Α περὶ κολάσεως λόγους. Ταράττονται γὰρ ταῖς περί αὐτῆς ἀπειλαῖς. ΚΕΦ. Α', στ. α'. "Ανθρωπος τις ἦν ἐν χώρᾳ Β τῇ Αὐσίτιδι, ᾧ ὄνομα Ιώβ. Διδύμου. Υψηλότερον δὲ, Αὐσίτις βουλὴ ἑρμη νεύεται, κατὰ τὴν ῾Ελλάδα φωνὴν, ἐν ᾗ ᾤχει ὁ δι καιος. Οξύθυμος μὲν γὰρ μετὰ ἀβουλίας πράσσει · διὰ τυφλά παρ' αὐτῷ γεννᾶται, καθάπερ τοῖς κυσί, καὶ τὰ πράγματα καὶ τὰ ῥήματα· ὁ δὲ δίκαιος οὐδὲν ἀβούλως ποιεῖ, τῷ σοφῷ παραγγέλματι ἐκείνῳ πει- θόμενος· Μετὰ βουλῆς πάντα ποίει. Τὸ δὲ Ἰὼβ ὄνομα ὑπομονὴ νοεῖται καὶ ἔστιν, ὡς γενέσθαι τοῦ τον προεκλήθη, ἢ κληθῆναι ὅπερ ἐνένετο Στ. β'. Εγένοντο δὲ αὐτῷ υἱοὶ ἑπτὰ καὶ θυ- γατέρες τρεῖς Διδύμου. Ενταῦθα δὲ καὶ ὁ τῶν παίδων κατά λογος τίμιος παρὰ τῇ Γραφῇ, καὶ λόγοις σύμφων νος μυστικοῖς. Τίς γὰρ οὐκ οἶδε τὴν ἑβδόμην ἀπὸ αρίθμησιν τῶν ἑπτὰ χαρισμάτων μηνύειν τὴν σύντ οδον, ὥσπερ οὖν καὶ τὴν τρίτην ἐκφώνησιν, πρὸς τὸ τελειότερον ὁρᾶν καὶ θειότερον ; ἵνα μάθωμεν τὴν ἐν Τριάδι πίστιν τῆς ἑβδόμης [ἴσ. ἑβδομαίας] χάριτος εἶναι δημιουργόν, καθάπερ τινὰ κεφαλὴν ἐπιτιθεμέ νὴν ταῖς ἀρεταῖς. Στ. γ'. Καὶ ἦν ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος εὐγενής, τῶν ἀφ' ἡλίου ἀνατολῶν. Διδύμου. Πρὸς μὲν οὖν τὸ ῥητὸν, εὐγενὴς τοῦ ἀφ' ἡλίου ἀνατολῶν, λέγεται, διὰ τὴν κατὰ σάρκα τοῦ Αβραὰμ οικειότητα· πρὸς δὲ ἀναγωγὴν, οἱ υἱοὶ τοῦ φωτός, καὶ τέκνα Θεοῦ δι' ἔργων φωτεινῶν χρηματί ζονται, οὗτοί εἰσιν οἱ ἀφ᾽ ἡλίου ἀνατολῶν. Ὁ γὰρ δίκαιος εὐγένειαν κτᾶται, οὐκ ἀπ' ἀνθρώπων, ἀλλ᾽ ἀπὸ τοῦ φωτὸς τοῦ ἡλίου τῆς δικαιοσύνης, καταλαμ- πομένην. Στ. ς'. Καὶ ὡς ἂν συνετελέσθησαν αἱ ἡμέραι τοῦ πότου, ἀπέστειλεν Ἰὼβ καὶ ἐκαθάριζεν αὐτοὺς, ἀνιστάμενος τὸ πρωΐ, κ. τ. λ. Διδύμου. Καὶ κατὰ τὸν εἰρηκότα, Εκ νυκτός ὀρθρίζει τὸ πνεῦμά μου πρὸς σέ, ὁ Θεός· κα!· Ὁ Θεὸς, ὁ Θεός μου, πρὸς σὲ ὀρθρίζω, οὐ πρὸς ἕτερον ἔργον ὁ μακάριος Ἰὼβ τὸ πρωὶ ἀνίστατο, ἀλλὰ πρὸς Θεὸν [ἴσ. τῷ Θεῷ], ὑπὲρ τῶν παίδων θυ σίαν προσάγων [ἴσ. προσάξων], κατὰ τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν· ὅ ἐστι, καθ᾽ ἕκαστον, καὶ εὐτάκτως· οὐδὲν γὰρ συγκεχυμένον ἐν σπουδαίῳ. ᾿Αλλὰ καὶ μετὰ τοῦτο, ὑπὲρ πάντων μόσχον προσῆγε κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον, καὶ τῇ τῶν παίδων ἀγωγῇ συνεθίζων. Οὕτω γοῦν καὶ ἐκαθάριζεν αὐτοὺς μετὰ τὸ συντελεσθῆναι τὸν πότον, μετὰ τῆς αἰσθητῆς καθάρσεως, καὶ τὰ συντελοῦντα πρὸς διάνοιαν καθάρσια παραδεικνύς. DIDYMI ALEXANDRINI Turbantur enim cum illam ultionem Deus eis ni- natur. FRAGMENTA IN JOB. (Ex Calena Nicela ed. Yung anni 1637.) CAP. I. Vers. 1. Homo quidam erat in regione Ausitide, cui nomen Job. - Didymi. Sublimius autem interpretando, Au- sitis Græca lingua consilium significat, in quo ju- stus habitabat. Qui enim ad iram promptus est, sine consilio agit: unde ut catulus canes, sic ille dicta ac facta cæca producit, hic autem justus ui- hil non ex consilio administrabat, prudenti illi precepto obtemperans : Cum consilio omnia fac (Eccli. xxx11, 24). Jobi vero nomen, patientia est, ¸atque intelligitur, ita ut id jam fuerit quod ante vo- cabatur, aut id vocatus sit, quod postea exstitit. Vers. 2. Facti sunt autem ei filii septem, et filiæ tres. - Didymi. Catalogum liberorum, qui mysticis G rationibus convenit, Scriptura hoc in loco dignum esse existimat, qui recenseatur. Quis enim ignorat numerum septenariuin esse septem charismatum indicem, sicut trium appellatio ad id quod est per- fectius atque divinius referri solet? Nimirum ut sciamus Trinitatis fidem, tanquam caput aliquod reliquis virtutibus impositam, sentem donorum opificem esse. VERS. 3. Et erat homo ille nobilis, inter eos qui a solis oriu. - Didymi. Dicitur ad litteram, genere clarus inter orientales, quoniam secundum carnem Abra- hamo cognatus fuit, ad sensum autem anagogicum quod attinet, lucis et Dei filii a lucidis operibus vocati illi sunt, qui orientem incolunt. Justus enim non ab hominibus, sed a splendore solis justitiæ, splendescentem assequitur nobilitatem. Vers. 5. Et postquam consummati essent dies convivji, mittebat Job et purificabat eos exsuroens mane, etc. - Didymi. Quemadmodum ille dixit : De nocte ad te de mane vigilat spiritus meus, o Deus (Isa. XXVI, 9). Et : Deus, Deus meus, ad te de luce vigilo (Psal. Lx11, 1), ita Job nullam aliam ob rem diluculo sur- gebat, quam ut Deo sacrificia pro liberis offerret, juxta numerum eorum, hoc est, pro unoquoque el singulis ordine; nihil enim perturbate homo san- clus agebat. Ad hæc, vitulum pro omnibus immo- labat, peculiari suo more, ut ad eam rationem fi- lios quoque suos assuefaceret. Sic igitur finito con- vivio cos purgabat; cum purgatione scilicet quæ sub sensum cadit, etiam ea quæ ad animum pur- gandum conducerent ostendit. Prophetice enim D

Φαίνεται γὰρ προφητικῶς καὶ κατὰ νόμον, καὶ κατὰ χάριν τὰς θυσίας πληρῶν. Κατὰ νόμον μὲν, τὰς δια- φόρους· κατὰ χάριν δὲ, τὸν ἕνα μόσχον τὸν περί ἁμαρτίας. Καὶ γὰρ ἡ τοιαύτη θυσία τῆς χάριτος προεμήνυε τὴν ἀλήθειαν, τὴν μίαν τυποῦσα κατὰ σάρκα θυσίαν τοῦ μονογενούς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. Εἰ δὲ ὁ ὑπὲρ ἁπάντων προσαγόμενος μόσχος τὸν δι' ἡμᾶς σταυρὸν ὑπομείναντα Σωτήρα δηλοί, συνεπίσκεψαι καὶ μὴ θαυμάσῃς· οὐ γὰρ ἀμύητος ἦν ὁ Ἰὼβ τῆς τοῦ Σωτῆρος ἐπιδημίας, ὁ λέγων, ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ μέλλων τὸ μέγα κήτος χειρώσασθαι. Στ. ζ. Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ διάβολος τῷ Κυρίῳ, εἶπε· Περιελθὼν τὴν γῆν καὶ ἐμπεριπατήσας τὴν ὑπ' οὐρανὸν, πάρειμι. Διδύμου. Σημειωτέον δὲ, ὅτι διάφοροι τόποι ἡ γῆ Β καὶ ἡ ὑπ' οὐρανόν εἰσι· τῆς μὲν γῆς ὑπὸ τὸν οὐρα νὸν οὔσης, τῶν δὲ ὑπ᾽ οὐρανὸν τόπων οὐ πάντως γῆς ὑπαρχόντων. Τὴν μὲν οὖν γῆν περίεισιν, ἵνα κατα νοήσῃ περὶ τίνος ἀνθρώπου αἰτήτει· τὴν δὲ ὑπ᾽ οὐ- φανὸν ἐμπεριπατεῖ, εὐφραινόμενος τοῖς πνευματικοῖς τῆς πονηρίας, τοῖς ὑπηρετοῦσιν αὐτῷ πρὸς τὰ αι- σχιστα. Οὐ δεῖ δὲ ξενίζεσθαι, εἰ λεπτὸν ὑπάρχων πνεῦμα, διέβη τοὺς προειρημένους τόπους· καὶ γὰρ οὐδὲ ὁ Θεὸς ὡς ψευδόμενον αὐτὸν ἤλεγξε. Τὸ μέντοι ἀνήμερον καὶ ἀφιλάνθρωπον τοῦ τρόπου, τῇ τοσαύτῃ περιόδων καταμηνύει ὁ πονηρός. Μανικοῦ γάρ τινος καὶ ὑπὸ ἐμπληξίας περινοστούντος ἐστι τὰ ῥήματα· καθὼς καὶ ἑτέρωθι που είρηται· Ὅτι ὁ ἀντίδικος ἡμῶν διάβολος, ὡς λέων ωρυόμενος περιπατεί, ζητῶν τίνα καταπίῃ. "Αγρυπνος γὰρ πολεμεῖ, καὶ περιέρχεται, τοὺς μὲν φίλους υπαγόμενος, τοὺς δὲ ἐχθροὺς ἐξαιτούμενος· οὐ γὰρ ἐξουσιάζει ἡμῶν. Καί τι τοιοῦτον αὐτοῦ τὰ ῥήματα βούλεται· Ἐπειδὴ, φη- σί, γηίνων καὶ ἀερίων ὑποτασσομένων μοι, Ἰώβ μό- νος ἀνθίσταται, ἥκω αὐτὸν αἰτησόμενος. Στ. θ'. Απεκρίθη δὲ ὁ διάβολος, καὶ εἶπεν ἐν- αντίον Κυρίου. Διδύμου. Ιδιον δὲ τῶν πρὸς ἀρετὴν ἀπεχθανο μένων, τὸ μὴ λογίζεσθαι γνήσια τὰ καλὰ τῶν πέλας, ἀλλὰ διαβάλλοντας λέγειν, ὡς ὅδε τις δίκαιός ἐστι, δι' ἀδυναμίαν τοῦ ἀδικεῖν· ὅδε τις σώφρων, διὰ τὴν καλουμένην ηλιθιότητα· ὁ δὲ, χρήματα καὶ πορισμούς οὐκ ἔχει, διὰ τὸ πρὸς ταῦτα ἀνεπιτήδειον· καὶ ὅλως, οὐδεὶς φαῦλος ἀποδέχεται τινος ἀρετὴν, ὡς γνη- σίαν. Στ. ια'. Ἀλλὰ ἀπόστειλον τὴν χεῖρά σου, καὶ ἅψαι πάντων ὧν ἔχει, ἦ μὴν εἰς πρόσωπόν σε εὐλογήσει. Διδύμου. Χεῖρα Θεοῦ διαφόρως εκληπτέον, ἢ τὴν κολαστικὴν καὶ εἰς τοῦτο ὑπηρετικήν δύναμιν, ἥτις καὶ σκεῦος ὀργῆς λέγεται κατὰ τὸν Ἡ χείρ σου ἔθνη ἐξωλόθρευσεν· ἢ τὴν φρουρητικὴν καὶ σπε- παστικὴν δύναμιν, ὡς τὸ Ἔπλασάς με, καὶ ἔθηκας ἐπ' ἐμὲ τὴν χεῖρά σου. Ενταῦθα τοίνυν τὸ, Από- στειλον τὴν χεῖρά σου, ἀντὶ τοῦ, πληκτικῶς αὐτοῦ περίδραξαι, εἴρηται· τὸ δὲ, "Αναι αὐτοῦ, ἀντὶ τοῦ, Ει FRAGMENTA IN JOB. A cum secundum legem, tum secundum gratiam 82- crificare visus est : secundum legein quidein, cum diversas hostias immolaret; secundum gratiam ve- ro, cum vitulum unum pro peccato offerret. Tale enim sacrificium gratiæ veritatem præmonstrabat, unigeniti Dei Filii sacrificium in carne adumbrans. Vitulum autem pro omnibus oblatum, Christi, qui pro nobis crucem pertulit, typum fuisse, haud mi-` rabere, si mecum consideraveris Jobum mysteriis adventus Christi initiatum fuisse, ut qui dixerit, quod ille est, qui magnum cetum oppressurus est (Job 111, 8). VERS. 7. respondens diabolus Domino dixit : Cum circumierim terram, et ambulaverim eam, quæ sub calo est, adsum. Didymi. Animadvertendum est, non eadem loca esse, terram, et, eam quæ sub cœlo, cum terra sub colo sit, loca vero quæ sub caelo sunt, non conti nuo terra sint. Terram enim circuivit, ut intelligat quem bominem accuset; loca vero, quæ sub cœlo sunt, obambulat, in nequitiæ spiritibus, qui sibi ad res turpissimas præsto sunt, sese oblectans. Neque vero mirandum est, cum sit tenuis spiritus, loca quæ commemorata sunt pervasisse, quandoquidem nec mendacii eum Deus insimulavit. Tanto vero terraruin anfractu ac circuitione, feritatem imma- nitatemque suam sceleratus testatur, siquidem in- sani et præ furore circumcursantis sunt illa ejus verba. Alibi quoque dictum est: Quia adversarius vester diabolus, tanquam leo rugiens circuit, quærens C quem devoret (I Pet. 1, 5, 8). Vigilans enim et in- somnis præliatur et circumit, amicos quiden alli- ciendo, inimicos vero ad exitium poscendo: neque enim dominium ullum in mos habet. Atque ejusmodi quidem verborum ejus sensus est : Cum terrena et aeria subegerim, solus mihi Jobus adversatur; illum ut deposcam venio. D VERS. 9. Respondit autem diabolus, et dixit coram Domino. Didymi. Proprium eorum est, qui virtuti sunt infensiores, cæterorum bona minime vera esse existimare, sed potins per calamuiam dicere, hic quidem ob ereptam sibi nocendi potestatem, justus est ; ille vero frugi ac temperans, propter stolidi- tatem; ille alter pecuniis opibusque caret, quia iis parandis haud est idoneus. Denique, nemo impro- bus cujusquam virtutem ut legitimam solidamque admittit. VERS. 11. Sed mille manum tuam, et tange omnia quæ habet, si non in faciem tibi benedixerit. Didymi. Sciendum est manum Dei esse multi- plicem ; quædam enim est vindex, et ultionis admi- nistra potestas, quæ vas iræ dicitur, de qua scriptum est: Manus tua gentes disperdidit (Psal.xLIII, 2, 3); alia vero potestas ejus est, quæ munit et protegit, ad quam illud pertinet, Formasti me, et posuisti su- per me manum tuam (Psal. cxxxviii, 5). Igitur hoe loco : Mitte manum tuam, pro illo est, male illum

Φαίνεται γὰρ προφητικῶς καὶ κατὰ νόμον, καὶ κατὰ χάριν τὰς θυσίας πληρῶν. Κατὰ νόμον μὲν, τὰς δια- φόρους· κατὰ χάριν δὲ, τὸν ἕνα μόσχον τὸν περί ἁμαρτίας. Καὶ γὰρ ἡ τοιαύτη θυσία τῆς χάριτος προεμήνυε τὴν ἀλήθειαν, τὴν μίαν τυποῦσα κατὰ σάρκα θυσίαν τοῦ μονογενούς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. Εἰ δὲ ὁ ὑπὲρ ἁπάντων προσαγόμενος μόσχος τὸν δι' ἡμᾶς σταυρὸν ὑπομείναντα Σωτήρα δηλοί, συνεπίσκεψαι καὶ μὴ θαυμάσῃς· οὐ γὰρ ἀμύητος ἦν ὁ Ἰὼβ τῆς τοῦ Σωτῆρος ἐπιδημίας, ὁ λέγων, ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ μέλλων τὸ μέγα κήτος χειρώσασθαι. Στ. ζ. Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ διάβολος τῷ Κυρίῳ, εἶπε· Περιελθὼν τὴν γῆν καὶ ἐμπεριπατήσας τὴν ὑπ' οὐρανὸν, πάρειμι. Διδύμου. Σημειωτέον δὲ, ὅτι διάφοροι τόποι ἡ γῆ Β καὶ ἡ ὑπ' οὐρανόν εἰσι· τῆς μὲν γῆς ὑπὸ τὸν οὐρα νὸν οὔσης, τῶν δὲ ὑπ᾽ οὐρανὸν τόπων οὐ πάντως γῆς ὑπαρχόντων. Τὴν μὲν οὖν γῆν περίεισιν, ἵνα κατα νοήσῃ περὶ τίνος ἀνθρώπου αἰτήτει· τὴν δὲ ὑπ᾽ οὐ- φανὸν ἐμπεριπατεῖ, εὐφραινόμενος τοῖς πνευματικοῖς τῆς πονηρίας, τοῖς ὑπηρετοῦσιν αὐτῷ πρὸς τὰ αι- σχιστα. Οὐ δεῖ δὲ ξενίζεσθαι, εἰ λεπτὸν ὑπάρχων πνεῦμα, διέβη τοὺς προειρημένους τόπους· καὶ γὰρ οὐδὲ ὁ Θεὸς ὡς ψευδόμενον αὐτὸν ἤλεγξε. Τὸ μέντοι ἀνήμερον καὶ ἀφιλάνθρωπον τοῦ τρόπου, τῇ τοσαύτῃ περιόδων καταμηνύει ὁ πονηρός. Μανικοῦ γάρ τινος καὶ ὑπὸ ἐμπληξίας περινοστούντος ἐστι τὰ ῥήματα· καθὼς καὶ ἑτέρωθι που είρηται· Ὅτι ὁ ἀντίδικος ἡμῶν διάβολος, ὡς λέων ωρυόμενος περιπατεί, ζητῶν τίνα καταπίῃ. "Αγρυπνος γὰρ πολεμεῖ, καὶ περιέρχεται, τοὺς μὲν φίλους υπαγόμενος, τοὺς δὲ ἐχθροὺς ἐξαιτούμενος· οὐ γὰρ ἐξουσιάζει ἡμῶν. Καί τι τοιοῦτον αὐτοῦ τὰ ῥήματα βούλεται· Ἐπειδὴ, φη- σί, γηίνων καὶ ἀερίων ὑποτασσομένων μοι, Ἰώβ μό- νος ἀνθίσταται, ἥκω αὐτὸν αἰτησόμενος. Στ. θ'. Απεκρίθη δὲ ὁ διάβολος, καὶ εἶπεν ἐν- αντίον Κυρίου. Διδύμου. Ιδιον δὲ τῶν πρὸς ἀρετὴν ἀπεχθανο μένων, τὸ μὴ λογίζεσθαι γνήσια τὰ καλὰ τῶν πέλας, ἀλλὰ διαβάλλοντας λέγειν, ὡς ὅδε τις δίκαιός ἐστι, δι' ἀδυναμίαν τοῦ ἀδικεῖν· ὅδε τις σώφρων, διὰ τὴν καλουμένην ηλιθιότητα· ὁ δὲ, χρήματα καὶ πορισμούς οὐκ ἔχει, διὰ τὸ πρὸς ταῦτα ἀνεπιτήδειον· καὶ ὅλως, οὐδεὶς φαῦλος ἀποδέχεται τινος ἀρετὴν, ὡς γνη- σίαν. Στ. ια'. Ἀλλὰ ἀπόστειλον τὴν χεῖρά σου, καὶ ἅψαι πάντων ὧν ἔχει, ἦ μὴν εἰς πρόσωπόν σε εὐλογήσει. Διδύμου. Χεῖρα Θεοῦ διαφόρως εκληπτέον, ἢ τὴν κολαστικὴν καὶ εἰς τοῦτο ὑπηρετικήν δύναμιν, ἥτις καὶ σκεῦος ὀργῆς λέγεται κατὰ τὸν Ἡ χείρ σου ἔθνη ἐξωλόθρευσεν· ἢ τὴν φρουρητικὴν καὶ σπε- παστικὴν δύναμιν, ὡς τὸ Ἔπλασάς με, καὶ ἔθηκας ἐπ' ἐμὲ τὴν χεῖρά σου. Ενταῦθα τοίνυν τὸ, Από- στειλον τὴν χεῖρά σου, ἀντὶ τοῦ, πληκτικῶς αὐτοῦ περίδραξαι, εἴρηται· τὸ δὲ, "Αναι αὐτοῦ, ἀντὶ τοῦ, Ει FRAGMENTA IN JOB. A cum secundum legem, tum secundum gratiam 82- crificare visus est : secundum legein quidein, cum diversas hostias immolaret; secundum gratiam ve- ro, cum vitulum unum pro peccato offerret. Tale enim sacrificium gratiæ veritatem præmonstrabat, unigeniti Dei Filii sacrificium in carne adumbrans. Vitulum autem pro omnibus oblatum, Christi, qui pro nobis crucem pertulit, typum fuisse, haud mi-` rabere, si mecum consideraveris Jobum mysteriis adventus Christi initiatum fuisse, ut qui dixerit, quod ille est, qui magnum cetum oppressurus est (Job 111, 8). VERS. 7. respondens diabolus Domino dixit : Cum circumierim terram, et ambulaverim eam, quæ sub calo est, adsum. Didymi. Animadvertendum est, non eadem loca esse, terram, et, eam quæ sub cœlo, cum terra sub colo sit, loca vero quæ sub caelo sunt, non conti nuo terra sint. Terram enim circuivit, ut intelligat quem bominem accuset; loca vero, quæ sub cœlo sunt, obambulat, in nequitiæ spiritibus, qui sibi ad res turpissimas præsto sunt, sese oblectans. Neque vero mirandum est, cum sit tenuis spiritus, loca quæ commemorata sunt pervasisse, quandoquidem nec mendacii eum Deus insimulavit. Tanto vero terraruin anfractu ac circuitione, feritatem imma- nitatemque suam sceleratus testatur, siquidem in- sani et præ furore circumcursantis sunt illa ejus verba. Alibi quoque dictum est: Quia adversarius vester diabolus, tanquam leo rugiens circuit, quærens C quem devoret (I Pet. 1, 5, 8). Vigilans enim et in- somnis præliatur et circumit, amicos quiden alli- ciendo, inimicos vero ad exitium poscendo: neque enim dominium ullum in mos habet. Atque ejusmodi quidem verborum ejus sensus est : Cum terrena et aeria subegerim, solus mihi Jobus adversatur; illum ut deposcam venio. D VERS. 9. Respondit autem diabolus, et dixit coram Domino. Didymi. Proprium eorum est, qui virtuti sunt infensiores, cæterorum bona minime vera esse existimare, sed potins per calamuiam dicere, hic quidem ob ereptam sibi nocendi potestatem, justus est ; ille vero frugi ac temperans, propter stolidi- tatem; ille alter pecuniis opibusque caret, quia iis parandis haud est idoneus. Denique, nemo impro- bus cujusquam virtutem ut legitimam solidamque admittit. VERS. 11. Sed mille manum tuam, et tange omnia quæ habet, si non in faciem tibi benedixerit. Didymi. Sciendum est manum Dei esse multi- plicem ; quædam enim est vindex, et ultionis admi- nistra potestas, quæ vas iræ dicitur, de qua scriptum est: Manus tua gentes disperdidit (Psal.xLIII, 2, 3); alia vero potestas ejus est, quæ munit et protegit, ad quam illud pertinet, Formasti me, et posuisti su- per me manum tuam (Psal. cxxxviii, 5). Igitur hoe loco : Mitte manum tuam, pro illo est, male illum

Φαίνεται γὰρ προφητικῶς καὶ κατὰ νόμον, καὶ κατὰ χάριν τὰς θυσίας πληρῶν. Κατὰ νόμον μὲν, τὰς δια- φόρους· κατὰ χάριν δὲ, τὸν ἕνα μόσχον τὸν περί ἁμαρτίας. Καὶ γὰρ ἡ τοιαύτη θυσία τῆς χάριτος προεμήνυε τὴν ἀλήθειαν, τὴν μίαν τυποῦσα κατὰ σάρκα θυσίαν τοῦ μονογενούς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. Εἰ δὲ ὁ ὑπὲρ ἁπάντων προσαγόμενος μόσχος τὸν δι' ἡμᾶς σταυρὸν ὑπομείναντα Σωτήρα δηλοί, συνεπίσκεψαι καὶ μὴ θαυμάσῃς· οὐ γὰρ ἀμύητος ἦν ὁ Ἰὼβ τῆς τοῦ Σωτῆρος ἐπιδημίας, ὁ λέγων, ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ μέλλων τὸ μέγα κήτος χειρώσασθαι. Στ. ζ. Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ διάβολος τῷ Κυρίῳ, εἶπε· Περιελθὼν τὴν γῆν καὶ ἐμπεριπατήσας τὴν ὑπ' οὐρανὸν, πάρειμι. Διδύμου. Σημειωτέον δὲ, ὅτι διάφοροι τόποι ἡ γῆ Β καὶ ἡ ὑπ' οὐρανόν εἰσι· τῆς μὲν γῆς ὑπὸ τὸν οὐρα νὸν οὔσης, τῶν δὲ ὑπ᾽ οὐρανὸν τόπων οὐ πάντως γῆς ὑπαρχόντων. Τὴν μὲν οὖν γῆν περίεισιν, ἵνα κατα νοήσῃ περὶ τίνος ἀνθρώπου αἰτήτει· τὴν δὲ ὑπ᾽ οὐ- φανὸν ἐμπεριπατεῖ, εὐφραινόμενος τοῖς πνευματικοῖς τῆς πονηρίας, τοῖς ὑπηρετοῦσιν αὐτῷ πρὸς τὰ αι- σχιστα. Οὐ δεῖ δὲ ξενίζεσθαι, εἰ λεπτὸν ὑπάρχων πνεῦμα, διέβη τοὺς προειρημένους τόπους· καὶ γὰρ οὐδὲ ὁ Θεὸς ὡς ψευδόμενον αὐτὸν ἤλεγξε. Τὸ μέντοι ἀνήμερον καὶ ἀφιλάνθρωπον τοῦ τρόπου, τῇ τοσαύτῃ περιόδων καταμηνύει ὁ πονηρός. Μανικοῦ γάρ τινος καὶ ὑπὸ ἐμπληξίας περινοστούντος ἐστι τὰ ῥήματα· καθὼς καὶ ἑτέρωθι που είρηται· Ὅτι ὁ ἀντίδικος ἡμῶν διάβολος, ὡς λέων ωρυόμενος περιπατεί, ζητῶν τίνα καταπίῃ. "Αγρυπνος γὰρ πολεμεῖ, καὶ περιέρχεται, τοὺς μὲν φίλους υπαγόμενος, τοὺς δὲ ἐχθροὺς ἐξαιτούμενος· οὐ γὰρ ἐξουσιάζει ἡμῶν. Καί τι τοιοῦτον αὐτοῦ τὰ ῥήματα βούλεται· Ἐπειδὴ, φη- σί, γηίνων καὶ ἀερίων ὑποτασσομένων μοι, Ἰώβ μό- νος ἀνθίσταται, ἥκω αὐτὸν αἰτησόμενος. Στ. θ'. Απεκρίθη δὲ ὁ διάβολος, καὶ εἶπεν ἐν- αντίον Κυρίου. Διδύμου. Ιδιον δὲ τῶν πρὸς ἀρετὴν ἀπεχθανο μένων, τὸ μὴ λογίζεσθαι γνήσια τὰ καλὰ τῶν πέλας, ἀλλὰ διαβάλλοντας λέγειν, ὡς ὅδε τις δίκαιός ἐστι, δι' ἀδυναμίαν τοῦ ἀδικεῖν· ὅδε τις σώφρων, διὰ τὴν καλουμένην ηλιθιότητα· ὁ δὲ, χρήματα καὶ πορισμούς οὐκ ἔχει, διὰ τὸ πρὸς ταῦτα ἀνεπιτήδειον· καὶ ὅλως, οὐδεὶς φαῦλος ἀποδέχεται τινος ἀρετὴν, ὡς γνη- σίαν. Στ. ια'. Ἀλλὰ ἀπόστειλον τὴν χεῖρά σου, καὶ ἅψαι πάντων ὧν ἔχει, ἦ μὴν εἰς πρόσωπόν σε εὐλογήσει. Διδύμου. Χεῖρα Θεοῦ διαφόρως εκληπτέον, ἢ τὴν κολαστικὴν καὶ εἰς τοῦτο ὑπηρετικήν δύναμιν, ἥτις καὶ σκεῦος ὀργῆς λέγεται κατὰ τὸν Ἡ χείρ σου ἔθνη ἐξωλόθρευσεν· ἢ τὴν φρουρητικὴν καὶ σπε- παστικὴν δύναμιν, ὡς τὸ Ἔπλασάς με, καὶ ἔθηκας ἐπ' ἐμὲ τὴν χεῖρά σου. Ενταῦθα τοίνυν τὸ, Από- στειλον τὴν χεῖρά σου, ἀντὶ τοῦ, πληκτικῶς αὐτοῦ περίδραξαι, εἴρηται· τὸ δὲ, "Αναι αὐτοῦ, ἀντὶ τοῦ, Ει FRAGMENTA IN JOB. A cum secundum legem, tum secundum gratiam 82- crificare visus est : secundum legein quidein, cum diversas hostias immolaret; secundum gratiam ve- ro, cum vitulum unum pro peccato offerret. Tale enim sacrificium gratiæ veritatem præmonstrabat, unigeniti Dei Filii sacrificium in carne adumbrans. Vitulum autem pro omnibus oblatum, Christi, qui pro nobis crucem pertulit, typum fuisse, haud mi-` rabere, si mecum consideraveris Jobum mysteriis adventus Christi initiatum fuisse, ut qui dixerit, quod ille est, qui magnum cetum oppressurus est (Job 111, 8). VERS. 7. respondens diabolus Domino dixit : Cum circumierim terram, et ambulaverim eam, quæ sub calo est, adsum. Didymi. Animadvertendum est, non eadem loca esse, terram, et, eam quæ sub cœlo, cum terra sub colo sit, loca vero quæ sub caelo sunt, non conti nuo terra sint. Terram enim circuivit, ut intelligat quem bominem accuset; loca vero, quæ sub cœlo sunt, obambulat, in nequitiæ spiritibus, qui sibi ad res turpissimas præsto sunt, sese oblectans. Neque vero mirandum est, cum sit tenuis spiritus, loca quæ commemorata sunt pervasisse, quandoquidem nec mendacii eum Deus insimulavit. Tanto vero terraruin anfractu ac circuitione, feritatem imma- nitatemque suam sceleratus testatur, siquidem in- sani et præ furore circumcursantis sunt illa ejus verba. Alibi quoque dictum est: Quia adversarius vester diabolus, tanquam leo rugiens circuit, quærens C quem devoret (I Pet. 1, 5, 8). Vigilans enim et in- somnis præliatur et circumit, amicos quiden alli- ciendo, inimicos vero ad exitium poscendo: neque enim dominium ullum in mos habet. Atque ejusmodi quidem verborum ejus sensus est : Cum terrena et aeria subegerim, solus mihi Jobus adversatur; illum ut deposcam venio. D VERS. 9. Respondit autem diabolus, et dixit coram Domino. Didymi. Proprium eorum est, qui virtuti sunt infensiores, cæterorum bona minime vera esse existimare, sed potins per calamuiam dicere, hic quidem ob ereptam sibi nocendi potestatem, justus est ; ille vero frugi ac temperans, propter stolidi- tatem; ille alter pecuniis opibusque caret, quia iis parandis haud est idoneus. Denique, nemo impro- bus cujusquam virtutem ut legitimam solidamque admittit. VERS. 11. Sed mille manum tuam, et tange omnia quæ habet, si non in faciem tibi benedixerit. Didymi. Sciendum est manum Dei esse multi- plicem ; quædam enim est vindex, et ultionis admi- nistra potestas, quæ vas iræ dicitur, de qua scriptum est: Manus tua gentes disperdidit (Psal.xLIII, 2, 3); alia vero potestas ejus est, quæ munit et protegit, ad quam illud pertinet, Formasti me, et posuisti su- per me manum tuam (Psal. cxxxviii, 5). Igitur hoe loco : Mitte manum tuam, pro illo est, male illum

Φαίνεται γὰρ προφητικῶς καὶ κατὰ νόμον, καὶ κατὰ χάριν τὰς θυσίας πληρῶν. Κατὰ νόμον μὲν, τὰς δια- φόρους· κατὰ χάριν δὲ, τὸν ἕνα μόσχον τὸν περί ἁμαρτίας. Καὶ γὰρ ἡ τοιαύτη θυσία τῆς χάριτος προεμήνυε τὴν ἀλήθειαν, τὴν μίαν τυποῦσα κατὰ σάρκα θυσίαν τοῦ μονογενούς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. Εἰ δὲ ὁ ὑπὲρ ἁπάντων προσαγόμενος μόσχος τὸν δι' ἡμᾶς σταυρὸν ὑπομείναντα Σωτήρα δηλοί, συνεπίσκεψαι καὶ μὴ θαυμάσῃς· οὐ γὰρ ἀμύητος ἦν ὁ Ἰὼβ τῆς τοῦ Σωτῆρος ἐπιδημίας, ὁ λέγων, ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ μέλλων τὸ μέγα κήτος χειρώσασθαι. Στ. ζ. Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ διάβολος τῷ Κυρίῳ, εἶπε· Περιελθὼν τὴν γῆν καὶ ἐμπεριπατήσας τὴν ὑπ' οὐρανὸν, πάρειμι. Διδύμου. Σημειωτέον δὲ, ὅτι διάφοροι τόποι ἡ γῆ Β καὶ ἡ ὑπ' οὐρανόν εἰσι· τῆς μὲν γῆς ὑπὸ τὸν οὐρα νὸν οὔσης, τῶν δὲ ὑπ᾽ οὐρανὸν τόπων οὐ πάντως γῆς ὑπαρχόντων. Τὴν μὲν οὖν γῆν περίεισιν, ἵνα κατα νοήσῃ περὶ τίνος ἀνθρώπου αἰτήτει· τὴν δὲ ὑπ᾽ οὐ- φανὸν ἐμπεριπατεῖ, εὐφραινόμενος τοῖς πνευματικοῖς τῆς πονηρίας, τοῖς ὑπηρετοῦσιν αὐτῷ πρὸς τὰ αι- σχιστα. Οὐ δεῖ δὲ ξενίζεσθαι, εἰ λεπτὸν ὑπάρχων πνεῦμα, διέβη τοὺς προειρημένους τόπους· καὶ γὰρ οὐδὲ ὁ Θεὸς ὡς ψευδόμενον αὐτὸν ἤλεγξε. Τὸ μέντοι ἀνήμερον καὶ ἀφιλάνθρωπον τοῦ τρόπου, τῇ τοσαύτῃ περιόδων καταμηνύει ὁ πονηρός. Μανικοῦ γάρ τινος καὶ ὑπὸ ἐμπληξίας περινοστούντος ἐστι τὰ ῥήματα· καθὼς καὶ ἑτέρωθι που είρηται· Ὅτι ὁ ἀντίδικος ἡμῶν διάβολος, ὡς λέων ωρυόμενος περιπατεί, ζητῶν τίνα καταπίῃ. "Αγρυπνος γὰρ πολεμεῖ, καὶ περιέρχεται, τοὺς μὲν φίλους υπαγόμενος, τοὺς δὲ ἐχθροὺς ἐξαιτούμενος· οὐ γὰρ ἐξουσιάζει ἡμῶν. Καί τι τοιοῦτον αὐτοῦ τὰ ῥήματα βούλεται· Ἐπειδὴ, φη- σί, γηίνων καὶ ἀερίων ὑποτασσομένων μοι, Ἰώβ μό- νος ἀνθίσταται, ἥκω αὐτὸν αἰτησόμενος. Στ. θ'. Απεκρίθη δὲ ὁ διάβολος, καὶ εἶπεν ἐν- αντίον Κυρίου. Διδύμου. Ιδιον δὲ τῶν πρὸς ἀρετὴν ἀπεχθανο μένων, τὸ μὴ λογίζεσθαι γνήσια τὰ καλὰ τῶν πέλας, ἀλλὰ διαβάλλοντας λέγειν, ὡς ὅδε τις δίκαιός ἐστι, δι' ἀδυναμίαν τοῦ ἀδικεῖν· ὅδε τις σώφρων, διὰ τὴν καλουμένην ηλιθιότητα· ὁ δὲ, χρήματα καὶ πορισμούς οὐκ ἔχει, διὰ τὸ πρὸς ταῦτα ἀνεπιτήδειον· καὶ ὅλως, οὐδεὶς φαῦλος ἀποδέχεται τινος ἀρετὴν, ὡς γνη- σίαν. Στ. ια'. Ἀλλὰ ἀπόστειλον τὴν χεῖρά σου, καὶ ἅψαι πάντων ὧν ἔχει, ἦ μὴν εἰς πρόσωπόν σε εὐλογήσει. Διδύμου. Χεῖρα Θεοῦ διαφόρως εκληπτέον, ἢ τὴν κολαστικὴν καὶ εἰς τοῦτο ὑπηρετικήν δύναμιν, ἥτις καὶ σκεῦος ὀργῆς λέγεται κατὰ τὸν Ἡ χείρ σου ἔθνη ἐξωλόθρευσεν· ἢ τὴν φρουρητικὴν καὶ σπε- παστικὴν δύναμιν, ὡς τὸ Ἔπλασάς με, καὶ ἔθηκας ἐπ' ἐμὲ τὴν χεῖρά σου. Ενταῦθα τοίνυν τὸ, Από- στειλον τὴν χεῖρά σου, ἀντὶ τοῦ, πληκτικῶς αὐτοῦ περίδραξαι, εἴρηται· τὸ δὲ, "Αναι αὐτοῦ, ἀντὶ τοῦ, Ει FRAGMENTA IN JOB. A cum secundum legem, tum secundum gratiam 82- crificare visus est : secundum legein quidein, cum diversas hostias immolaret; secundum gratiam ve- ro, cum vitulum unum pro peccato offerret. Tale enim sacrificium gratiæ veritatem præmonstrabat, unigeniti Dei Filii sacrificium in carne adumbrans. Vitulum autem pro omnibus oblatum, Christi, qui pro nobis crucem pertulit, typum fuisse, haud mi-` rabere, si mecum consideraveris Jobum mysteriis adventus Christi initiatum fuisse, ut qui dixerit, quod ille est, qui magnum cetum oppressurus est (Job 111, 8). VERS. 7. respondens diabolus Domino dixit : Cum circumierim terram, et ambulaverim eam, quæ sub calo est, adsum. Didymi. Animadvertendum est, non eadem loca esse, terram, et, eam quæ sub cœlo, cum terra sub colo sit, loca vero quæ sub caelo sunt, non conti nuo terra sint. Terram enim circuivit, ut intelligat quem bominem accuset; loca vero, quæ sub cœlo sunt, obambulat, in nequitiæ spiritibus, qui sibi ad res turpissimas præsto sunt, sese oblectans. Neque vero mirandum est, cum sit tenuis spiritus, loca quæ commemorata sunt pervasisse, quandoquidem nec mendacii eum Deus insimulavit. Tanto vero terraruin anfractu ac circuitione, feritatem imma- nitatemque suam sceleratus testatur, siquidem in- sani et præ furore circumcursantis sunt illa ejus verba. Alibi quoque dictum est: Quia adversarius vester diabolus, tanquam leo rugiens circuit, quærens C quem devoret (I Pet. 1, 5, 8). Vigilans enim et in- somnis præliatur et circumit, amicos quiden alli- ciendo, inimicos vero ad exitium poscendo: neque enim dominium ullum in mos habet. Atque ejusmodi quidem verborum ejus sensus est : Cum terrena et aeria subegerim, solus mihi Jobus adversatur; illum ut deposcam venio. D VERS. 9. Respondit autem diabolus, et dixit coram Domino. Didymi. Proprium eorum est, qui virtuti sunt infensiores, cæterorum bona minime vera esse existimare, sed potins per calamuiam dicere, hic quidem ob ereptam sibi nocendi potestatem, justus est ; ille vero frugi ac temperans, propter stolidi- tatem; ille alter pecuniis opibusque caret, quia iis parandis haud est idoneus. Denique, nemo impro- bus cujusquam virtutem ut legitimam solidamque admittit. VERS. 11. Sed mille manum tuam, et tange omnia quæ habet, si non in faciem tibi benedixerit. Didymi. Sciendum est manum Dei esse multi- plicem ; quædam enim est vindex, et ultionis admi- nistra potestas, quæ vas iræ dicitur, de qua scriptum est: Manus tua gentes disperdidit (Psal.xLIII, 2, 3); alia vero potestas ejus est, quæ munit et protegit, ad quam illud pertinet, Formasti me, et posuisti su- per me manum tuam (Psal. cxxxviii, 5). Igitur hoe loco : Mitte manum tuam, pro illo est, male illum

παράδειγμα τὸ, Μὴ ἄψησθε τῶν χριστῶν μου. Οὐ γὰρ τὴν ἁπλὴν ἀφὴν ἀπαγορεύει, ἀλλὰ τὴν κατὰ τῶν ἁγίων τόλμαν ἐπὶ κακώσει. Ορα δὲ ὅπως πανούρ γως, καὶ μεθ᾽ ὑποκρίσεως, οὐ λέγει, ὅτι Ἐπίτρεψόν μοι, ἀλλὰ, Σὺ ποίησον. Σύνοιδε γὰρ τὴν ἑαυτοῦ ἀσθένειαν, καὶ ὅμως μέμηνε καὶ ἀλαζονεύεται, ὅπερ τῆς ἐσχάτης ἀνοίας ἐστί. Σὺ δέ μοι θεώρει καὶ ἑτέ ραν κακίαν, καὶ τυφλότητα διαβολικήν, ὅτι τὸν μόνον ἀγαθὸν πείθειν ἐθέλει κακοποιεῖν· κατὰ πολλὴν δὲ λίαν ὠμότητα, οὐκ ἀρκεῖται μέρος αὐτοῦ τῆς οὐσίας ἀπολέσαι, ἤ τινας τῶν παίδων, ἀλλ' ἀθρόον αὐτὸν πάντων ἔρημον καταστῆσαι βούλεται· διὸ οὐ μερι χῶς, ἀλλὰ καθολικῶς ἐξαιτεῖται τὸν δίκαιον, λέγων· Αψαι πάντων ὧν ἔχει, γύμνωσον αὐτὸν πάσης ἀν- θρωπίνης ἐλπίδος, ἔστω θλίψεων καὶ θρήνων εἰκὼν ἀπαράβλητος. Τότε γὰρ καὶ τὸ εὐχάριστον καὶ τὸ εὔγνωμον θαυμασθήσεται, ταῖς μεταβολαῖς μηδαμῶς ἐλεγχόμενον. Εἰ οὐκ εἰς πρόσωπόν σε ευλογήσει, τουτέστιν ἐὰν μὴ τότε σε φανερῶς βλασφημήσῃ, καὶ ἐναντίον σου θρασυνόμενος ἀκονήσει τὴν γλῶσσαν, ἅτε τῶν συμφορῶν μὴ βαστάζων τὸ μέγεθος. καθάψαι, ἐπάγαγε θλιβερά. Έχομεν δὲ καὶ τούτου Β Κανταῦθα τοίνυν, ἀντὶ τοῦ, καταράσεται, και βλασφημήσει σε, ὁ διάβολος εἶπε, τῷ εὐφημοτέρῳ χρησάμενος ὀνόματι, ὅπως μὴ πρὸς Θεὸν τὴν τραχυ τέραν προενέγκηται λέξιν, μηδὲ ἐρεῖ, ὅτι ἐξ ἐναντίας ἄν σοι ἔσῃ, τῷ Θεῷ. Στ. ιβ'. Τότε εἶπεν ὁ Κύριος τῷ διαβόλῳ Ἰδοὺ πάντα ὅσα ἔχει δίδωμι ἐν τῇ χειρί σου, ἀλλ' αὐτ τοῦ μὴ ἅψῃ. Διδύμου. Τὸ γὰρ, Ιδού δέδωκα πάντα ἐν τῇ χειρί σου, παραστατικόν ἐστι τοῦ μὴ χωρίς θείας συγχωρήσεως ὑποπίπτειν τινὰ πειρασμοῖς. Ἵνα δὲ φανερόν γένηται, ὅτι μέτρῳ καὶ τὴν συγχώρησιν ποιεῖται, ἐπιφέρει, Αλλ' αὐτοῦ μὴ ἅψῃ. "Οθεν δῆ λον, ὅτι οὔτε είμαρμένη αἱ περιστάσεις συμβαίνου σιν, οὔτ᾽ ἐκ ταυτομάτου, ἀλλ' ἐκ Θεοῦ συγχωρή σεως. Καὶ ἐξῆλθεν ὁ διάβολος παρὰ τοῦ Κυρίου. Κατὰ δέ τινας, εἰ μὴ ἔξω γέγονε τοῦ Θεοῦ ὁ διά- βολος, οὐκ ἂν ἐνήργησε τὰ κατὰ τοῦ Ἰώβ. Κυριολε κτεῖται δὲ ἐπὶ τούτου μᾶλλον ἢ ἐπὶ τοῦ Καῖν τό Εt Ἐξῆλθεν ἀπὸ προσώπου Κυρίου· δηλοῖ τὸ ἀφάνταστον τοῦ Θεοῦ εἶναι αὐτόν. Οὗτος γὰρ ἀεὶ τῶν ἔξω τυγχάνει, εἰ καὶ προσποιητῶς ἦλθε μετὰ τῶν παραστατῶν τοῦ Θεοῦ. Στ. ιγ΄. Καὶ ἦν ὡς ἡ ἡμέρα αὕτη. Διδύμου. Ακολούθως καὶ τῆς ἡμέρας μνημονεύει, καὶ τῆς συνελεύσεως τῶν τέκνων, ἵνα οὕτω καὶ τὸ τοῦ θανάτου αὐτῶν γένηται πιστὸν, ἀθρόως ὑφ' ἕνα καιρὸν ὑπὸ τὴν πτῶσιν τῆς οἰκίας ἀποθανόντων. Στ. ιδ'. Καὶ ἰδοὺ ἄγγελος ἦλθε προς Ἰώβ, καὶ εἶπεν αὐτῷ, κ. τ. λ. Διδύμου. Κατανοεῖν δὲ ἄξιον, ὅπως τὰ τῆς ἀπαγ γελίας ἀθρόως γεγενημένα, καὶ ἐκ τῆς διηγήσεως ἔχει τὸ βαρύ, καὶ τὸ πρὸς λύπην ὑπερβάλλουσαν ἐπιρ δεπές. Αλλ' εἰ καὶ ἱκανὰ ἦν ταράξαι, διὰ τὸ ἀθρόον DIDYMI ALEXANDRINI accipe, et alige. Tange autem, pro manus injice, A positum est : illum, inquam, altere; huic simile illud est, Nolite tangere christos meos (Psal. civ, 15). Neque enim simpliciter omnem tactum inhibet, sed eum qui cum audacia sanctis injuriam infert. At vide, quam veteratorie, quamque simulate: non dicit, mihi permitte, sed tu facito; imbecillitatis enjim suæ probe sibi conscius est, sed tamen insa- mit, estque arrogans et contumax, quod extremæ est ementi. Tu vero mihi aliam attende impro- bitatem ac diabolicam cæcitatem, quod ei qui solus bonus est, ut male ageret, persuadere voluerit. Non sufficit autem nimiæ ejus crudelitati, partem aliquan fortunarumn ejus perdere, aut quosdam e liberis interimere, sed simul et subito bonis omni- bus eum exuere vult. Quare non ex parte, sed omn- nino virum justum postulat ad ruinam, cum ait: Tange omnia quæ habet, spe omni humana illum nudato, acerbitatum ac dolorum sit exemplar sin- gulare, tunc enim illius grati animi significatio ad- mirationi erit, cum temporum rerumque inclina- tionibus haudquaquam coargui potuerit. Si non in faciem tibi benedixerit; id est, si non te maledictis pałam tune incesserit, et audacia contra te elatus linguam exacuerit, quippe cum calamitatis magnitudinein ferre non queat. Hoc igitur loco, pro diris imprecationibus te de- vovebit, et maledictis prosequetur, diabolus, spe- ciosius vocabulum usurpans, benedicet, dixit, ne vocem asperiorem proferret, et Deo diceret, quod Jobus ipsi adversari vellet. VERS. 12. Tunc dixit Dominus diabolo : Ecce om- nia quæcunque sunt ei, do in manum tuam, sed eum ue tetigeris. Didymi. Illud enim, Ecce in manum tuam do om- nia, prorsus persuadet, sine Dei permissu a diabo- lo tentari neminem: ut autem sciamus, ipsi etiam permissioni statui modum, addit, Sed eum ne alligeris. Unde planum est, non fato, vel casu, sed divina permissione calamitates accidere. Et egressus est diabolus a Domino. Ex quorumdam sententia, nisi extra Deum fuis- set diabolus, contra Jobum nihil operatus fuisset. C Ac de diabolo magis proprie quam de Caino dicitur: D Egressus est a facie Domini (Gen. iv, 16), quod in- nuit eum visione Dei non frui; ex eorum enim nu- mero est qui foras excluduntur, licet una cum iis qui Deo assistunt, specie quadam venerit. VERS. 13. Et erat sicut dies hæc. Didymi. Consequenter quidem diei, et liberorum consessus meminit, ut hac ratione illorum obitus, qui subito unius temporis momento, ædium ruina exstincti sunt, fide non careret. VERS. 14. ecce nuntius venit ad Jobum, et dixit ei, etc. Didymi. Animadversione dignum est, quemnad- modum, quæ subito contigisse nuntiata sun!, ex ipsa relatione acerbum in se contineant, et ad sum- mam tristitiain inclinent. Verum, etsi propter su-

παράδειγμα τὸ, Μὴ ἄψησθε τῶν χριστῶν μου. Οὐ γὰρ τὴν ἁπλὴν ἀφὴν ἀπαγορεύει, ἀλλὰ τὴν κατὰ τῶν ἁγίων τόλμαν ἐπὶ κακώσει. Ορα δὲ ὅπως πανούρ γως, καὶ μεθ᾽ ὑποκρίσεως, οὐ λέγει, ὅτι Ἐπίτρεψόν μοι, ἀλλὰ, Σὺ ποίησον. Σύνοιδε γὰρ τὴν ἑαυτοῦ ἀσθένειαν, καὶ ὅμως μέμηνε καὶ ἀλαζονεύεται, ὅπερ τῆς ἐσχάτης ἀνοίας ἐστί. Σὺ δέ μοι θεώρει καὶ ἑτέ ραν κακίαν, καὶ τυφλότητα διαβολικήν, ὅτι τὸν μόνον ἀγαθὸν πείθειν ἐθέλει κακοποιεῖν· κατὰ πολλὴν δὲ λίαν ὠμότητα, οὐκ ἀρκεῖται μέρος αὐτοῦ τῆς οὐσίας ἀπολέσαι, ἤ τινας τῶν παίδων, ἀλλ' ἀθρόον αὐτὸν πάντων ἔρημον καταστῆσαι βούλεται· διὸ οὐ μερι χῶς, ἀλλὰ καθολικῶς ἐξαιτεῖται τὸν δίκαιον, λέγων· Αψαι πάντων ὧν ἔχει, γύμνωσον αὐτὸν πάσης ἀν- θρωπίνης ἐλπίδος, ἔστω θλίψεων καὶ θρήνων εἰκὼν ἀπαράβλητος. Τότε γὰρ καὶ τὸ εὐχάριστον καὶ τὸ εὔγνωμον θαυμασθήσεται, ταῖς μεταβολαῖς μηδαμῶς ἐλεγχόμενον. Εἰ οὐκ εἰς πρόσωπόν σε ευλογήσει, τουτέστιν ἐὰν μὴ τότε σε φανερῶς βλασφημήσῃ, καὶ ἐναντίον σου θρασυνόμενος ἀκονήσει τὴν γλῶσσαν, ἅτε τῶν συμφορῶν μὴ βαστάζων τὸ μέγεθος. καθάψαι, ἐπάγαγε θλιβερά. Έχομεν δὲ καὶ τούτου Β Κανταῦθα τοίνυν, ἀντὶ τοῦ, καταράσεται, και βλασφημήσει σε, ὁ διάβολος εἶπε, τῷ εὐφημοτέρῳ χρησάμενος ὀνόματι, ὅπως μὴ πρὸς Θεὸν τὴν τραχυ τέραν προενέγκηται λέξιν, μηδὲ ἐρεῖ, ὅτι ἐξ ἐναντίας ἄν σοι ἔσῃ, τῷ Θεῷ. Στ. ιβ'. Τότε εἶπεν ὁ Κύριος τῷ διαβόλῳ Ἰδοὺ πάντα ὅσα ἔχει δίδωμι ἐν τῇ χειρί σου, ἀλλ' αὐτ τοῦ μὴ ἅψῃ. Διδύμου. Τὸ γὰρ, Ιδού δέδωκα πάντα ἐν τῇ χειρί σου, παραστατικόν ἐστι τοῦ μὴ χωρίς θείας συγχωρήσεως ὑποπίπτειν τινὰ πειρασμοῖς. Ἵνα δὲ φανερόν γένηται, ὅτι μέτρῳ καὶ τὴν συγχώρησιν ποιεῖται, ἐπιφέρει, Αλλ' αὐτοῦ μὴ ἅψῃ. "Οθεν δῆ λον, ὅτι οὔτε είμαρμένη αἱ περιστάσεις συμβαίνου σιν, οὔτ᾽ ἐκ ταυτομάτου, ἀλλ' ἐκ Θεοῦ συγχωρή σεως. Καὶ ἐξῆλθεν ὁ διάβολος παρὰ τοῦ Κυρίου. Κατὰ δέ τινας, εἰ μὴ ἔξω γέγονε τοῦ Θεοῦ ὁ διά- βολος, οὐκ ἂν ἐνήργησε τὰ κατὰ τοῦ Ἰώβ. Κυριολε κτεῖται δὲ ἐπὶ τούτου μᾶλλον ἢ ἐπὶ τοῦ Καῖν τό Εt Ἐξῆλθεν ἀπὸ προσώπου Κυρίου· δηλοῖ τὸ ἀφάνταστον τοῦ Θεοῦ εἶναι αὐτόν. Οὗτος γὰρ ἀεὶ τῶν ἔξω τυγχάνει, εἰ καὶ προσποιητῶς ἦλθε μετὰ τῶν παραστατῶν τοῦ Θεοῦ. Στ. ιγ΄. Καὶ ἦν ὡς ἡ ἡμέρα αὕτη. Διδύμου. Ακολούθως καὶ τῆς ἡμέρας μνημονεύει, καὶ τῆς συνελεύσεως τῶν τέκνων, ἵνα οὕτω καὶ τὸ τοῦ θανάτου αὐτῶν γένηται πιστὸν, ἀθρόως ὑφ' ἕνα καιρὸν ὑπὸ τὴν πτῶσιν τῆς οἰκίας ἀποθανόντων. Στ. ιδ'. Καὶ ἰδοὺ ἄγγελος ἦλθε προς Ἰώβ, καὶ εἶπεν αὐτῷ, κ. τ. λ. Διδύμου. Κατανοεῖν δὲ ἄξιον, ὅπως τὰ τῆς ἀπαγ γελίας ἀθρόως γεγενημένα, καὶ ἐκ τῆς διηγήσεως ἔχει τὸ βαρύ, καὶ τὸ πρὸς λύπην ὑπερβάλλουσαν ἐπιρ δεπές. Αλλ' εἰ καὶ ἱκανὰ ἦν ταράξαι, διὰ τὸ ἀθρόον DIDYMI ALEXANDRINI accipe, et alige. Tange autem, pro manus injice, A positum est : illum, inquam, altere; huic simile illud est, Nolite tangere christos meos (Psal. civ, 15). Neque enim simpliciter omnem tactum inhibet, sed eum qui cum audacia sanctis injuriam infert. At vide, quam veteratorie, quamque simulate: non dicit, mihi permitte, sed tu facito; imbecillitatis enjim suæ probe sibi conscius est, sed tamen insa- mit, estque arrogans et contumax, quod extremæ est ementi. Tu vero mihi aliam attende impro- bitatem ac diabolicam cæcitatem, quod ei qui solus bonus est, ut male ageret, persuadere voluerit. Non sufficit autem nimiæ ejus crudelitati, partem aliquan fortunarumn ejus perdere, aut quosdam e liberis interimere, sed simul et subito bonis omni- bus eum exuere vult. Quare non ex parte, sed omn- nino virum justum postulat ad ruinam, cum ait: Tange omnia quæ habet, spe omni humana illum nudato, acerbitatum ac dolorum sit exemplar sin- gulare, tunc enim illius grati animi significatio ad- mirationi erit, cum temporum rerumque inclina- tionibus haudquaquam coargui potuerit. Si non in faciem tibi benedixerit; id est, si non te maledictis pałam tune incesserit, et audacia contra te elatus linguam exacuerit, quippe cum calamitatis magnitudinein ferre non queat. Hoc igitur loco, pro diris imprecationibus te de- vovebit, et maledictis prosequetur, diabolus, spe- ciosius vocabulum usurpans, benedicet, dixit, ne vocem asperiorem proferret, et Deo diceret, quod Jobus ipsi adversari vellet. VERS. 12. Tunc dixit Dominus diabolo : Ecce om- nia quæcunque sunt ei, do in manum tuam, sed eum ue tetigeris. Didymi. Illud enim, Ecce in manum tuam do om- nia, prorsus persuadet, sine Dei permissu a diabo- lo tentari neminem: ut autem sciamus, ipsi etiam permissioni statui modum, addit, Sed eum ne alligeris. Unde planum est, non fato, vel casu, sed divina permissione calamitates accidere. Et egressus est diabolus a Domino. Ex quorumdam sententia, nisi extra Deum fuis- set diabolus, contra Jobum nihil operatus fuisset. C Ac de diabolo magis proprie quam de Caino dicitur: D Egressus est a facie Domini (Gen. iv, 16), quod in- nuit eum visione Dei non frui; ex eorum enim nu- mero est qui foras excluduntur, licet una cum iis qui Deo assistunt, specie quadam venerit. VERS. 13. Et erat sicut dies hæc. Didymi. Consequenter quidem diei, et liberorum consessus meminit, ut hac ratione illorum obitus, qui subito unius temporis momento, ædium ruina exstincti sunt, fide non careret. VERS. 14. ecce nuntius venit ad Jobum, et dixit ei, etc. Didymi. Animadversione dignum est, quemnad- modum, quæ subito contigisse nuntiata sun!, ex ipsa relatione acerbum in se contineant, et ad sum- mam tristitiain inclinent. Verum, etsi propter su-

τοῦ χαλεποῦ, ὅμως οὐκ ἐταράχθη ὁ δίκαιος. Είρηται γοῦν ἐν ἑνὶ τῶν ψαλμῶν περὶ τοῦ ἁγίου· ᾿Απὸ ἀκοῆς πονηρᾶς οὐ φοβηθήσεται. Στ. ις'. Έτι τούτου λαλοῦντος, ἦλθεν ἕτερος ἄγγελος, καὶ εἶπε πρὸς Ἰώβ, Πῦρ ἔπεσεν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, καὶ κατέκαυσε τὰ πρόβατα, καὶ τοὺς ποιμένας κατέφαγεν ὁμοίως, καὶ σωθεὶς ἐγὼ μό- νος, ἦλθον τοῦ ἀπαγγεῖλαί σοι. Διδύμου. Οὐ γὰρ διάβολος ἐξουσίαν ἔχει, πῦρ ἐξ οὐρανοῦ καταγαγεῖν, ἀλλὰ θείᾳ κρίσει τοῦτο γεγένη- ται, ὅπως παραστήσῃ τῷ Σατανᾶ ὁ δεδωκώς αὐτῷ τὴν ἐξουσίαν τῶν τοῦ Ἰὼβ Θεὸς, ὅτι οὐδὲ μέλει τῷ μακαρίῳ τῶν ἀνθρωπίνων, κἂν πολλὰς πλέκῃ μηχα νάς. Καίτοιγε εἰ καὶ τὰ δόγματα τῆς ἀληθείας ἐκρι- Εωχὼς ὁ ἅγιος ἐγίνωσκεν, ὡς οὐκ ἄνευ Θεοῦ ἡ τῶν Β πειρασμῶν ἐπιτροπή γέγονεν, ἀλλ᾽ ἱκανὸν ἦν τὸ για νόμενον μεγίστην αὐτῷ φέρειν λύπην, διὰ τοὺς σκαν δαλιζομένους, ὡς καὶ Θεοῦ κατ' αὐτοῦ χωροῦντος. Τὸ γὰρ τοὺς αἰχμαλωτίζοντας ἐπελθόντας, τὰ μὲν κτή νη ἀπελάσαι, τοὺς δὲ παῖδας ἀποσφάξαι, ἡδύναντο λογίσασθαι οἱ ἁπλούστεροι, ὅτι νόμῳ πολέμου, ἀλλ᾽ οὐκ ἀπὸ Θεοῦ γέγονεν· ὅτε δὲ πῦρ ἀπήγγελται ούρα νόθεν κατελθὸν, δέος ἦν μή τις λογίζηται τῶν ἀσθε νῶν, ὡς οὐδὲν θαυμαστὸν ἡ ἀρετὴ, καὶ παρὰ Θεοῦ τιμωρουμένου τοῦ ταύτην ἔχοντος. ᾿Αλλὰ καὶ τούτου συμβάντος, ὁ ἅγιος οὐκ ὤκλασεν· ὅθεν πρὸς τὸ ἀν- ἐνδοτον τοῦ ἀθλητοῦ ἐναργέστατα εἴρηται [Ισ. δηλοῦ- σθαι] τὸ, "Οτε οὗτος ἐλάλει, καὶ οὗτος ἦλθεν. Ἵνα γὰρ μηδεμίαν τῶν πόνων ἀναψυχὴν τῷ παλαιστῇ δε, ἀλλὰ τῷ συνεχεῖ τῆς ἀγγελίας ταράξῃ τὴν δίκαιον, καὶ καθάπερ ναῦν, τῷ ἐπαλλήλῳ τῶν κυμάτων ὑπου βρύχιον γενέσθαι παρασκευάσῃ τοῖς πάθεσι, πυκνὰ κατ' αὐτοῦ πέμπει τὰ πικρὰ βέλη τῶν συμφορῶν. Αὐτὸς ὁ τῶν κακῶν ἐργάτης, αὐτὸς ὁ ἄγγελος, αὐτὸς ἔπληξε τὰ κτήνη, καὶ αὐτὸς ἀπαγγέλλει τὴν πληγὴν, καὶ ταύτην κατὰ τὴν συνέχειαν, ἵνα μηδὲ ἀναπνεύσῃ ὁ ἀκούων. Στ. ιζ. Έτι τούτου λαλοῦντος, ἦλθεν ἕτερος ἄγγελος, καὶ εἶπε πρὸς Ἰώβ, Οἱ ἱππεῖς ἐποίησαν ἡμῖν κεφαλὰς τρεῖς, καὶ ἐκύκλωσαν τὰς καμή λους, κ. τ. λ. Διδύμου. Τὸ γοῦν καὶ περὶ τῆς σφαγῆς τῶν παί- δων ἀκοῦσαι, καὶ ἀνδρείως ένεγκεῖν, τοῦτο δείκνυσι τὴν ἀνδρείαν τε τοῦ δικαίου καὶ καρτερίαν. Δῆλον δὲ, ὡς ὑφ᾽ ἓν πάντα γέγονε, μηδὲ ἀκουσάντων υἱῶν τα συμβεβηκότα, καὶ γὰρ ἐσημειώσατο ή Γραφή, ὅτι παρὰ τῷ πρεσβυτέρῳ αὐτῶν ἀδελφῷ ἡρίστων. Ταῦτα ἱκανὰ ἦν εἰς ἔκστασιν ἀγαγεῖν καὶ θορυβῆσαι τοὺς μὴ λογιζομένους τὰς συνεχείς τροπὰς τῶν πρα γμάτων καὶ ἀλλοιώσεις, τοὺς συνέχειν πειρωμένους τὰ μὴ ἴδια, ὧν ἡ κτῆσις λυπηροτέρα καὶ τῆς πρώτης στερήσεως. "Ηδη γάρ τινες τῷ ἀθρόῳ τῆς μεταπτώ σεως προσομιλήσαντες, καὶ περὶ αὐτὸν τὸν σώφρονα νοῦν ἐκινδύνευσαν, τοσοῦτον ἀλόντες ὑπὸ τοῦ πάθους, ὅσον καὶ ἠγάπησαν τὰ μίσους ἄξια καὶ φυγῆς. Μετρεῖ γὰρ αὐτοῖς τὴν ἀθυμίαν, τῆς πολλῆς εὐθυμίας το 1.25 FRAGMENTA IN JOB. A bitum casum, perturbare Jobi mentem hæc ipsa po- terant, nequaquam tamen justum permoverunt ; scriptum enim est alicubi in Psalmis de sancto : Ab auditione mala non timebit (Psal. cx11, 7). VERS. 16. Adhuc isto loquente, verit alius nuntius, el dixit ad Jobum: Ignis cecidit de cœlo, et combus- sit oves, el pastores devoravit similiter, et salvatus ego solus, veni ut annuntiarem tibi. Didymi. Nec enim poterat diabolus ignem e cœlo deducere, verum Dei judicio hoc factum est, ut Satanæ ostenderet, qui potestatem in Jobi faculta- tes ei concesserat, beato viro mortalia et humana hæc cordi non esse, quantumvis multas machinas ipsi admoveret. Licet enim sanctus diligenter in veritatis dogmatibus versatus, sine Dei permissu, G tentandi veniam minime concedi, certo intelligeret; propter eos tamen qui scandalizabantur, ac si Deus ipsum hostiliter adortus fuisset, non levem ei do- lorem attulit, id quod evenerat. Etenim quod præ- dantes adversarii pecus abegissent, quod pueros in- terfecissent, id non a Deo, sed ab hostibus hostili- ter invadentibus factum esse, ii qui simpliciores erant, credere poterant ; at ubi ignem e coelo nun- tiatum est a Deo delapsum esse, sane periculum im- becillis mentibus creabatur, ne forte crederent nibil esse in ipsa virtute admirabile, cum is qui eam possideret a Deo nihilominus cruciaretur. Sed ne que, cum hoc accidisset, sanctus animo labascebat; unde ut constantem et irren issum sancti tenorem evidenter manifestaret, dictum est, quod dum unus loqueretur, alter venerit. Ne igitur luctatori re- quiem ullam et respirationem laborum largiretur, sed frequenti nuntio justum turbaret, et agritudi- num mole tanquam navem fluctuum multitudine obrulam, succumbere cogeret, multa et acerba ca- lamitatum tela coutra ipsum jaculatur; ipse malo- rum opifex, ipse nuntius, ipse jumenta percussit, et ipse plagam annuntiat, et illam frequentem adeo ac continuam, ut auditori respiratio non conceda- tar. D VERS. 17. Adhuc isto loquente, venut alius nuntius, et dixit ad Jobum : Equites fecerunt nobis tria capitu, el circumdederunt camelos, etc. Didymi. De liberorum nece audire, idque forti animo ferre, justi fortitudinem invictumque robur testatur. Atque isthæc omnia Jobi filiis impruden- tibus, nihilque scientibus, simul evenisse indicat aperte Scriptura, cum apud fratrem natu majorem illos prandisse ostendit. Magnam vim hæc habent, ad illorum mentes conturbandas et stupore conster nandas, qui frequentes rerum humanarum conver- siones et mutationes minime meditantur; qui bona. quæ sua non sunt,corradere conantur, quorum mo- lestior solet esse possessio, quam privatio ab initio fuit. Hactenus enim nonnulli in subita rerum mu- tatione versantes, sanæ mentis periculum adierunt, et perturbationi animi tantum cesserunt, ut quæ odio ac fuga digna erant, adamarint; tranquillitas

τοῦ χαλεποῦ, ὅμως οὐκ ἐταράχθη ὁ δίκαιος. Είρηται γοῦν ἐν ἑνὶ τῶν ψαλμῶν περὶ τοῦ ἁγίου· ᾿Απὸ ἀκοῆς πονηρᾶς οὐ φοβηθήσεται. Στ. ις'. Έτι τούτου λαλοῦντος, ἦλθεν ἕτερος ἄγγελος, καὶ εἶπε πρὸς Ἰώβ, Πῦρ ἔπεσεν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, καὶ κατέκαυσε τὰ πρόβατα, καὶ τοὺς ποιμένας κατέφαγεν ὁμοίως, καὶ σωθεὶς ἐγὼ μό- νος, ἦλθον τοῦ ἀπαγγεῖλαί σοι. Διδύμου. Οὐ γὰρ διάβολος ἐξουσίαν ἔχει, πῦρ ἐξ οὐρανοῦ καταγαγεῖν, ἀλλὰ θείᾳ κρίσει τοῦτο γεγένη- ται, ὅπως παραστήσῃ τῷ Σατανᾶ ὁ δεδωκώς αὐτῷ τὴν ἐξουσίαν τῶν τοῦ Ἰὼβ Θεὸς, ὅτι οὐδὲ μέλει τῷ μακαρίῳ τῶν ἀνθρωπίνων, κἂν πολλὰς πλέκῃ μηχα νάς. Καίτοιγε εἰ καὶ τὰ δόγματα τῆς ἀληθείας ἐκρι- Εωχὼς ὁ ἅγιος ἐγίνωσκεν, ὡς οὐκ ἄνευ Θεοῦ ἡ τῶν Β πειρασμῶν ἐπιτροπή γέγονεν, ἀλλ᾽ ἱκανὸν ἦν τὸ για νόμενον μεγίστην αὐτῷ φέρειν λύπην, διὰ τοὺς σκαν δαλιζομένους, ὡς καὶ Θεοῦ κατ' αὐτοῦ χωροῦντος. Τὸ γὰρ τοὺς αἰχμαλωτίζοντας ἐπελθόντας, τὰ μὲν κτή νη ἀπελάσαι, τοὺς δὲ παῖδας ἀποσφάξαι, ἡδύναντο λογίσασθαι οἱ ἁπλούστεροι, ὅτι νόμῳ πολέμου, ἀλλ᾽ οὐκ ἀπὸ Θεοῦ γέγονεν· ὅτε δὲ πῦρ ἀπήγγελται ούρα νόθεν κατελθὸν, δέος ἦν μή τις λογίζηται τῶν ἀσθε νῶν, ὡς οὐδὲν θαυμαστὸν ἡ ἀρετὴ, καὶ παρὰ Θεοῦ τιμωρουμένου τοῦ ταύτην ἔχοντος. ᾿Αλλὰ καὶ τούτου συμβάντος, ὁ ἅγιος οὐκ ὤκλασεν· ὅθεν πρὸς τὸ ἀν- ἐνδοτον τοῦ ἀθλητοῦ ἐναργέστατα εἴρηται [Ισ. δηλοῦ- σθαι] τὸ, "Οτε οὗτος ἐλάλει, καὶ οὗτος ἦλθεν. Ἵνα γὰρ μηδεμίαν τῶν πόνων ἀναψυχὴν τῷ παλαιστῇ δε, ἀλλὰ τῷ συνεχεῖ τῆς ἀγγελίας ταράξῃ τὴν δίκαιον, καὶ καθάπερ ναῦν, τῷ ἐπαλλήλῳ τῶν κυμάτων ὑπου βρύχιον γενέσθαι παρασκευάσῃ τοῖς πάθεσι, πυκνὰ κατ' αὐτοῦ πέμπει τὰ πικρὰ βέλη τῶν συμφορῶν. Αὐτὸς ὁ τῶν κακῶν ἐργάτης, αὐτὸς ὁ ἄγγελος, αὐτὸς ἔπληξε τὰ κτήνη, καὶ αὐτὸς ἀπαγγέλλει τὴν πληγὴν, καὶ ταύτην κατὰ τὴν συνέχειαν, ἵνα μηδὲ ἀναπνεύσῃ ὁ ἀκούων. Στ. ιζ. Έτι τούτου λαλοῦντος, ἦλθεν ἕτερος ἄγγελος, καὶ εἶπε πρὸς Ἰώβ, Οἱ ἱππεῖς ἐποίησαν ἡμῖν κεφαλὰς τρεῖς, καὶ ἐκύκλωσαν τὰς καμή λους, κ. τ. λ. Διδύμου. Τὸ γοῦν καὶ περὶ τῆς σφαγῆς τῶν παί- δων ἀκοῦσαι, καὶ ἀνδρείως ένεγκεῖν, τοῦτο δείκνυσι τὴν ἀνδρείαν τε τοῦ δικαίου καὶ καρτερίαν. Δῆλον δὲ, ὡς ὑφ᾽ ἓν πάντα γέγονε, μηδὲ ἀκουσάντων υἱῶν τα συμβεβηκότα, καὶ γὰρ ἐσημειώσατο ή Γραφή, ὅτι παρὰ τῷ πρεσβυτέρῳ αὐτῶν ἀδελφῷ ἡρίστων. Ταῦτα ἱκανὰ ἦν εἰς ἔκστασιν ἀγαγεῖν καὶ θορυβῆσαι τοὺς μὴ λογιζομένους τὰς συνεχείς τροπὰς τῶν πρα γμάτων καὶ ἀλλοιώσεις, τοὺς συνέχειν πειρωμένους τὰ μὴ ἴδια, ὧν ἡ κτῆσις λυπηροτέρα καὶ τῆς πρώτης στερήσεως. "Ηδη γάρ τινες τῷ ἀθρόῳ τῆς μεταπτώ σεως προσομιλήσαντες, καὶ περὶ αὐτὸν τὸν σώφρονα νοῦν ἐκινδύνευσαν, τοσοῦτον ἀλόντες ὑπὸ τοῦ πάθους, ὅσον καὶ ἠγάπησαν τὰ μίσους ἄξια καὶ φυγῆς. Μετρεῖ γὰρ αὐτοῖς τὴν ἀθυμίαν, τῆς πολλῆς εὐθυμίας το 1.25 FRAGMENTA IN JOB. A bitum casum, perturbare Jobi mentem hæc ipsa po- terant, nequaquam tamen justum permoverunt ; scriptum enim est alicubi in Psalmis de sancto : Ab auditione mala non timebit (Psal. cx11, 7). VERS. 16. Adhuc isto loquente, verit alius nuntius, el dixit ad Jobum: Ignis cecidit de cœlo, et combus- sit oves, el pastores devoravit similiter, et salvatus ego solus, veni ut annuntiarem tibi. Didymi. Nec enim poterat diabolus ignem e cœlo deducere, verum Dei judicio hoc factum est, ut Satanæ ostenderet, qui potestatem in Jobi faculta- tes ei concesserat, beato viro mortalia et humana hæc cordi non esse, quantumvis multas machinas ipsi admoveret. Licet enim sanctus diligenter in veritatis dogmatibus versatus, sine Dei permissu, G tentandi veniam minime concedi, certo intelligeret; propter eos tamen qui scandalizabantur, ac si Deus ipsum hostiliter adortus fuisset, non levem ei do- lorem attulit, id quod evenerat. Etenim quod præ- dantes adversarii pecus abegissent, quod pueros in- terfecissent, id non a Deo, sed ab hostibus hostili- ter invadentibus factum esse, ii qui simpliciores erant, credere poterant ; at ubi ignem e coelo nun- tiatum est a Deo delapsum esse, sane periculum im- becillis mentibus creabatur, ne forte crederent nibil esse in ipsa virtute admirabile, cum is qui eam possideret a Deo nihilominus cruciaretur. Sed ne que, cum hoc accidisset, sanctus animo labascebat; unde ut constantem et irren issum sancti tenorem evidenter manifestaret, dictum est, quod dum unus loqueretur, alter venerit. Ne igitur luctatori re- quiem ullam et respirationem laborum largiretur, sed frequenti nuntio justum turbaret, et agritudi- num mole tanquam navem fluctuum multitudine obrulam, succumbere cogeret, multa et acerba ca- lamitatum tela coutra ipsum jaculatur; ipse malo- rum opifex, ipse nuntius, ipse jumenta percussit, et ipse plagam annuntiat, et illam frequentem adeo ac continuam, ut auditori respiratio non conceda- tar. D VERS. 17. Adhuc isto loquente, venut alius nuntius, et dixit ad Jobum : Equites fecerunt nobis tria capitu, el circumdederunt camelos, etc. Didymi. De liberorum nece audire, idque forti animo ferre, justi fortitudinem invictumque robur testatur. Atque isthæc omnia Jobi filiis impruden- tibus, nihilque scientibus, simul evenisse indicat aperte Scriptura, cum apud fratrem natu majorem illos prandisse ostendit. Magnam vim hæc habent, ad illorum mentes conturbandas et stupore conster nandas, qui frequentes rerum humanarum conver- siones et mutationes minime meditantur; qui bona. quæ sua non sunt,corradere conantur, quorum mo- lestior solet esse possessio, quam privatio ab initio fuit. Hactenus enim nonnulli in subita rerum mu- tatione versantes, sanæ mentis periculum adierunt, et perturbationi animi tantum cesserunt, ut quæ odio ac fuga digna erant, adamarint; tranquillitas

τοῦ χαλεποῦ, ὅμως οὐκ ἐταράχθη ὁ δίκαιος. Είρηται γοῦν ἐν ἑνὶ τῶν ψαλμῶν περὶ τοῦ ἁγίου· ᾿Απὸ ἀκοῆς πονηρᾶς οὐ φοβηθήσεται. Στ. ις'. Έτι τούτου λαλοῦντος, ἦλθεν ἕτερος ἄγγελος, καὶ εἶπε πρὸς Ἰώβ, Πῦρ ἔπεσεν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, καὶ κατέκαυσε τὰ πρόβατα, καὶ τοὺς ποιμένας κατέφαγεν ὁμοίως, καὶ σωθεὶς ἐγὼ μό- νος, ἦλθον τοῦ ἀπαγγεῖλαί σοι. Διδύμου. Οὐ γὰρ διάβολος ἐξουσίαν ἔχει, πῦρ ἐξ οὐρανοῦ καταγαγεῖν, ἀλλὰ θείᾳ κρίσει τοῦτο γεγένη- ται, ὅπως παραστήσῃ τῷ Σατανᾶ ὁ δεδωκώς αὐτῷ τὴν ἐξουσίαν τῶν τοῦ Ἰὼβ Θεὸς, ὅτι οὐδὲ μέλει τῷ μακαρίῳ τῶν ἀνθρωπίνων, κἂν πολλὰς πλέκῃ μηχα νάς. Καίτοιγε εἰ καὶ τὰ δόγματα τῆς ἀληθείας ἐκρι- Εωχὼς ὁ ἅγιος ἐγίνωσκεν, ὡς οὐκ ἄνευ Θεοῦ ἡ τῶν Β πειρασμῶν ἐπιτροπή γέγονεν, ἀλλ᾽ ἱκανὸν ἦν τὸ για νόμενον μεγίστην αὐτῷ φέρειν λύπην, διὰ τοὺς σκαν δαλιζομένους, ὡς καὶ Θεοῦ κατ' αὐτοῦ χωροῦντος. Τὸ γὰρ τοὺς αἰχμαλωτίζοντας ἐπελθόντας, τὰ μὲν κτή νη ἀπελάσαι, τοὺς δὲ παῖδας ἀποσφάξαι, ἡδύναντο λογίσασθαι οἱ ἁπλούστεροι, ὅτι νόμῳ πολέμου, ἀλλ᾽ οὐκ ἀπὸ Θεοῦ γέγονεν· ὅτε δὲ πῦρ ἀπήγγελται ούρα νόθεν κατελθὸν, δέος ἦν μή τις λογίζηται τῶν ἀσθε νῶν, ὡς οὐδὲν θαυμαστὸν ἡ ἀρετὴ, καὶ παρὰ Θεοῦ τιμωρουμένου τοῦ ταύτην ἔχοντος. ᾿Αλλὰ καὶ τούτου συμβάντος, ὁ ἅγιος οὐκ ὤκλασεν· ὅθεν πρὸς τὸ ἀν- ἐνδοτον τοῦ ἀθλητοῦ ἐναργέστατα εἴρηται [Ισ. δηλοῦ- σθαι] τὸ, "Οτε οὗτος ἐλάλει, καὶ οὗτος ἦλθεν. Ἵνα γὰρ μηδεμίαν τῶν πόνων ἀναψυχὴν τῷ παλαιστῇ δε, ἀλλὰ τῷ συνεχεῖ τῆς ἀγγελίας ταράξῃ τὴν δίκαιον, καὶ καθάπερ ναῦν, τῷ ἐπαλλήλῳ τῶν κυμάτων ὑπου βρύχιον γενέσθαι παρασκευάσῃ τοῖς πάθεσι, πυκνὰ κατ' αὐτοῦ πέμπει τὰ πικρὰ βέλη τῶν συμφορῶν. Αὐτὸς ὁ τῶν κακῶν ἐργάτης, αὐτὸς ὁ ἄγγελος, αὐτὸς ἔπληξε τὰ κτήνη, καὶ αὐτὸς ἀπαγγέλλει τὴν πληγὴν, καὶ ταύτην κατὰ τὴν συνέχειαν, ἵνα μηδὲ ἀναπνεύσῃ ὁ ἀκούων. Στ. ιζ. Έτι τούτου λαλοῦντος, ἦλθεν ἕτερος ἄγγελος, καὶ εἶπε πρὸς Ἰώβ, Οἱ ἱππεῖς ἐποίησαν ἡμῖν κεφαλὰς τρεῖς, καὶ ἐκύκλωσαν τὰς καμή λους, κ. τ. λ. Διδύμου. Τὸ γοῦν καὶ περὶ τῆς σφαγῆς τῶν παί- δων ἀκοῦσαι, καὶ ἀνδρείως ένεγκεῖν, τοῦτο δείκνυσι τὴν ἀνδρείαν τε τοῦ δικαίου καὶ καρτερίαν. Δῆλον δὲ, ὡς ὑφ᾽ ἓν πάντα γέγονε, μηδὲ ἀκουσάντων υἱῶν τα συμβεβηκότα, καὶ γὰρ ἐσημειώσατο ή Γραφή, ὅτι παρὰ τῷ πρεσβυτέρῳ αὐτῶν ἀδελφῷ ἡρίστων. Ταῦτα ἱκανὰ ἦν εἰς ἔκστασιν ἀγαγεῖν καὶ θορυβῆσαι τοὺς μὴ λογιζομένους τὰς συνεχείς τροπὰς τῶν πρα γμάτων καὶ ἀλλοιώσεις, τοὺς συνέχειν πειρωμένους τὰ μὴ ἴδια, ὧν ἡ κτῆσις λυπηροτέρα καὶ τῆς πρώτης στερήσεως. "Ηδη γάρ τινες τῷ ἀθρόῳ τῆς μεταπτώ σεως προσομιλήσαντες, καὶ περὶ αὐτὸν τὸν σώφρονα νοῦν ἐκινδύνευσαν, τοσοῦτον ἀλόντες ὑπὸ τοῦ πάθους, ὅσον καὶ ἠγάπησαν τὰ μίσους ἄξια καὶ φυγῆς. Μετρεῖ γὰρ αὐτοῖς τὴν ἀθυμίαν, τῆς πολλῆς εὐθυμίας το 1.25 FRAGMENTA IN JOB. A bitum casum, perturbare Jobi mentem hæc ipsa po- terant, nequaquam tamen justum permoverunt ; scriptum enim est alicubi in Psalmis de sancto : Ab auditione mala non timebit (Psal. cx11, 7). VERS. 16. Adhuc isto loquente, verit alius nuntius, el dixit ad Jobum: Ignis cecidit de cœlo, et combus- sit oves, el pastores devoravit similiter, et salvatus ego solus, veni ut annuntiarem tibi. Didymi. Nec enim poterat diabolus ignem e cœlo deducere, verum Dei judicio hoc factum est, ut Satanæ ostenderet, qui potestatem in Jobi faculta- tes ei concesserat, beato viro mortalia et humana hæc cordi non esse, quantumvis multas machinas ipsi admoveret. Licet enim sanctus diligenter in veritatis dogmatibus versatus, sine Dei permissu, G tentandi veniam minime concedi, certo intelligeret; propter eos tamen qui scandalizabantur, ac si Deus ipsum hostiliter adortus fuisset, non levem ei do- lorem attulit, id quod evenerat. Etenim quod præ- dantes adversarii pecus abegissent, quod pueros in- terfecissent, id non a Deo, sed ab hostibus hostili- ter invadentibus factum esse, ii qui simpliciores erant, credere poterant ; at ubi ignem e coelo nun- tiatum est a Deo delapsum esse, sane periculum im- becillis mentibus creabatur, ne forte crederent nibil esse in ipsa virtute admirabile, cum is qui eam possideret a Deo nihilominus cruciaretur. Sed ne que, cum hoc accidisset, sanctus animo labascebat; unde ut constantem et irren issum sancti tenorem evidenter manifestaret, dictum est, quod dum unus loqueretur, alter venerit. Ne igitur luctatori re- quiem ullam et respirationem laborum largiretur, sed frequenti nuntio justum turbaret, et agritudi- num mole tanquam navem fluctuum multitudine obrulam, succumbere cogeret, multa et acerba ca- lamitatum tela coutra ipsum jaculatur; ipse malo- rum opifex, ipse nuntius, ipse jumenta percussit, et ipse plagam annuntiat, et illam frequentem adeo ac continuam, ut auditori respiratio non conceda- tar. D VERS. 17. Adhuc isto loquente, venut alius nuntius, et dixit ad Jobum : Equites fecerunt nobis tria capitu, el circumdederunt camelos, etc. Didymi. De liberorum nece audire, idque forti animo ferre, justi fortitudinem invictumque robur testatur. Atque isthæc omnia Jobi filiis impruden- tibus, nihilque scientibus, simul evenisse indicat aperte Scriptura, cum apud fratrem natu majorem illos prandisse ostendit. Magnam vim hæc habent, ad illorum mentes conturbandas et stupore conster nandas, qui frequentes rerum humanarum conver- siones et mutationes minime meditantur; qui bona. quæ sua non sunt,corradere conantur, quorum mo- lestior solet esse possessio, quam privatio ab initio fuit. Hactenus enim nonnulli in subita rerum mu- tatione versantes, sanæ mentis periculum adierunt, et perturbationi animi tantum cesserunt, ut quæ odio ac fuga digna erant, adamarint; tranquillitas

ἀβασάνιστον. Τὸ γὰρ μὴ πρὸς κτῆσιν ἐλθὸν, καὶ λύ- δαπάναις τῶν δεομένων πλουτεῖ, καὶ οὐκ εὐλαβεῖται πῆς ἐστὶν ἀπείρατον· τὸ δὲ ἐν πείρα γενόμενον, καὶ πρὸ τῆς στερήσεως σύνοικον ἔχει τὸν φόβον τοῦ πά- θους, καὶ μετὰ τὴν στέρησιν δριμείας φέρει τὰς ὁδύ- νας. Εὐθυμία γὰρ ἀχαλίνωτος, καὶ νοῦς ἀπαιδαγώ γητος, τελευταίοις ἁλίσκεται θρήνοις. Αλλ' οὐ τοι- οὗτος ἦν Ἰὼβ ὁ ἀοίδιμος, τῆς καρτερίας τὸ θαυματ στὸν χρῆμα, τῆς ἀνδρείας ὁ ἀκρότατος ὄρος, τὸ τῆς εὐσεβείας κεφάλαιον, τῆς φιλοσοφίας τὸ μέγα παρά- δειγμα. Φέρειν γὰρ οἶδε, καὶ εὐθυμίαν σωφρόνως, καὶ συμφορὰν γενναίως. Η γὰρ προλαβοῦσα φιλοσοφία ταῖς μετὰ ταῦτα πληγαῖς οὐδαμῶς ἀπελέγχεται. Πῶς δ' ἂν καὶ ἐγένετο τὸ πάθος ἀφόρητον τῷ τὰ θεῖα πε παιδευμένῳ, καὶ προασκηθέντι καλῶς τὴν εὐσέβειαν ; Ὁ γὰρ τὸν πλοῦτον κοινὸν ἔχειν πεπαιδευμένος, ταῖς τὴν στέρησιν· διὸ καὶ ἀφιστάμενος οὐ δυσχεραίνει, φιλοσοφίας δὲ μᾶλλον ἀφορμὴν τὸ πάθος πεποίηται, καὶ τοῖς φαιδροῖς χαλινὸν ἐπιτιθεὶς τοῦ ἤθους τὸ μέσ τριον, καὶ τοῖς λυπηροῖς εἴκειν οὐκ ἀνεχόμενος, οἷα καὶ φρουρούμενος ἄνωθεν. Οἶδε γὰρ φιλοσοφία πρὸς ἑκατέραν μεταβολὴν σωφρονεῖν· ὅθεν οὔτε ταῖς που λυτελείαις ἐξύβρισε [[σ. ἐξυβρίζει] (πλουτεῖ γὰρ φι- λοσοφίαν), ούτε καταβαπτίζεται ταῖς συμφοραῖς (ἀσκεῖ γὰρ τὴν καρτερίαν), καὶ γίνεται αὐτῷ σωτη- ρίας ὁδὸς ἡ τοῦ βασκάνου πεῖρα. Έλαβε γὰρ ἑαυτὸν ὁ πολέμιος, ἐκεῖθεν ὁδοποιῶν αὐτῷ πρὸς τὴν κτήσιν τῶν ἀγαθῶν, ὅθεν ἐλεῖν αὐτὸν προσεδόκησε· διὰ τοῦ το καὶ σύνοικος ἐπιβουλεύουσα διελέγχεται, καὶ παί δων πανολεθρία τὴν εὐσέβειαν οὐ λυμαίνεται, καὶ πῦρ ῥέον ἀπ' οὐρανοῦ τὴν διάνοιαν οὐ παρακρούεται, σωζομένην ὑπὸ Θεοῦ· καὶ αἱ συνεχεῖς τῶν κακῶν ἀγγελίαι, καὶ αἱ πανταχόθεν οιμωγαὶ τὴν καρτερίαν οὐ σαλεύουσι. Πᾶς γὰρ Θεῷ προσομιλῶν, μικρὰ φροντίζει τῶν κάτω καὶ φθειρομένων. Τοσούτῳ δὲ μᾶλλον οἰκειοῦται τοῖς ἄνω καὶ μένουσιν, ὅσῳ καὶ τῶν παρόντων ἐλαύνεται. Τὸ γὰρ τῆς πονηρίας πνεῦ μα, καὶ ἡ τοῦ κλύδωνος ἐπανάστασις, δικαίαν οὐκ οἶδε καταβλάπτειν [[σ. καταβάπτειν] ψυχήν· ἐφρού- ρει γὰρ αὐτὴν ὁ Θεὸς, μετρήσας τὴν συμφοράν· τὸ μὲν ὅσα περὶ αὐτὴν, τῷ πειράζοντι συγχωρήσας, εἰς ἔλεγχον σώφρονος λογισμοῦ, τὸν δὲ νοῦν ἀπαθῆ φυλά- ξας, ᾧ καὶ πολεμεῖν ἔμελλεν, ᾧ καὶ παραταξάμε- νος, τῶν τοσούτων τροπαίων εκράτησεν. Στ. ιη, ιθ'. Ετι τούτου λαλοῦντος, ἄλλος ἀγ γελος ἔρχεται, λέγων τῷ Ἰώβ, Τῶν υἱῶν σου, κ. τ. λ. Διδύμου. Οὐ μάτην πρόσκειται τὸν Τῶν υἱῶν σου καὶ τῶν θυγατέρων εσθιόντων καὶ πινόντων, ἀλλὰ πρὸς ἐπίτασιν ἀνοίας, καὶ τοῦτο τοῦ διαβόλου πρα γματευομένου, ἵνα ἡ τῶν γεγενημένων ἐπαγγελία βαρεία γενομένη, λύπην ὑπερβάλλουσαν τῷ ἁγίῳ ἐμ ποιήσῃ. Κοιμωμένων γὰρ τῶν τέκνων εἰ συνέβη, τὸ τῆς πτώσεως ἀνεπαίσθητον λογιζόμενος, οὐχ οὕτως ἡνιᾶτο· πρόσκειται δὲ τὸ, ἐξαίφνης, ἐμφαντικών τοῦ μὴ δύνασθαί τινα διαδρᾶναι, οὕτω συμβάντος τοῦ πράγματος. DIDYMI ALEXANDRINI enim nullis ærumnis exercita, illorum anxietatem A metitur. Bonorum enim possessionem non adipisci, tristitiam comitem non agnoscit; experientiam au- tem eorum semel habuisse, antequam eripiantur, metum cum perturbatione conjunctum habet, et postquam erepta fuerint, dolores acerbos secum affert, siquidem tranquillitas efrenis, et mens quæ disciplina imbui nequit, miserrimis lamentationibus corripitur. Talis nequaquam fuit insignis Jobus, illud, inquam, eximium tolerantiæ constantiæque peculium, summa illa fortitudinis absolutio, illud pietatis caput, et philosophiæ rarum exemplar : tranquillitatem enim prudenter, et calamitatem for- titer ferre noverat; philosophiam enim et æqua- nimitatem, qua prius imbutus erat, quæ deinde consecuta sunt vulnera, minime refutarunt. Qua B enim ratione, homini divinarum rerum disciplina exculto, atque ad pietatem antea instituto, intolera- bilis ærumna illa videri poterat? qui enim didicit, divitias communes habere, sumptus faciendo in ege- nos ditescit, nec divitiarum jacturam reformidat : quare nec ab illis divulsus ægre fert, sed calamita- tem philosophia et æquauiuitatis causam potius facit; rebus prosperis, morum modestia pro freno est, et adversis se frangi et cedere non sinit, utpote qui divino præsidio septus sit. Novit enim utrum- que statum philosophia moderari, unde nec magni- ficentia ad injuriam abutitur, philosophiam enim possidet, neque ærumnarum procella obruitur, animi enim tolerantiam exercet, et maligni tentatio via illi ad salutem fit. Deceptus igitur est adversarius, qui Jobo ad bonorum possessionem viam patefecit, quia eripere ei in animo habuit: quare et conjux insidiosa objurgatur, et liberorum omnium interilus pietatem minime lædit, nec ignis ruens e cœlo de suo statu mentem, Dei beneficio servatam, deturbat: nec frequentes malorum nuntii, et qui undique exaudiebantur ejulatus, constantiam labefactant. Nam qui Deo utitur familiariter, res terrestres et corruptibiles parvi pendit, tantoque propius ad su- perna et fixa bona accedit, quanto ab his caducis longius abest. Nequitiæ enim spiritus, et concitati fluctus, justam mentem submergere non poterant; Deus enim calamitati modum statuens, præsidio ei fuit: qui, licet externa omnia tentatori permiserit, ut Jobi prudentiam et animi moderationem ostenderet, mentem tamen, quam in aciem ad bellandum produxit, et per quam tot tantaque tropæa reportavit, illibatam et ințactam servavit. C VERS. 18, 19. Adhuc isto loquente, alius nuntius D venit, dicens Jobo: Filiis tuis, etc. Didymi. Non frustra illud additur, filiis et filia- bus tuis edentibus ac bibentibus, verum ad augen- lam molestiam diabolus id molitur, ut rerum, qua consecutæ sunt, atrox narratio dolorem justo affer- ret incredibilem. Si enim, dormientibus liberis, hoc evenisset, ruina, quæ sine sensu fuit, minus Jobi animum cruciasset: additur vero illud, subito, et emphasin habet, ut significet, rem ita contigisse, ut nemini evadendi facultas sit concessa.

ἀβασάνιστον. Τὸ γὰρ μὴ πρὸς κτῆσιν ἐλθὸν, καὶ λύ- δαπάναις τῶν δεομένων πλουτεῖ, καὶ οὐκ εὐλαβεῖται πῆς ἐστὶν ἀπείρατον· τὸ δὲ ἐν πείρα γενόμενον, καὶ πρὸ τῆς στερήσεως σύνοικον ἔχει τὸν φόβον τοῦ πά- θους, καὶ μετὰ τὴν στέρησιν δριμείας φέρει τὰς ὁδύ- νας. Εὐθυμία γὰρ ἀχαλίνωτος, καὶ νοῦς ἀπαιδαγώ γητος, τελευταίοις ἁλίσκεται θρήνοις. Αλλ' οὐ τοι- οὗτος ἦν Ἰὼβ ὁ ἀοίδιμος, τῆς καρτερίας τὸ θαυματ στὸν χρῆμα, τῆς ἀνδρείας ὁ ἀκρότατος ὄρος, τὸ τῆς εὐσεβείας κεφάλαιον, τῆς φιλοσοφίας τὸ μέγα παρά- δειγμα. Φέρειν γὰρ οἶδε, καὶ εὐθυμίαν σωφρόνως, καὶ συμφορὰν γενναίως. Η γὰρ προλαβοῦσα φιλοσοφία ταῖς μετὰ ταῦτα πληγαῖς οὐδαμῶς ἀπελέγχεται. Πῶς δ' ἂν καὶ ἐγένετο τὸ πάθος ἀφόρητον τῷ τὰ θεῖα πε παιδευμένῳ, καὶ προασκηθέντι καλῶς τὴν εὐσέβειαν ; Ὁ γὰρ τὸν πλοῦτον κοινὸν ἔχειν πεπαιδευμένος, ταῖς τὴν στέρησιν· διὸ καὶ ἀφιστάμενος οὐ δυσχεραίνει, φιλοσοφίας δὲ μᾶλλον ἀφορμὴν τὸ πάθος πεποίηται, καὶ τοῖς φαιδροῖς χαλινὸν ἐπιτιθεὶς τοῦ ἤθους τὸ μέσ τριον, καὶ τοῖς λυπηροῖς εἴκειν οὐκ ἀνεχόμενος, οἷα καὶ φρουρούμενος ἄνωθεν. Οἶδε γὰρ φιλοσοφία πρὸς ἑκατέραν μεταβολὴν σωφρονεῖν· ὅθεν οὔτε ταῖς που λυτελείαις ἐξύβρισε [[σ. ἐξυβρίζει] (πλουτεῖ γὰρ φι- λοσοφίαν), ούτε καταβαπτίζεται ταῖς συμφοραῖς (ἀσκεῖ γὰρ τὴν καρτερίαν), καὶ γίνεται αὐτῷ σωτη- ρίας ὁδὸς ἡ τοῦ βασκάνου πεῖρα. Έλαβε γὰρ ἑαυτὸν ὁ πολέμιος, ἐκεῖθεν ὁδοποιῶν αὐτῷ πρὸς τὴν κτήσιν τῶν ἀγαθῶν, ὅθεν ἐλεῖν αὐτὸν προσεδόκησε· διὰ τοῦ το καὶ σύνοικος ἐπιβουλεύουσα διελέγχεται, καὶ παί δων πανολεθρία τὴν εὐσέβειαν οὐ λυμαίνεται, καὶ πῦρ ῥέον ἀπ' οὐρανοῦ τὴν διάνοιαν οὐ παρακρούεται, σωζομένην ὑπὸ Θεοῦ· καὶ αἱ συνεχεῖς τῶν κακῶν ἀγγελίαι, καὶ αἱ πανταχόθεν οιμωγαὶ τὴν καρτερίαν οὐ σαλεύουσι. Πᾶς γὰρ Θεῷ προσομιλῶν, μικρὰ φροντίζει τῶν κάτω καὶ φθειρομένων. Τοσούτῳ δὲ μᾶλλον οἰκειοῦται τοῖς ἄνω καὶ μένουσιν, ὅσῳ καὶ τῶν παρόντων ἐλαύνεται. Τὸ γὰρ τῆς πονηρίας πνεῦ μα, καὶ ἡ τοῦ κλύδωνος ἐπανάστασις, δικαίαν οὐκ οἶδε καταβλάπτειν [[σ. καταβάπτειν] ψυχήν· ἐφρού- ρει γὰρ αὐτὴν ὁ Θεὸς, μετρήσας τὴν συμφοράν· τὸ μὲν ὅσα περὶ αὐτὴν, τῷ πειράζοντι συγχωρήσας, εἰς ἔλεγχον σώφρονος λογισμοῦ, τὸν δὲ νοῦν ἀπαθῆ φυλά- ξας, ᾧ καὶ πολεμεῖν ἔμελλεν, ᾧ καὶ παραταξάμε- νος, τῶν τοσούτων τροπαίων εκράτησεν. Στ. ιη, ιθ'. Ετι τούτου λαλοῦντος, ἄλλος ἀγ γελος ἔρχεται, λέγων τῷ Ἰώβ, Τῶν υἱῶν σου, κ. τ. λ. Διδύμου. Οὐ μάτην πρόσκειται τὸν Τῶν υἱῶν σου καὶ τῶν θυγατέρων εσθιόντων καὶ πινόντων, ἀλλὰ πρὸς ἐπίτασιν ἀνοίας, καὶ τοῦτο τοῦ διαβόλου πρα γματευομένου, ἵνα ἡ τῶν γεγενημένων ἐπαγγελία βαρεία γενομένη, λύπην ὑπερβάλλουσαν τῷ ἁγίῳ ἐμ ποιήσῃ. Κοιμωμένων γὰρ τῶν τέκνων εἰ συνέβη, τὸ τῆς πτώσεως ἀνεπαίσθητον λογιζόμενος, οὐχ οὕτως ἡνιᾶτο· πρόσκειται δὲ τὸ, ἐξαίφνης, ἐμφαντικών τοῦ μὴ δύνασθαί τινα διαδρᾶναι, οὕτω συμβάντος τοῦ πράγματος. DIDYMI ALEXANDRINI enim nullis ærumnis exercita, illorum anxietatem A metitur. Bonorum enim possessionem non adipisci, tristitiam comitem non agnoscit; experientiam au- tem eorum semel habuisse, antequam eripiantur, metum cum perturbatione conjunctum habet, et postquam erepta fuerint, dolores acerbos secum affert, siquidem tranquillitas efrenis, et mens quæ disciplina imbui nequit, miserrimis lamentationibus corripitur. Talis nequaquam fuit insignis Jobus, illud, inquam, eximium tolerantiæ constantiæque peculium, summa illa fortitudinis absolutio, illud pietatis caput, et philosophiæ rarum exemplar : tranquillitatem enim prudenter, et calamitatem for- titer ferre noverat; philosophiam enim et æqua- nimitatem, qua prius imbutus erat, quæ deinde consecuta sunt vulnera, minime refutarunt. Qua B enim ratione, homini divinarum rerum disciplina exculto, atque ad pietatem antea instituto, intolera- bilis ærumna illa videri poterat? qui enim didicit, divitias communes habere, sumptus faciendo in ege- nos ditescit, nec divitiarum jacturam reformidat : quare nec ab illis divulsus ægre fert, sed calamita- tem philosophia et æquauiuitatis causam potius facit; rebus prosperis, morum modestia pro freno est, et adversis se frangi et cedere non sinit, utpote qui divino præsidio septus sit. Novit enim utrum- que statum philosophia moderari, unde nec magni- ficentia ad injuriam abutitur, philosophiam enim possidet, neque ærumnarum procella obruitur, animi enim tolerantiam exercet, et maligni tentatio via illi ad salutem fit. Deceptus igitur est adversarius, qui Jobo ad bonorum possessionem viam patefecit, quia eripere ei in animo habuit: quare et conjux insidiosa objurgatur, et liberorum omnium interilus pietatem minime lædit, nec ignis ruens e cœlo de suo statu mentem, Dei beneficio servatam, deturbat: nec frequentes malorum nuntii, et qui undique exaudiebantur ejulatus, constantiam labefactant. Nam qui Deo utitur familiariter, res terrestres et corruptibiles parvi pendit, tantoque propius ad su- perna et fixa bona accedit, quanto ab his caducis longius abest. Nequitiæ enim spiritus, et concitati fluctus, justam mentem submergere non poterant; Deus enim calamitati modum statuens, præsidio ei fuit: qui, licet externa omnia tentatori permiserit, ut Jobi prudentiam et animi moderationem ostenderet, mentem tamen, quam in aciem ad bellandum produxit, et per quam tot tantaque tropæa reportavit, illibatam et ințactam servavit. C VERS. 18, 19. Adhuc isto loquente, alius nuntius D venit, dicens Jobo: Filiis tuis, etc. Didymi. Non frustra illud additur, filiis et filia- bus tuis edentibus ac bibentibus, verum ad augen- lam molestiam diabolus id molitur, ut rerum, qua consecutæ sunt, atrox narratio dolorem justo affer- ret incredibilem. Si enim, dormientibus liberis, hoc evenisset, ruina, quæ sine sensu fuit, minus Jobi animum cruciasset: additur vero illud, subito, et emphasin habet, ut significet, rem ita contigisse, ut nemini evadendi facultas sit concessa.

ΚΕΦ. Β', στ. ς'. Εἶπε δὲ ὁ Κύριος τῷ διαβόλῳ· Δ Ἰδού, παραδίδωμί σοι αὐτόν· μόνον τὴν ψυχὴν αὐτοῦ διαφύλαξον (ὁ δὲ Θεοδοτίων, τῆς ψυχῆς αὐτοῦ οὐχ ἅψη). Διδύμου. Καὶ τοῦτο πρὸς ἡμετέραν ὠφέλειαν, ἵνα χαρακτὴρ καὶ τύπος ἀνδρείας, καθάπερ ἐν στηλο- γραφία, ὁ Ἰὼβ τεθεὶς, σκοπὸς τῆς τοιαύτης ἀρετῆς, καὶ τοῖς τότε, καὶ τοῖς μεταγενεστέροις, ὑπάρξῃ· καὶ γέγονεν. Αὐτοῦ γὰρ ἔστιν ἀκοῦσαι τοῦ ἀθλητοῦ καὶ ἀγωνιστοῦ λέγοντος· Οἶδα ἐγώ, ὅτι δίκαιος ἀναφανοῦμαι. Παραδιδοὺς δὲ ὁ Κύριός φησι, Μόνον τὴν ψυχὴν αὐτοῦ διαφύλαξον. Ὅπερ νοηθείη οὔ τως· Παρακοπὰς πολλάκις, καὶ τοῦ ἡγεμονικοῦ δια- στροφὰς ἐν τισιν ὁρῶμεν γινομένας, δι' οὓς οἶδε λύ- γους ὁ τὰ κρυπτὰ γινώσκων Θεός. Ἐπεὶ οὖν εἰς πα- ραφροσύνην τὸν δίκαιον ἀγαγεῖν ἔσπευδεν ὁ διάβο- Β λος, καὶ ἔκστασιν φρενῶν, ἵνα καὶ ἄκοντα αὐτὸν τοῖς τῆς βλασφημίας περιβάλῃ βήμασιν, Ιδού, φησί, παρ ραδίδωμί σοι ἦν ἐξῃτήσω, ἵνα κακεῖνος πλεῖον εὐδο- κιμήσῃ, καὶ σὺ αἰσχυνθείς [ἴσ. αἰσχυνθῇς]· πλὴν μὴ κάρον αὐτῷ καὶ διαστροφὴν ἐργάσω τοῦ ἡγεμονικού. Τοῦτο γὰρ οὐκ ἐφεῖταί σοι, ἵν᾽ ἐῤῥωμένῳ τῷ λογι- σμῷ τὴν ἐν τοῖς πάθεσιν ἐνδείξηται ἀνδρείαν, ἀλλὰ σαρχῶν ἅπτου, καὶ ὀστέων, ὡς ἐξῃτήσω. Στ. θ'. Χρόνου δὲ πολλου προοεβηκότος, εἶπεν αὐτῷ ἡ γυνὴ αὐτοῦ· Μέχρι τίνος καρτερήσεις, λέγων· Ἰδοὺ ἀναμένω χρόνον ἔτι μικρόν, προσ- δεχόμενος τὴν ἐλπίδα τῆς σωτηρίας μου ; Διδύμου. 'Ατονήσας ἐκ τῶν τοσούτων προσβολῶν ὁ διάβολος, καὶ οὐκ ἔχων ὅ τι ποιήσει λοιπόν, ἐπὶ τὴν τῆς ἀρχαίας ἐπιβουλῆς ἔρχεται μνήμην, καὶ τοῦ γυα ναίου διάνοιαν ὑποσύρας, δι' ἐκείνης σαλεύειν ἐπει- μᾶτο τὸν ἀθλητήν· καὶ τρίτον αὐτῷ πλέκει πάλαι σμα, τὴν αὐτῆς ὁμιλίαν, ἴσως διὰ ταύτης τὸν Ἰώβ, ὡς καὶ διὰ τῆς Εὔας τὸν Ἀδάμ, ἀπατήσεις. Χρόνου γὰρ πολλοῦ προβεβηκότος, ὡς οὐδὲ αὐτὸς δεδύνηται σεῖσαι τὸν τῆς εὐσεβείας πύργον, τὰ τῆς ὀλιγωρίας προφέρειν πείθει τὴν γυναῖκα ῥήματα. ΚΕΦ. Γ', στ. τ'. Αλλὰ καταράσαιτο αὐτὴν ὁ καταρώμενος τὴν ἡμέραν ἐκείνην· ὁ μέλλων τὸ μέγα κήτος χειρώσασθαι. Διδύμου. Καλῶς δὲ τὸ, Ὁ μέλλων χειρώσασθαι, εἴρηται, δηλοῦν τὸ κατὰ τὴν ἐνανθρώπησιν μυστή ριον, ὡς μήπω τότε γεγονός, μέλλον δὲ γενέσθαι. Οὐ γὰρ ήρμοζε γυμνῇ τῇ θεότητι καταργῆσαι [Ισ. καταρ γηθῆναι] τὸν κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου διάβολον, ἀλλὰ διὰ τοῦ ναοῦ τοῦ Λόγου [ἴσ. τοῦ Λόγου ἀνθρώ- που] γεγενημένου ἐκ σπέρματος τοῦ ἀπατηθέντος ὑπὸ τοῦ διαβόλου. Καύχημα γὰρ ἦν τῷ πονηρῷ, εἰ γυμνῇ τῇ θεότητι χειρωσάμενος αὐτὸν ὑπῆρξε. Τὰ διάφορα δὲ ὀνόματα τοῦ διαβόλου, ἐνεργείας αὐτοῦ διαφόρους, οὐκ οὐσίας, δηλοί. Διάβολος γὰρ καὶ ἀντι- κείμενος, καὶ πονηρὸς, καὶ λέων, καὶ δράκων, καὶ ὄφις, καὶ θηρίον, καὶ κῆτος, διὰ τὸν τρόπον λέγεται, διαφόρως αὐτοῦ τὴν κακίαν ἐνεργοῦντος· ὅπερ ἀνα- τρεπτικόν ἐστι τοῦ Μανιχαϊκοῦ δόγματος. ΧΧΧΙΧ. ει FRAGMENTA IN JOB. CAP. II, vers. G. Dixit autem Dominus diabolo : Ecce, trado tibi eum : tantummodo animam ejus custodi (Theodotion vero, animam ejus ne tetigeris). Didymi. Et hoc quidem ad nostram utilitatem, ut Jobus, character ac forma fortitudinis, tanquam in columna, relinqueretur insculptus, essetque non so- lum illius ætatis hominibus, verum etiam posteris, tam insignis virtutis scopus; quod profecto conti- git: ipsum enim athletam et pugilem dicentem au- dire licet : Novi ego quod justus apparebo (Job xiii, 8). Dominus autem diabolo eum tradeus dicit, Tan- tummodo animam ejus custodi. Quorum verborum eɔ videtur esse sententia: Quosdam propter causas abditas et secretas, quas solus novit Deus, in mẹn- tis furorem insaniamque saepenumero incidere vide mus. Quoniam igitur ad insipientiam et mentis emotionem diabolus justum impellere nitebatur, ut vel invitum, impia et blasphema verba proferre co- gerel, Idcirco, inquit Deus, trado tibi quem depo- poscisti, ut et ejus magis testata sit virtus, et lu majore pudore perfundare : verum cave, ne veter- num inducas, et animi principatum pervertas; ne que enim id tibi permittitur, quia mentis sanitate conservala, fortitudo ejus, in perferendis malis, ostendenda est: sed, ut petiisti, carnes ossaque ejus langito. PATROL. GR. C VERS. 9. Tempore autem mu.to transacto, dixit uxor ejus: Quousque sustinebis dicens: Ecce per- maneo tempus adhuc parvum, exspectans spem salu- tis meæ ? Didymi. Tot incursionibus ac pugnis fractus dia- bolus, cumn quod amplius faceret, nesciret, in anti- quæ fraudis memoriam redit, et mulierculæ ani- mum subdole ad se alliciens, illius opera athletam subvertere conatur; et tertium contra eum certa- men molitur, colloquium scilicet cum illa, si forte hac ratione Jobum inescare posset, prout ab Eva Adamus in fraudem illectus fuit. Tempore autem multo effluxo, cum pietatis turrim quatere se non posse videret, conjugi persuadet ut verba con- temptus proferat. CAP. III, vers. 8. Sed maledical ei qui maledicit diem illam, qui habet magnum cetum opprimere. Didymi. Recte autem dictumn est, Qui habet op. D primere, ut Incarnationis mysterium manifestaret, quod tum non fuerat, sed postea futurum erat. Ne- que enim sola divinitate diabolum, qui mortis im- perium habebat (Hebr. 1, 14), aboleri decebat, sel per Verbum factum hominem, ex senine ejus quem decepit diabolus; improbo enim damoni gloriatio- nis materia fuisset, si sola divinitate eum subjugas- set. Porro, diaboli diversæ appellationes, diversas ejus operationes, non item multiplicem essentiam, declarant. Diabolus enim, adversarius, malus, lec, draco, serpens, bellua et celus, propter ingenii mores, appellatur, quoniam multiplici artificio ma- litiam suam operatur : quod Manichæorum dogına funditus evertit.

ΚΕΦ. Β', στ. ς'. Εἶπε δὲ ὁ Κύριος τῷ διαβόλῳ· Δ Ἰδού, παραδίδωμί σοι αὐτόν· μόνον τὴν ψυχὴν αὐτοῦ διαφύλαξον (ὁ δὲ Θεοδοτίων, τῆς ψυχῆς αὐτοῦ οὐχ ἅψη). Διδύμου. Καὶ τοῦτο πρὸς ἡμετέραν ὠφέλειαν, ἵνα χαρακτὴρ καὶ τύπος ἀνδρείας, καθάπερ ἐν στηλο- γραφία, ὁ Ἰὼβ τεθεὶς, σκοπὸς τῆς τοιαύτης ἀρετῆς, καὶ τοῖς τότε, καὶ τοῖς μεταγενεστέροις, ὑπάρξῃ· καὶ γέγονεν. Αὐτοῦ γὰρ ἔστιν ἀκοῦσαι τοῦ ἀθλητοῦ καὶ ἀγωνιστοῦ λέγοντος· Οἶδα ἐγώ, ὅτι δίκαιος ἀναφανοῦμαι. Παραδιδοὺς δὲ ὁ Κύριός φησι, Μόνον τὴν ψυχὴν αὐτοῦ διαφύλαξον. Ὅπερ νοηθείη οὔ τως· Παρακοπὰς πολλάκις, καὶ τοῦ ἡγεμονικοῦ δια- στροφὰς ἐν τισιν ὁρῶμεν γινομένας, δι' οὓς οἶδε λύ- γους ὁ τὰ κρυπτὰ γινώσκων Θεός. Ἐπεὶ οὖν εἰς πα- ραφροσύνην τὸν δίκαιον ἀγαγεῖν ἔσπευδεν ὁ διάβο- Β λος, καὶ ἔκστασιν φρενῶν, ἵνα καὶ ἄκοντα αὐτὸν τοῖς τῆς βλασφημίας περιβάλῃ βήμασιν, Ιδού, φησί, παρ ραδίδωμί σοι ἦν ἐξῃτήσω, ἵνα κακεῖνος πλεῖον εὐδο- κιμήσῃ, καὶ σὺ αἰσχυνθείς [ἴσ. αἰσχυνθῇς]· πλὴν μὴ κάρον αὐτῷ καὶ διαστροφὴν ἐργάσω τοῦ ἡγεμονικού. Τοῦτο γὰρ οὐκ ἐφεῖταί σοι, ἵν᾽ ἐῤῥωμένῳ τῷ λογι- σμῷ τὴν ἐν τοῖς πάθεσιν ἐνδείξηται ἀνδρείαν, ἀλλὰ σαρχῶν ἅπτου, καὶ ὀστέων, ὡς ἐξῃτήσω. Στ. θ'. Χρόνου δὲ πολλου προοεβηκότος, εἶπεν αὐτῷ ἡ γυνὴ αὐτοῦ· Μέχρι τίνος καρτερήσεις, λέγων· Ἰδοὺ ἀναμένω χρόνον ἔτι μικρόν, προσ- δεχόμενος τὴν ἐλπίδα τῆς σωτηρίας μου ; Διδύμου. 'Ατονήσας ἐκ τῶν τοσούτων προσβολῶν ὁ διάβολος, καὶ οὐκ ἔχων ὅ τι ποιήσει λοιπόν, ἐπὶ τὴν τῆς ἀρχαίας ἐπιβουλῆς ἔρχεται μνήμην, καὶ τοῦ γυα ναίου διάνοιαν ὑποσύρας, δι' ἐκείνης σαλεύειν ἐπει- μᾶτο τὸν ἀθλητήν· καὶ τρίτον αὐτῷ πλέκει πάλαι σμα, τὴν αὐτῆς ὁμιλίαν, ἴσως διὰ ταύτης τὸν Ἰώβ, ὡς καὶ διὰ τῆς Εὔας τὸν Ἀδάμ, ἀπατήσεις. Χρόνου γὰρ πολλοῦ προβεβηκότος, ὡς οὐδὲ αὐτὸς δεδύνηται σεῖσαι τὸν τῆς εὐσεβείας πύργον, τὰ τῆς ὀλιγωρίας προφέρειν πείθει τὴν γυναῖκα ῥήματα. ΚΕΦ. Γ', στ. τ'. Αλλὰ καταράσαιτο αὐτὴν ὁ καταρώμενος τὴν ἡμέραν ἐκείνην· ὁ μέλλων τὸ μέγα κήτος χειρώσασθαι. Διδύμου. Καλῶς δὲ τὸ, Ὁ μέλλων χειρώσασθαι, εἴρηται, δηλοῦν τὸ κατὰ τὴν ἐνανθρώπησιν μυστή ριον, ὡς μήπω τότε γεγονός, μέλλον δὲ γενέσθαι. Οὐ γὰρ ήρμοζε γυμνῇ τῇ θεότητι καταργῆσαι [Ισ. καταρ γηθῆναι] τὸν κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου διάβολον, ἀλλὰ διὰ τοῦ ναοῦ τοῦ Λόγου [ἴσ. τοῦ Λόγου ἀνθρώ- που] γεγενημένου ἐκ σπέρματος τοῦ ἀπατηθέντος ὑπὸ τοῦ διαβόλου. Καύχημα γὰρ ἦν τῷ πονηρῷ, εἰ γυμνῇ τῇ θεότητι χειρωσάμενος αὐτὸν ὑπῆρξε. Τὰ διάφορα δὲ ὀνόματα τοῦ διαβόλου, ἐνεργείας αὐτοῦ διαφόρους, οὐκ οὐσίας, δηλοί. Διάβολος γὰρ καὶ ἀντι- κείμενος, καὶ πονηρὸς, καὶ λέων, καὶ δράκων, καὶ ὄφις, καὶ θηρίον, καὶ κῆτος, διὰ τὸν τρόπον λέγεται, διαφόρως αὐτοῦ τὴν κακίαν ἐνεργοῦντος· ὅπερ ἀνα- τρεπτικόν ἐστι τοῦ Μανιχαϊκοῦ δόγματος. ΧΧΧΙΧ. ει FRAGMENTA IN JOB. CAP. II, vers. G. Dixit autem Dominus diabolo : Ecce, trado tibi eum : tantummodo animam ejus custodi (Theodotion vero, animam ejus ne tetigeris). Didymi. Et hoc quidem ad nostram utilitatem, ut Jobus, character ac forma fortitudinis, tanquam in columna, relinqueretur insculptus, essetque non so- lum illius ætatis hominibus, verum etiam posteris, tam insignis virtutis scopus; quod profecto conti- git: ipsum enim athletam et pugilem dicentem au- dire licet : Novi ego quod justus apparebo (Job xiii, 8). Dominus autem diabolo eum tradeus dicit, Tan- tummodo animam ejus custodi. Quorum verborum eɔ videtur esse sententia: Quosdam propter causas abditas et secretas, quas solus novit Deus, in mẹn- tis furorem insaniamque saepenumero incidere vide mus. Quoniam igitur ad insipientiam et mentis emotionem diabolus justum impellere nitebatur, ut vel invitum, impia et blasphema verba proferre co- gerel, Idcirco, inquit Deus, trado tibi quem depo- poscisti, ut et ejus magis testata sit virtus, et lu majore pudore perfundare : verum cave, ne veter- num inducas, et animi principatum pervertas; ne que enim id tibi permittitur, quia mentis sanitate conservala, fortitudo ejus, in perferendis malis, ostendenda est: sed, ut petiisti, carnes ossaque ejus langito. PATROL. GR. C VERS. 9. Tempore autem mu.to transacto, dixit uxor ejus: Quousque sustinebis dicens: Ecce per- maneo tempus adhuc parvum, exspectans spem salu- tis meæ ? Didymi. Tot incursionibus ac pugnis fractus dia- bolus, cumn quod amplius faceret, nesciret, in anti- quæ fraudis memoriam redit, et mulierculæ ani- mum subdole ad se alliciens, illius opera athletam subvertere conatur; et tertium contra eum certa- men molitur, colloquium scilicet cum illa, si forte hac ratione Jobum inescare posset, prout ab Eva Adamus in fraudem illectus fuit. Tempore autem multo effluxo, cum pietatis turrim quatere se non posse videret, conjugi persuadet ut verba con- temptus proferat. CAP. III, vers. 8. Sed maledical ei qui maledicit diem illam, qui habet magnum cetum opprimere. Didymi. Recte autem dictumn est, Qui habet op. D primere, ut Incarnationis mysterium manifestaret, quod tum non fuerat, sed postea futurum erat. Ne- que enim sola divinitate diabolum, qui mortis im- perium habebat (Hebr. 1, 14), aboleri decebat, sel per Verbum factum hominem, ex senine ejus quem decepit diabolus; improbo enim damoni gloriatio- nis materia fuisset, si sola divinitate eum subjugas- set. Porro, diaboli diversæ appellationes, diversas ejus operationes, non item multiplicem essentiam, declarant. Diabolus enim, adversarius, malus, lec, draco, serpens, bellua et celus, propter ingenii mores, appellatur, quoniam multiplici artificio ma- litiam suam operatur : quod Manichæorum dogına funditus evertit.

ΚΕΦ. Β', στ. ς'. Εἶπε δὲ ὁ Κύριος τῷ διαβόλῳ· Δ Ἰδού, παραδίδωμί σοι αὐτόν· μόνον τὴν ψυχὴν αὐτοῦ διαφύλαξον (ὁ δὲ Θεοδοτίων, τῆς ψυχῆς αὐτοῦ οὐχ ἅψη). Διδύμου. Καὶ τοῦτο πρὸς ἡμετέραν ὠφέλειαν, ἵνα χαρακτὴρ καὶ τύπος ἀνδρείας, καθάπερ ἐν στηλο- γραφία, ὁ Ἰὼβ τεθεὶς, σκοπὸς τῆς τοιαύτης ἀρετῆς, καὶ τοῖς τότε, καὶ τοῖς μεταγενεστέροις, ὑπάρξῃ· καὶ γέγονεν. Αὐτοῦ γὰρ ἔστιν ἀκοῦσαι τοῦ ἀθλητοῦ καὶ ἀγωνιστοῦ λέγοντος· Οἶδα ἐγώ, ὅτι δίκαιος ἀναφανοῦμαι. Παραδιδοὺς δὲ ὁ Κύριός φησι, Μόνον τὴν ψυχὴν αὐτοῦ διαφύλαξον. Ὅπερ νοηθείη οὔ τως· Παρακοπὰς πολλάκις, καὶ τοῦ ἡγεμονικοῦ δια- στροφὰς ἐν τισιν ὁρῶμεν γινομένας, δι' οὓς οἶδε λύ- γους ὁ τὰ κρυπτὰ γινώσκων Θεός. Ἐπεὶ οὖν εἰς πα- ραφροσύνην τὸν δίκαιον ἀγαγεῖν ἔσπευδεν ὁ διάβο- Β λος, καὶ ἔκστασιν φρενῶν, ἵνα καὶ ἄκοντα αὐτὸν τοῖς τῆς βλασφημίας περιβάλῃ βήμασιν, Ιδού, φησί, παρ ραδίδωμί σοι ἦν ἐξῃτήσω, ἵνα κακεῖνος πλεῖον εὐδο- κιμήσῃ, καὶ σὺ αἰσχυνθείς [ἴσ. αἰσχυνθῇς]· πλὴν μὴ κάρον αὐτῷ καὶ διαστροφὴν ἐργάσω τοῦ ἡγεμονικού. Τοῦτο γὰρ οὐκ ἐφεῖταί σοι, ἵν᾽ ἐῤῥωμένῳ τῷ λογι- σμῷ τὴν ἐν τοῖς πάθεσιν ἐνδείξηται ἀνδρείαν, ἀλλὰ σαρχῶν ἅπτου, καὶ ὀστέων, ὡς ἐξῃτήσω. Στ. θ'. Χρόνου δὲ πολλου προοεβηκότος, εἶπεν αὐτῷ ἡ γυνὴ αὐτοῦ· Μέχρι τίνος καρτερήσεις, λέγων· Ἰδοὺ ἀναμένω χρόνον ἔτι μικρόν, προσ- δεχόμενος τὴν ἐλπίδα τῆς σωτηρίας μου ; Διδύμου. 'Ατονήσας ἐκ τῶν τοσούτων προσβολῶν ὁ διάβολος, καὶ οὐκ ἔχων ὅ τι ποιήσει λοιπόν, ἐπὶ τὴν τῆς ἀρχαίας ἐπιβουλῆς ἔρχεται μνήμην, καὶ τοῦ γυα ναίου διάνοιαν ὑποσύρας, δι' ἐκείνης σαλεύειν ἐπει- μᾶτο τὸν ἀθλητήν· καὶ τρίτον αὐτῷ πλέκει πάλαι σμα, τὴν αὐτῆς ὁμιλίαν, ἴσως διὰ ταύτης τὸν Ἰώβ, ὡς καὶ διὰ τῆς Εὔας τὸν Ἀδάμ, ἀπατήσεις. Χρόνου γὰρ πολλοῦ προβεβηκότος, ὡς οὐδὲ αὐτὸς δεδύνηται σεῖσαι τὸν τῆς εὐσεβείας πύργον, τὰ τῆς ὀλιγωρίας προφέρειν πείθει τὴν γυναῖκα ῥήματα. ΚΕΦ. Γ', στ. τ'. Αλλὰ καταράσαιτο αὐτὴν ὁ καταρώμενος τὴν ἡμέραν ἐκείνην· ὁ μέλλων τὸ μέγα κήτος χειρώσασθαι. Διδύμου. Καλῶς δὲ τὸ, Ὁ μέλλων χειρώσασθαι, εἴρηται, δηλοῦν τὸ κατὰ τὴν ἐνανθρώπησιν μυστή ριον, ὡς μήπω τότε γεγονός, μέλλον δὲ γενέσθαι. Οὐ γὰρ ήρμοζε γυμνῇ τῇ θεότητι καταργῆσαι [Ισ. καταρ γηθῆναι] τὸν κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου διάβολον, ἀλλὰ διὰ τοῦ ναοῦ τοῦ Λόγου [ἴσ. τοῦ Λόγου ἀνθρώ- που] γεγενημένου ἐκ σπέρματος τοῦ ἀπατηθέντος ὑπὸ τοῦ διαβόλου. Καύχημα γὰρ ἦν τῷ πονηρῷ, εἰ γυμνῇ τῇ θεότητι χειρωσάμενος αὐτὸν ὑπῆρξε. Τὰ διάφορα δὲ ὀνόματα τοῦ διαβόλου, ἐνεργείας αὐτοῦ διαφόρους, οὐκ οὐσίας, δηλοί. Διάβολος γὰρ καὶ ἀντι- κείμενος, καὶ πονηρὸς, καὶ λέων, καὶ δράκων, καὶ ὄφις, καὶ θηρίον, καὶ κῆτος, διὰ τὸν τρόπον λέγεται, διαφόρως αὐτοῦ τὴν κακίαν ἐνεργοῦντος· ὅπερ ἀνα- τρεπτικόν ἐστι τοῦ Μανιχαϊκοῦ δόγματος. ΧΧΧΙΧ. ει FRAGMENTA IN JOB. CAP. II, vers. G. Dixit autem Dominus diabolo : Ecce, trado tibi eum : tantummodo animam ejus custodi (Theodotion vero, animam ejus ne tetigeris). Didymi. Et hoc quidem ad nostram utilitatem, ut Jobus, character ac forma fortitudinis, tanquam in columna, relinqueretur insculptus, essetque non so- lum illius ætatis hominibus, verum etiam posteris, tam insignis virtutis scopus; quod profecto conti- git: ipsum enim athletam et pugilem dicentem au- dire licet : Novi ego quod justus apparebo (Job xiii, 8). Dominus autem diabolo eum tradeus dicit, Tan- tummodo animam ejus custodi. Quorum verborum eɔ videtur esse sententia: Quosdam propter causas abditas et secretas, quas solus novit Deus, in mẹn- tis furorem insaniamque saepenumero incidere vide mus. Quoniam igitur ad insipientiam et mentis emotionem diabolus justum impellere nitebatur, ut vel invitum, impia et blasphema verba proferre co- gerel, Idcirco, inquit Deus, trado tibi quem depo- poscisti, ut et ejus magis testata sit virtus, et lu majore pudore perfundare : verum cave, ne veter- num inducas, et animi principatum pervertas; ne que enim id tibi permittitur, quia mentis sanitate conservala, fortitudo ejus, in perferendis malis, ostendenda est: sed, ut petiisti, carnes ossaque ejus langito. PATROL. GR. C VERS. 9. Tempore autem mu.to transacto, dixit uxor ejus: Quousque sustinebis dicens: Ecce per- maneo tempus adhuc parvum, exspectans spem salu- tis meæ ? Didymi. Tot incursionibus ac pugnis fractus dia- bolus, cumn quod amplius faceret, nesciret, in anti- quæ fraudis memoriam redit, et mulierculæ ani- mum subdole ad se alliciens, illius opera athletam subvertere conatur; et tertium contra eum certa- men molitur, colloquium scilicet cum illa, si forte hac ratione Jobum inescare posset, prout ab Eva Adamus in fraudem illectus fuit. Tempore autem multo effluxo, cum pietatis turrim quatere se non posse videret, conjugi persuadet ut verba con- temptus proferat. CAP. III, vers. 8. Sed maledical ei qui maledicit diem illam, qui habet magnum cetum opprimere. Didymi. Recte autem dictumn est, Qui habet op. D primere, ut Incarnationis mysterium manifestaret, quod tum non fuerat, sed postea futurum erat. Ne- que enim sola divinitate diabolum, qui mortis im- perium habebat (Hebr. 1, 14), aboleri decebat, sel per Verbum factum hominem, ex senine ejus quem decepit diabolus; improbo enim damoni gloriatio- nis materia fuisset, si sola divinitate eum subjugas- set. Porro, diaboli diversæ appellationes, diversas ejus operationes, non item multiplicem essentiam, declarant. Diabolus enim, adversarius, malus, lec, draco, serpens, bellua et celus, propter ingenii mores, appellatur, quoniam multiplici artificio ma- litiam suam operatur : quod Manichæorum dogına funditus evertit.

ΚΕΦ. Β', στ. ς'. Εἶπε δὲ ὁ Κύριος τῷ διαβόλῳ· Δ Ἰδού, παραδίδωμί σοι αὐτόν· μόνον τὴν ψυχὴν αὐτοῦ διαφύλαξον (ὁ δὲ Θεοδοτίων, τῆς ψυχῆς αὐτοῦ οὐχ ἅψη). Διδύμου. Καὶ τοῦτο πρὸς ἡμετέραν ὠφέλειαν, ἵνα χαρακτὴρ καὶ τύπος ἀνδρείας, καθάπερ ἐν στηλο- γραφία, ὁ Ἰὼβ τεθεὶς, σκοπὸς τῆς τοιαύτης ἀρετῆς, καὶ τοῖς τότε, καὶ τοῖς μεταγενεστέροις, ὑπάρξῃ· καὶ γέγονεν. Αὐτοῦ γὰρ ἔστιν ἀκοῦσαι τοῦ ἀθλητοῦ καὶ ἀγωνιστοῦ λέγοντος· Οἶδα ἐγώ, ὅτι δίκαιος ἀναφανοῦμαι. Παραδιδοὺς δὲ ὁ Κύριός φησι, Μόνον τὴν ψυχὴν αὐτοῦ διαφύλαξον. Ὅπερ νοηθείη οὔ τως· Παρακοπὰς πολλάκις, καὶ τοῦ ἡγεμονικοῦ δια- στροφὰς ἐν τισιν ὁρῶμεν γινομένας, δι' οὓς οἶδε λύ- γους ὁ τὰ κρυπτὰ γινώσκων Θεός. Ἐπεὶ οὖν εἰς πα- ραφροσύνην τὸν δίκαιον ἀγαγεῖν ἔσπευδεν ὁ διάβο- Β λος, καὶ ἔκστασιν φρενῶν, ἵνα καὶ ἄκοντα αὐτὸν τοῖς τῆς βλασφημίας περιβάλῃ βήμασιν, Ιδού, φησί, παρ ραδίδωμί σοι ἦν ἐξῃτήσω, ἵνα κακεῖνος πλεῖον εὐδο- κιμήσῃ, καὶ σὺ αἰσχυνθείς [ἴσ. αἰσχυνθῇς]· πλὴν μὴ κάρον αὐτῷ καὶ διαστροφὴν ἐργάσω τοῦ ἡγεμονικού. Τοῦτο γὰρ οὐκ ἐφεῖταί σοι, ἵν᾽ ἐῤῥωμένῳ τῷ λογι- σμῷ τὴν ἐν τοῖς πάθεσιν ἐνδείξηται ἀνδρείαν, ἀλλὰ σαρχῶν ἅπτου, καὶ ὀστέων, ὡς ἐξῃτήσω. Στ. θ'. Χρόνου δὲ πολλου προοεβηκότος, εἶπεν αὐτῷ ἡ γυνὴ αὐτοῦ· Μέχρι τίνος καρτερήσεις, λέγων· Ἰδοὺ ἀναμένω χρόνον ἔτι μικρόν, προσ- δεχόμενος τὴν ἐλπίδα τῆς σωτηρίας μου ; Διδύμου. 'Ατονήσας ἐκ τῶν τοσούτων προσβολῶν ὁ διάβολος, καὶ οὐκ ἔχων ὅ τι ποιήσει λοιπόν, ἐπὶ τὴν τῆς ἀρχαίας ἐπιβουλῆς ἔρχεται μνήμην, καὶ τοῦ γυα ναίου διάνοιαν ὑποσύρας, δι' ἐκείνης σαλεύειν ἐπει- μᾶτο τὸν ἀθλητήν· καὶ τρίτον αὐτῷ πλέκει πάλαι σμα, τὴν αὐτῆς ὁμιλίαν, ἴσως διὰ ταύτης τὸν Ἰώβ, ὡς καὶ διὰ τῆς Εὔας τὸν Ἀδάμ, ἀπατήσεις. Χρόνου γὰρ πολλοῦ προβεβηκότος, ὡς οὐδὲ αὐτὸς δεδύνηται σεῖσαι τὸν τῆς εὐσεβείας πύργον, τὰ τῆς ὀλιγωρίας προφέρειν πείθει τὴν γυναῖκα ῥήματα. ΚΕΦ. Γ', στ. τ'. Αλλὰ καταράσαιτο αὐτὴν ὁ καταρώμενος τὴν ἡμέραν ἐκείνην· ὁ μέλλων τὸ μέγα κήτος χειρώσασθαι. Διδύμου. Καλῶς δὲ τὸ, Ὁ μέλλων χειρώσασθαι, εἴρηται, δηλοῦν τὸ κατὰ τὴν ἐνανθρώπησιν μυστή ριον, ὡς μήπω τότε γεγονός, μέλλον δὲ γενέσθαι. Οὐ γὰρ ήρμοζε γυμνῇ τῇ θεότητι καταργῆσαι [Ισ. καταρ γηθῆναι] τὸν κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου διάβολον, ἀλλὰ διὰ τοῦ ναοῦ τοῦ Λόγου [ἴσ. τοῦ Λόγου ἀνθρώ- που] γεγενημένου ἐκ σπέρματος τοῦ ἀπατηθέντος ὑπὸ τοῦ διαβόλου. Καύχημα γὰρ ἦν τῷ πονηρῷ, εἰ γυμνῇ τῇ θεότητι χειρωσάμενος αὐτὸν ὑπῆρξε. Τὰ διάφορα δὲ ὀνόματα τοῦ διαβόλου, ἐνεργείας αὐτοῦ διαφόρους, οὐκ οὐσίας, δηλοί. Διάβολος γὰρ καὶ ἀντι- κείμενος, καὶ πονηρὸς, καὶ λέων, καὶ δράκων, καὶ ὄφις, καὶ θηρίον, καὶ κῆτος, διὰ τὸν τρόπον λέγεται, διαφόρως αὐτοῦ τὴν κακίαν ἐνεργοῦντος· ὅπερ ἀνα- τρεπτικόν ἐστι τοῦ Μανιχαϊκοῦ δόγματος. ΧΧΧΙΧ. ει FRAGMENTA IN JOB. CAP. II, vers. G. Dixit autem Dominus diabolo : Ecce, trado tibi eum : tantummodo animam ejus custodi (Theodotion vero, animam ejus ne tetigeris). Didymi. Et hoc quidem ad nostram utilitatem, ut Jobus, character ac forma fortitudinis, tanquam in columna, relinqueretur insculptus, essetque non so- lum illius ætatis hominibus, verum etiam posteris, tam insignis virtutis scopus; quod profecto conti- git: ipsum enim athletam et pugilem dicentem au- dire licet : Novi ego quod justus apparebo (Job xiii, 8). Dominus autem diabolo eum tradeus dicit, Tan- tummodo animam ejus custodi. Quorum verborum eɔ videtur esse sententia: Quosdam propter causas abditas et secretas, quas solus novit Deus, in mẹn- tis furorem insaniamque saepenumero incidere vide mus. Quoniam igitur ad insipientiam et mentis emotionem diabolus justum impellere nitebatur, ut vel invitum, impia et blasphema verba proferre co- gerel, Idcirco, inquit Deus, trado tibi quem depo- poscisti, ut et ejus magis testata sit virtus, et lu majore pudore perfundare : verum cave, ne veter- num inducas, et animi principatum pervertas; ne que enim id tibi permittitur, quia mentis sanitate conservala, fortitudo ejus, in perferendis malis, ostendenda est: sed, ut petiisti, carnes ossaque ejus langito. PATROL. GR. C VERS. 9. Tempore autem mu.to transacto, dixit uxor ejus: Quousque sustinebis dicens: Ecce per- maneo tempus adhuc parvum, exspectans spem salu- tis meæ ? Didymi. Tot incursionibus ac pugnis fractus dia- bolus, cumn quod amplius faceret, nesciret, in anti- quæ fraudis memoriam redit, et mulierculæ ani- mum subdole ad se alliciens, illius opera athletam subvertere conatur; et tertium contra eum certa- men molitur, colloquium scilicet cum illa, si forte hac ratione Jobum inescare posset, prout ab Eva Adamus in fraudem illectus fuit. Tempore autem multo effluxo, cum pietatis turrim quatere se non posse videret, conjugi persuadet ut verba con- temptus proferat. CAP. III, vers. 8. Sed maledical ei qui maledicit diem illam, qui habet magnum cetum opprimere. Didymi. Recte autem dictumn est, Qui habet op. D primere, ut Incarnationis mysterium manifestaret, quod tum non fuerat, sed postea futurum erat. Ne- que enim sola divinitate diabolum, qui mortis im- perium habebat (Hebr. 1, 14), aboleri decebat, sel per Verbum factum hominem, ex senine ejus quem decepit diabolus; improbo enim damoni gloriatio- nis materia fuisset, si sola divinitate eum subjugas- set. Porro, diaboli diversæ appellationes, diversas ejus operationes, non item multiplicem essentiam, declarant. Diabolus enim, adversarius, malus, lec, draco, serpens, bellua et celus, propter ingenii mores, appellatur, quoniam multiplici artificio ma- litiam suam operatur : quod Manichæorum dogına funditus evertit.

ΚΕΦ. Δ', στο β'. Μὴ πολλάκις σοι λελάληται ἐν κόπῳ ; ἰσχὺν δὲ ῥημάτων σου τίς ὑποίσει; Διδύμου. Η τὸ, Πολλάκις σοι λελάληται ἐν κό πῳ ; δηλοῖ, ὅτι καὶ αὐτὸς σὺ πολλάκις έχρήσω λόγοις πρός τινας περιπεπτωκότας θλιβεροῖς, καὶ παράκλη σιν αὐτοῖς προσήγαγες ἐν κόπῳ, τουτέστιν ἐν ταῖς συμφοραῖς καὶ ταῖς θλίψεσι· νῦν δὲ τὰ σὰ ῥήματα ὀλιγωρίας πεπληρωμένα οὐδεὶς οἷός τέ ἐστι φέρειν, ἀλλὰ τὸ τραχύ σου τῶν λόγων καὶ τὸν ἄγαν ἡσυχά ζειν βουλόμενον διανίστησι πρὸς ἀντιλογίαν. Στ. ι'. Σθένος λέοντος, φωνὴ δὲ λεαίνης, ταυ ρίαμα δὲ δρακόντων ἐσβέσθη. Μυρμηκολέων ὤλετο παρὰ τὸ μὴ ἔχειν βοράν σκύμνοι δὲ λεόν- των ἔλιπον ἀλλήλους. Διδύμου. Λαμβάνει φύσιν ἀλόγων οὐ πάνυ του χρησίμην τῷ γένει τῷ ἡμετέρῳ, ἀλλὰ καὶ ἐπίδου- λον, καὶ κατασκευάζει, ὅτι πᾶν τὸ ἄδικον καὶ ὑπερή φανον ἀπόλλυσιν ὁ Θεός. Απόλλυται γοῦν, φησίν, ὁ ἀνυπόστατος λέων, όταν βούληται Θεός· σβέννυται δὲ τὸ ἄγριον φθέγμα τῆς λεαίνης, δι' οὗ ἐκδειματοῖ τῶν θηρίων τὰ ἀσθενέστερα· καὶ οἱ δράκοντες ἐταπεινώ- θησαν· ἐξέλιπε δὲ ὁ μυρμηκολέων, μὴ χορηγηθείσης αὐτῷ τροφῆς· καὶ οἱ σκύμνοι τῶν λεόντων Ελιπον ἀλλήλους, οὐκ εἰς διαδοχὰς παραπέμπονται. Κατὰ μέντοι τὴν ἱστορίαν, ἐπειδὴ εἶπεν Ελιφάς, ὅτι οἱ σπείροντες τὰ ἄτοπα, ἀπὸ προστάγματος Κυ ρίου ἀπολοῦνται, ἐπήγαγεν, ὅτι καὶ λέων καὶ δρά κων τὸ αὐτὸ πείσεται, Θεοῦ βουλομένου. Ο τοίνυν καὶ ἐν τοῖς ἀλόγοις τὴν εὐταξίαν διατηρῶν, πολλῷ Ο μᾶλλον ἐπ' ἀνθρώπων. Στ. ιζ'. Τί γάρ ; μὴ καθαρὸς ἔσται βροτός έναν- τίον τοῦ Κυρίου ; ἢ, ἀπὸ τῶν ἔργων αὐτοῦ, ἀμεμ πτος ἀνήρ ; Διδύμου. Οὐκ ἂν, φησί, τοῦτο εἶποις, ὡς ἁμαρ τημάτων ἐκτὸς ὤν, ταῦτα πέπονθας· ἐπεὶ μηδὲ ἔστιν ἀνθρώπου φύσιν πρὸς τὴν τῶν νόμων ἀκρίβειαν που λιτεύεσθαι. Ἔστι γὰρ ὅτε μὲν καὶ ἑκουσίοις, πολλά- κις δὲ καὶ ἀκουσίοις περιπίπτομεν, διὰ τὴν τῆς φύσ σεως ἀσθένειαν. Τοῦτο μέντοι πιθανὸν ὑπάρχον, εἰ κατὰ τὴν ἔννοιαν ἐξετάζοιτο, ἔχει τὸν ἔλεγχον. Εἰ γὰρ δι' ἁμαρτίας ὁ περιπίπτων ανιαροῖς θλίβεται, οὐδεὶς δὲ καθαρὸς, οὐδεὶς ἐκτὸς ἀναρῶν ὑπάρξειεν ἄν. Στ. η'. Κύριον δὲ τὸν πάντων Δεσπότην ἐπι- καλέσομαι, τὸν ποιοῦντα μεγάλα, καὶ ἀνεξιχνία- στα, ἔνδοξά τε καὶ ἐξαίσια, ὧν οὐκ ἔστιν ἀριθμός. Διδύμου. Αἰτιασάμενος τοὺς ἄφρονας, καὶ εἰπὼν ἃ εἶπε περὶ αὐτῶν, νῦν προνοητὴν ὁμολογεῖ καὶ δη- μιουργὸν τὸν Θεὸν, διὰ τῶν ἐκτιθέντων. Οὐκ ἀπεικὸς δὲ αὐτὸν ταύτας ἔχειν τὰς διαλήψεις, ἄνδρα σοφὸν ὄντα τὰ ἀνθρώπινα. Ἔχει δὲ καὶ περὶ ἀοράτων καὶ ὁρατῶν διάληψιν, περὶ ἀνεξιχνιάστων λέγων, καὶ μετ γάλων, καὶ ἐνδόξων, ὑετοῦ τε καὶ ὕδατος· ὅπερ ὕδωρ εἰ διαστέλλοι τοῦ ὑετοῦ, τὸ ἐκ πηγῶν, καὶ χειμάρ ῥων, καὶ φλεβῶν εἴη ἂν λέγων. Φησὶ τοίνυν, ὅτι Ἐγὼ οὐ δοξάζω, οὐδὲ φρονῶ, ὡς οἱ ἀσεβεῖς, ἀλλάγε πρό νοιαν ἐπιστάμενος, καὶ εἰδὼς τὸν Θεὸν Δεσπότην IDYMI ALEXANDRINI CAP. IV, vers. 2. Num sæpe toi sermo est habi- A tus in molestia? pondus autem verborum tuorum quis sustinebit? Didymi. Vel illud, Sæpe tibi sermo nabitus est in molestia? significat, te sæpius sermonem apud quosdam habuisse, qui casibus urgebantur adversis, iisdemque in labore consolationem adhibuisse, id est, in calamitatibus et ærumnis: nunc autem verba tua contemptus plena, nemo æquo animo ferre po- test; et sermonis tui tanta asperitas est, ut eum, qui libenter sileret, ad refellendum excitet. VERS. 10. Robur leonis, et vox leæna, et gau- dium draconum exstinctum est. Myrmicoleo periit, eo quod non haberet escam: et catuli leonum divisi sunt ab invicem. Didymi. Naturas sumit brulorum, quæ nostro B generi non tantum inutilia exsistunt, verum etiam eidem insidiosa sunt; probatque Eliphazus, quid- quid iniquum est et arrogans, perdi a Deo. Nain cum Deo visum fuerit, inquit, intolerabilis concidit lee; et leænæ vox truculenta exstinguitur, qua in- firmiores belluas territat; dracones humiliati sunt; myrmicoleo periit, cibo ipsi minime mini strato; et catuli leonum divisi sunt ab invicem, hoc est, generis sui successione non propagantur. Ad historiam quod attinet, postquam dixit Eli- phazus (vers. 8, 9), eos qui seminant absurda, præcepto Domini perituros, subjungit, idem leoni et draconi eventurum esse, cum Deus voluerit. Qui igitur in mutis tuetur ordinem, multo magis hunc inter homines conservabit. VERS. 17. Quid enim? nunquid homo coram Do- mino mundus erit ? vel de operibus suis irreprehen- sibilis vir? Didymi. Ne dixeris, hæc te nulli peccato obno- zium pati; cum impossibile sit, hominis vitam ad perfectam legis normam exigere. Fit enim per na- turæ infirmitatem, ut sponte interdum, sæpe etiam invite, in peccata incidamus. Quod quidem cum probabile sit, si adhibito judicio examinetur, repre- hensionem complectitur: si enim propter peccata, qui in miserias et ærumnas incidit, affligitur, nemo autem est a labe integer, profecto ab ærumnis nemo liber erit. D VERS. 8. Dominum autem rerum omnium domina- torem invocabo, qui facit magna, et investigabi- " lia, gloriosaque et magnifica, quorum non est nu- merus. Didymi. Postquam homines insipientes crimina- tus fuisset, atque ea, qua de illis dicere habebat, exposuisset, nunc ex eis quæ proponit, providentiæ auctorem et opificem Deum confitetur. Non vero improbabile est, ejusmodi Eliphazum secum ratio- cinationes habuisse, qui rerum humanarum sa- pientia antecelleret. De invisibilibus autem et visi- bilibus disputat, de minime vestigabilibus, magnis et gloriosis, pluvia et aqua, verba faciens; quam quidem si a pluvia discriminat, eam aquam intelli- git, quæ e fontibus, e torrentibus, et venis scaturit.

ΚΕΦ. Δ', στο β'. Μὴ πολλάκις σοι λελάληται ἐν κόπῳ ; ἰσχὺν δὲ ῥημάτων σου τίς ὑποίσει; Διδύμου. Η τὸ, Πολλάκις σοι λελάληται ἐν κό πῳ ; δηλοῖ, ὅτι καὶ αὐτὸς σὺ πολλάκις έχρήσω λόγοις πρός τινας περιπεπτωκότας θλιβεροῖς, καὶ παράκλη σιν αὐτοῖς προσήγαγες ἐν κόπῳ, τουτέστιν ἐν ταῖς συμφοραῖς καὶ ταῖς θλίψεσι· νῦν δὲ τὰ σὰ ῥήματα ὀλιγωρίας πεπληρωμένα οὐδεὶς οἷός τέ ἐστι φέρειν, ἀλλὰ τὸ τραχύ σου τῶν λόγων καὶ τὸν ἄγαν ἡσυχά ζειν βουλόμενον διανίστησι πρὸς ἀντιλογίαν. Στ. ι'. Σθένος λέοντος, φωνὴ δὲ λεαίνης, ταυ ρίαμα δὲ δρακόντων ἐσβέσθη. Μυρμηκολέων ὤλετο παρὰ τὸ μὴ ἔχειν βοράν σκύμνοι δὲ λεόν- των ἔλιπον ἀλλήλους. Διδύμου. Λαμβάνει φύσιν ἀλόγων οὐ πάνυ του χρησίμην τῷ γένει τῷ ἡμετέρῳ, ἀλλὰ καὶ ἐπίδου- λον, καὶ κατασκευάζει, ὅτι πᾶν τὸ ἄδικον καὶ ὑπερή φανον ἀπόλλυσιν ὁ Θεός. Απόλλυται γοῦν, φησίν, ὁ ἀνυπόστατος λέων, όταν βούληται Θεός· σβέννυται δὲ τὸ ἄγριον φθέγμα τῆς λεαίνης, δι' οὗ ἐκδειματοῖ τῶν θηρίων τὰ ἀσθενέστερα· καὶ οἱ δράκοντες ἐταπεινώ- θησαν· ἐξέλιπε δὲ ὁ μυρμηκολέων, μὴ χορηγηθείσης αὐτῷ τροφῆς· καὶ οἱ σκύμνοι τῶν λεόντων Ελιπον ἀλλήλους, οὐκ εἰς διαδοχὰς παραπέμπονται. Κατὰ μέντοι τὴν ἱστορίαν, ἐπειδὴ εἶπεν Ελιφάς, ὅτι οἱ σπείροντες τὰ ἄτοπα, ἀπὸ προστάγματος Κυ ρίου ἀπολοῦνται, ἐπήγαγεν, ὅτι καὶ λέων καὶ δρά κων τὸ αὐτὸ πείσεται, Θεοῦ βουλομένου. Ο τοίνυν καὶ ἐν τοῖς ἀλόγοις τὴν εὐταξίαν διατηρῶν, πολλῷ Ο μᾶλλον ἐπ' ἀνθρώπων. Στ. ιζ'. Τί γάρ ; μὴ καθαρὸς ἔσται βροτός έναν- τίον τοῦ Κυρίου ; ἢ, ἀπὸ τῶν ἔργων αὐτοῦ, ἀμεμ πτος ἀνήρ ; Διδύμου. Οὐκ ἂν, φησί, τοῦτο εἶποις, ὡς ἁμαρ τημάτων ἐκτὸς ὤν, ταῦτα πέπονθας· ἐπεὶ μηδὲ ἔστιν ἀνθρώπου φύσιν πρὸς τὴν τῶν νόμων ἀκρίβειαν που λιτεύεσθαι. Ἔστι γὰρ ὅτε μὲν καὶ ἑκουσίοις, πολλά- κις δὲ καὶ ἀκουσίοις περιπίπτομεν, διὰ τὴν τῆς φύσ σεως ἀσθένειαν. Τοῦτο μέντοι πιθανὸν ὑπάρχον, εἰ κατὰ τὴν ἔννοιαν ἐξετάζοιτο, ἔχει τὸν ἔλεγχον. Εἰ γὰρ δι' ἁμαρτίας ὁ περιπίπτων ανιαροῖς θλίβεται, οὐδεὶς δὲ καθαρὸς, οὐδεὶς ἐκτὸς ἀναρῶν ὑπάρξειεν ἄν. Στ. η'. Κύριον δὲ τὸν πάντων Δεσπότην ἐπι- καλέσομαι, τὸν ποιοῦντα μεγάλα, καὶ ἀνεξιχνία- στα, ἔνδοξά τε καὶ ἐξαίσια, ὧν οὐκ ἔστιν ἀριθμός. Διδύμου. Αἰτιασάμενος τοὺς ἄφρονας, καὶ εἰπὼν ἃ εἶπε περὶ αὐτῶν, νῦν προνοητὴν ὁμολογεῖ καὶ δη- μιουργὸν τὸν Θεὸν, διὰ τῶν ἐκτιθέντων. Οὐκ ἀπεικὸς δὲ αὐτὸν ταύτας ἔχειν τὰς διαλήψεις, ἄνδρα σοφὸν ὄντα τὰ ἀνθρώπινα. Ἔχει δὲ καὶ περὶ ἀοράτων καὶ ὁρατῶν διάληψιν, περὶ ἀνεξιχνιάστων λέγων, καὶ μετ γάλων, καὶ ἐνδόξων, ὑετοῦ τε καὶ ὕδατος· ὅπερ ὕδωρ εἰ διαστέλλοι τοῦ ὑετοῦ, τὸ ἐκ πηγῶν, καὶ χειμάρ ῥων, καὶ φλεβῶν εἴη ἂν λέγων. Φησὶ τοίνυν, ὅτι Ἐγὼ οὐ δοξάζω, οὐδὲ φρονῶ, ὡς οἱ ἀσεβεῖς, ἀλλάγε πρό νοιαν ἐπιστάμενος, καὶ εἰδὼς τὸν Θεὸν Δεσπότην IDYMI ALEXANDRINI CAP. IV, vers. 2. Num sæpe toi sermo est habi- A tus in molestia? pondus autem verborum tuorum quis sustinebit? Didymi. Vel illud, Sæpe tibi sermo nabitus est in molestia? significat, te sæpius sermonem apud quosdam habuisse, qui casibus urgebantur adversis, iisdemque in labore consolationem adhibuisse, id est, in calamitatibus et ærumnis: nunc autem verba tua contemptus plena, nemo æquo animo ferre po- test; et sermonis tui tanta asperitas est, ut eum, qui libenter sileret, ad refellendum excitet. VERS. 10. Robur leonis, et vox leæna, et gau- dium draconum exstinctum est. Myrmicoleo periit, eo quod non haberet escam: et catuli leonum divisi sunt ab invicem. Didymi. Naturas sumit brulorum, quæ nostro B generi non tantum inutilia exsistunt, verum etiam eidem insidiosa sunt; probatque Eliphazus, quid- quid iniquum est et arrogans, perdi a Deo. Nain cum Deo visum fuerit, inquit, intolerabilis concidit lee; et leænæ vox truculenta exstinguitur, qua in- firmiores belluas territat; dracones humiliati sunt; myrmicoleo periit, cibo ipsi minime mini strato; et catuli leonum divisi sunt ab invicem, hoc est, generis sui successione non propagantur. Ad historiam quod attinet, postquam dixit Eli- phazus (vers. 8, 9), eos qui seminant absurda, præcepto Domini perituros, subjungit, idem leoni et draconi eventurum esse, cum Deus voluerit. Qui igitur in mutis tuetur ordinem, multo magis hunc inter homines conservabit. VERS. 17. Quid enim? nunquid homo coram Do- mino mundus erit ? vel de operibus suis irreprehen- sibilis vir? Didymi. Ne dixeris, hæc te nulli peccato obno- zium pati; cum impossibile sit, hominis vitam ad perfectam legis normam exigere. Fit enim per na- turæ infirmitatem, ut sponte interdum, sæpe etiam invite, in peccata incidamus. Quod quidem cum probabile sit, si adhibito judicio examinetur, repre- hensionem complectitur: si enim propter peccata, qui in miserias et ærumnas incidit, affligitur, nemo autem est a labe integer, profecto ab ærumnis nemo liber erit. D VERS. 8. Dominum autem rerum omnium domina- torem invocabo, qui facit magna, et investigabi- " lia, gloriosaque et magnifica, quorum non est nu- merus. Didymi. Postquam homines insipientes crimina- tus fuisset, atque ea, qua de illis dicere habebat, exposuisset, nunc ex eis quæ proponit, providentiæ auctorem et opificem Deum confitetur. Non vero improbabile est, ejusmodi Eliphazum secum ratio- cinationes habuisse, qui rerum humanarum sa- pientia antecelleret. De invisibilibus autem et visi- bilibus disputat, de minime vestigabilibus, magnis et gloriosis, pluvia et aqua, verba faciens; quam quidem si a pluvia discriminat, eam aquam intelli- git, quæ e fontibus, e torrentibus, et venis scaturit.

πάντων, καὶ καιρῶν, καὶ τόπων, καὶ πραγμάτων, Επικαλοῦμαι αὐτὸν, πρέπειν τοῦτο ἡγούμενος, ὃς κατὰ καιροὺς θαυμαστὰ ἐργάζεται, καὶ ἐκπλήξεως ἔξια, πρὸς ὠφέλειαν ἀνθρώπων, ὧν τὸ πλῆθος οὐδὲ λόγῳ καταλέξαι οἷόν τε. Λέγει δὲ τὴν καθ' ἑκάστην γενεὰν ποικίλην γενομένην πρόνοιαν, κοινώς τε πρὸς ἅπαντας, καὶ ἰδίᾳ πρὸς ἕκαστον. Ὡς γὰρ τῶν ἀνθρώ των οὐκ ἔστιν ἀριθμὸν εὑρεῖν, οὕτως οὐδὲ τῆς τοῦ Θεοῦ ἐφικέσθαι προνοίας. Στ. ια'. Τὸν ποιοῦντα ταπεινοὺς εἰς ὕψος, καὶ ἀπολωλότας ἐξεγείροντα. ιδύμου. Μεταβαίνει καὶ ἐπὶ τὴν κατ' ἀνθρώπους πρόνοιαν, καὶ τοῦτο δὲ διακείμενος περὶ τοῦ Θεοῦ, ὅτι αὐτὸς ἐξ ὕψους ταπεινοῖ, ἐκ πενήτων πλουσίους, ἐξ ὑπηκόων ἄρχοντας, ἐκ νοσούντων υγιαίνοντας ἀπεργαζόμενος. Στ. ιζ. Μακάριος δὲ ἄνθρωπος δν ἤλεγξεν ό Κύριος νουθέτημα δὲ Παντοκράτορος μὴ ἀπαναί νου. Αὐτὸς γὰρ ἀλγεῖν ποιεῖ, καὶ πάλιν ἀποκαθ ίστησιν· ἔπαισε, καὶ αἱ χεῖρες αὐτοῦ ιάσαντο. Διδύμου. Ελέγχει Θεὸς, καὶ τὴν τῆς μάστιγος ἐπάγει νουθεσίαν, οὐχ ἵνα ἀπολέσῃ, ἀλλ᾽ ἵνα σώσῃ τὸν παιδευόμενον· καὶ σὺ τοίνυν μὴ καθυφεὶς τοῦ φρονήματος, μετ' εὐχαριστίας δέχου τὸν ἔλεγχον. Στ. ιη'. Εξάκις ἐξ ἀναγκών σε ἐξελεῖται, ἐν δὲ τῷ ἑβδόμῳ οὐ μὴ ἅψηταί σου κακόν. Β Διδύμου. Κατὰ δέ τινας ὑποβάλλουσιν οἱ στίχοι, ὅτι εἰς ὅσον τις ὑπὸ τὸν ἐν ἓξ ἡμέραις γεγενημένον ὑπάρχει κόσμον, τὰς ἐν αὐτῷ ὑπομένει ἀνίας, καὶ θλίψεις· κἂν ἅγιος τις ὑπάρχῃ, ἔχει τὴν ἐκ τοῦ σώματος τῆς χρείας ἀνάγκην· ὑπερβὰς δὲ τὸν κόσ σμον, καὶ ἐν τῇ ἑβδοματικῇ ἀναπαύσει γεγενημένος, οὐκ αἰσθήσεται κακώσεως· ἐπεὶ καὶ τοῦ ἀφιλάργυρον ἔχοντος τὸν τρόπον οὐχ άπτεται ζημία. Ο δὲ νοῦς τοιοῦτος· Ἐν τῷ νῦν αἰῶνι γυμνάσει σε, καὶ ἐν τῷ μέλλοντί σε δοξάσει. Οὐκ ἀνάγκη δὲ ταῖς θεωρίαις τὰς ἱστορίας εξομαλίζειν ἑξῆς. Στ. κς'. Ελεύσῃ δὲ ἐν τάφῳ, ὥσπερ σίτος ὥρι μος, κατὰ καιρὸν θεριζόμενος· ἡ ὥσπερ θημωνία ἄλωνος καθ' ὥραν συγκομισθεῖσα. Διδύμου. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ ἡ συγκομιζομένη θη- μωνία, την πλήρωσιν, καὶ τελείωσιν, καὶ ὅτι ἐπ' ἀσφαλούς λοιπὸν τῷ ὄντι ἐστὶν ὁ τέλειος. ΚΕΦ. Γ', στ. ε'. Τι γάρ; μὴ διακενής κεκρά ξεται ὄνος ἄγριος, ἀλλ' ἢ τὰ σἶτα ζητῶν ; εἰ δὲ καὶ ῥήξει φωνὴν βοῦς, ἐπὶ φάτνης ἔχων τὰ βρώ- ματα; Διδύμου. Μὴ γὰρ ματαίως φωνὴν ἀφίησιν ὄνος ἄγριος, ἀλλ' ἐνδεόμενος τροφῆς· ἀλλ' οὐδὲ βοῦς μυ- καται, ἐπὶ φάτνης βρωμάτων κειμένων· ὥστε μηδὲ ἐμὲ αἰτιῶ, εἰ κράζω, κατὰ τὴν σὴν ὑπόληψιν, διὰ τὰ ανιαρά, τῆς φύσεως ἀσθενοῦς ὑπαρχούσης. Ταῦτα δὲ φησιν ὁ δίκαιος, ὅτι ὡς οὐ μάτην ἀνακράζει ὄνος, ἢ Εt FRAGMENTA IN JOB. A Dicit igitur : Ego in eadem opinione et sententia providentiæ rationes exstitisse. Ut enim hominum vinæ rationem comprehendere impossibile est. G cum impiis non sum, sed cum sciam esse providen- tiam, et Deum Dominum omnium intelligam, tem- porum, locorum et rerum, illum invoco (ita decere existimans), qui statis temporibus, ad hominum utilitateın res mirandas et stupore dignas facil, quarum multitudinem nemo oratione persequi po- test ; dicit autem, omni ævo, tum erga omnes com muniter, tum privatim erga singulos, varias divinæ numerus inveniri non potest, ita providentiæ di- VERS. 11. Qui fucit humiles in altitudinem, et su- cital eos qui perierant. Didymi. Transit ad eam providentiam quæ homi- mes respicit, atque de Deo sic affectus, existinat, eum ex edito loco humiliare, ex egentibus locuple- tes, ex subditis principes, ex valetudinariis valen tes reddere solere. VERS. 17. Beatus autem homo quem arguit Do- minus; monitionem vero Omnipotentis ne renuas. Ipse enim dolere facil, et rursus restituit; per- cussit, et manus ejus sanaverunt. Didymi. Reprehendit Deus, et fagrorum castiga- tionen addit, non ut perimal, sed ut eum qui cor- rigitur, servet: tu igitur animum minime despon- dens, cum gratiarum actione increpationein ame plectere. VERS. 18. Sexies de necessitatibus te eruet, et in septimo non tanget te malum. Didymi. Juxta auteni quorumdam opinionem versus hi innuunt, quod quandiu quis in mundo degit, qui sex dierum spatio creatus fuit, calamita- tes et molestias quæ in eo sunt, patiatur; licet enim quis sanctus sit, corporis tamen necessitati - bus obnoxius est : mundum autem supergressus, et hebdomatica requie fruens, ab omni malorum sensu vacuus erit; quandoquidem qui avarus et pecuniæ cupidus non est, ab omni jactura indemuis exsistit. Sensus autem hujusmodi est : In præsenti sæculo exercebit te, et in futuro glorificabit. Nou necesse autem est deinceps, ut rerum gestarum hi- storiæ usquequaque theoriæ adæquentur. VERS. 26. venies in sepulcrum tanquam fru- mentum maturum, quod in tempore messuerunt ; D vel sicut acervus areæ in tempore comportalus. Didymi. Hoc enim significat comportatus acer- vus, consummationem, scilicet, et perfectionem, et quod vir perfectus et absolutus postea in tuto versetur. CAP. VI, vers. 5. Quid enim? nunquid frustra clamabit onager, nisi escas requirens ? nunquid et erumpet vocem bos cum habeat in præsepi cibos? , Didymi. Haud temere asinus silvester vocen edit, sed cum cibo indiget; neque pabulo : prze sepi proposito, bos mugit : quare si, juxta wam tuam opinionem, propter gravia et molesta vociferer, cum natura imbecillis sit, noli me vituperare. Hoc au- tem justus dicit (Quemadmodum non frustra vocife-

πάντων, καὶ καιρῶν, καὶ τόπων, καὶ πραγμάτων, Επικαλοῦμαι αὐτὸν, πρέπειν τοῦτο ἡγούμενος, ὃς κατὰ καιροὺς θαυμαστὰ ἐργάζεται, καὶ ἐκπλήξεως ἔξια, πρὸς ὠφέλειαν ἀνθρώπων, ὧν τὸ πλῆθος οὐδὲ λόγῳ καταλέξαι οἷόν τε. Λέγει δὲ τὴν καθ' ἑκάστην γενεὰν ποικίλην γενομένην πρόνοιαν, κοινώς τε πρὸς ἅπαντας, καὶ ἰδίᾳ πρὸς ἕκαστον. Ὡς γὰρ τῶν ἀνθρώ των οὐκ ἔστιν ἀριθμὸν εὑρεῖν, οὕτως οὐδὲ τῆς τοῦ Θεοῦ ἐφικέσθαι προνοίας. Στ. ια'. Τὸν ποιοῦντα ταπεινοὺς εἰς ὕψος, καὶ ἀπολωλότας ἐξεγείροντα. ιδύμου. Μεταβαίνει καὶ ἐπὶ τὴν κατ' ἀνθρώπους πρόνοιαν, καὶ τοῦτο δὲ διακείμενος περὶ τοῦ Θεοῦ, ὅτι αὐτὸς ἐξ ὕψους ταπεινοῖ, ἐκ πενήτων πλουσίους, ἐξ ὑπηκόων ἄρχοντας, ἐκ νοσούντων υγιαίνοντας ἀπεργαζόμενος. Στ. ιζ. Μακάριος δὲ ἄνθρωπος δν ἤλεγξεν ό Κύριος νουθέτημα δὲ Παντοκράτορος μὴ ἀπαναί νου. Αὐτὸς γὰρ ἀλγεῖν ποιεῖ, καὶ πάλιν ἀποκαθ ίστησιν· ἔπαισε, καὶ αἱ χεῖρες αὐτοῦ ιάσαντο. Διδύμου. Ελέγχει Θεὸς, καὶ τὴν τῆς μάστιγος ἐπάγει νουθεσίαν, οὐχ ἵνα ἀπολέσῃ, ἀλλ᾽ ἵνα σώσῃ τὸν παιδευόμενον· καὶ σὺ τοίνυν μὴ καθυφεὶς τοῦ φρονήματος, μετ' εὐχαριστίας δέχου τὸν ἔλεγχον. Στ. ιη'. Εξάκις ἐξ ἀναγκών σε ἐξελεῖται, ἐν δὲ τῷ ἑβδόμῳ οὐ μὴ ἅψηταί σου κακόν. Β Διδύμου. Κατὰ δέ τινας ὑποβάλλουσιν οἱ στίχοι, ὅτι εἰς ὅσον τις ὑπὸ τὸν ἐν ἓξ ἡμέραις γεγενημένον ὑπάρχει κόσμον, τὰς ἐν αὐτῷ ὑπομένει ἀνίας, καὶ θλίψεις· κἂν ἅγιος τις ὑπάρχῃ, ἔχει τὴν ἐκ τοῦ σώματος τῆς χρείας ἀνάγκην· ὑπερβὰς δὲ τὸν κόσ σμον, καὶ ἐν τῇ ἑβδοματικῇ ἀναπαύσει γεγενημένος, οὐκ αἰσθήσεται κακώσεως· ἐπεὶ καὶ τοῦ ἀφιλάργυρον ἔχοντος τὸν τρόπον οὐχ άπτεται ζημία. Ο δὲ νοῦς τοιοῦτος· Ἐν τῷ νῦν αἰῶνι γυμνάσει σε, καὶ ἐν τῷ μέλλοντί σε δοξάσει. Οὐκ ἀνάγκη δὲ ταῖς θεωρίαις τὰς ἱστορίας εξομαλίζειν ἑξῆς. Στ. κς'. Ελεύσῃ δὲ ἐν τάφῳ, ὥσπερ σίτος ὥρι μος, κατὰ καιρὸν θεριζόμενος· ἡ ὥσπερ θημωνία ἄλωνος καθ' ὥραν συγκομισθεῖσα. Διδύμου. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ ἡ συγκομιζομένη θη- μωνία, την πλήρωσιν, καὶ τελείωσιν, καὶ ὅτι ἐπ' ἀσφαλούς λοιπὸν τῷ ὄντι ἐστὶν ὁ τέλειος. ΚΕΦ. Γ', στ. ε'. Τι γάρ; μὴ διακενής κεκρά ξεται ὄνος ἄγριος, ἀλλ' ἢ τὰ σἶτα ζητῶν ; εἰ δὲ καὶ ῥήξει φωνὴν βοῦς, ἐπὶ φάτνης ἔχων τὰ βρώ- ματα; Διδύμου. Μὴ γὰρ ματαίως φωνὴν ἀφίησιν ὄνος ἄγριος, ἀλλ' ἐνδεόμενος τροφῆς· ἀλλ' οὐδὲ βοῦς μυ- καται, ἐπὶ φάτνης βρωμάτων κειμένων· ὥστε μηδὲ ἐμὲ αἰτιῶ, εἰ κράζω, κατὰ τὴν σὴν ὑπόληψιν, διὰ τὰ ανιαρά, τῆς φύσεως ἀσθενοῦς ὑπαρχούσης. Ταῦτα δὲ φησιν ὁ δίκαιος, ὅτι ὡς οὐ μάτην ἀνακράζει ὄνος, ἢ Εt FRAGMENTA IN JOB. A Dicit igitur : Ego in eadem opinione et sententia providentiæ rationes exstitisse. Ut enim hominum vinæ rationem comprehendere impossibile est. G cum impiis non sum, sed cum sciam esse providen- tiam, et Deum Dominum omnium intelligam, tem- porum, locorum et rerum, illum invoco (ita decere existimans), qui statis temporibus, ad hominum utilitateın res mirandas et stupore dignas facil, quarum multitudinem nemo oratione persequi po- test ; dicit autem, omni ævo, tum erga omnes com muniter, tum privatim erga singulos, varias divinæ numerus inveniri non potest, ita providentiæ di- VERS. 11. Qui fucit humiles in altitudinem, et su- cital eos qui perierant. Didymi. Transit ad eam providentiam quæ homi- mes respicit, atque de Deo sic affectus, existinat, eum ex edito loco humiliare, ex egentibus locuple- tes, ex subditis principes, ex valetudinariis valen tes reddere solere. VERS. 17. Beatus autem homo quem arguit Do- minus; monitionem vero Omnipotentis ne renuas. Ipse enim dolere facil, et rursus restituit; per- cussit, et manus ejus sanaverunt. Didymi. Reprehendit Deus, et fagrorum castiga- tionen addit, non ut perimal, sed ut eum qui cor- rigitur, servet: tu igitur animum minime despon- dens, cum gratiarum actione increpationein ame plectere. VERS. 18. Sexies de necessitatibus te eruet, et in septimo non tanget te malum. Didymi. Juxta auteni quorumdam opinionem versus hi innuunt, quod quandiu quis in mundo degit, qui sex dierum spatio creatus fuit, calamita- tes et molestias quæ in eo sunt, patiatur; licet enim quis sanctus sit, corporis tamen necessitati - bus obnoxius est : mundum autem supergressus, et hebdomatica requie fruens, ab omni malorum sensu vacuus erit; quandoquidem qui avarus et pecuniæ cupidus non est, ab omni jactura indemuis exsistit. Sensus autem hujusmodi est : In præsenti sæculo exercebit te, et in futuro glorificabit. Nou necesse autem est deinceps, ut rerum gestarum hi- storiæ usquequaque theoriæ adæquentur. VERS. 26. venies in sepulcrum tanquam fru- mentum maturum, quod in tempore messuerunt ; D vel sicut acervus areæ in tempore comportalus. Didymi. Hoc enim significat comportatus acer- vus, consummationem, scilicet, et perfectionem, et quod vir perfectus et absolutus postea in tuto versetur. CAP. VI, vers. 5. Quid enim? nunquid frustra clamabit onager, nisi escas requirens ? nunquid et erumpet vocem bos cum habeat in præsepi cibos? , Didymi. Haud temere asinus silvester vocen edit, sed cum cibo indiget; neque pabulo : prze sepi proposito, bos mugit : quare si, juxta wam tuam opinionem, propter gravia et molesta vociferer, cum natura imbecillis sit, noli me vituperare. Hoc au- tem justus dicit (Quemadmodum non frustra vocife-

πάντων, καὶ καιρῶν, καὶ τόπων, καὶ πραγμάτων, Επικαλοῦμαι αὐτὸν, πρέπειν τοῦτο ἡγούμενος, ὃς κατὰ καιροὺς θαυμαστὰ ἐργάζεται, καὶ ἐκπλήξεως ἔξια, πρὸς ὠφέλειαν ἀνθρώπων, ὧν τὸ πλῆθος οὐδὲ λόγῳ καταλέξαι οἷόν τε. Λέγει δὲ τὴν καθ' ἑκάστην γενεὰν ποικίλην γενομένην πρόνοιαν, κοινώς τε πρὸς ἅπαντας, καὶ ἰδίᾳ πρὸς ἕκαστον. Ὡς γὰρ τῶν ἀνθρώ των οὐκ ἔστιν ἀριθμὸν εὑρεῖν, οὕτως οὐδὲ τῆς τοῦ Θεοῦ ἐφικέσθαι προνοίας. Στ. ια'. Τὸν ποιοῦντα ταπεινοὺς εἰς ὕψος, καὶ ἀπολωλότας ἐξεγείροντα. ιδύμου. Μεταβαίνει καὶ ἐπὶ τὴν κατ' ἀνθρώπους πρόνοιαν, καὶ τοῦτο δὲ διακείμενος περὶ τοῦ Θεοῦ, ὅτι αὐτὸς ἐξ ὕψους ταπεινοῖ, ἐκ πενήτων πλουσίους, ἐξ ὑπηκόων ἄρχοντας, ἐκ νοσούντων υγιαίνοντας ἀπεργαζόμενος. Στ. ιζ. Μακάριος δὲ ἄνθρωπος δν ἤλεγξεν ό Κύριος νουθέτημα δὲ Παντοκράτορος μὴ ἀπαναί νου. Αὐτὸς γὰρ ἀλγεῖν ποιεῖ, καὶ πάλιν ἀποκαθ ίστησιν· ἔπαισε, καὶ αἱ χεῖρες αὐτοῦ ιάσαντο. Διδύμου. Ελέγχει Θεὸς, καὶ τὴν τῆς μάστιγος ἐπάγει νουθεσίαν, οὐχ ἵνα ἀπολέσῃ, ἀλλ᾽ ἵνα σώσῃ τὸν παιδευόμενον· καὶ σὺ τοίνυν μὴ καθυφεὶς τοῦ φρονήματος, μετ' εὐχαριστίας δέχου τὸν ἔλεγχον. Στ. ιη'. Εξάκις ἐξ ἀναγκών σε ἐξελεῖται, ἐν δὲ τῷ ἑβδόμῳ οὐ μὴ ἅψηταί σου κακόν. Β Διδύμου. Κατὰ δέ τινας ὑποβάλλουσιν οἱ στίχοι, ὅτι εἰς ὅσον τις ὑπὸ τὸν ἐν ἓξ ἡμέραις γεγενημένον ὑπάρχει κόσμον, τὰς ἐν αὐτῷ ὑπομένει ἀνίας, καὶ θλίψεις· κἂν ἅγιος τις ὑπάρχῃ, ἔχει τὴν ἐκ τοῦ σώματος τῆς χρείας ἀνάγκην· ὑπερβὰς δὲ τὸν κόσ σμον, καὶ ἐν τῇ ἑβδοματικῇ ἀναπαύσει γεγενημένος, οὐκ αἰσθήσεται κακώσεως· ἐπεὶ καὶ τοῦ ἀφιλάργυρον ἔχοντος τὸν τρόπον οὐχ άπτεται ζημία. Ο δὲ νοῦς τοιοῦτος· Ἐν τῷ νῦν αἰῶνι γυμνάσει σε, καὶ ἐν τῷ μέλλοντί σε δοξάσει. Οὐκ ἀνάγκη δὲ ταῖς θεωρίαις τὰς ἱστορίας εξομαλίζειν ἑξῆς. Στ. κς'. Ελεύσῃ δὲ ἐν τάφῳ, ὥσπερ σίτος ὥρι μος, κατὰ καιρὸν θεριζόμενος· ἡ ὥσπερ θημωνία ἄλωνος καθ' ὥραν συγκομισθεῖσα. Διδύμου. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ ἡ συγκομιζομένη θη- μωνία, την πλήρωσιν, καὶ τελείωσιν, καὶ ὅτι ἐπ' ἀσφαλούς λοιπὸν τῷ ὄντι ἐστὶν ὁ τέλειος. ΚΕΦ. Γ', στ. ε'. Τι γάρ; μὴ διακενής κεκρά ξεται ὄνος ἄγριος, ἀλλ' ἢ τὰ σἶτα ζητῶν ; εἰ δὲ καὶ ῥήξει φωνὴν βοῦς, ἐπὶ φάτνης ἔχων τὰ βρώ- ματα; Διδύμου. Μὴ γὰρ ματαίως φωνὴν ἀφίησιν ὄνος ἄγριος, ἀλλ' ἐνδεόμενος τροφῆς· ἀλλ' οὐδὲ βοῦς μυ- καται, ἐπὶ φάτνης βρωμάτων κειμένων· ὥστε μηδὲ ἐμὲ αἰτιῶ, εἰ κράζω, κατὰ τὴν σὴν ὑπόληψιν, διὰ τὰ ανιαρά, τῆς φύσεως ἀσθενοῦς ὑπαρχούσης. Ταῦτα δὲ φησιν ὁ δίκαιος, ὅτι ὡς οὐ μάτην ἀνακράζει ὄνος, ἢ Εt FRAGMENTA IN JOB. A Dicit igitur : Ego in eadem opinione et sententia providentiæ rationes exstitisse. Ut enim hominum vinæ rationem comprehendere impossibile est. G cum impiis non sum, sed cum sciam esse providen- tiam, et Deum Dominum omnium intelligam, tem- porum, locorum et rerum, illum invoco (ita decere existimans), qui statis temporibus, ad hominum utilitateın res mirandas et stupore dignas facil, quarum multitudinem nemo oratione persequi po- test ; dicit autem, omni ævo, tum erga omnes com muniter, tum privatim erga singulos, varias divinæ numerus inveniri non potest, ita providentiæ di- VERS. 11. Qui fucit humiles in altitudinem, et su- cital eos qui perierant. Didymi. Transit ad eam providentiam quæ homi- mes respicit, atque de Deo sic affectus, existinat, eum ex edito loco humiliare, ex egentibus locuple- tes, ex subditis principes, ex valetudinariis valen tes reddere solere. VERS. 17. Beatus autem homo quem arguit Do- minus; monitionem vero Omnipotentis ne renuas. Ipse enim dolere facil, et rursus restituit; per- cussit, et manus ejus sanaverunt. Didymi. Reprehendit Deus, et fagrorum castiga- tionen addit, non ut perimal, sed ut eum qui cor- rigitur, servet: tu igitur animum minime despon- dens, cum gratiarum actione increpationein ame plectere. VERS. 18. Sexies de necessitatibus te eruet, et in septimo non tanget te malum. Didymi. Juxta auteni quorumdam opinionem versus hi innuunt, quod quandiu quis in mundo degit, qui sex dierum spatio creatus fuit, calamita- tes et molestias quæ in eo sunt, patiatur; licet enim quis sanctus sit, corporis tamen necessitati - bus obnoxius est : mundum autem supergressus, et hebdomatica requie fruens, ab omni malorum sensu vacuus erit; quandoquidem qui avarus et pecuniæ cupidus non est, ab omni jactura indemuis exsistit. Sensus autem hujusmodi est : In præsenti sæculo exercebit te, et in futuro glorificabit. Nou necesse autem est deinceps, ut rerum gestarum hi- storiæ usquequaque theoriæ adæquentur. VERS. 26. venies in sepulcrum tanquam fru- mentum maturum, quod in tempore messuerunt ; D vel sicut acervus areæ in tempore comportalus. Didymi. Hoc enim significat comportatus acer- vus, consummationem, scilicet, et perfectionem, et quod vir perfectus et absolutus postea in tuto versetur. CAP. VI, vers. 5. Quid enim? nunquid frustra clamabit onager, nisi escas requirens ? nunquid et erumpet vocem bos cum habeat in præsepi cibos? , Didymi. Haud temere asinus silvester vocen edit, sed cum cibo indiget; neque pabulo : prze sepi proposito, bos mugit : quare si, juxta wam tuam opinionem, propter gravia et molesta vociferer, cum natura imbecillis sit, noli me vituperare. Hoc au- tem justus dicit (Quemadmodum non frustra vocife-

ἐγὼ ἠθύμουν, εἰ μὴ πρὸς ἔσχατον ἐληλάκειν κακοῦ, ἄγων τὸν Ἐλιφὰς πρὸς τὸ μὴ μέμφεσθαι τὸν ὀδυνώ- μενον, εἰ κράζει. Οὐ γὰρ ἀναίσθητον εἶναι δεῖ τὸν δίκαιον, κἂν καρτερῶς φέρῃ τὰ θλίβοντα. Αὕτη γὰρ ἀρετή ἐστιν, ὅταν αἴσθησιν τῶν ἐπιπόνων δεχόμενός τις, ὑπερφρονῇ τῶν ἀλγηδόνων διὰ τὸν Θεόν. βοῦς, ἀλλ' ὅταν ἐπιλείπῃ τὰ βρώματα· οὕτως οὐδὲ Στ. ς'. Εἰ βρωθήσεται ἄρτος ἄνευ αλός; εἰ δὲ καὶ ἔστι γεῦμα ἐν ρήμασι κενοῖς ; Διδύμου. Πρὸς δὲ διάνοιαν, Απας λόγος κενὸς καὶ μάταιος ἐστιν, ἐστερημένος πράξεως ἐναρέτου. Τούτου παραστατικὸν τὸ, Οὐ γὰρ ἐν λόγῳ ἐστὶν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ, ἀλλ' ἐν δυνάμει, οὐκ ἐν κεναῖς ὑποσχέσεσιν, ἀλλ' ἐν λόγῳ ἐνεργεῖ τὰ τῆς σω τηρίας ὑπάρχει. Στ. ιε'. Οὐ προσεῖδόν με οἱ ἐγγύτατοί μου· ὥσπερ χειμάρρους ἐκλείπων, ἢ ὥσπερ κύμα, παρ ἦλθόν με. Διδύμου. Καὶ οἱ δοκοῦντες δὲ φίλοι εἶναι, ἐνστάν τος δὲ θλιβεροῦ καιροῦ ἐλεγχόμενοι, ὅτι ψεύδονται τὴν φιλίαν, καὶ σχηματίζονται, λόγον τε ἂν ἴσ. λέ- γοιντ᾽ ἂν ] χείμαῤῥος καὶ κῦμα, διὰ τὸ ἀβέβαιον καὶ ἄπιστον. Ὡς γὰρ ὁ χείμαρρος δόκησιν παρέχει αὐθιγενοῦς καὶ ἀεννάου ποταμοῦ, καὶ τὸ κῦμα κορι φούμενον τοῖς ἀπείροις δοκεῖ μὴ ἄν ποτε ταπεινω- θῆναι ( ήλεγξε [ἰσ. ἐλέγχει] δὲ καὶ τὸν χειμάρρουν πρόσκαιρον ὄντα ὁ αὐχμὸς, καὶ τὸ κῦμα ἡ νηνεμία)- οὕτω καὶ τοὺς ὑποκρινομένους τὰ τῆς φιλίας, καιροῦ ζάλη δείκνυσι πολύ τι πρὸς τοὺς ἀληθινούς φίλους ἀντι- κειμένους. Οἱ μὲν γὰρ δίκαιοι, ἣν ἔχουσι βεβαιό τητα πρὸς τοὺς ἀγαπωμένους, ταύτην φαίνονται ἐν ἀνέσει, καὶ ἐν περιστάσει τηροῦντες, τὸν ὄρον τῆς φιλίας μὴ διαστρέφοντες· καὶ οὐ θαῦμα, όπουγε καὶ πρὸς τοὺς ἐχθροὺς τὴν ἀγάπην ἐκτείνουσι, μετὰ τῶν μισούντων τὴν εἰρήνην εἰρηνικοὶ ὄντες· οἱ δὲ φαῦλοι μέχρι μέν τινος κρύπτουσιν ὅπερ εἰσὶ, φωρῶνται δὲ ἐν τοῖς περιστατικοῖς, τὸ προσωπεῖον τῆς ἀγάπης ἀποδυσάμενοι. Τοῦτο τοίνυν καὶ τῷ Ἰὼβ πρὸς δοκι μασίαν τότε συνέβαινεν· ἴσως δὲ καὶ τοῦτο τοῦ ἐξαι- τησαμένου ὑποβάλλοντος, πείθοντός τε καὶ τοὺς φί- λους, διὰ τὸ πάθος καταφρονεῖν αὐτοῦ. Οὐ μικρὸν δὲ ἀνιᾷ ἐν τοῖς θλιβεροῖς ἀπουσία τῶν φίλων. Ταύτην ὑπομένων τὴν θλίψιν καὶ Δαβὶδ ὁ ἅγιος ἔψαλλε [ισ. ἔψαλε]· Κατενόουν εἰς τὰ δεξιὰ, καὶ ἐπέβλεπον, καὶ οὐκ ἦν ὁ ἐπιγινώσκων με. Καὶ πάλιν ἀποδυρό- μενος, ἔλεγε· Επελήσθην ὡσεὶ νεκρὸς ἀπὸ καρ δίας, ἐγενήθην ὡσεὶ σκεῦος ἀπολωλός. Στ. ιη'. Οϊτινές με διευλαβοῦντο, νῦν ἐπιπε, πτώκασι μοι. Διδύμου. Ἴσως μὲν οὖν ἡρέμα τους φίλους ἐλέγχει, ὅτι 'Αγνοοῦντες τὴν αἰτίαν τῶν ἐπαγωγῶν, ἐπεμ Φαίνετέ μοι, τολμῶντες τοιαῦτα λέγειν, ἃ μὴ πρότε ρον εἰρήκατε, διὰ τὴν πρός με εὐλάβειαν. Εἰκὸς δὲ ὅτι καὶ πολλοὶ τῶν ἄλλων διὰ τὴν συμφορὰν αὐτῷ ἐνήλλοντο. DIDYMI ALEXANDRINI ratur asinus, aut bos, sed cum alimentum defuerit: A ita nec ego animo conciderem, nisi ad extremita- tem malorum pervenissem), ut Eliphazum eo ad- ducat, ne homini in dolore constituto vitio vertat, si forte vociferetur. Licet enim justus fortiter ferat adversa quæ premunt, sensum tamen omnem hu- manitatis exuere euni non oportet. Virtus enim ea est, si quis, rerum acerbarum sensu percepto, dolo- res Dei causa contennal. VERS. 6. Nunquid potest sine sale edi panis? aut est sapor in sermonibus vanis ? Didymi. Ad sensum autem, Omnis sermo qui actione cum virtute conjuncta privatur, inanis et vanus est. Hoc ex illo confirmatur, Non enim in sermone, sed in virtute est regnum Dei (1 Cor. 18, 20), non in irritis pollicitationibus, sed in efficaci ser- mone, salus nostra consistit. VERS. 15. Propinqui mei non respexerunt me; tanquam torrens deficiens, aut sicut fluctus, trans- icrunt me. B Didymi. Et sane qui videntur amici, dubiis vero temporibus instantibus, amicitiam mentiti esse, et specie tantum externa ostentasse deprehenduntur, propter instabilitatem et perfidiam, torrens et flu- clus appellari possunt. Quemadmodum enim tor- rens, perennis et semper labentis fluvii speciem præbet, et fluctus in sublime elevatus, opinione in- peritorum nunquam deprimetur; squalor autem et siccitas torrentem, et tranquillitas fluctum, tempo‐ rarium esse arguit : ita et temporis procella, mul- C tum eos a veris amicis distare ostendit, qui amici- tiam falso simulant. Justi enim, regulam amicitiæ minime pervertentes, constantem animi tenorem in utraque fortuna, prospera et adversa, erga eos quos diligunt, custodire observantur : neque mirum, cum ad inimicos etiam charitatem extendant, et pacifice se gerant erga eos qui pacem aversantur: improbi autem, quales sint, ad tempus quidem ce- lant, in amicorum vero rebus adversis, exula larva, palam deprehenduntur. Hoc igitur ad exploratio- nem Jobi tunc evenerat, ita suggerente forte eo, qui illum ad supplicium depoposcerat, et amicis per- suadente, ut propter ærumnas illum despicerent. Amicorum autem absentia in rebus acerbis, non parum molestiæ affert. Hanc afflictionem sanctus David cum pateretur, cecinit: Considerabam ad dextram, et videbam, quia non erat, qui cognosce- rel me (Psal. CXLI, 5); et rursus lugens, dixit : Oblivioni datus sum, sicut mortuus a corde ; factus sum tanquam vas verditum (Psal. xxx, 13). VERS. 18. Qui verebantur me, super me. nunc arruerunt Didymi. Fortasse tacite amicos objurgat : Malo- rum, inquit, quæ impetum in me faciunt, causam ignorantes, mihi insultatis, eaque loqui audetis, quæ prius, me reveriti, minime dixeratis. Verisimile autem est, alios item multos, propter calamitatem ipsi insultasse. D

ἐγὼ ἠθύμουν, εἰ μὴ πρὸς ἔσχατον ἐληλάκειν κακοῦ, ἄγων τὸν Ἐλιφὰς πρὸς τὸ μὴ μέμφεσθαι τὸν ὀδυνώ- μενον, εἰ κράζει. Οὐ γὰρ ἀναίσθητον εἶναι δεῖ τὸν δίκαιον, κἂν καρτερῶς φέρῃ τὰ θλίβοντα. Αὕτη γὰρ ἀρετή ἐστιν, ὅταν αἴσθησιν τῶν ἐπιπόνων δεχόμενός τις, ὑπερφρονῇ τῶν ἀλγηδόνων διὰ τὸν Θεόν. βοῦς, ἀλλ' ὅταν ἐπιλείπῃ τὰ βρώματα· οὕτως οὐδὲ Στ. ς'. Εἰ βρωθήσεται ἄρτος ἄνευ αλός; εἰ δὲ καὶ ἔστι γεῦμα ἐν ρήμασι κενοῖς ; Διδύμου. Πρὸς δὲ διάνοιαν, Απας λόγος κενὸς καὶ μάταιος ἐστιν, ἐστερημένος πράξεως ἐναρέτου. Τούτου παραστατικὸν τὸ, Οὐ γὰρ ἐν λόγῳ ἐστὶν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ, ἀλλ' ἐν δυνάμει, οὐκ ἐν κεναῖς ὑποσχέσεσιν, ἀλλ' ἐν λόγῳ ἐνεργεῖ τὰ τῆς σω τηρίας ὑπάρχει. Στ. ιε'. Οὐ προσεῖδόν με οἱ ἐγγύτατοί μου· ὥσπερ χειμάρρους ἐκλείπων, ἢ ὥσπερ κύμα, παρ ἦλθόν με. Διδύμου. Καὶ οἱ δοκοῦντες δὲ φίλοι εἶναι, ἐνστάν τος δὲ θλιβεροῦ καιροῦ ἐλεγχόμενοι, ὅτι ψεύδονται τὴν φιλίαν, καὶ σχηματίζονται, λόγον τε ἂν ἴσ. λέ- γοιντ᾽ ἂν ] χείμαῤῥος καὶ κῦμα, διὰ τὸ ἀβέβαιον καὶ ἄπιστον. Ὡς γὰρ ὁ χείμαρρος δόκησιν παρέχει αὐθιγενοῦς καὶ ἀεννάου ποταμοῦ, καὶ τὸ κῦμα κορι φούμενον τοῖς ἀπείροις δοκεῖ μὴ ἄν ποτε ταπεινω- θῆναι ( ήλεγξε [ἰσ. ἐλέγχει] δὲ καὶ τὸν χειμάρρουν πρόσκαιρον ὄντα ὁ αὐχμὸς, καὶ τὸ κῦμα ἡ νηνεμία)- οὕτω καὶ τοὺς ὑποκρινομένους τὰ τῆς φιλίας, καιροῦ ζάλη δείκνυσι πολύ τι πρὸς τοὺς ἀληθινούς φίλους ἀντι- κειμένους. Οἱ μὲν γὰρ δίκαιοι, ἣν ἔχουσι βεβαιό τητα πρὸς τοὺς ἀγαπωμένους, ταύτην φαίνονται ἐν ἀνέσει, καὶ ἐν περιστάσει τηροῦντες, τὸν ὄρον τῆς φιλίας μὴ διαστρέφοντες· καὶ οὐ θαῦμα, όπουγε καὶ πρὸς τοὺς ἐχθροὺς τὴν ἀγάπην ἐκτείνουσι, μετὰ τῶν μισούντων τὴν εἰρήνην εἰρηνικοὶ ὄντες· οἱ δὲ φαῦλοι μέχρι μέν τινος κρύπτουσιν ὅπερ εἰσὶ, φωρῶνται δὲ ἐν τοῖς περιστατικοῖς, τὸ προσωπεῖον τῆς ἀγάπης ἀποδυσάμενοι. Τοῦτο τοίνυν καὶ τῷ Ἰὼβ πρὸς δοκι μασίαν τότε συνέβαινεν· ἴσως δὲ καὶ τοῦτο τοῦ ἐξαι- τησαμένου ὑποβάλλοντος, πείθοντός τε καὶ τοὺς φί- λους, διὰ τὸ πάθος καταφρονεῖν αὐτοῦ. Οὐ μικρὸν δὲ ἀνιᾷ ἐν τοῖς θλιβεροῖς ἀπουσία τῶν φίλων. Ταύτην ὑπομένων τὴν θλίψιν καὶ Δαβὶδ ὁ ἅγιος ἔψαλλε [ισ. ἔψαλε]· Κατενόουν εἰς τὰ δεξιὰ, καὶ ἐπέβλεπον, καὶ οὐκ ἦν ὁ ἐπιγινώσκων με. Καὶ πάλιν ἀποδυρό- μενος, ἔλεγε· Επελήσθην ὡσεὶ νεκρὸς ἀπὸ καρ δίας, ἐγενήθην ὡσεὶ σκεῦος ἀπολωλός. Στ. ιη'. Οϊτινές με διευλαβοῦντο, νῦν ἐπιπε, πτώκασι μοι. Διδύμου. Ἴσως μὲν οὖν ἡρέμα τους φίλους ἐλέγχει, ὅτι 'Αγνοοῦντες τὴν αἰτίαν τῶν ἐπαγωγῶν, ἐπεμ Φαίνετέ μοι, τολμῶντες τοιαῦτα λέγειν, ἃ μὴ πρότε ρον εἰρήκατε, διὰ τὴν πρός με εὐλάβειαν. Εἰκὸς δὲ ὅτι καὶ πολλοὶ τῶν ἄλλων διὰ τὴν συμφορὰν αὐτῷ ἐνήλλοντο. DIDYMI ALEXANDRINI ratur asinus, aut bos, sed cum alimentum defuerit: A ita nec ego animo conciderem, nisi ad extremita- tem malorum pervenissem), ut Eliphazum eo ad- ducat, ne homini in dolore constituto vitio vertat, si forte vociferetur. Licet enim justus fortiter ferat adversa quæ premunt, sensum tamen omnem hu- manitatis exuere euni non oportet. Virtus enim ea est, si quis, rerum acerbarum sensu percepto, dolo- res Dei causa contennal. VERS. 6. Nunquid potest sine sale edi panis? aut est sapor in sermonibus vanis ? Didymi. Ad sensum autem, Omnis sermo qui actione cum virtute conjuncta privatur, inanis et vanus est. Hoc ex illo confirmatur, Non enim in sermone, sed in virtute est regnum Dei (1 Cor. 18, 20), non in irritis pollicitationibus, sed in efficaci ser- mone, salus nostra consistit. VERS. 15. Propinqui mei non respexerunt me; tanquam torrens deficiens, aut sicut fluctus, trans- icrunt me. B Didymi. Et sane qui videntur amici, dubiis vero temporibus instantibus, amicitiam mentiti esse, et specie tantum externa ostentasse deprehenduntur, propter instabilitatem et perfidiam, torrens et flu- clus appellari possunt. Quemadmodum enim tor- rens, perennis et semper labentis fluvii speciem præbet, et fluctus in sublime elevatus, opinione in- peritorum nunquam deprimetur; squalor autem et siccitas torrentem, et tranquillitas fluctum, tempo‐ rarium esse arguit : ita et temporis procella, mul- C tum eos a veris amicis distare ostendit, qui amici- tiam falso simulant. Justi enim, regulam amicitiæ minime pervertentes, constantem animi tenorem in utraque fortuna, prospera et adversa, erga eos quos diligunt, custodire observantur : neque mirum, cum ad inimicos etiam charitatem extendant, et pacifice se gerant erga eos qui pacem aversantur: improbi autem, quales sint, ad tempus quidem ce- lant, in amicorum vero rebus adversis, exula larva, palam deprehenduntur. Hoc igitur ad exploratio- nem Jobi tunc evenerat, ita suggerente forte eo, qui illum ad supplicium depoposcerat, et amicis per- suadente, ut propter ærumnas illum despicerent. Amicorum autem absentia in rebus acerbis, non parum molestiæ affert. Hanc afflictionem sanctus David cum pateretur, cecinit: Considerabam ad dextram, et videbam, quia non erat, qui cognosce- rel me (Psal. CXLI, 5); et rursus lugens, dixit : Oblivioni datus sum, sicut mortuus a corde ; factus sum tanquam vas verditum (Psal. xxx, 13). VERS. 18. Qui verebantur me, super me. nunc arruerunt Didymi. Fortasse tacite amicos objurgat : Malo- rum, inquit, quæ impetum in me faciunt, causam ignorantes, mihi insultatis, eaque loqui audetis, quæ prius, me reveriti, minime dixeratis. Verisimile autem est, alios item multos, propter calamitatem ipsi insultasse. D

Στ. κα'. 'Ατὰς δὲ καὶ ὑμεῖς ἐπέβητέ μοι ἀν-Α ελεημόνως. Διδύμου. Καὶ τοὺς ἐπ´ αιτια ψεκτῇ περιπεσόντας σκυθρωποῖς νουθετῶν τις, οὐκ ἐλέγχει, κατὰ λόγον [ἴσ. λόγου] κινούμενος· οὐ τοῦτο γὰρ πρόκειται· ἀλλὰ μᾶλλον εἰς ἀνδρείαν προτρέψασθαι, τοῦ γενναίως ἐνεγκεῖν. Τὸ γὰρ λέγειν, Διατί γὰρ ἡμαρτες; βαρύ ναι ἐστὶ μᾶλλον, ἢ πόνων κουφίσαι. Καὶ γὰρ τῷ ὄντι ἀνελεημόνως επέστησαν αὐτῷ, ἐκ τοῦ πεπλανῆσθαι περὶ τὴν αἰτίαν τῆς ἐπαγωγῆς, καὶ ὅτι τὸν μὴ ὑπο- κείμενον ἐλέγχῳ, ἐλέγχειν ἐπειρῶντο. Στ. κα'. "Ωστε ιδόντες τὸ ἐμὸν τραῦμα, φοβήθητε. Διδύμου. Κηδεμονικώτατα δὲ ὁ ἅγιος καὶ πρὸς τοὺς μὴ ὀρθῶς διακειμένους πρὸς αὐτὸν προσφέρεται, ἀπὸ τῶν καθ᾿ ἑαυτὸν κἀκείνους διορθούμενος, καὶ ἐκ τῆς Β αὐτῶν διαλήψεως δεχόμενος τὴν ἀρχὴν τῆς παραινέ- σεως. Εἰ γὰρ πᾶς ὁ ἁμαρτάνων σκυθρωποῖς περι- πίπτει, καὶ ὁ περιπεσὼν ἐξ ἁμαρτιῶν τοῦτ᾽ ἔπαθεν, οὐδεὶς δὲ καθαρὸς ἀπὸ ῥύπου, καὶ ὑμεῖς φοβήθητε, ἐκ τοῦ ἡμετέρου τραύματος [γρ. πράγματος] τὸν φό- • βον δεχόμενοι. Στ. κδ. Διδάξατέ με, ἐγὼ δὲ κωφεύσω· εἴ τι πε- πλάνημαι, φράσατέ μοι. Διδύμου. Καὶ τοῦτο δὲ μετὰ πλείστης ὅσης πραό- τητος ὁ ἅγιος παιδεύει αὐτοὺς, πῶς χρήσονται λό- τοις πρὸς τοὺς ἐν περιστάσει· φησὶ γάρ Διδάξατέ με, τουτέστι, Διδάσκειν ὀφείλετε, οὐκ ἐλέγχειν ἀκαί ρως· εἰ μὴ καὶ τοῦτο πρὸς παίδευσιν δεῖ ποιεῖν, καὶ τὸ [ἴσ. κατὰ λεγόμενον ὑπὸ Παύλου· "Ελεγξον, ἐπι τίμησον, παρακάλεσον ἐν πάσῃ μακροθυμίᾳ καὶ διδαχή. Στ. κε'. Οὐ γὰρ παρ' ὑμῶν ἰσχὺν αἰτοῦμαι, οὐδὲ ἔλεγχος ὑμῶν ῥήμασί με παύσει· οὐδὲ γὰρ ὑμῶν φθέγμα ῥήματος ανέξομαι. Πλὴν ὅτι ἐπ' ὀρφανῷ ἐπιπίπτετε, ἐγάλλεσθε δὲ ἐπὶ φίλῳ ὑμῶν. Διδύμου. 'Ανδρείας δὲ καὶ τοῦτο. Πολλοὶ γὰρ πολ- λάκις τῶν ἐν περιστάσεσι, φορτικῶν ἀκούοντες λό- γων, ἀποκάμνουσιν· ἀλλ' ὁ ἅγιος, οὔτε ὅλως τὸν ἔλεγχον τὸν ὑπὸ φίλων, οὔτε τους λόγους προς όλι γωρίαν ἐδέξατο, μὴ καταδεχόμενος αὐτὰ τὴν ἀρχὴν, ὡς δυνάμενα αὐτὸν σεῖσαι ἀλλὰ τὸ ἄλογον τῆς καθ' ἑαυτοῦ ἐπιπλήξεως, καὶ τὸ μάταιον τοῦ ἐλέγχου δει- κνύς, φησίν, ὅτι οὐ παύσει με ὁ ἔλεγχος ὑμῶν. Λόγος γὰρ χωρὶς ἔργων προσφερόμενος [ίσ. προφε ρόμενος]· ἀβεβαιός ἐστι καὶ ἄπιστος· ἄλλως δὲ καὶ μὴ ἀληθῶς προϊών, ἔτι τὸ ἀσθενὲς ἔχει· ὥστε καὶ ὑμεῖς τοιούτῳ ἐλέγχω χρώμενοι, οὐ παύετε [σ. παύσετε] τἀληθῆ λέγειν, οὐδὲ πρὸς τοὺς παρ' ὑμῶν λόγους εὑρήσετε ἡσυχάζοντα. Στ. κθ'. Καθίσατε δὴ, καὶ μὴ εἴη ἄδικον, καὶ πάλιν τῷ δικαίῳ συνέρχεσθε. Οὐ γάρ ἐστιν ἐν γλώσσῃ μου άδικον, ἢ ὁ λάρυγξ μου οὐχὶ σύνεσιν μελετᾷ ; Διδύμου. Επιτρεπτικὰ δὲ ταῦτα καὶ ἀνεξίκακα [σ. ἀλεξίκακα], παιδεύοντα σχολῇ, καὶ προσοχῇ, καὶ ἐξετάσει φθέγγεσθαι· δηλοῦτα: διὰ τοῦ, Καθίσατε. FRAGMENTA IN JOB. VERS. 21. Nunc autem et vos insurrexistis in me sine misericordia. Didymi. Qui admonet etiam eos, qui ob causam aliquam quæ reprehensionem meretur, in res acer- bas inciderunt, non iracundia commotus contra rationem arguit: hoc enim ei propositum non est : sed potius ut ad fortitudinem, et generoso animo ferendum, bortetur. Dicere enim, Quamobrem pec- casti ? ærumnas potius auget, quam levat. Et revera quidem sine misericordia ei restiterunt, quod cau- sam ejus calamitatis ignorarent, et quod reprehen- sioni minime obnoxium reprehendere conarentur. VERS. 21. Itaque videntes vulnus meum, timete. Didymi. Sanctus vero ex suis rebus illos corri- gens, et ab ipsorum opinione adhortationis suæ exordium sumiens, cum summa cura ac sollicitudine C D erga eos se gerit, qui prave erga ipsum affecti erant. Si enim qui peccat in ærumnas incidit, et qui in eas lapsus est, ex peccatis hoc patitur, nemo autem mundus a sorde est, vos etiam, nostri vul- neris terrore edocti, metuere ipsi discite. VERS. 24. Docete me, el ego obmutescam : si quia erravi, dicile mihi. Didymi. El sane cum magna animi lenitate docet eos vir sanctus, qua ratione alloqui eos debeant, qui difficultatibus et adversis rebus premuntur; Docete enim me, inquit, id est, Docere ne debetis, non autem intempestive reprehendere; nisi etiam et illud ad eruditionem faciendum sit, juxta illud Pauli : Argue, objurga, hortare, cum omni longani- milate et doctrina (1 Tim. 1V, 2). VERS. 25. Non enim a vobis fortitudinem peto, neque correptio vestra verbis me sedabit; neque enim elocutionem sermonis vestri sustinebo. Verumtamen super pupillum irruitis, et insultatis super amicum vestrum. Didymi. Hoc etiam fortitudinis indicium est. Multi enim sæpenumero in calamitatibus constituti, audi- tis sermonibus molestis, fatiscunt et succumbunt : sanctus autem Jobus, neque reprehensionem amico. rum, neque sermones illorum prorsus neglexerat (cum ne in initio quidem, ad animum ejus convel- lendum satis valida ea arbitraretur), sed vitupera- tionis absurditatem, et reprehensionis vanitatem ostendens, dicit, Curreptio vestra non me sedabil.. Sermo enim sine opere prolatus, inconstans est, nec fidem meretur; præterea, si in progressu veri- tate caruerit, adhuc infirmitate laborat: quare vos bujusmodi reprehensione usi, quominus vera dicam me non prohibebitis, neque verba vestra silentio prætereuntem invenietis. VERS. 29. Sedele, obsecro, et non sit injustum, et rursus justo adestote. Non est enim in lingua mea iniquitas, aut fauces meæ nonne intellectum medi- tantur ? Didymi. Hæc verba illorum arbitrio judicium simul permittunt, et mala amoliuntur, dum in ser- monibus otium, attentionem et examinationem •

Στ. κα'. 'Ατὰς δὲ καὶ ὑμεῖς ἐπέβητέ μοι ἀν-Α ελεημόνως. Διδύμου. Καὶ τοὺς ἐπ´ αιτια ψεκτῇ περιπεσόντας σκυθρωποῖς νουθετῶν τις, οὐκ ἐλέγχει, κατὰ λόγον [ἴσ. λόγου] κινούμενος· οὐ τοῦτο γὰρ πρόκειται· ἀλλὰ μᾶλλον εἰς ἀνδρείαν προτρέψασθαι, τοῦ γενναίως ἐνεγκεῖν. Τὸ γὰρ λέγειν, Διατί γὰρ ἡμαρτες; βαρύ ναι ἐστὶ μᾶλλον, ἢ πόνων κουφίσαι. Καὶ γὰρ τῷ ὄντι ἀνελεημόνως επέστησαν αὐτῷ, ἐκ τοῦ πεπλανῆσθαι περὶ τὴν αἰτίαν τῆς ἐπαγωγῆς, καὶ ὅτι τὸν μὴ ὑπο- κείμενον ἐλέγχῳ, ἐλέγχειν ἐπειρῶντο. Στ. κα'. "Ωστε ιδόντες τὸ ἐμὸν τραῦμα, φοβήθητε. Διδύμου. Κηδεμονικώτατα δὲ ὁ ἅγιος καὶ πρὸς τοὺς μὴ ὀρθῶς διακειμένους πρὸς αὐτὸν προσφέρεται, ἀπὸ τῶν καθ᾿ ἑαυτὸν κἀκείνους διορθούμενος, καὶ ἐκ τῆς Β αὐτῶν διαλήψεως δεχόμενος τὴν ἀρχὴν τῆς παραινέ- σεως. Εἰ γὰρ πᾶς ὁ ἁμαρτάνων σκυθρωποῖς περι- πίπτει, καὶ ὁ περιπεσὼν ἐξ ἁμαρτιῶν τοῦτ᾽ ἔπαθεν, οὐδεὶς δὲ καθαρὸς ἀπὸ ῥύπου, καὶ ὑμεῖς φοβήθητε, ἐκ τοῦ ἡμετέρου τραύματος [γρ. πράγματος] τὸν φό- • βον δεχόμενοι. Στ. κδ. Διδάξατέ με, ἐγὼ δὲ κωφεύσω· εἴ τι πε- πλάνημαι, φράσατέ μοι. Διδύμου. Καὶ τοῦτο δὲ μετὰ πλείστης ὅσης πραό- τητος ὁ ἅγιος παιδεύει αὐτοὺς, πῶς χρήσονται λό- τοις πρὸς τοὺς ἐν περιστάσει· φησὶ γάρ Διδάξατέ με, τουτέστι, Διδάσκειν ὀφείλετε, οὐκ ἐλέγχειν ἀκαί ρως· εἰ μὴ καὶ τοῦτο πρὸς παίδευσιν δεῖ ποιεῖν, καὶ τὸ [ἴσ. κατὰ λεγόμενον ὑπὸ Παύλου· "Ελεγξον, ἐπι τίμησον, παρακάλεσον ἐν πάσῃ μακροθυμίᾳ καὶ διδαχή. Στ. κε'. Οὐ γὰρ παρ' ὑμῶν ἰσχὺν αἰτοῦμαι, οὐδὲ ἔλεγχος ὑμῶν ῥήμασί με παύσει· οὐδὲ γὰρ ὑμῶν φθέγμα ῥήματος ανέξομαι. Πλὴν ὅτι ἐπ' ὀρφανῷ ἐπιπίπτετε, ἐγάλλεσθε δὲ ἐπὶ φίλῳ ὑμῶν. Διδύμου. 'Ανδρείας δὲ καὶ τοῦτο. Πολλοὶ γὰρ πολ- λάκις τῶν ἐν περιστάσεσι, φορτικῶν ἀκούοντες λό- γων, ἀποκάμνουσιν· ἀλλ' ὁ ἅγιος, οὔτε ὅλως τὸν ἔλεγχον τὸν ὑπὸ φίλων, οὔτε τους λόγους προς όλι γωρίαν ἐδέξατο, μὴ καταδεχόμενος αὐτὰ τὴν ἀρχὴν, ὡς δυνάμενα αὐτὸν σεῖσαι ἀλλὰ τὸ ἄλογον τῆς καθ' ἑαυτοῦ ἐπιπλήξεως, καὶ τὸ μάταιον τοῦ ἐλέγχου δει- κνύς, φησίν, ὅτι οὐ παύσει με ὁ ἔλεγχος ὑμῶν. Λόγος γὰρ χωρὶς ἔργων προσφερόμενος [ίσ. προφε ρόμενος]· ἀβεβαιός ἐστι καὶ ἄπιστος· ἄλλως δὲ καὶ μὴ ἀληθῶς προϊών, ἔτι τὸ ἀσθενὲς ἔχει· ὥστε καὶ ὑμεῖς τοιούτῳ ἐλέγχω χρώμενοι, οὐ παύετε [σ. παύσετε] τἀληθῆ λέγειν, οὐδὲ πρὸς τοὺς παρ' ὑμῶν λόγους εὑρήσετε ἡσυχάζοντα. Στ. κθ'. Καθίσατε δὴ, καὶ μὴ εἴη ἄδικον, καὶ πάλιν τῷ δικαίῳ συνέρχεσθε. Οὐ γάρ ἐστιν ἐν γλώσσῃ μου άδικον, ἢ ὁ λάρυγξ μου οὐχὶ σύνεσιν μελετᾷ ; Διδύμου. Επιτρεπτικὰ δὲ ταῦτα καὶ ἀνεξίκακα [σ. ἀλεξίκακα], παιδεύοντα σχολῇ, καὶ προσοχῇ, καὶ ἐξετάσει φθέγγεσθαι· δηλοῦτα: διὰ τοῦ, Καθίσατε. FRAGMENTA IN JOB. VERS. 21. Nunc autem et vos insurrexistis in me sine misericordia. Didymi. Qui admonet etiam eos, qui ob causam aliquam quæ reprehensionem meretur, in res acer- bas inciderunt, non iracundia commotus contra rationem arguit: hoc enim ei propositum non est : sed potius ut ad fortitudinem, et generoso animo ferendum, bortetur. Dicere enim, Quamobrem pec- casti ? ærumnas potius auget, quam levat. Et revera quidem sine misericordia ei restiterunt, quod cau- sam ejus calamitatis ignorarent, et quod reprehen- sioni minime obnoxium reprehendere conarentur. VERS. 21. Itaque videntes vulnus meum, timete. Didymi. Sanctus vero ex suis rebus illos corri- gens, et ab ipsorum opinione adhortationis suæ exordium sumiens, cum summa cura ac sollicitudine C D erga eos se gerit, qui prave erga ipsum affecti erant. Si enim qui peccat in ærumnas incidit, et qui in eas lapsus est, ex peccatis hoc patitur, nemo autem mundus a sorde est, vos etiam, nostri vul- neris terrore edocti, metuere ipsi discite. VERS. 24. Docete me, el ego obmutescam : si quia erravi, dicile mihi. Didymi. El sane cum magna animi lenitate docet eos vir sanctus, qua ratione alloqui eos debeant, qui difficultatibus et adversis rebus premuntur; Docete enim me, inquit, id est, Docere ne debetis, non autem intempestive reprehendere; nisi etiam et illud ad eruditionem faciendum sit, juxta illud Pauli : Argue, objurga, hortare, cum omni longani- milate et doctrina (1 Tim. 1V, 2). VERS. 25. Non enim a vobis fortitudinem peto, neque correptio vestra verbis me sedabit; neque enim elocutionem sermonis vestri sustinebo. Verumtamen super pupillum irruitis, et insultatis super amicum vestrum. Didymi. Hoc etiam fortitudinis indicium est. Multi enim sæpenumero in calamitatibus constituti, audi- tis sermonibus molestis, fatiscunt et succumbunt : sanctus autem Jobus, neque reprehensionem amico. rum, neque sermones illorum prorsus neglexerat (cum ne in initio quidem, ad animum ejus convel- lendum satis valida ea arbitraretur), sed vitupera- tionis absurditatem, et reprehensionis vanitatem ostendens, dicit, Curreptio vestra non me sedabil.. Sermo enim sine opere prolatus, inconstans est, nec fidem meretur; præterea, si in progressu veri- tate caruerit, adhuc infirmitate laborat: quare vos bujusmodi reprehensione usi, quominus vera dicam me non prohibebitis, neque verba vestra silentio prætereuntem invenietis. VERS. 29. Sedele, obsecro, et non sit injustum, et rursus justo adestote. Non est enim in lingua mea iniquitas, aut fauces meæ nonne intellectum medi- tantur ? Didymi. Hæc verba illorum arbitrio judicium simul permittunt, et mala amoliuntur, dum in ser- monibus otium, attentionem et examinationem •

μέμφου. Μέγα δὲ καὶ τὸ ἐπίταγμα τὸ, Μὴ εἴη ἄδι κον· οὐ γὰρ μικρόν, ἐν λόγῳ μὴ πταίειν. Προτρεψά μενος δὲ αὐτοὺς σχολάσαι τῇ περὶ αὐτοῦ ἐξετάσει, ὅπερ διὰ τοῦ, Καθίσατε δὴ, καὶ μὴ εἴη ἄδικον, ἡρμήνευσεν· εἶτα εὐπαῤῥησίαστον προφέρει λόγον, φάσκων· οὐ γὰρ ἐστιν ἐν γλώσση μου ἄδικον ἠρέμα παρακρινῶν [γρ. παρακινῶν] [[σ. κατακρίνων] αὐτοὺς, ἐξ ἧς εἶχον περὶ αὐτοῦ διαλήψεως, ὡς δι' ἁμαρτίας πεπονθότος· καὶ ἄλλως ὑποσημαίνων αὐτοῖς, ὡς οὐ πρὸς ἀσύνετον [[σ. πραγμα] ἔχουσιν, ἶν' ἐκ τούτου εἰς τὴν περὶ αὐτοῦ σκέψιν αὐτοὺς διεγείρῃ, ὥστε φρονίμως καὶ συνετώς ταύτῃ χρή- σασθαι. Α Τοῦτο καὶ ἀλλαχοῦ εἴρηται, Πρὶν ἐξετάσῃς, μὴ ΚΕΦ. Ζ', στ. ι'. Ἐὰν γὰρ ἄνθρωπος καταβῇ εἰς ᾅδην, οὐκέτι μὴ ἀναβῇ, οὐδ᾽ οὐ μὴ ἐπιστρέψῃ εἰς τὸν ἴδιον οἶκον, οὐδ' οὐ μὴ ἐπιγνῷ αὐτὸν ἔτι δ τόπος αὐτοῦ. Διδύμου. "Αλλοι ιγρ. Τινὲς]· δέ φασιν, ὅτι οὐ παρ αινούμενος [ισ. παραιρούμενος] τὴν ἀνάστασιν, τοῦτο λέγει· ἀλλὰ πρῶτον μὲν τὸ τῶν ἀνθρώπων ἐπίκηρον δεικνύς· ἔπειτα, ὅτι ὁ ἅπαξ ἀποθανών, εἰς τόνδε τὸν φθαρτὸν βίον οὐχ ὑποστρέψει, οὐδὲ τὰ συμ ήθη πράττων ἐπιγνωσθήσεται· ὥστε τῷ, Οὐκέτι οὐ μὴ ἀναβῇ ἐξ ᾅδου, συναπτέον τὸ, Εἰς τὸν ἴδιον. οἶκον οὐκ ἐπιστρέψῃ· ἵνα εἴπῃ, ὅτι ᾿Αναβιώσετε; μὲν, οὐ μὴν εἰς τὸν ἑαυτοῦ οἶκον επιστρέψει. Αλλα αὕτη μὲν ἡ ἑρμηνεία πιθανή, ἀληθεστέρα δὲ ἡ προ- τέρα, ὅτι ἡγνόει τὰ περὶ τῆς ἀναστάσεως ὁ δίκαιος· ὅθεν καὶ πλέον ἐστὶ θαυμαστὸς, ὅτι μηδὲν τοιοῦτον ἐλπίζων, οὕτω τὴν ἄκραν ἀρετὴν κατώρθωσεν. ΚΕΦ. Η', στ. ια'. Μὴ θάλλει πάπυρος ἄνευ ὕδα τος; ἢ ὑψωθήσεται βούτομον ἄνευ πότου; ἔτι ὄν, κ. τ. λ. Διδύμου. Εἰ δὲ χρὴ καὶ κομψότερον περὶ τούτων διαλαβεῖν· Τῷ ὄντι ἡ τῶν ἀσεβῶν ἐλπὶς οὐ περὶ ὑφ εστηκότα γίνεται. Ἡ γὰρ ἐλπὶς οὐδὲν ἕτερόν ἐστι και τὰ γένος, ἢ προσδοκία ἀγαθῶν· καὶ ὁ φοβούμενος δὲ προσδοκᾷ, ἀλλ' οὐκ ἀγαθά. Κακῶν γὰρ προσδοκία ἐστὶν ὁ φόβος, ἀγαθῶν δὲ ἡ ἐλπίς. Ἐπεὶ οὖν οὐχ υφεστηκότα πράγματα οἱ ἀσεβεῖς προσδοκῶσιν, ἀπόλυ λυται αὐτῶν ἡ ἐλπίς. Ὡς γὰρ μένουσιν, τοῖς ἡδέσι χρῶνται, καὶ ἐν τούτοις ματαίαν ἔχουσιν ἐλπίδα. Καὶ ὁ μὲν δίκαιος ἐν τῇ αὐτοῦ ἀρετῇ, ὡς ἐν οἰκίᾳ, μένων, οὐδέποτε ἕξει τὴν τοιαύτην οἰκίαν αοίκητον· Η δια καιοσύνη γὰρ αὐτοῦ μένει εἰς τὸν αἰῶνα· ὁ δὲ φαῦλος, ταύτης μὴ ἀντεχόμενος, οὐκ οἰκοδομεῖ αὐτ τὴν, οὐδὲ μένει ἐν αὐτῇ. Πάλιν ἡ ἀράχνη ποικιλίαν ἐπιδείκνυται, ἐξ ὑφάσματος φυσικοῦ κατεσκευασμέ νη, ῥᾷστα δὲ διαλύεται, ἐπιψαύσαντός τινος. Τὰ τῶν φαύλων οὖν ἔργα, καὶ ἡ κατασκευὴ τῆς πολιτείας, ἀράχνῃ ἔοικεν οὐχ ὑφισταμένῃ. Ῥᾷστα γὰρ ἡ τῶν φαύλων ἐπίνοια, σκηνὴ ὀνομαζομένη, καταπίπτουσα, εὐάλωτός ἐστιν οὕτως, ὡς μηδὲ δοκεῖν γεγονέναι ποτέ. Εt DIDYMI ALEXANDRINI 1/40 suppl. athibendam esse docent; quod ex voce illa, Sedele, manifestum est. Hoc etiam alibi dictum est : Priusquam examinaveris, ne vituperes (Eccli. 1, 7). Magnum etiam est illud quod attexuit, Non sit injustum; in sermone enim minime labi exiguum non est. Hortatus autem eos ut cum otio et diligen- tia examini ejus vacarent, quod per illa verba, Se- dele, obsecro, et non sit injustum, expresserat, vocem deinde libertate plenam profert, dicens : Non est enim in lingua mea iniquitas, tacite illos, propter opinionem quam de eo fovebant, condemnaus, quod scilicet propter peccata talia pateretur: ac præterea subindicans, cum homine fatuo negotium ipsis non esse, ut illos hac ratione ad considerationem ejus excitaret, et ut ea prudenter et sapienter uteren- tur, permoveret. CAP. VII, vers. 10. Si enim homo descenderit ad infernum, ultra non ascendet, et non revertelur. amplius in domum suam, neque cognoscet eum am- plius locus ejus, B Didymi. Alii autem, non ut resurrectionem mor- tuorum tolleret, hæc a Jobo dicta esse volunt; sed primum quidem, ut humanæ vitæ fragilitatem, et deinde, eum qui semel obierit, ad corruptibilem hanc vitam minime rediturum, nec consueta munia obiturum, ostenderet. Quare verbis illis, Non am- plius ascendet ex inferno, connectenda sunt illa In domum suam non revertetur; ac si dixisset, Revi- viscet quidem, verum in domum suam non rever- tetur. Probabilis quidem est hæc interpretatio; prior autem verior, quod justus mysterium resur- C rectionis ignoraverit : unde et admiratione majore lignus est, quod tale nihil sperans, virtutem sum- mam in omnibus ostenderit. CAP. VIII, vers. 11. Nunquid viret scirpus sine aqua? aut exaltabitur carex sine potu? adhuc, etc. Didymi. Si autem de his venustius et elegantius commentandum sit: Impiorum spes revera circa res exsistentes minime versatur. Spes enim in genere nihil aliud est, quam bonorum exspectatio : qui metuit autem, exspectat, sed ea quæ bona non sunt; malorum enim exspectatio, metus est, bonorum. vero, spes. Cum igitur impii res quæ non sunt exspectent, illorum spes evanescit; jucundis enim, tanquam permanentibus, fruuntur, et in eis vanam D spem collocant. justus quidem, in virtute sua, tanquam in domo manens, nunquam illam deser- tam et inhabitabilem experietur; Justitia enim ejus manet in æternum (Psal. cx, 3): improbus vero qui eam minime sectatur, neque ædificat illam, neque in ea commoratur. Præterea, aranearum tela, ope natura contexta, varietatem ostendit, quæ leviter tacta, facillime dissolvitur : hominum igitur improborum opera, et vitæ omnis ratio, arauea- rum telæ, quæ nequaquam subsistit, similis est. Improborum enim cogitatio (quæ tabernaculum vocatur) proclivi lapsu ruens, facili adeo negotio dissolvitur, et in nihilum redigitur, ut nunquam exstitisse videatur.

μέμφου. Μέγα δὲ καὶ τὸ ἐπίταγμα τὸ, Μὴ εἴη ἄδι κον· οὐ γὰρ μικρόν, ἐν λόγῳ μὴ πταίειν. Προτρεψά μενος δὲ αὐτοὺς σχολάσαι τῇ περὶ αὐτοῦ ἐξετάσει, ὅπερ διὰ τοῦ, Καθίσατε δὴ, καὶ μὴ εἴη ἄδικον, ἡρμήνευσεν· εἶτα εὐπαῤῥησίαστον προφέρει λόγον, φάσκων· οὐ γὰρ ἐστιν ἐν γλώσση μου ἄδικον ἠρέμα παρακρινῶν [γρ. παρακινῶν] [[σ. κατακρίνων] αὐτοὺς, ἐξ ἧς εἶχον περὶ αὐτοῦ διαλήψεως, ὡς δι' ἁμαρτίας πεπονθότος· καὶ ἄλλως ὑποσημαίνων αὐτοῖς, ὡς οὐ πρὸς ἀσύνετον [[σ. πραγμα] ἔχουσιν, ἶν' ἐκ τούτου εἰς τὴν περὶ αὐτοῦ σκέψιν αὐτοὺς διεγείρῃ, ὥστε φρονίμως καὶ συνετώς ταύτῃ χρή- σασθαι. Α Τοῦτο καὶ ἀλλαχοῦ εἴρηται, Πρὶν ἐξετάσῃς, μὴ ΚΕΦ. Ζ', στ. ι'. Ἐὰν γὰρ ἄνθρωπος καταβῇ εἰς ᾅδην, οὐκέτι μὴ ἀναβῇ, οὐδ᾽ οὐ μὴ ἐπιστρέψῃ εἰς τὸν ἴδιον οἶκον, οὐδ' οὐ μὴ ἐπιγνῷ αὐτὸν ἔτι δ τόπος αὐτοῦ. Διδύμου. "Αλλοι ιγρ. Τινὲς]· δέ φασιν, ὅτι οὐ παρ αινούμενος [ισ. παραιρούμενος] τὴν ἀνάστασιν, τοῦτο λέγει· ἀλλὰ πρῶτον μὲν τὸ τῶν ἀνθρώπων ἐπίκηρον δεικνύς· ἔπειτα, ὅτι ὁ ἅπαξ ἀποθανών, εἰς τόνδε τὸν φθαρτὸν βίον οὐχ ὑποστρέψει, οὐδὲ τὰ συμ ήθη πράττων ἐπιγνωσθήσεται· ὥστε τῷ, Οὐκέτι οὐ μὴ ἀναβῇ ἐξ ᾅδου, συναπτέον τὸ, Εἰς τὸν ἴδιον. οἶκον οὐκ ἐπιστρέψῃ· ἵνα εἴπῃ, ὅτι ᾿Αναβιώσετε; μὲν, οὐ μὴν εἰς τὸν ἑαυτοῦ οἶκον επιστρέψει. Αλλα αὕτη μὲν ἡ ἑρμηνεία πιθανή, ἀληθεστέρα δὲ ἡ προ- τέρα, ὅτι ἡγνόει τὰ περὶ τῆς ἀναστάσεως ὁ δίκαιος· ὅθεν καὶ πλέον ἐστὶ θαυμαστὸς, ὅτι μηδὲν τοιοῦτον ἐλπίζων, οὕτω τὴν ἄκραν ἀρετὴν κατώρθωσεν. ΚΕΦ. Η', στ. ια'. Μὴ θάλλει πάπυρος ἄνευ ὕδα τος; ἢ ὑψωθήσεται βούτομον ἄνευ πότου; ἔτι ὄν, κ. τ. λ. Διδύμου. Εἰ δὲ χρὴ καὶ κομψότερον περὶ τούτων διαλαβεῖν· Τῷ ὄντι ἡ τῶν ἀσεβῶν ἐλπὶς οὐ περὶ ὑφ εστηκότα γίνεται. Ἡ γὰρ ἐλπὶς οὐδὲν ἕτερόν ἐστι και τὰ γένος, ἢ προσδοκία ἀγαθῶν· καὶ ὁ φοβούμενος δὲ προσδοκᾷ, ἀλλ' οὐκ ἀγαθά. Κακῶν γὰρ προσδοκία ἐστὶν ὁ φόβος, ἀγαθῶν δὲ ἡ ἐλπίς. Ἐπεὶ οὖν οὐχ υφεστηκότα πράγματα οἱ ἀσεβεῖς προσδοκῶσιν, ἀπόλυ λυται αὐτῶν ἡ ἐλπίς. Ὡς γὰρ μένουσιν, τοῖς ἡδέσι χρῶνται, καὶ ἐν τούτοις ματαίαν ἔχουσιν ἐλπίδα. Καὶ ὁ μὲν δίκαιος ἐν τῇ αὐτοῦ ἀρετῇ, ὡς ἐν οἰκίᾳ, μένων, οὐδέποτε ἕξει τὴν τοιαύτην οἰκίαν αοίκητον· Η δια καιοσύνη γὰρ αὐτοῦ μένει εἰς τὸν αἰῶνα· ὁ δὲ φαῦλος, ταύτης μὴ ἀντεχόμενος, οὐκ οἰκοδομεῖ αὐτ τὴν, οὐδὲ μένει ἐν αὐτῇ. Πάλιν ἡ ἀράχνη ποικιλίαν ἐπιδείκνυται, ἐξ ὑφάσματος φυσικοῦ κατεσκευασμέ νη, ῥᾷστα δὲ διαλύεται, ἐπιψαύσαντός τινος. Τὰ τῶν φαύλων οὖν ἔργα, καὶ ἡ κατασκευὴ τῆς πολιτείας, ἀράχνῃ ἔοικεν οὐχ ὑφισταμένῃ. Ῥᾷστα γὰρ ἡ τῶν φαύλων ἐπίνοια, σκηνὴ ὀνομαζομένη, καταπίπτουσα, εὐάλωτός ἐστιν οὕτως, ὡς μηδὲ δοκεῖν γεγονέναι ποτέ. Εt DIDYMI ALEXANDRINI 1/40 suppl. athibendam esse docent; quod ex voce illa, Sedele, manifestum est. Hoc etiam alibi dictum est : Priusquam examinaveris, ne vituperes (Eccli. 1, 7). Magnum etiam est illud quod attexuit, Non sit injustum; in sermone enim minime labi exiguum non est. Hortatus autem eos ut cum otio et diligen- tia examini ejus vacarent, quod per illa verba, Se- dele, obsecro, et non sit injustum, expresserat, vocem deinde libertate plenam profert, dicens : Non est enim in lingua mea iniquitas, tacite illos, propter opinionem quam de eo fovebant, condemnaus, quod scilicet propter peccata talia pateretur: ac præterea subindicans, cum homine fatuo negotium ipsis non esse, ut illos hac ratione ad considerationem ejus excitaret, et ut ea prudenter et sapienter uteren- tur, permoveret. CAP. VII, vers. 10. Si enim homo descenderit ad infernum, ultra non ascendet, et non revertelur. amplius in domum suam, neque cognoscet eum am- plius locus ejus, B Didymi. Alii autem, non ut resurrectionem mor- tuorum tolleret, hæc a Jobo dicta esse volunt; sed primum quidem, ut humanæ vitæ fragilitatem, et deinde, eum qui semel obierit, ad corruptibilem hanc vitam minime rediturum, nec consueta munia obiturum, ostenderet. Quare verbis illis, Non am- plius ascendet ex inferno, connectenda sunt illa In domum suam non revertetur; ac si dixisset, Revi- viscet quidem, verum in domum suam non rever- tetur. Probabilis quidem est hæc interpretatio; prior autem verior, quod justus mysterium resur- C rectionis ignoraverit : unde et admiratione majore lignus est, quod tale nihil sperans, virtutem sum- mam in omnibus ostenderit. CAP. VIII, vers. 11. Nunquid viret scirpus sine aqua? aut exaltabitur carex sine potu? adhuc, etc. Didymi. Si autem de his venustius et elegantius commentandum sit: Impiorum spes revera circa res exsistentes minime versatur. Spes enim in genere nihil aliud est, quam bonorum exspectatio : qui metuit autem, exspectat, sed ea quæ bona non sunt; malorum enim exspectatio, metus est, bonorum. vero, spes. Cum igitur impii res quæ non sunt exspectent, illorum spes evanescit; jucundis enim, tanquam permanentibus, fruuntur, et in eis vanam D spem collocant. justus quidem, in virtute sua, tanquam in domo manens, nunquam illam deser- tam et inhabitabilem experietur; Justitia enim ejus manet in æternum (Psal. cx, 3): improbus vero qui eam minime sectatur, neque ædificat illam, neque in ea commoratur. Præterea, aranearum tela, ope natura contexta, varietatem ostendit, quæ leviter tacta, facillime dissolvitur : hominum igitur improborum opera, et vitæ omnis ratio, arauea- rum telæ, quæ nequaquam subsistit, similis est. Improborum enim cogitatio (quæ tabernaculum vocatur) proclivi lapsu ruens, facili adeo negotio dissolvitur, et in nihilum redigitur, ut nunquam exstitisse videatur.

μέμφου. Μέγα δὲ καὶ τὸ ἐπίταγμα τὸ, Μὴ εἴη ἄδι κον· οὐ γὰρ μικρόν, ἐν λόγῳ μὴ πταίειν. Προτρεψά μενος δὲ αὐτοὺς σχολάσαι τῇ περὶ αὐτοῦ ἐξετάσει, ὅπερ διὰ τοῦ, Καθίσατε δὴ, καὶ μὴ εἴη ἄδικον, ἡρμήνευσεν· εἶτα εὐπαῤῥησίαστον προφέρει λόγον, φάσκων· οὐ γὰρ ἐστιν ἐν γλώσση μου ἄδικον ἠρέμα παρακρινῶν [γρ. παρακινῶν] [[σ. κατακρίνων] αὐτοὺς, ἐξ ἧς εἶχον περὶ αὐτοῦ διαλήψεως, ὡς δι' ἁμαρτίας πεπονθότος· καὶ ἄλλως ὑποσημαίνων αὐτοῖς, ὡς οὐ πρὸς ἀσύνετον [[σ. πραγμα] ἔχουσιν, ἶν' ἐκ τούτου εἰς τὴν περὶ αὐτοῦ σκέψιν αὐτοὺς διεγείρῃ, ὥστε φρονίμως καὶ συνετώς ταύτῃ χρή- σασθαι. Α Τοῦτο καὶ ἀλλαχοῦ εἴρηται, Πρὶν ἐξετάσῃς, μὴ ΚΕΦ. Ζ', στ. ι'. Ἐὰν γὰρ ἄνθρωπος καταβῇ εἰς ᾅδην, οὐκέτι μὴ ἀναβῇ, οὐδ᾽ οὐ μὴ ἐπιστρέψῃ εἰς τὸν ἴδιον οἶκον, οὐδ' οὐ μὴ ἐπιγνῷ αὐτὸν ἔτι δ τόπος αὐτοῦ. Διδύμου. "Αλλοι ιγρ. Τινὲς]· δέ φασιν, ὅτι οὐ παρ αινούμενος [ισ. παραιρούμενος] τὴν ἀνάστασιν, τοῦτο λέγει· ἀλλὰ πρῶτον μὲν τὸ τῶν ἀνθρώπων ἐπίκηρον δεικνύς· ἔπειτα, ὅτι ὁ ἅπαξ ἀποθανών, εἰς τόνδε τὸν φθαρτὸν βίον οὐχ ὑποστρέψει, οὐδὲ τὰ συμ ήθη πράττων ἐπιγνωσθήσεται· ὥστε τῷ, Οὐκέτι οὐ μὴ ἀναβῇ ἐξ ᾅδου, συναπτέον τὸ, Εἰς τὸν ἴδιον. οἶκον οὐκ ἐπιστρέψῃ· ἵνα εἴπῃ, ὅτι ᾿Αναβιώσετε; μὲν, οὐ μὴν εἰς τὸν ἑαυτοῦ οἶκον επιστρέψει. Αλλα αὕτη μὲν ἡ ἑρμηνεία πιθανή, ἀληθεστέρα δὲ ἡ προ- τέρα, ὅτι ἡγνόει τὰ περὶ τῆς ἀναστάσεως ὁ δίκαιος· ὅθεν καὶ πλέον ἐστὶ θαυμαστὸς, ὅτι μηδὲν τοιοῦτον ἐλπίζων, οὕτω τὴν ἄκραν ἀρετὴν κατώρθωσεν. ΚΕΦ. Η', στ. ια'. Μὴ θάλλει πάπυρος ἄνευ ὕδα τος; ἢ ὑψωθήσεται βούτομον ἄνευ πότου; ἔτι ὄν, κ. τ. λ. Διδύμου. Εἰ δὲ χρὴ καὶ κομψότερον περὶ τούτων διαλαβεῖν· Τῷ ὄντι ἡ τῶν ἀσεβῶν ἐλπὶς οὐ περὶ ὑφ εστηκότα γίνεται. Ἡ γὰρ ἐλπὶς οὐδὲν ἕτερόν ἐστι και τὰ γένος, ἢ προσδοκία ἀγαθῶν· καὶ ὁ φοβούμενος δὲ προσδοκᾷ, ἀλλ' οὐκ ἀγαθά. Κακῶν γὰρ προσδοκία ἐστὶν ὁ φόβος, ἀγαθῶν δὲ ἡ ἐλπίς. Ἐπεὶ οὖν οὐχ υφεστηκότα πράγματα οἱ ἀσεβεῖς προσδοκῶσιν, ἀπόλυ λυται αὐτῶν ἡ ἐλπίς. Ὡς γὰρ μένουσιν, τοῖς ἡδέσι χρῶνται, καὶ ἐν τούτοις ματαίαν ἔχουσιν ἐλπίδα. Καὶ ὁ μὲν δίκαιος ἐν τῇ αὐτοῦ ἀρετῇ, ὡς ἐν οἰκίᾳ, μένων, οὐδέποτε ἕξει τὴν τοιαύτην οἰκίαν αοίκητον· Η δια καιοσύνη γὰρ αὐτοῦ μένει εἰς τὸν αἰῶνα· ὁ δὲ φαῦλος, ταύτης μὴ ἀντεχόμενος, οὐκ οἰκοδομεῖ αὐτ τὴν, οὐδὲ μένει ἐν αὐτῇ. Πάλιν ἡ ἀράχνη ποικιλίαν ἐπιδείκνυται, ἐξ ὑφάσματος φυσικοῦ κατεσκευασμέ νη, ῥᾷστα δὲ διαλύεται, ἐπιψαύσαντός τινος. Τὰ τῶν φαύλων οὖν ἔργα, καὶ ἡ κατασκευὴ τῆς πολιτείας, ἀράχνῃ ἔοικεν οὐχ ὑφισταμένῃ. Ῥᾷστα γὰρ ἡ τῶν φαύλων ἐπίνοια, σκηνὴ ὀνομαζομένη, καταπίπτουσα, εὐάλωτός ἐστιν οὕτως, ὡς μηδὲ δοκεῖν γεγονέναι ποτέ. Εt DIDYMI ALEXANDRINI 1/40 suppl. athibendam esse docent; quod ex voce illa, Sedele, manifestum est. Hoc etiam alibi dictum est : Priusquam examinaveris, ne vituperes (Eccli. 1, 7). Magnum etiam est illud quod attexuit, Non sit injustum; in sermone enim minime labi exiguum non est. Hortatus autem eos ut cum otio et diligen- tia examini ejus vacarent, quod per illa verba, Se- dele, obsecro, et non sit injustum, expresserat, vocem deinde libertate plenam profert, dicens : Non est enim in lingua mea iniquitas, tacite illos, propter opinionem quam de eo fovebant, condemnaus, quod scilicet propter peccata talia pateretur: ac præterea subindicans, cum homine fatuo negotium ipsis non esse, ut illos hac ratione ad considerationem ejus excitaret, et ut ea prudenter et sapienter uteren- tur, permoveret. CAP. VII, vers. 10. Si enim homo descenderit ad infernum, ultra non ascendet, et non revertelur. amplius in domum suam, neque cognoscet eum am- plius locus ejus, B Didymi. Alii autem, non ut resurrectionem mor- tuorum tolleret, hæc a Jobo dicta esse volunt; sed primum quidem, ut humanæ vitæ fragilitatem, et deinde, eum qui semel obierit, ad corruptibilem hanc vitam minime rediturum, nec consueta munia obiturum, ostenderet. Quare verbis illis, Non am- plius ascendet ex inferno, connectenda sunt illa In domum suam non revertetur; ac si dixisset, Revi- viscet quidem, verum in domum suam non rever- tetur. Probabilis quidem est hæc interpretatio; prior autem verior, quod justus mysterium resur- C rectionis ignoraverit : unde et admiratione majore lignus est, quod tale nihil sperans, virtutem sum- mam in omnibus ostenderit. CAP. VIII, vers. 11. Nunquid viret scirpus sine aqua? aut exaltabitur carex sine potu? adhuc, etc. Didymi. Si autem de his venustius et elegantius commentandum sit: Impiorum spes revera circa res exsistentes minime versatur. Spes enim in genere nihil aliud est, quam bonorum exspectatio : qui metuit autem, exspectat, sed ea quæ bona non sunt; malorum enim exspectatio, metus est, bonorum. vero, spes. Cum igitur impii res quæ non sunt exspectent, illorum spes evanescit; jucundis enim, tanquam permanentibus, fruuntur, et in eis vanam D spem collocant. justus quidem, in virtute sua, tanquam in domo manens, nunquam illam deser- tam et inhabitabilem experietur; Justitia enim ejus manet in æternum (Psal. cx, 3): improbus vero qui eam minime sectatur, neque ædificat illam, neque in ea commoratur. Præterea, aranearum tela, ope natura contexta, varietatem ostendit, quæ leviter tacta, facillime dissolvitur : hominum igitur improborum opera, et vitæ omnis ratio, arauea- rum telæ, quæ nequaquam subsistit, similis est. Improborum enim cogitatio (quæ tabernaculum vocatur) proclivi lapsu ruens, facili adeo negotio dissolvitur, et in nihilum redigitur, ut nunquam exstitisse videatur.

"Ωσπερ ἄνευ ὕδατος οὐ πληθυνθήσεται ἕλος· οὕτως ἀδύνατον μὴ δεχόμενον ἐν διανοίᾳ ὠφέλειαν τῶν κρειττόνων, καρπὸν προενεγκεῖν ὠφέλιμον. Αρμόσει δὲ τὸ ῥητὸν καὶ ἐπὶ τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων, ὅτι καθάπερ ἀπὸ ὕδατος ὑπὸ τῆς προνοίας ταῦτα ἀρδεύεται, ἧς μὴ ἐπιούσης, ῥᾳδίαν ταῦτα καὶ εὐμά- ραντον ἕξει τὴν διάλυσιν. Πᾶν γὰρ, κἂν μικρὸν, κἂν μέγα ᾖ, τὸ ἐν τῷ βίῳ, ὑπὸ πρόνοιάν ἐστι· ξηραίνεται δὲ, εἰ μὴ αὕτη ἐποπτεύοι. Στ. ιζ'. Ἐπὶ συναγωγήν λίθων κοιμάται, ἐν δὲ μέσῳ χαλίκων ζήσεται· ἐὰν καταπίῃ, ὁ τόπος ψεύ σεται αὐτόν. Διδύμου. Υψηλότερον δὲ εἰπεῖν· Οἶκός ἐστι λίθων σύνθεσις κατὰ τέχνην, πρὸς ἑτέρους ἔνωσιν ἔχων [τσ. ἐχόντων]· τοιοῦτον ἡ ἀρετὴ, καὶ ἡ ἁγιότης, καὶ αὐ- Β τὴ ἡ μετουσία τοῦ Πνεύματος· ἐσκορπισμένον δέ τι, ἡ συναγωγὴ τῶν λίθων, καὶ μίξις τῶν χαλίκων, πα ραπλησίον τῇ κακίᾳ, τῇ μὴ ἐχούσῃ ἕνωσιν, ἀλλ᾽ ἀταξίαν. Ὁ ἀσεβὴς οὖν ἅπασαν τὴν διαγωγὴν ἐν οἴκῳ κακίας ἔχει, διαλελυμένος, κατὰ τοὺς ἔξω τῆς οἰκο δομῆς λίθους, οἳ οὐχ ἁρμόζουσι τῇ οἰκοδομῇ τοῦ πύργου, κατὰ τὸν Ποιμένα· οὐδ᾽ ἀκούουσιν· Ὑμεῖς δὲ ἐποικοδομεῖσθε ἐπὶ τῷ θεμελίῳ τῶν ἀποστόλων καὶ προφητῶν. Στ. ιθ'. Ἐκ δὲ γῆς ἄλλον αναβλαστήσει· ὁ γὰρ Κύριος οὐ μὴ ἀποποιήσηται τὸν ἄκακον. Διδύμου. Επιμείνας τῇ τροπῇ τῶν βοτανῶν, τὸν ἀναβλαστήσειν, τέθεικεν. "Ακακον δὲ ἐνταῦθα λέ- γει, οὐ τὸν εὐήθη, ἀλλὰ τὸν μὴ ἔχοντα κακίαν· ἀμφό τερα γὰρ σημαίνει τὸ ὄνομα. Οταν μὲν γὰρ λέγῃ περὶ τῶν αἱρετικῶν, ὅτι διὰ τῆς χρηστολογίας ἐξ- απατῶσι τὰς καρδίας τῶν ἀκάκων, ἀκάκους καλεῖ τοὺς εὐήθεις, τοὺς βραδεῖς τὴν νόησιν· ὅταν δὲ λέγῃ· Ακακοι καὶ εὐθεῖς ἐκολλῶντό μοι, τους δικαίους σημαίνει· καθάπερ οὖν καὶ ἐνταῦθά φησιν, ὅτι ἐκ- τέλλει μὲν τὸν φαῦλον ὁ Κύριος, φυτεύει δὲ ἀντ᾽ ἐκεί νου τὸν ἄκακον· ἐκεῖνον μὲν γὰρ τιμωρεῖται. Εἰ δέ τις εἴη εὐσεβὴς, καὶ τῆς καθ᾿ ἑτέρων κακίας ἀπέχε- ται, εἰ καὶ ἐν ἐσχάτοις ἐξετασθείη, πλείστης γοῦν αὐτῷ τῆς οἰκείας προνοίας μεταδίδωσι. Στ. κα. Πᾶν δὲ δῶρον ἀσεβοῦς οὐ δέξεται. Α- ληθινῶν δὲ στόμα εμπλήσει γέλωτος, τὰ δὲ χεί- λη αὐτῶν ἐξομολογήσεως. Διδύμου. Αληθινός ἐστιν ἐκεῖνος, ὁ μὴ ὑποκρινόμε νος μηδὲ ἐπιμορφιζόμενος τὴν ἀρετὴν, ὁ μὴ σχηματι- ζόμενος σωφροσύνην, ἀλλὰ σώφρων ῶν, τὸ δίκαιον δι καίως διώκων. Τούτων οὖν τῶν ἀληθινῶν τὸ στόμα ἐμε πλήσει ὁ Θεὸς γέλωτος, τουτέστιν ἀγαλλιάσεως. Αντί δὲ, τῆς ἐξομολογήσεως, ἀλαλαγμοῦ εἶπον οἱ ἄλλοι. ΚΕΦ. Θ', στ. ε'. 'Ο παλαιῶν ὄρη, καὶ οὐκ οἶδα- σιν, ὁ καταστρέφων αὐτὰ ὀργῇ. Διδύμου. Οίδα καὶ ἄλλα ὄρη, Μωϋσέα καὶ τοὺς προφήτας, Ηρα τοὺς ὀφθαλμούς μου εἰς τὰ ὄρη. Χριστὸς παλαιοῖ τὴν πρώτην Διαθήκην, καὶ οὐκ οἶδα- σιν Ἰουδαῖοι, πρὸς οὓς εἴρηται· Εἰ ἐπιστεύετε Μωϋ- χχιν, ), (α) FRAGMENTA IN JOB. A C D Quemadmodum sine aqua palus non augebitum: sic impossibile est, ut fructum utilem proferat, qui animo rerum meliorum utilitatem non comprehen- derit. Dictum autem hoc rebus etiam humanis qua- drabit, quæ divina providentia, tanquam aqua, irrigantur, quæ si minus comnes sequatur, cito hæ marcescunt, et in nihilum abeunt. Quidquid enim in vita est, sive magnum, sive parvum sit, divina providentiæ subjacet; et nisi illa inspectaverit, exsiccatur. VERS. 17. In congregatione lapidum dormit, in medio autem silicum vivet. Si absorbuerit, locus, mentietur eum. Didymi. Ut sublimius autem dicamus: Domus est lapidum artificiose inter se unitorum structura: talis etiamn est virtus, sanctitas, et divini Spiritus communio; lapidum autem acervus, et silicum mistura, quiddam dissipatum et dissolutum est, sed improbitati simile, quæ unionem non agnoscit, confusionem. Omnis igitur dissoluti impii conver- satio in domo pravitatis est, non aliter quam lapi- des extra ædificium, qui ædificandæ turri plane inepti sunt, juxta Pastorem (a) : neque illud audiunt, Vos autem superædificamini super fundamentum apostolorum et prophetarum (Ephes. 11, 20). VERS. 19. De terra autem alterum germinabit; Dominus enim non improbabit innocentem. Didymi. Metaphoræ a plantis sumptæ insistens, germinabit posuit. Simplicem autem hoc loco dicit, non stolidum, sed eum qui improbitate carel; vox enim ǎxaxoç utrumque significat. Cum enim de hæreticis dicit : Blandiloquentia sua corda sim- plicium seducunt (Rom. xvi, 18), simplices vocat qui rudes sunt, et ad intelligendum tardi; cum autem dicit : Simplices et recti mihi adhæserunt (Psal. justos intelligit : quemadmodum et hoc in loco dicit, quod Dominus improbum avellat, et hominem innocentem ejus vice inserat et plantet, illum enim supplicio afficit. Si quis autem pius exstiterit, et a malo alteri inferendo abstinuerit, licet extrema quæque patiatur, largam ei providentiam Deus impartitur. VERS. 21. Non vero ullum munus impii accipiet. Veracium autem os implebit risu, labia autem eorum. confessione. Didymt. Veras ille est, qui virtutem non simulat, neque falso prætextu aut specie temperantiam velat, sed cum sobrietate justum juste persequitur. Horum igitur veracium Deus os risu implebit, id est læti- tia. Pro confessione autem, alii exsultationem dixerunt. CAP. IX, vers. 5. Qui in vetustatem perducit montes, et nesciunt; qui subvertit eos in ira. Didymi. Alios etiam novi montes, Moyseu el prophetas, Levavi oculos meos in montes (Psal. cxx, ). Christus abrogat prius Testamentum, nec auim- advertunt Judæi, quibus dictum est : Si Moysi Vide visionem tertiam libri primi Hermæ, qui Pastor inscribitur [Patr. Gr. l. 111,

"Ωσπερ ἄνευ ὕδατος οὐ πληθυνθήσεται ἕλος· οὕτως ἀδύνατον μὴ δεχόμενον ἐν διανοίᾳ ὠφέλειαν τῶν κρειττόνων, καρπὸν προενεγκεῖν ὠφέλιμον. Αρμόσει δὲ τὸ ῥητὸν καὶ ἐπὶ τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων, ὅτι καθάπερ ἀπὸ ὕδατος ὑπὸ τῆς προνοίας ταῦτα ἀρδεύεται, ἧς μὴ ἐπιούσης, ῥᾳδίαν ταῦτα καὶ εὐμά- ραντον ἕξει τὴν διάλυσιν. Πᾶν γὰρ, κἂν μικρὸν, κἂν μέγα ᾖ, τὸ ἐν τῷ βίῳ, ὑπὸ πρόνοιάν ἐστι· ξηραίνεται δὲ, εἰ μὴ αὕτη ἐποπτεύοι. Στ. ιζ'. Ἐπὶ συναγωγήν λίθων κοιμάται, ἐν δὲ μέσῳ χαλίκων ζήσεται· ἐὰν καταπίῃ, ὁ τόπος ψεύ σεται αὐτόν. Διδύμου. Υψηλότερον δὲ εἰπεῖν· Οἶκός ἐστι λίθων σύνθεσις κατὰ τέχνην, πρὸς ἑτέρους ἔνωσιν ἔχων [τσ. ἐχόντων]· τοιοῦτον ἡ ἀρετὴ, καὶ ἡ ἁγιότης, καὶ αὐ- Β τὴ ἡ μετουσία τοῦ Πνεύματος· ἐσκορπισμένον δέ τι, ἡ συναγωγὴ τῶν λίθων, καὶ μίξις τῶν χαλίκων, πα ραπλησίον τῇ κακίᾳ, τῇ μὴ ἐχούσῃ ἕνωσιν, ἀλλ᾽ ἀταξίαν. Ὁ ἀσεβὴς οὖν ἅπασαν τὴν διαγωγὴν ἐν οἴκῳ κακίας ἔχει, διαλελυμένος, κατὰ τοὺς ἔξω τῆς οἰκο δομῆς λίθους, οἳ οὐχ ἁρμόζουσι τῇ οἰκοδομῇ τοῦ πύργου, κατὰ τὸν Ποιμένα· οὐδ᾽ ἀκούουσιν· Ὑμεῖς δὲ ἐποικοδομεῖσθε ἐπὶ τῷ θεμελίῳ τῶν ἀποστόλων καὶ προφητῶν. Στ. ιθ'. Ἐκ δὲ γῆς ἄλλον αναβλαστήσει· ὁ γὰρ Κύριος οὐ μὴ ἀποποιήσηται τὸν ἄκακον. Διδύμου. Επιμείνας τῇ τροπῇ τῶν βοτανῶν, τὸν ἀναβλαστήσειν, τέθεικεν. "Ακακον δὲ ἐνταῦθα λέ- γει, οὐ τὸν εὐήθη, ἀλλὰ τὸν μὴ ἔχοντα κακίαν· ἀμφό τερα γὰρ σημαίνει τὸ ὄνομα. Οταν μὲν γὰρ λέγῃ περὶ τῶν αἱρετικῶν, ὅτι διὰ τῆς χρηστολογίας ἐξ- απατῶσι τὰς καρδίας τῶν ἀκάκων, ἀκάκους καλεῖ τοὺς εὐήθεις, τοὺς βραδεῖς τὴν νόησιν· ὅταν δὲ λέγῃ· Ακακοι καὶ εὐθεῖς ἐκολλῶντό μοι, τους δικαίους σημαίνει· καθάπερ οὖν καὶ ἐνταῦθά φησιν, ὅτι ἐκ- τέλλει μὲν τὸν φαῦλον ὁ Κύριος, φυτεύει δὲ ἀντ᾽ ἐκεί νου τὸν ἄκακον· ἐκεῖνον μὲν γὰρ τιμωρεῖται. Εἰ δέ τις εἴη εὐσεβὴς, καὶ τῆς καθ᾿ ἑτέρων κακίας ἀπέχε- ται, εἰ καὶ ἐν ἐσχάτοις ἐξετασθείη, πλείστης γοῦν αὐτῷ τῆς οἰκείας προνοίας μεταδίδωσι. Στ. κα. Πᾶν δὲ δῶρον ἀσεβοῦς οὐ δέξεται. Α- ληθινῶν δὲ στόμα εμπλήσει γέλωτος, τὰ δὲ χεί- λη αὐτῶν ἐξομολογήσεως. Διδύμου. Αληθινός ἐστιν ἐκεῖνος, ὁ μὴ ὑποκρινόμε νος μηδὲ ἐπιμορφιζόμενος τὴν ἀρετὴν, ὁ μὴ σχηματι- ζόμενος σωφροσύνην, ἀλλὰ σώφρων ῶν, τὸ δίκαιον δι καίως διώκων. Τούτων οὖν τῶν ἀληθινῶν τὸ στόμα ἐμε πλήσει ὁ Θεὸς γέλωτος, τουτέστιν ἀγαλλιάσεως. Αντί δὲ, τῆς ἐξομολογήσεως, ἀλαλαγμοῦ εἶπον οἱ ἄλλοι. ΚΕΦ. Θ', στ. ε'. 'Ο παλαιῶν ὄρη, καὶ οὐκ οἶδα- σιν, ὁ καταστρέφων αὐτὰ ὀργῇ. Διδύμου. Οίδα καὶ ἄλλα ὄρη, Μωϋσέα καὶ τοὺς προφήτας, Ηρα τοὺς ὀφθαλμούς μου εἰς τὰ ὄρη. Χριστὸς παλαιοῖ τὴν πρώτην Διαθήκην, καὶ οὐκ οἶδα- σιν Ἰουδαῖοι, πρὸς οὓς εἴρηται· Εἰ ἐπιστεύετε Μωϋ- χχιν, ), (α) FRAGMENTA IN JOB. A C D Quemadmodum sine aqua palus non augebitum: sic impossibile est, ut fructum utilem proferat, qui animo rerum meliorum utilitatem non comprehen- derit. Dictum autem hoc rebus etiam humanis qua- drabit, quæ divina providentia, tanquam aqua, irrigantur, quæ si minus comnes sequatur, cito hæ marcescunt, et in nihilum abeunt. Quidquid enim in vita est, sive magnum, sive parvum sit, divina providentiæ subjacet; et nisi illa inspectaverit, exsiccatur. VERS. 17. In congregatione lapidum dormit, in medio autem silicum vivet. Si absorbuerit, locus, mentietur eum. Didymi. Ut sublimius autem dicamus: Domus est lapidum artificiose inter se unitorum structura: talis etiamn est virtus, sanctitas, et divini Spiritus communio; lapidum autem acervus, et silicum mistura, quiddam dissipatum et dissolutum est, sed improbitati simile, quæ unionem non agnoscit, confusionem. Omnis igitur dissoluti impii conver- satio in domo pravitatis est, non aliter quam lapi- des extra ædificium, qui ædificandæ turri plane inepti sunt, juxta Pastorem (a) : neque illud audiunt, Vos autem superædificamini super fundamentum apostolorum et prophetarum (Ephes. 11, 20). VERS. 19. De terra autem alterum germinabit; Dominus enim non improbabit innocentem. Didymi. Metaphoræ a plantis sumptæ insistens, germinabit posuit. Simplicem autem hoc loco dicit, non stolidum, sed eum qui improbitate carel; vox enim ǎxaxoç utrumque significat. Cum enim de hæreticis dicit : Blandiloquentia sua corda sim- plicium seducunt (Rom. xvi, 18), simplices vocat qui rudes sunt, et ad intelligendum tardi; cum autem dicit : Simplices et recti mihi adhæserunt (Psal. justos intelligit : quemadmodum et hoc in loco dicit, quod Dominus improbum avellat, et hominem innocentem ejus vice inserat et plantet, illum enim supplicio afficit. Si quis autem pius exstiterit, et a malo alteri inferendo abstinuerit, licet extrema quæque patiatur, largam ei providentiam Deus impartitur. VERS. 21. Non vero ullum munus impii accipiet. Veracium autem os implebit risu, labia autem eorum. confessione. Didymt. Veras ille est, qui virtutem non simulat, neque falso prætextu aut specie temperantiam velat, sed cum sobrietate justum juste persequitur. Horum igitur veracium Deus os risu implebit, id est læti- tia. Pro confessione autem, alii exsultationem dixerunt. CAP. IX, vers. 5. Qui in vetustatem perducit montes, et nesciunt; qui subvertit eos in ira. Didymi. Alios etiam novi montes, Moyseu el prophetas, Levavi oculos meos in montes (Psal. cxx, ). Christus abrogat prius Testamentum, nec auim- advertunt Judæi, quibus dictum est : Si Moysi Vide visionem tertiam libri primi Hermæ, qui Pastor inscribitur [Patr. Gr. l. 111,

Α σῇ, ἐπιστεύετε ἂν ἐμοί. Ο αὐτὸς δὲ καὶ κατέστρεψε τὰ μέχρι γράμματος ὄρη τῆς Ἱερουσαλὴμ καὶ τὸ ἁγίασμα· ὁ αὐτὸς δὲ καὶ τὸν ἥλιον ἀμαυροῖ τῇ ἑαυτοῦ λαμπρότητι, καὶ τοὺς ἀστέρας. Βαβα!! Οία λέγει ἄνθρωπος νοσῶν καὶ ἑλκωμένος, ὅστρακον ἔχων, καὶ τὸν ἰχῶρα ξέων, ἄνθρωπος ἐπὶ κοπρίας καθεζόμενος ! Ο παλαιῶν ὄρη, καὶ οὐκ οἴδασι. Τίνες οὖν εἰσιν οἱ λόγοι, ἴδωμεν· καὶ περὶ ποίων ὀρέων παλαιουμένων, καὶ ὑπὸ [ἴσ. ἐπὶ] τίνων, Καὶ οὐκ οἴδασιν. Ἦλθεν Ἰησοῦς ὁ καταστρέφων τὴν κατὰ τὸ γράμμα ἐκδοχήν, καὶ τοὺς ταύτῃ μετὰ τὴν χάριν ἐμμένοντας, περὶ ὧν φησιν ὁ Ἀπόστολος· ἔφθασε δὲ ἐπ' αὐτοὺς ἡ ὀργή τὰ πεπαλαιωμένα κατεστράφη, πεπαλαίωται τὰ τοῦ γράμματος, ἀνακεκαίνωται τὰ τοῦ πνεύματος, ὥστε δουλεύειν ἡμᾶς ἐν καινότητι πνεύματος, καὶ οὐ πα Β λαιότητι γράμματος. Παράδοξον ὁ Ἰησοῦς πεποίηκεν χιν, 27). ΣΙΙ, 18), ἐλθὼν, τοὺς αὐτοὺς προφήτας καὶ πεπαλαίωκε, καὶ ἀνεκαίνισεν. Στ. Γ΄. Ο σείων τὴν ὑπ' οὐρανὸν ἐκ θεμελίωνα οἱ δὲ στύλοι αὐτῆς σαλεύονται. Διδύμου. Κομψότερον δέ τινες Οἱ στύλοι ἦσαν τοῦ Κυρίου μου Ἰησοῦ Χριστοῦ οἱ ἀπόστολοι. Οὗτοι γὰρ παρὰ τὸν καιρὸν τοῦ πάθους Ἰησοῦ ἐσαλεύθησαν· Πάντες ὑμεῖς σκανδαλισθήσεσθε ἐν ἐμοὶ ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ. Σεισμοὶ δὲ πολλάκις γεγόνασιν ἐπὶ τῆς γῆς· ἀλλ' οἱ γενόμενοι σεισμοί, καὶ πρὸ Χριστοῦ, καὶ μετὰ Χριστὸν, ἐκ μέρους γεγόνασιν· ἐπὶ δὲ τοῦ Κυ- ρίου μου Ἰησοῦ Χριστοῦ οὐ γέγονε μερικός (γρ. με κρὸς] ὁ σεισμὸς, ἀλλ' ὅλη ἡ γῆ ἐσείσθη ἐξ αὐτοῦ τοῦ κέντρου. Στ. ζ. Κατὰ δὲ ἄστρων κατασφραγίζει. Διδύμου. Φέρεται δὲ, ὅτι κατὰ τὸν καιρὸν τοῦ πά- θους, ἐν ταῖς τρισὶν ὥραις ἐν αἷς ὁ ἥλιος ἐξέλιπε, τηνικαῦτα καὶ ἀστέρες ἐφάνησαν, ὡς ἐν νυκτί. Στ. ιγ'. Υπ' αὐτοῦ ἐκάμφθησαν κήτη τὰ ὑπ' οὐρανόν. Διδύμου. Πρὸς μὲν τὸ ῥητόν· Καὶ τὰ κήτη ἀν υπότακτα ἦν ἀνθρώποις, καὶ τὰ ἄλλα ιοβόλα θηρία, εἰ μὴ αὐτὸς ταῦτα ὑπέταξε. Πρὸς δὲ θεωρίαν· Τὰ πονηρὰ πνεύματα, τὰ κήτη ἀλληγορικῶς καλούμενα, διὰ τὸ περὶ τοὺς κλύδωνας τῆς ψυχῆς διανήχεσθαι, αὐτὸς ἔκαμψε, καὶ ἐταπείνωσεν. Οὐ γὰρ οἷα τέ ἐστιν ἀνθρωπεία φύσις· πρὸς αὐτὰ μὴ καμφθέντα ὑπὸ Θεοῦ [ἱσ. ἀντιστῆναι]. Στ. κζ'. Ἐάν τε γὰρ εἴπω, ἐπιλήσομαι λαλών, συγκύψας τῷ προσώπῳ στενάξω, σείομαι πᾶσι τοῖς μέλεσιν· οἶδα γὰρ ὅτι οὐκ ἀθῶόν με ἐάσεις. Διδύμου. Η μετριότης τοῦ ἁγίου ἐν τούτοις γνωρίζεται, καὶ μεγάλη εὐγνωμοσύνη. Εἰ γὰρ καὶ εἶπεν, ὅτι Δίκαιος ἀναφανοῦμαι, ἀλλ᾽ οὖν οἶδε καὶ πέπεισται, ὅτι ὡς πρὸς Θεὸν δοκιμαστὴν ἄστρα και θαρὰ οὐκ ἔστιν ἐνώπιον αὐτοῦ, οὐδ᾽ αὐτὸς δηλονότι. Διό φησιν, ὅτι Εξεταστής μου γινόμενος ἀκριβής (Θεὸς γὰρ εἶ), οὐκ ἀθῶόν με ἐάσεις. ΚΕΦ. Ι', στ. η'. Αἱ χεῖρες σου ἔπλασάν με, καὶ ἐποίησάν με. DIDYMI ALEXANDRINI crederetis, crederetis forsitan et mihi (Joan. v, 46). Ipse, quoad litteram, montes Jerusalem et sanctua- rium evertit ipse solem et astra suo ipsius splen- dore obscurat. Papæ! Qualia dicit homo morbidus et exulceratus, testam habens, et saniem radens, bomo sedens in sterquilinio! Qui in vetustatem per- ducit montes, el nesciunt. Videamus igitur cujusmodi sint hæc verba, et quinam montes vetustate exole- verint, ac de quibus illud intelligendum veniat, Et nesciunt. Venit Jesus, qui exspectationem secun- dum litterain, et eos qui post gratiam in ea perse- verant, delet; de quibus dicit Apostolus, Pervenit autem super eos ira (1 Thess. 11, 46); vetera enim deleta sunt; quæ ad litteram pertinent vetustatem induerunt; instaurata sunt quæ sunt spiritus, ut serviamnus in novitate spiritus, et non in vetustate litteræ (Rom. vii, 6). Christus adventu suo admi- rabile quiddam et contra omnium opinionem fecit, eosdem prophetas et antiquavit, et inno- vavit. VERS. 6. Qui commovet eam quæ sub cœlo a fun- damentis : columnæ autem ejus quatiuntur. Didymi. Concinnius vero nomulli : Columnæ erant Domini mei Jesu Christi apostoli; hi enim tempore quo Jesus patiebatur commoti erant : Omnes vos scandalizabimini in me in nocte ista (Marc. Terra molus vero sape in terra exstite- runt; verum et qui ante, et qui post Christum con- tigerunt, partem tantum aliquam terræ concusse- runt; tempore autem Domini mei Jesu Christi, pars aliqua terræ mota non fuit, sed tota terra ab ipso centro conquassata est. VERS. 7. Contra sidera autem signaculum ponit. Didymi. Fertur autem, quod tempore passionis, tribus horis quibus sol defecerat, sidera etiam tum, tanquam in nocte, apparuisse. VERS. 13. Ab eo incurvali sunt celi qui sub calo. Didymi. Ad litteram quidem: Ceti, et aliæ vene- natæ bestiæ hominis imperio minime parerent, nisi illas Deus illi subjecisset. Ad theoriam vero: Ipse spiritus reprobos (qui allegorice ceti vocantur, quia animi fluctibus innatent) incurvavit et humiliavit : si enim a Deo minus inflecterentur, hominis natura eis obsistere neqairet. VERS. 27. Quod et si locutus fuero, obliviscar dum loquor, declinans in faciem ingemiscam, commoveor omnibus membris; scio enim quod non insontem me sines. Didymi. Ex his, sancti viri moderatio, et insignis quanimitas manifestatur. Licet enim dixerat (cap. XIII, Justus apparebo, nihilominus explora- tum persuasumque habebat, quod quemadmodum coram Deo exploratore astra non sunt pura, ita ne-. que ipse esset. Idee inquit, Si explorare me diligen- ter volueris (Deus enim es), non insontem me sines. CAP. X, vers. 8. Manus tuæ plasmaverunt me, et: fecerunt me. C D add. I

Α σῇ, ἐπιστεύετε ἂν ἐμοί. Ο αὐτὸς δὲ καὶ κατέστρεψε τὰ μέχρι γράμματος ὄρη τῆς Ἱερουσαλὴμ καὶ τὸ ἁγίασμα· ὁ αὐτὸς δὲ καὶ τὸν ἥλιον ἀμαυροῖ τῇ ἑαυτοῦ λαμπρότητι, καὶ τοὺς ἀστέρας. Βαβα!! Οία λέγει ἄνθρωπος νοσῶν καὶ ἑλκωμένος, ὅστρακον ἔχων, καὶ τὸν ἰχῶρα ξέων, ἄνθρωπος ἐπὶ κοπρίας καθεζόμενος ! Ο παλαιῶν ὄρη, καὶ οὐκ οἴδασι. Τίνες οὖν εἰσιν οἱ λόγοι, ἴδωμεν· καὶ περὶ ποίων ὀρέων παλαιουμένων, καὶ ὑπὸ [ἴσ. ἐπὶ] τίνων, Καὶ οὐκ οἴδασιν. Ἦλθεν Ἰησοῦς ὁ καταστρέφων τὴν κατὰ τὸ γράμμα ἐκδοχήν, καὶ τοὺς ταύτῃ μετὰ τὴν χάριν ἐμμένοντας, περὶ ὧν φησιν ὁ Ἀπόστολος· ἔφθασε δὲ ἐπ' αὐτοὺς ἡ ὀργή τὰ πεπαλαιωμένα κατεστράφη, πεπαλαίωται τὰ τοῦ γράμματος, ἀνακεκαίνωται τὰ τοῦ πνεύματος, ὥστε δουλεύειν ἡμᾶς ἐν καινότητι πνεύματος, καὶ οὐ πα Β λαιότητι γράμματος. Παράδοξον ὁ Ἰησοῦς πεποίηκεν χιν, 27). ΣΙΙ, 18), ἐλθὼν, τοὺς αὐτοὺς προφήτας καὶ πεπαλαίωκε, καὶ ἀνεκαίνισεν. Στ. Γ΄. Ο σείων τὴν ὑπ' οὐρανὸν ἐκ θεμελίωνα οἱ δὲ στύλοι αὐτῆς σαλεύονται. Διδύμου. Κομψότερον δέ τινες Οἱ στύλοι ἦσαν τοῦ Κυρίου μου Ἰησοῦ Χριστοῦ οἱ ἀπόστολοι. Οὗτοι γὰρ παρὰ τὸν καιρὸν τοῦ πάθους Ἰησοῦ ἐσαλεύθησαν· Πάντες ὑμεῖς σκανδαλισθήσεσθε ἐν ἐμοὶ ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ. Σεισμοὶ δὲ πολλάκις γεγόνασιν ἐπὶ τῆς γῆς· ἀλλ' οἱ γενόμενοι σεισμοί, καὶ πρὸ Χριστοῦ, καὶ μετὰ Χριστὸν, ἐκ μέρους γεγόνασιν· ἐπὶ δὲ τοῦ Κυ- ρίου μου Ἰησοῦ Χριστοῦ οὐ γέγονε μερικός (γρ. με κρὸς] ὁ σεισμὸς, ἀλλ' ὅλη ἡ γῆ ἐσείσθη ἐξ αὐτοῦ τοῦ κέντρου. Στ. ζ. Κατὰ δὲ ἄστρων κατασφραγίζει. Διδύμου. Φέρεται δὲ, ὅτι κατὰ τὸν καιρὸν τοῦ πά- θους, ἐν ταῖς τρισὶν ὥραις ἐν αἷς ὁ ἥλιος ἐξέλιπε, τηνικαῦτα καὶ ἀστέρες ἐφάνησαν, ὡς ἐν νυκτί. Στ. ιγ'. Υπ' αὐτοῦ ἐκάμφθησαν κήτη τὰ ὑπ' οὐρανόν. Διδύμου. Πρὸς μὲν τὸ ῥητόν· Καὶ τὰ κήτη ἀν υπότακτα ἦν ἀνθρώποις, καὶ τὰ ἄλλα ιοβόλα θηρία, εἰ μὴ αὐτὸς ταῦτα ὑπέταξε. Πρὸς δὲ θεωρίαν· Τὰ πονηρὰ πνεύματα, τὰ κήτη ἀλληγορικῶς καλούμενα, διὰ τὸ περὶ τοὺς κλύδωνας τῆς ψυχῆς διανήχεσθαι, αὐτὸς ἔκαμψε, καὶ ἐταπείνωσεν. Οὐ γὰρ οἷα τέ ἐστιν ἀνθρωπεία φύσις· πρὸς αὐτὰ μὴ καμφθέντα ὑπὸ Θεοῦ [ἱσ. ἀντιστῆναι]. Στ. κζ'. Ἐάν τε γὰρ εἴπω, ἐπιλήσομαι λαλών, συγκύψας τῷ προσώπῳ στενάξω, σείομαι πᾶσι τοῖς μέλεσιν· οἶδα γὰρ ὅτι οὐκ ἀθῶόν με ἐάσεις. Διδύμου. Η μετριότης τοῦ ἁγίου ἐν τούτοις γνωρίζεται, καὶ μεγάλη εὐγνωμοσύνη. Εἰ γὰρ καὶ εἶπεν, ὅτι Δίκαιος ἀναφανοῦμαι, ἀλλ᾽ οὖν οἶδε καὶ πέπεισται, ὅτι ὡς πρὸς Θεὸν δοκιμαστὴν ἄστρα και θαρὰ οὐκ ἔστιν ἐνώπιον αὐτοῦ, οὐδ᾽ αὐτὸς δηλονότι. Διό φησιν, ὅτι Εξεταστής μου γινόμενος ἀκριβής (Θεὸς γὰρ εἶ), οὐκ ἀθῶόν με ἐάσεις. ΚΕΦ. Ι', στ. η'. Αἱ χεῖρες σου ἔπλασάν με, καὶ ἐποίησάν με. DIDYMI ALEXANDRINI crederetis, crederetis forsitan et mihi (Joan. v, 46). Ipse, quoad litteram, montes Jerusalem et sanctua- rium evertit ipse solem et astra suo ipsius splen- dore obscurat. Papæ! Qualia dicit homo morbidus et exulceratus, testam habens, et saniem radens, bomo sedens in sterquilinio! Qui in vetustatem per- ducit montes, el nesciunt. Videamus igitur cujusmodi sint hæc verba, et quinam montes vetustate exole- verint, ac de quibus illud intelligendum veniat, Et nesciunt. Venit Jesus, qui exspectationem secun- dum litterain, et eos qui post gratiam in ea perse- verant, delet; de quibus dicit Apostolus, Pervenit autem super eos ira (1 Thess. 11, 46); vetera enim deleta sunt; quæ ad litteram pertinent vetustatem induerunt; instaurata sunt quæ sunt spiritus, ut serviamnus in novitate spiritus, et non in vetustate litteræ (Rom. vii, 6). Christus adventu suo admi- rabile quiddam et contra omnium opinionem fecit, eosdem prophetas et antiquavit, et inno- vavit. VERS. 6. Qui commovet eam quæ sub cœlo a fun- damentis : columnæ autem ejus quatiuntur. Didymi. Concinnius vero nomulli : Columnæ erant Domini mei Jesu Christi apostoli; hi enim tempore quo Jesus patiebatur commoti erant : Omnes vos scandalizabimini in me in nocte ista (Marc. Terra molus vero sape in terra exstite- runt; verum et qui ante, et qui post Christum con- tigerunt, partem tantum aliquam terræ concusse- runt; tempore autem Domini mei Jesu Christi, pars aliqua terræ mota non fuit, sed tota terra ab ipso centro conquassata est. VERS. 7. Contra sidera autem signaculum ponit. Didymi. Fertur autem, quod tempore passionis, tribus horis quibus sol defecerat, sidera etiam tum, tanquam in nocte, apparuisse. VERS. 13. Ab eo incurvali sunt celi qui sub calo. Didymi. Ad litteram quidem: Ceti, et aliæ vene- natæ bestiæ hominis imperio minime parerent, nisi illas Deus illi subjecisset. Ad theoriam vero: Ipse spiritus reprobos (qui allegorice ceti vocantur, quia animi fluctibus innatent) incurvavit et humiliavit : si enim a Deo minus inflecterentur, hominis natura eis obsistere neqairet. VERS. 27. Quod et si locutus fuero, obliviscar dum loquor, declinans in faciem ingemiscam, commoveor omnibus membris; scio enim quod non insontem me sines. Didymi. Ex his, sancti viri moderatio, et insignis quanimitas manifestatur. Licet enim dixerat (cap. XIII, Justus apparebo, nihilominus explora- tum persuasumque habebat, quod quemadmodum coram Deo exploratore astra non sunt pura, ita ne-. que ipse esset. Idee inquit, Si explorare me diligen- ter volueris (Deus enim es), non insontem me sines. CAP. X, vers. 8. Manus tuæ plasmaverunt me, et: fecerunt me. C D add. I

Α σῇ, ἐπιστεύετε ἂν ἐμοί. Ο αὐτὸς δὲ καὶ κατέστρεψε τὰ μέχρι γράμματος ὄρη τῆς Ἱερουσαλὴμ καὶ τὸ ἁγίασμα· ὁ αὐτὸς δὲ καὶ τὸν ἥλιον ἀμαυροῖ τῇ ἑαυτοῦ λαμπρότητι, καὶ τοὺς ἀστέρας. Βαβα!! Οία λέγει ἄνθρωπος νοσῶν καὶ ἑλκωμένος, ὅστρακον ἔχων, καὶ τὸν ἰχῶρα ξέων, ἄνθρωπος ἐπὶ κοπρίας καθεζόμενος ! Ο παλαιῶν ὄρη, καὶ οὐκ οἴδασι. Τίνες οὖν εἰσιν οἱ λόγοι, ἴδωμεν· καὶ περὶ ποίων ὀρέων παλαιουμένων, καὶ ὑπὸ [ἴσ. ἐπὶ] τίνων, Καὶ οὐκ οἴδασιν. Ἦλθεν Ἰησοῦς ὁ καταστρέφων τὴν κατὰ τὸ γράμμα ἐκδοχήν, καὶ τοὺς ταύτῃ μετὰ τὴν χάριν ἐμμένοντας, περὶ ὧν φησιν ὁ Ἀπόστολος· ἔφθασε δὲ ἐπ' αὐτοὺς ἡ ὀργή τὰ πεπαλαιωμένα κατεστράφη, πεπαλαίωται τὰ τοῦ γράμματος, ἀνακεκαίνωται τὰ τοῦ πνεύματος, ὥστε δουλεύειν ἡμᾶς ἐν καινότητι πνεύματος, καὶ οὐ πα Β λαιότητι γράμματος. Παράδοξον ὁ Ἰησοῦς πεποίηκεν χιν, 27). ΣΙΙ, 18), ἐλθὼν, τοὺς αὐτοὺς προφήτας καὶ πεπαλαίωκε, καὶ ἀνεκαίνισεν. Στ. Γ΄. Ο σείων τὴν ὑπ' οὐρανὸν ἐκ θεμελίωνα οἱ δὲ στύλοι αὐτῆς σαλεύονται. Διδύμου. Κομψότερον δέ τινες Οἱ στύλοι ἦσαν τοῦ Κυρίου μου Ἰησοῦ Χριστοῦ οἱ ἀπόστολοι. Οὗτοι γὰρ παρὰ τὸν καιρὸν τοῦ πάθους Ἰησοῦ ἐσαλεύθησαν· Πάντες ὑμεῖς σκανδαλισθήσεσθε ἐν ἐμοὶ ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ. Σεισμοὶ δὲ πολλάκις γεγόνασιν ἐπὶ τῆς γῆς· ἀλλ' οἱ γενόμενοι σεισμοί, καὶ πρὸ Χριστοῦ, καὶ μετὰ Χριστὸν, ἐκ μέρους γεγόνασιν· ἐπὶ δὲ τοῦ Κυ- ρίου μου Ἰησοῦ Χριστοῦ οὐ γέγονε μερικός (γρ. με κρὸς] ὁ σεισμὸς, ἀλλ' ὅλη ἡ γῆ ἐσείσθη ἐξ αὐτοῦ τοῦ κέντρου. Στ. ζ. Κατὰ δὲ ἄστρων κατασφραγίζει. Διδύμου. Φέρεται δὲ, ὅτι κατὰ τὸν καιρὸν τοῦ πά- θους, ἐν ταῖς τρισὶν ὥραις ἐν αἷς ὁ ἥλιος ἐξέλιπε, τηνικαῦτα καὶ ἀστέρες ἐφάνησαν, ὡς ἐν νυκτί. Στ. ιγ'. Υπ' αὐτοῦ ἐκάμφθησαν κήτη τὰ ὑπ' οὐρανόν. Διδύμου. Πρὸς μὲν τὸ ῥητόν· Καὶ τὰ κήτη ἀν υπότακτα ἦν ἀνθρώποις, καὶ τὰ ἄλλα ιοβόλα θηρία, εἰ μὴ αὐτὸς ταῦτα ὑπέταξε. Πρὸς δὲ θεωρίαν· Τὰ πονηρὰ πνεύματα, τὰ κήτη ἀλληγορικῶς καλούμενα, διὰ τὸ περὶ τοὺς κλύδωνας τῆς ψυχῆς διανήχεσθαι, αὐτὸς ἔκαμψε, καὶ ἐταπείνωσεν. Οὐ γὰρ οἷα τέ ἐστιν ἀνθρωπεία φύσις· πρὸς αὐτὰ μὴ καμφθέντα ὑπὸ Θεοῦ [ἱσ. ἀντιστῆναι]. Στ. κζ'. Ἐάν τε γὰρ εἴπω, ἐπιλήσομαι λαλών, συγκύψας τῷ προσώπῳ στενάξω, σείομαι πᾶσι τοῖς μέλεσιν· οἶδα γὰρ ὅτι οὐκ ἀθῶόν με ἐάσεις. Διδύμου. Η μετριότης τοῦ ἁγίου ἐν τούτοις γνωρίζεται, καὶ μεγάλη εὐγνωμοσύνη. Εἰ γὰρ καὶ εἶπεν, ὅτι Δίκαιος ἀναφανοῦμαι, ἀλλ᾽ οὖν οἶδε καὶ πέπεισται, ὅτι ὡς πρὸς Θεὸν δοκιμαστὴν ἄστρα και θαρὰ οὐκ ἔστιν ἐνώπιον αὐτοῦ, οὐδ᾽ αὐτὸς δηλονότι. Διό φησιν, ὅτι Εξεταστής μου γινόμενος ἀκριβής (Θεὸς γὰρ εἶ), οὐκ ἀθῶόν με ἐάσεις. ΚΕΦ. Ι', στ. η'. Αἱ χεῖρες σου ἔπλασάν με, καὶ ἐποίησάν με. DIDYMI ALEXANDRINI crederetis, crederetis forsitan et mihi (Joan. v, 46). Ipse, quoad litteram, montes Jerusalem et sanctua- rium evertit ipse solem et astra suo ipsius splen- dore obscurat. Papæ! Qualia dicit homo morbidus et exulceratus, testam habens, et saniem radens, bomo sedens in sterquilinio! Qui in vetustatem per- ducit montes, el nesciunt. Videamus igitur cujusmodi sint hæc verba, et quinam montes vetustate exole- verint, ac de quibus illud intelligendum veniat, Et nesciunt. Venit Jesus, qui exspectationem secun- dum litterain, et eos qui post gratiam in ea perse- verant, delet; de quibus dicit Apostolus, Pervenit autem super eos ira (1 Thess. 11, 46); vetera enim deleta sunt; quæ ad litteram pertinent vetustatem induerunt; instaurata sunt quæ sunt spiritus, ut serviamnus in novitate spiritus, et non in vetustate litteræ (Rom. vii, 6). Christus adventu suo admi- rabile quiddam et contra omnium opinionem fecit, eosdem prophetas et antiquavit, et inno- vavit. VERS. 6. Qui commovet eam quæ sub cœlo a fun- damentis : columnæ autem ejus quatiuntur. Didymi. Concinnius vero nomulli : Columnæ erant Domini mei Jesu Christi apostoli; hi enim tempore quo Jesus patiebatur commoti erant : Omnes vos scandalizabimini in me in nocte ista (Marc. Terra molus vero sape in terra exstite- runt; verum et qui ante, et qui post Christum con- tigerunt, partem tantum aliquam terræ concusse- runt; tempore autem Domini mei Jesu Christi, pars aliqua terræ mota non fuit, sed tota terra ab ipso centro conquassata est. VERS. 7. Contra sidera autem signaculum ponit. Didymi. Fertur autem, quod tempore passionis, tribus horis quibus sol defecerat, sidera etiam tum, tanquam in nocte, apparuisse. VERS. 13. Ab eo incurvali sunt celi qui sub calo. Didymi. Ad litteram quidem: Ceti, et aliæ vene- natæ bestiæ hominis imperio minime parerent, nisi illas Deus illi subjecisset. Ad theoriam vero: Ipse spiritus reprobos (qui allegorice ceti vocantur, quia animi fluctibus innatent) incurvavit et humiliavit : si enim a Deo minus inflecterentur, hominis natura eis obsistere neqairet. VERS. 27. Quod et si locutus fuero, obliviscar dum loquor, declinans in faciem ingemiscam, commoveor omnibus membris; scio enim quod non insontem me sines. Didymi. Ex his, sancti viri moderatio, et insignis quanimitas manifestatur. Licet enim dixerat (cap. XIII, Justus apparebo, nihilominus explora- tum persuasumque habebat, quod quemadmodum coram Deo exploratore astra non sunt pura, ita ne-. que ipse esset. Idee inquit, Si explorare me diligen- ter volueris (Deus enim es), non insontem me sines. CAP. X, vers. 8. Manus tuæ plasmaverunt me, et: fecerunt me. C D add. I

Διδύμου. Διαφέρει δὲ τὸ, ἔπλασας, τοῦ, ἐποίη- σας. Πέπλασται μὲν γὰρ τὸ σῶμα ἐξ ὑποκειμένης τῆς γῆς, ἤτοι τῆς γυναικός· πεποίηται δὲ ἡ ψυχὴ μὴ προϋποκειμένου τινός· ὡς γὰρ ἀσώματος, οὕτω καὶ ἀμέριστος. Στ. ιδ'. Ἐάν τε γὰρ ἁμάρτω, φυλάσσεις μετ ἀπὸ δὲ ἀνομίας οὐκ ἀθῶόν με πεποίηκας. Διδύμου. Εικότως δὲ τοῦτο λέγει· Ἐπειδὴ γὰρ δημιουργὸν καὶ προνοητὴν ἑαυτοῦ οἶδε τὸν τῶν ὅλων Θεὸν, ἀκολούθως καὶ περὶ μακροθυμίας αὐτοῦ δι- δάσκει· ἐπίσταται γὰρ καὶ αὐτὸς, κατὰ τὸν μακά- ριον Δαβίδ, ὅτι οὐκ ὀργὴν ἐπάγει καθ' ἑκάστην ἡμέραν, φυλάττει δὲ τὸν ἁμαρτάνοντα, οὐ βουλό- μενος αὐτὸν ἁμαρτάνειν· [Ισ. κατὰ τὸ] Οὐ βούλεται δὲ τὸν θάνατον τοῦ ἁμαρτωλοῦ, ὡς τὴν μετά- νοιαν. Τὸ δὲ, Οὐκ ἀθῶόν με πεποίηκας, οἱ ἄλλοι, Β Οὐκ αθωώσεις με, Οὐ καθαρίσεις με, εἶπον. . Στ. ιε'. Ἐάν τε γὰρ ἀσεβήσω, οἴμοι· ἐάν τε ὦ δίκαιος, οὐ δύναμαι ἀνακύψαι. Διδύμου. Τάχα δὲ καὶ τοιοῦτόν τι λέγει· Είτε προαιρετικῶς ἁμάρτω, οἴμοι· εἴτε ὡς ἐκ τῆς τοῦ Αδάμ παραβάσεως, καὶ εἰς ἡμᾶς διαβαινούσης ἐκ διαδοχῆς τῆς ὀφειλῆς, πάλιν οὐδ' οὕτως ἀνακύψαι δυνήσομαι, ὡς παντὸς ἀπηλλαγμένος ρύπου. Τῶν γὰρ ἁμαρτημάτων, τὰ μὲν ἐκ προαιρέσεως τῆς ἡμε τέρας ὑφίσταται, οἷς καὶ κόλασις ἕπεται· τὰ δὲ ἐκ προγόνων, οἷς καὶ κάθαρσις χρεωστείται. Στ. ιη'. Ινατί οὖν ἐκ κοιλίας με εξήγαγες, καὶ οὐκ ἀπέθανον; Οφθαλμὸς δε με οὐκ εἶδε, καὶ ὥσπερ οὐκ ὢν ἐγενόμην. Διατί γὰρ ἐκ γαστρὸς εἰς μνῆμα οὐκ ἀπηλλάγην ; Διδύμου. Ορα δὲ, ὅτι τῶν προσπεσόντων αὐτῷ πειρατηρίων ἐπιμνησθεὶς, ἐπὶ τὴν πρώτην αἰτίαν τῶν παθῶν ἀνατρέχει, τουτέστι τὴν παράβασιν, καὶ τὴν ἐκ φθορᾶς γένεσιν· καὶ οὐδαμοῦ μὲν κατὰ τῆς προτέρας τοῦ ἀνθρώπου ποιήσεως σχετλιάζει· τὸ δὲ πειρασθῆναι· τῆς ἐν βίῳ φθορᾶς, ἡγεῖται χαλεπὸν, κοιλίας τε καὶ γαστρός μνημονεύων. Ἡμεῖς γὰρ ἑαυτοῖς τῇ παραβάσει τὴν ὀδυνηράν ταύτην ζωήν ἐπεισηγάγομεν. Στ. κα'. Εασόν με αναπαύσασθαι μικρόν, πρὸ τοῦ 'με πορευθῆναι ὅθεν οὐκ ἀναστρέψω. Διδύμου. Εὐχῆς τρόπῳ ταῦτα προφέρει. Οὐ γὰρ αἱ ἐπικείμεναι ἀνίαι μικραὶ τυγχάνουσιν, οὐδὲ ἀναισθή τως ἔφερε τὰς ἀλγηδόνας· τοῦτο γὰρ οὐκ ἦν ἀνδρεῖον, εἰ οὐκ ᾔσθάνετο. Διδάσκει δὲ, ὅτι καὶ Θεοῦ δυνάμει ὑπὸ έμεινε, δι' ὧν εὔχεται, εὐχαρίστως λέγων· Εκεχειρίαν μοι τῶν πόνων παράσχου, προσκαίρῳ ὄντι, καὶ εἰς ἀεὶ ἀπόλλυσθαι μέλλοντι · τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ, πορευθῆναι ὅθεν οὐκ ἐπανελεύσεται. Καὶ δόγμα [γρ. δεῖγμα τι διδάσκει κάλλιστον, ὅτι ὁ ἅπαξ ἐξελθὼν τοῦ βίου οὐκέτι εἰς τόνδε τὸν βίον ἐπαναστρέφει, ὡς μυθολο γοῦσιν οἱ τὰς μετενσωματώσεις τερατευόμενοι. Εἶτα διηγεῖται τὰ ἐν ᾅδου κακά, ἵνα γνῶμεν οίων ἡμᾶς ἠλευθέρωσεν ὁ Σωτὴρ, εἰπὼν τοῖς ἐν δεσμοῖς • Ἐξέλθετε· καὶ τοῖς ἐν τῷ σκότει, ἀνακαλυφθῆς ναι. FRAGMENTA IN JOB. A C D Didymi. Discrimen vero est inter plasmavisti et fecisti; plasmatum enim est corpus ex præexsistente terra, aut muliere; anima vero ex nulla præexsi- stente materia facta est; sicut enim incorporea, sic etiam indivisibilis est. VERS. 14. Quod si et peccavero, custodis me; ab iniquitate autem non insonicm me fecisti. Didymi. Merito autem hoc dicit : Nam cum uni- versitatis Deum, creatorem suum et providentem gubernatorem intelligeret, ordine consequentiæ de illius longanimitate disserit; novit enim, secundum beatum David, quod Non iram adducat per singulos dies (Psal. vii, 12); sed peccatorem custodiat, no- Jens illum peccare; juxta illud, Non autem vult mortem peccatoris, ut pœnitentiam (Ezech. xv111, 23). lllud vero, Non insontem fecisti, alii reddiderunt, Nor insontem facies me, Non mundabis me. VERS. 15. Sive enim impie egero, væ mihi; et st justus fuero, non possum suspicere. Didymi. Fortasse etiam tale quidpiam dicit: Sive arbitrii libertate peccavero, væ mibi; sive tanquam ex lapsu Adami, debito etiam ad nos per succes sionem derivato, neque sic quidem, quasi ab omni labe purus, suspicere potero. Quædam enim pec- cata eo arbitrii nostri libertate fiunt, quæ suppli- cium comitem habent; alia vero a parentibus ma- nant, quibus purgatio debetur. VERS. 18. Quare ergo de venire eduristi me, et non sum mortuus? Oculus autem non vidisset me, et essem tanquam non fuissem. Cur enim de utero in monumentum non sum translatus ? Didymi. Vide auten, quod incumbentium tenta- tionum recordatus, ad primam malorum causam, id est mandati transgressionem, et ex corruptione generationem recurrat; nusquam tamen contra primi hominis creationem indignanter queritur. Uteri vero et ventris mentionem faciens, quod vitæ hujus corruptionem experiretur, grave existimat; per transgressionem enim nos ipsos in ærumnosam hanc vitam conjecimus. VERS. 21. Patere me requiescere pusillum, ante- quam eam unde non revertar. Didymi. Sub forma precationis hæc profert: mo- lestiæ enim, quæ incumbebant, haud exiguæ erant, neque cruciatus absque doloris sensu tulerat; si doloris enim sensum non percepisset, virum fortem se non ostendisset. Docet autem supplicatione sua, quæ cum gratiarum actione profertur, se divina potentia cruciatus pertulisse; Molestiarum, inquit, et laborum inducias mihi præbe, qui ad breve tem- pus duraturus, et in aeternum interiturus sum; hoc enim significat illud, abire unde non revertetur. Dogma etiam præclarissimum docet, quod scilicet. qui semel ex hac vita excesserit, non amplius ad eam revertatur, sicuti fabulantur, qui corporum, transmutationes prodigiose finxerunt. Deinceps in ferni mala enarrat, ut intelligamus, a quibus nos Salvator noster liberaverit, dicens iis qui in vinculis sunt, Exite, et iis qui in tenebris sunt, ut revelen. tur (Isa. xlix, 9).

Διδύμου. Διαφέρει δὲ τὸ, ἔπλασας, τοῦ, ἐποίη- σας. Πέπλασται μὲν γὰρ τὸ σῶμα ἐξ ὑποκειμένης τῆς γῆς, ἤτοι τῆς γυναικός· πεποίηται δὲ ἡ ψυχὴ μὴ προϋποκειμένου τινός· ὡς γὰρ ἀσώματος, οὕτω καὶ ἀμέριστος. Στ. ιδ'. Ἐάν τε γὰρ ἁμάρτω, φυλάσσεις μετ ἀπὸ δὲ ἀνομίας οὐκ ἀθῶόν με πεποίηκας. Διδύμου. Εικότως δὲ τοῦτο λέγει· Ἐπειδὴ γὰρ δημιουργὸν καὶ προνοητὴν ἑαυτοῦ οἶδε τὸν τῶν ὅλων Θεὸν, ἀκολούθως καὶ περὶ μακροθυμίας αὐτοῦ δι- δάσκει· ἐπίσταται γὰρ καὶ αὐτὸς, κατὰ τὸν μακά- ριον Δαβίδ, ὅτι οὐκ ὀργὴν ἐπάγει καθ' ἑκάστην ἡμέραν, φυλάττει δὲ τὸν ἁμαρτάνοντα, οὐ βουλό- μενος αὐτὸν ἁμαρτάνειν· [Ισ. κατὰ τὸ] Οὐ βούλεται δὲ τὸν θάνατον τοῦ ἁμαρτωλοῦ, ὡς τὴν μετά- νοιαν. Τὸ δὲ, Οὐκ ἀθῶόν με πεποίηκας, οἱ ἄλλοι, Β Οὐκ αθωώσεις με, Οὐ καθαρίσεις με, εἶπον. . Στ. ιε'. Ἐάν τε γὰρ ἀσεβήσω, οἴμοι· ἐάν τε ὦ δίκαιος, οὐ δύναμαι ἀνακύψαι. Διδύμου. Τάχα δὲ καὶ τοιοῦτόν τι λέγει· Είτε προαιρετικῶς ἁμάρτω, οἴμοι· εἴτε ὡς ἐκ τῆς τοῦ Αδάμ παραβάσεως, καὶ εἰς ἡμᾶς διαβαινούσης ἐκ διαδοχῆς τῆς ὀφειλῆς, πάλιν οὐδ' οὕτως ἀνακύψαι δυνήσομαι, ὡς παντὸς ἀπηλλαγμένος ρύπου. Τῶν γὰρ ἁμαρτημάτων, τὰ μὲν ἐκ προαιρέσεως τῆς ἡμε τέρας ὑφίσταται, οἷς καὶ κόλασις ἕπεται· τὰ δὲ ἐκ προγόνων, οἷς καὶ κάθαρσις χρεωστείται. Στ. ιη'. Ινατί οὖν ἐκ κοιλίας με εξήγαγες, καὶ οὐκ ἀπέθανον; Οφθαλμὸς δε με οὐκ εἶδε, καὶ ὥσπερ οὐκ ὢν ἐγενόμην. Διατί γὰρ ἐκ γαστρὸς εἰς μνῆμα οὐκ ἀπηλλάγην ; Διδύμου. Ορα δὲ, ὅτι τῶν προσπεσόντων αὐτῷ πειρατηρίων ἐπιμνησθεὶς, ἐπὶ τὴν πρώτην αἰτίαν τῶν παθῶν ἀνατρέχει, τουτέστι τὴν παράβασιν, καὶ τὴν ἐκ φθορᾶς γένεσιν· καὶ οὐδαμοῦ μὲν κατὰ τῆς προτέρας τοῦ ἀνθρώπου ποιήσεως σχετλιάζει· τὸ δὲ πειρασθῆναι· τῆς ἐν βίῳ φθορᾶς, ἡγεῖται χαλεπὸν, κοιλίας τε καὶ γαστρός μνημονεύων. Ἡμεῖς γὰρ ἑαυτοῖς τῇ παραβάσει τὴν ὀδυνηράν ταύτην ζωήν ἐπεισηγάγομεν. Στ. κα'. Εασόν με αναπαύσασθαι μικρόν, πρὸ τοῦ 'με πορευθῆναι ὅθεν οὐκ ἀναστρέψω. Διδύμου. Εὐχῆς τρόπῳ ταῦτα προφέρει. Οὐ γὰρ αἱ ἐπικείμεναι ἀνίαι μικραὶ τυγχάνουσιν, οὐδὲ ἀναισθή τως ἔφερε τὰς ἀλγηδόνας· τοῦτο γὰρ οὐκ ἦν ἀνδρεῖον, εἰ οὐκ ᾔσθάνετο. Διδάσκει δὲ, ὅτι καὶ Θεοῦ δυνάμει ὑπὸ έμεινε, δι' ὧν εὔχεται, εὐχαρίστως λέγων· Εκεχειρίαν μοι τῶν πόνων παράσχου, προσκαίρῳ ὄντι, καὶ εἰς ἀεὶ ἀπόλλυσθαι μέλλοντι · τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ, πορευθῆναι ὅθεν οὐκ ἐπανελεύσεται. Καὶ δόγμα [γρ. δεῖγμα τι διδάσκει κάλλιστον, ὅτι ὁ ἅπαξ ἐξελθὼν τοῦ βίου οὐκέτι εἰς τόνδε τὸν βίον ἐπαναστρέφει, ὡς μυθολο γοῦσιν οἱ τὰς μετενσωματώσεις τερατευόμενοι. Εἶτα διηγεῖται τὰ ἐν ᾅδου κακά, ἵνα γνῶμεν οίων ἡμᾶς ἠλευθέρωσεν ὁ Σωτὴρ, εἰπὼν τοῖς ἐν δεσμοῖς • Ἐξέλθετε· καὶ τοῖς ἐν τῷ σκότει, ἀνακαλυφθῆς ναι. FRAGMENTA IN JOB. A C D Didymi. Discrimen vero est inter plasmavisti et fecisti; plasmatum enim est corpus ex præexsistente terra, aut muliere; anima vero ex nulla præexsi- stente materia facta est; sicut enim incorporea, sic etiam indivisibilis est. VERS. 14. Quod si et peccavero, custodis me; ab iniquitate autem non insonicm me fecisti. Didymi. Merito autem hoc dicit : Nam cum uni- versitatis Deum, creatorem suum et providentem gubernatorem intelligeret, ordine consequentiæ de illius longanimitate disserit; novit enim, secundum beatum David, quod Non iram adducat per singulos dies (Psal. vii, 12); sed peccatorem custodiat, no- Jens illum peccare; juxta illud, Non autem vult mortem peccatoris, ut pœnitentiam (Ezech. xv111, 23). lllud vero, Non insontem fecisti, alii reddiderunt, Nor insontem facies me, Non mundabis me. VERS. 15. Sive enim impie egero, væ mihi; et st justus fuero, non possum suspicere. Didymi. Fortasse etiam tale quidpiam dicit: Sive arbitrii libertate peccavero, væ mibi; sive tanquam ex lapsu Adami, debito etiam ad nos per succes sionem derivato, neque sic quidem, quasi ab omni labe purus, suspicere potero. Quædam enim pec- cata eo arbitrii nostri libertate fiunt, quæ suppli- cium comitem habent; alia vero a parentibus ma- nant, quibus purgatio debetur. VERS. 18. Quare ergo de venire eduristi me, et non sum mortuus? Oculus autem non vidisset me, et essem tanquam non fuissem. Cur enim de utero in monumentum non sum translatus ? Didymi. Vide auten, quod incumbentium tenta- tionum recordatus, ad primam malorum causam, id est mandati transgressionem, et ex corruptione generationem recurrat; nusquam tamen contra primi hominis creationem indignanter queritur. Uteri vero et ventris mentionem faciens, quod vitæ hujus corruptionem experiretur, grave existimat; per transgressionem enim nos ipsos in ærumnosam hanc vitam conjecimus. VERS. 21. Patere me requiescere pusillum, ante- quam eam unde non revertar. Didymi. Sub forma precationis hæc profert: mo- lestiæ enim, quæ incumbebant, haud exiguæ erant, neque cruciatus absque doloris sensu tulerat; si doloris enim sensum non percepisset, virum fortem se non ostendisset. Docet autem supplicatione sua, quæ cum gratiarum actione profertur, se divina potentia cruciatus pertulisse; Molestiarum, inquit, et laborum inducias mihi præbe, qui ad breve tem- pus duraturus, et in aeternum interiturus sum; hoc enim significat illud, abire unde non revertetur. Dogma etiam præclarissimum docet, quod scilicet. qui semel ex hac vita excesserit, non amplius ad eam revertatur, sicuti fabulantur, qui corporum, transmutationes prodigiose finxerunt. Deinceps in ferni mala enarrat, ut intelligamus, a quibus nos Salvator noster liberaverit, dicens iis qui in vinculis sunt, Exite, et iis qui in tenebris sunt, ut revelen. tur (Isa. xlix, 9).

Α Εt [Γ. ΚΕΦ. ΙΑ', στ. η'. Υψηλὸς ὁ οὐρανὸς, καὶ τί ποιήσεις; βαθύτερα δὲ τῶν ἐν ᾅδου· τί οἶδας; ἢ μακρότερα μέτρου γῆς, ἡ εὔρους θαλάσσης; ' Διδύμου. Δεῖξαι δὲ βούλεται διὰ πάντων τούτων, ὅτι ἡ τῶν ἀνθρώπων γνῶσις μεμετρημένη ἐστὶ μὴ ἐφικνουμένη τῶν τοῦ Θεοῦ κριμάτων. Καὶ νῦν γοῦν ὁ οὐρανὸς, φησὶν, ἐστι, καὶ ᾅδου βαθύτερα, καὶ μα κρότερα γῆς, καὶ τοῦ εὕρους [ἴσ. τὸ εὖρος] τῆς θα λάσσης, λέγε τι περὶ αὐτῶν, εἰ δύνασαι. Αινίττεται δὲ ἴσως, ὅτι κἂν ἐπιχειρήσῃ τις περὶ γῆς, καὶ θαλάσσης, καὶ οὐρανοῦ λαλῆσαι, ἀλλὰ τὰ ὑπὲρ ἐκεῖνα ἀγνοεῖ. Στ. ιβ'. "Ανθρωπος δὲ ἄλλως [ἴσ. τηνάλλως] νήχεται λόγοις, βροτὸς δὲ γεννητὸς γυναικός ίσα όνῳ ἐρημίτη. Διδύμου. Τὸ τῆς τοῦ Θεοῦ γνώσεως ἀσφαλὲς παραβάλλων ταῖς τῶν ἀνθρώπων ἐπιβολαῖς, νήχεσθαι αὐτοὺς ματαίως ἔφησε, μὴ δυναμένους πᾶσαν τὴν τοῦ Θεοῦ γνῶσιν λογισμῷ περιλαβεῖν. Διὰ δὲ τοῦ ἐρημίτου ὄνου, παρίστησι τὸ σφόδρα νωθὲς αὐτῶν πρὸς τὴν κατάληψιν τῶν κριμάτων, υπερβολικῷ χρώμενος τῷ λόγῳ. ΚΕΦ. ΙΒ', στ. δ'. Δίκαιος γὰρ ἀνὴρ καὶ ἄμεμ- πτος ἐγενήθη εἰς χλεύασμα. Διδύμου. Επισήμηναι δὲ, ὅτι ὅταν μὲν τὰ ἐλάτ τονα λέγῃ, ἑαυτῷ αὐτὰ προσάγει, οὐ γάρ ἐστιν ἐπι- δεικτικὸς δι' ἀτυφίαν· ὅταν δὲ τα μείζονα καταλέγῃ, εἰς τὸ καθόλου ἀνάγει τὸν λόγον· ὥσπερ οὖν κάν ταῦθα μονονουχί φησι, Μὴ γελάσθωσαν οἱ δίκαιοι, ἐπὶ τοσοῦτον γὰρ πάσχουσιν, ἐφ' ὅσον ὁ Θεὸς βούλεται. ΚΕΦ. ΙΓ', στ. γ'. Οὐ μὴν δὲ ἀλλ' ἐγὼ πρὸς Κύριον λαλήσω. Διδύμου. Αἰτιασάμενος τους φίλους ώς σφαλλομέ νους, φησίν, ὅτι Πρὸς Κύριον λαλήσω, τὸ εὐπαῤῥης σίαστον ἑαυτοῦ δεικνύς. Στ. δ. Ὑμεῖς δέ ἐστε ιατροὶ ἄδικοι, καὶ ἱαταὶ κακῶν πάντες Διδύμου. "Αδικος δὲ ἰατρός ἐστι, κατὰ τὸ πρόχει ρον, ὁ ἄλλα βοηθήματα παρὰ τὰ συμφέροντα προσ άγων τοῖς κάμνουσι· διττῶς δὲ τοῦτο γίνεται, ἢ ἐξ ἀπειρίας τοῦ ἰατροῦ, ἢ ἐκ κακοηθείας. Οὗτοι δὲ οἱ ἐλεγχόμενοι, ἐξ ἀμαθίας μᾶλλον ἢ ἐκ κακουργίας, ἔλεγον τῷ Ἰώβ, ὅτι Δι' ἁμαρτήματα πάσχεις, οἶδ μενοι παρακλήσεως προσάγειν λόγους. Αδικοι οὖν κατὰ τὸ ἀγνοεῖν τὴν αἰτίαν. Τὸ δὲ, Ἱαταὶ κακῶν πάντες, εἴη ἂν λέγων, κατὰ τῶν οἰομένων μεγάλα περὶ ἑαυτῶν, ὡς δυναμένων ἰάσασθαι τὰ περιστατι κῶς ἑτέροις συμβαίνοντα. Στ. ς'. Ακούσατε δὲ ἔλεγχον τοῦ στόματός μου, κρίσιν δὲ χειλέων μου προσέχετε. Διδύμου. Κατανοήσατε & μέλλω λέγειν εἰς ἔλεγα χον ὑμῶν, καὶ ἐννοήσατε εἰ κεκριμένως φθέγγομαι. Στόμα δὲ καὶ χείλη ἀντὶ τοῦ λόγου φησίν. Ελέγ χει δὲ ὁ ἅγιος, ὡς ἅγιος, καὶ κρίνει ὡς πρέπει αὐτῷ. Οὐ γὰρ ἄχαιρον ἔλεγχον ἔχει ὁ δίκαιος, οὐδὲ ψευδῶς τοῦτο ποιεῖ, ἀλλὰ κεκριμένως καὶ νομίμως χρῆται τῷ ἐλέγχῳ καὶ τῇ κοίσει· Στόμα γὰρ δικαίου με DIDYMI ALEXANDRINI CAP. XI, vers. 8. Sublime est cœlum, et quid fa- ches? profundiora autem iis quæ in inferno; quid nosti? nonne longiora quam mensura terræ, vel lati- tudo maris? Didymi. Hisce omnibus vuit ostendere, humanæ scientiæ modum et mensuram esse, quæ Dei judicia assequi non valeat. nunc quidem coelum, inquit, est, et inferni profunditas, terra longitudo, et ma- ris latitudo, de hisce dic aliquid, si potes. Innuit autem fortasse, quod quamvis de terra, mari et cœlo, aliquis loqui aggressus fuerit, ea tamen quæ ultra sunt, ignoret. VERS. 12. Homo autem aliter frustra] natal ser- monibus, et vir natus mulieris tanouam onager solita- rius. Didymi. Divinæ notitiæ infallibilitatem, cum ho- minum conceptibus comparans, frustra eos natare dicit, eo quod nequeant universam Dei cognitionem ratiocinatione complecti. Per onagrum autem soli- tarium, hyperbolica loquendi forma usus, summain eorum in judiciorum Dei apprehensione hebetudi- nem ob oculos ponit. CAP. XII, vers. 4. Sed justus vir et sine crimine venit in derisum. B Didymi. Observandum autem est, Jobum, cum minora dicit, sibi ipsi ea tribuere (fastu enim ad inanem ostentationem non est comparatus); cum vero majora recenset, ad genus universum orationem re- ferre; quemadmodum et hic propemodum dicit, Ne derideantur justi; tandiu enim adversa patiuntur, G quandiu Deo visum est. CAP. XIII, vers. 3. Verumtamen ego ad Domi- num loquar. Didymi. Postquam amicos tanquam deceptos ac- cusasset, fiduciam suam et loquendi libertatein ostendens, Dominum se allocuturum dicit. VERs. 4. Vos autem estis medici injusti, et curato- res malorum omnes. Didymi. Iniquus est medicus, prout omnibus ob- vium est, qui ægris, præter salutaria, alia remedia adhibet dupliciter autem hoc fit, vel ex medici imperitia, vel nequitia. Hi autem qui vituperantur, ex inscitia potius quam improbitate, arbitrantes se verba consolationis allaturos, Jobo dixerunt, quod propter peccata pateretur: erant igitur injusti ex co quod mali causam ignoraverint. Illud autem, Curatores malorum omnes, de lis fortasse dicit, quia opinione de se elati, aliorum adversis casibus me- deri se posse putarent. VERS. 6. Audite ergo increpationem oris mei, et ju- dicium labiorum meorum animadvertite. Didymi. Considerate diligenter quæ ad redargu- tionem vestri allaturus sum, et, an cum judicio lo- quar, vobiscum perpendite. Os autem et labia pro sermone usurpavit. Sanctus autem, tanquam san- * ctus redarguit, et prout illi par est, judicat. Justus enim importuna vituperatione non utitur, neque fcte et mendaciter hoc facit, sed jure et legitime C p

Α Εt [Γ. ΚΕΦ. ΙΑ', στ. η'. Υψηλὸς ὁ οὐρανὸς, καὶ τί ποιήσεις; βαθύτερα δὲ τῶν ἐν ᾅδου· τί οἶδας; ἢ μακρότερα μέτρου γῆς, ἡ εὔρους θαλάσσης; ' Διδύμου. Δεῖξαι δὲ βούλεται διὰ πάντων τούτων, ὅτι ἡ τῶν ἀνθρώπων γνῶσις μεμετρημένη ἐστὶ μὴ ἐφικνουμένη τῶν τοῦ Θεοῦ κριμάτων. Καὶ νῦν γοῦν ὁ οὐρανὸς, φησὶν, ἐστι, καὶ ᾅδου βαθύτερα, καὶ μα κρότερα γῆς, καὶ τοῦ εὕρους [ἴσ. τὸ εὖρος] τῆς θα λάσσης, λέγε τι περὶ αὐτῶν, εἰ δύνασαι. Αινίττεται δὲ ἴσως, ὅτι κἂν ἐπιχειρήσῃ τις περὶ γῆς, καὶ θαλάσσης, καὶ οὐρανοῦ λαλῆσαι, ἀλλὰ τὰ ὑπὲρ ἐκεῖνα ἀγνοεῖ. Στ. ιβ'. "Ανθρωπος δὲ ἄλλως [ἴσ. τηνάλλως] νήχεται λόγοις, βροτὸς δὲ γεννητὸς γυναικός ίσα όνῳ ἐρημίτη. Διδύμου. Τὸ τῆς τοῦ Θεοῦ γνώσεως ἀσφαλὲς παραβάλλων ταῖς τῶν ἀνθρώπων ἐπιβολαῖς, νήχεσθαι αὐτοὺς ματαίως ἔφησε, μὴ δυναμένους πᾶσαν τὴν τοῦ Θεοῦ γνῶσιν λογισμῷ περιλαβεῖν. Διὰ δὲ τοῦ ἐρημίτου ὄνου, παρίστησι τὸ σφόδρα νωθὲς αὐτῶν πρὸς τὴν κατάληψιν τῶν κριμάτων, υπερβολικῷ χρώμενος τῷ λόγῳ. ΚΕΦ. ΙΒ', στ. δ'. Δίκαιος γὰρ ἀνὴρ καὶ ἄμεμ- πτος ἐγενήθη εἰς χλεύασμα. Διδύμου. Επισήμηναι δὲ, ὅτι ὅταν μὲν τὰ ἐλάτ τονα λέγῃ, ἑαυτῷ αὐτὰ προσάγει, οὐ γάρ ἐστιν ἐπι- δεικτικὸς δι' ἀτυφίαν· ὅταν δὲ τα μείζονα καταλέγῃ, εἰς τὸ καθόλου ἀνάγει τὸν λόγον· ὥσπερ οὖν κάν ταῦθα μονονουχί φησι, Μὴ γελάσθωσαν οἱ δίκαιοι, ἐπὶ τοσοῦτον γὰρ πάσχουσιν, ἐφ' ὅσον ὁ Θεὸς βούλεται. ΚΕΦ. ΙΓ', στ. γ'. Οὐ μὴν δὲ ἀλλ' ἐγὼ πρὸς Κύριον λαλήσω. Διδύμου. Αἰτιασάμενος τους φίλους ώς σφαλλομέ νους, φησίν, ὅτι Πρὸς Κύριον λαλήσω, τὸ εὐπαῤῥης σίαστον ἑαυτοῦ δεικνύς. Στ. δ. Ὑμεῖς δέ ἐστε ιατροὶ ἄδικοι, καὶ ἱαταὶ κακῶν πάντες Διδύμου. "Αδικος δὲ ἰατρός ἐστι, κατὰ τὸ πρόχει ρον, ὁ ἄλλα βοηθήματα παρὰ τὰ συμφέροντα προσ άγων τοῖς κάμνουσι· διττῶς δὲ τοῦτο γίνεται, ἢ ἐξ ἀπειρίας τοῦ ἰατροῦ, ἢ ἐκ κακοηθείας. Οὗτοι δὲ οἱ ἐλεγχόμενοι, ἐξ ἀμαθίας μᾶλλον ἢ ἐκ κακουργίας, ἔλεγον τῷ Ἰώβ, ὅτι Δι' ἁμαρτήματα πάσχεις, οἶδ μενοι παρακλήσεως προσάγειν λόγους. Αδικοι οὖν κατὰ τὸ ἀγνοεῖν τὴν αἰτίαν. Τὸ δὲ, Ἱαταὶ κακῶν πάντες, εἴη ἂν λέγων, κατὰ τῶν οἰομένων μεγάλα περὶ ἑαυτῶν, ὡς δυναμένων ἰάσασθαι τὰ περιστατι κῶς ἑτέροις συμβαίνοντα. Στ. ς'. Ακούσατε δὲ ἔλεγχον τοῦ στόματός μου, κρίσιν δὲ χειλέων μου προσέχετε. Διδύμου. Κατανοήσατε & μέλλω λέγειν εἰς ἔλεγα χον ὑμῶν, καὶ ἐννοήσατε εἰ κεκριμένως φθέγγομαι. Στόμα δὲ καὶ χείλη ἀντὶ τοῦ λόγου φησίν. Ελέγ χει δὲ ὁ ἅγιος, ὡς ἅγιος, καὶ κρίνει ὡς πρέπει αὐτῷ. Οὐ γὰρ ἄχαιρον ἔλεγχον ἔχει ὁ δίκαιος, οὐδὲ ψευδῶς τοῦτο ποιεῖ, ἀλλὰ κεκριμένως καὶ νομίμως χρῆται τῷ ἐλέγχῳ καὶ τῇ κοίσει· Στόμα γὰρ δικαίου με DIDYMI ALEXANDRINI CAP. XI, vers. 8. Sublime est cœlum, et quid fa- ches? profundiora autem iis quæ in inferno; quid nosti? nonne longiora quam mensura terræ, vel lati- tudo maris? Didymi. Hisce omnibus vuit ostendere, humanæ scientiæ modum et mensuram esse, quæ Dei judicia assequi non valeat. nunc quidem coelum, inquit, est, et inferni profunditas, terra longitudo, et ma- ris latitudo, de hisce dic aliquid, si potes. Innuit autem fortasse, quod quamvis de terra, mari et cœlo, aliquis loqui aggressus fuerit, ea tamen quæ ultra sunt, ignoret. VERS. 12. Homo autem aliter frustra] natal ser- monibus, et vir natus mulieris tanouam onager solita- rius. Didymi. Divinæ notitiæ infallibilitatem, cum ho- minum conceptibus comparans, frustra eos natare dicit, eo quod nequeant universam Dei cognitionem ratiocinatione complecti. Per onagrum autem soli- tarium, hyperbolica loquendi forma usus, summain eorum in judiciorum Dei apprehensione hebetudi- nem ob oculos ponit. CAP. XII, vers. 4. Sed justus vir et sine crimine venit in derisum. B Didymi. Observandum autem est, Jobum, cum minora dicit, sibi ipsi ea tribuere (fastu enim ad inanem ostentationem non est comparatus); cum vero majora recenset, ad genus universum orationem re- ferre; quemadmodum et hic propemodum dicit, Ne derideantur justi; tandiu enim adversa patiuntur, G quandiu Deo visum est. CAP. XIII, vers. 3. Verumtamen ego ad Domi- num loquar. Didymi. Postquam amicos tanquam deceptos ac- cusasset, fiduciam suam et loquendi libertatein ostendens, Dominum se allocuturum dicit. VERs. 4. Vos autem estis medici injusti, et curato- res malorum omnes. Didymi. Iniquus est medicus, prout omnibus ob- vium est, qui ægris, præter salutaria, alia remedia adhibet dupliciter autem hoc fit, vel ex medici imperitia, vel nequitia. Hi autem qui vituperantur, ex inscitia potius quam improbitate, arbitrantes se verba consolationis allaturos, Jobo dixerunt, quod propter peccata pateretur: erant igitur injusti ex co quod mali causam ignoraverint. Illud autem, Curatores malorum omnes, de lis fortasse dicit, quia opinione de se elati, aliorum adversis casibus me- deri se posse putarent. VERS. 6. Audite ergo increpationem oris mei, et ju- dicium labiorum meorum animadvertite. Didymi. Considerate diligenter quæ ad redargu- tionem vestri allaturus sum, et, an cum judicio lo- quar, vobiscum perpendite. Os autem et labia pro sermone usurpavit. Sanctus autem, tanquam san- * ctus redarguit, et prout illi par est, judicat. Justus enim importuna vituperatione non utitur, neque fcte et mendaciter hoc facit, sed jure et legitime C p

Α Εt [Γ. ΚΕΦ. ΙΑ', στ. η'. Υψηλὸς ὁ οὐρανὸς, καὶ τί ποιήσεις; βαθύτερα δὲ τῶν ἐν ᾅδου· τί οἶδας; ἢ μακρότερα μέτρου γῆς, ἡ εὔρους θαλάσσης; ' Διδύμου. Δεῖξαι δὲ βούλεται διὰ πάντων τούτων, ὅτι ἡ τῶν ἀνθρώπων γνῶσις μεμετρημένη ἐστὶ μὴ ἐφικνουμένη τῶν τοῦ Θεοῦ κριμάτων. Καὶ νῦν γοῦν ὁ οὐρανὸς, φησὶν, ἐστι, καὶ ᾅδου βαθύτερα, καὶ μα κρότερα γῆς, καὶ τοῦ εὕρους [ἴσ. τὸ εὖρος] τῆς θα λάσσης, λέγε τι περὶ αὐτῶν, εἰ δύνασαι. Αινίττεται δὲ ἴσως, ὅτι κἂν ἐπιχειρήσῃ τις περὶ γῆς, καὶ θαλάσσης, καὶ οὐρανοῦ λαλῆσαι, ἀλλὰ τὰ ὑπὲρ ἐκεῖνα ἀγνοεῖ. Στ. ιβ'. "Ανθρωπος δὲ ἄλλως [ἴσ. τηνάλλως] νήχεται λόγοις, βροτὸς δὲ γεννητὸς γυναικός ίσα όνῳ ἐρημίτη. Διδύμου. Τὸ τῆς τοῦ Θεοῦ γνώσεως ἀσφαλὲς παραβάλλων ταῖς τῶν ἀνθρώπων ἐπιβολαῖς, νήχεσθαι αὐτοὺς ματαίως ἔφησε, μὴ δυναμένους πᾶσαν τὴν τοῦ Θεοῦ γνῶσιν λογισμῷ περιλαβεῖν. Διὰ δὲ τοῦ ἐρημίτου ὄνου, παρίστησι τὸ σφόδρα νωθὲς αὐτῶν πρὸς τὴν κατάληψιν τῶν κριμάτων, υπερβολικῷ χρώμενος τῷ λόγῳ. ΚΕΦ. ΙΒ', στ. δ'. Δίκαιος γὰρ ἀνὴρ καὶ ἄμεμ- πτος ἐγενήθη εἰς χλεύασμα. Διδύμου. Επισήμηναι δὲ, ὅτι ὅταν μὲν τὰ ἐλάτ τονα λέγῃ, ἑαυτῷ αὐτὰ προσάγει, οὐ γάρ ἐστιν ἐπι- δεικτικὸς δι' ἀτυφίαν· ὅταν δὲ τα μείζονα καταλέγῃ, εἰς τὸ καθόλου ἀνάγει τὸν λόγον· ὥσπερ οὖν κάν ταῦθα μονονουχί φησι, Μὴ γελάσθωσαν οἱ δίκαιοι, ἐπὶ τοσοῦτον γὰρ πάσχουσιν, ἐφ' ὅσον ὁ Θεὸς βούλεται. ΚΕΦ. ΙΓ', στ. γ'. Οὐ μὴν δὲ ἀλλ' ἐγὼ πρὸς Κύριον λαλήσω. Διδύμου. Αἰτιασάμενος τους φίλους ώς σφαλλομέ νους, φησίν, ὅτι Πρὸς Κύριον λαλήσω, τὸ εὐπαῤῥης σίαστον ἑαυτοῦ δεικνύς. Στ. δ. Ὑμεῖς δέ ἐστε ιατροὶ ἄδικοι, καὶ ἱαταὶ κακῶν πάντες Διδύμου. "Αδικος δὲ ἰατρός ἐστι, κατὰ τὸ πρόχει ρον, ὁ ἄλλα βοηθήματα παρὰ τὰ συμφέροντα προσ άγων τοῖς κάμνουσι· διττῶς δὲ τοῦτο γίνεται, ἢ ἐξ ἀπειρίας τοῦ ἰατροῦ, ἢ ἐκ κακοηθείας. Οὗτοι δὲ οἱ ἐλεγχόμενοι, ἐξ ἀμαθίας μᾶλλον ἢ ἐκ κακουργίας, ἔλεγον τῷ Ἰώβ, ὅτι Δι' ἁμαρτήματα πάσχεις, οἶδ μενοι παρακλήσεως προσάγειν λόγους. Αδικοι οὖν κατὰ τὸ ἀγνοεῖν τὴν αἰτίαν. Τὸ δὲ, Ἱαταὶ κακῶν πάντες, εἴη ἂν λέγων, κατὰ τῶν οἰομένων μεγάλα περὶ ἑαυτῶν, ὡς δυναμένων ἰάσασθαι τὰ περιστατι κῶς ἑτέροις συμβαίνοντα. Στ. ς'. Ακούσατε δὲ ἔλεγχον τοῦ στόματός μου, κρίσιν δὲ χειλέων μου προσέχετε. Διδύμου. Κατανοήσατε & μέλλω λέγειν εἰς ἔλεγα χον ὑμῶν, καὶ ἐννοήσατε εἰ κεκριμένως φθέγγομαι. Στόμα δὲ καὶ χείλη ἀντὶ τοῦ λόγου φησίν. Ελέγ χει δὲ ὁ ἅγιος, ὡς ἅγιος, καὶ κρίνει ὡς πρέπει αὐτῷ. Οὐ γὰρ ἄχαιρον ἔλεγχον ἔχει ὁ δίκαιος, οὐδὲ ψευδῶς τοῦτο ποιεῖ, ἀλλὰ κεκριμένως καὶ νομίμως χρῆται τῷ ἐλέγχῳ καὶ τῇ κοίσει· Στόμα γὰρ δικαίου με DIDYMI ALEXANDRINI CAP. XI, vers. 8. Sublime est cœlum, et quid fa- ches? profundiora autem iis quæ in inferno; quid nosti? nonne longiora quam mensura terræ, vel lati- tudo maris? Didymi. Hisce omnibus vuit ostendere, humanæ scientiæ modum et mensuram esse, quæ Dei judicia assequi non valeat. nunc quidem coelum, inquit, est, et inferni profunditas, terra longitudo, et ma- ris latitudo, de hisce dic aliquid, si potes. Innuit autem fortasse, quod quamvis de terra, mari et cœlo, aliquis loqui aggressus fuerit, ea tamen quæ ultra sunt, ignoret. VERS. 12. Homo autem aliter frustra] natal ser- monibus, et vir natus mulieris tanouam onager solita- rius. Didymi. Divinæ notitiæ infallibilitatem, cum ho- minum conceptibus comparans, frustra eos natare dicit, eo quod nequeant universam Dei cognitionem ratiocinatione complecti. Per onagrum autem soli- tarium, hyperbolica loquendi forma usus, summain eorum in judiciorum Dei apprehensione hebetudi- nem ob oculos ponit. CAP. XII, vers. 4. Sed justus vir et sine crimine venit in derisum. B Didymi. Observandum autem est, Jobum, cum minora dicit, sibi ipsi ea tribuere (fastu enim ad inanem ostentationem non est comparatus); cum vero majora recenset, ad genus universum orationem re- ferre; quemadmodum et hic propemodum dicit, Ne derideantur justi; tandiu enim adversa patiuntur, G quandiu Deo visum est. CAP. XIII, vers. 3. Verumtamen ego ad Domi- num loquar. Didymi. Postquam amicos tanquam deceptos ac- cusasset, fiduciam suam et loquendi libertatein ostendens, Dominum se allocuturum dicit. VERs. 4. Vos autem estis medici injusti, et curato- res malorum omnes. Didymi. Iniquus est medicus, prout omnibus ob- vium est, qui ægris, præter salutaria, alia remedia adhibet dupliciter autem hoc fit, vel ex medici imperitia, vel nequitia. Hi autem qui vituperantur, ex inscitia potius quam improbitate, arbitrantes se verba consolationis allaturos, Jobo dixerunt, quod propter peccata pateretur: erant igitur injusti ex co quod mali causam ignoraverint. Illud autem, Curatores malorum omnes, de lis fortasse dicit, quia opinione de se elati, aliorum adversis casibus me- deri se posse putarent. VERS. 6. Audite ergo increpationem oris mei, et ju- dicium labiorum meorum animadvertite. Didymi. Considerate diligenter quæ ad redargu- tionem vestri allaturus sum, et, an cum judicio lo- quar, vobiscum perpendite. Os autem et labia pro sermone usurpavit. Sanctus autem, tanquam san- * ctus redarguit, et prout illi par est, judicat. Justus enim importuna vituperatione non utitur, neque fcte et mendaciter hoc facit, sed jure et legitime C p

λετήσει σοφίαν, καὶ ἡ γλῶσσα αὐτοῦ λαλήσει Οι κρίσιν. Στ. ια'. Εἰ δὲ καὶ κρυφῇ πρόσωπα θαυμάσεσθε, πότερον οὐχ ἡ δίνη αὐτοῦ στροβήσει ὑμᾶς; δὲ Σύμμαχος, Μὴ κρύφα πρόσωπον αὐτοῦ δυσ- ωπηθήσεσθε ; μὴ οὐχὶ ἡ κίνησις αὐτοῦ πτοήσει ὑμᾶς ;] 'Ο φόβος, κ. τ. λ. Διδύμου. Ο άριστος κριτής πραγμάτων ἐστὶν ἐξεταστής, οὐκ εἰς πρόσωπον βλέπει τῶν κρινομέ- νων. Ἐὰν γὰρ ὦσιν οἱ κρινόμενοι πλούσιοι, ἢ ἄρ- χοντες, ἡ κατ' ἄλλην ἀξίαν [γρ. ἐξουσίαν] ὑπερ- έχοντες, οὐκ εἰς τὸ πρόσωπον αὐτῶν σκοπεῖ, ἀλλ' εἰς τὰς πράξεις ἃς κρίνει. Οὔτε γὰρ πλουσίῳ προστίθε- σθαι δεῖ, οὔτε πένητος τὴν ἔνδειαν ἐλεοῦντας, παρ- ορν τὸ δίκαιον· διὸ εἴρηται, Οὐκ ἐλεήσεις πτω χὰν ἐν κρίσει. Στ. ιγ'. Κωφεύσατε ἵνα λαλήσω, και αναπαύ σωμαι θυμοῦ, ἀναλαβὼν τὰς σάρκας μου τοῖς ὀδοῦσιν. Διδύμου. Τάχα γε τρόπον τινὰ ὑπαναπαυει [σ. ἐπαναπαύει] τοὺς φίλους. Ἐπεὶ γὰρ αὐτοὺς ᾐτιάσατο πρότερον, ὡς παρακλήτορας κακῶν ὄντας ( οὐ γὰρ παρεκάλουν ὡς ἔδει, ἀλλὰ μᾶλλον τὴν λύπην ήγειρον καὶ τὴν ὀδύνην τοῦ δῆθεν παρακαλουμένου), νῦν λέ- γει, ὅτι Λήξω τοῦ πρὸς ὑμᾶς θυμοῦ, ἀναλαβὼν τὰς σάρκας μου τοῖς ὁδοῦσι· τουτέστιν, Οὐκέτι καθ' ὑμῶν ὀργίσομαι, ἀλλὰ κατ' ἐμαυτοῦ. Στ. ις'. Καὶ τοῦτό μοι ἀποβήσεται εἰς σωτη- ρίαν· οὐ γὰρ ἐναντίον αὐτοῦ δόλος εἰσελεύσεται. Διδύμου. Δι' ὅλων δὲ σπουδὴ τῷ δικαίῳ ἐστι, παιδεῦσαι τοὺς φίλους τὴν αἰτίαν τῶν ἐπιπόνων, ἵνα κερδήσῃ αὐτοὺς μὴ ἐναντία δοξάζειν. Σωτηρίαν γὰρ ταύτην [Ισ. τοῦτο ἐλογίζετο, τὸ τούτους γνῶναι τὸν περὶ τούτου τῆς προνοίας λόγον, ὃν φανερῶσαι βουλό- μενος, ἔλεγε τὸν Ἐλέγξω· πολλάκις γὰρ ὁ ἔλεγχος τὴν ἀπόδειξιν σημαίνει. Τὸ οὖν ἀψευδὲς αὐτοῦ παρα- στῆσαι θέλων καὶ τὸ εὐλαβὲς, λέγει, ὅτι "Α λέγω, Θεοῦ ὁρῶντος φθέγγομαι. Οὐ γὰρ οἷόν τε ἀπάτην τινὰ γενέσθαι Θεῷ, ὡς [ἴσ. *] δόλον εἰσελθεῖν ἐν ώπιον αὐτοῦ. ἑτα, Ει Ει ΠΟΙ Στ. κζ'. Ἐφύλαξας δέ μου πάντα τὰ ἔργα. Διδύμου. Οἶδεν ὁ μακάριος τὸ ὑπὸ τοῦ Δαβίδ εἰ- ρημένον, ἅγιος ὤν, ὅτι ὁ Θεὸς οὐ παρατηρεῖται πάσας τὰς ἀνομίας τῶν πταιόντων· ἀλλὰ παιδεύων τοὺς φίλους πάλιν, δι' ἣν αἰτίαν πάσχει (ὅτι δι' ἀγῶνα), τὸ προκείμενον εἴρηκεν, ὡς τοῦ Θεοῦ πάντα αὐτοῦ τὰ ἔργα φυλάξαντος, καὶ ἀκριβώσαντος, καὶ οὕτως ἐπαγαγόντος αὐτῷ τὰ ἀνιαρά· ἵνα ἐκ τούτου ἐγω νοήσωσιν, ὅτι τὸ μέγεθος τῶν τοσούτων ἐπαγαγών, οὐ δι' ἁμαρτίας ἐστὶν, ἀλλὰ δι᾿ ἀγῶνα, καὶ σκοπὸν ἀνδρείας. ΚΕΦ. ΙΔ', στ. γ. Οὐχὶ καὶ τούτου λόγου ἐποιήσω, καὶ τοῦτον ἐποίησας εἰσελθεῖν ἐν κρί- ματι ἐνώπιόν σου; Διδύμου. Τάχα δὲ καὶ τὴν περὶ τὸν ἄνθρωπον πρόνοιαν ἐνταῦθα σαφηνίζει, οὐχ ὡς εἰκαίως καὶ ὡς ἔτυχεν ἐν τῷ βίῳ αὐτοῦ παραμένοντος, ἀλλ' ἐκ κρίσεως FRAGMENTA IN JOB. A judicat et redarguit : enim justi meditabitur sa= [U B C pientiam, et lingua ejus loquetur judicium (Psal. xxxvi, 30). VERS. 11. Quod et si occulte personas mirati fue- ritis, nonne turbo ejus versabit vos ? [Symmachus au- tem, An occulte personam ejus verebimini? nunquid non commotio ejus exterrebit vos?] Timor autem, elc. Didymi. Optimus judex rerum astimator est, judicandorum persomas non respicit. Si enim divi- tes vel principes sint, aut alia dignitate excellant, qui in judicium vocantur, non personas eorum, sed actiones quas judicat, intuetur. Neque enim diviti astipulando, neque pauperis inopiam commise- rando, jus violandum est; unde dictum est, Non miserebere pauperis in judicio (Exod. xx111, 3). VERS, 13. Obmutescite ut loquar, et requiescam ab apprehendens meas carnes dentibus meis. Didymi. Forte etiam amicos ratione aliqua de- mulcet : cum enim prius eos tanquam malorum con- solatores accusasset (non enim prout oportebat consolabantur, sed dolorem et mcrorem ejus qui consolandus erat, magis excitabant), nunc inquit, Apprehendens carnes meas dentibus, vobis succen- sere desinam, id est, Vobis non amplius, sed mihi ipsi stomachabor. VERS. 16. hoc mihi evadet in salutem ; non enim coram eo dolus ingredietur. Didymi. In omnibus autem, causam malorum et molestiarum justus amicos docere studet, ut illos lucrifaceret, nec diversa sentire persuaderet : hoc enim salutare esse existimabat, si providentiæ erga eum rationem intelligerent; quam cum mauifestare vellet, dixit, Redarguam; sæpenuinero eniun elen- chus demonstrationem significat. Ut igitur menda- cii se expertem, et pietatem colere, ob oculos pone- rel, dicit, Deo intuente loquor quæ dico. Deus enimn fraude nulla decipi potest, nec dolus coram eo in- gredi potest. VERS. 27. observasti omnia opera mea. Didymi. Noverat beatus Jobus, sanctus exsistens. quod a Davide dictum est, Deum scilicet D βιnnes delinquentium iniquitates observare ; verun, ut amicos rursus institueret, quam ob causam pa- teretur (ad virtutis scilicet certamen), verba haec protulit, quasi Deus opera ejus omnia observasset, et diligenter examinasset, ac proinde ærumnis et cruciatibus illum confecisset; ut ex hoc intelligere possent, tantarum tribulationum magnitudinem, non propter peccata, sed certaminis causa, et ad fortitu- dinem manifestandam, illi evenisse. CAP. XIV, vers. 3. Nunquid et hujus rationem fecisti, et hunc fecisti venire in judicium coram te? Didymi. Forte etiam hoc loco divinam providen➡ tiam erga hominem manifestam facit, non quasi te- mere et fortuito longiore vita fruatur, sed quod ar¬

λετήσει σοφίαν, καὶ ἡ γλῶσσα αὐτοῦ λαλήσει Οι κρίσιν. Στ. ια'. Εἰ δὲ καὶ κρυφῇ πρόσωπα θαυμάσεσθε, πότερον οὐχ ἡ δίνη αὐτοῦ στροβήσει ὑμᾶς; δὲ Σύμμαχος, Μὴ κρύφα πρόσωπον αὐτοῦ δυσ- ωπηθήσεσθε ; μὴ οὐχὶ ἡ κίνησις αὐτοῦ πτοήσει ὑμᾶς ;] 'Ο φόβος, κ. τ. λ. Διδύμου. Ο άριστος κριτής πραγμάτων ἐστὶν ἐξεταστής, οὐκ εἰς πρόσωπον βλέπει τῶν κρινομέ- νων. Ἐὰν γὰρ ὦσιν οἱ κρινόμενοι πλούσιοι, ἢ ἄρ- χοντες, ἡ κατ' ἄλλην ἀξίαν [γρ. ἐξουσίαν] ὑπερ- έχοντες, οὐκ εἰς τὸ πρόσωπον αὐτῶν σκοπεῖ, ἀλλ' εἰς τὰς πράξεις ἃς κρίνει. Οὔτε γὰρ πλουσίῳ προστίθε- σθαι δεῖ, οὔτε πένητος τὴν ἔνδειαν ἐλεοῦντας, παρ- ορν τὸ δίκαιον· διὸ εἴρηται, Οὐκ ἐλεήσεις πτω χὰν ἐν κρίσει. Στ. ιγ'. Κωφεύσατε ἵνα λαλήσω, και αναπαύ σωμαι θυμοῦ, ἀναλαβὼν τὰς σάρκας μου τοῖς ὀδοῦσιν. Διδύμου. Τάχα γε τρόπον τινὰ ὑπαναπαυει [σ. ἐπαναπαύει] τοὺς φίλους. Ἐπεὶ γὰρ αὐτοὺς ᾐτιάσατο πρότερον, ὡς παρακλήτορας κακῶν ὄντας ( οὐ γὰρ παρεκάλουν ὡς ἔδει, ἀλλὰ μᾶλλον τὴν λύπην ήγειρον καὶ τὴν ὀδύνην τοῦ δῆθεν παρακαλουμένου), νῦν λέ- γει, ὅτι Λήξω τοῦ πρὸς ὑμᾶς θυμοῦ, ἀναλαβὼν τὰς σάρκας μου τοῖς ὁδοῦσι· τουτέστιν, Οὐκέτι καθ' ὑμῶν ὀργίσομαι, ἀλλὰ κατ' ἐμαυτοῦ. Στ. ις'. Καὶ τοῦτό μοι ἀποβήσεται εἰς σωτη- ρίαν· οὐ γὰρ ἐναντίον αὐτοῦ δόλος εἰσελεύσεται. Διδύμου. Δι' ὅλων δὲ σπουδὴ τῷ δικαίῳ ἐστι, παιδεῦσαι τοὺς φίλους τὴν αἰτίαν τῶν ἐπιπόνων, ἵνα κερδήσῃ αὐτοὺς μὴ ἐναντία δοξάζειν. Σωτηρίαν γὰρ ταύτην [Ισ. τοῦτο ἐλογίζετο, τὸ τούτους γνῶναι τὸν περὶ τούτου τῆς προνοίας λόγον, ὃν φανερῶσαι βουλό- μενος, ἔλεγε τὸν Ἐλέγξω· πολλάκις γὰρ ὁ ἔλεγχος τὴν ἀπόδειξιν σημαίνει. Τὸ οὖν ἀψευδὲς αὐτοῦ παρα- στῆσαι θέλων καὶ τὸ εὐλαβὲς, λέγει, ὅτι "Α λέγω, Θεοῦ ὁρῶντος φθέγγομαι. Οὐ γὰρ οἷόν τε ἀπάτην τινὰ γενέσθαι Θεῷ, ὡς [ἴσ. *] δόλον εἰσελθεῖν ἐν ώπιον αὐτοῦ. ἑτα, Ει Ει ΠΟΙ Στ. κζ'. Ἐφύλαξας δέ μου πάντα τὰ ἔργα. Διδύμου. Οἶδεν ὁ μακάριος τὸ ὑπὸ τοῦ Δαβίδ εἰ- ρημένον, ἅγιος ὤν, ὅτι ὁ Θεὸς οὐ παρατηρεῖται πάσας τὰς ἀνομίας τῶν πταιόντων· ἀλλὰ παιδεύων τοὺς φίλους πάλιν, δι' ἣν αἰτίαν πάσχει (ὅτι δι' ἀγῶνα), τὸ προκείμενον εἴρηκεν, ὡς τοῦ Θεοῦ πάντα αὐτοῦ τὰ ἔργα φυλάξαντος, καὶ ἀκριβώσαντος, καὶ οὕτως ἐπαγαγόντος αὐτῷ τὰ ἀνιαρά· ἵνα ἐκ τούτου ἐγω νοήσωσιν, ὅτι τὸ μέγεθος τῶν τοσούτων ἐπαγαγών, οὐ δι' ἁμαρτίας ἐστὶν, ἀλλὰ δι᾿ ἀγῶνα, καὶ σκοπὸν ἀνδρείας. ΚΕΦ. ΙΔ', στ. γ. Οὐχὶ καὶ τούτου λόγου ἐποιήσω, καὶ τοῦτον ἐποίησας εἰσελθεῖν ἐν κρί- ματι ἐνώπιόν σου; Διδύμου. Τάχα δὲ καὶ τὴν περὶ τὸν ἄνθρωπον πρόνοιαν ἐνταῦθα σαφηνίζει, οὐχ ὡς εἰκαίως καὶ ὡς ἔτυχεν ἐν τῷ βίῳ αὐτοῦ παραμένοντος, ἀλλ' ἐκ κρίσεως FRAGMENTA IN JOB. A judicat et redarguit : enim justi meditabitur sa= [U B C pientiam, et lingua ejus loquetur judicium (Psal. xxxvi, 30). VERS. 11. Quod et si occulte personas mirati fue- ritis, nonne turbo ejus versabit vos ? [Symmachus au- tem, An occulte personam ejus verebimini? nunquid non commotio ejus exterrebit vos?] Timor autem, elc. Didymi. Optimus judex rerum astimator est, judicandorum persomas non respicit. Si enim divi- tes vel principes sint, aut alia dignitate excellant, qui in judicium vocantur, non personas eorum, sed actiones quas judicat, intuetur. Neque enim diviti astipulando, neque pauperis inopiam commise- rando, jus violandum est; unde dictum est, Non miserebere pauperis in judicio (Exod. xx111, 3). VERS, 13. Obmutescite ut loquar, et requiescam ab apprehendens meas carnes dentibus meis. Didymi. Forte etiam amicos ratione aliqua de- mulcet : cum enim prius eos tanquam malorum con- solatores accusasset (non enim prout oportebat consolabantur, sed dolorem et mcrorem ejus qui consolandus erat, magis excitabant), nunc inquit, Apprehendens carnes meas dentibus, vobis succen- sere desinam, id est, Vobis non amplius, sed mihi ipsi stomachabor. VERS. 16. hoc mihi evadet in salutem ; non enim coram eo dolus ingredietur. Didymi. In omnibus autem, causam malorum et molestiarum justus amicos docere studet, ut illos lucrifaceret, nec diversa sentire persuaderet : hoc enim salutare esse existimabat, si providentiæ erga eum rationem intelligerent; quam cum mauifestare vellet, dixit, Redarguam; sæpenuinero eniun elen- chus demonstrationem significat. Ut igitur menda- cii se expertem, et pietatem colere, ob oculos pone- rel, dicit, Deo intuente loquor quæ dico. Deus enimn fraude nulla decipi potest, nec dolus coram eo in- gredi potest. VERS. 27. observasti omnia opera mea. Didymi. Noverat beatus Jobus, sanctus exsistens. quod a Davide dictum est, Deum scilicet D βιnnes delinquentium iniquitates observare ; verun, ut amicos rursus institueret, quam ob causam pa- teretur (ad virtutis scilicet certamen), verba haec protulit, quasi Deus opera ejus omnia observasset, et diligenter examinasset, ac proinde ærumnis et cruciatibus illum confecisset; ut ex hoc intelligere possent, tantarum tribulationum magnitudinem, non propter peccata, sed certaminis causa, et ad fortitu- dinem manifestandam, illi evenisse. CAP. XIV, vers. 3. Nunquid et hujus rationem fecisti, et hunc fecisti venire in judicium coram te? Didymi. Forte etiam hoc loco divinam providen➡ tiam erga hominem manifestam facit, non quasi te- mere et fortuito longiore vita fruatur, sed quod ar¬

Α Θεοῦ (ίσ. μή] ὑπερβαίνοντος τὸν παρ' αὐτοῦ τεταγμένον χρόνον. Ταῦτα δὲ οὐχ ὡς εἱμαρμένης κρατούσης λεκτέον, ἀλλ' ὡς τοῦ θελήματος τοῦ Θεοῦ ὅροις καὶ μέτροις έκαστα διαταξαμένου. ΚΕΦ. ΙΕ', στ. ζ'. Τί γάρ; μὴ πρῶτος ἀνθρώπων ἐγεννήθης ; κ. τ. λ. Διδύμου. Προβαλλόμενος τοίνυν ὁ Ἐλιφὰς τὸ τῶν κριμάτων ἀνεξερεύνητον, ἐκ τούτου οίεται περιτρέ πειν τὸν δίκαιον εἰς τὸ οἴεσθαι, ὅτι μὴ δι' ἕτερον ἢ δι' ἁμαρτίας πάσχει, τούτῳ [ἴσ. ταύταις] αὐτὸς ἐνεχόμενος. Οὐδὲ γὰρ αὐτὸς συνταγὴν Κυρίου ἦν ἀκηκοώς, ἢ ἀφικομένην είχε πρὸς αὐτὸν τὴν σοφίαν, ἵνα διάληψιν ἔχῃ περὶ τοῦ ἁγίου, ὡς δι᾿ ἁμαρτίας πάσχοντος. Κοινοποιεῖ δὲ αὐτὸν τοῖς πᾶσιν ἀνθρώ ποις εἰκότως, ἅτε ἀγνοῶν αὐτοῦ τὸ μέγεθος τῆς ἀρετῆς, ἐκ τούτου ανατρέπων δῆθεν τὸ οἴεσθαι αὐτ τὸν δίκαιον. • ΚΕΦ. ΙΕ', στ. ιγ'. Τι ἐτόλμησεν ἡ καρδία σου, ἢ τί ἐπήνεγκαν οἱ ὀφθαλμοί σου; ὅτι θυμὸν ἔξω ρηξας ἔναντι Κυρίου, ἐξήγαγες δὲ ἐκ στόματος ῥήματα τοιαῦτα Διδύμου. Θυμὸν γὰρ ἡγοῦντο την εκ καθαρότητος ύπερβαλλούσης παρρησίαν· ὅπερ αὐτοῖς συνέβαινεν ἐκ τῆς σαθρᾶς αὐτῶν ἀρχῆς, ἧς αὐτοὶ ἑαυτοῖς ὑπ έθεντο, βλασφημίαν ἡγούμενοι τὴν εὔλογον τῶν λό γων ἐλευθερίαν. Διό φησι, Τί τοσοῦτον ἐθρασύνω, ὅτι καὶ ἀντέβλεψας Θεῷ, καὶ ὡς ἀγανακτῶν κατ' αὐτοῦ τοιαῦτα ἐφθέγξω ῥήματα; Στ. ιδ'. Τις γὰρ ἂν βροτός, ὅτι ἔσται ἄμεμ- πτος; ἢ ὡς ἐσόμενος δίκαιος γεννητός γυναι κός ; Διδύμου. Ιδιον δὲ τῶν μὴ ἐχόντων ἀρετὴν, τὸ δυσχερή λογίζεσθαι τὴν ταύτης ἀνάληψιν, καὶ δια- κεῖσθαι, ὡς μηδενὸς αὐτὴν ἔχοντος· καθὰ καὶ ὁ προκείμενος λέγει, σφαλλόμενος διὰ τὴν τοῦ σώματ τος, ὡς εἰκὸς, ἀσθένειαν. Τίς γάρ, φησίν, ἄνθρωπος ὤν, δύναται άμεμπτος εἶναι, ἢ ἐπαγγέλλεσθαι, ὅτι Δίκαιος ἔσομαι, ὡς σὺ σαυτὸν νομίζεις; Στ. ιζ'. Αναγγελῶ δέ σοι, ἄκουέ μου· & δὴ ἑώρακα ἀναγγελῶ σοι, ο σοφοί, κ. τ. λ. Διδύμου. "Η τάχα οὐ προθέσει ἀλαζονικῇ, ἀλλὰ τῷ νομίζειν αὐτὸν ἐν ἁμαρτίαις εἶναι, καὶ διὰ τοῦτο δεῖσθαι τῆς παρ' αὐτοῦ παραινέσεως. Καὶ ἔοικέ γε οὗτος, εἰ καὶ μὴ κατ' ἐπίγνωσιν θείαν, ἀλλὰ τῷ θαυμάζειν τοὺς συνέσει ὑπερβάλλοντας, ὅμοιον λέ- γειν τῷ φάσκοντι ῥητῷ· Τοῦ πιστοῦ ὅλος ὁ κόσμος τῶν χρημάτων, τοῦ δὲ ἀπίστου οὐδ᾽ ὀβολός. Κἂν γὰρ πολυκτήμων ὑπάρχῃ ὁ ἄπιστος, οὐ δεσπότης, ἀλλὰ δοῦλός ἐστι τῶν χρημάτων· τῷ γὰρ Μαμμων δουλεύει. Τίς δὲ ὁ παλαιὸς λόγος, ὃν παρὰ τῶν ἀρ- χαίων φησί μεμαθηκέναι, ἐπάγει. Στ. κη'. Αὐλισθείη δὲ πόλεις ἐρήμους, εἰσέλθει δὲ εἰς οἴκους ἀοικήτους· ἃ δὲ ἐκεῖνοι ἡτοίμασαν. ἄλλοι ἀποίσονται. Διδύμου. Τὴν παντελῆ ἐρημίαν τῶν ἀσεβῶν λέ- DIDYMI ALEXANDRINI bitrio divino terminum ab eo prædnitum non exce- add. dal. Hæc autem dici intelligenda sunt, non tanquam fatum dominium ullum obtineat, sed quod divina voluntas terminis et mensuris cuncta disponat. CAP. XV, vers. 7. Quid enim ? nunquid primus bons natus es? etc. Didymi. Cum Eliphazus judiciorum Dei inscru- tabilitatem in medium attulisset, existimans se hac ratione justum impulsurum, ut non aliam ob cau- sam, quam propter peccata (quibus ipse obnoxius erat), adversa se pati arbitraretur : neque enim ipse constitutionen Domini audiverat, neque ad eum delapsa est sapientia, qua justum propter pec- cata adversa pati comprehenderet. Verisimiliter autem Jobum cæteris hominibus parem facit, quia scilicet virtutis ejus magnitudinem ignoraret, et hac ratione justitiæ opinionein ex animo eius era- dicare vellet. CAP. XV, vers. 13. Quid ausum fuit cor tuum ? aut quid sustinuerunt oculi tui? quod furorem eru- pisti ante Dominum, protulisti autem ex ore verba Lalia. Didymi. Loquendi enim libertatem, quæ a puri- tate et integritate summa proficiscebatur, iracun- diam illi opinabantur; quod illis quidem evenerat ex putri et rancido fundamento, quod ipsis substru- xerant, laudabilem loquendi fiduciam, blasphemiam esse existimantes. Idcirco ait, Unde tantam tibi au- daciam sumpsisti, ut contra Deum oculos levaveris, et quasi ira accensus, talia verba protuleris? VERS. 14. Quis enim cum homo sit, quia erit sine crimine? aut tanquam futurus justus natus de mu- liere? Didymi. Proprium est eorum qui virtute carent, illius acquisitionem difficilem esse existimare, atque ita animo affici, ac si nemo eam possideret; sicut praesens Eliphazus dicit, corporis imbecillitate (ut verisimile est) in errorem inductus. Quis enim, in- quit, cum homo sit, irreprehensibilis esse potest, aut jnstum se fore polliceri, prout tu teipsum esse existimas? VERS. 17. Annuntiabo autem tibi, audi me : quæ utique vidi, annuntiabo libi, quæ sapientes, etc. B C Didymi. Vel fortasse, nullo animi proposito cum fastu et arrogantia conjuncto, sed quia peccatis D eum implicatum adhortatione sua indigere arbitra · retur. Et hic quidem videtur (licet nequaquam ne- titia divina, sed admiratione eorum qui prudentia excelluerunt) dicto illi simile aliquid protulisse: Hominis fidelis sunt cunctæ orbis terrarum opes, in- fidelis vero ne obolus quidem. Infidelis enim, quam- vis largas possessiones habeat, divitiarum tamen non dominus est, sed servus; Mammonæ enim in- servit. Quisnam autem vetus sit sermo, quem ab antiquis didicisse se profitetur, subjungit. VERS. 28. Habitet autem civitates desertas, et in- grediatur in domos non habitatas : anæ autem illi paraverunt, alii auferent. Didymi. Summam impiorum solitudinem innuit,

Α Θεοῦ (ίσ. μή] ὑπερβαίνοντος τὸν παρ' αὐτοῦ τεταγμένον χρόνον. Ταῦτα δὲ οὐχ ὡς εἱμαρμένης κρατούσης λεκτέον, ἀλλ' ὡς τοῦ θελήματος τοῦ Θεοῦ ὅροις καὶ μέτροις έκαστα διαταξαμένου. ΚΕΦ. ΙΕ', στ. ζ'. Τί γάρ; μὴ πρῶτος ἀνθρώπων ἐγεννήθης ; κ. τ. λ. Διδύμου. Προβαλλόμενος τοίνυν ὁ Ἐλιφὰς τὸ τῶν κριμάτων ἀνεξερεύνητον, ἐκ τούτου οίεται περιτρέ πειν τὸν δίκαιον εἰς τὸ οἴεσθαι, ὅτι μὴ δι' ἕτερον ἢ δι' ἁμαρτίας πάσχει, τούτῳ [ἴσ. ταύταις] αὐτὸς ἐνεχόμενος. Οὐδὲ γὰρ αὐτὸς συνταγὴν Κυρίου ἦν ἀκηκοώς, ἢ ἀφικομένην είχε πρὸς αὐτὸν τὴν σοφίαν, ἵνα διάληψιν ἔχῃ περὶ τοῦ ἁγίου, ὡς δι᾿ ἁμαρτίας πάσχοντος. Κοινοποιεῖ δὲ αὐτὸν τοῖς πᾶσιν ἀνθρώ ποις εἰκότως, ἅτε ἀγνοῶν αὐτοῦ τὸ μέγεθος τῆς ἀρετῆς, ἐκ τούτου ανατρέπων δῆθεν τὸ οἴεσθαι αὐτ τὸν δίκαιον. • ΚΕΦ. ΙΕ', στ. ιγ'. Τι ἐτόλμησεν ἡ καρδία σου, ἢ τί ἐπήνεγκαν οἱ ὀφθαλμοί σου; ὅτι θυμὸν ἔξω ρηξας ἔναντι Κυρίου, ἐξήγαγες δὲ ἐκ στόματος ῥήματα τοιαῦτα Διδύμου. Θυμὸν γὰρ ἡγοῦντο την εκ καθαρότητος ύπερβαλλούσης παρρησίαν· ὅπερ αὐτοῖς συνέβαινεν ἐκ τῆς σαθρᾶς αὐτῶν ἀρχῆς, ἧς αὐτοὶ ἑαυτοῖς ὑπ έθεντο, βλασφημίαν ἡγούμενοι τὴν εὔλογον τῶν λό γων ἐλευθερίαν. Διό φησι, Τί τοσοῦτον ἐθρασύνω, ὅτι καὶ ἀντέβλεψας Θεῷ, καὶ ὡς ἀγανακτῶν κατ' αὐτοῦ τοιαῦτα ἐφθέγξω ῥήματα; Στ. ιδ'. Τις γὰρ ἂν βροτός, ὅτι ἔσται ἄμεμ- πτος; ἢ ὡς ἐσόμενος δίκαιος γεννητός γυναι κός ; Διδύμου. Ιδιον δὲ τῶν μὴ ἐχόντων ἀρετὴν, τὸ δυσχερή λογίζεσθαι τὴν ταύτης ἀνάληψιν, καὶ δια- κεῖσθαι, ὡς μηδενὸς αὐτὴν ἔχοντος· καθὰ καὶ ὁ προκείμενος λέγει, σφαλλόμενος διὰ τὴν τοῦ σώματ τος, ὡς εἰκὸς, ἀσθένειαν. Τίς γάρ, φησίν, ἄνθρωπος ὤν, δύναται άμεμπτος εἶναι, ἢ ἐπαγγέλλεσθαι, ὅτι Δίκαιος ἔσομαι, ὡς σὺ σαυτὸν νομίζεις; Στ. ιζ'. Αναγγελῶ δέ σοι, ἄκουέ μου· & δὴ ἑώρακα ἀναγγελῶ σοι, ο σοφοί, κ. τ. λ. Διδύμου. "Η τάχα οὐ προθέσει ἀλαζονικῇ, ἀλλὰ τῷ νομίζειν αὐτὸν ἐν ἁμαρτίαις εἶναι, καὶ διὰ τοῦτο δεῖσθαι τῆς παρ' αὐτοῦ παραινέσεως. Καὶ ἔοικέ γε οὗτος, εἰ καὶ μὴ κατ' ἐπίγνωσιν θείαν, ἀλλὰ τῷ θαυμάζειν τοὺς συνέσει ὑπερβάλλοντας, ὅμοιον λέ- γειν τῷ φάσκοντι ῥητῷ· Τοῦ πιστοῦ ὅλος ὁ κόσμος τῶν χρημάτων, τοῦ δὲ ἀπίστου οὐδ᾽ ὀβολός. Κἂν γὰρ πολυκτήμων ὑπάρχῃ ὁ ἄπιστος, οὐ δεσπότης, ἀλλὰ δοῦλός ἐστι τῶν χρημάτων· τῷ γὰρ Μαμμων δουλεύει. Τίς δὲ ὁ παλαιὸς λόγος, ὃν παρὰ τῶν ἀρ- χαίων φησί μεμαθηκέναι, ἐπάγει. Στ. κη'. Αὐλισθείη δὲ πόλεις ἐρήμους, εἰσέλθει δὲ εἰς οἴκους ἀοικήτους· ἃ δὲ ἐκεῖνοι ἡτοίμασαν. ἄλλοι ἀποίσονται. Διδύμου. Τὴν παντελῆ ἐρημίαν τῶν ἀσεβῶν λέ- DIDYMI ALEXANDRINI bitrio divino terminum ab eo prædnitum non exce- add. dal. Hæc autem dici intelligenda sunt, non tanquam fatum dominium ullum obtineat, sed quod divina voluntas terminis et mensuris cuncta disponat. CAP. XV, vers. 7. Quid enim ? nunquid primus bons natus es? etc. Didymi. Cum Eliphazus judiciorum Dei inscru- tabilitatem in medium attulisset, existimans se hac ratione justum impulsurum, ut non aliam ob cau- sam, quam propter peccata (quibus ipse obnoxius erat), adversa se pati arbitraretur : neque enim ipse constitutionen Domini audiverat, neque ad eum delapsa est sapientia, qua justum propter pec- cata adversa pati comprehenderet. Verisimiliter autem Jobum cæteris hominibus parem facit, quia scilicet virtutis ejus magnitudinem ignoraret, et hac ratione justitiæ opinionein ex animo eius era- dicare vellet. CAP. XV, vers. 13. Quid ausum fuit cor tuum ? aut quid sustinuerunt oculi tui? quod furorem eru- pisti ante Dominum, protulisti autem ex ore verba Lalia. Didymi. Loquendi enim libertatem, quæ a puri- tate et integritate summa proficiscebatur, iracun- diam illi opinabantur; quod illis quidem evenerat ex putri et rancido fundamento, quod ipsis substru- xerant, laudabilem loquendi fiduciam, blasphemiam esse existimantes. Idcirco ait, Unde tantam tibi au- daciam sumpsisti, ut contra Deum oculos levaveris, et quasi ira accensus, talia verba protuleris? VERS. 14. Quis enim cum homo sit, quia erit sine crimine? aut tanquam futurus justus natus de mu- liere? Didymi. Proprium est eorum qui virtute carent, illius acquisitionem difficilem esse existimare, atque ita animo affici, ac si nemo eam possideret; sicut praesens Eliphazus dicit, corporis imbecillitate (ut verisimile est) in errorem inductus. Quis enim, in- quit, cum homo sit, irreprehensibilis esse potest, aut jnstum se fore polliceri, prout tu teipsum esse existimas? VERS. 17. Annuntiabo autem tibi, audi me : quæ utique vidi, annuntiabo libi, quæ sapientes, etc. B C Didymi. Vel fortasse, nullo animi proposito cum fastu et arrogantia conjuncto, sed quia peccatis D eum implicatum adhortatione sua indigere arbitra · retur. Et hic quidem videtur (licet nequaquam ne- titia divina, sed admiratione eorum qui prudentia excelluerunt) dicto illi simile aliquid protulisse: Hominis fidelis sunt cunctæ orbis terrarum opes, in- fidelis vero ne obolus quidem. Infidelis enim, quam- vis largas possessiones habeat, divitiarum tamen non dominus est, sed servus; Mammonæ enim in- servit. Quisnam autem vetus sit sermo, quem ab antiquis didicisse se profitetur, subjungit. VERS. 28. Habitet autem civitates desertas, et in- grediatur in domos non habitatas : anæ autem illi paraverunt, alii auferent. Didymi. Summam impiorum solitudinem innuit,

Α Θεοῦ (ίσ. μή] ὑπερβαίνοντος τὸν παρ' αὐτοῦ τεταγμένον χρόνον. Ταῦτα δὲ οὐχ ὡς εἱμαρμένης κρατούσης λεκτέον, ἀλλ' ὡς τοῦ θελήματος τοῦ Θεοῦ ὅροις καὶ μέτροις έκαστα διαταξαμένου. ΚΕΦ. ΙΕ', στ. ζ'. Τί γάρ; μὴ πρῶτος ἀνθρώπων ἐγεννήθης ; κ. τ. λ. Διδύμου. Προβαλλόμενος τοίνυν ὁ Ἐλιφὰς τὸ τῶν κριμάτων ἀνεξερεύνητον, ἐκ τούτου οίεται περιτρέ πειν τὸν δίκαιον εἰς τὸ οἴεσθαι, ὅτι μὴ δι' ἕτερον ἢ δι' ἁμαρτίας πάσχει, τούτῳ [ἴσ. ταύταις] αὐτὸς ἐνεχόμενος. Οὐδὲ γὰρ αὐτὸς συνταγὴν Κυρίου ἦν ἀκηκοώς, ἢ ἀφικομένην είχε πρὸς αὐτὸν τὴν σοφίαν, ἵνα διάληψιν ἔχῃ περὶ τοῦ ἁγίου, ὡς δι᾿ ἁμαρτίας πάσχοντος. Κοινοποιεῖ δὲ αὐτὸν τοῖς πᾶσιν ἀνθρώ ποις εἰκότως, ἅτε ἀγνοῶν αὐτοῦ τὸ μέγεθος τῆς ἀρετῆς, ἐκ τούτου ανατρέπων δῆθεν τὸ οἴεσθαι αὐτ τὸν δίκαιον. • ΚΕΦ. ΙΕ', στ. ιγ'. Τι ἐτόλμησεν ἡ καρδία σου, ἢ τί ἐπήνεγκαν οἱ ὀφθαλμοί σου; ὅτι θυμὸν ἔξω ρηξας ἔναντι Κυρίου, ἐξήγαγες δὲ ἐκ στόματος ῥήματα τοιαῦτα Διδύμου. Θυμὸν γὰρ ἡγοῦντο την εκ καθαρότητος ύπερβαλλούσης παρρησίαν· ὅπερ αὐτοῖς συνέβαινεν ἐκ τῆς σαθρᾶς αὐτῶν ἀρχῆς, ἧς αὐτοὶ ἑαυτοῖς ὑπ έθεντο, βλασφημίαν ἡγούμενοι τὴν εὔλογον τῶν λό γων ἐλευθερίαν. Διό φησι, Τί τοσοῦτον ἐθρασύνω, ὅτι καὶ ἀντέβλεψας Θεῷ, καὶ ὡς ἀγανακτῶν κατ' αὐτοῦ τοιαῦτα ἐφθέγξω ῥήματα; Στ. ιδ'. Τις γὰρ ἂν βροτός, ὅτι ἔσται ἄμεμ- πτος; ἢ ὡς ἐσόμενος δίκαιος γεννητός γυναι κός ; Διδύμου. Ιδιον δὲ τῶν μὴ ἐχόντων ἀρετὴν, τὸ δυσχερή λογίζεσθαι τὴν ταύτης ἀνάληψιν, καὶ δια- κεῖσθαι, ὡς μηδενὸς αὐτὴν ἔχοντος· καθὰ καὶ ὁ προκείμενος λέγει, σφαλλόμενος διὰ τὴν τοῦ σώματ τος, ὡς εἰκὸς, ἀσθένειαν. Τίς γάρ, φησίν, ἄνθρωπος ὤν, δύναται άμεμπτος εἶναι, ἢ ἐπαγγέλλεσθαι, ὅτι Δίκαιος ἔσομαι, ὡς σὺ σαυτὸν νομίζεις; Στ. ιζ'. Αναγγελῶ δέ σοι, ἄκουέ μου· & δὴ ἑώρακα ἀναγγελῶ σοι, ο σοφοί, κ. τ. λ. Διδύμου. "Η τάχα οὐ προθέσει ἀλαζονικῇ, ἀλλὰ τῷ νομίζειν αὐτὸν ἐν ἁμαρτίαις εἶναι, καὶ διὰ τοῦτο δεῖσθαι τῆς παρ' αὐτοῦ παραινέσεως. Καὶ ἔοικέ γε οὗτος, εἰ καὶ μὴ κατ' ἐπίγνωσιν θείαν, ἀλλὰ τῷ θαυμάζειν τοὺς συνέσει ὑπερβάλλοντας, ὅμοιον λέ- γειν τῷ φάσκοντι ῥητῷ· Τοῦ πιστοῦ ὅλος ὁ κόσμος τῶν χρημάτων, τοῦ δὲ ἀπίστου οὐδ᾽ ὀβολός. Κἂν γὰρ πολυκτήμων ὑπάρχῃ ὁ ἄπιστος, οὐ δεσπότης, ἀλλὰ δοῦλός ἐστι τῶν χρημάτων· τῷ γὰρ Μαμμων δουλεύει. Τίς δὲ ὁ παλαιὸς λόγος, ὃν παρὰ τῶν ἀρ- χαίων φησί μεμαθηκέναι, ἐπάγει. Στ. κη'. Αὐλισθείη δὲ πόλεις ἐρήμους, εἰσέλθει δὲ εἰς οἴκους ἀοικήτους· ἃ δὲ ἐκεῖνοι ἡτοίμασαν. ἄλλοι ἀποίσονται. Διδύμου. Τὴν παντελῆ ἐρημίαν τῶν ἀσεβῶν λέ- DIDYMI ALEXANDRINI bitrio divino terminum ab eo prædnitum non exce- add. dal. Hæc autem dici intelligenda sunt, non tanquam fatum dominium ullum obtineat, sed quod divina voluntas terminis et mensuris cuncta disponat. CAP. XV, vers. 7. Quid enim ? nunquid primus bons natus es? etc. Didymi. Cum Eliphazus judiciorum Dei inscru- tabilitatem in medium attulisset, existimans se hac ratione justum impulsurum, ut non aliam ob cau- sam, quam propter peccata (quibus ipse obnoxius erat), adversa se pati arbitraretur : neque enim ipse constitutionen Domini audiverat, neque ad eum delapsa est sapientia, qua justum propter pec- cata adversa pati comprehenderet. Verisimiliter autem Jobum cæteris hominibus parem facit, quia scilicet virtutis ejus magnitudinem ignoraret, et hac ratione justitiæ opinionein ex animo eius era- dicare vellet. CAP. XV, vers. 13. Quid ausum fuit cor tuum ? aut quid sustinuerunt oculi tui? quod furorem eru- pisti ante Dominum, protulisti autem ex ore verba Lalia. Didymi. Loquendi enim libertatem, quæ a puri- tate et integritate summa proficiscebatur, iracun- diam illi opinabantur; quod illis quidem evenerat ex putri et rancido fundamento, quod ipsis substru- xerant, laudabilem loquendi fiduciam, blasphemiam esse existimantes. Idcirco ait, Unde tantam tibi au- daciam sumpsisti, ut contra Deum oculos levaveris, et quasi ira accensus, talia verba protuleris? VERS. 14. Quis enim cum homo sit, quia erit sine crimine? aut tanquam futurus justus natus de mu- liere? Didymi. Proprium est eorum qui virtute carent, illius acquisitionem difficilem esse existimare, atque ita animo affici, ac si nemo eam possideret; sicut praesens Eliphazus dicit, corporis imbecillitate (ut verisimile est) in errorem inductus. Quis enim, in- quit, cum homo sit, irreprehensibilis esse potest, aut jnstum se fore polliceri, prout tu teipsum esse existimas? VERS. 17. Annuntiabo autem tibi, audi me : quæ utique vidi, annuntiabo libi, quæ sapientes, etc. B C Didymi. Vel fortasse, nullo animi proposito cum fastu et arrogantia conjuncto, sed quia peccatis D eum implicatum adhortatione sua indigere arbitra · retur. Et hic quidem videtur (licet nequaquam ne- titia divina, sed admiratione eorum qui prudentia excelluerunt) dicto illi simile aliquid protulisse: Hominis fidelis sunt cunctæ orbis terrarum opes, in- fidelis vero ne obolus quidem. Infidelis enim, quam- vis largas possessiones habeat, divitiarum tamen non dominus est, sed servus; Mammonæ enim in- servit. Quisnam autem vetus sit sermo, quem ab antiquis didicisse se profitetur, subjungit. VERS. 28. Habitet autem civitates desertas, et in- grediatur in domos non habitatas : anæ autem illi paraverunt, alii auferent. Didymi. Summam impiorum solitudinem innuit,

γει, ὡς ἀντὶ πόλεων εὐθυνουμένων (γρ. εὐθυνομέ- νων] καὶ οἴκων, ἐρημίαν αὐτοὺς οἰκεῖν ὑπὸ πενίας. Ο τοιοῦτος γάρ, φησί, τῶν οἰκείων ἐκπεσών, καὶ πάσης τῆς προσούσης δυναστείας, τὰς ἐρήμους και ταδιώξει· ἔθος δὲ τοῖς φεύγουσι, τους τυχόντας τῶν τόπων πρὸς σωτηρίαν καταλαμβάνειν, ἐν οἷς γινό μενοι τὸν ἐν ποσὶ διαφεύγοιεν κίνδυνον. Οὐκοῦν ὁ ἀσεβὴς ἔσται ἐν τούτοις, τῆς ἐκ τοῦ πλούτου ἀλα- ζονείας ἀξίαν τὴν δίκην διδοὺς τῆς προσούσης εύ εξίας τὴν μεταβολὴν, καὶ τὰ σὺν πολλῷ δὲ τῷ πόνῳ συλλεγέντα, εἰς ἀλλοτρίους μεταστήσεται. Εἶτα αὔξει τὴν κατὰ τοῦ ἀσεβοῦς τιμωρίαν, οὐ μόνον μὴ πλουτεῖν αὐτὸν ἀποφαινόμενος, ἀλλὰ καὶ τῶν ὑπαρχόντων ἐκπίπτειν διαβεβαιούμενος· ἐπάγει γάρο ΚΕΦ. ΙΓ', στ. 5. Ἐὰν γὰρ λαλήσω, οὐκ ἀλγήσω τὸ τραῦμα; Ἐὰν δὲ καὶ σιωπήσω, τί ἔλαττον τρωθήσομαι; Διδύμου. Τάχα καὶ τὴν γνησίαν αὐτοῦ περὶ τοὺς φίλους διάθεσιν ἐπιδείξασθαι θέλει· ὅτι Ἐμοὶ μέλει τῆς ὑμετέρας σωτηρίας· διὸ εἰ καὶ ἀλγῶ, χρῶμαι τῇ παραινέσει. Εἰ γὰρ καὶ ἄλλοι ἀλγοῦντες ἀρκοῦν- ται ταῖς καθ' ἑαυτοὺς ἀνίαις, ἀλλ' ἐμοὶ, φησίν, ἡ σωτηρία τῶν φίλων προκριτέα. Στ. ιη'. Αδικον δὲ οὐδὲν ἦν ἐν χερσί μου, εὐχὴ δε μου καθαρά. Διδύμου. Χείρονά μοι, φησί, τὴν ἀθυμίαν εμπ ποιεῖ, καὶ μᾶλλον με ἀνιᾷ, τὸ μηδὲν ἑαυτῷ συνει δέναι φαῦλον. Οὐ γὰρ γινώσκω τι, εἰ μὴ ὅτι ὀρθῷ λογισμῷ τὰς πρὸς Θεὸν ἐποιούμην ἱκεσίας· διὸ καὶ ξενίζομαι ἐφ' οἷς ταῦτα ὑπομένω. Επισήμηναι δὲ, ὅτι καθαρὰ ἦν ἡ τοῦ δικαίου εὐχὴ, καὶ παντὸς πά θους ἀμιγής, μὴ ῥεμβασμούς ὑπομένουσα, μηδὲ ὑπὸ φροντίδων κατασπωμένη. ΚΕΦ. ΚΑ', στ. γ'. "Αρατέ με, ἐγὼ δὲ λαλήσω εἶτ᾽ οὐ καταγελάσετέ μου. Διδύμου. Αντὶ τοῦ, Ενέγκατε μου τους λόγους, βαστάσατέ με λέγοντα, λογιζόμενοι, ὅτι οὐχ ὑβρι- στικῶς χρῶμαι τῷ ἐλέγχῳ, ἀλλὰ πρὸς ἐπιστα σίαν. FRAGMENTA IN JOB. A qui pro urbibus opulentis et domibus, paupertate coacti loca deserta incolent. Vir enim hujusmodi B C cum fortunis suis exciderit, et potestate omni qua praditus est, spoliatus fuerit, solitudines perseque- tur: mos quippe fugitivorum est, loca quævis obvia salutis causa captare, ut periculum quod ipsis inı- minet, effugiant. Hac igitur impii conditio erit ; ar- rogantia ejus ex divitiis orta, felicis rerum stalus mutatione merito compensabitur, et quæ illi cum magno labore parta sunt, ad peregrinos transferen- tur. Deinde ostendendo quod non tantum divitias minime cumulabit, sed affirmando etiam quod bo- nis iis quæ possidet excidet, impii pœnam adauget; addit enim : CAP. XVI, vers. 7. Si enim loquar, non dolebo vulnus? Quod et si lacebo, quid minus vulnera- bor? Didymi. Fortasse etiam sincerum animi sui affectum erga amicos ostendere vult : Mibi, inquit, vestra salus curæ est; quare licet doloribus crucier, adhortatione ad vos utor: quamvis enim alii qui dolent, suis molestiis et ægritudinibus mederi, satis habent: ego tamen amicorum salutem præferendam censeo. Vers. 18. Injustum autem nihil fuit in manu mea, deprecatio autem mea munda. Didymi. Graviorem, inquit, animi anxietate. mihi creat, et majore molestia afficit, quod nullius improbitatis et sceleris mihi conscius sim ; allud emim nihil scio, nisi quod recto et sincero animo supplicibus precibus Deum invocaverim ; quare stu- pore attonitus, quod talia sustineam, admiror. Ani- imadverte autem, justi preces puras fuisse, sine omni perturbationum mistura, nullis animi flu- cluationibus obnoxias, aut curarum fluctibus dis- tractas. CAP. XXI, vers. 3. Sustinete me, ego autem lo- quar; deinde non irridebitis me. Didymi. Id est, Animo vobiscum reputantes, quod reprehensio mea cum contumelia non sit con- juncta, sed ad eruditionem vestram adhibeatur, ser- mones meos tolerate, et perorantem me sus- tinete. *