὰρ εἰδέναι τὸν ἀληθινὸν, προξενεῖ ἡμῖν τὴν αιώνιον ζωήν. ΧΧ11, 27. Χ. ρουσαλήμ. • ΚΕΦ. Β'. Στ. ε'. 'Ησαν δὲ κατοικοῦντες ἐν '18- Διδύμου. (1) Τό, ἀπὸ παντὸς ἔθνους, ἁπλού- FRAGMENTA IN ACTUS APOST. . A tur, secundum videlicet lumanitatem. Neque mi- reris, si Patre se minorem dicit Salvator homo factus; siquidem aliquantum quoque infra angelos imminutum Jesum videmus propter mortis passio nem, et gloria atque honore coronatum ". Dictus est etiam discipulis suis minor : « Ego autem, o in- quit, c in medio vestrum sum, sicut qui ministral, et sicut minors. » Ergo quæ hic invicem compa- rantur, sunt consubstantialia: quæ autem mentis conceptu et substantia simplicia sunt, ea non reci- piunt majus et minus. Nam certe si velles de Filii deitate, nondum carne suscepta, intelligere verba, • Qui nisit me Pater, major ine est, lucis eum fa- cies contentum et conclusum, eo missum ubi non erat, et inde discedentem ubi fuerat; quod est absurdum. B C Hebr. 11, 9. quod major sit Pater Filio, habita ratione humani. tatis. Attamen Nazianzenus in oratione xxx, Z, vere magis quam honorifice dici ait. Quid enim mi- Luc. so Joan. vi, 44. CAP. XVII, vers 2. Glorifica Filium tuum, ut et Filius tuus glorificel 1e. Hoc ait: Revela me ignorantibus, notam fac gloriam meam quam a te habeo, quatenus Deus Verbum sum. « Nemo » enim, inquit, potest venire ad me, nisi qui misit me Pater traxerit eum ., Si- militer audire est Filium Patri gloriam tribuentem, dum eum revelat illis qui Deum ignorabant. Hac ea- dem ratione sanctus quoque Spiritus dicitur Filium glorifcare, eum scilicet ignorantibus revelando. Quod si hoc quoque loco paulo humanius loquitur, ne mireris; ita enim prædictas ob causas agit, semperque cavens ne videatur de se ipso magnifice loqui. Verba autem : c Hæc est vita æterna ut co- gnoscant te solumn verum Deum, ait ut a vulgo dictis diis distinguat. Nam missurus erat discipulos ad gentes quæ plures deos habebant. At si (Ariani) propter vocabulum e solum > sensum hunc non to- lerant, negantque Filium esse verum Deum, ultra porro pergent, et Filium quoque Dei esse negabunt. Sciendum porro est causam pro re causata ab eo dici. Certe Deum verum agnoscere, vitam nobis æternam conciliat. rum, inquit, Deum honine esse majorem?, itaque ipse alio modo Dominicum explanat, ut videre est loc. cit. FRAGMENTA EX DIDYMI EXPOSITIONE IN ACTUS APOSTOLORUM. (Wolf, Anecdota, t. IV, p. 1, ex Catena ms. in Actus quam servat bibliotheca collegii Novi Oxon., codice LVill.) D CAP. I, vers. 5. Erant vero habitantes Hieroso- lymis. Didymi. Voces, ex omni gente, latius sunt acci- (13) Ita scilicet Didymus, aliique plures, nempe (1) Sunt hæc procul dubio nota Didymi Alexandrini, ex cujus innumeris scriptis perpauca opuscu-

τερος εἴρηται κατὰ τόδε· Βραχύ τι παρ' ἀγγέλους Αλαττωμένον βλέπομεν Ἰησοῦν διὰ τὸ πάθος τοῦ θα νάτου, δόξῃ καὶ τιμῇ ἐστεφανωμένον. Ἐῤῥέθη δὲ καὶ τῶν ἑαυτοῦ μαθητῶν ἥττων· «Ἐγὼ δὲ, » φησίν, « εἰμὶ ἐν μέσῳ ὑμῶν ὡς ὁ διακονῶν καὶ ὡς ὁ μικρό- τερος. • Τὰ οὖν συγκρινόμενα, ὁμοούσια· τὰ δὲ ἁπλα καὶ γνώσει καὶ οὐσίᾳ, οὐκ ἐπιδέχεται τὸ μεῖζον καὶ τὸ ἔλαττον. Εἰ δὲ ἐπὶ τῆς θεότητος τοῦ Υἱοῦ ἄνευ τοῦ εἰληφέναι σάρκα βούλει ἐκλαβεῖν τὸ, « Ο πέμψας με Πατὴρ μείζων μου ἐστὶν, ο ἐν τόποις αὐτὸν δώσεις περιεχόμενον καὶ συγκλειόμενον, πεμπόμενον δὲ ὅπου οὐκ ἦν, καὶ μεταίροντα ὅθεν ἔστιν· ὅπερ ἄτο- που (15). Γ. ΚΕΦ. ΙΖ'. Στ. β'. Δόξασόν σου τὸν Υἱόν, ἵνα καὶ ὁ Υιός σου δοξάσῃ σε. Τοῦτό ἐστιν ὅ λέγει· Αποκάλυψόν με τοῖς ἀγνοοῦ σινο φανέρωσόν μου τὴν δόξαν ἣν ἔχω παρὰ σοί, Θεὸς Λόγος τυγχάνων· « Οὐδεὶς γὰρ, φησί, δύναται έλε θεῖν πρὸς μὲ, ἐὰν μὴ ὁ πέμψας με Πατὴρ ἐλκύσῃ αὐτόν. » Ὡσαύτως δὲ ἔστιν ἀκοῦσαι καὶ τὸν Υἱὸν δοξάζοντα τὸν Πατέρα, κατὰ τὸ ἀποκαλύπτειν αὐτὸν τοῖς οὐκ εἰδόσι Θεόν. Κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον λέγεται δοξάζειν τὸν Υἱὸν, ἐν τῷ ἀποκαλύπτειν αὐτὸν τοῖς ἀγνοοῦσιν. Εἰ δὲ καὶ ἐνταῦ θα ἀνθρωπινώτερον φθέγγεται, μὴ θαυμάσῃς· τῶν τε γὰρ εἰρημένων αἰτιῶν ἕνεκεν τοῦτο ποιεῖ, καὶ φυλαττόμενος ἀεὶ τὸ αὐτὸ περὶ αὐτοῦ λέγειν μέγα περὶ αὐτοῦ φαντάζεσθαι τέως. «Αὕτη δέ ἐστιν ἡ αιώ- γιος ζωή, ἵνα γινώσκωσί σε τὸν μόνον ἀληθινὸν Θεόν, πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῶν λεγομένων θεῶν φησι· καὶ γὰρ εἰς τὰ ἔθνη αὐτοὺς πέμπειν ἔμελλεν τὰ πολλοὺς θεοὺς ἔχοντα. Εἰ δὲ οὐκ ἀνέξονται διὰ τὸ, ε μόνον, ο ἀλλ᾽ ἐκβάλωσιν τοῦ εἶναι ἀληθινὸν Θεὸν τὸν Υἱόν, οὕτω προϊόντες, καὶ τοῦ εἶναι Θεοῦ Υἱὸν ἐκβαλοῦσιν. Τοῦτο δὲ εἰδέναι χρή, ὅτι τὸ αἴτιον ἀντὶ τοῦ αἰτιατοῦ φησι· τὸ γὰρ εἰδέναι τὸν ἀληθινὸν, προξενεῖ ἡμῖν τὴν αιώνιον ζωήν. ΧΧ11, 27. Χ. ρουσαλήμ. • ΚΕΦ. Β'. Στ. ε'. 'Ησαν δὲ κατοικοῦντες ἐν '18- Διδύμου. (1) Τό, ἀπὸ παντὸς ἔθνους, ἁπλού- FRAGMENTA IN ACTUS APOST. . A tur, secundum videlicet lumanitatem. Neque mi- reris, si Patre se minorem dicit Salvator homo factus; siquidem aliquantum quoque infra angelos imminutum Jesum videmus propter mortis passio nem, et gloria atque honore coronatum ". Dictus est etiam discipulis suis minor : « Ego autem, o in- quit, c in medio vestrum sum, sicut qui ministral, et sicut minors. » Ergo quæ hic invicem compa- rantur, sunt consubstantialia: quæ autem mentis conceptu et substantia simplicia sunt, ea non reci- piunt majus et minus. Nam certe si velles de Filii deitate, nondum carne suscepta, intelligere verba, • Qui nisit me Pater, major ine est, lucis eum fa- cies contentum et conclusum, eo missum ubi non erat, et inde discedentem ubi fuerat; quod est absurdum. B C Hebr. 11, 9. quod major sit Pater Filio, habita ratione humani. tatis. Attamen Nazianzenus in oratione xxx, Z, vere magis quam honorifice dici ait. Quid enim mi- Luc. so Joan. vi, 44. CAP. XVII, vers 2. Glorifica Filium tuum, ut et Filius tuus glorificel 1e. Hoc ait: Revela me ignorantibus, notam fac gloriam meam quam a te habeo, quatenus Deus Verbum sum. « Nemo » enim, inquit, potest venire ad me, nisi qui misit me Pater traxerit eum ., Si- militer audire est Filium Patri gloriam tribuentem, dum eum revelat illis qui Deum ignorabant. Hac ea- dem ratione sanctus quoque Spiritus dicitur Filium glorifcare, eum scilicet ignorantibus revelando. Quod si hoc quoque loco paulo humanius loquitur, ne mireris; ita enim prædictas ob causas agit, semperque cavens ne videatur de se ipso magnifice loqui. Verba autem : c Hæc est vita æterna ut co- gnoscant te solumn verum Deum, ait ut a vulgo dictis diis distinguat. Nam missurus erat discipulos ad gentes quæ plures deos habebant. At si (Ariani) propter vocabulum e solum > sensum hunc non to- lerant, negantque Filium esse verum Deum, ultra porro pergent, et Filium quoque Dei esse negabunt. Sciendum porro est causam pro re causata ab eo dici. Certe Deum verum agnoscere, vitam nobis æternam conciliat. rum, inquit, Deum honine esse majorem?, itaque ipse alio modo Dominicum explanat, ut videre est loc. cit. FRAGMENTA EX DIDYMI EXPOSITIONE IN ACTUS APOSTOLORUM. (Wolf, Anecdota, t. IV, p. 1, ex Catena ms. in Actus quam servat bibliotheca collegii Novi Oxon., codice LVill.) D CAP. I, vers. 5. Erant vero habitantes Hieroso- lymis. Didymi. Voces, ex omni gente, latius sunt acci- (13) Ita scilicet Didymus, aliique plures, nempe (1) Sunt hæc procul dubio nota Didymi Alexandrini, ex cujus innumeris scriptis perpauca opuscu-

λων. Μάλλον δέ τις βιαιότερον ἐπιχειρήσει, λέγων, ἐπὶ τοὺς εὐλαβεῖς Ἰουδαίους τοὺς κατοικοῦντας Ἱερουσα λήμ, φησί· τὸν ἀπὸ παντὸς ἔθνους, δηλοῖ τῶν ἐν Ἱερουσαλήμ όντων, οἷον λόγου χάριν ἔστωσαν (5) τὰ πάντα ἔθνη ἑβδομήκοντα (4). Ἀπὸ τούτων τῶν ἑβδο μήκοντά τινα ἔθνη ἐτύγχανον ἐν Ἱερουσαλήμ, φέρε ἀπὸ τούτων εἴκοσιν οἱ ὄντες εὐλαβεῖς Ἰουδαῖοι ἐν Ἱερουσαλήμ, ἐλάλουν τὰ μεγαλεῖα τοῦ Θεοῦ (5). Ως τὸ, ἀπὸ παντὸς ἔθνους, μὴ καθάπαξ εἰρῆσθαι, ἀλλὰ τοῦ ὄντος ἐν τῇ Ἱερουσαλήμ. Ἐὰν δὲ ἔθνη εἴκοσιν υποθώμεθα ἐν τῇ Ἱερουσαλήμ εἶναι, μὴ νομιζέτω τις, ἐξ ὁλοκλήρου τὰ εἴκοσι ἔθνη εἶναι ἐν τῇ Ἱερουσα λήμ, ἀλλ' ἀπὸ τούτων τινὰς ἀνθρώπους. Συμφώνως τούτοις (6) νοῆσαι σπουδαστέον καὶ τὴν προφητείαν τοῦ Ἰωήλ, τὴν ἐκ προσώπου τοῦ Θεοῦ λέγουσαν· Εκ- χεῶ ἀπὸ τοῦ Πνεύματός μου ἐπὶ πᾶσαν σάρκα, ἀλλὰ τὴν παρεσκευασμένην δέξασθαι τὸ Πνεῦμα, δί δοσθαι αὐτὸ ῥητέον. Α στερον ἐκληπτέον, ἴσον δυνάμενον τῷ (2), ἀπὸ πολ- Εβδομήκοντα. Τo Β Στ. ιζ'. Ἐκχεῶ ἀπὸ τοῦ Πνεύματός μου. Ὅταν οἱ φοροῦντες τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου, τοῦ φωτὸς τοῦ ἀληθινοῦ μετειληφότες λέγουσιν· Εση- μειώθη ἐφ' ἡμᾶς τὸ φῶς τοῦ προσώπου σου, Κύ ριε. Δίδοται δὲ καὶ ἐπὶ γῆς τέρατα, πάντων ἐθνῶν ἀναχωρούντων τῶν πατρῴων ἐθῶν τε καὶ θεῶν, ἐπὶ τῷ δέξασθαι τὴν ἔκχυσιν τοῦ Πνεύματος, καὶ κατὰ τὸ Πνεῦμα θεία χαρίσματα τοῖς ἐπὶ γῆς ἀνθρώποις εἶναι τὰ τέρατα. Στ. κα'. Καὶ ἔσται· Πᾶς ὃς ἐὰν ἐπικαλέση ται, κ. τ. 2. ὡς ἀληθεύεται τὸ, Πᾶς ὁ αἰτῶν λαμβάνει, μή ἀριθμουμένων εἰς πάντας τοὺς αἰτουμένους τῶν και κῶς αιτούντων (ὁ γὰρ κακῶς αἰτῶν οὐκ αἰτεῖται), οὕτως ἀληθές ἐστι τὸ, Πᾶς ὃς ἂν ἐπικαλέσηται τὸ ὄνομα Κυρίου, σωθήσεται, οὐ συμπεριλαμβανομέ νων τῶν ἄνευ τοῦ ποιεῖν τὸ θέλημα τοῦ Πατρὸς, λε- γόντων τὸν Ἰησοῦν Κύριον, καὶ διὰ τοῦτο δοκούντων ἐπικαλεῖσθαι τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Καὶ ἑτέρως οὐ ταυτὸν τὸ ἐπικαλεῖσθαι τὸ ὄνομα Κυρίου, καὶ λέγειν αὐτό. Ὁ μὲν γὰρ εὐχόμενος καὶ τυχεῖν τινες ἀγαθοῦ βουλό μενος ἐπικαλεῖται, ᾧ ἀκολούθως γίνεται σωτηρίας ὁ δὲ προσποιούμενος εἶναι δοῦλος, λέγει, Κύριε, Κύριε, τῷ Ἰησοῦ, οὐ πράττων τὰ δούλου. "Οθεν πρὸς τοὺς τοιούτους φησί· Τί με λέγετε (7), Κύριε, Κύριε, καὶ οὐ ποιεῖτε ἃ λέγω; Παραπλησίως ἐκδέξῃ τὸ, Πᾶς ὃς ἂν ἐπικαλέσηται τὸ ὄνομα Κυρίου, σωθήσεται, τῷ, Οὐδεὶς λέγει Κύριον Ἰησοῦν, εἰ μὴ ἐν Πνεύ γιατι ἁγίῳ· Κύριον τοῦ καὶ ἔργῳ καὶ διαθέσει δου- * τοὺς εὐλαβεῖς Ἰου δαίους, ' DIDYMI ALEXANDRINI pienda, ut idem scilicet valeant, quod dixeris, ex multis gentibus. Alius efficacius forte dixerit, ser- monem hic esse de Judæis piis, llierosolyma habi- tantibus, ut indicentur homines Hierosolymis ex quacunque gente versantes. Sic verbi causa pona- mus gentes in universum omnes esse septuaginta. Ex istis septuaginta, erant nonnullæ gentes Hiero- solymis, verbi causa viginti earum, ex quibus pii Judæi, Hierosolymis tune versantes magnalia Dei prædicabant. Itaque voces, ex omni gente, non sim- pliciter et stricte accipiendæ sunt, sed de iis tau- tum, quæ fuerint Hierosolymis. Dum vero viginti gentes Hierosolymis fuisse supponimus, nemo pu- tet, viginti illas iutegras fuisse ibidem, sed de non- nullis earum hominibus id interpretetur. Atque his convenienter intelligi quoque debet prophetia doe- lis, sub Dei persona ita prolatum: Effundam de Spiritu meo super omnem carnem³, ubi caro de illis intelligenda est, qui præparati erant ad recipien- dum Spiritum, qui dabatur. . Vers. 17. Effundam de Spiritu m0. Quando illi, qui imaginem cœlestis * præferunt, et lucis verae redditi sunt participes, dicent : Si- gnata super nobis est lux faciei tuæ, o Domine ³. Edita vere sunt etiam in terris miracula, quando gentes omnes a patriis moribus et diis recesserunt, recipientes effusionem Spiritus sancti, ex quo fit, ut divina secundum Spiritum dona hominibus, in terra viventibus, miraculorum loco haberi debeant. Vers 21. Et erit : Quicunque invocaverit, elc. Itaque vera sunt illa Christi verba, Omnis qui petit, accipit ↳, modo ne inter omnes illos numeren- tur, qui male orant. Qui enim male orat, non oral. floc sensu verum est illud : Quicunque invocaverit nomen Domini, salvus erit; modo ne hic intelligan- tur illi, qui, voluntatem Patris non facientes, Jesum dicunt Dominum, et propterea nomen ejus invocare sibi videntur. Interim nec uuum est idemque, invo- care nomen Domini, et pronuntiare illud. Qui enim precatur, et bono aliquo frui cupit, invocat, cui et consequenter auxilium præstatur. Qui vero simulat se esse servum, Christum compellat: Domine, Do- mine; non autem facit quæ servi sunt. Ad illos ita- que ait : Quid mihi dicitis : Domine, Domine; nec facitis quæ præcipio *? Illud itaque quod dicitur, Quicunque invocaverit nomen Domini, servabitur, ac- cipies convenienter isti : Nemo dicit Jesum Domi- num, nisi in Spiritu sancto ', hoc est, Dominum * Juel. 11, 28. I Cor. xv, 49. ° Psal. 1, 7. la ætatem tulerunt, ut proinde fragmentis eorum auto magis tribuendum videatur. In Acta eum scripsisse nusquam video memorari. Ex sequenti- bus tamen locis nonnullis verisimile id a nobis, si non certum, reddetur. stulante. (*) enim numero gentes sta- taunt in primis Judæi, et, qui cos imitantur, Chri- C D Matth. vn. 8. * Luc. vi, 46. * Cor. xII, 3. stiani nonnulli, ad Noachi scilicet nepotes totidem, vel septuaginta filios Israelis, qui Ægyptum ingressi sunt, provocantes. Vide in primis Jo. Buxtorfii Dis- sert. de confusione linguaruin, p. sq. dem in textu apostolico non ad sed ad apostolos, quos illi loquentes audie bant, referuntur. (2) T. Ita scripsi pro tó, sensu, ut puto, po- (3) Έστωσαν. In ms. legebam, ήτωσαν. (5) Ελάλουν τὰ μεγαλεῖα τοῦ Θεοῦ. Hæc qui- (6) Τούτοις. Sic scripsi pro τούτους. . (7) Pro λέγετε vulg. habet καλείτε.

λεύοντος αὐτῷ, ἀλλ' οὐ μόνον ψιλῇ προφορά λέγοντος τὸν Ἰησοῦν Κύριον. Στ. κβ'. "Ανδρα ἀπὸ τοῦ Θεοῦ ἀποδεδειγμέ ΤΟΥ. Εἰ καὶ μανέντες ἀπὸ 'Αρτεμα (8), οἷς ἠκολούθησαν καὶ οἱ ἀπὸ Σαμοσάτων (9), οἴονται ψιλὸν ἄνθρωπον τὸν Ἰησοῦν διὰ τὴν προκειμένην λέξιν, ἵστωσαν, ὅτι τοῦ Θεοῦ Υἱός, Θεός Λόγος ὤν, ἄνθρωπος γέγονε, δε ξάμενος δούλου μορφὴν, ὡς εἶναι τὸν ἐπιδημήσαν- τα (10) Χριστὸν ἄνθρωπον ἅμα καὶ Θεόν. Ωσπερ οὖν ὅταν ὁ Χριστὸς λέγηται Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία, περὶ τῆς θεότητος, ἀλλ' οὐ περὶ τοῦ ἀνθρωπείου αὐτὸ ἐκλαμβάνομεν· οὔτε πάλιν, ἐὰν λέγηται Χριστός τεθνάναι καὶ τετάφθαι κατὰ τὰς Γραφάς, περὶ τοῦ σώματος αὐτοῦ, οὐχὶ δὲ περὶ τῆς θεότητος εκδεχόμε- Β θα. Καὶ ἔστι γε μυρία τοιαῦτα ἐν ταῖς Γραφαῖς εὐ ρεῖν. "Οθεν ἐὰν ἄνδρα λέγῃ Ἰησοῦν ἀποδεδειγμένον ἀπὸ Θεοῦ σημείοις καὶ τέρασιν, ἀκολούθως αὐτὸ νοοῦ- μεν τῷ, Νῦν με ζητεῖτε ἀποκτεῖναι ἄνθρωπον, ὃς τὴν ἀλήθειαν ὑμῖν λελάληκα· καὶ τῷ (11), "Ανθρω- πος ἐν πληγῇ ὢν καὶ εἰδὼς φέρειν μαλακίαν. Καὶ γὰρ ἀκούοντες αὐτοῦ τούτου ἀνδρὸς, τοῦ ἀποδεδειγμέ- νου ἀπὸ τοῦ Θεοῦ λέγοντος· Οὕτω γὰρ ἠγάπησεν ὁ Θεὸς τὸν κόσμον, ὥστε τὸν Υἱὸν αὐτοῦ τὸν μου νογενῆ ἔδωκε· καὶ, Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς τοῦ κόσμου καί, Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί· οὐκ ἠλίθιοί ἐσμεν, ὡς περὶ ψιλοῦ ἀνθρώπου ταῦτα λε- λέχθαι νομίζειν. Εἰπάτωσαν δὲ ἡμῖν οἱ τῆς γνώμης ταύτης, πῶς ἀκούουσιν· Οὐδεὶς ἀναβέβηκεν εἰς τὸν οὐρανὸν, εἰ μὴ ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβὰς, ο Υιός τοῦ ἀνθρώπου· καὶ τὸ, Ἐὰν θεωρῆτε τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἀναβαίνοντα, που ἦν τὸ πρότερον ; Οὐ γάρ τι τούτων νοῆσαι εὐσεβῶς δυνήσονται, ἀρνούμε νοι τὴν θεότητα τοῦ Ἰησοῦ. Πῶς ὁ ἐκ τῆς Μαρίας, ὃν ὑπονοοῦσι ψιλὸν ἄνθρωπον εἶναι, ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβέβηκεν, καὶ ἀναβαίνει, ὅπου ἦν τὸ πρότερον; Οὐχ ἕξουσιν εἰπεῖν. Ελεγκτέον ἐκ τῆς προκειμένης λέξεως καὶ τοὺς οἰομένους σάρκα μόνον γεγενῆσθαι τὸν Σωτῆρα. Οὐ γὰρ κατὰ μόνης σαρκός, οἰκείως λε χθήσεται ἡ ἀνὴρ φωνή. Στ. κε'. "Οτι ἐκ δεξιῶν μου ἐστὶν, κ. τ. 2. Οἱ μὴ ἔχοντες περὶ τοῦ Θεοῦ ἐννοίας διηρθρωμένας, τοπικῶς ἐκλαμβάνουσι τὸ ἐκ δεξιῶν εἶναι τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱὸν, διὰ τὸ, Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἢ κεκαθικέ- και τον Σωτῆρα μετὰ ἀνάληψιν ἐκ δεξιῶν τῆς μεγα- λωσύνης. Οἷς δυνατόν τι εἰπεῖν· Εἰ γὰρ ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱὸς τοπικῶς, ὡς οἴονται, ἀδύνατον ἐκ δε ξιῶν τοῦ Υἱοῦ τὸν Πατέρα εἶναι κατ' αὐτὸ τοῦτο τὸ συμβαινόμενον. ᾿Αλλὰ λέγει ὁ Υἱός Προωρώμην τὸν Σιν, 10. Αρτεμάν οἱ ἀπὸ φιλοσόφων, οἱ ἀπὸ Πυθαγόρου, οἱ ἀπὸ Ὀρφέως. ἀνήρ ἀκολούθως τῷ. FRAGMENTA IN ACTUS APOST. A suum, qui et opere et habitu serviat illi, neque nnda nominis pronuntiatione Jesum Dominum ap- pellet. G D I Cor. xv, 3, 4. • Joan. viii, 40. Joan. 111, 13. Joan. vi, 62. "I Cor. 1, 24. Juan. appellant. Vide B. Ittigium De heresiar- chis, p. 261. Samosateni, quem Artemonis hæresin amplius or- nasse veteres tradunt. Similiter Græci dicunt Vide Apollonii epist. 16. Vers. 22. Virum a Deo demonstratum. Quod si illi, qui delira Artema dogmata sectan- tur, cumque iis Samosateniani, Jesum pro nudo homine ex verbis hic propositis reputant; sciant, Dei Filium, qui est Deus Verbum, hominem factum esse, suscepta servi forma, ut proinde Christus in- ter homines versans, Deus pariter sit et homme. Sic- ut igitur, ubi Christus Dei potentia et sapientia vo- catur, de divinitate ejus, non vero humanitate, id accipimus : sic vicissim, quando Christus secun dum Scripturas niortuus et sepultus dicitur, de corpore ejus, non vero de divinitate interpretamur. Et hujusmodi permulta in Scripturis invenire datur. ltaque et ubi (Scriptura) Jesumn vocat virum a Deo signis et prodigiis demonstratum, id intelligimus convenienter illi quod dicitur : Jam vero me inter- fcere studetis, hominem, qui veritatem vobis dizi. Nec minus illi, quando dicitur, Homo plagis subje- cius, et infirmitatem ferre gnarus 1. Quando enin ipsum illum virum, a Deo demonstratum, audimus dicentem: Ita enim Deus amavit mundum, ut Fi- lium suum unigenitum darel : item, Ego sum lug mundi ss : nec non, Ego in Patre, et Pater in me 18: non tam insipientes sumus, ut de nudo homine ista quidem dici opinemur. Illi itaque, qui sic sentiunt, dicant nobis, quomodo accipiant verba hæc : Nemo ascendi in calum, nisi qui ex calo descendit, Filius hominis ". Quomodo item illa, Ubi videritis Filium hominis ascendentem eo, ubi prius erat ¹? Neque enim quidquanı horum pie intelligere possunt, si divinitatem Jesu negent. Quomodo enim Marise Filius, quem pro nudo homine habent, ex cœlo descendat, quomodo ascendat idem, ubi prius erat? Dicere non habent. Ex eodem hoc dicto pro- posito illi quoque confutanli sunt, qui nudam car- nem Salvatorem fuisse censent. De muda carne vox (vir) usurpari certe convenienter non potest. Vers. 25. Quia a dextris meis est, etc. Qui sobrias et justas de Deo sententias non fo- vent, sessionem Filii a dextris Patris localiter ac- cipiunt, ideo quod dicitur, Sede a dextris meis "; vel quod Christum Salvatorem post ascensionem a dextris majestatis sedisse narratur ". Sed illis hæc responderi possunt : Si, quod illi putant, Filius a dex- tris Patris est localiter, non potest eodem modo. Pater esse a dextris Filii. Jam vero ait Filius : **Isa. Liit, 3. st Juan. 1, 16. Joan. vul, 19. Psal. cis, 1. Hebr. 1, 3. pia de Christi in carnem adventu, ejusque inter homines conversatione a scriptoribus ecclesiasticis adhiberi constat. Lege Suiceri Thesaurum, tom. I, p. 1163. enim hoc debet ad proxime antecedens, (8) 'Αρτεμά. Eum veteres nunc Αρτέμονα, nunc (9) οἱ ἀπὸ Σαμοσάτων. id est discipuli Pauli (10) Επιδημήσαντα. Voces ἐπιδημεῖν εἰ ἐπιδη : (11) Τῷ. Ita scribendum putavi pro τό. Referri

Α Κύριον ἐκ δεξιῶν μου. "Οθεν ἑτέρως ἢ κατὰ τόπον Β Εt ἐκληπτέον τὸν Υἱὸν δεξιὸν τοῦ Πατρὸς, καὶ τὸν Πατέ ρα τοῦ Υἱοῦ. Οὕτως τὸν Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί ἐστιν· ἔτι δὲ, Καὶ ἡ σάρξ μου και τασκηνώσει ἐπ' ἐλπίδι. Ἐπεὶ Ἰησοῦς, καθὸ ἀνεδέ- ξατο θάνατον, ἀπέθετο, ἣν κατ' οίκονομίαν ἔλαβε σάρ κα, ἐπὶ τῷ πάλιν (12) ἀναστῆσαι αὐτὴν ἀπὸ τοῦ θα νάτου τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ· εἰκότως τὴν σάρκα ταύτην οὖσαν ἑαυτοῦ, ἐπ' ἐλπίδι κατεσκηνωκέναι φησί, διὰ τὴν προσδοκίαν τῆς ἀναστάσεως. Εἰ δέ τις ἐκ προσ- ώπου Δαβὶδ εἰρῆσθαι αὐτὸ ἐκλαμβάνει, παυσάσθω και τατρέχων τῆς περὶ ἀναστάσεως δόξης τῶν ἁπλουστέ ρων. Εἰ γὰρ καὶ μὴ οἷοί τέ εἰσιν παρίστασθαι φρο- νοῦσιν, ἀλλ᾽ οὖν εὐσεβῶς διάκεινται, φάσκοντες τὴν σάρκα ἀνίστασθαι ἐπὶ τὸ εἶναι ἄφθαρτον καὶ πνευ- ματικὸν σῶμα. Ὡς γὰρ ὁ ἐγειρόμενος νεκρός, μετά ἀνάστασιν ζῶν καὶ οὐ νεκρός ἐστιν· οὕτως ἡ ἐγειρο μένη σαρξ, μετὰ τὴν ἔγερσιν πνευματικὸν καὶ ἄφθαρ τον σῶμά ἐστιν. Στ. λα'. Οὐδὲ ἡ σὰρξ αὐτοῦ εἶδε διαφθοράν. Τὸ μὴ ἰδεῖν τὴν σάρκα Ἰησοῦ διαφθοράν, δηλοῖ οὐ τὸ μὴ τεθνάναι (τέθνηκε γὰρ, καὶ ἐν μνήματι ἐτέθη), ἀλλὰ τὸ, μὴ διαλελύσθαι. Τρίτῃ γὰρ ἡμέρᾳ ἀνέστη. Επρεπε γὰρ οὕτω τὴν ἀνάστασιν γενέσθαι. Εἰ γὰρ ἦν ἡ σὰρξ αὐτοῦ διαλυθεῖσα κατὰ τοὺς νεκρούς, δι σταγμὸν ἔφερεν ἀναστάς, ἀμφιβαλλομένου, εἰ αὐτὸ εἴη τὸ τοῦ Ἰησοῦ σῶμα τὸ ἀναστάν. Ἠκολούθει δὲ καὶ τὸ μὴ τρίτῃ ἡμέρᾳ, ἀλλὰ ἔτι μετ᾿ ἐκείνην τὴν ἀνάστασιν γεγονέναι. Οπως οὖν πᾶς περιελκυσμός λυθῇ, καὶ τριήμερος ἀνέστη αδιάφθορος ἔτι οὖσα, καὶ ἐν μνήματι καινῷ (15), ἔνθα οὐδεὶς πρότερον τέθει- το, ἐτάφη, ἵνα μὴ ὑποληφθῇ (14) ἕτερος ἀνθ' ἑτέρου ἐγηγέρθαι. Στ. λη'. Καὶ βαπτισθήτω ἕκαστος ὑμῶν. Τοῦ Σωτῆρος προστάξαντος τους τετελειωμέ νους (15) βαπτίζεσθαι εἰς ὄνομα Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος, οὐ φρονίμως τινὲς ἐντυγχά- νοντες τοῖς γεγραμμένοις, ἀκούοντες τῆς προτροπῆς Πέτρου παραινοῦντος βαπτισθῆναι ἕκαστον ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Χριστοῦ, οἴονται (16) Ισοδύναμον τὴν μίαν ταῖς τρισὶ προσηγορίαις, τοῦ Σαβελλίου (17) τρωθέντες γνώμῃ. Ἡ μέντοιγε Ἐκκλησία ἀδιαίρετον καὶ ἄσχιστον νοοῦσα τὴν Τριάδα, τίθεται τὸν Πατέρα Υἱοῦ, καὶ τὸν Υἱὸν Πατρὸς εἶναι, καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα Πατρὸς καὶ Υἱοῦ τυγχάνειν. ὡς διὰ ἕνωσιν ταύτην τὸν βαπτιζόμενον εἰς ὄνομα Χριστοῦ, κατὰ τὴν Τριάδα βαπτίζεσθαι, οὐκ ἀπομεριζομένου τοῦ Θεοῦ περιγρα φαῖς καὶ διαστάσεσι Πατρὸς καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. χχνί, 6. πρᾶγμα πολυώνυμον. οι Υἱοπάτορες DIDYMI ALEXANDRINI Pravidebam Dominum a dextris meis.18. Itaque alio modo, quam locali, statuendum est, Christum esse a dextris Patris, aut Patrem a dextris Filii. Fodem modo capiendum est illud, Ego sum in Patre, et Pater est in me ". Et illud quoque, Et caro mea habitabit in spe s. Jesus enim, in quantum mortem subiit, carnem, quam salutis nostra causa assum- pserat, deposuit, ut eam tertia die ex morte resus- citaret. Hic carnem suam in spe ait habitasse, procul dubio ob speratam ejus resurrectionem. Si quis vero id omne, tanquam sub persona Davidis, dici opinetur, is desinat se sententiæ cordatiorum dle resurrectione opponere. Quamvis enim hi qui- dem demonstrare ad oculum non possint, quod cre- dunt, pie tamen agunt, dicentes, carnem resur- rexisse, ut spirituale et incorruptibile corpus eva- deret. Sicut enim mortuus resurgens post resur- rectionem vivit, nec amplius mortuus est; ita caro resuscitata post resurrectionem spirituale est et incorruptibile corpus. Vers. 51. Neque caro ejus vidit corruptionem. Carnem Jesu corruptionem non vidisse, non idem est, atque non esse mortuamn (mortua enim est, et in sepulcrum reposita), sed idem potius est, quod, non corrumpi. Tertia enim die resurrexit. Ita enim fas erat, fieri resurrectionem. Si enim caro ejus ad mortuorum exemplum corrupta fuisset, post resur- rectionem præbuisset occasionem dubitandi, num idem esset Jesu corpus post resurrectionem. Præ- terea vero hinc etiam consequeretur, non tertia die, sed post eam factam esse resurrectionem. Ut igitur omnis hæsitatio præscinderetur, post triduum, sine facta corruptione, resurrexit, et in sepulcrum no- vum, in quo nullus antea reconditus erat, depo- situs fuit, ne alius loco ejus resurrexisse credere- tur. B C Vers. 38. baptizetur quisque vestrum. Cum Salvator præcipiat, ut initiati baptizentur in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, non- nulli, in Scripturam imprudenter grassantes, Pe- trumque audientes adhortari, ut unusquisque in nomine Christi baptizetur, unam compellationem trina isti aquivalere crediderunt. Sabellii scilicet hæresi affecti. Ecclesia vero, sanctissimam Trinita- tem indivisibilem et inseparabilem credens, Patrem D Filii, et Filium Patris, Spiritum autem sanctum et Patris et Filii esse affirmat. Qua unione fit, ut, qui baptizatur in nomen Christi, in Trinitatem bapti- zetur, nec Dei essentia circumscriptione et distin- ctione nominum Patris et Filii separetur. Psal. xv, 8. " Joan. xiv, 10. Psal. xvI, 9. frequenter a doctoribus Ecclesiæ de baptismo usur- patur; hic vero potius de illis videtur sumi debere, gai doctrina Christiana satis sunt instructi. in ins. Contextus enim alioquin mutilus est. Nec ar- Matth. ticulus thy locum hic commode tuetur. sonam, sed tribus diversis nominibus insignitam, quorum proinde eadem esset et notio et potestas, asseverare ausus est. Deum triuum aiebat esse Ey Vide Basilii M. epist. 64. leo Sabelliani Unionita vocantur in Apotheosi Prudentii, ab aliis. Vide Cotelerium, ad tom. i Monumentorum Eccles. Grac., p. 777. (12) Πάλιν. In ms. erat πάλαι. (15) Pro κενῷ, quod erat in ms. scripsi καινῷ. (14) Υποληφθῇ. Sic scripsi pro υπολειφθῇ. (15) Τοὺς τελειωθέντας. Verbum τελειέω alias (16) (ζονται. Sic scripsi pro οἷον τήν, quod erat (17) Σαβελλίου. Is enim unam SS. Trinitatis per-

Α Κύριον ἐκ δεξιῶν μου. "Οθεν ἑτέρως ἢ κατὰ τόπον Β Εt ἐκληπτέον τὸν Υἱὸν δεξιὸν τοῦ Πατρὸς, καὶ τὸν Πατέ ρα τοῦ Υἱοῦ. Οὕτως τὸν Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί ἐστιν· ἔτι δὲ, Καὶ ἡ σάρξ μου και τασκηνώσει ἐπ' ἐλπίδι. Ἐπεὶ Ἰησοῦς, καθὸ ἀνεδέ- ξατο θάνατον, ἀπέθετο, ἣν κατ' οίκονομίαν ἔλαβε σάρ κα, ἐπὶ τῷ πάλιν (12) ἀναστῆσαι αὐτὴν ἀπὸ τοῦ θα νάτου τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ· εἰκότως τὴν σάρκα ταύτην οὖσαν ἑαυτοῦ, ἐπ' ἐλπίδι κατεσκηνωκέναι φησί, διὰ τὴν προσδοκίαν τῆς ἀναστάσεως. Εἰ δέ τις ἐκ προσ- ώπου Δαβὶδ εἰρῆσθαι αὐτὸ ἐκλαμβάνει, παυσάσθω και τατρέχων τῆς περὶ ἀναστάσεως δόξης τῶν ἁπλουστέ ρων. Εἰ γὰρ καὶ μὴ οἷοί τέ εἰσιν παρίστασθαι φρο- νοῦσιν, ἀλλ᾽ οὖν εὐσεβῶς διάκεινται, φάσκοντες τὴν σάρκα ἀνίστασθαι ἐπὶ τὸ εἶναι ἄφθαρτον καὶ πνευ- ματικὸν σῶμα. Ὡς γὰρ ὁ ἐγειρόμενος νεκρός, μετά ἀνάστασιν ζῶν καὶ οὐ νεκρός ἐστιν· οὕτως ἡ ἐγειρο μένη σαρξ, μετὰ τὴν ἔγερσιν πνευματικὸν καὶ ἄφθαρ τον σῶμά ἐστιν. Στ. λα'. Οὐδὲ ἡ σὰρξ αὐτοῦ εἶδε διαφθοράν. Τὸ μὴ ἰδεῖν τὴν σάρκα Ἰησοῦ διαφθοράν, δηλοῖ οὐ τὸ μὴ τεθνάναι (τέθνηκε γὰρ, καὶ ἐν μνήματι ἐτέθη), ἀλλὰ τὸ, μὴ διαλελύσθαι. Τρίτῃ γὰρ ἡμέρᾳ ἀνέστη. Επρεπε γὰρ οὕτω τὴν ἀνάστασιν γενέσθαι. Εἰ γὰρ ἦν ἡ σὰρξ αὐτοῦ διαλυθεῖσα κατὰ τοὺς νεκρούς, δι σταγμὸν ἔφερεν ἀναστάς, ἀμφιβαλλομένου, εἰ αὐτὸ εἴη τὸ τοῦ Ἰησοῦ σῶμα τὸ ἀναστάν. Ἠκολούθει δὲ καὶ τὸ μὴ τρίτῃ ἡμέρᾳ, ἀλλὰ ἔτι μετ᾿ ἐκείνην τὴν ἀνάστασιν γεγονέναι. Οπως οὖν πᾶς περιελκυσμός λυθῇ, καὶ τριήμερος ἀνέστη αδιάφθορος ἔτι οὖσα, καὶ ἐν μνήματι καινῷ (15), ἔνθα οὐδεὶς πρότερον τέθει- το, ἐτάφη, ἵνα μὴ ὑποληφθῇ (14) ἕτερος ἀνθ' ἑτέρου ἐγηγέρθαι. Στ. λη'. Καὶ βαπτισθήτω ἕκαστος ὑμῶν. Τοῦ Σωτῆρος προστάξαντος τους τετελειωμέ νους (15) βαπτίζεσθαι εἰς ὄνομα Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος, οὐ φρονίμως τινὲς ἐντυγχά- νοντες τοῖς γεγραμμένοις, ἀκούοντες τῆς προτροπῆς Πέτρου παραινοῦντος βαπτισθῆναι ἕκαστον ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Χριστοῦ, οἴονται (16) Ισοδύναμον τὴν μίαν ταῖς τρισὶ προσηγορίαις, τοῦ Σαβελλίου (17) τρωθέντες γνώμῃ. Ἡ μέντοιγε Ἐκκλησία ἀδιαίρετον καὶ ἄσχιστον νοοῦσα τὴν Τριάδα, τίθεται τὸν Πατέρα Υἱοῦ, καὶ τὸν Υἱὸν Πατρὸς εἶναι, καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα Πατρὸς καὶ Υἱοῦ τυγχάνειν. ὡς διὰ ἕνωσιν ταύτην τὸν βαπτιζόμενον εἰς ὄνομα Χριστοῦ, κατὰ τὴν Τριάδα βαπτίζεσθαι, οὐκ ἀπομεριζομένου τοῦ Θεοῦ περιγρα φαῖς καὶ διαστάσεσι Πατρὸς καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. χχνί, 6. πρᾶγμα πολυώνυμον. οι Υἱοπάτορες DIDYMI ALEXANDRINI Pravidebam Dominum a dextris meis.18. Itaque alio modo, quam locali, statuendum est, Christum esse a dextris Patris, aut Patrem a dextris Filii. Fodem modo capiendum est illud, Ego sum in Patre, et Pater est in me ". Et illud quoque, Et caro mea habitabit in spe s. Jesus enim, in quantum mortem subiit, carnem, quam salutis nostra causa assum- pserat, deposuit, ut eam tertia die ex morte resus- citaret. Hic carnem suam in spe ait habitasse, procul dubio ob speratam ejus resurrectionem. Si quis vero id omne, tanquam sub persona Davidis, dici opinetur, is desinat se sententiæ cordatiorum dle resurrectione opponere. Quamvis enim hi qui- dem demonstrare ad oculum non possint, quod cre- dunt, pie tamen agunt, dicentes, carnem resur- rexisse, ut spirituale et incorruptibile corpus eva- deret. Sicut enim mortuus resurgens post resur- rectionem vivit, nec amplius mortuus est; ita caro resuscitata post resurrectionem spirituale est et incorruptibile corpus. Vers. 51. Neque caro ejus vidit corruptionem. Carnem Jesu corruptionem non vidisse, non idem est, atque non esse mortuamn (mortua enim est, et in sepulcrum reposita), sed idem potius est, quod, non corrumpi. Tertia enim die resurrexit. Ita enim fas erat, fieri resurrectionem. Si enim caro ejus ad mortuorum exemplum corrupta fuisset, post resur- rectionem præbuisset occasionem dubitandi, num idem esset Jesu corpus post resurrectionem. Præ- terea vero hinc etiam consequeretur, non tertia die, sed post eam factam esse resurrectionem. Ut igitur omnis hæsitatio præscinderetur, post triduum, sine facta corruptione, resurrexit, et in sepulcrum no- vum, in quo nullus antea reconditus erat, depo- situs fuit, ne alius loco ejus resurrexisse credere- tur. B C Vers. 38. baptizetur quisque vestrum. Cum Salvator præcipiat, ut initiati baptizentur in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, non- nulli, in Scripturam imprudenter grassantes, Pe- trumque audientes adhortari, ut unusquisque in nomine Christi baptizetur, unam compellationem trina isti aquivalere crediderunt. Sabellii scilicet hæresi affecti. Ecclesia vero, sanctissimam Trinita- tem indivisibilem et inseparabilem credens, Patrem D Filii, et Filium Patris, Spiritum autem sanctum et Patris et Filii esse affirmat. Qua unione fit, ut, qui baptizatur in nomen Christi, in Trinitatem bapti- zetur, nec Dei essentia circumscriptione et distin- ctione nominum Patris et Filii separetur. Psal. xv, 8. " Joan. xiv, 10. Psal. xvI, 9. frequenter a doctoribus Ecclesiæ de baptismo usur- patur; hic vero potius de illis videtur sumi debere, gai doctrina Christiana satis sunt instructi. in ins. Contextus enim alioquin mutilus est. Nec ar- Matth. ticulus thy locum hic commode tuetur. sonam, sed tribus diversis nominibus insignitam, quorum proinde eadem esset et notio et potestas, asseverare ausus est. Deum triuum aiebat esse Ey Vide Basilii M. epist. 64. leo Sabelliani Unionita vocantur in Apotheosi Prudentii, ab aliis. Vide Cotelerium, ad tom. i Monumentorum Eccles. Grac., p. 777. (12) Πάλιν. In ms. erat πάλαι. (15) Pro κενῷ, quod erat in ms. scripsi καινῷ. (14) Υποληφθῇ. Sic scripsi pro υπολειφθῇ. (15) Τοὺς τελειωθέντας. Verbum τελειέω alias (16) (ζονται. Sic scripsi pro οἷον τήν, quod erat (17) Σαβελλίου. Is enim unam SS. Trinitatis per-

ΚΕΦ. Γ'. Στ. κ'. Όπως ἂν ἔλθωσι καιροὶ ἀνα- ψύξεως. Ο προσέχων τῇ ἀναγνώσει, πολλὰ εἴδη τῆς προ- φητείας εὕρῃ, δηλούμενα ἐν ταῖς Γραφαῖς, ὧν ἐστιν ἡ τῶν μελλόντων προαναφώνησις. Τούτῳ τῷ εἴδει τῆς προφητείας κοσμηθέντες θεόθεν ἄνδρες τινές, προεθέ- σπισαν τὴν ἐπιδημίαν τοῦ Χριστοῦ, καὶ τὰ πάθη, ἃ ὑπὲρ ἀνθρώπων ἔμελλεν ἀναδέξασθαι. Τὰς περὶ τού των προφητείας, ἐκβεβηκυίας ἐν τῷ σταυρωθῆναι τὸν Κύριον, ἐπλήρωσεν ὁ Θεὸς, ὅθεν ἐὰν γράφηται ἐντεῦθεν, πάντων τῶν προφητῶν πεπληρῶσθαι τοὺς λόγους τοῦ Σωτῆρος παθόντος, οὐ καθάπαξ πάντας τοὺς προφήτας, ἀλλὰ πάντας τοὺς προαναφωνήσαντας τοῦ Χριστοῦ παθήματα. Στ. κα'. "Αχρι χρόνων ἀποκαταστάσεως. Επόμενός τις τῇ συνηθείᾳ τῆς Γραφῆς τὰ ἄχρι Β καὶ τέως ἐκλήψεται οὐ πάντως χρονικάς περιγραφὰς σημαίνοντα, ὡς ἑτέρου τινὸς συμβαίνοντος παρὰ τὸ πρότερον, μετὰ τὴν χρονικὴν περιγραφήν. Τὸ γὰρ ὑπὸ Θεοῦ λεγόμενον πρός τινας, Ἐγώ εἰμι ὁ Θεὸς ὑμῶν, καὶ ἕως ἂν καταγηράσητε ἐγώ εἰμι, οὐ δηλοί, ὅτι μετὰ τὸ γηράσαι τοὺς, πρὸς οὓς ὁ λόγος, οὐκέτι Θεός ἐστι· ἀθάνατος γὰρ καὶ ἀΐδιος ὑπάρχει. Τούτῳ μυρία συνάδει, τῷ αὐτῷ τρόπῳ φερόμενα ἐν τῇ θείᾳ παιδεύσει, ἃ αὐτῷ τίς ἐκλέξασθαι δύναται ; Εἰ τοίνυν οὕτως ἡ προκειμένη φωνή λέγει, δεῖν δέξασθαι τὸν οὐρανὸν τὸν Κύριον ἄχρι χρόνων ἀποκαταστάσεως, κ. τ. λ., ἡγητέον, ὡς ὁ Χριστὸς ἀναληφθεὶς εἰς οὐ ρανοὺς, μένει ἐκεῖ ἕως τῆς τοῦ κόσμου συντελείας, ἐλευσόμενος τότε μετά δυνάμεως, ἀποκαταστάντων πάντων λοιπὸν, ὧν προεθέσπισαν οἱ προφῆται· ήτοι, ὅταν τὸ τέλος ἐνστῇ, καὶ παύσηται τὰ αἰσθητά, τότε ὁ Χριστὸς ἔσται τῶν οὐρανῶν ὑψηλότερος, οὐ μὲν ἐν οὐρανῷ κατασταθεὶς, ἀλλ᾽ ὑπὲρ οὐρανὸν, εἰς ἣν δό ξαν εἶχε παρὰ τῷ Πατρὶ, πρὸ τοῦ τὸν κόσμον εἶναι. Υπεράνω οὖν γεγονώς πάσης ὁρωμένης κτίσεως, τέτ λος ἐπιτίθησι τῷ (18) εἶναι ἐν οὐρανῷ. Στ. κγ'. Εσται δὲ πᾶσα ψυχή, κ. τ. λ. Ἐπειδὴ ἀθάνατός ἐστιν ἡ ψυχή, ἐξολόθρευσιν αὐτ τῆς νοοῦμεν, τῷ ἔξω γενέσθαι τῶν ἀγαθῶν, ὧν ἤμελ λεν ἀπολαύειν, εἴ γε θεοσεβῶς ἐπολιτεύσατο. ΚΕΦ. Δ'. Στ. ιδ'. Καὶ οὐκ ἔστιν ἄλλῳ οὐδενὶ ἡ σωτηρία. Τῆς σωτηρίας βεβαιουμένης μετουσία τῆς Τριάδος, ὁ Χριστὸν τὸν ἐπιδημήσαντα προσηκάμενος, πιστεύ σας δὲ ἐν τῷ ὀνόματι σώζεται, δοθέντος (19) ἐν τῇ ὑπ᾽ οὐρανὸν (20) τοῦ Υἱοῦ προσηγορίας, ἀπὸ τοῦ τῆς ἐπιδημίας χρόνου, ἐν ᾗ ὁ πιστεύων μεθέξει διὰ τοῦ Υἱοῦ, τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ἀπο σταλέντος Παρακλήτου. "Οθεν ὁ σωζόμενος ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Σωτῆρος, ἐκ τῆς Τριάδος ἔχει τὴν σω τηρίαν. προσηγορίας. μ. 54. FRAGMENTA IN ACTUS APOST. A CAP. III, vers. 20. Ut veniant tempora refocillationi i ss Isa. xLvi, 4. Joan. XVII, 5. ferri possit ad vocem G D Qui lectioni studet, multa prophetiæ genera inve- nerit, in Scripturis revelata, inter quæ eliam est prænuntiatio futurorum. Hoc prophetiæ genere ho- mines nonnulli divinitus instructi nativitatem Christi prædixerunt, nec minus passionem, quam pro ho– minibus suscepturus erat. Hæc de istis rebus vati- cinia, quæ, Christo crucifixo, evenerunt, implevit Deus. Quando itaque hic scribitur, prophetarum om. nium sermones, Christo passo, impletos esse, non omnes prophetas simpliciter, sed eos tantum, qui Christi passionem prædixerunt, intelligere oportet. Vers. 21. Usque ad tempora restitutionis. Qui morem Scripturæ tenuerit, voces donec et tunc non stricte, tanquam tempus circumscribentes, accipiet, eo sensu, quasi illo preterlapso aliud quid et a priori diversum accidere deberet. Quod enim a Deo dictum est ad quosdam : Ego sum Deus vester, donec consenuerilis, idem ero ss ; id quidem non in- fert, quod, ubi consenuerint, illorum Deus non am- plus futurus sit: immortalis enim et æternus est. Cum his concordant innumera, quæ eodem modo in divina doctrina traduntur, quibus enumerandis quis suffecerit ? Quando itaque præsens dictum ail, co- lum recipere debere Dominumn usque ad tempora re- stitutionis, etc., existimandum est, Christum, in coelos receptum, ibi manere, usque ad consumma- tionem mundi, et venturum tunc cum potestate, re- stitutis caetera omnibus, quæ prædixerint propheke. Vel ita quoque hæc capienda sunt, quod, ubi finis imminuerit, et res sensibiles defecerint, Christus cælis omnibus superior sit futurus, non quidem tanquam in cœlo, sed tanquam supra cœlum con- stitutus, in ea gloria, quam ante mundum creatun apud Patrem habuit. Super omnem igitur creaturam visibilem elevatus finem imponit eo quod in cœlo est. Vers. 23. Fiel vero, ut omnis anima, etc. Quia anina immortalis est, perditio ejus existi- manda est, si illis bonis excidat, quibus fruitura erat, si quidem piam vitam egisset. CAP. IV, vers. 12. Neque est in ullo alio salus. Cum salus nostra in æquali Trinitatis essentia fundata sit, sequitur, eum salvari, qui Christum pro nobis natum amplectatur, et in nomen ejus credat, quod datum est in terra sub appellatione Filii, inde a tempore nativitatis, in qua, qui credit, fruitur, per Filium Patre, et Spiritu sancto, tanquam misso Paracleto. Unde qui salvatur in nomine Salvatoris, idem ex SS. Trinitate salutem nanciscitur. Pa. Ita terram frequenter appellant of LXX, et eo- rum exemplo scriptores ecclesiastici. Vide quæ scripsi nuper ad{Theophili Antiocheni lib 1, § 17, (18) Twp. Ms. habet tó, quod hue non quadrat. (19) Δοθέντος. Legendum videtur δοθείσης, ut re- (20) Ἐν τῇ ὑπ' οὐρανόν. Scilicet γῇ, vel χώ

ΚΕΦ. Γ'. Στ. κ'. Όπως ἂν ἔλθωσι καιροὶ ἀνα- ψύξεως. Ο προσέχων τῇ ἀναγνώσει, πολλὰ εἴδη τῆς προ- φητείας εὕρῃ, δηλούμενα ἐν ταῖς Γραφαῖς, ὧν ἐστιν ἡ τῶν μελλόντων προαναφώνησις. Τούτῳ τῷ εἴδει τῆς προφητείας κοσμηθέντες θεόθεν ἄνδρες τινές, προεθέ- σπισαν τὴν ἐπιδημίαν τοῦ Χριστοῦ, καὶ τὰ πάθη, ἃ ὑπὲρ ἀνθρώπων ἔμελλεν ἀναδέξασθαι. Τὰς περὶ τού των προφητείας, ἐκβεβηκυίας ἐν τῷ σταυρωθῆναι τὸν Κύριον, ἐπλήρωσεν ὁ Θεὸς, ὅθεν ἐὰν γράφηται ἐντεῦθεν, πάντων τῶν προφητῶν πεπληρῶσθαι τοὺς λόγους τοῦ Σωτῆρος παθόντος, οὐ καθάπαξ πάντας τοὺς προφήτας, ἀλλὰ πάντας τοὺς προαναφωνήσαντας τοῦ Χριστοῦ παθήματα. Στ. κα'. "Αχρι χρόνων ἀποκαταστάσεως. Επόμενός τις τῇ συνηθείᾳ τῆς Γραφῆς τὰ ἄχρι Β καὶ τέως ἐκλήψεται οὐ πάντως χρονικάς περιγραφὰς σημαίνοντα, ὡς ἑτέρου τινὸς συμβαίνοντος παρὰ τὸ πρότερον, μετὰ τὴν χρονικὴν περιγραφήν. Τὸ γὰρ ὑπὸ Θεοῦ λεγόμενον πρός τινας, Ἐγώ εἰμι ὁ Θεὸς ὑμῶν, καὶ ἕως ἂν καταγηράσητε ἐγώ εἰμι, οὐ δηλοί, ὅτι μετὰ τὸ γηράσαι τοὺς, πρὸς οὓς ὁ λόγος, οὐκέτι Θεός ἐστι· ἀθάνατος γὰρ καὶ ἀΐδιος ὑπάρχει. Τούτῳ μυρία συνάδει, τῷ αὐτῷ τρόπῳ φερόμενα ἐν τῇ θείᾳ παιδεύσει, ἃ αὐτῷ τίς ἐκλέξασθαι δύναται ; Εἰ τοίνυν οὕτως ἡ προκειμένη φωνή λέγει, δεῖν δέξασθαι τὸν οὐρανὸν τὸν Κύριον ἄχρι χρόνων ἀποκαταστάσεως, κ. τ. λ., ἡγητέον, ὡς ὁ Χριστὸς ἀναληφθεὶς εἰς οὐ ρανοὺς, μένει ἐκεῖ ἕως τῆς τοῦ κόσμου συντελείας, ἐλευσόμενος τότε μετά δυνάμεως, ἀποκαταστάντων πάντων λοιπὸν, ὧν προεθέσπισαν οἱ προφῆται· ήτοι, ὅταν τὸ τέλος ἐνστῇ, καὶ παύσηται τὰ αἰσθητά, τότε ὁ Χριστὸς ἔσται τῶν οὐρανῶν ὑψηλότερος, οὐ μὲν ἐν οὐρανῷ κατασταθεὶς, ἀλλ᾽ ὑπὲρ οὐρανὸν, εἰς ἣν δό ξαν εἶχε παρὰ τῷ Πατρὶ, πρὸ τοῦ τὸν κόσμον εἶναι. Υπεράνω οὖν γεγονώς πάσης ὁρωμένης κτίσεως, τέτ λος ἐπιτίθησι τῷ (18) εἶναι ἐν οὐρανῷ. Στ. κγ'. Εσται δὲ πᾶσα ψυχή, κ. τ. λ. Ἐπειδὴ ἀθάνατός ἐστιν ἡ ψυχή, ἐξολόθρευσιν αὐτ τῆς νοοῦμεν, τῷ ἔξω γενέσθαι τῶν ἀγαθῶν, ὧν ἤμελ λεν ἀπολαύειν, εἴ γε θεοσεβῶς ἐπολιτεύσατο. ΚΕΦ. Δ'. Στ. ιδ'. Καὶ οὐκ ἔστιν ἄλλῳ οὐδενὶ ἡ σωτηρία. Τῆς σωτηρίας βεβαιουμένης μετουσία τῆς Τριάδος, ὁ Χριστὸν τὸν ἐπιδημήσαντα προσηκάμενος, πιστεύ σας δὲ ἐν τῷ ὀνόματι σώζεται, δοθέντος (19) ἐν τῇ ὑπ᾽ οὐρανὸν (20) τοῦ Υἱοῦ προσηγορίας, ἀπὸ τοῦ τῆς ἐπιδημίας χρόνου, ἐν ᾗ ὁ πιστεύων μεθέξει διὰ τοῦ Υἱοῦ, τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ἀπο σταλέντος Παρακλήτου. "Οθεν ὁ σωζόμενος ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Σωτῆρος, ἐκ τῆς Τριάδος ἔχει τὴν σω τηρίαν. προσηγορίας. μ. 54. FRAGMENTA IN ACTUS APOST. A CAP. III, vers. 20. Ut veniant tempora refocillationi i ss Isa. xLvi, 4. Joan. XVII, 5. ferri possit ad vocem G D Qui lectioni studet, multa prophetiæ genera inve- nerit, in Scripturis revelata, inter quæ eliam est prænuntiatio futurorum. Hoc prophetiæ genere ho- mines nonnulli divinitus instructi nativitatem Christi prædixerunt, nec minus passionem, quam pro ho– minibus suscepturus erat. Hæc de istis rebus vati- cinia, quæ, Christo crucifixo, evenerunt, implevit Deus. Quando itaque hic scribitur, prophetarum om. nium sermones, Christo passo, impletos esse, non omnes prophetas simpliciter, sed eos tantum, qui Christi passionem prædixerunt, intelligere oportet. Vers. 21. Usque ad tempora restitutionis. Qui morem Scripturæ tenuerit, voces donec et tunc non stricte, tanquam tempus circumscribentes, accipiet, eo sensu, quasi illo preterlapso aliud quid et a priori diversum accidere deberet. Quod enim a Deo dictum est ad quosdam : Ego sum Deus vester, donec consenuerilis, idem ero ss ; id quidem non in- fert, quod, ubi consenuerint, illorum Deus non am- plus futurus sit: immortalis enim et æternus est. Cum his concordant innumera, quæ eodem modo in divina doctrina traduntur, quibus enumerandis quis suffecerit ? Quando itaque præsens dictum ail, co- lum recipere debere Dominumn usque ad tempora re- stitutionis, etc., existimandum est, Christum, in coelos receptum, ibi manere, usque ad consumma- tionem mundi, et venturum tunc cum potestate, re- stitutis caetera omnibus, quæ prædixerint propheke. Vel ita quoque hæc capienda sunt, quod, ubi finis imminuerit, et res sensibiles defecerint, Christus cælis omnibus superior sit futurus, non quidem tanquam in cœlo, sed tanquam supra cœlum con- stitutus, in ea gloria, quam ante mundum creatun apud Patrem habuit. Super omnem igitur creaturam visibilem elevatus finem imponit eo quod in cœlo est. Vers. 23. Fiel vero, ut omnis anima, etc. Quia anina immortalis est, perditio ejus existi- manda est, si illis bonis excidat, quibus fruitura erat, si quidem piam vitam egisset. CAP. IV, vers. 12. Neque est in ullo alio salus. Cum salus nostra in æquali Trinitatis essentia fundata sit, sequitur, eum salvari, qui Christum pro nobis natum amplectatur, et in nomen ejus credat, quod datum est in terra sub appellatione Filii, inde a tempore nativitatis, in qua, qui credit, fruitur, per Filium Patre, et Spiritu sancto, tanquam misso Paracleto. Unde qui salvatur in nomine Salvatoris, idem ex SS. Trinitate salutem nanciscitur. Pa. Ita terram frequenter appellant of LXX, et eo- rum exemplo scriptores ecclesiastici. Vide quæ scripsi nuper ad{Theophili Antiocheni lib 1, § 17, (18) Twp. Ms. habet tó, quod hue non quadrat. (19) Δοθέντος. Legendum videtur δοθείσης, ut re- (20) Ἐν τῇ ὑπ' οὐρανόν. Scilicet γῇ, vel χώ

Α Στ. κδ'. Δέσποτα, σὺ ὁ Θεὸς ὁ ποιήσας τὸν οὐ ρανὸν καὶ τὴν γῆν. Β Ει Ει Πελαγιανίζειν Πολλοὶ τῶν ἀπὸ αἱρέσεων (21) διαιροῦσι τὴν θεότητα, λέγοντες, ἄλλον εἶναι Θεὸν τὸν κοσμοποιὸν, καὶ ἄλλον τὸν Πατέρα τοῦ Χριστοῦ. Ὅθεν καὶ τὴν Γραφὴν διαιρή- σαντες, τὴν μὲν Παλαιὰν Διαθήκην τοῦ κοσμοποιοῦ, τὴν δὲ Καινὴν τοῦ Πατρὸς Χριστοῦ λέγουσιν εἶναι. Επομέν νως δὲ τῇ δυσσεβεῖ γνώμῃ αὐτῶν, ἀπεναντίους ἔχειν λέγουσι πρὸς ἑαυτοὺς τοὺς θεοὺς τούτους καὶ τὰς Γραφὰς αὐτῶν, ὡς τους προσφεύγοντας τῷ Κυρίῳ ἐχθροὺς εἶναι τοῦ κοσμοποιοῦ, καὶ βελτίονας αὐτοῦ τυγχάνειν· ὡς αὖ οἱ τοῦ κοσμοποιοῦ ἄνθρωποι, διαβε βλημένοι εἰσὶ πρὸς τὸν Χριστὸν, καὶ τὴν διδασκα λίαν αὐτοῦ. Ελέγχει δὲ τὴν ἀσέβειαν αὐτῶν ἡ ἐγε κειμένη Γραφή (22), εἰσάγουσα τοὺς ἀποστόλους μετά τὸ ἀπολυθῆναι τῆς ἐπιβουλῆς τῆς πρὸς τῶν ἀρχιε ρέων καὶ πρεσβυτέρων, ἐλθόντας πρὸς τοὺς ἰδίους, τουτέστι τοὺς τὴν αὐτὴν πίστιν ἔχοντας, ἅμα ἐκεί. νοις καὶ πᾶσιν ὕμνον χαριστήριον ἀναπέμψαι τῷ ποιητῇ οὐρανοῦ καὶ γῆς μετὰ τοῦ μνημονεῦσαι, ὡς καὶ διὰ τοῦ στόματος Δαβὶδ ἐν ἁγίῳ Πνεύματι εἰκό τως τὸν δεύτερον ψαλμόν, οὗ ἡ ἀρχή· Ινατί εφρύα ξαν ἔθνη. κ. τ. λ. Διὰ γὰρ πάντων τούτων παρίστα ται, ὡς αὐτὸς εἴη Θεὸς κοσμοποιὸς, καὶ Πατὴρ τοῦ Σωτῆρος ὑπάρχων, καὶ ὅτι δέδονται παρ' αὐτοῦ ἀμ- φότεραι Διαθῆκαι. ΚΕΦ. Ε'. Στ. λβ'. Καὶ τὸ Πνεῦμα δὲ τὸ ἅγιον, δ ἔδωκεν ὁ Θεὸς, κ. τ. λ. Οὐκ ἐνταῦθα μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐν ἑτέροις χωρίοις τῆς Γραφῆς δηλοῦται, ὡς τὸ ἅγιον Πνεῦμα δίδοται, ἡμῶν τὴν αἰτίαν τοῦ λαβεῖν αὐτὸ παρεχόντων (25). Τὸ γὰρ πειθαρχεῖν Θεῷ προαιρετικὸν, ὥσπερ τὸ πιο στεύειν, οἷς κατὰ ἀναλογίαν δέδοται τὸ Πνεῦμα. τοῖς τῶν χαρισμάτων αὐτοῦ τυγχάνουσι. Συνάδει δὲ τούτοις καὶ τὸ, Δώσει Πνεῦμα ἅγιον τοῖς αἰτοῦσιν αὐτόν. ΚΕΦ. Γ'. Στ. ε'. Καὶ ἐξελέξαντο τον Στέ φανον. Τῶν μετεχόντων τῆς ἀρετῆς οἱ μὲν τελείως, οἱ δὲ ἐλλιπῶς αὐτὴν ἔχουσι. Στέφανος γοῦν μαρτυρεῖται τῆς ἐκλογῆς τετυχηκέναι, διὰ τὸ πλήρης είναι πίστεως καὶ Πνεύματος, οὐ παντὸς τοῦ ὅπως δήποτε πιστεύον τος, πλήρης ὄντος (24) πίστεως. Εἴρηται γὰρ περί τινος ὀφθέντος τῷ Πέτρῳ (25), πίστιν ἔχοντος, οὐ Ο μὲν πλήρης αὐτῆς ὄντος. πλήρης πλήρους. πιν, 9, ὅτι πίστιν έχει τοῦ σωθῆναι. DIDYMI ALEXANDRINI Vers. 24. Domine, tu es Deus, qui facit calum el terram. Malti bæretici divinitatem dividunt, dicentes, alium esse Deuni, mundi conditorem; alium vero, qui Pater est Christi. Unde et iidem, Scripturam distinguentes, Vetus quidem Testamentum a con- ditore mundi, Novum autem a Patre Christi pro- fectum esse aiunt. Atque los deos, convenienter im- piæ huic sententiæ, dicunt sibi invicem esse adver- sos, sicut et Scripturas eorum, ita ut qui Domino adhaereant, Conditori mundi adverseatur, eoque me- liores sint; sicut vicissim, sectatores Creatoris mundi de Christo et doctrina ejus pessime sentiant. Præ- sens vero Scripturæ locus impietatem eorum redar- guit, quippe qui apostolos, ab insidiis summoruin sacerdotum et presbyterorum liberatos, et ad suos, hoc est eos qui eandem cum ipsis fdem profteban- tur, reversos, repræsentat nobis, una cum ipsis omnibus hymnum eucharisticum canentes conditori cali et terra, ac præterea commemorantes psal- jtim ni, tanquam ab eo per os Davidis in Spiritu sancto pronuntiatum, cujus hoc est initium : Quare frenuerunt gentes, etc. His enim omnibus indicatur, quod idem Deus sit conditor mundi et Pater Salva- toris nostri, quodque ab eodem Testamentum utrum- que profectum sit. CAP. V, vers. 52. Spiritus sanctus, quem dedit Deus obedientibus ipsi, etc. Non solum in hoc, sed et aliis Scripturæ locis si- gnideatur, Spiritum sanctum dari, si nos ipsi occa- sionem et causam illum accipiendi suppeditemus. Obedire enim Deo est res arbitrii nostri, sicut et credere, quibus scilicet convenienter Spiritus sanctus datus est, tanquam donis gratiæ ejus affectis. His af- fine est illud : Dabit Spiritum sanctum petentibus ab ipso". CAP. VI, vers. 5. elegerunt Stephanum. Qui virtuti student, eorum alii perfecte, alii im- perfecte eam possident. Ideo Stephanus hic electus fuisse dicitur, eo quod fide et spiritu plenus essel: neque enim omnes, qui alioquin credunt, pleni suut fide. Quidam enim qui a Petro conspectus est, dici- tur fidem habere, non autem fide plenus esse. * Luc. x1, speciatim innui nianifestum est. Contra hos quoque Didymus singularem librum scripsit, qui ex parte Latine legitur in variis Bibliothecarum Patrum edi- tionibus, Græce autem a Franc. Combefisio parti i Auctarii novissimi, p. sqq., insertus est. Sed in eu quidem libelli fragmento frustra hæc quæres. detur, Didymum in Acta sigillatim scripsisse, quia in locum hunc quasi ex professo commentatur. Si- mili phrasi et infra utitur. Couf. ad c. vi, 22, et 84. in primis vero ad vult, 2. hic videtur Didymus, nisi hæc et se· c C quentia de ordine accipienda putes, in quo versari debet, qui per Spiritum sanctum ad fidem, et alia binc pendentia perducendus est. Cæterum idem in aliis Origenem securius sectatus est, quod monet Hieronymus in Apologia postrema, p. 163. Forte et pro rectius aliquoties in his verbis legetur Aci. intuitus esse dicitur hominem clau- dum, et vidisse, Id certe de Petro nusquam in Novo Testamento memorari memini. (21) Πολλοὶ τῶν ἀπὸ αἱρέσεων. Manichæos hic (22) Εγκειμένη Γραφή. Ex his verbis patere vi- (23) Τὴν αἰτίαν τοῦ λαβεῖν αὐτὸ παρεχόντων. (24) Πλήρης ὄντος. Ms. habebai ὄντως, vitiose. (25) Πέτρω. Legendum puto Παύλῳ. Hic enim

ΚΕΦ. Ζ'. Στ. κβ'. Καὶ ἐπαιδεύθη Μωϋσῆς πάσῃ σοφία Αἰγυπτίων. Ἐκ τοῦ προκειμένου (26) φανεροῦται, ὡς οὐκ ἀπο- βλητέα πάντη ἐστὶν ἡ τῶν ἔξωθεν τῆς Γραφῆς παί δευσις. Τρόπῳ γὰρ ἐγκωμίου είρηται, ὡς ἐπαιδεύθη Μωϋσῆς πάσῃ σοφίᾳ Αἰγυπτίων· καὶ περὶ Δανιὴλ καὶ τῶν σὺν αὐτῷ Εβραίων, ὡς ὑπερέβαλλον πάντας ἐν τῇ Χαλδαίων φιλοσοφίᾳ καὶ ταῖς συγγενέσιν ἐπιστή- μαις. Ορα δὲ τούτων λεγομένων, πῶς δεῖ προσέρχε- σθαι (27) τοῖς ἄλλοις λογικῶς. Δεῖ γὰρ ἐπ' ὀλίγον αὐτοῖς προσέχειν τῇ θεοπνεύστῳ Γραφῇ ἐμμένοντας. Τὸ γὰρ, Μὴ πολὺς ἴσθι πρὸς ἀλλοτρίαν, οὐ περὶ γυναικὸς συνοικούσης ἀνδρὶ, ἀλλὰ τοιαύτης σοφίας εἴρηται. 'Αλλοτρία γὰρ γυναικὶ οὐδὲ κατὰ ποσὰν προσέρχεσθαι ἀβλαβές. Στ. λβ'. Έντρομος δὲ γενόμενος Μωϋσῆς. Εἰ καὶ μὴ αὐταῖς λέξεσι φέρεται ἐν τῇ Ἐξόδῳ κει- μένη φωνή, ἀλλ᾽ οὖν ἰσοδύναμος κεῖται. Οὐ πολὺ γὰρ διοίσει τῷ (28) ἔντρομος, τό, Εμφοβος δε γενόμενος Μωϋσῆς. Λέγεται δὲ ταῦτα περὶ τοῦ κατὰ τὴν βά- τον δράματος, μενούσης τῆς αὐτῆς διαφορᾶς τοῦ φο- βεροῦ καὶ ἐμφόβου, καὶ ἐν τῇ διηγήσει τῇ περὶ τοῦ ὄρους Σινᾶ. Τὸ γὰρ ἐν τῇ πρὸς Ἑβραίους λεχθέν, Καὶ οὕτω φοβερὸν ἦν τὸ φανταζόμενον, περὶ τοῦ ὄρους τοῦτό ἐστιν. Ἐπ' αὐτοῦ γὰρ εἶπε Μωϋσῆς· *Εκφοβός εἰμι καὶ ἔντρομος, ἐκ παραλλήλου ταῖς λέξεσι χρησάμενος. Στ. λη'. Οὗτός ἐστιν ὁ γενόμενος ἐν τῇ ἐκκλη σίᾳ, ἐν τῇ ἐρήμῳ. Η προκειμένη λέξις δηλοῖ, ὡς οὐ μόνον τοπικῶς είναι συμβαίνει κρείττοσι καὶ χείροσι χωρίοις. Εξω γὰρ τῆς Αἰγύπτου κατὰ τόπου ὄντες οἱ περὶ ὧν ὁ λόγος, τῇ διαθέσει ἐν αὐτῇ ὑπῆρχον, οὐκ ἀποστή σαντες τὴν γνώμην ἑαυτῶν τῶν Αἰγυπτιακῶν ἐθῶν. Τῆς αὐτῆς νοήσεως ἐστι καὶ τὸ ἐν Εὐαγγελίῳ, Οπου ὁ θησαυρὸς, ἐκεῖ καὶ ἡ καρδία, οὐ πάντως (29) τοπικῶς ἐκεῖ ὄντος, ὅπου τις έχει την γνώμην. Πολ- λοὶ γοῦν, ὅτι ἐπὶ γῆς ὄντες, θησαυρίζοντες κατάλληλα τῷ οὐρανῷ, ἐκεῖ τὴν καρδίαν ἔχουσιν· ἀλλὰ κἀκεῖ ὅτι τυγχάνοντες οἱ παραβάντες ἄγγελοι, τὴν διάθεσιν εἶχον ἐν τῇ γῇ· ᾧ ἠκολούθησε τὸ ἐξ οὐρανοῦ εἰς γῆν αὐτοὺς ἐῤῥίφθαι. Στ. με. "Εστρεψε δὲ ὁ Θεὸς, καὶ παρέδωκεν αὐτούς. Οἱ μὲν, ὃν δεῖ τρόπον ἐντυχόντες τῇ Παλαιᾷ Γρα- τῇ, οίονται παραδεδόσθαι τοὺς Εβραίους ὑπὸ Θεοῦ λατρεύειν τῇ στρατιᾷ τοῦ οὐρανοῦ, συναρπαγέντες ἐκ τοῦ, Εἰ γὰρ ὁ δι' ἀγγέλων λαληθεὶς λόγος, κ.τ.λ., καὶ ἐκ τοῦ διατετάχθαι τὸν νόμον δι' ἀγγέλων ἐν χειρὶ με σίτου. Πολλῆς δὲ παραμυθίας δεῖ τῷ οὕτως τιθεμένῳ. Επιστήσαντες δὲ ἡμεῖς τὸ, Εστρεψεν ὁ Θεὸς, καὶ τὰ ἑξῆς, παράδοσιν (30) νῦν δηλουμένην οὕτω γενέ- έντρομος έμφοβος. φοβερόν ει έμφοβον προσέρχεσθαι τῷ θείῳ λόγῳ ραδίδοσι, δε FRAGMENTA IN ACTUS APOST. B C D CAP. VII, vers. 22. Et institutus fuit Moses in omni sapientia Ægyptiorum. Ex præsenti loco patet doctrinam externam non omnino contemnendam esse. In laude enim hic po- nitur quod Moses omni sapientia Ægyptiorum fuerit instructus, sicut de Daniele, et sociis ejus Judæis prædicatur “, quod omnes in Chaldæorum philoso- phia alllnibusque scientiis superarint. Disce vero etiam ex dictis, quomodo cum ratione in illis disci- plinis versari oporteat. Paucis enim illis studendum est, in Scriptura vero diviniore acquiescendumn. 11- lud enim, quod dicitur 3: Ne multus sis cum pere- grina ; non de uxore, marito juncta, sed de hujus- nvodi sapientia capiendum est. Alienæ enim uxori etiam parumper accedere noxa non vacat. Vers. 52. Moses vero perterritus, etc. Quamvis non totidem verbis præsens locus in Exodo legatur, æquipollentibus tamen ibi effertur. Neque enim multum differet vox a voce Dicuntur vero ista de visione, in rubo oilatas. Non alia diferentia inter etiam observatur in narratione de rebus in monte Sina s. Quod enim in Epistola ad Hebræus dicitur: Et adeo terribile erat visum "9; ad montem illum pertinet. De eo enim dixerat Moses: Εxpavefacius sum et tremebundus "; vocibus istis tanquam æqui- pollentibus usus. Vers. 58. llic est, qui fuit in cœlu, in deserto. Præsens locus ostendit, quod aliquis in metioribus aut deterioribus regionibus etiam extra respectum loci esse possit. Cum enim illi, de quibus hic sermo est, quod ad locum extra Ægyptum essent, habitu tamen animi in ea versabantur, quandoquidem mentem suam ab Ægyptiorum moribus non avoca- bant. Eodem modo capiendumn est, quod in Evangelio dicitur : Ubi thesaurus est, ibi eliam cor est 8; cum tamen unusquisque ibi non statim sit quod ad lo- cinn, ubi est animno. Hinc multi, in terris adhuc versantes, et coelo digna parautes, cor ibi habent; vicissim vero angeli, deinceps lapsi, etiam tunc, rum ibi, adhuc essent, terra mentem amiserant : unde consequenter ex cœlo in terram deturbabantur. 81. Vers. 42. Convertit vero se Deus, et tradidit eos. Qui ita, ut decet, scripturam Veteris Testamenti legunt, Judaeos putant a Deo ipso traditos, ut ser virent exercitui coli, abrepti scilicet eo, quod legi- tur: Si enim sermo, per angelos pronuntiatus, firmus fuit », etc., et altero illo, quo lex per angelos in manu Mediatoris statuta dicitur ªª. Qui vero ita sta- tuit, multa correctione et alloquio opus habet. Nos vero scientes id quod dicitur : Convertit se Deus, etc., ss Dan. 1, 19. Proverb. v, 20. Exod. 111, 6. . * Exod. xix, sqq. so Hebr. sn, 21. so ibid. Matth. vi, 21. Hebr. 11, 2. ss Galat. 111, 19. sim usurpatur. Ita dicit Origenes tom. II Commentar. in Matthaun t. 255. erat in nis. ubi itidem primum scriptum fuerat ma- syllaba abundante, quam diligentior manus deinde litura recte induxerat. (26) Εκ τοῦ προκειμένου. Vid. paulo ante not. 22. (27) Προσέρχεσθαι. De disciplina capienda pas- (28) Τῷ. lta scripsi pro τό. (29) Πάντως. Legendum puto παντός. (30) Παράδοσιν. Ita scripsi pro παράδοσι, quod

ΚΕΦ. Ζ'. Στ. κβ'. Καὶ ἐπαιδεύθη Μωϋσῆς πάσῃ σοφία Αἰγυπτίων. Ἐκ τοῦ προκειμένου (26) φανεροῦται, ὡς οὐκ ἀπο- βλητέα πάντη ἐστὶν ἡ τῶν ἔξωθεν τῆς Γραφῆς παί δευσις. Τρόπῳ γὰρ ἐγκωμίου είρηται, ὡς ἐπαιδεύθη Μωϋσῆς πάσῃ σοφίᾳ Αἰγυπτίων· καὶ περὶ Δανιὴλ καὶ τῶν σὺν αὐτῷ Εβραίων, ὡς ὑπερέβαλλον πάντας ἐν τῇ Χαλδαίων φιλοσοφίᾳ καὶ ταῖς συγγενέσιν ἐπιστή- μαις. Ορα δὲ τούτων λεγομένων, πῶς δεῖ προσέρχε- σθαι (27) τοῖς ἄλλοις λογικῶς. Δεῖ γὰρ ἐπ' ὀλίγον αὐτοῖς προσέχειν τῇ θεοπνεύστῳ Γραφῇ ἐμμένοντας. Τὸ γὰρ, Μὴ πολὺς ἴσθι πρὸς ἀλλοτρίαν, οὐ περὶ γυναικὸς συνοικούσης ἀνδρὶ, ἀλλὰ τοιαύτης σοφίας εἴρηται. 'Αλλοτρία γὰρ γυναικὶ οὐδὲ κατὰ ποσὰν προσέρχεσθαι ἀβλαβές. Στ. λβ'. Έντρομος δὲ γενόμενος Μωϋσῆς. Εἰ καὶ μὴ αὐταῖς λέξεσι φέρεται ἐν τῇ Ἐξόδῳ κει- μένη φωνή, ἀλλ᾽ οὖν ἰσοδύναμος κεῖται. Οὐ πολὺ γὰρ διοίσει τῷ (28) ἔντρομος, τό, Εμφοβος δε γενόμενος Μωϋσῆς. Λέγεται δὲ ταῦτα περὶ τοῦ κατὰ τὴν βά- τον δράματος, μενούσης τῆς αὐτῆς διαφορᾶς τοῦ φο- βεροῦ καὶ ἐμφόβου, καὶ ἐν τῇ διηγήσει τῇ περὶ τοῦ ὄρους Σινᾶ. Τὸ γὰρ ἐν τῇ πρὸς Ἑβραίους λεχθέν, Καὶ οὕτω φοβερὸν ἦν τὸ φανταζόμενον, περὶ τοῦ ὄρους τοῦτό ἐστιν. Ἐπ' αὐτοῦ γὰρ εἶπε Μωϋσῆς· *Εκφοβός εἰμι καὶ ἔντρομος, ἐκ παραλλήλου ταῖς λέξεσι χρησάμενος. Στ. λη'. Οὗτός ἐστιν ὁ γενόμενος ἐν τῇ ἐκκλη σίᾳ, ἐν τῇ ἐρήμῳ. Η προκειμένη λέξις δηλοῖ, ὡς οὐ μόνον τοπικῶς είναι συμβαίνει κρείττοσι καὶ χείροσι χωρίοις. Εξω γὰρ τῆς Αἰγύπτου κατὰ τόπου ὄντες οἱ περὶ ὧν ὁ λόγος, τῇ διαθέσει ἐν αὐτῇ ὑπῆρχον, οὐκ ἀποστή σαντες τὴν γνώμην ἑαυτῶν τῶν Αἰγυπτιακῶν ἐθῶν. Τῆς αὐτῆς νοήσεως ἐστι καὶ τὸ ἐν Εὐαγγελίῳ, Οπου ὁ θησαυρὸς, ἐκεῖ καὶ ἡ καρδία, οὐ πάντως (29) τοπικῶς ἐκεῖ ὄντος, ὅπου τις έχει την γνώμην. Πολ- λοὶ γοῦν, ὅτι ἐπὶ γῆς ὄντες, θησαυρίζοντες κατάλληλα τῷ οὐρανῷ, ἐκεῖ τὴν καρδίαν ἔχουσιν· ἀλλὰ κἀκεῖ ὅτι τυγχάνοντες οἱ παραβάντες ἄγγελοι, τὴν διάθεσιν εἶχον ἐν τῇ γῇ· ᾧ ἠκολούθησε τὸ ἐξ οὐρανοῦ εἰς γῆν αὐτοὺς ἐῤῥίφθαι. Στ. με. "Εστρεψε δὲ ὁ Θεὸς, καὶ παρέδωκεν αὐτούς. Οἱ μὲν, ὃν δεῖ τρόπον ἐντυχόντες τῇ Παλαιᾷ Γρα- τῇ, οίονται παραδεδόσθαι τοὺς Εβραίους ὑπὸ Θεοῦ λατρεύειν τῇ στρατιᾷ τοῦ οὐρανοῦ, συναρπαγέντες ἐκ τοῦ, Εἰ γὰρ ὁ δι' ἀγγέλων λαληθεὶς λόγος, κ.τ.λ., καὶ ἐκ τοῦ διατετάχθαι τὸν νόμον δι' ἀγγέλων ἐν χειρὶ με σίτου. Πολλῆς δὲ παραμυθίας δεῖ τῷ οὕτως τιθεμένῳ. Επιστήσαντες δὲ ἡμεῖς τὸ, Εστρεψεν ὁ Θεὸς, καὶ τὰ ἑξῆς, παράδοσιν (30) νῦν δηλουμένην οὕτω γενέ- έντρομος έμφοβος. φοβερόν ει έμφοβον προσέρχεσθαι τῷ θείῳ λόγῳ ραδίδοσι, δε FRAGMENTA IN ACTUS APOST. B C D CAP. VII, vers. 22. Et institutus fuit Moses in omni sapientia Ægyptiorum. Ex præsenti loco patet doctrinam externam non omnino contemnendam esse. In laude enim hic po- nitur quod Moses omni sapientia Ægyptiorum fuerit instructus, sicut de Daniele, et sociis ejus Judæis prædicatur “, quod omnes in Chaldæorum philoso- phia alllnibusque scientiis superarint. Disce vero etiam ex dictis, quomodo cum ratione in illis disci- plinis versari oporteat. Paucis enim illis studendum est, in Scriptura vero diviniore acquiescendumn. 11- lud enim, quod dicitur 3: Ne multus sis cum pere- grina ; non de uxore, marito juncta, sed de hujus- nvodi sapientia capiendum est. Alienæ enim uxori etiam parumper accedere noxa non vacat. Vers. 52. Moses vero perterritus, etc. Quamvis non totidem verbis præsens locus in Exodo legatur, æquipollentibus tamen ibi effertur. Neque enim multum differet vox a voce Dicuntur vero ista de visione, in rubo oilatas. Non alia diferentia inter etiam observatur in narratione de rebus in monte Sina s. Quod enim in Epistola ad Hebræus dicitur: Et adeo terribile erat visum "9; ad montem illum pertinet. De eo enim dixerat Moses: Εxpavefacius sum et tremebundus "; vocibus istis tanquam æqui- pollentibus usus. Vers. 58. llic est, qui fuit in cœlu, in deserto. Præsens locus ostendit, quod aliquis in metioribus aut deterioribus regionibus etiam extra respectum loci esse possit. Cum enim illi, de quibus hic sermo est, quod ad locum extra Ægyptum essent, habitu tamen animi in ea versabantur, quandoquidem mentem suam ab Ægyptiorum moribus non avoca- bant. Eodem modo capiendumn est, quod in Evangelio dicitur : Ubi thesaurus est, ibi eliam cor est 8; cum tamen unusquisque ibi non statim sit quod ad lo- cinn, ubi est animno. Hinc multi, in terris adhuc versantes, et coelo digna parautes, cor ibi habent; vicissim vero angeli, deinceps lapsi, etiam tunc, rum ibi, adhuc essent, terra mentem amiserant : unde consequenter ex cœlo in terram deturbabantur. 81. Vers. 42. Convertit vero se Deus, et tradidit eos. Qui ita, ut decet, scripturam Veteris Testamenti legunt, Judaeos putant a Deo ipso traditos, ut ser virent exercitui coli, abrepti scilicet eo, quod legi- tur: Si enim sermo, per angelos pronuntiatus, firmus fuit », etc., et altero illo, quo lex per angelos in manu Mediatoris statuta dicitur ªª. Qui vero ita sta- tuit, multa correctione et alloquio opus habet. Nos vero scientes id quod dicitur : Convertit se Deus, etc., ss Dan. 1, 19. Proverb. v, 20. Exod. 111, 6. . * Exod. xix, sqq. so Hebr. sn, 21. so ibid. Matth. vi, 21. Hebr. 11, 2. ss Galat. 111, 19. sim usurpatur. Ita dicit Origenes tom. II Commentar. in Matthaun t. 255. erat in nis. ubi itidem primum scriptum fuerat ma- syllaba abundante, quam diligentior manus deinde litura recte induxerat. (26) Εκ τοῦ προκειμένου. Vid. paulo ante not. 22. (27) Προσέρχεσθαι. De disciplina capienda pas- (28) Τῷ. lta scripsi pro τό. (29) Πάντως. Legendum puto παντός. (30) Παράδοσιν. Ita scripsi pro παράδοσι, quod

Α σθαι ὑπολαμβάνομεν, ὡς καὶ ἐπὶ τῶν γραφομένων Β Εt τῷ Ἀποστόλῳ οὕτως ἐχόντων· Διὰ τοῦτο παρέδω κεν αὐτοὺς ὁ Θεὸς εἰς πάθη ατιμίας, καὶ εἰς ἀδόκι· μον νοῦν. Ὡς γὰρ ἐν τούτοις, οἷς ἡμεῖς εἰλάμεθα, παραδίδωσιν ὁ Θεὸς μετὰ τὸ πολλάκις κωλύσαι, οὕτω πόθον ἔχοντας τους Εβραίους, θεραπεύειν τὴν κτίσιν παρὰ τὸν κτίσαντα, κωλύσας πολλάκις διὰ τῶν προ- φητῶν τὴν τοιαύτην πρόθεσιν, ἐμμένοντας αὐτοὺς παρέδωκεν, ᾧ εἵλαντο. Ὅθεν ἀκριβεστέρως ἀκούειν δεῖ τὸ, Εστρεψεν ὁ Θεὸς, καὶ παρέδωκεν αὐτούς. Οὐ γὰρ προηγούμενον ἦν θέλημα τῆς νομοθεσίας του Εἰ γὰρ ἐν αὐτῇ φέρεται Κύριον τὸν Θεὸν προσ κυνήσεις, καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις· ταύτην τὴν ἐντολὴν τοὺς παραβάντας παρέδωκε λατρεύειν τῇ στρατιᾷ τοῦ οὐρανοῦ, οὐκέτι προηγουμένῃ βουλήσει ποιῶν αὐτοὺς, ἀλλ᾿ ὡς εἶπε τὸ ῥητὸν, Στρέψας. ἐξ ἄλλου θελήματος. Το. Στ. νδ'. Ακούοντες δὲ τα τα διεπρίοντο. Ὑπόγυον ἐσαφηνίσθη τοῦτο, ὅτε ἐλαμβάνομεν, τὸ (31), Εἰ γὰρ ὁ δι' ἀγγέλων λαληθεὶς λόγος, ὁ δι' ἀγγέλων ὑποταγείς νόμος, ἀνθρώποις ὑπὸ Θεοῦ ἀγγέ λων δίδοται, εἰ μὴ ἄρα καὶ οὕτως δέξηται, ὅτι ὁ νό μος οὕτω διετάγη τοῖς ἀνθρώποις, ἵνα ἀγγέλων που λιτείαν ἔχωσι. Καὶ γὰρ οὗτοι ὑπὸ Θεοῦ τεταγμέ νοι εἰσίν. Εἴρηται γοῦν περὶ αὐτῶν· Εὐλογεῖτε τὸν Κύριον, πάντες οἱ ἄγγελοι αὐτοῦ, δυνατοὶ ἰσχύν, ποιοῦντες τὸν λόγον αὐτοῦ. Δοκεῖ δὲ βίαιος εἶναι ἡ δευτέρα παράδοσις. ΚΕΦ. Η'. Στ. β'. Καὶ ἐποίησαν κοπετόν μέγαν. Ὥσπερ οὖν πᾶν κέρδος ἀποδέχεσθαι δεί, ἢ (32) μόνον τὸ πρὸς τὴν κυρίως ὠφέλειαν συντελοῦν· οὔ τως οὐκ ἐπὶ πάσῃ ζημία ή συμφορά δυσχεραίνειν χρὴ, ἀλλ' ἐπὶ μόνων τῶν βλαπτόντων ψυχήν. Ἐπεὶ τοίνυν καὶ ὁ Στέφανος, συνὼν ἀνθρώποις, πρὸς θεο- σέβειαν τοῖς ποθοῦσιν αὐτῆς πολύ συνεβάλετο, ἀκά- λουθον ἦν ἐπὶ τῇ ἀναιρέσει αὐτοῦ ἀνιαρῶς φέρειν, στερηθέντες ἀνδρὸς τοιούτου τῶν ὑστερησάντων αὐτ τοῦ. Ἀναγκαῖόν ἐστι καὶ ἐπὶ θανάτῳ τῶν τυχόντων, κἂν ἄλλως φίλτατοι (33) ὦσιν, ὀλοφύρεσθαι λυπουμέ νους πέρα τοῦ μέτρου (34). Τύπον γὰρ καὶ περὶ τού- των δίδωσιν ὁ Σωτὴρ, ὃς μέχρι τοῦ δακρῦσαι ἐπὶ τῷ ἀγαπωμένῳ Λαζάρῳ τεθνηκότι ἔφθασεν. Στ. κβ'. Μετανόησον οὖν. Προαιρετική τροπή, ἢ πίπτει εἰς μόνον τὸν δεκτι κὸν ἀρετῆς καὶ κακίας. Ὁ δὲ κατὰ τοὺς μύθους τῶν αἱρετικῶν φύσει κακὸς ὢν ἄνθρωπος, οὐκ ἔστι δεκτι κὸς τῆς κατὰ βούλησιν μεταβολῆς. Ὅθεν παρέχει τὸ, Μετανόησον, λεγόμενον τῷ Σίμωνι, ἐκ κατα- DIDYMI ALEXANDRINI deditionem, de qua lic sermo est, talem fuisse pu- tamus, de quali ab Apostolo alibi scriptum est: Propterea tradidit eos Deus in affectus ignominia, et in reprobam mentem ”. Sicut enim in iis quæ ipsi elegimus, esse nos permittit Deus, postquam sæpe prohibuit; ita Judæos, creaturæ potius quam Crea- Lori cultum praestare annitentes, tandem, sæpe an- tea per prophetas ab hoc consilio revocatos, in iis quam elegerunt, pertinaces haerere permisit. Itaque accuratius attendere oportet dicto: Convertit se Deus, et tradidit eos. Neque enim hoc erat primum latæ legis institutum. Quando enim in illa dicitur ” : Dominum Deum tuum adorabis, et ipsi soli servies, eos, qui praeceptum hoc violaverant, tradidit, ut servirent exercitibus cœli, non sane destinato con- silio tales efficiens, sed ita potius, ut textus tradit: posiquam se a priore voluntate avertit. Vers. 54. Hac vero audientes lancinabantur. Locus hic paulo ante illustratus est, cum tracta- remus illud dictum : Si enim sermo per angelos pro- latus s, etc., il est, lex per angelos promulgala, hominibus a Deo angelorum data est: nisi id potius innuatur, quod lex ita præcepta est hominibus, ut illi ad morem angelorum vitam agant. Illi enim sub Deo collocati sunt. Propterea de jis dicitur: Bene- dicile Domino, omnes angeli ejus, potentia valentes, et facientes præcepta ejus ". Interim posterior illa interpretatio videtur violentior. C CAP. Vill, vers. 2. fecerunt planctum magnum. Sicut igitur lucrum omne recipere oportet, nec c illud solum, quod ad salutein vere talem facit; ita nec damnum aut infortunium quodvis, sed ea tan- tum, quae animæ nocent, graviter ferre oportet. Quoniam itaque Stephanus, cum hominibus ver- sans, ad pietatem illius cupidis multum conferebat, consentaneum erat, ut cæde ejus tristarentur illi, qui tanto viro imposterum carituri erant. Atque ita necesse quoque est, mortem quorumcunque, si alioquin amicissimi nobis fuerint, lugere, tristitia interim non præter modum admissa. Exemplum enim bujus rei Servator ipse præbet, qui super Lazarum, quem amaverat, mortuum etiam ad la- cryinas processit s. Vers. 22. Penitentiam igitur age. Voluntaria bic est mutatio, quæ cadit tantum in D eum, qui virtutis et vitii est capax. Jam vero homo, secundum hæreticorum fabulas, malus natura cum sit, non est capax voluntariæ mutationis. Itaque superduum est, quando ad Simonem dicitur: Pani- * Rom. 1, 26, 28. ss ibid. 25. Deut. VI,13. dicta ab ipso erant, quamvis in excerptis his t2. lia non legantur. Interim patet hinc iterum, excer- pta ista Catenæ ex singulari et justo Didymi com- imentario in Acta hausta esse. Confer paulo post no- lam 96. cem lucrum majus et mínus, sicut deinceps luctus gravior et levior. Hebr. 11, 2. 8s Psal. Cll, 20. Joan. xι, 55. excidisse, quam in versione expressi. Neque eniin immodicum luctum suadere hic censendus est Didy mus, qui id tantum exemplo Christi, Domini nostri, evincit, quod homines nobis amicos, etiamsi alio- quin non multum profuturos, lugere liceat defun- CIOS. (30) Ελαμβάνομεν τό. Respicit ea, quæ ad v. (39) Η. Malim legere μή. Opponuntur enim iuvi- (33) Φίλτατοι. Ms. vitiose φιλτάτοις. (34) Πέρα του μέτρου. Negationem hic suspicor

Α σθαι ὑπολαμβάνομεν, ὡς καὶ ἐπὶ τῶν γραφομένων Β Εt τῷ Ἀποστόλῳ οὕτως ἐχόντων· Διὰ τοῦτο παρέδω κεν αὐτοὺς ὁ Θεὸς εἰς πάθη ατιμίας, καὶ εἰς ἀδόκι· μον νοῦν. Ὡς γὰρ ἐν τούτοις, οἷς ἡμεῖς εἰλάμεθα, παραδίδωσιν ὁ Θεὸς μετὰ τὸ πολλάκις κωλύσαι, οὕτω πόθον ἔχοντας τους Εβραίους, θεραπεύειν τὴν κτίσιν παρὰ τὸν κτίσαντα, κωλύσας πολλάκις διὰ τῶν προ- φητῶν τὴν τοιαύτην πρόθεσιν, ἐμμένοντας αὐτοὺς παρέδωκεν, ᾧ εἵλαντο. Ὅθεν ἀκριβεστέρως ἀκούειν δεῖ τὸ, Εστρεψεν ὁ Θεὸς, καὶ παρέδωκεν αὐτούς. Οὐ γὰρ προηγούμενον ἦν θέλημα τῆς νομοθεσίας του Εἰ γὰρ ἐν αὐτῇ φέρεται Κύριον τὸν Θεὸν προσ κυνήσεις, καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις· ταύτην τὴν ἐντολὴν τοὺς παραβάντας παρέδωκε λατρεύειν τῇ στρατιᾷ τοῦ οὐρανοῦ, οὐκέτι προηγουμένῃ βουλήσει ποιῶν αὐτοὺς, ἀλλ᾿ ὡς εἶπε τὸ ῥητὸν, Στρέψας. ἐξ ἄλλου θελήματος. Το. Στ. νδ'. Ακούοντες δὲ τα τα διεπρίοντο. Ὑπόγυον ἐσαφηνίσθη τοῦτο, ὅτε ἐλαμβάνομεν, τὸ (31), Εἰ γὰρ ὁ δι' ἀγγέλων λαληθεὶς λόγος, ὁ δι' ἀγγέλων ὑποταγείς νόμος, ἀνθρώποις ὑπὸ Θεοῦ ἀγγέ λων δίδοται, εἰ μὴ ἄρα καὶ οὕτως δέξηται, ὅτι ὁ νό μος οὕτω διετάγη τοῖς ἀνθρώποις, ἵνα ἀγγέλων που λιτείαν ἔχωσι. Καὶ γὰρ οὗτοι ὑπὸ Θεοῦ τεταγμέ νοι εἰσίν. Εἴρηται γοῦν περὶ αὐτῶν· Εὐλογεῖτε τὸν Κύριον, πάντες οἱ ἄγγελοι αὐτοῦ, δυνατοὶ ἰσχύν, ποιοῦντες τὸν λόγον αὐτοῦ. Δοκεῖ δὲ βίαιος εἶναι ἡ δευτέρα παράδοσις. ΚΕΦ. Η'. Στ. β'. Καὶ ἐποίησαν κοπετόν μέγαν. Ὥσπερ οὖν πᾶν κέρδος ἀποδέχεσθαι δεί, ἢ (32) μόνον τὸ πρὸς τὴν κυρίως ὠφέλειαν συντελοῦν· οὔ τως οὐκ ἐπὶ πάσῃ ζημία ή συμφορά δυσχεραίνειν χρὴ, ἀλλ' ἐπὶ μόνων τῶν βλαπτόντων ψυχήν. Ἐπεὶ τοίνυν καὶ ὁ Στέφανος, συνὼν ἀνθρώποις, πρὸς θεο- σέβειαν τοῖς ποθοῦσιν αὐτῆς πολύ συνεβάλετο, ἀκά- λουθον ἦν ἐπὶ τῇ ἀναιρέσει αὐτοῦ ἀνιαρῶς φέρειν, στερηθέντες ἀνδρὸς τοιούτου τῶν ὑστερησάντων αὐτ τοῦ. Ἀναγκαῖόν ἐστι καὶ ἐπὶ θανάτῳ τῶν τυχόντων, κἂν ἄλλως φίλτατοι (33) ὦσιν, ὀλοφύρεσθαι λυπουμέ νους πέρα τοῦ μέτρου (34). Τύπον γὰρ καὶ περὶ τού- των δίδωσιν ὁ Σωτὴρ, ὃς μέχρι τοῦ δακρῦσαι ἐπὶ τῷ ἀγαπωμένῳ Λαζάρῳ τεθνηκότι ἔφθασεν. Στ. κβ'. Μετανόησον οὖν. Προαιρετική τροπή, ἢ πίπτει εἰς μόνον τὸν δεκτι κὸν ἀρετῆς καὶ κακίας. Ὁ δὲ κατὰ τοὺς μύθους τῶν αἱρετικῶν φύσει κακὸς ὢν ἄνθρωπος, οὐκ ἔστι δεκτι κὸς τῆς κατὰ βούλησιν μεταβολῆς. Ὅθεν παρέχει τὸ, Μετανόησον, λεγόμενον τῷ Σίμωνι, ἐκ κατα- DIDYMI ALEXANDRINI deditionem, de qua lic sermo est, talem fuisse pu- tamus, de quali ab Apostolo alibi scriptum est: Propterea tradidit eos Deus in affectus ignominia, et in reprobam mentem ”. Sicut enim in iis quæ ipsi elegimus, esse nos permittit Deus, postquam sæpe prohibuit; ita Judæos, creaturæ potius quam Crea- Lori cultum praestare annitentes, tandem, sæpe an- tea per prophetas ab hoc consilio revocatos, in iis quam elegerunt, pertinaces haerere permisit. Itaque accuratius attendere oportet dicto: Convertit se Deus, et tradidit eos. Neque enim hoc erat primum latæ legis institutum. Quando enim in illa dicitur ” : Dominum Deum tuum adorabis, et ipsi soli servies, eos, qui praeceptum hoc violaverant, tradidit, ut servirent exercitibus cœli, non sane destinato con- silio tales efficiens, sed ita potius, ut textus tradit: posiquam se a priore voluntate avertit. Vers. 54. Hac vero audientes lancinabantur. Locus hic paulo ante illustratus est, cum tracta- remus illud dictum : Si enim sermo per angelos pro- latus s, etc., il est, lex per angelos promulgala, hominibus a Deo angelorum data est: nisi id potius innuatur, quod lex ita præcepta est hominibus, ut illi ad morem angelorum vitam agant. Illi enim sub Deo collocati sunt. Propterea de jis dicitur: Bene- dicile Domino, omnes angeli ejus, potentia valentes, et facientes præcepta ejus ". Interim posterior illa interpretatio videtur violentior. C CAP. Vill, vers. 2. fecerunt planctum magnum. Sicut igitur lucrum omne recipere oportet, nec c illud solum, quod ad salutein vere talem facit; ita nec damnum aut infortunium quodvis, sed ea tan- tum, quae animæ nocent, graviter ferre oportet. Quoniam itaque Stephanus, cum hominibus ver- sans, ad pietatem illius cupidis multum conferebat, consentaneum erat, ut cæde ejus tristarentur illi, qui tanto viro imposterum carituri erant. Atque ita necesse quoque est, mortem quorumcunque, si alioquin amicissimi nobis fuerint, lugere, tristitia interim non præter modum admissa. Exemplum enim bujus rei Servator ipse præbet, qui super Lazarum, quem amaverat, mortuum etiam ad la- cryinas processit s. Vers. 22. Penitentiam igitur age. Voluntaria bic est mutatio, quæ cadit tantum in D eum, qui virtutis et vitii est capax. Jam vero homo, secundum hæreticorum fabulas, malus natura cum sit, non est capax voluntariæ mutationis. Itaque superduum est, quando ad Simonem dicitur: Pani- * Rom. 1, 26, 28. ss ibid. 25. Deut. VI,13. dicta ab ipso erant, quamvis in excerptis his t2. lia non legantur. Interim patet hinc iterum, excer- pta ista Catenæ ex singulari et justo Didymi com- imentario in Acta hausta esse. Confer paulo post no- lam 96. cem lucrum majus et mínus, sicut deinceps luctus gravior et levior. Hebr. 11, 2. 8s Psal. Cll, 20. Joan. xι, 55. excidisse, quam in versione expressi. Neque eniin immodicum luctum suadere hic censendus est Didy mus, qui id tantum exemplo Christi, Domini nostri, evincit, quod homines nobis amicos, etiamsi alio- quin non multum profuturos, lugere liceat defun- CIOS. (30) Ελαμβάνομεν τό. Respicit ea, quæ ad v. (39) Η. Malim legere μή. Opponuntur enim iuvi- (33) Φίλτατοι. Ms. vitiose φιλτάτοις. (34) Πέρα του μέτρου. Negationem hic suspicor

Α σθαι ὑπολαμβάνομεν, ὡς καὶ ἐπὶ τῶν γραφομένων Β Εt τῷ Ἀποστόλῳ οὕτως ἐχόντων· Διὰ τοῦτο παρέδω κεν αὐτοὺς ὁ Θεὸς εἰς πάθη ατιμίας, καὶ εἰς ἀδόκι· μον νοῦν. Ὡς γὰρ ἐν τούτοις, οἷς ἡμεῖς εἰλάμεθα, παραδίδωσιν ὁ Θεὸς μετὰ τὸ πολλάκις κωλύσαι, οὕτω πόθον ἔχοντας τους Εβραίους, θεραπεύειν τὴν κτίσιν παρὰ τὸν κτίσαντα, κωλύσας πολλάκις διὰ τῶν προ- φητῶν τὴν τοιαύτην πρόθεσιν, ἐμμένοντας αὐτοὺς παρέδωκεν, ᾧ εἵλαντο. Ὅθεν ἀκριβεστέρως ἀκούειν δεῖ τὸ, Εστρεψεν ὁ Θεὸς, καὶ παρέδωκεν αὐτούς. Οὐ γὰρ προηγούμενον ἦν θέλημα τῆς νομοθεσίας του Εἰ γὰρ ἐν αὐτῇ φέρεται Κύριον τὸν Θεὸν προσ κυνήσεις, καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις· ταύτην τὴν ἐντολὴν τοὺς παραβάντας παρέδωκε λατρεύειν τῇ στρατιᾷ τοῦ οὐρανοῦ, οὐκέτι προηγουμένῃ βουλήσει ποιῶν αὐτοὺς, ἀλλ᾿ ὡς εἶπε τὸ ῥητὸν, Στρέψας. ἐξ ἄλλου θελήματος. Το. Στ. νδ'. Ακούοντες δὲ τα τα διεπρίοντο. Ὑπόγυον ἐσαφηνίσθη τοῦτο, ὅτε ἐλαμβάνομεν, τὸ (31), Εἰ γὰρ ὁ δι' ἀγγέλων λαληθεὶς λόγος, ὁ δι' ἀγγέλων ὑποταγείς νόμος, ἀνθρώποις ὑπὸ Θεοῦ ἀγγέ λων δίδοται, εἰ μὴ ἄρα καὶ οὕτως δέξηται, ὅτι ὁ νό μος οὕτω διετάγη τοῖς ἀνθρώποις, ἵνα ἀγγέλων που λιτείαν ἔχωσι. Καὶ γὰρ οὗτοι ὑπὸ Θεοῦ τεταγμέ νοι εἰσίν. Εἴρηται γοῦν περὶ αὐτῶν· Εὐλογεῖτε τὸν Κύριον, πάντες οἱ ἄγγελοι αὐτοῦ, δυνατοὶ ἰσχύν, ποιοῦντες τὸν λόγον αὐτοῦ. Δοκεῖ δὲ βίαιος εἶναι ἡ δευτέρα παράδοσις. ΚΕΦ. Η'. Στ. β'. Καὶ ἐποίησαν κοπετόν μέγαν. Ὥσπερ οὖν πᾶν κέρδος ἀποδέχεσθαι δεί, ἢ (32) μόνον τὸ πρὸς τὴν κυρίως ὠφέλειαν συντελοῦν· οὔ τως οὐκ ἐπὶ πάσῃ ζημία ή συμφορά δυσχεραίνειν χρὴ, ἀλλ' ἐπὶ μόνων τῶν βλαπτόντων ψυχήν. Ἐπεὶ τοίνυν καὶ ὁ Στέφανος, συνὼν ἀνθρώποις, πρὸς θεο- σέβειαν τοῖς ποθοῦσιν αὐτῆς πολύ συνεβάλετο, ἀκά- λουθον ἦν ἐπὶ τῇ ἀναιρέσει αὐτοῦ ἀνιαρῶς φέρειν, στερηθέντες ἀνδρὸς τοιούτου τῶν ὑστερησάντων αὐτ τοῦ. Ἀναγκαῖόν ἐστι καὶ ἐπὶ θανάτῳ τῶν τυχόντων, κἂν ἄλλως φίλτατοι (33) ὦσιν, ὀλοφύρεσθαι λυπουμέ νους πέρα τοῦ μέτρου (34). Τύπον γὰρ καὶ περὶ τού- των δίδωσιν ὁ Σωτὴρ, ὃς μέχρι τοῦ δακρῦσαι ἐπὶ τῷ ἀγαπωμένῳ Λαζάρῳ τεθνηκότι ἔφθασεν. Στ. κβ'. Μετανόησον οὖν. Προαιρετική τροπή, ἢ πίπτει εἰς μόνον τὸν δεκτι κὸν ἀρετῆς καὶ κακίας. Ὁ δὲ κατὰ τοὺς μύθους τῶν αἱρετικῶν φύσει κακὸς ὢν ἄνθρωπος, οὐκ ἔστι δεκτι κὸς τῆς κατὰ βούλησιν μεταβολῆς. Ὅθεν παρέχει τὸ, Μετανόησον, λεγόμενον τῷ Σίμωνι, ἐκ κατα- DIDYMI ALEXANDRINI deditionem, de qua lic sermo est, talem fuisse pu- tamus, de quali ab Apostolo alibi scriptum est: Propterea tradidit eos Deus in affectus ignominia, et in reprobam mentem ”. Sicut enim in iis quæ ipsi elegimus, esse nos permittit Deus, postquam sæpe prohibuit; ita Judæos, creaturæ potius quam Crea- Lori cultum praestare annitentes, tandem, sæpe an- tea per prophetas ab hoc consilio revocatos, in iis quam elegerunt, pertinaces haerere permisit. Itaque accuratius attendere oportet dicto: Convertit se Deus, et tradidit eos. Neque enim hoc erat primum latæ legis institutum. Quando enim in illa dicitur ” : Dominum Deum tuum adorabis, et ipsi soli servies, eos, qui praeceptum hoc violaverant, tradidit, ut servirent exercitibus cœli, non sane destinato con- silio tales efficiens, sed ita potius, ut textus tradit: posiquam se a priore voluntate avertit. Vers. 54. Hac vero audientes lancinabantur. Locus hic paulo ante illustratus est, cum tracta- remus illud dictum : Si enim sermo per angelos pro- latus s, etc., il est, lex per angelos promulgala, hominibus a Deo angelorum data est: nisi id potius innuatur, quod lex ita præcepta est hominibus, ut illi ad morem angelorum vitam agant. Illi enim sub Deo collocati sunt. Propterea de jis dicitur: Bene- dicile Domino, omnes angeli ejus, potentia valentes, et facientes præcepta ejus ". Interim posterior illa interpretatio videtur violentior. C CAP. Vill, vers. 2. fecerunt planctum magnum. Sicut igitur lucrum omne recipere oportet, nec c illud solum, quod ad salutein vere talem facit; ita nec damnum aut infortunium quodvis, sed ea tan- tum, quae animæ nocent, graviter ferre oportet. Quoniam itaque Stephanus, cum hominibus ver- sans, ad pietatem illius cupidis multum conferebat, consentaneum erat, ut cæde ejus tristarentur illi, qui tanto viro imposterum carituri erant. Atque ita necesse quoque est, mortem quorumcunque, si alioquin amicissimi nobis fuerint, lugere, tristitia interim non præter modum admissa. Exemplum enim bujus rei Servator ipse præbet, qui super Lazarum, quem amaverat, mortuum etiam ad la- cryinas processit s. Vers. 22. Penitentiam igitur age. Voluntaria bic est mutatio, quæ cadit tantum in D eum, qui virtutis et vitii est capax. Jam vero homo, secundum hæreticorum fabulas, malus natura cum sit, non est capax voluntariæ mutationis. Itaque superduum est, quando ad Simonem dicitur: Pani- * Rom. 1, 26, 28. ss ibid. 25. Deut. VI,13. dicta ab ipso erant, quamvis in excerptis his t2. lia non legantur. Interim patet hinc iterum, excer- pta ista Catenæ ex singulari et justo Didymi com- imentario in Acta hausta esse. Confer paulo post no- lam 96. cem lucrum majus et mínus, sicut deinceps luctus gravior et levior. Hebr. 11, 2. 8s Psal. Cll, 20. Joan. xι, 55. excidisse, quam in versione expressi. Neque eniin immodicum luctum suadere hic censendus est Didy mus, qui id tantum exemplo Christi, Domini nostri, evincit, quod homines nobis amicos, etiamsi alio- quin non multum profuturos, lugere liceat defun- CIOS. (30) Ελαμβάνομεν τό. Respicit ea, quæ ad v. (39) Η. Malim legere μή. Opponuntur enim iuvi- (33) Φίλτατοι. Ms. vitiose φιλτάτοις. (34) Πέρα του μέτρου. Negationem hic suspicor

Α σθαι ὑπολαμβάνομεν, ὡς καὶ ἐπὶ τῶν γραφομένων Β Εt τῷ Ἀποστόλῳ οὕτως ἐχόντων· Διὰ τοῦτο παρέδω κεν αὐτοὺς ὁ Θεὸς εἰς πάθη ατιμίας, καὶ εἰς ἀδόκι· μον νοῦν. Ὡς γὰρ ἐν τούτοις, οἷς ἡμεῖς εἰλάμεθα, παραδίδωσιν ὁ Θεὸς μετὰ τὸ πολλάκις κωλύσαι, οὕτω πόθον ἔχοντας τους Εβραίους, θεραπεύειν τὴν κτίσιν παρὰ τὸν κτίσαντα, κωλύσας πολλάκις διὰ τῶν προ- φητῶν τὴν τοιαύτην πρόθεσιν, ἐμμένοντας αὐτοὺς παρέδωκεν, ᾧ εἵλαντο. Ὅθεν ἀκριβεστέρως ἀκούειν δεῖ τὸ, Εστρεψεν ὁ Θεὸς, καὶ παρέδωκεν αὐτούς. Οὐ γὰρ προηγούμενον ἦν θέλημα τῆς νομοθεσίας του Εἰ γὰρ ἐν αὐτῇ φέρεται Κύριον τὸν Θεὸν προσ κυνήσεις, καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις· ταύτην τὴν ἐντολὴν τοὺς παραβάντας παρέδωκε λατρεύειν τῇ στρατιᾷ τοῦ οὐρανοῦ, οὐκέτι προηγουμένῃ βουλήσει ποιῶν αὐτοὺς, ἀλλ᾿ ὡς εἶπε τὸ ῥητὸν, Στρέψας. ἐξ ἄλλου θελήματος. Το. Στ. νδ'. Ακούοντες δὲ τα τα διεπρίοντο. Ὑπόγυον ἐσαφηνίσθη τοῦτο, ὅτε ἐλαμβάνομεν, τὸ (31), Εἰ γὰρ ὁ δι' ἀγγέλων λαληθεὶς λόγος, ὁ δι' ἀγγέλων ὑποταγείς νόμος, ἀνθρώποις ὑπὸ Θεοῦ ἀγγέ λων δίδοται, εἰ μὴ ἄρα καὶ οὕτως δέξηται, ὅτι ὁ νό μος οὕτω διετάγη τοῖς ἀνθρώποις, ἵνα ἀγγέλων που λιτείαν ἔχωσι. Καὶ γὰρ οὗτοι ὑπὸ Θεοῦ τεταγμέ νοι εἰσίν. Εἴρηται γοῦν περὶ αὐτῶν· Εὐλογεῖτε τὸν Κύριον, πάντες οἱ ἄγγελοι αὐτοῦ, δυνατοὶ ἰσχύν, ποιοῦντες τὸν λόγον αὐτοῦ. Δοκεῖ δὲ βίαιος εἶναι ἡ δευτέρα παράδοσις. ΚΕΦ. Η'. Στ. β'. Καὶ ἐποίησαν κοπετόν μέγαν. Ὥσπερ οὖν πᾶν κέρδος ἀποδέχεσθαι δεί, ἢ (32) μόνον τὸ πρὸς τὴν κυρίως ὠφέλειαν συντελοῦν· οὔ τως οὐκ ἐπὶ πάσῃ ζημία ή συμφορά δυσχεραίνειν χρὴ, ἀλλ' ἐπὶ μόνων τῶν βλαπτόντων ψυχήν. Ἐπεὶ τοίνυν καὶ ὁ Στέφανος, συνὼν ἀνθρώποις, πρὸς θεο- σέβειαν τοῖς ποθοῦσιν αὐτῆς πολύ συνεβάλετο, ἀκά- λουθον ἦν ἐπὶ τῇ ἀναιρέσει αὐτοῦ ἀνιαρῶς φέρειν, στερηθέντες ἀνδρὸς τοιούτου τῶν ὑστερησάντων αὐτ τοῦ. Ἀναγκαῖόν ἐστι καὶ ἐπὶ θανάτῳ τῶν τυχόντων, κἂν ἄλλως φίλτατοι (33) ὦσιν, ὀλοφύρεσθαι λυπουμέ νους πέρα τοῦ μέτρου (34). Τύπον γὰρ καὶ περὶ τού- των δίδωσιν ὁ Σωτὴρ, ὃς μέχρι τοῦ δακρῦσαι ἐπὶ τῷ ἀγαπωμένῳ Λαζάρῳ τεθνηκότι ἔφθασεν. Στ. κβ'. Μετανόησον οὖν. Προαιρετική τροπή, ἢ πίπτει εἰς μόνον τὸν δεκτι κὸν ἀρετῆς καὶ κακίας. Ὁ δὲ κατὰ τοὺς μύθους τῶν αἱρετικῶν φύσει κακὸς ὢν ἄνθρωπος, οὐκ ἔστι δεκτι κὸς τῆς κατὰ βούλησιν μεταβολῆς. Ὅθεν παρέχει τὸ, Μετανόησον, λεγόμενον τῷ Σίμωνι, ἐκ κατα- DIDYMI ALEXANDRINI deditionem, de qua lic sermo est, talem fuisse pu- tamus, de quali ab Apostolo alibi scriptum est: Propterea tradidit eos Deus in affectus ignominia, et in reprobam mentem ”. Sicut enim in iis quæ ipsi elegimus, esse nos permittit Deus, postquam sæpe prohibuit; ita Judæos, creaturæ potius quam Crea- Lori cultum praestare annitentes, tandem, sæpe an- tea per prophetas ab hoc consilio revocatos, in iis quam elegerunt, pertinaces haerere permisit. Itaque accuratius attendere oportet dicto: Convertit se Deus, et tradidit eos. Neque enim hoc erat primum latæ legis institutum. Quando enim in illa dicitur ” : Dominum Deum tuum adorabis, et ipsi soli servies, eos, qui praeceptum hoc violaverant, tradidit, ut servirent exercitibus cœli, non sane destinato con- silio tales efficiens, sed ita potius, ut textus tradit: posiquam se a priore voluntate avertit. Vers. 54. Hac vero audientes lancinabantur. Locus hic paulo ante illustratus est, cum tracta- remus illud dictum : Si enim sermo per angelos pro- latus s, etc., il est, lex per angelos promulgala, hominibus a Deo angelorum data est: nisi id potius innuatur, quod lex ita præcepta est hominibus, ut illi ad morem angelorum vitam agant. Illi enim sub Deo collocati sunt. Propterea de jis dicitur: Bene- dicile Domino, omnes angeli ejus, potentia valentes, et facientes præcepta ejus ". Interim posterior illa interpretatio videtur violentior. C CAP. Vill, vers. 2. fecerunt planctum magnum. Sicut igitur lucrum omne recipere oportet, nec c illud solum, quod ad salutein vere talem facit; ita nec damnum aut infortunium quodvis, sed ea tan- tum, quae animæ nocent, graviter ferre oportet. Quoniam itaque Stephanus, cum hominibus ver- sans, ad pietatem illius cupidis multum conferebat, consentaneum erat, ut cæde ejus tristarentur illi, qui tanto viro imposterum carituri erant. Atque ita necesse quoque est, mortem quorumcunque, si alioquin amicissimi nobis fuerint, lugere, tristitia interim non præter modum admissa. Exemplum enim bujus rei Servator ipse præbet, qui super Lazarum, quem amaverat, mortuum etiam ad la- cryinas processit s. Vers. 22. Penitentiam igitur age. Voluntaria bic est mutatio, quæ cadit tantum in D eum, qui virtutis et vitii est capax. Jam vero homo, secundum hæreticorum fabulas, malus natura cum sit, non est capax voluntariæ mutationis. Itaque superduum est, quando ad Simonem dicitur: Pani- * Rom. 1, 26, 28. ss ibid. 25. Deut. VI,13. dicta ab ipso erant, quamvis in excerptis his t2. lia non legantur. Interim patet hinc iterum, excer- pta ista Catenæ ex singulari et justo Didymi com- imentario in Acta hausta esse. Confer paulo post no- lam 96. cem lucrum majus et mínus, sicut deinceps luctus gravior et levior. Hebr. 11, 2. 8s Psal. Cll, 20. Joan. xι, 55. excidisse, quam in versione expressi. Neque eniin immodicum luctum suadere hic censendus est Didy mus, qui id tantum exemplo Christi, Domini nostri, evincit, quod homines nobis amicos, etiamsi alio- quin non multum profuturos, lugere liceat defun- CIOS. (30) Ελαμβάνομεν τό. Respicit ea, quæ ad v. (39) Η. Malim legere μή. Opponuntur enim iuvi- (33) Φίλτατοι. Ms. vitiose φιλτάτοις. (34) Πέρα του μέτρου. Negationem hic suspicor

σκευῆς ὄντι κακῷ, κατὰ τοὺς ἐκείνων μύθους. 'Αλλ' οὐ ματαίως εἴρηται τό Μετανόησον οὖν. Αὐτεξού σιος ἄρα καὶ αὐτός. Τούτου δὲ μὴ ὄντος φύσει κακοῦ, ἢ ἐπιτεταλμένην κακίαν ἔχοντος, οὐδ᾽ ἄλλος τις εύ μεθείη τοιοῦτος (35). Στ. λς'. Ὡς δ' ἐπορεύοντο. Επιστατέον (36), ὡς πολλή σπουδή ὑπῆρχε τοῖς τελείως Χριστιανίζουσι περὶ τὸ αἰσθητὸν βάπτισμα. Διττοῦ γὰρ ὄντος τοῦ διδομένου, ὁτὲ μὲν δι᾽ ὕδατος, ὁτὲ δὲ ἐν Πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί, οὐ διὰ τὴν ὑπερ- οχὴν τοῦ ἐν Πνεύματι βαπτίσματος κατεφρόνουν τοῦ σωματικωτέρου. Συμβάλλεται γὰρ καὶ τοῦτο εἰς σω τηρίαν κατὰ τὴν ἀνάστασιν τοῦ σώματος. Ἔστι δὲ διὰ τῆς προκειμένης βίβλου τῶν Πράξεων τῶν ἀποστό λων (37) πολλὰ θηρεῦσαι παραστατικὰ τοῦ χρησίμου τοῦ ἐξ ὕδατος βαπτίσματος. Στ. λθ'. Πνεύμα Κυρίου ήρπασε τον Φίλιππον. Η προκειμένη ἁρπαγὴ ἰσοδυναμεί τῇ ἀναλήψει Ηλίου. Καὶ ἐπεὶ ἁρπαγεὶς ὁ Φίλιππος ἐκ τόπου μετα ηνέχθη, ἀκόλουθον, καὶ τὸν Ἡλίαν ἀναληφθέντα ἐκ τοῦ περὶ γῆν τόπου εἰς ἕτερον χῶρον μετενεχθῆναι, κἂν ὅπου μὲν σημαίνηται τὰ ὀνόματα τῶν τόπων εἰς & μετηνέχθησαν, ὅπου δὲ μὴ σημαίνηται· οἱ ἁρπα- γέντες τε καὶ ἀναληφθέντες· Φίλιππος μετὰ τὴν ἄρο παγὴν εὑρέθη εἰς ῎Αζωτον, Παῦλος ὁ ἀπόστολος εἰς τρίτον οὐρανὸν καὶ ἕως τοῦ παραδείσου μετατεθεὶς ἤκουσεν ἀῤῥήτων ῥημάτων. Εἰς τοῦτο λήψῃ καὶ τὸν Αββακούμ. Καὶ αὐτὸς γὰρ μετεωρίσθη ὑπὸ ἀγγέλου ἐκ τῆς Ἱερουσαλὴμ εἰς τὴν Βαβυλῶνα. Ηλίας δὲ ἀνελήφθη μετενεχθεὶς οὐκ ἐν ὡρισμένῳ τόπῳ. Είρη καὶ γὰρ ἀναληφθῆναι αὐτὸν ὡς εἰς τὸν οὐρανόν. Αὕτη δὲ ἡ λέξις δηλοῖ, ὅτι οὐκ εἰς τὸν οὐρανόν· οὐ μὴ, που γέγονεν, ὁρίζει. Συμφώνως τοῖς εἰρημένοις καὶ ὁ Ενώχ μετατεθεὶς ἐκ τόπου εἰς τόπον γέγονε σα φῶς γὰρ τοῦτο παρίσταται ἐκ τοῦ μετατεθεῖσθαι αὐ τόν. Ἐπειδὴ δὲ οὐκ εἴρηται ποῦ ἐν ταῖς δεδημοσιευ- μέναις βίβλοις (38), ἐν ἀποκρύφοις λέγεται, ὅτι ἐν τῷ παραδείσῳ. Ἐὰν οὕτως ἔχῃ, συνεπέσκεπται καὶ περὶ τοῦ Ἡλίου. Μὴ ἄρα τὸ ὡς εἰς τὸν οὐρανὸν ταυτόν ἐστι τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ. Αναμφιβόλως δὲ περὶ τοῦ Σωτῆρος εἴρηται, ὡς μετὰ τὴν ἀνάστασιν εἰς τὸν οὐρανὸν ἀνελήφθη. Πολλαὶ γὰρ μαρτυρίαι εἰσὶ περὶ τούτου. ΚΕΦ. Θ'. Στ. Γ'. Ἀλλ᾿ ἀνάστηθι καὶ εἰσελθε. Β Ἐπεὶ ὁ εἰπὼν τῷ Παύλῳ Ἰησοῦς, Σαούλ, Σαούλ, τί με διώκεις ; αἴτιος αὐτῷ γέγονε τοῦ μὴ ὁρᾷν, κατ ηγορούντων αἱρετικῶν τοῦ εἰπόντος· Τίς ἐποίησε βλέποντα καὶ τυφλόν ; Οὐκ ἐγὼ Κύριος ὁ Θεός ; Εἰς ἀπορίαν γὰρ αὐτοὺς τὰ τοιαῦτα περιίστησι, δια φόρους θεοὺς λέγοντας, καὶ τοῦ μὲν κατηγοροῦντας, ὡς τοῦ μὴ βλέπειν αἰτίου, τὸν δὲ ἕτερον ἀποδεχομέ χιν, 35. κατὰ τὴν ἀνάστασιν καὶ τὴν ἀνάστα σιν. FRAGMENTA IN ACTUS APOST. A tentiam age; quippe qui secundum fabulas ipsorum C D ex ipsa creatione malus esset. Jam vero non frustra hic dictum est: Pœnitentiam igitur, age. Itaque et ipse in tantum liber est. Cumque is natura non sit malus, aut injunctæ pravitati obnoxius, neque alius quisquam talis esse deprehendetur. Vers. 36. Cumque proficiscerentur. Sciendum est, homines vere Christianos maximam rationem habuisse baptismi externi et sensibilis. Cum enim duplici modo ille conferretur, hine per aquam, hinc per Spiritum sanctum et ignem non contemnebant illum, qui magis corporalis erat, eo quod alter, qui per Spiritum fiebat, præstantior esset. Nam et ille quod ad resurrectionem corporis ad salutem confert. Licet vero et plura ejusmodi loca ex presenti Actuum apostolicorum libro aferre, quæ baptismum per aquam prodesse testantur. Vers. 39. Spiritus Domini abstulit Philippum. Raptus ille similis est raptui Eliæ.Cumque Philippus de loco in locum translatus sit, consequitur, Eliam quoque, ex terra sublatum, in alium locum fuisse translatum, quamvis nunc quidem appellentur loca, in quæ translata sint, nunc vero non appellentur. Ex ejus- modi enim abreptis et sublatis Philippus post raptum Azoti inventus est; Paulus vero apostolus in tertium colum, imo in paradisumn ipsum delatus, verba inela- bilia audivit. Eodem modo de Habacuco quoque statues. Nam et ipse ab angelo Hierosolymis Baby- lonem perlatus est ". Elias vero sublatus non le- gitur in certum quemdam locum pervenisse. Dici- Lur enim assumptus esse tanquam in cœlum ". Quæ phrasis infert, quod non sit in cœlum ipsum trans- latus ; nec, ubi fuerit, definit. Similiter etiam Eno- chus ex loco in locum delatus fuit. Id enim intelli- gitur ex eo, quod translatus dicitur *. Quia vero in canonicis libris non exprimitur quo pervene- rit; in apocryphis in paradisum sublatus memora- tur. Si ita res habeat, patet simul, quid de Elia sit statuendum. Itaque phrasis, tanquam in cœlum, non æquipollet phrasi, in paradiso. De Salvatore vero nostro diserte dicitur, quod post resurrectionem in coelum sit sublatus. Multa enim, quæ huc pertinent, testimonia exstant 4. CAP. IX, vers. 6. Sed surge et ingredere. Quia Jesus, ad Paulum dicens : Saul, Saul, quid me persequeris? causa fuit cæcitatis ejus, opponen- dum hoc est hæreticis, invebentibus in eum, qui dicit : Quis fecit videntem et cæcum? Nonne ego Do- minus Deus **? Hujusmodi enim loca in angustias conjiciunt eos, qui diversos dicunt esse deos, et alium quidem incusant, tanquam qui cæcitatis au- Il Reg. 1, 11. * Gen. v, 24. Mic. to Matth. ut, 11. * II Cor. xi, 4. 6s Dan. XVI, 19; Luc. XXIV, 51;. Act. 1, 9. *Exod. iv, 11. mi adversus Manichæos libello. stat in Catena ŒEcumenii ad hunc locum, ubi tamen pro legitur Atque hoc puto rectius. Didymum in explicandis Actibus apostolicis data opera versatum esse. dicuntur, tanquam qui publici juris ita facti sint, at singuli eorum lectioni vacare possint. (55) flac quoque frustra quæsivi in laudato Didy- (36) Επιστατέον. Locus hic totidem verbis ex- (37) Προκειμένης βίβλου. Clarissime hinc patet, (38) Δεδημοσιευμέναι βίβλοις. Libri canonici bic

σκευῆς ὄντι κακῷ, κατὰ τοὺς ἐκείνων μύθους. 'Αλλ' οὐ ματαίως εἴρηται τό Μετανόησον οὖν. Αὐτεξού σιος ἄρα καὶ αὐτός. Τούτου δὲ μὴ ὄντος φύσει κακοῦ, ἢ ἐπιτεταλμένην κακίαν ἔχοντος, οὐδ᾽ ἄλλος τις εύ μεθείη τοιοῦτος (35). Στ. λς'. Ὡς δ' ἐπορεύοντο. Επιστατέον (36), ὡς πολλή σπουδή ὑπῆρχε τοῖς τελείως Χριστιανίζουσι περὶ τὸ αἰσθητὸν βάπτισμα. Διττοῦ γὰρ ὄντος τοῦ διδομένου, ὁτὲ μὲν δι᾽ ὕδατος, ὁτὲ δὲ ἐν Πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί, οὐ διὰ τὴν ὑπερ- οχὴν τοῦ ἐν Πνεύματι βαπτίσματος κατεφρόνουν τοῦ σωματικωτέρου. Συμβάλλεται γὰρ καὶ τοῦτο εἰς σω τηρίαν κατὰ τὴν ἀνάστασιν τοῦ σώματος. Ἔστι δὲ διὰ τῆς προκειμένης βίβλου τῶν Πράξεων τῶν ἀποστό λων (37) πολλὰ θηρεῦσαι παραστατικὰ τοῦ χρησίμου τοῦ ἐξ ὕδατος βαπτίσματος. Στ. λθ'. Πνεύμα Κυρίου ήρπασε τον Φίλιππον. Η προκειμένη ἁρπαγὴ ἰσοδυναμεί τῇ ἀναλήψει Ηλίου. Καὶ ἐπεὶ ἁρπαγεὶς ὁ Φίλιππος ἐκ τόπου μετα ηνέχθη, ἀκόλουθον, καὶ τὸν Ἡλίαν ἀναληφθέντα ἐκ τοῦ περὶ γῆν τόπου εἰς ἕτερον χῶρον μετενεχθῆναι, κἂν ὅπου μὲν σημαίνηται τὰ ὀνόματα τῶν τόπων εἰς & μετηνέχθησαν, ὅπου δὲ μὴ σημαίνηται· οἱ ἁρπα- γέντες τε καὶ ἀναληφθέντες· Φίλιππος μετὰ τὴν ἄρο παγὴν εὑρέθη εἰς ῎Αζωτον, Παῦλος ὁ ἀπόστολος εἰς τρίτον οὐρανὸν καὶ ἕως τοῦ παραδείσου μετατεθεὶς ἤκουσεν ἀῤῥήτων ῥημάτων. Εἰς τοῦτο λήψῃ καὶ τὸν Αββακούμ. Καὶ αὐτὸς γὰρ μετεωρίσθη ὑπὸ ἀγγέλου ἐκ τῆς Ἱερουσαλὴμ εἰς τὴν Βαβυλῶνα. Ηλίας δὲ ἀνελήφθη μετενεχθεὶς οὐκ ἐν ὡρισμένῳ τόπῳ. Είρη καὶ γὰρ ἀναληφθῆναι αὐτὸν ὡς εἰς τὸν οὐρανόν. Αὕτη δὲ ἡ λέξις δηλοῖ, ὅτι οὐκ εἰς τὸν οὐρανόν· οὐ μὴ, που γέγονεν, ὁρίζει. Συμφώνως τοῖς εἰρημένοις καὶ ὁ Ενώχ μετατεθεὶς ἐκ τόπου εἰς τόπον γέγονε σα φῶς γὰρ τοῦτο παρίσταται ἐκ τοῦ μετατεθεῖσθαι αὐ τόν. Ἐπειδὴ δὲ οὐκ εἴρηται ποῦ ἐν ταῖς δεδημοσιευ- μέναις βίβλοις (38), ἐν ἀποκρύφοις λέγεται, ὅτι ἐν τῷ παραδείσῳ. Ἐὰν οὕτως ἔχῃ, συνεπέσκεπται καὶ περὶ τοῦ Ἡλίου. Μὴ ἄρα τὸ ὡς εἰς τὸν οὐρανὸν ταυτόν ἐστι τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ. Αναμφιβόλως δὲ περὶ τοῦ Σωτῆρος εἴρηται, ὡς μετὰ τὴν ἀνάστασιν εἰς τὸν οὐρανὸν ἀνελήφθη. Πολλαὶ γὰρ μαρτυρίαι εἰσὶ περὶ τούτου. ΚΕΦ. Θ'. Στ. Γ'. Ἀλλ᾿ ἀνάστηθι καὶ εἰσελθε. Β Ἐπεὶ ὁ εἰπὼν τῷ Παύλῳ Ἰησοῦς, Σαούλ, Σαούλ, τί με διώκεις ; αἴτιος αὐτῷ γέγονε τοῦ μὴ ὁρᾷν, κατ ηγορούντων αἱρετικῶν τοῦ εἰπόντος· Τίς ἐποίησε βλέποντα καὶ τυφλόν ; Οὐκ ἐγὼ Κύριος ὁ Θεός ; Εἰς ἀπορίαν γὰρ αὐτοὺς τὰ τοιαῦτα περιίστησι, δια φόρους θεοὺς λέγοντας, καὶ τοῦ μὲν κατηγοροῦντας, ὡς τοῦ μὴ βλέπειν αἰτίου, τὸν δὲ ἕτερον ἀποδεχομέ χιν, 35. κατὰ τὴν ἀνάστασιν καὶ τὴν ἀνάστα σιν. FRAGMENTA IN ACTUS APOST. A tentiam age; quippe qui secundum fabulas ipsorum C D ex ipsa creatione malus esset. Jam vero non frustra hic dictum est: Pœnitentiam igitur, age. Itaque et ipse in tantum liber est. Cumque is natura non sit malus, aut injunctæ pravitati obnoxius, neque alius quisquam talis esse deprehendetur. Vers. 36. Cumque proficiscerentur. Sciendum est, homines vere Christianos maximam rationem habuisse baptismi externi et sensibilis. Cum enim duplici modo ille conferretur, hine per aquam, hinc per Spiritum sanctum et ignem non contemnebant illum, qui magis corporalis erat, eo quod alter, qui per Spiritum fiebat, præstantior esset. Nam et ille quod ad resurrectionem corporis ad salutem confert. Licet vero et plura ejusmodi loca ex presenti Actuum apostolicorum libro aferre, quæ baptismum per aquam prodesse testantur. Vers. 39. Spiritus Domini abstulit Philippum. Raptus ille similis est raptui Eliæ.Cumque Philippus de loco in locum translatus sit, consequitur, Eliam quoque, ex terra sublatum, in alium locum fuisse translatum, quamvis nunc quidem appellentur loca, in quæ translata sint, nunc vero non appellentur. Ex ejus- modi enim abreptis et sublatis Philippus post raptum Azoti inventus est; Paulus vero apostolus in tertium colum, imo in paradisumn ipsum delatus, verba inela- bilia audivit. Eodem modo de Habacuco quoque statues. Nam et ipse ab angelo Hierosolymis Baby- lonem perlatus est ". Elias vero sublatus non le- gitur in certum quemdam locum pervenisse. Dici- Lur enim assumptus esse tanquam in cœlum ". Quæ phrasis infert, quod non sit in cœlum ipsum trans- latus ; nec, ubi fuerit, definit. Similiter etiam Eno- chus ex loco in locum delatus fuit. Id enim intelli- gitur ex eo, quod translatus dicitur *. Quia vero in canonicis libris non exprimitur quo pervene- rit; in apocryphis in paradisum sublatus memora- tur. Si ita res habeat, patet simul, quid de Elia sit statuendum. Itaque phrasis, tanquam in cœlum, non æquipollet phrasi, in paradiso. De Salvatore vero nostro diserte dicitur, quod post resurrectionem in coelum sit sublatus. Multa enim, quæ huc pertinent, testimonia exstant 4. CAP. IX, vers. 6. Sed surge et ingredere. Quia Jesus, ad Paulum dicens : Saul, Saul, quid me persequeris? causa fuit cæcitatis ejus, opponen- dum hoc est hæreticis, invebentibus in eum, qui dicit : Quis fecit videntem et cæcum? Nonne ego Do- minus Deus **? Hujusmodi enim loca in angustias conjiciunt eos, qui diversos dicunt esse deos, et alium quidem incusant, tanquam qui cæcitatis au- Il Reg. 1, 11. * Gen. v, 24. Mic. to Matth. ut, 11. * II Cor. xi, 4. 6s Dan. XVI, 19; Luc. XXIV, 51;. Act. 1, 9. *Exod. iv, 11. mi adversus Manichæos libello. stat in Catena ŒEcumenii ad hunc locum, ubi tamen pro legitur Atque hoc puto rectius. Didymum in explicandis Actibus apostolicis data opera versatum esse. dicuntur, tanquam qui publici juris ita facti sint, at singuli eorum lectioni vacare possint. (55) flac quoque frustra quæsivi in laudato Didy- (36) Επιστατέον. Locus hic totidem verbis ex- (37) Προκειμένης βίβλου. Clarissime hinc patet, (38) Δεδημοσιευμέναι βίβλοις. Libri canonici bic

σκευῆς ὄντι κακῷ, κατὰ τοὺς ἐκείνων μύθους. 'Αλλ' οὐ ματαίως εἴρηται τό Μετανόησον οὖν. Αὐτεξού σιος ἄρα καὶ αὐτός. Τούτου δὲ μὴ ὄντος φύσει κακοῦ, ἢ ἐπιτεταλμένην κακίαν ἔχοντος, οὐδ᾽ ἄλλος τις εύ μεθείη τοιοῦτος (35). Στ. λς'. Ὡς δ' ἐπορεύοντο. Επιστατέον (36), ὡς πολλή σπουδή ὑπῆρχε τοῖς τελείως Χριστιανίζουσι περὶ τὸ αἰσθητὸν βάπτισμα. Διττοῦ γὰρ ὄντος τοῦ διδομένου, ὁτὲ μὲν δι᾽ ὕδατος, ὁτὲ δὲ ἐν Πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί, οὐ διὰ τὴν ὑπερ- οχὴν τοῦ ἐν Πνεύματι βαπτίσματος κατεφρόνουν τοῦ σωματικωτέρου. Συμβάλλεται γὰρ καὶ τοῦτο εἰς σω τηρίαν κατὰ τὴν ἀνάστασιν τοῦ σώματος. Ἔστι δὲ διὰ τῆς προκειμένης βίβλου τῶν Πράξεων τῶν ἀποστό λων (37) πολλὰ θηρεῦσαι παραστατικὰ τοῦ χρησίμου τοῦ ἐξ ὕδατος βαπτίσματος. Στ. λθ'. Πνεύμα Κυρίου ήρπασε τον Φίλιππον. Η προκειμένη ἁρπαγὴ ἰσοδυναμεί τῇ ἀναλήψει Ηλίου. Καὶ ἐπεὶ ἁρπαγεὶς ὁ Φίλιππος ἐκ τόπου μετα ηνέχθη, ἀκόλουθον, καὶ τὸν Ἡλίαν ἀναληφθέντα ἐκ τοῦ περὶ γῆν τόπου εἰς ἕτερον χῶρον μετενεχθῆναι, κἂν ὅπου μὲν σημαίνηται τὰ ὀνόματα τῶν τόπων εἰς & μετηνέχθησαν, ὅπου δὲ μὴ σημαίνηται· οἱ ἁρπα- γέντες τε καὶ ἀναληφθέντες· Φίλιππος μετὰ τὴν ἄρο παγὴν εὑρέθη εἰς ῎Αζωτον, Παῦλος ὁ ἀπόστολος εἰς τρίτον οὐρανὸν καὶ ἕως τοῦ παραδείσου μετατεθεὶς ἤκουσεν ἀῤῥήτων ῥημάτων. Εἰς τοῦτο λήψῃ καὶ τὸν Αββακούμ. Καὶ αὐτὸς γὰρ μετεωρίσθη ὑπὸ ἀγγέλου ἐκ τῆς Ἱερουσαλὴμ εἰς τὴν Βαβυλῶνα. Ηλίας δὲ ἀνελήφθη μετενεχθεὶς οὐκ ἐν ὡρισμένῳ τόπῳ. Είρη καὶ γὰρ ἀναληφθῆναι αὐτὸν ὡς εἰς τὸν οὐρανόν. Αὕτη δὲ ἡ λέξις δηλοῖ, ὅτι οὐκ εἰς τὸν οὐρανόν· οὐ μὴ, που γέγονεν, ὁρίζει. Συμφώνως τοῖς εἰρημένοις καὶ ὁ Ενώχ μετατεθεὶς ἐκ τόπου εἰς τόπον γέγονε σα φῶς γὰρ τοῦτο παρίσταται ἐκ τοῦ μετατεθεῖσθαι αὐ τόν. Ἐπειδὴ δὲ οὐκ εἴρηται ποῦ ἐν ταῖς δεδημοσιευ- μέναις βίβλοις (38), ἐν ἀποκρύφοις λέγεται, ὅτι ἐν τῷ παραδείσῳ. Ἐὰν οὕτως ἔχῃ, συνεπέσκεπται καὶ περὶ τοῦ Ἡλίου. Μὴ ἄρα τὸ ὡς εἰς τὸν οὐρανὸν ταυτόν ἐστι τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ. Αναμφιβόλως δὲ περὶ τοῦ Σωτῆρος εἴρηται, ὡς μετὰ τὴν ἀνάστασιν εἰς τὸν οὐρανὸν ἀνελήφθη. Πολλαὶ γὰρ μαρτυρίαι εἰσὶ περὶ τούτου. ΚΕΦ. Θ'. Στ. Γ'. Ἀλλ᾿ ἀνάστηθι καὶ εἰσελθε. Β Ἐπεὶ ὁ εἰπὼν τῷ Παύλῳ Ἰησοῦς, Σαούλ, Σαούλ, τί με διώκεις ; αἴτιος αὐτῷ γέγονε τοῦ μὴ ὁρᾷν, κατ ηγορούντων αἱρετικῶν τοῦ εἰπόντος· Τίς ἐποίησε βλέποντα καὶ τυφλόν ; Οὐκ ἐγὼ Κύριος ὁ Θεός ; Εἰς ἀπορίαν γὰρ αὐτοὺς τὰ τοιαῦτα περιίστησι, δια φόρους θεοὺς λέγοντας, καὶ τοῦ μὲν κατηγοροῦντας, ὡς τοῦ μὴ βλέπειν αἰτίου, τὸν δὲ ἕτερον ἀποδεχομέ χιν, 35. κατὰ τὴν ἀνάστασιν καὶ τὴν ἀνάστα σιν. FRAGMENTA IN ACTUS APOST. A tentiam age; quippe qui secundum fabulas ipsorum C D ex ipsa creatione malus esset. Jam vero non frustra hic dictum est: Pœnitentiam igitur, age. Itaque et ipse in tantum liber est. Cumque is natura non sit malus, aut injunctæ pravitati obnoxius, neque alius quisquam talis esse deprehendetur. Vers. 36. Cumque proficiscerentur. Sciendum est, homines vere Christianos maximam rationem habuisse baptismi externi et sensibilis. Cum enim duplici modo ille conferretur, hine per aquam, hinc per Spiritum sanctum et ignem non contemnebant illum, qui magis corporalis erat, eo quod alter, qui per Spiritum fiebat, præstantior esset. Nam et ille quod ad resurrectionem corporis ad salutem confert. Licet vero et plura ejusmodi loca ex presenti Actuum apostolicorum libro aferre, quæ baptismum per aquam prodesse testantur. Vers. 39. Spiritus Domini abstulit Philippum. Raptus ille similis est raptui Eliæ.Cumque Philippus de loco in locum translatus sit, consequitur, Eliam quoque, ex terra sublatum, in alium locum fuisse translatum, quamvis nunc quidem appellentur loca, in quæ translata sint, nunc vero non appellentur. Ex ejus- modi enim abreptis et sublatis Philippus post raptum Azoti inventus est; Paulus vero apostolus in tertium colum, imo in paradisumn ipsum delatus, verba inela- bilia audivit. Eodem modo de Habacuco quoque statues. Nam et ipse ab angelo Hierosolymis Baby- lonem perlatus est ". Elias vero sublatus non le- gitur in certum quemdam locum pervenisse. Dici- Lur enim assumptus esse tanquam in cœlum ". Quæ phrasis infert, quod non sit in cœlum ipsum trans- latus ; nec, ubi fuerit, definit. Similiter etiam Eno- chus ex loco in locum delatus fuit. Id enim intelli- gitur ex eo, quod translatus dicitur *. Quia vero in canonicis libris non exprimitur quo pervene- rit; in apocryphis in paradisum sublatus memora- tur. Si ita res habeat, patet simul, quid de Elia sit statuendum. Itaque phrasis, tanquam in cœlum, non æquipollet phrasi, in paradiso. De Salvatore vero nostro diserte dicitur, quod post resurrectionem in coelum sit sublatus. Multa enim, quæ huc pertinent, testimonia exstant 4. CAP. IX, vers. 6. Sed surge et ingredere. Quia Jesus, ad Paulum dicens : Saul, Saul, quid me persequeris? causa fuit cæcitatis ejus, opponen- dum hoc est hæreticis, invebentibus in eum, qui dicit : Quis fecit videntem et cæcum? Nonne ego Do- minus Deus **? Hujusmodi enim loca in angustias conjiciunt eos, qui diversos dicunt esse deos, et alium quidem incusant, tanquam qui cæcitatis au- Il Reg. 1, 11. * Gen. v, 24. Mic. to Matth. ut, 11. * II Cor. xi, 4. 6s Dan. XVI, 19; Luc. XXIV, 51;. Act. 1, 9. *Exod. iv, 11. mi adversus Manichæos libello. stat in Catena ŒEcumenii ad hunc locum, ubi tamen pro legitur Atque hoc puto rectius. Didymum in explicandis Actibus apostolicis data opera versatum esse. dicuntur, tanquam qui publici juris ita facti sint, at singuli eorum lectioni vacare possint. (55) flac quoque frustra quæsivi in laudato Didy- (36) Επιστατέον. Locus hic totidem verbis ex- (37) Προκειμένης βίβλου. Clarissime hinc patet, (38) Δεδημοσιευμέναι βίβλοις. Libri canonici bic

τὸν ὁμολογοῦντας Θεὸν οὐ θλίψει ταῦτα, μάλιστα εἰ δότας, ὅτι προνοητὴς τῶν ὅλων ὑπάρχων οἶδε, τίνι τὸ βλέπειν ὀρέξει, καὶ μή· καὶ διὰ τί, καὶ πότε, και πῶς. Τὸν γοῦν ἀπὸ γεννητῆς τυφλὸν διὰ τοῦτο γεγεν νῆσθαί φησιν, ἵνα φανερωθῇ τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ ἐν αὐ τῷ. Οὐ κακὸν δὲ τὸ αἴτιον τῆς φανερώσεως τῶν ἔρ γων τοῦ Θεοῦ, διὸ οὐδὲ ἀπεμφαίνει εἰπεῖν, ὅτι ὁ Θεὸς τυφλοί τινα. Α νους, ἐπὶ τῷ τὸ βλέπειν παρέχειν. Ημᾶς δὲ τὸν αὐτ Στ. ζ'. Ακούοντες μὲν τῆς φωνῆς, μηδένα δὲ θεωροῦντες. Τίς ἡ διαφωνία τῶν ἐν ταῖς Πράξεσιν αναγεγραμ μένων ἐν τῇ κατὰ Παῦλον ὀπτασίᾳ; Ἐν μὲν γὰρ τῇ Β καθ᾽ ὁδὸν ὀπτασίᾳ ἱστορεῖ ὁ Λουκᾶς, τοὺς μετ' αὐτοῦ Εx καί. ἐναντιοφανείας Μη- δὲν ξενισθῇς, εἰ ἐνταῦθα μὲν οὕτως, ἑτέρωθι δὲ λέ γει, ὅτι Εἱστήκεισαν τὴν μὲν φωνὴν ἀκούοντες, μηδένα δὲ θεωροῦντες. Οὐκ ἔστι τοῦτο ἐναντίον· φωναὶ γὰρ δύο ἦσαν, ἡ Παύλου καὶ ἡ τοῦ Κυρίου. Τὴν φωνὴν τοίνυν ἐκεῖ τοῦ Παύλου λέγει· ἐνταῦθα δὲ καὶ προσέθηκεν, εἰπών· Τὴν φωνὴν οὐκ ἤκουσαν τοῦ λαλοῦντός μοι. Οὐκοῦν τὸ μηδένα θεωροῦν. ὄντας, τῆς φωνῆς μὲν ἀκηκοέναι, μηδένα δὲ θεωρῆσαι· ἐν δὲ τῷ διηγεῖσθαι τὸν Παῦλον ἐπὶ τῶν ἀναβαθμών τὴν αὐτὴν ὀπτασίαν, λέγει τους μετ' αὐτοῦ ὄντας τὸ μὲν φῶς τεθεᾶσθαι, τὴν δὲ φωνὴν τοῦ λαλοῦντος μὴ ἀκηκοέναι. Κατὰ μὲν τὴν ἱστορίαν ή Χρυσόστομος πάνυ ἡρμήνευσε τὸν τόπον, ἔφη (59), ὅτι ἡ πρώτη ἐξήγησις, ἡ λέγουσα, Τῆς φωνῆς ἤκουον οἱ συνόντες, τῆς Παύλου φωνῆς λέγει ἀκούειν αὐτοὺς τῆς λεγού σης· Τίς εἶ, Κύριε ; οὐδένα δὲ ἔβλεπον ἄνθρωπον, εἰ μὴ Παῦλον. Η δὲ δευτέρα εξήγησις, ἡ λέγουσα, τὸ μὲν φῶς τεθεᾶσθαι, τὴν δὲ φωνὴν τοῦ λαλοῦντος μὴ ἀκηκοέναι, φωνῆς λέγει τῆς τοῦ Κυρίου πρὸς τὸν Παῦλον γεγενημένης, μόνον δὲ τὸ φῶς τεθεᾶσθαι (40). Στ. ιε'. Εἶπε δὲ πρὸς αὐτὸν ὁ Κύριος. Οἱ τὰς φύσεις δογματίζοντες (41), φασί, Παῦλον πνευματικὸν ὄντα ἀνεπίδεκτον εἶναι κακίας. Κρατύ νουσι δὲ τοῦτο αὐτῶν τὸ φρόνημα καὶ ἐκ τῆς προκει μένης λέξεως, εἰπόντος τοῦ Θεοῦ περὶ αὐτοῦ, ὅτι Σκεύος ἐκλογῆς ἐστί μοι οὗτος. Οὐ γάρ, "Εσται, γέγραπται, φασὶν ἐκεῖνοι. Ρητέον δὲ πρὸς τοῦτο, ὅτι ή μαρτυρία αύτη γέγονεν, ὅτε ἐξ οἰκείας προαιρέ- σεως, πεισθεὶς ὁ ἀνὴρ τῷ χρησμῷ, ἀπῆλθεν ἐπὶ τὸ συντυχεῖν τῷ ᾿Ανανίᾳ. Διὸ καὶ ἀκόλουθον τυγχάνει, τὸν τοσαύτην ἐνδεχόμενον μετάνοιαν, ροπῇ καιροῦ ὑπάρξαι ἐκλογῆς σκεῦος. Πρὸς τούτοις καὶ τὸ μηδὲ φαγεῖν ἐφ' ὅλας τρεῖς ἡμέρας, δείγμα ἦν τῆς σφο δρᾶς μετανοίας. Δυνατὸν δὲ εἰπεῖν, ὅτι ὁ Θεὸς, ὁ τὰ μέλλοντα γινώσκων ἀκριβῶς ὡς τὰ παρόντα, ἐμαρ τύρησε διὰ τὴν μέλλουσαν αὐτοῦ ὑπηρεσίαν, ὡς ἤδη τες, οὐ τοῦ ἰδεῖν, ἀλλὰ τοῦ μὴ ἀκοῦσαι δηλωτικόν ἐστι, δογματίζειν Τὰ παρὰ τῶν ἐπισήμων δογματιζόμενα αἱρέσεων. DIDYMI ALEXANDRINI ctor sit, alium vero recipiunt, eo quod visum resti- tuat. Nos vero, qui unum Deum profitemur, hæc non premunt, in primis cum sciamus, quod ipse, universi hujus curam habens, perspectuin habeat, cui videndi facultatem largiturus sit, cuive minus et cur, et quando, et quomodo. Ita verbi causa cæcum, a nativitate talem, ideo ait natum esse, ut opera Dei in ipso manifestarentur *. Cumque id malum non sit, quod manifestandis Dei operibus inservit, non inconveniens est dicere, quod Deus aliquem cæcom faciat. Vers. 7. Audientes quidem vocem, neminem vero videntes. Quæ est illa pugna in narratione Actuum aposto- Micorum de visione Paulina? Lucas enim testatur, eos, qui cum Paulo fuerint in ista, que iu via effe- rebatur, visione vocem quidem audivisse, neminem vero vidisse : Paulus vero, eamdem visionem, cum in gradibus staret, enarrans, ait eos, qui secum fuerint, lucem quidem vidisse, vocem vero loquen- tis non audivisse ". Ex historiæ quidem nexu Chrysostomus locum hunc curate interpretatus est, dicens, quod prior illa narratio, quæ dicit, vocem audiisse præsentes, eos dicat Pauli quidem vocem audiisse dicentein : Quis es, Domine? nullum vero hominem, præter Paulum, vidisse. Posterior vero narratio, quæ ait, lucem quidem eos conspexisse, vocem vero loquentis non percepisse, eodem judice, accipienda est de voce Domini ad Paulum facta, ut proinde illi quidem solam lucem viderint. C Vers. 15. Dixit vero ad illum Dominus. Qui de natura duplici multa tradunt, Paulum, ut hominem spiritualem, malitiæ capacem fuisse negant. Quam sententiam illi quidem confirmant ex præsenti loco, in quo Deus ait de ipso : Vas electum mihi est isle. Neque enim, aiunt illi, scriptum hic est : Eri mihi. Ad hæc vero responderi debet, te- stinonium hoc de ipso editum esse, cum sponte sua, oraculo huic fidem habens, ad colloquendum cum Anania profectus est. quo consequitur, eum, qui tam insignem poenitentiam momnento tem- poris ageret, vas electum fuisse. Præterea vero jejunium, per integrum triduum continuatum, seria pœnitentiæ argumentum præbet. Dici vero etiam potest, quod Deus, qui futura accurate pravidet, de D iis, tanquam jam præsentibus, locutus sit ob mini- * Joan. 1x, 3. Act. xxi, 9. particula De aliis bujus concilia- tionibus dicemus alias ad ipsum hunc locum Actuum apostolir. S. Chrysostomi homiliam in Acta apost., cap. xxi, tom. Ill edit. Paris. p. 410, ubi hac legis : hoc est, Non sunt hæc contraria. Voces enim duæ erant, una Pauli, altera Domini. Vocem igitur illic Pauli dicit: hic vero addidit etiam dicens : ‹ Vocem non audierunt loquentis miki, › Igitur dum dicit : < nullum videntes steterunt : s hoc est lo- quentem. Manicheos iterum. Verbum scriptoribus ecclesiasticis receptum est, ubi sermo est de errore aliquo ab hæreticis vel promulgato, vel pertinaciter defenso. Ita Clem. Alexandr. Stromat. 1, pag. : Couf. infra ad cap. x, 10. (39) Έφη. Excidisse ante hoc verbun videtur (40) Μόνον δὲ τὸ φῶς τεθεᾶσθαι. Respicit noster (41) Οἱ τὰς φύσεις δογματίζοντες. Respicit hic

τὸν ὁμολογοῦντας Θεὸν οὐ θλίψει ταῦτα, μάλιστα εἰ δότας, ὅτι προνοητὴς τῶν ὅλων ὑπάρχων οἶδε, τίνι τὸ βλέπειν ὀρέξει, καὶ μή· καὶ διὰ τί, καὶ πότε, και πῶς. Τὸν γοῦν ἀπὸ γεννητῆς τυφλὸν διὰ τοῦτο γεγεν νῆσθαί φησιν, ἵνα φανερωθῇ τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ ἐν αὐ τῷ. Οὐ κακὸν δὲ τὸ αἴτιον τῆς φανερώσεως τῶν ἔρ γων τοῦ Θεοῦ, διὸ οὐδὲ ἀπεμφαίνει εἰπεῖν, ὅτι ὁ Θεὸς τυφλοί τινα. Α νους, ἐπὶ τῷ τὸ βλέπειν παρέχειν. Ημᾶς δὲ τὸν αὐτ Στ. ζ'. Ακούοντες μὲν τῆς φωνῆς, μηδένα δὲ θεωροῦντες. Τίς ἡ διαφωνία τῶν ἐν ταῖς Πράξεσιν αναγεγραμ μένων ἐν τῇ κατὰ Παῦλον ὀπτασίᾳ; Ἐν μὲν γὰρ τῇ Β καθ᾽ ὁδὸν ὀπτασίᾳ ἱστορεῖ ὁ Λουκᾶς, τοὺς μετ' αὐτοῦ Εx καί. ἐναντιοφανείας Μη- δὲν ξενισθῇς, εἰ ἐνταῦθα μὲν οὕτως, ἑτέρωθι δὲ λέ γει, ὅτι Εἱστήκεισαν τὴν μὲν φωνὴν ἀκούοντες, μηδένα δὲ θεωροῦντες. Οὐκ ἔστι τοῦτο ἐναντίον· φωναὶ γὰρ δύο ἦσαν, ἡ Παύλου καὶ ἡ τοῦ Κυρίου. Τὴν φωνὴν τοίνυν ἐκεῖ τοῦ Παύλου λέγει· ἐνταῦθα δὲ καὶ προσέθηκεν, εἰπών· Τὴν φωνὴν οὐκ ἤκουσαν τοῦ λαλοῦντός μοι. Οὐκοῦν τὸ μηδένα θεωροῦν. ὄντας, τῆς φωνῆς μὲν ἀκηκοέναι, μηδένα δὲ θεωρῆσαι· ἐν δὲ τῷ διηγεῖσθαι τὸν Παῦλον ἐπὶ τῶν ἀναβαθμών τὴν αὐτὴν ὀπτασίαν, λέγει τους μετ' αὐτοῦ ὄντας τὸ μὲν φῶς τεθεᾶσθαι, τὴν δὲ φωνὴν τοῦ λαλοῦντος μὴ ἀκηκοέναι. Κατὰ μὲν τὴν ἱστορίαν ή Χρυσόστομος πάνυ ἡρμήνευσε τὸν τόπον, ἔφη (59), ὅτι ἡ πρώτη ἐξήγησις, ἡ λέγουσα, Τῆς φωνῆς ἤκουον οἱ συνόντες, τῆς Παύλου φωνῆς λέγει ἀκούειν αὐτοὺς τῆς λεγού σης· Τίς εἶ, Κύριε ; οὐδένα δὲ ἔβλεπον ἄνθρωπον, εἰ μὴ Παῦλον. Η δὲ δευτέρα εξήγησις, ἡ λέγουσα, τὸ μὲν φῶς τεθεᾶσθαι, τὴν δὲ φωνὴν τοῦ λαλοῦντος μὴ ἀκηκοέναι, φωνῆς λέγει τῆς τοῦ Κυρίου πρὸς τὸν Παῦλον γεγενημένης, μόνον δὲ τὸ φῶς τεθεᾶσθαι (40). Στ. ιε'. Εἶπε δὲ πρὸς αὐτὸν ὁ Κύριος. Οἱ τὰς φύσεις δογματίζοντες (41), φασί, Παῦλον πνευματικὸν ὄντα ἀνεπίδεκτον εἶναι κακίας. Κρατύ νουσι δὲ τοῦτο αὐτῶν τὸ φρόνημα καὶ ἐκ τῆς προκει μένης λέξεως, εἰπόντος τοῦ Θεοῦ περὶ αὐτοῦ, ὅτι Σκεύος ἐκλογῆς ἐστί μοι οὗτος. Οὐ γάρ, "Εσται, γέγραπται, φασὶν ἐκεῖνοι. Ρητέον δὲ πρὸς τοῦτο, ὅτι ή μαρτυρία αύτη γέγονεν, ὅτε ἐξ οἰκείας προαιρέ- σεως, πεισθεὶς ὁ ἀνὴρ τῷ χρησμῷ, ἀπῆλθεν ἐπὶ τὸ συντυχεῖν τῷ ᾿Ανανίᾳ. Διὸ καὶ ἀκόλουθον τυγχάνει, τὸν τοσαύτην ἐνδεχόμενον μετάνοιαν, ροπῇ καιροῦ ὑπάρξαι ἐκλογῆς σκεῦος. Πρὸς τούτοις καὶ τὸ μηδὲ φαγεῖν ἐφ' ὅλας τρεῖς ἡμέρας, δείγμα ἦν τῆς σφο δρᾶς μετανοίας. Δυνατὸν δὲ εἰπεῖν, ὅτι ὁ Θεὸς, ὁ τὰ μέλλοντα γινώσκων ἀκριβῶς ὡς τὰ παρόντα, ἐμαρ τύρησε διὰ τὴν μέλλουσαν αὐτοῦ ὑπηρεσίαν, ὡς ἤδη τες, οὐ τοῦ ἰδεῖν, ἀλλὰ τοῦ μὴ ἀκοῦσαι δηλωτικόν ἐστι, δογματίζειν Τὰ παρὰ τῶν ἐπισήμων δογματιζόμενα αἱρέσεων. DIDYMI ALEXANDRINI ctor sit, alium vero recipiunt, eo quod visum resti- tuat. Nos vero, qui unum Deum profitemur, hæc non premunt, in primis cum sciamus, quod ipse, universi hujus curam habens, perspectuin habeat, cui videndi facultatem largiturus sit, cuive minus et cur, et quando, et quomodo. Ita verbi causa cæcum, a nativitate talem, ideo ait natum esse, ut opera Dei in ipso manifestarentur *. Cumque id malum non sit, quod manifestandis Dei operibus inservit, non inconveniens est dicere, quod Deus aliquem cæcom faciat. Vers. 7. Audientes quidem vocem, neminem vero videntes. Quæ est illa pugna in narratione Actuum aposto- Micorum de visione Paulina? Lucas enim testatur, eos, qui cum Paulo fuerint in ista, que iu via effe- rebatur, visione vocem quidem audivisse, neminem vero vidisse : Paulus vero, eamdem visionem, cum in gradibus staret, enarrans, ait eos, qui secum fuerint, lucem quidem vidisse, vocem vero loquen- tis non audivisse ". Ex historiæ quidem nexu Chrysostomus locum hunc curate interpretatus est, dicens, quod prior illa narratio, quæ dicit, vocem audiisse præsentes, eos dicat Pauli quidem vocem audiisse dicentein : Quis es, Domine? nullum vero hominem, præter Paulum, vidisse. Posterior vero narratio, quæ ait, lucem quidem eos conspexisse, vocem vero loquentis non percepisse, eodem judice, accipienda est de voce Domini ad Paulum facta, ut proinde illi quidem solam lucem viderint. C Vers. 15. Dixit vero ad illum Dominus. Qui de natura duplici multa tradunt, Paulum, ut hominem spiritualem, malitiæ capacem fuisse negant. Quam sententiam illi quidem confirmant ex præsenti loco, in quo Deus ait de ipso : Vas electum mihi est isle. Neque enim, aiunt illi, scriptum hic est : Eri mihi. Ad hæc vero responderi debet, te- stinonium hoc de ipso editum esse, cum sponte sua, oraculo huic fidem habens, ad colloquendum cum Anania profectus est. quo consequitur, eum, qui tam insignem poenitentiam momnento tem- poris ageret, vas electum fuisse. Præterea vero jejunium, per integrum triduum continuatum, seria pœnitentiæ argumentum præbet. Dici vero etiam potest, quod Deus, qui futura accurate pravidet, de D iis, tanquam jam præsentibus, locutus sit ob mini- * Joan. 1x, 3. Act. xxi, 9. particula De aliis bujus concilia- tionibus dicemus alias ad ipsum hunc locum Actuum apostolir. S. Chrysostomi homiliam in Acta apost., cap. xxi, tom. Ill edit. Paris. p. 410, ubi hac legis : hoc est, Non sunt hæc contraria. Voces enim duæ erant, una Pauli, altera Domini. Vocem igitur illic Pauli dicit: hic vero addidit etiam dicens : ‹ Vocem non audierunt loquentis miki, › Igitur dum dicit : < nullum videntes steterunt : s hoc est lo- quentem. Manicheos iterum. Verbum scriptoribus ecclesiasticis receptum est, ubi sermo est de errore aliquo ab hæreticis vel promulgato, vel pertinaciter defenso. Ita Clem. Alexandr. Stromat. 1, pag. : Couf. infra ad cap. x, 10. (39) Έφη. Excidisse ante hoc verbun videtur (40) Μόνον δὲ τὸ φῶς τεθεᾶσθαι. Respicit noster (41) Οἱ τὰς φύσεις δογματίζοντες. Respicit hic

τὸν ὁμολογοῦντας Θεὸν οὐ θλίψει ταῦτα, μάλιστα εἰ δότας, ὅτι προνοητὴς τῶν ὅλων ὑπάρχων οἶδε, τίνι τὸ βλέπειν ὀρέξει, καὶ μή· καὶ διὰ τί, καὶ πότε, και πῶς. Τὸν γοῦν ἀπὸ γεννητῆς τυφλὸν διὰ τοῦτο γεγεν νῆσθαί φησιν, ἵνα φανερωθῇ τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ ἐν αὐ τῷ. Οὐ κακὸν δὲ τὸ αἴτιον τῆς φανερώσεως τῶν ἔρ γων τοῦ Θεοῦ, διὸ οὐδὲ ἀπεμφαίνει εἰπεῖν, ὅτι ὁ Θεὸς τυφλοί τινα. Α νους, ἐπὶ τῷ τὸ βλέπειν παρέχειν. Ημᾶς δὲ τὸν αὐτ Στ. ζ'. Ακούοντες μὲν τῆς φωνῆς, μηδένα δὲ θεωροῦντες. Τίς ἡ διαφωνία τῶν ἐν ταῖς Πράξεσιν αναγεγραμ μένων ἐν τῇ κατὰ Παῦλον ὀπτασίᾳ; Ἐν μὲν γὰρ τῇ Β καθ᾽ ὁδὸν ὀπτασίᾳ ἱστορεῖ ὁ Λουκᾶς, τοὺς μετ' αὐτοῦ Εx καί. ἐναντιοφανείας Μη- δὲν ξενισθῇς, εἰ ἐνταῦθα μὲν οὕτως, ἑτέρωθι δὲ λέ γει, ὅτι Εἱστήκεισαν τὴν μὲν φωνὴν ἀκούοντες, μηδένα δὲ θεωροῦντες. Οὐκ ἔστι τοῦτο ἐναντίον· φωναὶ γὰρ δύο ἦσαν, ἡ Παύλου καὶ ἡ τοῦ Κυρίου. Τὴν φωνὴν τοίνυν ἐκεῖ τοῦ Παύλου λέγει· ἐνταῦθα δὲ καὶ προσέθηκεν, εἰπών· Τὴν φωνὴν οὐκ ἤκουσαν τοῦ λαλοῦντός μοι. Οὐκοῦν τὸ μηδένα θεωροῦν. ὄντας, τῆς φωνῆς μὲν ἀκηκοέναι, μηδένα δὲ θεωρῆσαι· ἐν δὲ τῷ διηγεῖσθαι τὸν Παῦλον ἐπὶ τῶν ἀναβαθμών τὴν αὐτὴν ὀπτασίαν, λέγει τους μετ' αὐτοῦ ὄντας τὸ μὲν φῶς τεθεᾶσθαι, τὴν δὲ φωνὴν τοῦ λαλοῦντος μὴ ἀκηκοέναι. Κατὰ μὲν τὴν ἱστορίαν ή Χρυσόστομος πάνυ ἡρμήνευσε τὸν τόπον, ἔφη (59), ὅτι ἡ πρώτη ἐξήγησις, ἡ λέγουσα, Τῆς φωνῆς ἤκουον οἱ συνόντες, τῆς Παύλου φωνῆς λέγει ἀκούειν αὐτοὺς τῆς λεγού σης· Τίς εἶ, Κύριε ; οὐδένα δὲ ἔβλεπον ἄνθρωπον, εἰ μὴ Παῦλον. Η δὲ δευτέρα εξήγησις, ἡ λέγουσα, τὸ μὲν φῶς τεθεᾶσθαι, τὴν δὲ φωνὴν τοῦ λαλοῦντος μὴ ἀκηκοέναι, φωνῆς λέγει τῆς τοῦ Κυρίου πρὸς τὸν Παῦλον γεγενημένης, μόνον δὲ τὸ φῶς τεθεᾶσθαι (40). Στ. ιε'. Εἶπε δὲ πρὸς αὐτὸν ὁ Κύριος. Οἱ τὰς φύσεις δογματίζοντες (41), φασί, Παῦλον πνευματικὸν ὄντα ἀνεπίδεκτον εἶναι κακίας. Κρατύ νουσι δὲ τοῦτο αὐτῶν τὸ φρόνημα καὶ ἐκ τῆς προκει μένης λέξεως, εἰπόντος τοῦ Θεοῦ περὶ αὐτοῦ, ὅτι Σκεύος ἐκλογῆς ἐστί μοι οὗτος. Οὐ γάρ, "Εσται, γέγραπται, φασὶν ἐκεῖνοι. Ρητέον δὲ πρὸς τοῦτο, ὅτι ή μαρτυρία αύτη γέγονεν, ὅτε ἐξ οἰκείας προαιρέ- σεως, πεισθεὶς ὁ ἀνὴρ τῷ χρησμῷ, ἀπῆλθεν ἐπὶ τὸ συντυχεῖν τῷ ᾿Ανανίᾳ. Διὸ καὶ ἀκόλουθον τυγχάνει, τὸν τοσαύτην ἐνδεχόμενον μετάνοιαν, ροπῇ καιροῦ ὑπάρξαι ἐκλογῆς σκεῦος. Πρὸς τούτοις καὶ τὸ μηδὲ φαγεῖν ἐφ' ὅλας τρεῖς ἡμέρας, δείγμα ἦν τῆς σφο δρᾶς μετανοίας. Δυνατὸν δὲ εἰπεῖν, ὅτι ὁ Θεὸς, ὁ τὰ μέλλοντα γινώσκων ἀκριβῶς ὡς τὰ παρόντα, ἐμαρ τύρησε διὰ τὴν μέλλουσαν αὐτοῦ ὑπηρεσίαν, ὡς ἤδη τες, οὐ τοῦ ἰδεῖν, ἀλλὰ τοῦ μὴ ἀκοῦσαι δηλωτικόν ἐστι, δογματίζειν Τὰ παρὰ τῶν ἐπισήμων δογματιζόμενα αἱρέσεων. DIDYMI ALEXANDRINI ctor sit, alium vero recipiunt, eo quod visum resti- tuat. Nos vero, qui unum Deum profitemur, hæc non premunt, in primis cum sciamus, quod ipse, universi hujus curam habens, perspectuin habeat, cui videndi facultatem largiturus sit, cuive minus et cur, et quando, et quomodo. Ita verbi causa cæcum, a nativitate talem, ideo ait natum esse, ut opera Dei in ipso manifestarentur *. Cumque id malum non sit, quod manifestandis Dei operibus inservit, non inconveniens est dicere, quod Deus aliquem cæcom faciat. Vers. 7. Audientes quidem vocem, neminem vero videntes. Quæ est illa pugna in narratione Actuum aposto- Micorum de visione Paulina? Lucas enim testatur, eos, qui cum Paulo fuerint in ista, que iu via effe- rebatur, visione vocem quidem audivisse, neminem vero vidisse : Paulus vero, eamdem visionem, cum in gradibus staret, enarrans, ait eos, qui secum fuerint, lucem quidem vidisse, vocem vero loquen- tis non audivisse ". Ex historiæ quidem nexu Chrysostomus locum hunc curate interpretatus est, dicens, quod prior illa narratio, quæ dicit, vocem audiisse præsentes, eos dicat Pauli quidem vocem audiisse dicentein : Quis es, Domine? nullum vero hominem, præter Paulum, vidisse. Posterior vero narratio, quæ ait, lucem quidem eos conspexisse, vocem vero loquentis non percepisse, eodem judice, accipienda est de voce Domini ad Paulum facta, ut proinde illi quidem solam lucem viderint. C Vers. 15. Dixit vero ad illum Dominus. Qui de natura duplici multa tradunt, Paulum, ut hominem spiritualem, malitiæ capacem fuisse negant. Quam sententiam illi quidem confirmant ex præsenti loco, in quo Deus ait de ipso : Vas electum mihi est isle. Neque enim, aiunt illi, scriptum hic est : Eri mihi. Ad hæc vero responderi debet, te- stinonium hoc de ipso editum esse, cum sponte sua, oraculo huic fidem habens, ad colloquendum cum Anania profectus est. quo consequitur, eum, qui tam insignem poenitentiam momnento tem- poris ageret, vas electum fuisse. Præterea vero jejunium, per integrum triduum continuatum, seria pœnitentiæ argumentum præbet. Dici vero etiam potest, quod Deus, qui futura accurate pravidet, de D iis, tanquam jam præsentibus, locutus sit ob mini- * Joan. 1x, 3. Act. xxi, 9. particula De aliis bujus concilia- tionibus dicemus alias ad ipsum hunc locum Actuum apostolir. S. Chrysostomi homiliam in Acta apost., cap. xxi, tom. Ill edit. Paris. p. 410, ubi hac legis : hoc est, Non sunt hæc contraria. Voces enim duæ erant, una Pauli, altera Domini. Vocem igitur illic Pauli dicit: hic vero addidit etiam dicens : ‹ Vocem non audierunt loquentis miki, › Igitur dum dicit : < nullum videntes steterunt : s hoc est lo- quentem. Manicheos iterum. Verbum scriptoribus ecclesiasticis receptum est, ubi sermo est de errore aliquo ab hæreticis vel promulgato, vel pertinaciter defenso. Ita Clem. Alexandr. Stromat. 1, pag. : Couf. infra ad cap. x, 10. (39) Έφη. Excidisse ante hoc verbun videtur (40) Μόνον δὲ τὸ φῶς τεθεᾶσθαι. Respicit noster (41) Οἱ τὰς φύσεις δογματίζοντες. Respicit hic

τὸν ὁμολογοῦντας Θεὸν οὐ θλίψει ταῦτα, μάλιστα εἰ δότας, ὅτι προνοητὴς τῶν ὅλων ὑπάρχων οἶδε, τίνι τὸ βλέπειν ὀρέξει, καὶ μή· καὶ διὰ τί, καὶ πότε, και πῶς. Τὸν γοῦν ἀπὸ γεννητῆς τυφλὸν διὰ τοῦτο γεγεν νῆσθαί φησιν, ἵνα φανερωθῇ τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ ἐν αὐ τῷ. Οὐ κακὸν δὲ τὸ αἴτιον τῆς φανερώσεως τῶν ἔρ γων τοῦ Θεοῦ, διὸ οὐδὲ ἀπεμφαίνει εἰπεῖν, ὅτι ὁ Θεὸς τυφλοί τινα. Α νους, ἐπὶ τῷ τὸ βλέπειν παρέχειν. Ημᾶς δὲ τὸν αὐτ Στ. ζ'. Ακούοντες μὲν τῆς φωνῆς, μηδένα δὲ θεωροῦντες. Τίς ἡ διαφωνία τῶν ἐν ταῖς Πράξεσιν αναγεγραμ μένων ἐν τῇ κατὰ Παῦλον ὀπτασίᾳ; Ἐν μὲν γὰρ τῇ Β καθ᾽ ὁδὸν ὀπτασίᾳ ἱστορεῖ ὁ Λουκᾶς, τοὺς μετ' αὐτοῦ Εx καί. ἐναντιοφανείας Μη- δὲν ξενισθῇς, εἰ ἐνταῦθα μὲν οὕτως, ἑτέρωθι δὲ λέ γει, ὅτι Εἱστήκεισαν τὴν μὲν φωνὴν ἀκούοντες, μηδένα δὲ θεωροῦντες. Οὐκ ἔστι τοῦτο ἐναντίον· φωναὶ γὰρ δύο ἦσαν, ἡ Παύλου καὶ ἡ τοῦ Κυρίου. Τὴν φωνὴν τοίνυν ἐκεῖ τοῦ Παύλου λέγει· ἐνταῦθα δὲ καὶ προσέθηκεν, εἰπών· Τὴν φωνὴν οὐκ ἤκουσαν τοῦ λαλοῦντός μοι. Οὐκοῦν τὸ μηδένα θεωροῦν. ὄντας, τῆς φωνῆς μὲν ἀκηκοέναι, μηδένα δὲ θεωρῆσαι· ἐν δὲ τῷ διηγεῖσθαι τὸν Παῦλον ἐπὶ τῶν ἀναβαθμών τὴν αὐτὴν ὀπτασίαν, λέγει τους μετ' αὐτοῦ ὄντας τὸ μὲν φῶς τεθεᾶσθαι, τὴν δὲ φωνὴν τοῦ λαλοῦντος μὴ ἀκηκοέναι. Κατὰ μὲν τὴν ἱστορίαν ή Χρυσόστομος πάνυ ἡρμήνευσε τὸν τόπον, ἔφη (59), ὅτι ἡ πρώτη ἐξήγησις, ἡ λέγουσα, Τῆς φωνῆς ἤκουον οἱ συνόντες, τῆς Παύλου φωνῆς λέγει ἀκούειν αὐτοὺς τῆς λεγού σης· Τίς εἶ, Κύριε ; οὐδένα δὲ ἔβλεπον ἄνθρωπον, εἰ μὴ Παῦλον. Η δὲ δευτέρα εξήγησις, ἡ λέγουσα, τὸ μὲν φῶς τεθεᾶσθαι, τὴν δὲ φωνὴν τοῦ λαλοῦντος μὴ ἀκηκοέναι, φωνῆς λέγει τῆς τοῦ Κυρίου πρὸς τὸν Παῦλον γεγενημένης, μόνον δὲ τὸ φῶς τεθεᾶσθαι (40). Στ. ιε'. Εἶπε δὲ πρὸς αὐτὸν ὁ Κύριος. Οἱ τὰς φύσεις δογματίζοντες (41), φασί, Παῦλον πνευματικὸν ὄντα ἀνεπίδεκτον εἶναι κακίας. Κρατύ νουσι δὲ τοῦτο αὐτῶν τὸ φρόνημα καὶ ἐκ τῆς προκει μένης λέξεως, εἰπόντος τοῦ Θεοῦ περὶ αὐτοῦ, ὅτι Σκεύος ἐκλογῆς ἐστί μοι οὗτος. Οὐ γάρ, "Εσται, γέγραπται, φασὶν ἐκεῖνοι. Ρητέον δὲ πρὸς τοῦτο, ὅτι ή μαρτυρία αύτη γέγονεν, ὅτε ἐξ οἰκείας προαιρέ- σεως, πεισθεὶς ὁ ἀνὴρ τῷ χρησμῷ, ἀπῆλθεν ἐπὶ τὸ συντυχεῖν τῷ ᾿Ανανίᾳ. Διὸ καὶ ἀκόλουθον τυγχάνει, τὸν τοσαύτην ἐνδεχόμενον μετάνοιαν, ροπῇ καιροῦ ὑπάρξαι ἐκλογῆς σκεῦος. Πρὸς τούτοις καὶ τὸ μηδὲ φαγεῖν ἐφ' ὅλας τρεῖς ἡμέρας, δείγμα ἦν τῆς σφο δρᾶς μετανοίας. Δυνατὸν δὲ εἰπεῖν, ὅτι ὁ Θεὸς, ὁ τὰ μέλλοντα γινώσκων ἀκριβῶς ὡς τὰ παρόντα, ἐμαρ τύρησε διὰ τὴν μέλλουσαν αὐτοῦ ὑπηρεσίαν, ὡς ἤδη τες, οὐ τοῦ ἰδεῖν, ἀλλὰ τοῦ μὴ ἀκοῦσαι δηλωτικόν ἐστι, δογματίζειν Τὰ παρὰ τῶν ἐπισήμων δογματιζόμενα αἱρέσεων. DIDYMI ALEXANDRINI ctor sit, alium vero recipiunt, eo quod visum resti- tuat. Nos vero, qui unum Deum profitemur, hæc non premunt, in primis cum sciamus, quod ipse, universi hujus curam habens, perspectuin habeat, cui videndi facultatem largiturus sit, cuive minus et cur, et quando, et quomodo. Ita verbi causa cæcum, a nativitate talem, ideo ait natum esse, ut opera Dei in ipso manifestarentur *. Cumque id malum non sit, quod manifestandis Dei operibus inservit, non inconveniens est dicere, quod Deus aliquem cæcom faciat. Vers. 7. Audientes quidem vocem, neminem vero videntes. Quæ est illa pugna in narratione Actuum aposto- Micorum de visione Paulina? Lucas enim testatur, eos, qui cum Paulo fuerint in ista, que iu via effe- rebatur, visione vocem quidem audivisse, neminem vero vidisse : Paulus vero, eamdem visionem, cum in gradibus staret, enarrans, ait eos, qui secum fuerint, lucem quidem vidisse, vocem vero loquen- tis non audivisse ". Ex historiæ quidem nexu Chrysostomus locum hunc curate interpretatus est, dicens, quod prior illa narratio, quæ dicit, vocem audiisse præsentes, eos dicat Pauli quidem vocem audiisse dicentein : Quis es, Domine? nullum vero hominem, præter Paulum, vidisse. Posterior vero narratio, quæ ait, lucem quidem eos conspexisse, vocem vero loquentis non percepisse, eodem judice, accipienda est de voce Domini ad Paulum facta, ut proinde illi quidem solam lucem viderint. C Vers. 15. Dixit vero ad illum Dominus. Qui de natura duplici multa tradunt, Paulum, ut hominem spiritualem, malitiæ capacem fuisse negant. Quam sententiam illi quidem confirmant ex præsenti loco, in quo Deus ait de ipso : Vas electum mihi est isle. Neque enim, aiunt illi, scriptum hic est : Eri mihi. Ad hæc vero responderi debet, te- stinonium hoc de ipso editum esse, cum sponte sua, oraculo huic fidem habens, ad colloquendum cum Anania profectus est. quo consequitur, eum, qui tam insignem poenitentiam momnento tem- poris ageret, vas electum fuisse. Præterea vero jejunium, per integrum triduum continuatum, seria pœnitentiæ argumentum præbet. Dici vero etiam potest, quod Deus, qui futura accurate pravidet, de D iis, tanquam jam præsentibus, locutus sit ob mini- * Joan. 1x, 3. Act. xxi, 9. particula De aliis bujus concilia- tionibus dicemus alias ad ipsum hunc locum Actuum apostolir. S. Chrysostomi homiliam in Acta apost., cap. xxi, tom. Ill edit. Paris. p. 410, ubi hac legis : hoc est, Non sunt hæc contraria. Voces enim duæ erant, una Pauli, altera Domini. Vocem igitur illic Pauli dicit: hic vero addidit etiam dicens : ‹ Vocem non audierunt loquentis miki, › Igitur dum dicit : < nullum videntes steterunt : s hoc est lo- quentem. Manicheos iterum. Verbum scriptoribus ecclesiasticis receptum est, ubi sermo est de errore aliquo ab hæreticis vel promulgato, vel pertinaciter defenso. Ita Clem. Alexandr. Stromat. 1, pag. : Couf. infra ad cap. x, 10. (39) Έφη. Excidisse ante hoc verbun videtur (40) Μόνον δὲ τὸ φῶς τεθεᾶσθαι. Respicit noster (41) Οἱ τὰς φύσεις δογματίζοντες. Respicit hic

σκεῦος ἐκλογῆς ὑπῆρχεν. "Αλλος δὲ λέξει, ὅτι θεοσε- βης ὢν ζήλῳ, τῷ μετὰ ἀγνοίας, ἐδίωκε τοὺς πιστεύ οντας τῷ Σωτῆρι ὡς ἀποστάτας τοῦ Θεοῦ, καὶ τοῦ νόμου αὐτοῦ, καὶ ἐπεὶ θεῖκῇ πως προθέσει τοῦτο ἔπραττεν, εἰ καὶ πεπλανημένως, εἰς τὴν πρόθεσιν αὐτοῦ σκοπήσας ὁ χρηματίσας εἶπε, Τί με διώκεις; Εὐθέως γὰρ ἐπήκουσε τῷ λαλοῦντι, καὶ κατάλληλα τῇ κλήσει ἔπραξεν. Ἐπαύσαντο δὲ ἂν τῆς ἀπάτης οἱ τὰς φύσεις φρονοῦντες, εἰ ἐπιστήσαντες ἦσαν, τὸ ἐκε λογῆς αὐτὸν εἶναι σκεῦος τοῦ ἐκλεγομένου οὐ φύσιν, ἀλλὰ βίον σκοποῦντος. Στ. λγ'. Εὗρε δὲ ἐκεῖ ἄνθρωπόν τινα. Πολλὴν διαφορὰν ἔχει τὸ πραχθὲν ὑπὸ τοῦ Πέτρου εἰς τὸν ἐπὶ ὅλα ὀκτὼ ἔτη διὰ νόσον χαλεπήν κατακεί- Β μενον, πρὸς τὸ ὑπὸ Ἰησοῦ γενόμενον εἰς τὸν ὅλα τριά κοντα καὶ ὀκτὼ ἔτη ἐπὶ σκίμποδος (12) μείναντα διὰ πάρεσιν (43) ἁνίατον. Ο μὲν γὰρ Πέτρος εἰπὼν, Αινέα, ἰᾶται σε Ἰησοῦς Χριστὸς, ἀνάστα, στρώ σον σεαυτῷ, τὸ σημεῖον εἰργάσατο· Ἰησοῦς δὲ φή- σας, Ἔγειραι, ἄρον τὸν κράββατόν σου καὶ περι- πάτει, οἷα Θεὸς τὸ τεράστιον πεποίηκεν. Εἶχε δὲ παραλλαγὴν πολλὴν τὰ πρὸς ἑκατέρους εἰρημένα. Τῷ μὲν γὰρ ἐλέχθη· Ανάστα, καὶ ἆρον τὸν κράββατόν σου καὶ περιπάτει. Ἐμφαίνει γὰρ ἡ πρόσταξις ἰσχὺν πολλὴν σὺν ὑγεία βεβαίᾳ ἐγγεγονέναι τῷ εὐερ γετουμένῳ, μάλιστα ὅτε ἐπιφέρεται· Αναστὰς οὖν ἦρε τὸν κράββατον ἑαυτοῦ καὶ περιεπάτει. Τῷ δὲ, Ανάστα, στρῶσον σεαυτῷ· οὐ γὰρ τοσαύτη ἐμφαί νεται ἰσχὺς τοῦ δυνηθέντος στρῶται μετὰ πολλὴν νό- σον, ὅσον τοῦ τὸν κράββατον αἴροντος καὶ περιπα- τοῦντος. Ἐσημειωσάμεθα δὲ ταῦτα προφάσει τῆς ἀναγωγῆς, ἀλλ' οὐ συγκρίνοντες τῷ Πέτρω. Ὁ μὲν γὰρ ὡς Θεὸς ἐποίει· ὁ δὲ πιστεύων εἰς Θεόν. Φησὶ γάρ· Ιᾶται σε Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς, ὡς ἑκάτερα ταῦτ τα Χριστοῦ εἶναι ἔργα. Στ. λς'. Ἐν Ἰόππῃ δέ τις ἦν μαθήτρια. Σημειωτέον, ὅτι καὶ μέχρι γυναικῶν φθάνει τὸ τῶν μαθητριών ὄνομα, καὶ ἡ ἀξία τῆς ἐπωνυμίας. Ἀπο έστειλαν δὲ δύο ἄνδρας πρὸς αὐτόν. Μᾶλλον ἡ πίστις τῶν πασχόντων τὰς ἰάσεις ἐργάζεται. Ἰδοὺ γὰρ καὶ ὧδε οἱ πιστεύσαντες, ὅτι διὰ τῆς τοῦ Πέτρου παῤῥη- σίας δύναται ἀναστῆναι νεκρούς, ἐπέτυχον τοῦ σχο ποῦ· πλὴν εὐχ οἷα δήποτε πίστις συμβάλλεται, ἀλλ' ἡ εἰς τοὺς ὄντως ἁγίους. Στ. λς'. Αὕτη πλήρης ἦν ἔργων. Επεί τινες ὀκνηρῶς ἔχοντες περὶ τελείας ἀρετῆς ἀνάληψιν, φασί, μὴ δυνατὸν κατορθοῦσθαι ἀνθρώπῳ βίον ἄληπτον, ἐλεγκτέον αὐτοὺς ἐκ τῆς προκειμένης η "ι, εὐτελῆ κλίνην καὶ χθαμαλὴν, πελάζουσαν τῇ γῇ. παρ· έξεως πάθος, ὅ καὶ παράλυσιν ὀνομάζειν ειώθασι. FRAGMENTA IN ACTUS APOST. A sterium in posterum ab eo præstandum, quasi etiam tunc vas electum fuerit. Alius vero forte dixerit, quod, cum pius esset ex zelo, ignorantiæ pleno ", persecutus sit eos, qui in Christum credebant, tanquam alienos a Deo et lege ejus; atque adeo, cum Paulus respectu ad Deum habito, quamvis per errorein, hac egerit, Dominus, hanc ejus intentio- nem respiciens, dixerit : Quid me persequeris ? Sta tim enim auscultavit loquentem, et quæ vocatione hac digna erant, præstitit. Qui vero ita de duplici natura sentiunt, ab errore facile recederent, si nos- sent, eum vas esse electum illius, qui non naturam eligit, sed vitam respicit. Vers. 53. Invenit vero ibi hominem quemdam. Multum omnino id, quod a Petro præstitum est in eum, qui per octo integros annos ex paralysi Tim. 1, 15; Rom. x, 2. 5. C D insanabili decubuit, differt ab eo, quod a Jesu fa- ctum est in eum, qui octo et triginta annis integris ex paralysi immedicabili in lecto hæsit ". Petrus enim dicens : Anania, medeatur tibi Jesus Christus, surge, sterne lectum tibi ipsi miraculum hoc per fecit. Jesus vero dicens: Surge, tolle lectum tuum, et ambula, ut Deus miranduin hoc opus edidit. Multum vero discriminis intercedit inter ea, quæ ad utrumque dicta sunt. Alteri enim dicebatur : Surge, et tolle lectum tuum, et ambula. Mandatum enim hoc evincit, homini sanato cum integra vale- tudine robur magnum collatum esse, in primis cum subjungatur : Surgens itaque sustulit lectum suum et abiit ”. Alteri vero dicebatur: Surge et sterne tibi ipsi lectum. Jam vero illi, qui lectum sibi post gra- vein morbum sternere potest, non tantum tribuitur robur, quantum illi, qui lectum tollere potest et ambulare. Atque illa quidem magis per anagogen quamdam observavimus, quam ut cum Petri actio- ne compararemus. Christus enim alterum fecit ut Deus; Petrus vero, ut in Christum credens. Dicit enim : Sanet te Jesus Christus, ut proinde utrum- que opus ipsius Christi sit. Vers. 56. Joppe vero erat discipula. Notandum hic est, discipularum nomen hujus- que nominis dignitatem etiam in fœminas cadere. Miserunt autem binos viros ad ipsum. Adeo fides ægrotorum sanationem promovet! Namque et hic illi, qui credebant, quod per fiduciam Petri (Deus) excitare possit mortuos, scopum suum consecuti sunt. Interim non cujusvis generis fides in hanc rem quidquam confert, sed illa, quæ in homines vere sanctos tendit. Vers. 56. Illa operibus plena eral. Quoniam nonnulli, qui negligenter in studio per- fectæ virtutis versantur, ficri posse negant, ut he- mo inculpabilem vitam agat, illi quidem præsenti ibid. 8. ss ibid. 9. so Joan. ", humilis, paralyticis in primis accommodatus est. Eu- stathius ad lliad. n, p. ed. Rorn., exponit per Vide de hac voce Casaubon. ad Sueton. 11, 28, et illustr. PATROL. GR. XXXIX. Spanhemium ad Aristophan. Nubes, vers. 253. tione nervorum, quæ proprie paralysis dicitur, pro- miscue usurpatur a medicis. lta Trallianus : (42) Ἐπὶ σκίμποδος. Σκίμπους, il est lectulus (43) Πάρεσιν. Πάρεσις ει παράλυσις de resolu-

Α γραφής μαρτυρούσης, ὡς ἄρα ἡ Δορκάς πλήρης Οι τοὺς πάντων ἀγαθῶν καὶ ἐλεημοσυνῶν, ὧν ἐποίει, ὑπῆρ χε. Ἀκολουθεῖ γὰρ, τὸν οὕτω κατορθοῦντα, βίον ἔχειν ἀκηλίδωτον. Πλήρης δὲ ἐλεημοσυνῶν, ὧν ἐποίει, ήτις εὑρίσκεται, ὅταν διὰ τὸ κοινωνικὸν καὶ Θεοῦ ἐντολὴν ποιῇ αὐτὰς, καὶ μὴ ὅπως θηρεύσει τὸν ἀπὸ τῶν ἀν- θρώπων ἔπαινον. Τὸ αὐτὸ ἐρεῖς καὶ περὶ τῶν ἄλλων ἀγαθῶν, ὧν πλήρης ἡ ἐπαινουμένη ἄνθρωπος ὑπῆρ χεν. Στ. λζ'. 'Ασθενήσασαν αὐτὴν ἀποθανεῖν. Διὰ τί περιέμειναν ἀποθανεῖν ; τί μὴ ἐσκύλη Πέ τρος καὶ πρὸ τούτου; 'Ανάξιον (44) ἡγοῦντο λοιπόν φιλοσοφοῦντες ὑπὲρ τῶν τοιούτων τοὺς μαθητάς σκύλλειν, καὶ τοῦ κηρύγματος παρασπᾷν, ἐπεὶ καὶ διὰ τοῦτο λέγει, ὅτι ἐγγὺς ἦν, εἴ που ἐν τάξει παρέρ γου τοῦτο ήτουν. ΚΕΦ. Γ'. Στ. ι'. Ἐγένετο ἐπ' αὐτὸν ἔκστασις. Οἱ τὰς φύσεις εἰσάγοντες (45) ἑτερόδεκτοι (46, φασὶν, ἀνεπιδέκτους εἶναι σωτηρίας ἀνθρώπους ἐκεί- νους, τοὺς διὰ φαυλότητα ἤθους κύνας καὶ χοίρους καλουμένους, οἷς τὸ ἅγιον διδόναι καὶ τοὺς μαργαρί τας τοὺς θείους ἀπεῖπεν ὁ Σωτήρ. Πρὸς τούτοις τοὺς φύσει κακοὺς λέγουσι τοὺς εἰρημένους λύκους ἅρπα γας καὶ ἀλώπεκας, καὶ πάντας ἅπαξ ἁπλῶς τοὺς ὀνόμασιν ἀλόγων ζώων δηλουμένους. Ελεγκτέον οὖν αὐτοὺς, ὡς οὐδεὶς ἐκείνων κατὰ φύσιν, ἀλλὰ κατὰ πρόθεσίν ἐστι κακὸς, ἐκ τῆς ἐγκειμένης οπτασίας. Τὸν γὰρ Πέτρον διδάξαι βουλόμενος ὁ Θεός, μηδένα ἄνθρωπον παραιτεῖσθαι ὡς κοινὸν καὶ ἀκάθαρτον ὄντα, σκεῦος ἐμφερές τι οθόνης ἐκ τοῦ οὐρανοῦ τέσ- σαρσιν ἀρχαῖς καθῆκεν ἐπὶ τῆς γῆς, ἐν ᾧ ὑπῆρχε πάντα τὰ γένη τῶν ἀλόγων ζώων, ἀφ᾽ ὧν πτύσας φαγεῖν ὁ Πέτρος προσετάττετο. Ὁ δὲ ἀκμὴν ἐμμέ νων τῇ Ἰουδαϊκῇ συνηθεία, αἰσθητὰ νομίσας τὰ δρώ- μενα παρητήσατο, εἰπὼν, κοινὸν ἢ ἀκάθαρτον μηδέ ποτε βεβρωκέναι. Ταῦτα αὐτοῦ εἰρηκότος, ο χρησμός πρὸς αὐτόν· ἡ ὁ Θεὸς ἐκαθάρισε, σὺ μὴ κοίνου. Αφ' οὗ καὶ γνῶσιν λαβών, ὡς περὶ ἠθῶν ἀνθρώπων τούτων εἰρημένων, εἶπε δεδειχέναι αὐτῷ τὸν Θεὸν, ὡς οὐδεὶς κατὰ φύσιν ἀκάθαρτος ἀνθρώπων· διὸ καὶ αναντιῤῥήτως ἀπαντῆσαι πρὸς τὸν Κορνήλιον, ὠφελη θῆναι θέλοντα σὺν παντὶ τῷ οἴκῳ τὴν εὐαγγελικὴν διδασκαλίαν. "Οθεν ἐπιδέδεικται τὰ τετράποδα καὶ τὰ ἑρπετὰ καὶ τὰ πετεινὰ, ἀναφορὰν ἔχοντα εἰς τὰς ἀν· θρώπων καταστάσεις ὑπὸ Θεοῦ χαρισθέντα· οὐ διὰ φύσιν, ἀντιπράττουσαν τὸ ἅγιον, τους μαργαρίτας κεκώλυται κυσὶν ἢ χοίροις διδόναι, ἀλλὰ διὰ προαίρε σιν χειρίστην, ἣν καταλείψαι δυνατὸν μηκέτι κύνα χοῖρον όντα. Η Συροφοινίκισσα γοῦν γυνὴ διὰ πίστιν ἐκ κυνὸς ἄνθρωπος γέγονεν, ὅθεν καὶ τὸν ἄρτον τῶν τέχνων παρέσχεν αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς. φύσεις δογματίζοντας. DIDYMI ALEXANDRINI loco Scripture confutari possunt, quo Durcas plena fuisse dicitur bonis operibus omnibus, et erogatis in pauperes eleemosynis. Qui enim ita vitam in- struit, eum sine sordibus vivere necesse est. Plena vero eleemosynis ea invenitur, quæ ex beneficen- tiæ, non autem vanæ gloriæ apud homines aucu- pandæ studio, secunduin præceptum Dei, eas ero- fat. Idem dices quoque de aliis operibus, quibus femina, hic laudata, referta fuit. Vera. 37. ex morbo obiret. Quare vero exspectarunt, donec moreretur? Cur non prius Petro molesti fuerant? Indignum scilicet pulabant, ratione usi, in hac causa discipulis ne- gotium facessere, et ab Evangelii ministerio avocare. Propterea dicitur Lyddam Joppæ vicinam fuisse : unde ut operam hanc subcesivo tempore suscipe- rent, requisiverum. B CAP. X, vers. 10. Incidit in eum mentis excessus. Qui duplicem naturam doctrina sua prava inve- bant, eos homines salutis capaces esse negant, qni per pravitatem suam canum et porcorum nomine appellantur, quibus etiam sanctum dare et divinas margaritas projicere Salvator prohibuit. Iidein insuper eos naturɔ sua malos dicunt, qui lupi ra- paces, et vulpes aut aliis brutorum animalium no- minibus appellantur. His igitur ex præsenti visione obvertendum est, nullum eorum natura, sed tantum proposito malum esse. Cum enim Deus docere Pe- trum vellet, nullum hominem, tanquam impurum et pollutum, repellendum esse, vas quoddam, lin-C teo simile, quatuor extremis devinctum ex cœlo in terram demisit, in quo omnia brutorum animalium genera inveniebantur; ex his Petrus, aversans ipse, edere jussus est. Ille vero in Judaica sententia ad- huc hærens, et ea, quæ videbantur, ad sensus re- ferens, facere hoc recusavit, dicens, se nunquanı immundum quidquam et impurum comedisse. Cum hæc diceret, divinum audiit oraculum: Quæ Deus mundavit, tu ne polluito. Quo ipso quoque edoctus, Deum de moribus dictorum virorum locutum esse, ait Deum sibi ostendisse, neminem hominum na- tura sua immundum esse, seque adeo sine haesita- tione accedere ad Cornelium, ex doctrina evangelica cum tota domo sua fructum capere cupientem. Propterea ostendebantur illi quadrupedia, et repti- D fia, et volatilia, inter quæ et hominum diversam indolem affinitas quædam intercedit, a Deo exhi- bita. Itaque non ob naturam, sanctitati repugnan- tem, margaritæ canibus aut porcis projici prohi- bentur, sed propter propositum animi pessimum, quod abjici omnino potest, ut non amplius canis aut porcus exsistas. Ita femina Syrophœnissa per fidem ex cane homo facta est ", unde et Jesus illi panem filiorum largiebatur. ss Matth, vii, 6. st Marc. vii, sqq. cumenius ad l. 1, p. 92. eorumque similes, quos supra appellaverat Vide superius not. 41. hoc argumento frequentior est. (44) 'Ανάξιον ήγοῦντο. Locum hunc afert OE- (45) Οἱ τὰς φύσεις εἰσάγοντες. Ιd est Manichæi, (46) Ετερόδεκτοι. Ιι! est ετερόδοξοι, quae vox in

Α γραφής μαρτυρούσης, ὡς ἄρα ἡ Δορκάς πλήρης Οι τοὺς πάντων ἀγαθῶν καὶ ἐλεημοσυνῶν, ὧν ἐποίει, ὑπῆρ χε. Ἀκολουθεῖ γὰρ, τὸν οὕτω κατορθοῦντα, βίον ἔχειν ἀκηλίδωτον. Πλήρης δὲ ἐλεημοσυνῶν, ὧν ἐποίει, ήτις εὑρίσκεται, ὅταν διὰ τὸ κοινωνικὸν καὶ Θεοῦ ἐντολὴν ποιῇ αὐτὰς, καὶ μὴ ὅπως θηρεύσει τὸν ἀπὸ τῶν ἀν- θρώπων ἔπαινον. Τὸ αὐτὸ ἐρεῖς καὶ περὶ τῶν ἄλλων ἀγαθῶν, ὧν πλήρης ἡ ἐπαινουμένη ἄνθρωπος ὑπῆρ χεν. Στ. λζ'. 'Ασθενήσασαν αὐτὴν ἀποθανεῖν. Διὰ τί περιέμειναν ἀποθανεῖν ; τί μὴ ἐσκύλη Πέ τρος καὶ πρὸ τούτου; 'Ανάξιον (44) ἡγοῦντο λοιπόν φιλοσοφοῦντες ὑπὲρ τῶν τοιούτων τοὺς μαθητάς σκύλλειν, καὶ τοῦ κηρύγματος παρασπᾷν, ἐπεὶ καὶ διὰ τοῦτο λέγει, ὅτι ἐγγὺς ἦν, εἴ που ἐν τάξει παρέρ γου τοῦτο ήτουν. ΚΕΦ. Γ'. Στ. ι'. Ἐγένετο ἐπ' αὐτὸν ἔκστασις. Οἱ τὰς φύσεις εἰσάγοντες (45) ἑτερόδεκτοι (46, φασὶν, ἀνεπιδέκτους εἶναι σωτηρίας ἀνθρώπους ἐκεί- νους, τοὺς διὰ φαυλότητα ἤθους κύνας καὶ χοίρους καλουμένους, οἷς τὸ ἅγιον διδόναι καὶ τοὺς μαργαρί τας τοὺς θείους ἀπεῖπεν ὁ Σωτήρ. Πρὸς τούτοις τοὺς φύσει κακοὺς λέγουσι τοὺς εἰρημένους λύκους ἅρπα γας καὶ ἀλώπεκας, καὶ πάντας ἅπαξ ἁπλῶς τοὺς ὀνόμασιν ἀλόγων ζώων δηλουμένους. Ελεγκτέον οὖν αὐτοὺς, ὡς οὐδεὶς ἐκείνων κατὰ φύσιν, ἀλλὰ κατὰ πρόθεσίν ἐστι κακὸς, ἐκ τῆς ἐγκειμένης οπτασίας. Τὸν γὰρ Πέτρον διδάξαι βουλόμενος ὁ Θεός, μηδένα ἄνθρωπον παραιτεῖσθαι ὡς κοινὸν καὶ ἀκάθαρτον ὄντα, σκεῦος ἐμφερές τι οθόνης ἐκ τοῦ οὐρανοῦ τέσ- σαρσιν ἀρχαῖς καθῆκεν ἐπὶ τῆς γῆς, ἐν ᾧ ὑπῆρχε πάντα τὰ γένη τῶν ἀλόγων ζώων, ἀφ᾽ ὧν πτύσας φαγεῖν ὁ Πέτρος προσετάττετο. Ὁ δὲ ἀκμὴν ἐμμέ νων τῇ Ἰουδαϊκῇ συνηθεία, αἰσθητὰ νομίσας τὰ δρώ- μενα παρητήσατο, εἰπὼν, κοινὸν ἢ ἀκάθαρτον μηδέ ποτε βεβρωκέναι. Ταῦτα αὐτοῦ εἰρηκότος, ο χρησμός πρὸς αὐτόν· ἡ ὁ Θεὸς ἐκαθάρισε, σὺ μὴ κοίνου. Αφ' οὗ καὶ γνῶσιν λαβών, ὡς περὶ ἠθῶν ἀνθρώπων τούτων εἰρημένων, εἶπε δεδειχέναι αὐτῷ τὸν Θεὸν, ὡς οὐδεὶς κατὰ φύσιν ἀκάθαρτος ἀνθρώπων· διὸ καὶ αναντιῤῥήτως ἀπαντῆσαι πρὸς τὸν Κορνήλιον, ὠφελη θῆναι θέλοντα σὺν παντὶ τῷ οἴκῳ τὴν εὐαγγελικὴν διδασκαλίαν. "Οθεν ἐπιδέδεικται τὰ τετράποδα καὶ τὰ ἑρπετὰ καὶ τὰ πετεινὰ, ἀναφορὰν ἔχοντα εἰς τὰς ἀν· θρώπων καταστάσεις ὑπὸ Θεοῦ χαρισθέντα· οὐ διὰ φύσιν, ἀντιπράττουσαν τὸ ἅγιον, τους μαργαρίτας κεκώλυται κυσὶν ἢ χοίροις διδόναι, ἀλλὰ διὰ προαίρε σιν χειρίστην, ἣν καταλείψαι δυνατὸν μηκέτι κύνα χοῖρον όντα. Η Συροφοινίκισσα γοῦν γυνὴ διὰ πίστιν ἐκ κυνὸς ἄνθρωπος γέγονεν, ὅθεν καὶ τὸν ἄρτον τῶν τέχνων παρέσχεν αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς. φύσεις δογματίζοντας. DIDYMI ALEXANDRINI loco Scripture confutari possunt, quo Durcas plena fuisse dicitur bonis operibus omnibus, et erogatis in pauperes eleemosynis. Qui enim ita vitam in- struit, eum sine sordibus vivere necesse est. Plena vero eleemosynis ea invenitur, quæ ex beneficen- tiæ, non autem vanæ gloriæ apud homines aucu- pandæ studio, secunduin præceptum Dei, eas ero- fat. Idem dices quoque de aliis operibus, quibus femina, hic laudata, referta fuit. Vera. 37. ex morbo obiret. Quare vero exspectarunt, donec moreretur? Cur non prius Petro molesti fuerant? Indignum scilicet pulabant, ratione usi, in hac causa discipulis ne- gotium facessere, et ab Evangelii ministerio avocare. Propterea dicitur Lyddam Joppæ vicinam fuisse : unde ut operam hanc subcesivo tempore suscipe- rent, requisiverum. B CAP. X, vers. 10. Incidit in eum mentis excessus. Qui duplicem naturam doctrina sua prava inve- bant, eos homines salutis capaces esse negant, qni per pravitatem suam canum et porcorum nomine appellantur, quibus etiam sanctum dare et divinas margaritas projicere Salvator prohibuit. Iidein insuper eos naturɔ sua malos dicunt, qui lupi ra- paces, et vulpes aut aliis brutorum animalium no- minibus appellantur. His igitur ex præsenti visione obvertendum est, nullum eorum natura, sed tantum proposito malum esse. Cum enim Deus docere Pe- trum vellet, nullum hominem, tanquam impurum et pollutum, repellendum esse, vas quoddam, lin-C teo simile, quatuor extremis devinctum ex cœlo in terram demisit, in quo omnia brutorum animalium genera inveniebantur; ex his Petrus, aversans ipse, edere jussus est. Ille vero in Judaica sententia ad- huc hærens, et ea, quæ videbantur, ad sensus re- ferens, facere hoc recusavit, dicens, se nunquanı immundum quidquam et impurum comedisse. Cum hæc diceret, divinum audiit oraculum: Quæ Deus mundavit, tu ne polluito. Quo ipso quoque edoctus, Deum de moribus dictorum virorum locutum esse, ait Deum sibi ostendisse, neminem hominum na- tura sua immundum esse, seque adeo sine haesita- tione accedere ad Cornelium, ex doctrina evangelica cum tota domo sua fructum capere cupientem. Propterea ostendebantur illi quadrupedia, et repti- D fia, et volatilia, inter quæ et hominum diversam indolem affinitas quædam intercedit, a Deo exhi- bita. Itaque non ob naturam, sanctitati repugnan- tem, margaritæ canibus aut porcis projici prohi- bentur, sed propter propositum animi pessimum, quod abjici omnino potest, ut non amplius canis aut porcus exsistas. Ita femina Syrophœnissa per fidem ex cane homo facta est ", unde et Jesus illi panem filiorum largiebatur. ss Matth, vii, 6. st Marc. vii, sqq. cumenius ad l. 1, p. 92. eorumque similes, quos supra appellaverat Vide superius not. 41. hoc argumento frequentior est. (44) 'Ανάξιον ήγοῦντο. Locum hunc afert OE- (45) Οἱ τὰς φύσεις εἰσάγοντες. Ιd est Manichæi, (46) Ετερόδεκτοι. Ιι! est ετερόδοξοι, quae vox in

Εγένετο δὲ ἐπ' αὐτὸν, φησίν, ἔνστασις, καὶ κ θεωρεῖ τὸν οὐρανὸν ἀνεῳγμένον. Οἱ γυναικῶν πα- ραπαίουσῶν (47) ἑλόμενοι εἶναι μαθηταί, οὗτοι δέ εἰ- σιν οἱ ἀπὸ τῆς Φρυγίας (48), φασὶ τοὺς προφήτας, κατεχομένους ὑπὸ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, μὴ παρακο- λουθεῖν ἑαυτοῖς (49) παραφερομένοις κατὰ τὸν τῆς προφητείας καιρόν. Δοκοῦσι δὲ ἀπόδειξιν ἔχειν ταύ- της τῆς κακοδοξίας, καὶ ἐκ τῆς προκειμένης γρα φῆς, λεγούσης ἐξεστακέναι τὸν Πέτρον. Αλλ' ἔστω σαν οἱ ἠλίθιοι, οἱ ἀληθῶς παραπαίοντες, ὡς πολλὰ σημαίνει ἡ λέξις αὕτη (50). Δηλοῖ γὰρ καὶ τὴν ἐπὶ θαυμασμῷ ἔκπληξιν, καὶ τὸ ἔξω τῶν αἰσθητῶν γενέ- σθαι, ποδηγούμενον ἐπὶ τὰ πνευματικά, καὶ τὸ παρα κόπτειν, ὅπερ οὐ λεκτέον οὔτε ἐπὶ Πέτρου, οὔτε ἐπὶ προφητῶν, ἀλλὰ τὰ ἄλλα ἐκ τῆς λέξεως σημαινόμενα. Αμέλει γοῦν ὁ ἐκστὰς Πέτρος (51) παρηκολούθει, ὡς ἀπαγγέλλων, ἃ εἶδε καὶ ἤκουσε, καὶ τίνος σύμβολα τὰ δειχθέντα ἦν. Ταῦτα καὶ περὶ τῶν προφητῶν πάν των ἐρεῖς παρακολουθούντων, οἷς ἔλεγον τὰ θεωρού- μενα. Σοφοὶ γὰρ ἦσαν νοοῦντες ἀπὸ τοῦ ἰδίου στόμα τος, & προέφερον, τοῦ Κυρίου μετὰ τὴν ἀνάστασιν φανερῶς ἐντειλαμένου μαθητεῦσαι πάντα τὰ ἔθνη. Η πῶς οἱ ἐν Ἱεροσολύμοις ἀπόστολοι ἀκούσαντες τὰ κατὰ τὸν Κορνήλιον, διεκρίνοντο πρὸς τὸν Πέτρον 85; Πάνυ μὲν οὖν ἐδεῖτο τῆς περὶ τῶν ἐθνῶν θείας ἀπο- καλύψεως ὁ τῶν ἀποστόλων ἔξαρχος, Πέτρος, ὁ παν- άγιος. Φρύγες, οἱ κατὰ Φρύγας οι Φρυγαστα μ. 101. παρακολουθεῖν "Οσα γὰρ οἱ προφῆται εἰρήκασι καὶ μετὰ συνέσεως παρακολου θοῦντες ἐφθέγγοντο, καὶ ἐτελέσθησαν τὰ παρ' αὐτῶν εἰρημένα, καὶ ἔτι πληροῦνται. δρώμενα. Γεγόνασι δὲ ἐν ἐκστάσει οἱ προφῆται, οὐκ ἐν ἐκστάσει λογισμῶν. Γέγονε γὰρ καὶ Πέτρος ἐν ἐκστά- σει, οὐχὶ μὴ παρακολουθῶν τῷ λόγῳ, ἀλλ' ὁρῶν καθ ημερινῆς ἀκολουθίας ἕτερα παρὰ τοῖς ἀνθρώποις FRAGMENTA IN EPIST. *s Acl. x1, 2. et Maximilla, a quarum ore pendebat Montanus, quasque propbetissarum loco et numero habebat. Mysiæ, quæ Phrygiæ urbs est, vicino, ortumn duxit, teste Nicephoro, Iv, 22. Hinc asseclæ ejus, qui et ipsi inprimis in Phrygia versabantur, et dicti sunt. Couf. cl. Fa- bricii nostri notas ad Philastrium De hæresibus, II AD CORINTHIOS. Incidit vero in eum, ait Scriptura, excessus men- tis, et vidit cœlum apertum ". Qui mulierum exorbi- tantium discipuli esse amant, tales vero sunt Ca- taphryges, prophetas, a Spiritu sancto agitatos aiunt, ipsius prophetici impulsus tempore dicta sua non intellexisse. Hujus erroris demonstratio- nem etiam ex præsenti Scripturæ loco habere sibi videntur, quippe qui in excessum mentis Petrum incidisse dicat. Sed sciaut stupidi illi, et vere desi- pientes, verbum hoc multa denotare. Significat enim tum stuporem ex admiratione ortum, tum a sensualibus ad spiritualia excessum, tum vero etiam delirium, quod nec de Petro, nec de prophetis di- cere fas est, sed cætera illa hac voce significari solita. Et sane Petrus, in ecstasiu raptus, assecu- tus est omnia, quippe qui retulerit omnia, quæ vi- derat, et audiverat, sciverit etiam, quid ea inferrent, quæ ipsi conspicienda dabantur. Eadem quoque de Prophetis omnibus dices, quod scilicet res percepe- rint, visa scilicet aliis enarrantes. Sapientes enim erant, et gnari eorum, quæ ore suo proferebant, postquam Dominus ipse post resurrectionem diserte præcepisset, ut gentes omnes doctrina sua imbue- rent. Quomodo enim alioquin, apostoli, qui Hieroso- lymis erant, auditis, quæ de Cornelio acta erant, cum l'etro disputare potuissent ? Itaque hac de gen- tibus revelatione omnino opus habebat Petrus, C apostolorum coryphæus et vir sanctissimus. B ipsorum prophetissis accidere, idem eadem opera observat. Prophetas ipsos oraculorum suorum in- telligentiam habuisse, præ cæteris solide probavit Gurtlerus in Systemate theologiæ propheticæ, cap. 3, p. sqq. Verbi hanc frequenter no- Lionem esse, quæ hoc loco ei tribuitur, ostendit G- takerus ad Antonin. v, 5. Adde quæ dixi ad Luc. 1, 3. Montanistas urget, et evincit Epiphan. loco citato, § 4. nistarum errorem tangit Epiphanius hæresi XLVIII, § 2, contrarium asserens, his verbis : Nam quæcunque Pro- phetæ locuti sunt, ea scientes intelligentesque dixe- runt, planeque, uti nuntiata sunt, acciderunt, et hom dieque perficiuntur. Contraria vero omnia venditatis D illa conscium sui, reruinque, quæ fierent, fuisse, ostendit idem loco citato, § 7, ubi inter cætera haec: legis : DIDYMI FRAGMENTA IN EPISTOLAM AD CORINTHIOS SECUNDAM, (Man Bibl. nov., IV, 11, 113.) Manichæorum historia amplæque illorum refutationes, quas hoc volumine complexi sumus, revocarunt nobis in memoriam Didymum Alexandrinum, qui inter primos ac nobiles sectæ illius adversários numeratur : cujus tamen qui exstat contra Manichæos libellus, nonnisi pars operis imperfecta est. Et quidem, excussis nuper a me duobus scripti ejus Vaticanis codicibus, nihil ultra editionem publicam comperi. Sed tamen quia de Didymo cogitare cœperam, nolui vacuus a restigatione mea desinere, donec in præclara ad Pauli Epistolas ms. catena, unde jam Cyrillum sumpseram, plurimam Didyn:i partem in secundam ad Corinthios commen- tantis observavi; quam cum totam ineditam esse cernerem; neque enim vel Œcumenius, vel Græca nupera (47) Γυναικών παραπαιουσῶν. Sunt illæ Prisca (48) Οἱ ἀπὸ τῆς Φρυγίας. Montanus Ardaba vico, (50) Πολλά σημαίνει ἡ λέξις αύτη. Idem contra (49) Μη παρακολουθεῖν ἑαυτοῖς. lluc Monta- (51) Ὁ ἐκστὰς Πέτρος. Petrum revera in ecstasi

Εγένετο δὲ ἐπ' αὐτὸν, φησίν, ἔνστασις, καὶ κ θεωρεῖ τὸν οὐρανὸν ἀνεῳγμένον. Οἱ γυναικῶν πα- ραπαίουσῶν (47) ἑλόμενοι εἶναι μαθηταί, οὗτοι δέ εἰ- σιν οἱ ἀπὸ τῆς Φρυγίας (48), φασὶ τοὺς προφήτας, κατεχομένους ὑπὸ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, μὴ παρακο- λουθεῖν ἑαυτοῖς (49) παραφερομένοις κατὰ τὸν τῆς προφητείας καιρόν. Δοκοῦσι δὲ ἀπόδειξιν ἔχειν ταύ- της τῆς κακοδοξίας, καὶ ἐκ τῆς προκειμένης γρα φῆς, λεγούσης ἐξεστακέναι τὸν Πέτρον. Αλλ' ἔστω σαν οἱ ἠλίθιοι, οἱ ἀληθῶς παραπαίοντες, ὡς πολλὰ σημαίνει ἡ λέξις αὕτη (50). Δηλοῖ γὰρ καὶ τὴν ἐπὶ θαυμασμῷ ἔκπληξιν, καὶ τὸ ἔξω τῶν αἰσθητῶν γενέ- σθαι, ποδηγούμενον ἐπὶ τὰ πνευματικά, καὶ τὸ παρα κόπτειν, ὅπερ οὐ λεκτέον οὔτε ἐπὶ Πέτρου, οὔτε ἐπὶ προφητῶν, ἀλλὰ τὰ ἄλλα ἐκ τῆς λέξεως σημαινόμενα. Αμέλει γοῦν ὁ ἐκστὰς Πέτρος (51) παρηκολούθει, ὡς ἀπαγγέλλων, ἃ εἶδε καὶ ἤκουσε, καὶ τίνος σύμβολα τὰ δειχθέντα ἦν. Ταῦτα καὶ περὶ τῶν προφητῶν πάν των ἐρεῖς παρακολουθούντων, οἷς ἔλεγον τὰ θεωρού- μενα. Σοφοὶ γὰρ ἦσαν νοοῦντες ἀπὸ τοῦ ἰδίου στόμα τος, & προέφερον, τοῦ Κυρίου μετὰ τὴν ἀνάστασιν φανερῶς ἐντειλαμένου μαθητεῦσαι πάντα τὰ ἔθνη. Η πῶς οἱ ἐν Ἱεροσολύμοις ἀπόστολοι ἀκούσαντες τὰ κατὰ τὸν Κορνήλιον, διεκρίνοντο πρὸς τὸν Πέτρον 85; Πάνυ μὲν οὖν ἐδεῖτο τῆς περὶ τῶν ἐθνῶν θείας ἀπο- καλύψεως ὁ τῶν ἀποστόλων ἔξαρχος, Πέτρος, ὁ παν- άγιος. Φρύγες, οἱ κατὰ Φρύγας οι Φρυγαστα μ. 101. παρακολουθεῖν "Οσα γὰρ οἱ προφῆται εἰρήκασι καὶ μετὰ συνέσεως παρακολου θοῦντες ἐφθέγγοντο, καὶ ἐτελέσθησαν τὰ παρ' αὐτῶν εἰρημένα, καὶ ἔτι πληροῦνται. δρώμενα. Γεγόνασι δὲ ἐν ἐκστάσει οἱ προφῆται, οὐκ ἐν ἐκστάσει λογισμῶν. Γέγονε γὰρ καὶ Πέτρος ἐν ἐκστά- σει, οὐχὶ μὴ παρακολουθῶν τῷ λόγῳ, ἀλλ' ὁρῶν καθ ημερινῆς ἀκολουθίας ἕτερα παρὰ τοῖς ἀνθρώποις FRAGMENTA IN EPIST. *s Acl. x1, 2. et Maximilla, a quarum ore pendebat Montanus, quasque propbetissarum loco et numero habebat. Mysiæ, quæ Phrygiæ urbs est, vicino, ortumn duxit, teste Nicephoro, Iv, 22. Hinc asseclæ ejus, qui et ipsi inprimis in Phrygia versabantur, et dicti sunt. Couf. cl. Fa- bricii nostri notas ad Philastrium De hæresibus, II AD CORINTHIOS. Incidit vero in eum, ait Scriptura, excessus men- tis, et vidit cœlum apertum ". Qui mulierum exorbi- tantium discipuli esse amant, tales vero sunt Ca- taphryges, prophetas, a Spiritu sancto agitatos aiunt, ipsius prophetici impulsus tempore dicta sua non intellexisse. Hujus erroris demonstratio- nem etiam ex præsenti Scripturæ loco habere sibi videntur, quippe qui in excessum mentis Petrum incidisse dicat. Sed sciaut stupidi illi, et vere desi- pientes, verbum hoc multa denotare. Significat enim tum stuporem ex admiratione ortum, tum a sensualibus ad spiritualia excessum, tum vero etiam delirium, quod nec de Petro, nec de prophetis di- cere fas est, sed cætera illa hac voce significari solita. Et sane Petrus, in ecstasiu raptus, assecu- tus est omnia, quippe qui retulerit omnia, quæ vi- derat, et audiverat, sciverit etiam, quid ea inferrent, quæ ipsi conspicienda dabantur. Eadem quoque de Prophetis omnibus dices, quod scilicet res percepe- rint, visa scilicet aliis enarrantes. Sapientes enim erant, et gnari eorum, quæ ore suo proferebant, postquam Dominus ipse post resurrectionem diserte præcepisset, ut gentes omnes doctrina sua imbue- rent. Quomodo enim alioquin, apostoli, qui Hieroso- lymis erant, auditis, quæ de Cornelio acta erant, cum l'etro disputare potuissent ? Itaque hac de gen- tibus revelatione omnino opus habebat Petrus, C apostolorum coryphæus et vir sanctissimus. B ipsorum prophetissis accidere, idem eadem opera observat. Prophetas ipsos oraculorum suorum in- telligentiam habuisse, præ cæteris solide probavit Gurtlerus in Systemate theologiæ propheticæ, cap. 3, p. sqq. Verbi hanc frequenter no- Lionem esse, quæ hoc loco ei tribuitur, ostendit G- takerus ad Antonin. v, 5. Adde quæ dixi ad Luc. 1, 3. Montanistas urget, et evincit Epiphan. loco citato, § 4. nistarum errorem tangit Epiphanius hæresi XLVIII, § 2, contrarium asserens, his verbis : Nam quæcunque Pro- phetæ locuti sunt, ea scientes intelligentesque dixe- runt, planeque, uti nuntiata sunt, acciderunt, et hom dieque perficiuntur. Contraria vero omnia venditatis D illa conscium sui, reruinque, quæ fierent, fuisse, ostendit idem loco citato, § 7, ubi inter cætera haec: legis : DIDYMI FRAGMENTA IN EPISTOLAM AD CORINTHIOS SECUNDAM, (Man Bibl. nov., IV, 11, 113.) Manichæorum historia amplæque illorum refutationes, quas hoc volumine complexi sumus, revocarunt nobis in memoriam Didymum Alexandrinum, qui inter primos ac nobiles sectæ illius adversários numeratur : cujus tamen qui exstat contra Manichæos libellus, nonnisi pars operis imperfecta est. Et quidem, excussis nuper a me duobus scripti ejus Vaticanis codicibus, nihil ultra editionem publicam comperi. Sed tamen quia de Didymo cogitare cœperam, nolui vacuus a restigatione mea desinere, donec in præclara ad Pauli Epistolas ms. catena, unde jam Cyrillum sumpseram, plurimam Didyn:i partem in secundam ad Corinthios commen- tantis observavi; quam cum totam ineditam esse cernerem; neque enim vel Œcumenius, vel Græca nupera (47) Γυναικών παραπαιουσῶν. Sunt illæ Prisca (48) Οἱ ἀπὸ τῆς Φρυγίας. Montanus Ardaba vico, (50) Πολλά σημαίνει ἡ λέξις αύτη. Idem contra (49) Μη παρακολουθεῖν ἑαυτοῖς. lluc Monta- (51) Ὁ ἐκστὰς Πέτρος. Petrum revera in ecstasi