*261 SERMO MAJOR DE FIDE. MONITUM. - at mferius, pag. 506, aliud fragmentum dubium affert, sic habens . 1262 Quid erat, inquit, voluntarium et non volunta- A studebat, non voluisset pati. Quoniam autem omni- rium Christo? a Judæis exhonoratio, detractiones, no et inexcusabiliter futuri erant Judæi præsu- injuriæ, plagæ, super hæc quoque calumniæ, et quod mere quæ in eo facta sunt, suscepit ut pateretur, est in omnibus ultimum mors corporis. Sed si fuis- et fecit voluntarium quod non erat voluntarium, set possibile, ut non passus obtineret in uobis quod propter utilitatem ex passione. Ex Facundo Hermaniensi alius accedit locus melioris notæ ad commendationem Diodori Tarsensis, estque excerptum epistolæ cujusdam Athanasii ad Diodorum, ab initio, his verbis : Beatus igitur Athanasius ita memorato sancto Diodoro scribit : Domino meo filio, et amantissimo consacerdoti, episcopo Tarsi Diodoro, Athanasius in Domino sa- lutem. rectum verbum pietatis. Et ego quidem occasionem assumens scripsi tibi, dilectissime et amantissime. Tu vero quomodo me scribente non rescripsisti, mi- ratus sum. Itaque non sis segnis scribere continue, sciens, quia sicut filius requiescere me facis patrem, et sicut præco veritatis superlætificas me. Et nihil contendas adversus hæreticos, sed silentio verbosi- tatem illorum supera, mansuetudine malitiam. Sic enim sermo tuus, sale conditus, babebit gratiam; Gratias Domino meo, qui ubicunque suam do- ctrinam fundat, et maxime per filios proprios, qua- lem et teipsum res ipsa demonstrat. Etenim ante- quam scriberet vestra reverentia, cognovimus quanta gratia facta est in Tyro per tuam perseverantiam: B illi autem apud omnium conscientiam. … …. et congaudemus tibi, quia per te cognovit et Tyrus Tomo V Concil. in Hispalensi 11, pag. 1673, hæc duo fragmenta afferuntur : Sanctus Athanasius in Tractatu quem scripsit de Christi nativitate, sic dicit: In hoc sit ergo, fratres charissimi, fides nostra, in hoc tota salus et vita consistat, ut credamus Deum Dei filium, primum ante omnia sæcula a Deo Patre invisibiliter (55) genitum: deinde a Maria virgine secundum hominem natum, et secundum hunc ho- minem passum, mortuum, sepultum, resurrexisse ab inferis, ascendisse in cœlum. ... Item idem in Expositione fidei: Verbum, inquit, nascitur de Maria Virgine, acci- piens corpus animale: sed neque sermo comprehen- sus est carne; sed in carne et supra carnem. Et sic- ut Deus dicitur, ita Dei virtus, Dei veritas; passus autem humana carne; sed sermo Dei impassibilis est. In passione quidem moritur homo, ut viviſi- caret protoplastum qui ceciderat per inobedien- tiam. EUGENII DIACONI LEGATIO AD ATHANASIUM Pro causa Marcelli Ancyrani et Confessio fidei Ecclesiæ Ancyranæ. (Vide in Marcello Ancyrano, ad annum 372.) MONITUM IN SERMONEM MAJOREM ATHANASII DE FIDE. 1030 Diu est quod egregium Athanasii opus, cui titulus, Maiwv hoyos nept alorews, in tenebris latebat, amanuensium incuria in Athanasii collectionibus prætermissum; a Theodoreto el Gelasio plerumque memo- ratum, qui etiam ejus ¿ñoonasµátia aliquot in scriptis suis inseruere, a nobis edita tom. I operum Atha- nasii, pag. 1019 (supra col. 1239). Hic sermo, sive liber, nam sic aptius hóyov verterem, ni vetaret consuetudo, nec opinanti mihi, aliudque agenti, sese obtulit. Siquidem cum Chrysostomi et Basilii codices in bibliotheca Laurentiana evolverem, casu incidi in manuscriptum decimi sæculi, ubi inter alia variorum scripta hoc Athu - nasii opus aderat, sed proh dolor! multis in locis truncatum ac mutilum; ita tamen ut sententia semper apla sit et apprime cohæreat. Non absimile vero est hunc sermonem esse, quem libellum Athanasii vocat Rufinus in Apologia pro Ori- gene, ubi has voces, homo Dominicus, exstitisse narrat idem Rufinus. Nec est quod vox illa, Libellus (55) In margine additur impassibiliter.

*261 SERMO MAJOR DE FIDE. MONITUM. - at mferius, pag. 506, aliud fragmentum dubium affert, sic habens . 1262 Quid erat, inquit, voluntarium et non volunta- A studebat, non voluisset pati. Quoniam autem omni- rium Christo? a Judæis exhonoratio, detractiones, no et inexcusabiliter futuri erant Judæi præsu- injuriæ, plagæ, super hæc quoque calumniæ, et quod mere quæ in eo facta sunt, suscepit ut pateretur, est in omnibus ultimum mors corporis. Sed si fuis- et fecit voluntarium quod non erat voluntarium, set possibile, ut non passus obtineret in uobis quod propter utilitatem ex passione. Ex Facundo Hermaniensi alius accedit locus melioris notæ ad commendationem Diodori Tarsensis, estque excerptum epistolæ cujusdam Athanasii ad Diodorum, ab initio, his verbis : Beatus igitur Athanasius ita memorato sancto Diodoro scribit : Domino meo filio, et amantissimo consacerdoti, episcopo Tarsi Diodoro, Athanasius in Domino sa- lutem. rectum verbum pietatis. Et ego quidem occasionem assumens scripsi tibi, dilectissime et amantissime. Tu vero quomodo me scribente non rescripsisti, mi- ratus sum. Itaque non sis segnis scribere continue, sciens, quia sicut filius requiescere me facis patrem, et sicut præco veritatis superlætificas me. Et nihil contendas adversus hæreticos, sed silentio verbosi- tatem illorum supera, mansuetudine malitiam. Sic enim sermo tuus, sale conditus, babebit gratiam; Gratias Domino meo, qui ubicunque suam do- ctrinam fundat, et maxime per filios proprios, qua- lem et teipsum res ipsa demonstrat. Etenim ante- quam scriberet vestra reverentia, cognovimus quanta gratia facta est in Tyro per tuam perseverantiam: B illi autem apud omnium conscientiam. … …. et congaudemus tibi, quia per te cognovit et Tyrus Tomo V Concil. in Hispalensi 11, pag. 1673, hæc duo fragmenta afferuntur : Sanctus Athanasius in Tractatu quem scripsit de Christi nativitate, sic dicit: In hoc sit ergo, fratres charissimi, fides nostra, in hoc tota salus et vita consistat, ut credamus Deum Dei filium, primum ante omnia sæcula a Deo Patre invisibiliter (55) genitum: deinde a Maria virgine secundum hominem natum, et secundum hunc ho- minem passum, mortuum, sepultum, resurrexisse ab inferis, ascendisse in cœlum. ... Item idem in Expositione fidei: Verbum, inquit, nascitur de Maria Virgine, acci- piens corpus animale: sed neque sermo comprehen- sus est carne; sed in carne et supra carnem. Et sic- ut Deus dicitur, ita Dei virtus, Dei veritas; passus autem humana carne; sed sermo Dei impassibilis est. In passione quidem moritur homo, ut viviſi- caret protoplastum qui ceciderat per inobedien- tiam. EUGENII DIACONI LEGATIO AD ATHANASIUM Pro causa Marcelli Ancyrani et Confessio fidei Ecclesiæ Ancyranæ. (Vide in Marcello Ancyrano, ad annum 372.) MONITUM IN SERMONEM MAJOREM ATHANASII DE FIDE. 1030 Diu est quod egregium Athanasii opus, cui titulus, Maiwv hoyos nept alorews, in tenebris latebat, amanuensium incuria in Athanasii collectionibus prætermissum; a Theodoreto el Gelasio plerumque memo- ratum, qui etiam ejus ¿ñoonasµátia aliquot in scriptis suis inseruere, a nobis edita tom. I operum Atha- nasii, pag. 1019 (supra col. 1239). Hic sermo, sive liber, nam sic aptius hóyov verterem, ni vetaret consuetudo, nec opinanti mihi, aliudque agenti, sese obtulit. Siquidem cum Chrysostomi et Basilii codices in bibliotheca Laurentiana evolverem, casu incidi in manuscriptum decimi sæculi, ubi inter alia variorum scripta hoc Athu - nasii opus aderat, sed proh dolor! multis in locis truncatum ac mutilum; ita tamen ut sententia semper apla sit et apprime cohæreat. Non absimile vero est hunc sermonem esse, quem libellum Athanasii vocat Rufinus in Apologia pro Ori- gene, ubi has voces, homo Dominicus, exstitisse narrat idem Rufinus. Nec est quod vox illa, Libellus (55) In margine additur impassibiliter.

*261 SERMO MAJOR DE FIDE. MONITUM. - at mferius, pag. 506, aliud fragmentum dubium affert, sic habens . 1262 Quid erat, inquit, voluntarium et non volunta- A studebat, non voluisset pati. Quoniam autem omni- rium Christo? a Judæis exhonoratio, detractiones, no et inexcusabiliter futuri erant Judæi præsu- injuriæ, plagæ, super hæc quoque calumniæ, et quod mere quæ in eo facta sunt, suscepit ut pateretur, est in omnibus ultimum mors corporis. Sed si fuis- et fecit voluntarium quod non erat voluntarium, set possibile, ut non passus obtineret in uobis quod propter utilitatem ex passione. Ex Facundo Hermaniensi alius accedit locus melioris notæ ad commendationem Diodori Tarsensis, estque excerptum epistolæ cujusdam Athanasii ad Diodorum, ab initio, his verbis : Beatus igitur Athanasius ita memorato sancto Diodoro scribit : Domino meo filio, et amantissimo consacerdoti, episcopo Tarsi Diodoro, Athanasius in Domino sa- lutem. rectum verbum pietatis. Et ego quidem occasionem assumens scripsi tibi, dilectissime et amantissime. Tu vero quomodo me scribente non rescripsisti, mi- ratus sum. Itaque non sis segnis scribere continue, sciens, quia sicut filius requiescere me facis patrem, et sicut præco veritatis superlætificas me. Et nihil contendas adversus hæreticos, sed silentio verbosi- tatem illorum supera, mansuetudine malitiam. Sic enim sermo tuus, sale conditus, babebit gratiam; Gratias Domino meo, qui ubicunque suam do- ctrinam fundat, et maxime per filios proprios, qua- lem et teipsum res ipsa demonstrat. Etenim ante- quam scriberet vestra reverentia, cognovimus quanta gratia facta est in Tyro per tuam perseverantiam: B illi autem apud omnium conscientiam. … …. et congaudemus tibi, quia per te cognovit et Tyrus Tomo V Concil. in Hispalensi 11, pag. 1673, hæc duo fragmenta afferuntur : Sanctus Athanasius in Tractatu quem scripsit de Christi nativitate, sic dicit: In hoc sit ergo, fratres charissimi, fides nostra, in hoc tota salus et vita consistat, ut credamus Deum Dei filium, primum ante omnia sæcula a Deo Patre invisibiliter (55) genitum: deinde a Maria virgine secundum hominem natum, et secundum hunc ho- minem passum, mortuum, sepultum, resurrexisse ab inferis, ascendisse in cœlum. ... Item idem in Expositione fidei: Verbum, inquit, nascitur de Maria Virgine, acci- piens corpus animale: sed neque sermo comprehen- sus est carne; sed in carne et supra carnem. Et sic- ut Deus dicitur, ita Dei virtus, Dei veritas; passus autem humana carne; sed sermo Dei impassibilis est. In passione quidem moritur homo, ut viviſi- caret protoplastum qui ceciderat per inobedien- tiam. EUGENII DIACONI LEGATIO AD ATHANASIUM Pro causa Marcelli Ancyrani et Confessio fidei Ecclesiæ Ancyranæ. (Vide in Marcello Ancyrano, ad annum 372.) MONITUM IN SERMONEM MAJOREM ATHANASII DE FIDE. 1030 Diu est quod egregium Athanasii opus, cui titulus, Maiwv hoyos nept alorews, in tenebris latebat, amanuensium incuria in Athanasii collectionibus prætermissum; a Theodoreto el Gelasio plerumque memo- ratum, qui etiam ejus ¿ñoonasµátia aliquot in scriptis suis inseruere, a nobis edita tom. I operum Atha- nasii, pag. 1019 (supra col. 1239). Hic sermo, sive liber, nam sic aptius hóyov verterem, ni vetaret consuetudo, nec opinanti mihi, aliudque agenti, sese obtulit. Siquidem cum Chrysostomi et Basilii codices in bibliotheca Laurentiana evolverem, casu incidi in manuscriptum decimi sæculi, ubi inter alia variorum scripta hoc Athu - nasii opus aderat, sed proh dolor! multis in locis truncatum ac mutilum; ita tamen ut sententia semper apla sit et apprime cohæreat. Non absimile vero est hunc sermonem esse, quem libellum Athanasii vocat Rufinus in Apologia pro Ori- gene, ubi has voces, homo Dominicus, exstitisse narrat idem Rufinus. Nec est quod vox illa, Libellus (55) In margine additur impassibiliter.

*261 SERMO MAJOR DE FIDE. MONITUM. - at mferius, pag. 506, aliud fragmentum dubium affert, sic habens . 1262 Quid erat, inquit, voluntarium et non volunta- A studebat, non voluisset pati. Quoniam autem omni- rium Christo? a Judæis exhonoratio, detractiones, no et inexcusabiliter futuri erant Judæi præsu- injuriæ, plagæ, super hæc quoque calumniæ, et quod mere quæ in eo facta sunt, suscepit ut pateretur, est in omnibus ultimum mors corporis. Sed si fuis- et fecit voluntarium quod non erat voluntarium, set possibile, ut non passus obtineret in uobis quod propter utilitatem ex passione. Ex Facundo Hermaniensi alius accedit locus melioris notæ ad commendationem Diodori Tarsensis, estque excerptum epistolæ cujusdam Athanasii ad Diodorum, ab initio, his verbis : Beatus igitur Athanasius ita memorato sancto Diodoro scribit : Domino meo filio, et amantissimo consacerdoti, episcopo Tarsi Diodoro, Athanasius in Domino sa- lutem. rectum verbum pietatis. Et ego quidem occasionem assumens scripsi tibi, dilectissime et amantissime. Tu vero quomodo me scribente non rescripsisti, mi- ratus sum. Itaque non sis segnis scribere continue, sciens, quia sicut filius requiescere me facis patrem, et sicut præco veritatis superlætificas me. Et nihil contendas adversus hæreticos, sed silentio verbosi- tatem illorum supera, mansuetudine malitiam. Sic enim sermo tuus, sale conditus, babebit gratiam; Gratias Domino meo, qui ubicunque suam do- ctrinam fundat, et maxime per filios proprios, qua- lem et teipsum res ipsa demonstrat. Etenim ante- quam scriberet vestra reverentia, cognovimus quanta gratia facta est in Tyro per tuam perseverantiam: B illi autem apud omnium conscientiam. … …. et congaudemus tibi, quia per te cognovit et Tyrus Tomo V Concil. in Hispalensi 11, pag. 1673, hæc duo fragmenta afferuntur : Sanctus Athanasius in Tractatu quem scripsit de Christi nativitate, sic dicit: In hoc sit ergo, fratres charissimi, fides nostra, in hoc tota salus et vita consistat, ut credamus Deum Dei filium, primum ante omnia sæcula a Deo Patre invisibiliter (55) genitum: deinde a Maria virgine secundum hominem natum, et secundum hunc ho- minem passum, mortuum, sepultum, resurrexisse ab inferis, ascendisse in cœlum. ... Item idem in Expositione fidei: Verbum, inquit, nascitur de Maria Virgine, acci- piens corpus animale: sed neque sermo comprehen- sus est carne; sed in carne et supra carnem. Et sic- ut Deus dicitur, ita Dei virtus, Dei veritas; passus autem humana carne; sed sermo Dei impassibilis est. In passione quidem moritur homo, ut viviſi- caret protoplastum qui ceciderat per inobedien- tiam. EUGENII DIACONI LEGATIO AD ATHANASIUM Pro causa Marcelli Ancyrani et Confessio fidei Ecclesiæ Ancyranæ. (Vide in Marcello Ancyrano, ad annum 372.) MONITUM IN SERMONEM MAJOREM ATHANASII DE FIDE. 1030 Diu est quod egregium Athanasii opus, cui titulus, Maiwv hoyos nept alorews, in tenebris latebat, amanuensium incuria in Athanasii collectionibus prætermissum; a Theodoreto el Gelasio plerumque memo- ratum, qui etiam ejus ¿ñoonasµátia aliquot in scriptis suis inseruere, a nobis edita tom. I operum Atha- nasii, pag. 1019 (supra col. 1239). Hic sermo, sive liber, nam sic aptius hóyov verterem, ni vetaret consuetudo, nec opinanti mihi, aliudque agenti, sese obtulit. Siquidem cum Chrysostomi et Basilii codices in bibliotheca Laurentiana evolverem, casu incidi in manuscriptum decimi sæculi, ubi inter alia variorum scripta hoc Athu - nasii opus aderat, sed proh dolor! multis in locis truncatum ac mutilum; ita tamen ut sententia semper apla sit et apprime cohæreat. Non absimile vero est hunc sermonem esse, quem libellum Athanasii vocat Rufinus in Apologia pro Ori- gene, ubi has voces, homo Dominicus, exstitisse narrat idem Rufinus. Nec est quod vox illa, Libellus (55) In margine additur impassibiliter.

*261 SERMO MAJOR DE FIDE. MONITUM. - at mferius, pag. 506, aliud fragmentum dubium affert, sic habens . 1262 Quid erat, inquit, voluntarium et non volunta- A studebat, non voluisset pati. Quoniam autem omni- rium Christo? a Judæis exhonoratio, detractiones, no et inexcusabiliter futuri erant Judæi præsu- injuriæ, plagæ, super hæc quoque calumniæ, et quod mere quæ in eo facta sunt, suscepit ut pateretur, est in omnibus ultimum mors corporis. Sed si fuis- et fecit voluntarium quod non erat voluntarium, set possibile, ut non passus obtineret in uobis quod propter utilitatem ex passione. Ex Facundo Hermaniensi alius accedit locus melioris notæ ad commendationem Diodori Tarsensis, estque excerptum epistolæ cujusdam Athanasii ad Diodorum, ab initio, his verbis : Beatus igitur Athanasius ita memorato sancto Diodoro scribit : Domino meo filio, et amantissimo consacerdoti, episcopo Tarsi Diodoro, Athanasius in Domino sa- lutem. rectum verbum pietatis. Et ego quidem occasionem assumens scripsi tibi, dilectissime et amantissime. Tu vero quomodo me scribente non rescripsisti, mi- ratus sum. Itaque non sis segnis scribere continue, sciens, quia sicut filius requiescere me facis patrem, et sicut præco veritatis superlætificas me. Et nihil contendas adversus hæreticos, sed silentio verbosi- tatem illorum supera, mansuetudine malitiam. Sic enim sermo tuus, sale conditus, babebit gratiam; Gratias Domino meo, qui ubicunque suam do- ctrinam fundat, et maxime per filios proprios, qua- lem et teipsum res ipsa demonstrat. Etenim ante- quam scriberet vestra reverentia, cognovimus quanta gratia facta est in Tyro per tuam perseverantiam: B illi autem apud omnium conscientiam. … …. et congaudemus tibi, quia per te cognovit et Tyrus Tomo V Concil. in Hispalensi 11, pag. 1673, hæc duo fragmenta afferuntur : Sanctus Athanasius in Tractatu quem scripsit de Christi nativitate, sic dicit: In hoc sit ergo, fratres charissimi, fides nostra, in hoc tota salus et vita consistat, ut credamus Deum Dei filium, primum ante omnia sæcula a Deo Patre invisibiliter (55) genitum: deinde a Maria virgine secundum hominem natum, et secundum hunc ho- minem passum, mortuum, sepultum, resurrexisse ab inferis, ascendisse in cœlum. ... Item idem in Expositione fidei: Verbum, inquit, nascitur de Maria Virgine, acci- piens corpus animale: sed neque sermo comprehen- sus est carne; sed in carne et supra carnem. Et sic- ut Deus dicitur, ita Dei virtus, Dei veritas; passus autem humana carne; sed sermo Dei impassibilis est. In passione quidem moritur homo, ut viviſi- caret protoplastum qui ceciderat per inobedien- tiam. EUGENII DIACONI LEGATIO AD ATHANASIUM Pro causa Marcelli Ancyrani et Confessio fidei Ecclesiæ Ancyranæ. (Vide in Marcello Ancyrano, ad annum 372.) MONITUM IN SERMONEM MAJOREM ATHANASII DE FIDE. 1030 Diu est quod egregium Athanasii opus, cui titulus, Maiwv hoyos nept alorews, in tenebris latebat, amanuensium incuria in Athanasii collectionibus prætermissum; a Theodoreto el Gelasio plerumque memo- ratum, qui etiam ejus ¿ñoonasµátia aliquot in scriptis suis inseruere, a nobis edita tom. I operum Atha- nasii, pag. 1019 (supra col. 1239). Hic sermo, sive liber, nam sic aptius hóyov verterem, ni vetaret consuetudo, nec opinanti mihi, aliudque agenti, sese obtulit. Siquidem cum Chrysostomi et Basilii codices in bibliotheca Laurentiana evolverem, casu incidi in manuscriptum decimi sæculi, ubi inter alia variorum scripta hoc Athu - nasii opus aderat, sed proh dolor! multis in locis truncatum ac mutilum; ita tamen ut sententia semper apla sit et apprime cohæreat. Non absimile vero est hunc sermonem esse, quem libellum Athanasii vocat Rufinus in Apologia pro Ori- gene, ubi has voces, homo Dominicus, exstitisse narrat idem Rufinus. Nec est quod vox illa, Libellus (55) In margine additur impassibiliter.

*261 SERMO MAJOR DE FIDE. MONITUM. - at mferius, pag. 506, aliud fragmentum dubium affert, sic habens . 1262 Quid erat, inquit, voluntarium et non volunta- A studebat, non voluisset pati. Quoniam autem omni- rium Christo? a Judæis exhonoratio, detractiones, no et inexcusabiliter futuri erant Judæi præsu- injuriæ, plagæ, super hæc quoque calumniæ, et quod mere quæ in eo facta sunt, suscepit ut pateretur, est in omnibus ultimum mors corporis. Sed si fuis- et fecit voluntarium quod non erat voluntarium, set possibile, ut non passus obtineret in uobis quod propter utilitatem ex passione. Ex Facundo Hermaniensi alius accedit locus melioris notæ ad commendationem Diodori Tarsensis, estque excerptum epistolæ cujusdam Athanasii ad Diodorum, ab initio, his verbis : Beatus igitur Athanasius ita memorato sancto Diodoro scribit : Domino meo filio, et amantissimo consacerdoti, episcopo Tarsi Diodoro, Athanasius in Domino sa- lutem. rectum verbum pietatis. Et ego quidem occasionem assumens scripsi tibi, dilectissime et amantissime. Tu vero quomodo me scribente non rescripsisti, mi- ratus sum. Itaque non sis segnis scribere continue, sciens, quia sicut filius requiescere me facis patrem, et sicut præco veritatis superlætificas me. Et nihil contendas adversus hæreticos, sed silentio verbosi- tatem illorum supera, mansuetudine malitiam. Sic enim sermo tuus, sale conditus, babebit gratiam; Gratias Domino meo, qui ubicunque suam do- ctrinam fundat, et maxime per filios proprios, qua- lem et teipsum res ipsa demonstrat. Etenim ante- quam scriberet vestra reverentia, cognovimus quanta gratia facta est in Tyro per tuam perseverantiam: B illi autem apud omnium conscientiam. … …. et congaudemus tibi, quia per te cognovit et Tyrus Tomo V Concil. in Hispalensi 11, pag. 1673, hæc duo fragmenta afferuntur : Sanctus Athanasius in Tractatu quem scripsit de Christi nativitate, sic dicit: In hoc sit ergo, fratres charissimi, fides nostra, in hoc tota salus et vita consistat, ut credamus Deum Dei filium, primum ante omnia sæcula a Deo Patre invisibiliter (55) genitum: deinde a Maria virgine secundum hominem natum, et secundum hunc ho- minem passum, mortuum, sepultum, resurrexisse ab inferis, ascendisse in cœlum. ... Item idem in Expositione fidei: Verbum, inquit, nascitur de Maria Virgine, acci- piens corpus animale: sed neque sermo comprehen- sus est carne; sed in carne et supra carnem. Et sic- ut Deus dicitur, ita Dei virtus, Dei veritas; passus autem humana carne; sed sermo Dei impassibilis est. In passione quidem moritur homo, ut viviſi- caret protoplastum qui ceciderat per inobedien- tiam. EUGENII DIACONI LEGATIO AD ATHANASIUM Pro causa Marcelli Ancyrani et Confessio fidei Ecclesiæ Ancyranæ. (Vide in Marcello Ancyrano, ad annum 372.) MONITUM IN SERMONEM MAJOREM ATHANASII DE FIDE. 1030 Diu est quod egregium Athanasii opus, cui titulus, Maiwv hoyos nept alorews, in tenebris latebat, amanuensium incuria in Athanasii collectionibus prætermissum; a Theodoreto el Gelasio plerumque memo- ratum, qui etiam ejus ¿ñoonasµátia aliquot in scriptis suis inseruere, a nobis edita tom. I operum Atha- nasii, pag. 1019 (supra col. 1239). Hic sermo, sive liber, nam sic aptius hóyov verterem, ni vetaret consuetudo, nec opinanti mihi, aliudque agenti, sese obtulit. Siquidem cum Chrysostomi et Basilii codices in bibliotheca Laurentiana evolverem, casu incidi in manuscriptum decimi sæculi, ubi inter alia variorum scripta hoc Athu - nasii opus aderat, sed proh dolor! multis in locis truncatum ac mutilum; ita tamen ut sententia semper apla sit et apprime cohæreat. Non absimile vero est hunc sermonem esse, quem libellum Athanasii vocat Rufinus in Apologia pro Ori- gene, ubi has voces, homo Dominicus, exstitisse narrat idem Rufinus. Nec est quod vox illa, Libellus (55) In margine additur impassibiliter.

*261 SERMO MAJOR DE FIDE. MONITUM. - at mferius, pag. 506, aliud fragmentum dubium affert, sic habens . 1262 Quid erat, inquit, voluntarium et non volunta- A studebat, non voluisset pati. Quoniam autem omni- rium Christo? a Judæis exhonoratio, detractiones, no et inexcusabiliter futuri erant Judæi præsu- injuriæ, plagæ, super hæc quoque calumniæ, et quod mere quæ in eo facta sunt, suscepit ut pateretur, est in omnibus ultimum mors corporis. Sed si fuis- et fecit voluntarium quod non erat voluntarium, set possibile, ut non passus obtineret in uobis quod propter utilitatem ex passione. Ex Facundo Hermaniensi alius accedit locus melioris notæ ad commendationem Diodori Tarsensis, estque excerptum epistolæ cujusdam Athanasii ad Diodorum, ab initio, his verbis : Beatus igitur Athanasius ita memorato sancto Diodoro scribit : Domino meo filio, et amantissimo consacerdoti, episcopo Tarsi Diodoro, Athanasius in Domino sa- lutem. rectum verbum pietatis. Et ego quidem occasionem assumens scripsi tibi, dilectissime et amantissime. Tu vero quomodo me scribente non rescripsisti, mi- ratus sum. Itaque non sis segnis scribere continue, sciens, quia sicut filius requiescere me facis patrem, et sicut præco veritatis superlætificas me. Et nihil contendas adversus hæreticos, sed silentio verbosi- tatem illorum supera, mansuetudine malitiam. Sic enim sermo tuus, sale conditus, babebit gratiam; Gratias Domino meo, qui ubicunque suam do- ctrinam fundat, et maxime per filios proprios, qua- lem et teipsum res ipsa demonstrat. Etenim ante- quam scriberet vestra reverentia, cognovimus quanta gratia facta est in Tyro per tuam perseverantiam: B illi autem apud omnium conscientiam. … …. et congaudemus tibi, quia per te cognovit et Tyrus Tomo V Concil. in Hispalensi 11, pag. 1673, hæc duo fragmenta afferuntur : Sanctus Athanasius in Tractatu quem scripsit de Christi nativitate, sic dicit: In hoc sit ergo, fratres charissimi, fides nostra, in hoc tota salus et vita consistat, ut credamus Deum Dei filium, primum ante omnia sæcula a Deo Patre invisibiliter (55) genitum: deinde a Maria virgine secundum hominem natum, et secundum hunc ho- minem passum, mortuum, sepultum, resurrexisse ab inferis, ascendisse in cœlum. ... Item idem in Expositione fidei: Verbum, inquit, nascitur de Maria Virgine, acci- piens corpus animale: sed neque sermo comprehen- sus est carne; sed in carne et supra carnem. Et sic- ut Deus dicitur, ita Dei virtus, Dei veritas; passus autem humana carne; sed sermo Dei impassibilis est. In passione quidem moritur homo, ut viviſi- caret protoplastum qui ceciderat per inobedien- tiam. EUGENII DIACONI LEGATIO AD ATHANASIUM Pro causa Marcelli Ancyrani et Confessio fidei Ecclesiæ Ancyranæ. (Vide in Marcello Ancyrano, ad annum 372.) MONITUM IN SERMONEM MAJOREM ATHANASII DE FIDE. 1030 Diu est quod egregium Athanasii opus, cui titulus, Maiwv hoyos nept alorews, in tenebris latebat, amanuensium incuria in Athanasii collectionibus prætermissum; a Theodoreto el Gelasio plerumque memo- ratum, qui etiam ejus ¿ñoonasµátia aliquot in scriptis suis inseruere, a nobis edita tom. I operum Atha- nasii, pag. 1019 (supra col. 1239). Hic sermo, sive liber, nam sic aptius hóyov verterem, ni vetaret consuetudo, nec opinanti mihi, aliudque agenti, sese obtulit. Siquidem cum Chrysostomi et Basilii codices in bibliotheca Laurentiana evolverem, casu incidi in manuscriptum decimi sæculi, ubi inter alia variorum scripta hoc Athu - nasii opus aderat, sed proh dolor! multis in locis truncatum ac mutilum; ita tamen ut sententia semper apla sit et apprime cohæreat. Non absimile vero est hunc sermonem esse, quem libellum Athanasii vocat Rufinus in Apologia pro Ori- gene, ubi has voces, homo Dominicus, exstitisse narrat idem Rufinus. Nec est quod vox illa, Libellus (55) In margine additur impassibiliter.

*261 SERMO MAJOR DE FIDE. MONITUM. - at mferius, pag. 506, aliud fragmentum dubium affert, sic habens . 1262 Quid erat, inquit, voluntarium et non volunta- A studebat, non voluisset pati. Quoniam autem omni- rium Christo? a Judæis exhonoratio, detractiones, no et inexcusabiliter futuri erant Judæi præsu- injuriæ, plagæ, super hæc quoque calumniæ, et quod mere quæ in eo facta sunt, suscepit ut pateretur, est in omnibus ultimum mors corporis. Sed si fuis- et fecit voluntarium quod non erat voluntarium, set possibile, ut non passus obtineret in uobis quod propter utilitatem ex passione. Ex Facundo Hermaniensi alius accedit locus melioris notæ ad commendationem Diodori Tarsensis, estque excerptum epistolæ cujusdam Athanasii ad Diodorum, ab initio, his verbis : Beatus igitur Athanasius ita memorato sancto Diodoro scribit : Domino meo filio, et amantissimo consacerdoti, episcopo Tarsi Diodoro, Athanasius in Domino sa- lutem. rectum verbum pietatis. Et ego quidem occasionem assumens scripsi tibi, dilectissime et amantissime. Tu vero quomodo me scribente non rescripsisti, mi- ratus sum. Itaque non sis segnis scribere continue, sciens, quia sicut filius requiescere me facis patrem, et sicut præco veritatis superlætificas me. Et nihil contendas adversus hæreticos, sed silentio verbosi- tatem illorum supera, mansuetudine malitiam. Sic enim sermo tuus, sale conditus, babebit gratiam; Gratias Domino meo, qui ubicunque suam do- ctrinam fundat, et maxime per filios proprios, qua- lem et teipsum res ipsa demonstrat. Etenim ante- quam scriberet vestra reverentia, cognovimus quanta gratia facta est in Tyro per tuam perseverantiam: B illi autem apud omnium conscientiam. … …. et congaudemus tibi, quia per te cognovit et Tyrus Tomo V Concil. in Hispalensi 11, pag. 1673, hæc duo fragmenta afferuntur : Sanctus Athanasius in Tractatu quem scripsit de Christi nativitate, sic dicit: In hoc sit ergo, fratres charissimi, fides nostra, in hoc tota salus et vita consistat, ut credamus Deum Dei filium, primum ante omnia sæcula a Deo Patre invisibiliter (55) genitum: deinde a Maria virgine secundum hominem natum, et secundum hunc ho- minem passum, mortuum, sepultum, resurrexisse ab inferis, ascendisse in cœlum. ... Item idem in Expositione fidei: Verbum, inquit, nascitur de Maria Virgine, acci- piens corpus animale: sed neque sermo comprehen- sus est carne; sed in carne et supra carnem. Et sic- ut Deus dicitur, ita Dei virtus, Dei veritas; passus autem humana carne; sed sermo Dei impassibilis est. In passione quidem moritur homo, ut viviſi- caret protoplastum qui ceciderat per inobedien- tiam. EUGENII DIACONI LEGATIO AD ATHANASIUM Pro causa Marcelli Ancyrani et Confessio fidei Ecclesiæ Ancyranæ. (Vide in Marcello Ancyrano, ad annum 372.) MONITUM IN SERMONEM MAJOREM ATHANASII DE FIDE. 1030 Diu est quod egregium Athanasii opus, cui titulus, Maiwv hoyos nept alorews, in tenebris latebat, amanuensium incuria in Athanasii collectionibus prætermissum; a Theodoreto el Gelasio plerumque memo- ratum, qui etiam ejus ¿ñoonasµátia aliquot in scriptis suis inseruere, a nobis edita tom. I operum Atha- nasii, pag. 1019 (supra col. 1239). Hic sermo, sive liber, nam sic aptius hóyov verterem, ni vetaret consuetudo, nec opinanti mihi, aliudque agenti, sese obtulit. Siquidem cum Chrysostomi et Basilii codices in bibliotheca Laurentiana evolverem, casu incidi in manuscriptum decimi sæculi, ubi inter alia variorum scripta hoc Athu - nasii opus aderat, sed proh dolor! multis in locis truncatum ac mutilum; ita tamen ut sententia semper apla sit et apprime cohæreat. Non absimile vero est hunc sermonem esse, quem libellum Athanasii vocat Rufinus in Apologia pro Ori- gene, ubi has voces, homo Dominicus, exstitisse narrat idem Rufinus. Nec est quod vox illa, Libellus (55) In margine additur impassibiliter.

*261 SERMO MAJOR DE FIDE. MONITUM. - at mferius, pag. 506, aliud fragmentum dubium affert, sic habens . 1262 Quid erat, inquit, voluntarium et non volunta- A studebat, non voluisset pati. Quoniam autem omni- rium Christo? a Judæis exhonoratio, detractiones, no et inexcusabiliter futuri erant Judæi præsu- injuriæ, plagæ, super hæc quoque calumniæ, et quod mere quæ in eo facta sunt, suscepit ut pateretur, est in omnibus ultimum mors corporis. Sed si fuis- et fecit voluntarium quod non erat voluntarium, set possibile, ut non passus obtineret in uobis quod propter utilitatem ex passione. Ex Facundo Hermaniensi alius accedit locus melioris notæ ad commendationem Diodori Tarsensis, estque excerptum epistolæ cujusdam Athanasii ad Diodorum, ab initio, his verbis : Beatus igitur Athanasius ita memorato sancto Diodoro scribit : Domino meo filio, et amantissimo consacerdoti, episcopo Tarsi Diodoro, Athanasius in Domino sa- lutem. rectum verbum pietatis. Et ego quidem occasionem assumens scripsi tibi, dilectissime et amantissime. Tu vero quomodo me scribente non rescripsisti, mi- ratus sum. Itaque non sis segnis scribere continue, sciens, quia sicut filius requiescere me facis patrem, et sicut præco veritatis superlætificas me. Et nihil contendas adversus hæreticos, sed silentio verbosi- tatem illorum supera, mansuetudine malitiam. Sic enim sermo tuus, sale conditus, babebit gratiam; Gratias Domino meo, qui ubicunque suam do- ctrinam fundat, et maxime per filios proprios, qua- lem et teipsum res ipsa demonstrat. Etenim ante- quam scriberet vestra reverentia, cognovimus quanta gratia facta est in Tyro per tuam perseverantiam: B illi autem apud omnium conscientiam. … …. et congaudemus tibi, quia per te cognovit et Tyrus Tomo V Concil. in Hispalensi 11, pag. 1673, hæc duo fragmenta afferuntur : Sanctus Athanasius in Tractatu quem scripsit de Christi nativitate, sic dicit: In hoc sit ergo, fratres charissimi, fides nostra, in hoc tota salus et vita consistat, ut credamus Deum Dei filium, primum ante omnia sæcula a Deo Patre invisibiliter (55) genitum: deinde a Maria virgine secundum hominem natum, et secundum hunc ho- minem passum, mortuum, sepultum, resurrexisse ab inferis, ascendisse in cœlum. ... Item idem in Expositione fidei: Verbum, inquit, nascitur de Maria Virgine, acci- piens corpus animale: sed neque sermo comprehen- sus est carne; sed in carne et supra carnem. Et sic- ut Deus dicitur, ita Dei virtus, Dei veritas; passus autem humana carne; sed sermo Dei impassibilis est. In passione quidem moritur homo, ut viviſi- caret protoplastum qui ceciderat per inobedien- tiam. EUGENII DIACONI LEGATIO AD ATHANASIUM Pro causa Marcelli Ancyrani et Confessio fidei Ecclesiæ Ancyranæ. (Vide in Marcello Ancyrano, ad annum 372.) MONITUM IN SERMONEM MAJOREM ATHANASII DE FIDE. 1030 Diu est quod egregium Athanasii opus, cui titulus, Maiwv hoyos nept alorews, in tenebris latebat, amanuensium incuria in Athanasii collectionibus prætermissum; a Theodoreto el Gelasio plerumque memo- ratum, qui etiam ejus ¿ñoonasµátia aliquot in scriptis suis inseruere, a nobis edita tom. I operum Atha- nasii, pag. 1019 (supra col. 1239). Hic sermo, sive liber, nam sic aptius hóyov verterem, ni vetaret consuetudo, nec opinanti mihi, aliudque agenti, sese obtulit. Siquidem cum Chrysostomi et Basilii codices in bibliotheca Laurentiana evolverem, casu incidi in manuscriptum decimi sæculi, ubi inter alia variorum scripta hoc Athu - nasii opus aderat, sed proh dolor! multis in locis truncatum ac mutilum; ita tamen ut sententia semper apla sit et apprime cohæreat. Non absimile vero est hunc sermonem esse, quem libellum Athanasii vocat Rufinus in Apologia pro Ori- gene, ubi has voces, homo Dominicus, exstitisse narrat idem Rufinus. Nec est quod vox illa, Libellus (55) In margine additur impassibiliter.

1263 S. ATHANASII OPP. PARS 1. - HISTORICA ET DOGMATICA. 1264 ab hac sententia, quia opusculum parvum indicare videatur, nos dimoveat. Cum videamus longe proliziora opera libelli nomine compellata, ut est Libellus precum Faustini et Marcellini; quidni libellum hoc item opus Rufinus appellaverit? Ut ad illud homo Dominicus, sive Kuptaxò; avô pwmos, redeamus, frequenter in hoc opere ab Athanasio usurpatum; id suspectum sane multis fuit. Nam Rufinus eodem in loco narrat, Damasum cum de recipiendis in Ecclesiam Apollinaristis ageret, Hieronymo conscribendæ fidei confessionis provinciam demandasse, in qua hæ voces, Dominicus homo, aderant. Illi vero vocis insolentia permoti, con- ſessioni hujusmodi nomen dare abnuebant. Qua in re quid gestum deinde sit, pluribus recenset ille, nos- que in Admonitione ad Expositionem fidei, tom. I operum Athanasii, p. 78, jam monere occupavimus. Au- gustinus item cum in lib. 11 De sermone Domini in monte, c. 6, n. 20, Christum vocasset hominem Do- minicum, postea in libro Retractationum, c. 19, n. 8, hoc dixisse se nolle, licet aliqua ratione defendi possit, testificatur. Cum igitur hæ voces, Dominicus homo, apud nonnullos suspicione laborarint, hinc factum, ut neplyvn- ciótŋtos Expositionis fidei, quæ inter Athanasiana opera comparet, tom. I, pag. 79, quæque ceu compen- dium kujus sermonis est, aliqui dubitaverint; quia eo in opusculo, td, Kupraxis &vpwmos, bis legitur: ve- rum injuria; nam hæc loquendi formula ex eo genere vocum censetur, quæ possint in bonam malamve partem pro cujusque affectu et sententia usurpari. Male sonat τd, Kupiaxd; &vôpwños, si quis in Christo hominem a Verbo distinctum, qui per se solum persona sit, constituat, ut Dimæritæ quidam, qui impie dicebant Ver- bum in Jesum Christum, quemadmodum olim in prophetas advenisse; caste autem sentiunt et loquuntur quê Dominicum hominem pro humana in Christo natura habent; qua sententia non in Expositione tantum his vocibus est usus Athanasius, sed etiam passim in hoc Sermone majore de fide, ut cuique videre licet; et in Expositionibus Psalmorum, ad vers. 6 psalmi xL. Nec modo Athanasius, sed Epiphanius quoque tom. II edit. Petav., p. 84 : Τοῦτο γὰρ εἰς τὸν Κυριακὸν ἄνθρωπον πληροῦται, ait, id est, Hoc enim in Dominico homine impletur. Et Pseudathanasius in Disputatione contra Arium, tom. II [nunc IV], p. 1115, eadem parler loquendi formula utitur. Unde videas non bene cessisse conatum iis qui opellam hujusmodi ex Athanasii yv- oloıç exsulare voluerunt, sane immerentem. Hic porro Athanasius syllogistico more procedit, ac Christi deitatem, argumenta ex Scripturis mutualus, propugnal. Arianorum, quos tamen nusquam memorat, argumenta earumdem Scripturarum testimoniis de- pellit. Nec unos Arianos, sed etiam alios quoslibet hæreticos qui incarnationem Christi quavis ratione impe- terent, iisdem telis, Scripturarum scilicet dictis, profligat. Atque ita clare et perspicue syllogismos effert, ul vel inde etiam detruncati operis dolor augeatur; nam maxima sui parte mutilum, ac casu nescio quo deper- ditum arbitror. Cæterum nulla hic temporis nota comparet. Nihil quippe tangit Athanasius eorum quæ temporum condi- tionem spectant. Quam tamen fortasse deprehendere licuisset, si opus integrum omnibusque suis numeris ab- solutum ad nos usque venisset. Solitum quippe Athanasio erat, præsertim sub initium librorum, et quæ causo suscepti operis esset, et qui sibi adversarii ad rem capessendam impulissent, nec obscure subindicare. At hic initium totum desideratur, et in decursu operis hiatus frequentes deprehendas. [Ejusdem sermonis fragmentum, quod hic non comparet, subjecimus ex Bibliotheca nova cardinalis Maii (t. II. p. 583), depromptum. EDIT.] ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΕΡΙ ΠΙΣΤΕΩΣ ΛΟΓΟΣ Ο ΜΕΙΖΩΝ. S. P. N. ATHANASII SERMO MAJOR DE FIDE. illud vero, caro factum est, ad corpus. Verbum Joan. 1, 1. ρεται· τὸ δὲ, σὰρξ ἐγένετο, ἐπὶ τοῦ σώματος. Ὁ aliis ánosnasuatlois, p. 1019. 1. Illud enim, erat *, refertur ad ejus deitatem; 1. (56) Τὸ γὰρ, ἦν, ἐπὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ ἀναφέ (56) Hic locus a Theodoreto affertur in Dialogo primo vỷ ¿zpénτw, et a uobis cusus est cum aliquot

1263 S. ATHANASII OPP. PARS 1. - HISTORICA ET DOGMATICA. 1264 ab hac sententia, quia opusculum parvum indicare videatur, nos dimoveat. Cum videamus longe proliziora opera libelli nomine compellata, ut est Libellus precum Faustini et Marcellini; quidni libellum hoc item opus Rufinus appellaverit? Ut ad illud homo Dominicus, sive Kuptaxò; avô pwmos, redeamus, frequenter in hoc opere ab Athanasio usurpatum; id suspectum sane multis fuit. Nam Rufinus eodem in loco narrat, Damasum cum de recipiendis in Ecclesiam Apollinaristis ageret, Hieronymo conscribendæ fidei confessionis provinciam demandasse, in qua hæ voces, Dominicus homo, aderant. Illi vero vocis insolentia permoti, con- ſessioni hujusmodi nomen dare abnuebant. Qua in re quid gestum deinde sit, pluribus recenset ille, nos- que in Admonitione ad Expositionem fidei, tom. I operum Athanasii, p. 78, jam monere occupavimus. Au- gustinus item cum in lib. 11 De sermone Domini in monte, c. 6, n. 20, Christum vocasset hominem Do- minicum, postea in libro Retractationum, c. 19, n. 8, hoc dixisse se nolle, licet aliqua ratione defendi possit, testificatur. Cum igitur hæ voces, Dominicus homo, apud nonnullos suspicione laborarint, hinc factum, ut neplyvn- ciótŋtos Expositionis fidei, quæ inter Athanasiana opera comparet, tom. I, pag. 79, quæque ceu compen- dium kujus sermonis est, aliqui dubitaverint; quia eo in opusculo, td, Kupraxis &vpwmos, bis legitur: ve- rum injuria; nam hæc loquendi formula ex eo genere vocum censetur, quæ possint in bonam malamve partem pro cujusque affectu et sententia usurpari. Male sonat τd, Kupiaxd; &vôpwños, si quis in Christo hominem a Verbo distinctum, qui per se solum persona sit, constituat, ut Dimæritæ quidam, qui impie dicebant Ver- bum in Jesum Christum, quemadmodum olim in prophetas advenisse; caste autem sentiunt et loquuntur quê Dominicum hominem pro humana in Christo natura habent; qua sententia non in Expositione tantum his vocibus est usus Athanasius, sed etiam passim in hoc Sermone majore de fide, ut cuique videre licet; et in Expositionibus Psalmorum, ad vers. 6 psalmi xL. Nec modo Athanasius, sed Epiphanius quoque tom. II edit. Petav., p. 84 : Τοῦτο γὰρ εἰς τὸν Κυριακὸν ἄνθρωπον πληροῦται, ait, id est, Hoc enim in Dominico homine impletur. Et Pseudathanasius in Disputatione contra Arium, tom. II [nunc IV], p. 1115, eadem parler loquendi formula utitur. Unde videas non bene cessisse conatum iis qui opellam hujusmodi ex Athanasii yv- oloıç exsulare voluerunt, sane immerentem. Hic porro Athanasius syllogistico more procedit, ac Christi deitatem, argumenta ex Scripturis mutualus, propugnal. Arianorum, quos tamen nusquam memorat, argumenta earumdem Scripturarum testimoniis de- pellit. Nec unos Arianos, sed etiam alios quoslibet hæreticos qui incarnationem Christi quavis ratione impe- terent, iisdem telis, Scripturarum scilicet dictis, profligat. Atque ita clare et perspicue syllogismos effert, ul vel inde etiam detruncati operis dolor augeatur; nam maxima sui parte mutilum, ac casu nescio quo deper- ditum arbitror. Cæterum nulla hic temporis nota comparet. Nihil quippe tangit Athanasius eorum quæ temporum condi- tionem spectant. Quam tamen fortasse deprehendere licuisset, si opus integrum omnibusque suis numeris ab- solutum ad nos usque venisset. Solitum quippe Athanasio erat, præsertim sub initium librorum, et quæ causo suscepti operis esset, et qui sibi adversarii ad rem capessendam impulissent, nec obscure subindicare. At hic initium totum desideratur, et in decursu operis hiatus frequentes deprehendas. [Ejusdem sermonis fragmentum, quod hic non comparet, subjecimus ex Bibliotheca nova cardinalis Maii (t. II. p. 583), depromptum. EDIT.] ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΕΡΙ ΠΙΣΤΕΩΣ ΛΟΓΟΣ Ο ΜΕΙΖΩΝ. S. P. N. ATHANASII SERMO MAJOR DE FIDE. illud vero, caro factum est, ad corpus. Verbum Joan. 1, 1. ρεται· τὸ δὲ, σὰρξ ἐγένετο, ἐπὶ τοῦ σώματος. Ὁ aliis ánosnasuatlois, p. 1019. 1. Illud enim, erat *, refertur ad ejus deitatem; 1. (56) Τὸ γὰρ, ἦν, ἐπὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ ἀναφέ (56) Hic locus a Theodoreto affertur in Dialogo primo vỷ ¿zpénτw, et a uobis cusus est cum aliquot

1263 S. ATHANASII OPP. PARS 1. - HISTORICA ET DOGMATICA. 1264 ab hac sententia, quia opusculum parvum indicare videatur, nos dimoveat. Cum videamus longe proliziora opera libelli nomine compellata, ut est Libellus precum Faustini et Marcellini; quidni libellum hoc item opus Rufinus appellaverit? Ut ad illud homo Dominicus, sive Kuptaxò; avô pwmos, redeamus, frequenter in hoc opere ab Athanasio usurpatum; id suspectum sane multis fuit. Nam Rufinus eodem in loco narrat, Damasum cum de recipiendis in Ecclesiam Apollinaristis ageret, Hieronymo conscribendæ fidei confessionis provinciam demandasse, in qua hæ voces, Dominicus homo, aderant. Illi vero vocis insolentia permoti, con- ſessioni hujusmodi nomen dare abnuebant. Qua in re quid gestum deinde sit, pluribus recenset ille, nos- que in Admonitione ad Expositionem fidei, tom. I operum Athanasii, p. 78, jam monere occupavimus. Au- gustinus item cum in lib. 11 De sermone Domini in monte, c. 6, n. 20, Christum vocasset hominem Do- minicum, postea in libro Retractationum, c. 19, n. 8, hoc dixisse se nolle, licet aliqua ratione defendi possit, testificatur. Cum igitur hæ voces, Dominicus homo, apud nonnullos suspicione laborarint, hinc factum, ut neplyvn- ciótŋtos Expositionis fidei, quæ inter Athanasiana opera comparet, tom. I, pag. 79, quæque ceu compen- dium kujus sermonis est, aliqui dubitaverint; quia eo in opusculo, td, Kupraxis &vpwmos, bis legitur: ve- rum injuria; nam hæc loquendi formula ex eo genere vocum censetur, quæ possint in bonam malamve partem pro cujusque affectu et sententia usurpari. Male sonat τd, Kupiaxd; &vôpwños, si quis in Christo hominem a Verbo distinctum, qui per se solum persona sit, constituat, ut Dimæritæ quidam, qui impie dicebant Ver- bum in Jesum Christum, quemadmodum olim in prophetas advenisse; caste autem sentiunt et loquuntur quê Dominicum hominem pro humana in Christo natura habent; qua sententia non in Expositione tantum his vocibus est usus Athanasius, sed etiam passim in hoc Sermone majore de fide, ut cuique videre licet; et in Expositionibus Psalmorum, ad vers. 6 psalmi xL. Nec modo Athanasius, sed Epiphanius quoque tom. II edit. Petav., p. 84 : Τοῦτο γὰρ εἰς τὸν Κυριακὸν ἄνθρωπον πληροῦται, ait, id est, Hoc enim in Dominico homine impletur. Et Pseudathanasius in Disputatione contra Arium, tom. II [nunc IV], p. 1115, eadem parler loquendi formula utitur. Unde videas non bene cessisse conatum iis qui opellam hujusmodi ex Athanasii yv- oloıç exsulare voluerunt, sane immerentem. Hic porro Athanasius syllogistico more procedit, ac Christi deitatem, argumenta ex Scripturis mutualus, propugnal. Arianorum, quos tamen nusquam memorat, argumenta earumdem Scripturarum testimoniis de- pellit. Nec unos Arianos, sed etiam alios quoslibet hæreticos qui incarnationem Christi quavis ratione impe- terent, iisdem telis, Scripturarum scilicet dictis, profligat. Atque ita clare et perspicue syllogismos effert, ul vel inde etiam detruncati operis dolor augeatur; nam maxima sui parte mutilum, ac casu nescio quo deper- ditum arbitror. Cæterum nulla hic temporis nota comparet. Nihil quippe tangit Athanasius eorum quæ temporum condi- tionem spectant. Quam tamen fortasse deprehendere licuisset, si opus integrum omnibusque suis numeris ab- solutum ad nos usque venisset. Solitum quippe Athanasio erat, præsertim sub initium librorum, et quæ causo suscepti operis esset, et qui sibi adversarii ad rem capessendam impulissent, nec obscure subindicare. At hic initium totum desideratur, et in decursu operis hiatus frequentes deprehendas. [Ejusdem sermonis fragmentum, quod hic non comparet, subjecimus ex Bibliotheca nova cardinalis Maii (t. II. p. 583), depromptum. EDIT.] ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΕΡΙ ΠΙΣΤΕΩΣ ΛΟΓΟΣ Ο ΜΕΙΖΩΝ. S. P. N. ATHANASII SERMO MAJOR DE FIDE. illud vero, caro factum est, ad corpus. Verbum Joan. 1, 1. ρεται· τὸ δὲ, σὰρξ ἐγένετο, ἐπὶ τοῦ σώματος. Ὁ aliis ánosnasuatlois, p. 1019. 1. Illud enim, erat *, refertur ad ejus deitatem; 1. (56) Τὸ γὰρ, ἦν, ἐπὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ ἀναφέ (56) Hic locus a Theodoreto affertur in Dialogo primo vỷ ¿zpénτw, et a uobis cusus est cum aliquot

1263 S. ATHANASII OPP. PARS 1. - HISTORICA ET DOGMATICA. 1264 ab hac sententia, quia opusculum parvum indicare videatur, nos dimoveat. Cum videamus longe proliziora opera libelli nomine compellata, ut est Libellus precum Faustini et Marcellini; quidni libellum hoc item opus Rufinus appellaverit? Ut ad illud homo Dominicus, sive Kuptaxò; avô pwmos, redeamus, frequenter in hoc opere ab Athanasio usurpatum; id suspectum sane multis fuit. Nam Rufinus eodem in loco narrat, Damasum cum de recipiendis in Ecclesiam Apollinaristis ageret, Hieronymo conscribendæ fidei confessionis provinciam demandasse, in qua hæ voces, Dominicus homo, aderant. Illi vero vocis insolentia permoti, con- ſessioni hujusmodi nomen dare abnuebant. Qua in re quid gestum deinde sit, pluribus recenset ille, nos- que in Admonitione ad Expositionem fidei, tom. I operum Athanasii, p. 78, jam monere occupavimus. Au- gustinus item cum in lib. 11 De sermone Domini in monte, c. 6, n. 20, Christum vocasset hominem Do- minicum, postea in libro Retractationum, c. 19, n. 8, hoc dixisse se nolle, licet aliqua ratione defendi possit, testificatur. Cum igitur hæ voces, Dominicus homo, apud nonnullos suspicione laborarint, hinc factum, ut neplyvn- ciótŋtos Expositionis fidei, quæ inter Athanasiana opera comparet, tom. I, pag. 79, quæque ceu compen- dium kujus sermonis est, aliqui dubitaverint; quia eo in opusculo, td, Kupraxis &vpwmos, bis legitur: ve- rum injuria; nam hæc loquendi formula ex eo genere vocum censetur, quæ possint in bonam malamve partem pro cujusque affectu et sententia usurpari. Male sonat τd, Kupiaxd; &vôpwños, si quis in Christo hominem a Verbo distinctum, qui per se solum persona sit, constituat, ut Dimæritæ quidam, qui impie dicebant Ver- bum in Jesum Christum, quemadmodum olim in prophetas advenisse; caste autem sentiunt et loquuntur quê Dominicum hominem pro humana in Christo natura habent; qua sententia non in Expositione tantum his vocibus est usus Athanasius, sed etiam passim in hoc Sermone majore de fide, ut cuique videre licet; et in Expositionibus Psalmorum, ad vers. 6 psalmi xL. Nec modo Athanasius, sed Epiphanius quoque tom. II edit. Petav., p. 84 : Τοῦτο γὰρ εἰς τὸν Κυριακὸν ἄνθρωπον πληροῦται, ait, id est, Hoc enim in Dominico homine impletur. Et Pseudathanasius in Disputatione contra Arium, tom. II [nunc IV], p. 1115, eadem parler loquendi formula utitur. Unde videas non bene cessisse conatum iis qui opellam hujusmodi ex Athanasii yv- oloıç exsulare voluerunt, sane immerentem. Hic porro Athanasius syllogistico more procedit, ac Christi deitatem, argumenta ex Scripturis mutualus, propugnal. Arianorum, quos tamen nusquam memorat, argumenta earumdem Scripturarum testimoniis de- pellit. Nec unos Arianos, sed etiam alios quoslibet hæreticos qui incarnationem Christi quavis ratione impe- terent, iisdem telis, Scripturarum scilicet dictis, profligat. Atque ita clare et perspicue syllogismos effert, ul vel inde etiam detruncati operis dolor augeatur; nam maxima sui parte mutilum, ac casu nescio quo deper- ditum arbitror. Cæterum nulla hic temporis nota comparet. Nihil quippe tangit Athanasius eorum quæ temporum condi- tionem spectant. Quam tamen fortasse deprehendere licuisset, si opus integrum omnibusque suis numeris ab- solutum ad nos usque venisset. Solitum quippe Athanasio erat, præsertim sub initium librorum, et quæ causo suscepti operis esset, et qui sibi adversarii ad rem capessendam impulissent, nec obscure subindicare. At hic initium totum desideratur, et in decursu operis hiatus frequentes deprehendas. [Ejusdem sermonis fragmentum, quod hic non comparet, subjecimus ex Bibliotheca nova cardinalis Maii (t. II. p. 583), depromptum. EDIT.] ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΕΡΙ ΠΙΣΤΕΩΣ ΛΟΓΟΣ Ο ΜΕΙΖΩΝ. S. P. N. ATHANASII SERMO MAJOR DE FIDE. illud vero, caro factum est, ad corpus. Verbum Joan. 1, 1. ρεται· τὸ δὲ, σὰρξ ἐγένετο, ἐπὶ τοῦ σώματος. Ὁ aliis ánosnasuatlois, p. 1019. 1. Illud enim, erat *, refertur ad ejus deitatem; 1. (56) Τὸ γὰρ, ἦν, ἐπὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ ἀναφέ (56) Hic locus a Theodoreto affertur in Dialogo primo vỷ ¿zpénτw, et a uobis cusus est cum aliquot

1263 S. ATHANASII OPP. PARS 1. - HISTORICA ET DOGMATICA. 1264 ab hac sententia, quia opusculum parvum indicare videatur, nos dimoveat. Cum videamus longe proliziora opera libelli nomine compellata, ut est Libellus precum Faustini et Marcellini; quidni libellum hoc item opus Rufinus appellaverit? Ut ad illud homo Dominicus, sive Kuptaxò; avô pwmos, redeamus, frequenter in hoc opere ab Athanasio usurpatum; id suspectum sane multis fuit. Nam Rufinus eodem in loco narrat, Damasum cum de recipiendis in Ecclesiam Apollinaristis ageret, Hieronymo conscribendæ fidei confessionis provinciam demandasse, in qua hæ voces, Dominicus homo, aderant. Illi vero vocis insolentia permoti, con- ſessioni hujusmodi nomen dare abnuebant. Qua in re quid gestum deinde sit, pluribus recenset ille, nos- que in Admonitione ad Expositionem fidei, tom. I operum Athanasii, p. 78, jam monere occupavimus. Au- gustinus item cum in lib. 11 De sermone Domini in monte, c. 6, n. 20, Christum vocasset hominem Do- minicum, postea in libro Retractationum, c. 19, n. 8, hoc dixisse se nolle, licet aliqua ratione defendi possit, testificatur. Cum igitur hæ voces, Dominicus homo, apud nonnullos suspicione laborarint, hinc factum, ut neplyvn- ciótŋtos Expositionis fidei, quæ inter Athanasiana opera comparet, tom. I, pag. 79, quæque ceu compen- dium kujus sermonis est, aliqui dubitaverint; quia eo in opusculo, td, Kupraxis &vpwmos, bis legitur: ve- rum injuria; nam hæc loquendi formula ex eo genere vocum censetur, quæ possint in bonam malamve partem pro cujusque affectu et sententia usurpari. Male sonat τd, Kupiaxd; &vôpwños, si quis in Christo hominem a Verbo distinctum, qui per se solum persona sit, constituat, ut Dimæritæ quidam, qui impie dicebant Ver- bum in Jesum Christum, quemadmodum olim in prophetas advenisse; caste autem sentiunt et loquuntur quê Dominicum hominem pro humana in Christo natura habent; qua sententia non in Expositione tantum his vocibus est usus Athanasius, sed etiam passim in hoc Sermone majore de fide, ut cuique videre licet; et in Expositionibus Psalmorum, ad vers. 6 psalmi xL. Nec modo Athanasius, sed Epiphanius quoque tom. II edit. Petav., p. 84 : Τοῦτο γὰρ εἰς τὸν Κυριακὸν ἄνθρωπον πληροῦται, ait, id est, Hoc enim in Dominico homine impletur. Et Pseudathanasius in Disputatione contra Arium, tom. II [nunc IV], p. 1115, eadem parler loquendi formula utitur. Unde videas non bene cessisse conatum iis qui opellam hujusmodi ex Athanasii yv- oloıç exsulare voluerunt, sane immerentem. Hic porro Athanasius syllogistico more procedit, ac Christi deitatem, argumenta ex Scripturis mutualus, propugnal. Arianorum, quos tamen nusquam memorat, argumenta earumdem Scripturarum testimoniis de- pellit. Nec unos Arianos, sed etiam alios quoslibet hæreticos qui incarnationem Christi quavis ratione impe- terent, iisdem telis, Scripturarum scilicet dictis, profligat. Atque ita clare et perspicue syllogismos effert, ul vel inde etiam detruncati operis dolor augeatur; nam maxima sui parte mutilum, ac casu nescio quo deper- ditum arbitror. Cæterum nulla hic temporis nota comparet. Nihil quippe tangit Athanasius eorum quæ temporum condi- tionem spectant. Quam tamen fortasse deprehendere licuisset, si opus integrum omnibusque suis numeris ab- solutum ad nos usque venisset. Solitum quippe Athanasio erat, præsertim sub initium librorum, et quæ causo suscepti operis esset, et qui sibi adversarii ad rem capessendam impulissent, nec obscure subindicare. At hic initium totum desideratur, et in decursu operis hiatus frequentes deprehendas. [Ejusdem sermonis fragmentum, quod hic non comparet, subjecimus ex Bibliotheca nova cardinalis Maii (t. II. p. 583), depromptum. EDIT.] ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΕΡΙ ΠΙΣΤΕΩΣ ΛΟΓΟΣ Ο ΜΕΙΖΩΝ. S. P. N. ATHANASII SERMO MAJOR DE FIDE. illud vero, caro factum est, ad corpus. Verbum Joan. 1, 1. ρεται· τὸ δὲ, σὰρξ ἐγένετο, ἐπὶ τοῦ σώματος. Ὁ aliis ánosnasuatlois, p. 1019. 1. Illud enim, erat *, refertur ad ejus deitatem; 1. (56) Τὸ γὰρ, ἦν, ἐπὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ ἀναφέ (56) Hic locus a Theodoreto affertur in Dialogo primo vỷ ¿zpénτw, et a uobis cusus est cum aliquot

1263 S. ATHANASII OPP. PARS 1. - HISTORICA ET DOGMATICA. 1264 ab hac sententia, quia opusculum parvum indicare videatur, nos dimoveat. Cum videamus longe proliziora opera libelli nomine compellata, ut est Libellus precum Faustini et Marcellini; quidni libellum hoc item opus Rufinus appellaverit? Ut ad illud homo Dominicus, sive Kuptaxò; avô pwmos, redeamus, frequenter in hoc opere ab Athanasio usurpatum; id suspectum sane multis fuit. Nam Rufinus eodem in loco narrat, Damasum cum de recipiendis in Ecclesiam Apollinaristis ageret, Hieronymo conscribendæ fidei confessionis provinciam demandasse, in qua hæ voces, Dominicus homo, aderant. Illi vero vocis insolentia permoti, con- ſessioni hujusmodi nomen dare abnuebant. Qua in re quid gestum deinde sit, pluribus recenset ille, nos- que in Admonitione ad Expositionem fidei, tom. I operum Athanasii, p. 78, jam monere occupavimus. Au- gustinus item cum in lib. 11 De sermone Domini in monte, c. 6, n. 20, Christum vocasset hominem Do- minicum, postea in libro Retractationum, c. 19, n. 8, hoc dixisse se nolle, licet aliqua ratione defendi possit, testificatur. Cum igitur hæ voces, Dominicus homo, apud nonnullos suspicione laborarint, hinc factum, ut neplyvn- ciótŋtos Expositionis fidei, quæ inter Athanasiana opera comparet, tom. I, pag. 79, quæque ceu compen- dium kujus sermonis est, aliqui dubitaverint; quia eo in opusculo, td, Kupraxis &vpwmos, bis legitur: ve- rum injuria; nam hæc loquendi formula ex eo genere vocum censetur, quæ possint in bonam malamve partem pro cujusque affectu et sententia usurpari. Male sonat τd, Kupiaxd; &vôpwños, si quis in Christo hominem a Verbo distinctum, qui per se solum persona sit, constituat, ut Dimæritæ quidam, qui impie dicebant Ver- bum in Jesum Christum, quemadmodum olim in prophetas advenisse; caste autem sentiunt et loquuntur quê Dominicum hominem pro humana in Christo natura habent; qua sententia non in Expositione tantum his vocibus est usus Athanasius, sed etiam passim in hoc Sermone majore de fide, ut cuique videre licet; et in Expositionibus Psalmorum, ad vers. 6 psalmi xL. Nec modo Athanasius, sed Epiphanius quoque tom. II edit. Petav., p. 84 : Τοῦτο γὰρ εἰς τὸν Κυριακὸν ἄνθρωπον πληροῦται, ait, id est, Hoc enim in Dominico homine impletur. Et Pseudathanasius in Disputatione contra Arium, tom. II [nunc IV], p. 1115, eadem parler loquendi formula utitur. Unde videas non bene cessisse conatum iis qui opellam hujusmodi ex Athanasii yv- oloıç exsulare voluerunt, sane immerentem. Hic porro Athanasius syllogistico more procedit, ac Christi deitatem, argumenta ex Scripturis mutualus, propugnal. Arianorum, quos tamen nusquam memorat, argumenta earumdem Scripturarum testimoniis de- pellit. Nec unos Arianos, sed etiam alios quoslibet hæreticos qui incarnationem Christi quavis ratione impe- terent, iisdem telis, Scripturarum scilicet dictis, profligat. Atque ita clare et perspicue syllogismos effert, ul vel inde etiam detruncati operis dolor augeatur; nam maxima sui parte mutilum, ac casu nescio quo deper- ditum arbitror. Cæterum nulla hic temporis nota comparet. Nihil quippe tangit Athanasius eorum quæ temporum condi- tionem spectant. Quam tamen fortasse deprehendere licuisset, si opus integrum omnibusque suis numeris ab- solutum ad nos usque venisset. Solitum quippe Athanasio erat, præsertim sub initium librorum, et quæ causo suscepti operis esset, et qui sibi adversarii ad rem capessendam impulissent, nec obscure subindicare. At hic initium totum desideratur, et in decursu operis hiatus frequentes deprehendas. [Ejusdem sermonis fragmentum, quod hic non comparet, subjecimus ex Bibliotheca nova cardinalis Maii (t. II. p. 583), depromptum. EDIT.] ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΕΡΙ ΠΙΣΤΕΩΣ ΛΟΓΟΣ Ο ΜΕΙΖΩΝ. S. P. N. ATHANASII SERMO MAJOR DE FIDE. illud vero, caro factum est, ad corpus. Verbum Joan. 1, 1. ρεται· τὸ δὲ, σὰρξ ἐγένετο, ἐπὶ τοῦ σώματος. Ὁ aliis ánosnasuatlois, p. 1019. 1. Illud enim, erat *, refertur ad ejus deitatem; 1. (56) Τὸ γὰρ, ἦν, ἐπὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ ἀναφέ (56) Hic locus a Theodoreto affertur in Dialogo primo vỷ ¿zpénτw, et a uobis cusus est cum aliquot

1263 S. ATHANASII OPP. PARS 1. - HISTORICA ET DOGMATICA. 1264 ab hac sententia, quia opusculum parvum indicare videatur, nos dimoveat. Cum videamus longe proliziora opera libelli nomine compellata, ut est Libellus precum Faustini et Marcellini; quidni libellum hoc item opus Rufinus appellaverit? Ut ad illud homo Dominicus, sive Kuptaxò; avô pwmos, redeamus, frequenter in hoc opere ab Athanasio usurpatum; id suspectum sane multis fuit. Nam Rufinus eodem in loco narrat, Damasum cum de recipiendis in Ecclesiam Apollinaristis ageret, Hieronymo conscribendæ fidei confessionis provinciam demandasse, in qua hæ voces, Dominicus homo, aderant. Illi vero vocis insolentia permoti, con- ſessioni hujusmodi nomen dare abnuebant. Qua in re quid gestum deinde sit, pluribus recenset ille, nos- que in Admonitione ad Expositionem fidei, tom. I operum Athanasii, p. 78, jam monere occupavimus. Au- gustinus item cum in lib. 11 De sermone Domini in monte, c. 6, n. 20, Christum vocasset hominem Do- minicum, postea in libro Retractationum, c. 19, n. 8, hoc dixisse se nolle, licet aliqua ratione defendi possit, testificatur. Cum igitur hæ voces, Dominicus homo, apud nonnullos suspicione laborarint, hinc factum, ut neplyvn- ciótŋtos Expositionis fidei, quæ inter Athanasiana opera comparet, tom. I, pag. 79, quæque ceu compen- dium kujus sermonis est, aliqui dubitaverint; quia eo in opusculo, td, Kupraxis &vpwmos, bis legitur: ve- rum injuria; nam hæc loquendi formula ex eo genere vocum censetur, quæ possint in bonam malamve partem pro cujusque affectu et sententia usurpari. Male sonat τd, Kupiaxd; &vôpwños, si quis in Christo hominem a Verbo distinctum, qui per se solum persona sit, constituat, ut Dimæritæ quidam, qui impie dicebant Ver- bum in Jesum Christum, quemadmodum olim in prophetas advenisse; caste autem sentiunt et loquuntur quê Dominicum hominem pro humana in Christo natura habent; qua sententia non in Expositione tantum his vocibus est usus Athanasius, sed etiam passim in hoc Sermone majore de fide, ut cuique videre licet; et in Expositionibus Psalmorum, ad vers. 6 psalmi xL. Nec modo Athanasius, sed Epiphanius quoque tom. II edit. Petav., p. 84 : Τοῦτο γὰρ εἰς τὸν Κυριακὸν ἄνθρωπον πληροῦται, ait, id est, Hoc enim in Dominico homine impletur. Et Pseudathanasius in Disputatione contra Arium, tom. II [nunc IV], p. 1115, eadem parler loquendi formula utitur. Unde videas non bene cessisse conatum iis qui opellam hujusmodi ex Athanasii yv- oloıç exsulare voluerunt, sane immerentem. Hic porro Athanasius syllogistico more procedit, ac Christi deitatem, argumenta ex Scripturis mutualus, propugnal. Arianorum, quos tamen nusquam memorat, argumenta earumdem Scripturarum testimoniis de- pellit. Nec unos Arianos, sed etiam alios quoslibet hæreticos qui incarnationem Christi quavis ratione impe- terent, iisdem telis, Scripturarum scilicet dictis, profligat. Atque ita clare et perspicue syllogismos effert, ul vel inde etiam detruncati operis dolor augeatur; nam maxima sui parte mutilum, ac casu nescio quo deper- ditum arbitror. Cæterum nulla hic temporis nota comparet. Nihil quippe tangit Athanasius eorum quæ temporum condi- tionem spectant. Quam tamen fortasse deprehendere licuisset, si opus integrum omnibusque suis numeris ab- solutum ad nos usque venisset. Solitum quippe Athanasio erat, præsertim sub initium librorum, et quæ causo suscepti operis esset, et qui sibi adversarii ad rem capessendam impulissent, nec obscure subindicare. At hic initium totum desideratur, et in decursu operis hiatus frequentes deprehendas. [Ejusdem sermonis fragmentum, quod hic non comparet, subjecimus ex Bibliotheca nova cardinalis Maii (t. II. p. 583), depromptum. EDIT.] ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΕΡΙ ΠΙΣΤΕΩΣ ΛΟΓΟΣ Ο ΜΕΙΖΩΝ. S. P. N. ATHANASII SERMO MAJOR DE FIDE. illud vero, caro factum est, ad corpus. Verbum Joan. 1, 1. ρεται· τὸ δὲ, σὰρξ ἐγένετο, ἐπὶ τοῦ σώματος. Ὁ aliis ánosnasuatlois, p. 1019. 1. Illud enim, erat *, refertur ad ejus deitatem; 1. (56) Τὸ γὰρ, ἦν, ἐπὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ ἀναφέ (56) Hic locus a Theodoreto affertur in Dialogo primo vỷ ¿zpénτw, et a uobis cusus est cum aliquot

1263 S. ATHANASII OPP. PARS 1. - HISTORICA ET DOGMATICA. 1264 ab hac sententia, quia opusculum parvum indicare videatur, nos dimoveat. Cum videamus longe proliziora opera libelli nomine compellata, ut est Libellus precum Faustini et Marcellini; quidni libellum hoc item opus Rufinus appellaverit? Ut ad illud homo Dominicus, sive Kuptaxò; avô pwmos, redeamus, frequenter in hoc opere ab Athanasio usurpatum; id suspectum sane multis fuit. Nam Rufinus eodem in loco narrat, Damasum cum de recipiendis in Ecclesiam Apollinaristis ageret, Hieronymo conscribendæ fidei confessionis provinciam demandasse, in qua hæ voces, Dominicus homo, aderant. Illi vero vocis insolentia permoti, con- ſessioni hujusmodi nomen dare abnuebant. Qua in re quid gestum deinde sit, pluribus recenset ille, nos- que in Admonitione ad Expositionem fidei, tom. I operum Athanasii, p. 78, jam monere occupavimus. Au- gustinus item cum in lib. 11 De sermone Domini in monte, c. 6, n. 20, Christum vocasset hominem Do- minicum, postea in libro Retractationum, c. 19, n. 8, hoc dixisse se nolle, licet aliqua ratione defendi possit, testificatur. Cum igitur hæ voces, Dominicus homo, apud nonnullos suspicione laborarint, hinc factum, ut neplyvn- ciótŋtos Expositionis fidei, quæ inter Athanasiana opera comparet, tom. I, pag. 79, quæque ceu compen- dium kujus sermonis est, aliqui dubitaverint; quia eo in opusculo, td, Kupraxis &vpwmos, bis legitur: ve- rum injuria; nam hæc loquendi formula ex eo genere vocum censetur, quæ possint in bonam malamve partem pro cujusque affectu et sententia usurpari. Male sonat τd, Kupiaxd; &vôpwños, si quis in Christo hominem a Verbo distinctum, qui per se solum persona sit, constituat, ut Dimæritæ quidam, qui impie dicebant Ver- bum in Jesum Christum, quemadmodum olim in prophetas advenisse; caste autem sentiunt et loquuntur quê Dominicum hominem pro humana in Christo natura habent; qua sententia non in Expositione tantum his vocibus est usus Athanasius, sed etiam passim in hoc Sermone majore de fide, ut cuique videre licet; et in Expositionibus Psalmorum, ad vers. 6 psalmi xL. Nec modo Athanasius, sed Epiphanius quoque tom. II edit. Petav., p. 84 : Τοῦτο γὰρ εἰς τὸν Κυριακὸν ἄνθρωπον πληροῦται, ait, id est, Hoc enim in Dominico homine impletur. Et Pseudathanasius in Disputatione contra Arium, tom. II [nunc IV], p. 1115, eadem parler loquendi formula utitur. Unde videas non bene cessisse conatum iis qui opellam hujusmodi ex Athanasii yv- oloıç exsulare voluerunt, sane immerentem. Hic porro Athanasius syllogistico more procedit, ac Christi deitatem, argumenta ex Scripturis mutualus, propugnal. Arianorum, quos tamen nusquam memorat, argumenta earumdem Scripturarum testimoniis de- pellit. Nec unos Arianos, sed etiam alios quoslibet hæreticos qui incarnationem Christi quavis ratione impe- terent, iisdem telis, Scripturarum scilicet dictis, profligat. Atque ita clare et perspicue syllogismos effert, ul vel inde etiam detruncati operis dolor augeatur; nam maxima sui parte mutilum, ac casu nescio quo deper- ditum arbitror. Cæterum nulla hic temporis nota comparet. Nihil quippe tangit Athanasius eorum quæ temporum condi- tionem spectant. Quam tamen fortasse deprehendere licuisset, si opus integrum omnibusque suis numeris ab- solutum ad nos usque venisset. Solitum quippe Athanasio erat, præsertim sub initium librorum, et quæ causo suscepti operis esset, et qui sibi adversarii ad rem capessendam impulissent, nec obscure subindicare. At hic initium totum desideratur, et in decursu operis hiatus frequentes deprehendas. [Ejusdem sermonis fragmentum, quod hic non comparet, subjecimus ex Bibliotheca nova cardinalis Maii (t. II. p. 583), depromptum. EDIT.] ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΕΡΙ ΠΙΣΤΕΩΣ ΛΟΓΟΣ Ο ΜΕΙΖΩΝ. S. P. N. ATHANASII SERMO MAJOR DE FIDE. illud vero, caro factum est, ad corpus. Verbum Joan. 1, 1. ρεται· τὸ δὲ, σὰρξ ἐγένετο, ἐπὶ τοῦ σώματος. Ὁ aliis ánosnasuatlois, p. 1019. 1. Illud enim, erat *, refertur ad ejus deitatem; 1. (56) Τὸ γὰρ, ἦν, ἐπὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ ἀναφέ (56) Hic locus a Theodoreto affertur in Dialogo primo vỷ ¿zpénτw, et a uobis cusus est cum aliquot

1263 S. ATHANASII OPP. PARS 1. - HISTORICA ET DOGMATICA. 1264 ab hac sententia, quia opusculum parvum indicare videatur, nos dimoveat. Cum videamus longe proliziora opera libelli nomine compellata, ut est Libellus precum Faustini et Marcellini; quidni libellum hoc item opus Rufinus appellaverit? Ut ad illud homo Dominicus, sive Kuptaxò; avô pwmos, redeamus, frequenter in hoc opere ab Athanasio usurpatum; id suspectum sane multis fuit. Nam Rufinus eodem in loco narrat, Damasum cum de recipiendis in Ecclesiam Apollinaristis ageret, Hieronymo conscribendæ fidei confessionis provinciam demandasse, in qua hæ voces, Dominicus homo, aderant. Illi vero vocis insolentia permoti, con- ſessioni hujusmodi nomen dare abnuebant. Qua in re quid gestum deinde sit, pluribus recenset ille, nos- que in Admonitione ad Expositionem fidei, tom. I operum Athanasii, p. 78, jam monere occupavimus. Au- gustinus item cum in lib. 11 De sermone Domini in monte, c. 6, n. 20, Christum vocasset hominem Do- minicum, postea in libro Retractationum, c. 19, n. 8, hoc dixisse se nolle, licet aliqua ratione defendi possit, testificatur. Cum igitur hæ voces, Dominicus homo, apud nonnullos suspicione laborarint, hinc factum, ut neplyvn- ciótŋtos Expositionis fidei, quæ inter Athanasiana opera comparet, tom. I, pag. 79, quæque ceu compen- dium kujus sermonis est, aliqui dubitaverint; quia eo in opusculo, td, Kupraxis &vpwmos, bis legitur: ve- rum injuria; nam hæc loquendi formula ex eo genere vocum censetur, quæ possint in bonam malamve partem pro cujusque affectu et sententia usurpari. Male sonat τd, Kupiaxd; &vôpwños, si quis in Christo hominem a Verbo distinctum, qui per se solum persona sit, constituat, ut Dimæritæ quidam, qui impie dicebant Ver- bum in Jesum Christum, quemadmodum olim in prophetas advenisse; caste autem sentiunt et loquuntur quê Dominicum hominem pro humana in Christo natura habent; qua sententia non in Expositione tantum his vocibus est usus Athanasius, sed etiam passim in hoc Sermone majore de fide, ut cuique videre licet; et in Expositionibus Psalmorum, ad vers. 6 psalmi xL. Nec modo Athanasius, sed Epiphanius quoque tom. II edit. Petav., p. 84 : Τοῦτο γὰρ εἰς τὸν Κυριακὸν ἄνθρωπον πληροῦται, ait, id est, Hoc enim in Dominico homine impletur. Et Pseudathanasius in Disputatione contra Arium, tom. II [nunc IV], p. 1115, eadem parler loquendi formula utitur. Unde videas non bene cessisse conatum iis qui opellam hujusmodi ex Athanasii yv- oloıç exsulare voluerunt, sane immerentem. Hic porro Athanasius syllogistico more procedit, ac Christi deitatem, argumenta ex Scripturis mutualus, propugnal. Arianorum, quos tamen nusquam memorat, argumenta earumdem Scripturarum testimoniis de- pellit. Nec unos Arianos, sed etiam alios quoslibet hæreticos qui incarnationem Christi quavis ratione impe- terent, iisdem telis, Scripturarum scilicet dictis, profligat. Atque ita clare et perspicue syllogismos effert, ul vel inde etiam detruncati operis dolor augeatur; nam maxima sui parte mutilum, ac casu nescio quo deper- ditum arbitror. Cæterum nulla hic temporis nota comparet. Nihil quippe tangit Athanasius eorum quæ temporum condi- tionem spectant. Quam tamen fortasse deprehendere licuisset, si opus integrum omnibusque suis numeris ab- solutum ad nos usque venisset. Solitum quippe Athanasio erat, præsertim sub initium librorum, et quæ causo suscepti operis esset, et qui sibi adversarii ad rem capessendam impulissent, nec obscure subindicare. At hic initium totum desideratur, et in decursu operis hiatus frequentes deprehendas. [Ejusdem sermonis fragmentum, quod hic non comparet, subjecimus ex Bibliotheca nova cardinalis Maii (t. II. p. 583), depromptum. EDIT.] ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΕΡΙ ΠΙΣΤΕΩΣ ΛΟΓΟΣ Ο ΜΕΙΖΩΝ. S. P. N. ATHANASII SERMO MAJOR DE FIDE. illud vero, caro factum est, ad corpus. Verbum Joan. 1, 1. ρεται· τὸ δὲ, σὰρξ ἐγένετο, ἐπὶ τοῦ σώματος. Ὁ aliis ánosnasuatlois, p. 1019. 1. Illud enim, erat *, refertur ad ejus deitatem; 1. (56) Τὸ γὰρ, ἦν, ἐπὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ ἀναφέ (56) Hic locus a Theodoreto affertur in Dialogo primo vỷ ¿zpénτw, et a uobis cusus est cum aliquot

λόγος σὰρξ ἐγένετο, οὐκ εἰς σάρκα αναλυθείς, ἀλλὰ σάρκα φορέσας· ὡς δ᾽ ἂν εἴποι τις· Ο δεῖνα γέγονε γέρων, οὐκ ἐξ ἀρχῆς γεννηθείς· *, Ο στρατιώτης βετεράνος ἐγένετο, οὐ πρότερον τοιοῦτος ὤν, οἷος γέν γονεν. Ιωάννης, Εγενόμην, φησίν, ἐν τῇ νήσῳ τῇ Πάτμῳ, ἐν τῇ ἡμέρᾳ Κυριακῇ· οὐχ ὅτι ἐκεῖ γέγο νεν, ἢ γεγένηται· ἀλλ᾽ εἶπεν, Εγενόμην ἐν Πάτμῳ, ἀντὶ τοῦ, Παρεγενόμην. Οὕτως ὁ Λόγος εἰς σάρκα παραγέγονεν, ὡς λέλεκται· Ο Λόγος σὰρξ ἐγένετο. Ακουσον λέγοντος· Εγενόμην ὡσεὶ σκεῦος ἀπὸ ολωλός, και, Εγενόμην ὡσεὶ ἄνθρωπος ἀβοήθητος ἐν νεκροῖς ἐλεύθερος. Θεός; Ερμηνεύει Πέτρος ὁ ἀπόστολος, ἡμῶν μᾶλλον γινώσκων, καὶ λέγει· Καθελόντες αὐτὸν ἀπὸ τοῦ Β ξύλου, ἔθηκαν εἰς μνημεῖον· ὁ δὲ Θεὸς αὐτὸν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν. Τὸ γοῦν ἀπὸ τοῦ ξύλου καθαιρε δὲν σῶμα νεκρὸν τοῦ Ἰησοῦ καὶ εἰς μνημεῖον τεθὲν, ἐνταφιασθέν τε ὑπὸ Ἰωσὴφ τοῦ Ἀριμαθείας, αὐτὸ ἤγειρεν ὁ Λόγος λέγων· Λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν. Ο γὰρ πάν- τας τοὺς νεκροὺς ζωοποιῶν, καὶ τὸν ἐκ Μαρίας ἄν- θρωπον Χριστὸν Ἰησοῦν ἐζωοποίησεν, ὃν ἀνείληφεν. Εἰ γὰρ, ἐπὶ σταυροῦ ὤν, τὰ προδιαλυθέντα νεκρά τῶν ἁγίων ἤγειρε σώματα, πολλῷ μᾶλλον ἐγεῖραι δύναται, ὃ ἐφόρεσε σῶμα, ὁ ἀεὶ ζῶν Θεός Λόγος, ὡς φησιν ὁ Παῦλος· Ζῶν γὰρ ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ καὶ ἐνεργής. κροὺς ζωοποιεῖ. Εστι τοίνυν καὶ πηγὴ ζωῆς τῇ ἐκ Πατρὸς θεότητι· ἄνθρωπος δὲ ὁ ἀποθανών, μᾶλλον δὲ καὶ ἐγερθεὶς ἐκ νεκρῶν, ὃς καὶ ἐντυγχάνει ὑπὲρ ἡμῶν, ὁ ἐκ Παρθένου Μαρίας, ἂν ἡ τοῦ Λόγου θεότης δι' ἡμᾶς ἀνείληφε. Τὸ γοῦν γεγράφθαι, Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος, φανερῶς τὴν θεότητα δηλοῖ. Τὸ δὲ, Ὁ Λόγος σὰρξ εγένετο, τὸ ἀνθρώπινον τοῦ Κυρίου δεί κνυσιν. ὁ δὲ Κυριακὸς ἄνθρωπος οὐκ ἄκων, οὐδὲ ἀσθενήσας ἀπέθανεν· ἀλλ᾽ ἀφ' ἑαυτοῦ ἦλθεν ἐπὶ τὴν τοῦ θανά του οἰκονομίαν, στερεοποιούμενος ὑπὸ τοῦ ἐν αὐτῷ ἐνοικήσαντος Θεοῦ Λόγου, τοῦ εἰπόντος· Οὐδεὶς αἴρει τὴν ψυχήν μου ἀπ' ἐμοῦ. 'Απ' ἐμαυτοῦ αὐτ τὴν τίθημι· ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτὴν, καὶ ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. Η θεότης οὖν ἐστι: τοῦ Υἱοῦ ἡ τιθεῖσα καὶ λαμβάνουσα τὴν ψυχὴν οὐ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. Πλήρη γὰρ ἀνείληφε τὸν ἄν Ορωπον, ἵνα καὶ πλήρη αὐτὸν καὶ σὺν αὐτῷ τοὺς νεκροὺς ζωοποιήσῃ. ὅλων, ἐν τῇ Παρθένῳ κατασκευάζει αὐτῷ ναὸν τὸ σῶμα, καὶ ἰδιοποιείται τοῦτο ὥσπερ ὄργανον, ἐν αὐτῷ γνωριζόμενος καὶ ἐνοικῶν. Τούτου ἕνεκεν τὸ δυνάμενον ἀποθανεῖν ἑαυτῷ λαμβάνει σῶμα· ἵνα Εγενόμην, SERMO MAJOR DE FIDE. , A caro factum est non in carnem resolutum, sed ss Joan. 1, 14. Apoc. 1, 9. » Psal. xxx, 13. is Joan. 19. Hebr. 19, 12. x, 18. G D carnem gestans; quemadmodum si dixerit quis- piam : Hic senex factus est, cum non talis antea esset genitus; vel, Miles factus est veteranus, cum non talis antea esset, qualis effectus est. Joan- nes, inquit,hoc est, Factus sum, sive Pui in insula Patmo, in die Dominica"; non quod illic factus vel natus fuerit; sed dixit, Factus sum in Palmo, quasi dicas, Accessi. Ita etiam Verbum ad carnem accessit, ut dictum est: Verbum caro fa- clum est. Audi dicentem: Factus sum tanquam vas perditum » ; et: Factus sum sicut homo sine adju- torio inter mortuos liber 38. an Deus? Rem explicat Petrus apostolus, cui melius quam nobis id notum erat, aitque : Deponentes eum de ligno, posuerunt eum in monumento: Deus vero suscitavit eum a mortuis ". Corpus itaque Jesu mor- tuum de ligno depositum, in monumento collocatum et a Joseph ab Arimathia unguentis conditum; id- ipsum a Verbo excitatum fuit, uti dixerat: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud ". Nam qui mortuos omnes vivificat, etiam hominenı ex Maria natum Christum Jesum, quem assumpse - rat, vividcavit. Si enim eum esset in cruce, quas prius dissoluta erant sanctorum corpora suscitavit, multo magis suscitare potuit corpus quod gestavit, qui est semper vivens Deus verbum, ut dicit Pau- lus : Vivens enim Dei Verbum et efficax. Est itaque fons vitæ, per suam ex Patre deitatem : homo autem est qui mortuus est, itidemque qui a mortuis excitatus est, qui etiam postulat pro nobis, natus ex Virgine Maria, quem deitas Verbi propter nos assumpsit. Quod itaque scriptum est, In prin- cipio erat Verbum, deitatem manifeste declarat. 1- lud autem, Verbum caro factum est, Domini com- monstrat humanitatem. 4. Accidit ut Lazarus morbo affectus mo- reretur : homo autem Dominicus, non pravia ægri- tudine, nec invitus mortuus est; sed ex se ad mortis economiam accessit, confirmatus a Deo Verbo, in ipso habitante, qui dixit: Nemo tollit ani- mam meam a me. Ex meipso eam pono: potestatem habeo ponendi ipsam, et rursum potestatem habeo accipiendi ipsam ". Deitas ergo Filii est, quæ ponit et accipit animam hominis quem gestavit. Plenum enim hominem suscepit, ut et plenum ipsum, et cum ipso mortuos vividcaret. Virgine templum sibi, scilicet corpus, paravit, et proprium sibi facit quasi instrumentum, in ipso cognitus, in ipso habitans. Idcirco corpus quo mori possit assumit sibi ; ut idem corpus Dei Verbi Psal. LXXXVII, 5,. G. * Act. 11, 29. "Joan. 11, 2. Τὸ ἐγειρόμενον ἐκ νεκρῶν ἄνθρωπος ἦν, ἢ 3. Ζωὴ ἀποθανεῖν οὐ δύναται, μᾶλλον δὲ τοὺς νε 4. (57) Εγένετο Λάζαρον ἀσθενήσαντα ἀποθανεῖν· 5. Αὐτὸς γὰρ δυνατὸς ὢν καὶ δημιουργὸς τῶν 2. Quod fuit excitatum a mortuis, lomone erat, 3. Vita mori nequit, quinimo mortuos vivificat. 5. Cum ipse potens, omniumque opifex esset, in (57) Hunc item locum apud Theodoretum habes, et apud Gelasium De duabus naturis.

λόγος σὰρξ ἐγένετο, οὐκ εἰς σάρκα αναλυθείς, ἀλλὰ σάρκα φορέσας· ὡς δ᾽ ἂν εἴποι τις· Ο δεῖνα γέγονε γέρων, οὐκ ἐξ ἀρχῆς γεννηθείς· *, Ο στρατιώτης βετεράνος ἐγένετο, οὐ πρότερον τοιοῦτος ὤν, οἷος γέν γονεν. Ιωάννης, Εγενόμην, φησίν, ἐν τῇ νήσῳ τῇ Πάτμῳ, ἐν τῇ ἡμέρᾳ Κυριακῇ· οὐχ ὅτι ἐκεῖ γέγο νεν, ἢ γεγένηται· ἀλλ᾽ εἶπεν, Εγενόμην ἐν Πάτμῳ, ἀντὶ τοῦ, Παρεγενόμην. Οὕτως ὁ Λόγος εἰς σάρκα παραγέγονεν, ὡς λέλεκται· Ο Λόγος σὰρξ ἐγένετο. Ακουσον λέγοντος· Εγενόμην ὡσεὶ σκεῦος ἀπὸ ολωλός, και, Εγενόμην ὡσεὶ ἄνθρωπος ἀβοήθητος ἐν νεκροῖς ἐλεύθερος. Θεός; Ερμηνεύει Πέτρος ὁ ἀπόστολος, ἡμῶν μᾶλλον γινώσκων, καὶ λέγει· Καθελόντες αὐτὸν ἀπὸ τοῦ Β ξύλου, ἔθηκαν εἰς μνημεῖον· ὁ δὲ Θεὸς αὐτὸν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν. Τὸ γοῦν ἀπὸ τοῦ ξύλου καθαιρε δὲν σῶμα νεκρὸν τοῦ Ἰησοῦ καὶ εἰς μνημεῖον τεθὲν, ἐνταφιασθέν τε ὑπὸ Ἰωσὴφ τοῦ Ἀριμαθείας, αὐτὸ ἤγειρεν ὁ Λόγος λέγων· Λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν. Ο γὰρ πάν- τας τοὺς νεκροὺς ζωοποιῶν, καὶ τὸν ἐκ Μαρίας ἄν- θρωπον Χριστὸν Ἰησοῦν ἐζωοποίησεν, ὃν ἀνείληφεν. Εἰ γὰρ, ἐπὶ σταυροῦ ὤν, τὰ προδιαλυθέντα νεκρά τῶν ἁγίων ἤγειρε σώματα, πολλῷ μᾶλλον ἐγεῖραι δύναται, ὃ ἐφόρεσε σῶμα, ὁ ἀεὶ ζῶν Θεός Λόγος, ὡς φησιν ὁ Παῦλος· Ζῶν γὰρ ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ καὶ ἐνεργής. κροὺς ζωοποιεῖ. Εστι τοίνυν καὶ πηγὴ ζωῆς τῇ ἐκ Πατρὸς θεότητι· ἄνθρωπος δὲ ὁ ἀποθανών, μᾶλλον δὲ καὶ ἐγερθεὶς ἐκ νεκρῶν, ὃς καὶ ἐντυγχάνει ὑπὲρ ἡμῶν, ὁ ἐκ Παρθένου Μαρίας, ἂν ἡ τοῦ Λόγου θεότης δι' ἡμᾶς ἀνείληφε. Τὸ γοῦν γεγράφθαι, Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος, φανερῶς τὴν θεότητα δηλοῖ. Τὸ δὲ, Ὁ Λόγος σὰρξ εγένετο, τὸ ἀνθρώπινον τοῦ Κυρίου δεί κνυσιν. ὁ δὲ Κυριακὸς ἄνθρωπος οὐκ ἄκων, οὐδὲ ἀσθενήσας ἀπέθανεν· ἀλλ᾽ ἀφ' ἑαυτοῦ ἦλθεν ἐπὶ τὴν τοῦ θανά του οἰκονομίαν, στερεοποιούμενος ὑπὸ τοῦ ἐν αὐτῷ ἐνοικήσαντος Θεοῦ Λόγου, τοῦ εἰπόντος· Οὐδεὶς αἴρει τὴν ψυχήν μου ἀπ' ἐμοῦ. 'Απ' ἐμαυτοῦ αὐτ τὴν τίθημι· ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτὴν, καὶ ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. Η θεότης οὖν ἐστι: τοῦ Υἱοῦ ἡ τιθεῖσα καὶ λαμβάνουσα τὴν ψυχὴν οὐ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. Πλήρη γὰρ ἀνείληφε τὸν ἄν Ορωπον, ἵνα καὶ πλήρη αὐτὸν καὶ σὺν αὐτῷ τοὺς νεκροὺς ζωοποιήσῃ. ὅλων, ἐν τῇ Παρθένῳ κατασκευάζει αὐτῷ ναὸν τὸ σῶμα, καὶ ἰδιοποιείται τοῦτο ὥσπερ ὄργανον, ἐν αὐτῷ γνωριζόμενος καὶ ἐνοικῶν. Τούτου ἕνεκεν τὸ δυνάμενον ἀποθανεῖν ἑαυτῷ λαμβάνει σῶμα· ἵνα Εγενόμην, SERMO MAJOR DE FIDE. , A caro factum est non in carnem resolutum, sed ss Joan. 1, 14. Apoc. 1, 9. » Psal. xxx, 13. is Joan. 19. Hebr. 19, 12. x, 18. G D carnem gestans; quemadmodum si dixerit quis- piam : Hic senex factus est, cum non talis antea esset genitus; vel, Miles factus est veteranus, cum non talis antea esset, qualis effectus est. Joan- nes, inquit,hoc est, Factus sum, sive Pui in insula Patmo, in die Dominica"; non quod illic factus vel natus fuerit; sed dixit, Factus sum in Palmo, quasi dicas, Accessi. Ita etiam Verbum ad carnem accessit, ut dictum est: Verbum caro fa- clum est. Audi dicentem: Factus sum tanquam vas perditum » ; et: Factus sum sicut homo sine adju- torio inter mortuos liber 38. an Deus? Rem explicat Petrus apostolus, cui melius quam nobis id notum erat, aitque : Deponentes eum de ligno, posuerunt eum in monumento: Deus vero suscitavit eum a mortuis ". Corpus itaque Jesu mor- tuum de ligno depositum, in monumento collocatum et a Joseph ab Arimathia unguentis conditum; id- ipsum a Verbo excitatum fuit, uti dixerat: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud ". Nam qui mortuos omnes vivificat, etiam hominenı ex Maria natum Christum Jesum, quem assumpse - rat, vividcavit. Si enim eum esset in cruce, quas prius dissoluta erant sanctorum corpora suscitavit, multo magis suscitare potuit corpus quod gestavit, qui est semper vivens Deus verbum, ut dicit Pau- lus : Vivens enim Dei Verbum et efficax. Est itaque fons vitæ, per suam ex Patre deitatem : homo autem est qui mortuus est, itidemque qui a mortuis excitatus est, qui etiam postulat pro nobis, natus ex Virgine Maria, quem deitas Verbi propter nos assumpsit. Quod itaque scriptum est, In prin- cipio erat Verbum, deitatem manifeste declarat. 1- lud autem, Verbum caro factum est, Domini com- monstrat humanitatem. 4. Accidit ut Lazarus morbo affectus mo- reretur : homo autem Dominicus, non pravia ægri- tudine, nec invitus mortuus est; sed ex se ad mortis economiam accessit, confirmatus a Deo Verbo, in ipso habitante, qui dixit: Nemo tollit ani- mam meam a me. Ex meipso eam pono: potestatem habeo ponendi ipsam, et rursum potestatem habeo accipiendi ipsam ". Deitas ergo Filii est, quæ ponit et accipit animam hominis quem gestavit. Plenum enim hominem suscepit, ut et plenum ipsum, et cum ipso mortuos vividcaret. Virgine templum sibi, scilicet corpus, paravit, et proprium sibi facit quasi instrumentum, in ipso cognitus, in ipso habitans. Idcirco corpus quo mori possit assumit sibi ; ut idem corpus Dei Verbi Psal. LXXXVII, 5,. G. * Act. 11, 29. "Joan. 11, 2. Τὸ ἐγειρόμενον ἐκ νεκρῶν ἄνθρωπος ἦν, ἢ 3. Ζωὴ ἀποθανεῖν οὐ δύναται, μᾶλλον δὲ τοὺς νε 4. (57) Εγένετο Λάζαρον ἀσθενήσαντα ἀποθανεῖν· 5. Αὐτὸς γὰρ δυνατὸς ὢν καὶ δημιουργὸς τῶν 2. Quod fuit excitatum a mortuis, lomone erat, 3. Vita mori nequit, quinimo mortuos vivificat. 5. Cum ipse potens, omniumque opifex esset, in (57) Hunc item locum apud Theodoretum habes, et apud Gelasium De duabus naturis.

λόγος σὰρξ ἐγένετο, οὐκ εἰς σάρκα αναλυθείς, ἀλλὰ σάρκα φορέσας· ὡς δ᾽ ἂν εἴποι τις· Ο δεῖνα γέγονε γέρων, οὐκ ἐξ ἀρχῆς γεννηθείς· *, Ο στρατιώτης βετεράνος ἐγένετο, οὐ πρότερον τοιοῦτος ὤν, οἷος γέν γονεν. Ιωάννης, Εγενόμην, φησίν, ἐν τῇ νήσῳ τῇ Πάτμῳ, ἐν τῇ ἡμέρᾳ Κυριακῇ· οὐχ ὅτι ἐκεῖ γέγο νεν, ἢ γεγένηται· ἀλλ᾽ εἶπεν, Εγενόμην ἐν Πάτμῳ, ἀντὶ τοῦ, Παρεγενόμην. Οὕτως ὁ Λόγος εἰς σάρκα παραγέγονεν, ὡς λέλεκται· Ο Λόγος σὰρξ ἐγένετο. Ακουσον λέγοντος· Εγενόμην ὡσεὶ σκεῦος ἀπὸ ολωλός, και, Εγενόμην ὡσεὶ ἄνθρωπος ἀβοήθητος ἐν νεκροῖς ἐλεύθερος. Θεός; Ερμηνεύει Πέτρος ὁ ἀπόστολος, ἡμῶν μᾶλλον γινώσκων, καὶ λέγει· Καθελόντες αὐτὸν ἀπὸ τοῦ Β ξύλου, ἔθηκαν εἰς μνημεῖον· ὁ δὲ Θεὸς αὐτὸν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν. Τὸ γοῦν ἀπὸ τοῦ ξύλου καθαιρε δὲν σῶμα νεκρὸν τοῦ Ἰησοῦ καὶ εἰς μνημεῖον τεθὲν, ἐνταφιασθέν τε ὑπὸ Ἰωσὴφ τοῦ Ἀριμαθείας, αὐτὸ ἤγειρεν ὁ Λόγος λέγων· Λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν. Ο γὰρ πάν- τας τοὺς νεκροὺς ζωοποιῶν, καὶ τὸν ἐκ Μαρίας ἄν- θρωπον Χριστὸν Ἰησοῦν ἐζωοποίησεν, ὃν ἀνείληφεν. Εἰ γὰρ, ἐπὶ σταυροῦ ὤν, τὰ προδιαλυθέντα νεκρά τῶν ἁγίων ἤγειρε σώματα, πολλῷ μᾶλλον ἐγεῖραι δύναται, ὃ ἐφόρεσε σῶμα, ὁ ἀεὶ ζῶν Θεός Λόγος, ὡς φησιν ὁ Παῦλος· Ζῶν γὰρ ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ καὶ ἐνεργής. κροὺς ζωοποιεῖ. Εστι τοίνυν καὶ πηγὴ ζωῆς τῇ ἐκ Πατρὸς θεότητι· ἄνθρωπος δὲ ὁ ἀποθανών, μᾶλλον δὲ καὶ ἐγερθεὶς ἐκ νεκρῶν, ὃς καὶ ἐντυγχάνει ὑπὲρ ἡμῶν, ὁ ἐκ Παρθένου Μαρίας, ἂν ἡ τοῦ Λόγου θεότης δι' ἡμᾶς ἀνείληφε. Τὸ γοῦν γεγράφθαι, Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος, φανερῶς τὴν θεότητα δηλοῖ. Τὸ δὲ, Ὁ Λόγος σὰρξ εγένετο, τὸ ἀνθρώπινον τοῦ Κυρίου δεί κνυσιν. ὁ δὲ Κυριακὸς ἄνθρωπος οὐκ ἄκων, οὐδὲ ἀσθενήσας ἀπέθανεν· ἀλλ᾽ ἀφ' ἑαυτοῦ ἦλθεν ἐπὶ τὴν τοῦ θανά του οἰκονομίαν, στερεοποιούμενος ὑπὸ τοῦ ἐν αὐτῷ ἐνοικήσαντος Θεοῦ Λόγου, τοῦ εἰπόντος· Οὐδεὶς αἴρει τὴν ψυχήν μου ἀπ' ἐμοῦ. 'Απ' ἐμαυτοῦ αὐτ τὴν τίθημι· ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτὴν, καὶ ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. Η θεότης οὖν ἐστι: τοῦ Υἱοῦ ἡ τιθεῖσα καὶ λαμβάνουσα τὴν ψυχὴν οὐ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. Πλήρη γὰρ ἀνείληφε τὸν ἄν Ορωπον, ἵνα καὶ πλήρη αὐτὸν καὶ σὺν αὐτῷ τοὺς νεκροὺς ζωοποιήσῃ. ὅλων, ἐν τῇ Παρθένῳ κατασκευάζει αὐτῷ ναὸν τὸ σῶμα, καὶ ἰδιοποιείται τοῦτο ὥσπερ ὄργανον, ἐν αὐτῷ γνωριζόμενος καὶ ἐνοικῶν. Τούτου ἕνεκεν τὸ δυνάμενον ἀποθανεῖν ἑαυτῷ λαμβάνει σῶμα· ἵνα Εγενόμην, SERMO MAJOR DE FIDE. , A caro factum est non in carnem resolutum, sed ss Joan. 1, 14. Apoc. 1, 9. » Psal. xxx, 13. is Joan. 19. Hebr. 19, 12. x, 18. G D carnem gestans; quemadmodum si dixerit quis- piam : Hic senex factus est, cum non talis antea esset genitus; vel, Miles factus est veteranus, cum non talis antea esset, qualis effectus est. Joan- nes, inquit,hoc est, Factus sum, sive Pui in insula Patmo, in die Dominica"; non quod illic factus vel natus fuerit; sed dixit, Factus sum in Palmo, quasi dicas, Accessi. Ita etiam Verbum ad carnem accessit, ut dictum est: Verbum caro fa- clum est. Audi dicentem: Factus sum tanquam vas perditum » ; et: Factus sum sicut homo sine adju- torio inter mortuos liber 38. an Deus? Rem explicat Petrus apostolus, cui melius quam nobis id notum erat, aitque : Deponentes eum de ligno, posuerunt eum in monumento: Deus vero suscitavit eum a mortuis ". Corpus itaque Jesu mor- tuum de ligno depositum, in monumento collocatum et a Joseph ab Arimathia unguentis conditum; id- ipsum a Verbo excitatum fuit, uti dixerat: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud ". Nam qui mortuos omnes vivificat, etiam hominenı ex Maria natum Christum Jesum, quem assumpse - rat, vividcavit. Si enim eum esset in cruce, quas prius dissoluta erant sanctorum corpora suscitavit, multo magis suscitare potuit corpus quod gestavit, qui est semper vivens Deus verbum, ut dicit Pau- lus : Vivens enim Dei Verbum et efficax. Est itaque fons vitæ, per suam ex Patre deitatem : homo autem est qui mortuus est, itidemque qui a mortuis excitatus est, qui etiam postulat pro nobis, natus ex Virgine Maria, quem deitas Verbi propter nos assumpsit. Quod itaque scriptum est, In prin- cipio erat Verbum, deitatem manifeste declarat. 1- lud autem, Verbum caro factum est, Domini com- monstrat humanitatem. 4. Accidit ut Lazarus morbo affectus mo- reretur : homo autem Dominicus, non pravia ægri- tudine, nec invitus mortuus est; sed ex se ad mortis economiam accessit, confirmatus a Deo Verbo, in ipso habitante, qui dixit: Nemo tollit ani- mam meam a me. Ex meipso eam pono: potestatem habeo ponendi ipsam, et rursum potestatem habeo accipiendi ipsam ". Deitas ergo Filii est, quæ ponit et accipit animam hominis quem gestavit. Plenum enim hominem suscepit, ut et plenum ipsum, et cum ipso mortuos vividcaret. Virgine templum sibi, scilicet corpus, paravit, et proprium sibi facit quasi instrumentum, in ipso cognitus, in ipso habitans. Idcirco corpus quo mori possit assumit sibi ; ut idem corpus Dei Verbi Psal. LXXXVII, 5,. G. * Act. 11, 29. "Joan. 11, 2. Τὸ ἐγειρόμενον ἐκ νεκρῶν ἄνθρωπος ἦν, ἢ 3. Ζωὴ ἀποθανεῖν οὐ δύναται, μᾶλλον δὲ τοὺς νε 4. (57) Εγένετο Λάζαρον ἀσθενήσαντα ἀποθανεῖν· 5. Αὐτὸς γὰρ δυνατὸς ὢν καὶ δημιουργὸς τῶν 2. Quod fuit excitatum a mortuis, lomone erat, 3. Vita mori nequit, quinimo mortuos vivificat. 5. Cum ipse potens, omniumque opifex esset, in (57) Hunc item locum apud Theodoretum habes, et apud Gelasium De duabus naturis.

λόγος σὰρξ ἐγένετο, οὐκ εἰς σάρκα αναλυθείς, ἀλλὰ σάρκα φορέσας· ὡς δ᾽ ἂν εἴποι τις· Ο δεῖνα γέγονε γέρων, οὐκ ἐξ ἀρχῆς γεννηθείς· *, Ο στρατιώτης βετεράνος ἐγένετο, οὐ πρότερον τοιοῦτος ὤν, οἷος γέν γονεν. Ιωάννης, Εγενόμην, φησίν, ἐν τῇ νήσῳ τῇ Πάτμῳ, ἐν τῇ ἡμέρᾳ Κυριακῇ· οὐχ ὅτι ἐκεῖ γέγο νεν, ἢ γεγένηται· ἀλλ᾽ εἶπεν, Εγενόμην ἐν Πάτμῳ, ἀντὶ τοῦ, Παρεγενόμην. Οὕτως ὁ Λόγος εἰς σάρκα παραγέγονεν, ὡς λέλεκται· Ο Λόγος σὰρξ ἐγένετο. Ακουσον λέγοντος· Εγενόμην ὡσεὶ σκεῦος ἀπὸ ολωλός, και, Εγενόμην ὡσεὶ ἄνθρωπος ἀβοήθητος ἐν νεκροῖς ἐλεύθερος. Θεός; Ερμηνεύει Πέτρος ὁ ἀπόστολος, ἡμῶν μᾶλλον γινώσκων, καὶ λέγει· Καθελόντες αὐτὸν ἀπὸ τοῦ Β ξύλου, ἔθηκαν εἰς μνημεῖον· ὁ δὲ Θεὸς αὐτὸν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν. Τὸ γοῦν ἀπὸ τοῦ ξύλου καθαιρε δὲν σῶμα νεκρὸν τοῦ Ἰησοῦ καὶ εἰς μνημεῖον τεθὲν, ἐνταφιασθέν τε ὑπὸ Ἰωσὴφ τοῦ Ἀριμαθείας, αὐτὸ ἤγειρεν ὁ Λόγος λέγων· Λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν. Ο γὰρ πάν- τας τοὺς νεκροὺς ζωοποιῶν, καὶ τὸν ἐκ Μαρίας ἄν- θρωπον Χριστὸν Ἰησοῦν ἐζωοποίησεν, ὃν ἀνείληφεν. Εἰ γὰρ, ἐπὶ σταυροῦ ὤν, τὰ προδιαλυθέντα νεκρά τῶν ἁγίων ἤγειρε σώματα, πολλῷ μᾶλλον ἐγεῖραι δύναται, ὃ ἐφόρεσε σῶμα, ὁ ἀεὶ ζῶν Θεός Λόγος, ὡς φησιν ὁ Παῦλος· Ζῶν γὰρ ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ καὶ ἐνεργής. κροὺς ζωοποιεῖ. Εστι τοίνυν καὶ πηγὴ ζωῆς τῇ ἐκ Πατρὸς θεότητι· ἄνθρωπος δὲ ὁ ἀποθανών, μᾶλλον δὲ καὶ ἐγερθεὶς ἐκ νεκρῶν, ὃς καὶ ἐντυγχάνει ὑπὲρ ἡμῶν, ὁ ἐκ Παρθένου Μαρίας, ἂν ἡ τοῦ Λόγου θεότης δι' ἡμᾶς ἀνείληφε. Τὸ γοῦν γεγράφθαι, Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος, φανερῶς τὴν θεότητα δηλοῖ. Τὸ δὲ, Ὁ Λόγος σὰρξ εγένετο, τὸ ἀνθρώπινον τοῦ Κυρίου δεί κνυσιν. ὁ δὲ Κυριακὸς ἄνθρωπος οὐκ ἄκων, οὐδὲ ἀσθενήσας ἀπέθανεν· ἀλλ᾽ ἀφ' ἑαυτοῦ ἦλθεν ἐπὶ τὴν τοῦ θανά του οἰκονομίαν, στερεοποιούμενος ὑπὸ τοῦ ἐν αὐτῷ ἐνοικήσαντος Θεοῦ Λόγου, τοῦ εἰπόντος· Οὐδεὶς αἴρει τὴν ψυχήν μου ἀπ' ἐμοῦ. 'Απ' ἐμαυτοῦ αὐτ τὴν τίθημι· ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτὴν, καὶ ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. Η θεότης οὖν ἐστι: τοῦ Υἱοῦ ἡ τιθεῖσα καὶ λαμβάνουσα τὴν ψυχὴν οὐ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. Πλήρη γὰρ ἀνείληφε τὸν ἄν Ορωπον, ἵνα καὶ πλήρη αὐτὸν καὶ σὺν αὐτῷ τοὺς νεκροὺς ζωοποιήσῃ. ὅλων, ἐν τῇ Παρθένῳ κατασκευάζει αὐτῷ ναὸν τὸ σῶμα, καὶ ἰδιοποιείται τοῦτο ὥσπερ ὄργανον, ἐν αὐτῷ γνωριζόμενος καὶ ἐνοικῶν. Τούτου ἕνεκεν τὸ δυνάμενον ἀποθανεῖν ἑαυτῷ λαμβάνει σῶμα· ἵνα Εγενόμην, SERMO MAJOR DE FIDE. , A caro factum est non in carnem resolutum, sed ss Joan. 1, 14. Apoc. 1, 9. » Psal. xxx, 13. is Joan. 19. Hebr. 19, 12. x, 18. G D carnem gestans; quemadmodum si dixerit quis- piam : Hic senex factus est, cum non talis antea esset genitus; vel, Miles factus est veteranus, cum non talis antea esset, qualis effectus est. Joan- nes, inquit,hoc est, Factus sum, sive Pui in insula Patmo, in die Dominica"; non quod illic factus vel natus fuerit; sed dixit, Factus sum in Palmo, quasi dicas, Accessi. Ita etiam Verbum ad carnem accessit, ut dictum est: Verbum caro fa- clum est. Audi dicentem: Factus sum tanquam vas perditum » ; et: Factus sum sicut homo sine adju- torio inter mortuos liber 38. an Deus? Rem explicat Petrus apostolus, cui melius quam nobis id notum erat, aitque : Deponentes eum de ligno, posuerunt eum in monumento: Deus vero suscitavit eum a mortuis ". Corpus itaque Jesu mor- tuum de ligno depositum, in monumento collocatum et a Joseph ab Arimathia unguentis conditum; id- ipsum a Verbo excitatum fuit, uti dixerat: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud ". Nam qui mortuos omnes vivificat, etiam hominenı ex Maria natum Christum Jesum, quem assumpse - rat, vividcavit. Si enim eum esset in cruce, quas prius dissoluta erant sanctorum corpora suscitavit, multo magis suscitare potuit corpus quod gestavit, qui est semper vivens Deus verbum, ut dicit Pau- lus : Vivens enim Dei Verbum et efficax. Est itaque fons vitæ, per suam ex Patre deitatem : homo autem est qui mortuus est, itidemque qui a mortuis excitatus est, qui etiam postulat pro nobis, natus ex Virgine Maria, quem deitas Verbi propter nos assumpsit. Quod itaque scriptum est, In prin- cipio erat Verbum, deitatem manifeste declarat. 1- lud autem, Verbum caro factum est, Domini com- monstrat humanitatem. 4. Accidit ut Lazarus morbo affectus mo- reretur : homo autem Dominicus, non pravia ægri- tudine, nec invitus mortuus est; sed ex se ad mortis economiam accessit, confirmatus a Deo Verbo, in ipso habitante, qui dixit: Nemo tollit ani- mam meam a me. Ex meipso eam pono: potestatem habeo ponendi ipsam, et rursum potestatem habeo accipiendi ipsam ". Deitas ergo Filii est, quæ ponit et accipit animam hominis quem gestavit. Plenum enim hominem suscepit, ut et plenum ipsum, et cum ipso mortuos vividcaret. Virgine templum sibi, scilicet corpus, paravit, et proprium sibi facit quasi instrumentum, in ipso cognitus, in ipso habitans. Idcirco corpus quo mori possit assumit sibi ; ut idem corpus Dei Verbi Psal. LXXXVII, 5,. G. * Act. 11, 29. "Joan. 11, 2. Τὸ ἐγειρόμενον ἐκ νεκρῶν ἄνθρωπος ἦν, ἢ 3. Ζωὴ ἀποθανεῖν οὐ δύναται, μᾶλλον δὲ τοὺς νε 4. (57) Εγένετο Λάζαρον ἀσθενήσαντα ἀποθανεῖν· 5. Αὐτὸς γὰρ δυνατὸς ὢν καὶ δημιουργὸς τῶν 2. Quod fuit excitatum a mortuis, lomone erat, 3. Vita mori nequit, quinimo mortuos vivificat. 5. Cum ipse potens, omniumque opifex esset, in (57) Hunc item locum apud Theodoretum habes, et apud Gelasium De duabus naturis.

λόγος σὰρξ ἐγένετο, οὐκ εἰς σάρκα αναλυθείς, ἀλλὰ σάρκα φορέσας· ὡς δ᾽ ἂν εἴποι τις· Ο δεῖνα γέγονε γέρων, οὐκ ἐξ ἀρχῆς γεννηθείς· *, Ο στρατιώτης βετεράνος ἐγένετο, οὐ πρότερον τοιοῦτος ὤν, οἷος γέν γονεν. Ιωάννης, Εγενόμην, φησίν, ἐν τῇ νήσῳ τῇ Πάτμῳ, ἐν τῇ ἡμέρᾳ Κυριακῇ· οὐχ ὅτι ἐκεῖ γέγο νεν, ἢ γεγένηται· ἀλλ᾽ εἶπεν, Εγενόμην ἐν Πάτμῳ, ἀντὶ τοῦ, Παρεγενόμην. Οὕτως ὁ Λόγος εἰς σάρκα παραγέγονεν, ὡς λέλεκται· Ο Λόγος σὰρξ ἐγένετο. Ακουσον λέγοντος· Εγενόμην ὡσεὶ σκεῦος ἀπὸ ολωλός, και, Εγενόμην ὡσεὶ ἄνθρωπος ἀβοήθητος ἐν νεκροῖς ἐλεύθερος. Θεός; Ερμηνεύει Πέτρος ὁ ἀπόστολος, ἡμῶν μᾶλλον γινώσκων, καὶ λέγει· Καθελόντες αὐτὸν ἀπὸ τοῦ Β ξύλου, ἔθηκαν εἰς μνημεῖον· ὁ δὲ Θεὸς αὐτὸν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν. Τὸ γοῦν ἀπὸ τοῦ ξύλου καθαιρε δὲν σῶμα νεκρὸν τοῦ Ἰησοῦ καὶ εἰς μνημεῖον τεθὲν, ἐνταφιασθέν τε ὑπὸ Ἰωσὴφ τοῦ Ἀριμαθείας, αὐτὸ ἤγειρεν ὁ Λόγος λέγων· Λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν. Ο γὰρ πάν- τας τοὺς νεκροὺς ζωοποιῶν, καὶ τὸν ἐκ Μαρίας ἄν- θρωπον Χριστὸν Ἰησοῦν ἐζωοποίησεν, ὃν ἀνείληφεν. Εἰ γὰρ, ἐπὶ σταυροῦ ὤν, τὰ προδιαλυθέντα νεκρά τῶν ἁγίων ἤγειρε σώματα, πολλῷ μᾶλλον ἐγεῖραι δύναται, ὃ ἐφόρεσε σῶμα, ὁ ἀεὶ ζῶν Θεός Λόγος, ὡς φησιν ὁ Παῦλος· Ζῶν γὰρ ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ καὶ ἐνεργής. κροὺς ζωοποιεῖ. Εστι τοίνυν καὶ πηγὴ ζωῆς τῇ ἐκ Πατρὸς θεότητι· ἄνθρωπος δὲ ὁ ἀποθανών, μᾶλλον δὲ καὶ ἐγερθεὶς ἐκ νεκρῶν, ὃς καὶ ἐντυγχάνει ὑπὲρ ἡμῶν, ὁ ἐκ Παρθένου Μαρίας, ἂν ἡ τοῦ Λόγου θεότης δι' ἡμᾶς ἀνείληφε. Τὸ γοῦν γεγράφθαι, Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος, φανερῶς τὴν θεότητα δηλοῖ. Τὸ δὲ, Ὁ Λόγος σὰρξ εγένετο, τὸ ἀνθρώπινον τοῦ Κυρίου δεί κνυσιν. ὁ δὲ Κυριακὸς ἄνθρωπος οὐκ ἄκων, οὐδὲ ἀσθενήσας ἀπέθανεν· ἀλλ᾽ ἀφ' ἑαυτοῦ ἦλθεν ἐπὶ τὴν τοῦ θανά του οἰκονομίαν, στερεοποιούμενος ὑπὸ τοῦ ἐν αὐτῷ ἐνοικήσαντος Θεοῦ Λόγου, τοῦ εἰπόντος· Οὐδεὶς αἴρει τὴν ψυχήν μου ἀπ' ἐμοῦ. 'Απ' ἐμαυτοῦ αὐτ τὴν τίθημι· ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτὴν, καὶ ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. Η θεότης οὖν ἐστι: τοῦ Υἱοῦ ἡ τιθεῖσα καὶ λαμβάνουσα τὴν ψυχὴν οὐ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. Πλήρη γὰρ ἀνείληφε τὸν ἄν Ορωπον, ἵνα καὶ πλήρη αὐτὸν καὶ σὺν αὐτῷ τοὺς νεκροὺς ζωοποιήσῃ. ὅλων, ἐν τῇ Παρθένῳ κατασκευάζει αὐτῷ ναὸν τὸ σῶμα, καὶ ἰδιοποιείται τοῦτο ὥσπερ ὄργανον, ἐν αὐτῷ γνωριζόμενος καὶ ἐνοικῶν. Τούτου ἕνεκεν τὸ δυνάμενον ἀποθανεῖν ἑαυτῷ λαμβάνει σῶμα· ἵνα Εγενόμην, SERMO MAJOR DE FIDE. , A caro factum est non in carnem resolutum, sed ss Joan. 1, 14. Apoc. 1, 9. » Psal. xxx, 13. is Joan. 19. Hebr. 19, 12. x, 18. G D carnem gestans; quemadmodum si dixerit quis- piam : Hic senex factus est, cum non talis antea esset genitus; vel, Miles factus est veteranus, cum non talis antea esset, qualis effectus est. Joan- nes, inquit,hoc est, Factus sum, sive Pui in insula Patmo, in die Dominica"; non quod illic factus vel natus fuerit; sed dixit, Factus sum in Palmo, quasi dicas, Accessi. Ita etiam Verbum ad carnem accessit, ut dictum est: Verbum caro fa- clum est. Audi dicentem: Factus sum tanquam vas perditum » ; et: Factus sum sicut homo sine adju- torio inter mortuos liber 38. an Deus? Rem explicat Petrus apostolus, cui melius quam nobis id notum erat, aitque : Deponentes eum de ligno, posuerunt eum in monumento: Deus vero suscitavit eum a mortuis ". Corpus itaque Jesu mor- tuum de ligno depositum, in monumento collocatum et a Joseph ab Arimathia unguentis conditum; id- ipsum a Verbo excitatum fuit, uti dixerat: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud ". Nam qui mortuos omnes vivificat, etiam hominenı ex Maria natum Christum Jesum, quem assumpse - rat, vividcavit. Si enim eum esset in cruce, quas prius dissoluta erant sanctorum corpora suscitavit, multo magis suscitare potuit corpus quod gestavit, qui est semper vivens Deus verbum, ut dicit Pau- lus : Vivens enim Dei Verbum et efficax. Est itaque fons vitæ, per suam ex Patre deitatem : homo autem est qui mortuus est, itidemque qui a mortuis excitatus est, qui etiam postulat pro nobis, natus ex Virgine Maria, quem deitas Verbi propter nos assumpsit. Quod itaque scriptum est, In prin- cipio erat Verbum, deitatem manifeste declarat. 1- lud autem, Verbum caro factum est, Domini com- monstrat humanitatem. 4. Accidit ut Lazarus morbo affectus mo- reretur : homo autem Dominicus, non pravia ægri- tudine, nec invitus mortuus est; sed ex se ad mortis economiam accessit, confirmatus a Deo Verbo, in ipso habitante, qui dixit: Nemo tollit ani- mam meam a me. Ex meipso eam pono: potestatem habeo ponendi ipsam, et rursum potestatem habeo accipiendi ipsam ". Deitas ergo Filii est, quæ ponit et accipit animam hominis quem gestavit. Plenum enim hominem suscepit, ut et plenum ipsum, et cum ipso mortuos vividcaret. Virgine templum sibi, scilicet corpus, paravit, et proprium sibi facit quasi instrumentum, in ipso cognitus, in ipso habitans. Idcirco corpus quo mori possit assumit sibi ; ut idem corpus Dei Verbi Psal. LXXXVII, 5,. G. * Act. 11, 29. "Joan. 11, 2. Τὸ ἐγειρόμενον ἐκ νεκρῶν ἄνθρωπος ἦν, ἢ 3. Ζωὴ ἀποθανεῖν οὐ δύναται, μᾶλλον δὲ τοὺς νε 4. (57) Εγένετο Λάζαρον ἀσθενήσαντα ἀποθανεῖν· 5. Αὐτὸς γὰρ δυνατὸς ὢν καὶ δημιουργὸς τῶν 2. Quod fuit excitatum a mortuis, lomone erat, 3. Vita mori nequit, quinimo mortuos vivificat. 5. Cum ipse potens, omniumque opifex esset, in (57) Hunc item locum apud Theodoretum habes, et apud Gelasium De duabus naturis.

λόγος σὰρξ ἐγένετο, οὐκ εἰς σάρκα αναλυθείς, ἀλλὰ σάρκα φορέσας· ὡς δ᾽ ἂν εἴποι τις· Ο δεῖνα γέγονε γέρων, οὐκ ἐξ ἀρχῆς γεννηθείς· *, Ο στρατιώτης βετεράνος ἐγένετο, οὐ πρότερον τοιοῦτος ὤν, οἷος γέν γονεν. Ιωάννης, Εγενόμην, φησίν, ἐν τῇ νήσῳ τῇ Πάτμῳ, ἐν τῇ ἡμέρᾳ Κυριακῇ· οὐχ ὅτι ἐκεῖ γέγο νεν, ἢ γεγένηται· ἀλλ᾽ εἶπεν, Εγενόμην ἐν Πάτμῳ, ἀντὶ τοῦ, Παρεγενόμην. Οὕτως ὁ Λόγος εἰς σάρκα παραγέγονεν, ὡς λέλεκται· Ο Λόγος σὰρξ ἐγένετο. Ακουσον λέγοντος· Εγενόμην ὡσεὶ σκεῦος ἀπὸ ολωλός, και, Εγενόμην ὡσεὶ ἄνθρωπος ἀβοήθητος ἐν νεκροῖς ἐλεύθερος. Θεός; Ερμηνεύει Πέτρος ὁ ἀπόστολος, ἡμῶν μᾶλλον γινώσκων, καὶ λέγει· Καθελόντες αὐτὸν ἀπὸ τοῦ Β ξύλου, ἔθηκαν εἰς μνημεῖον· ὁ δὲ Θεὸς αὐτὸν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν. Τὸ γοῦν ἀπὸ τοῦ ξύλου καθαιρε δὲν σῶμα νεκρὸν τοῦ Ἰησοῦ καὶ εἰς μνημεῖον τεθὲν, ἐνταφιασθέν τε ὑπὸ Ἰωσὴφ τοῦ Ἀριμαθείας, αὐτὸ ἤγειρεν ὁ Λόγος λέγων· Λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν. Ο γὰρ πάν- τας τοὺς νεκροὺς ζωοποιῶν, καὶ τὸν ἐκ Μαρίας ἄν- θρωπον Χριστὸν Ἰησοῦν ἐζωοποίησεν, ὃν ἀνείληφεν. Εἰ γὰρ, ἐπὶ σταυροῦ ὤν, τὰ προδιαλυθέντα νεκρά τῶν ἁγίων ἤγειρε σώματα, πολλῷ μᾶλλον ἐγεῖραι δύναται, ὃ ἐφόρεσε σῶμα, ὁ ἀεὶ ζῶν Θεός Λόγος, ὡς φησιν ὁ Παῦλος· Ζῶν γὰρ ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ καὶ ἐνεργής. κροὺς ζωοποιεῖ. Εστι τοίνυν καὶ πηγὴ ζωῆς τῇ ἐκ Πατρὸς θεότητι· ἄνθρωπος δὲ ὁ ἀποθανών, μᾶλλον δὲ καὶ ἐγερθεὶς ἐκ νεκρῶν, ὃς καὶ ἐντυγχάνει ὑπὲρ ἡμῶν, ὁ ἐκ Παρθένου Μαρίας, ἂν ἡ τοῦ Λόγου θεότης δι' ἡμᾶς ἀνείληφε. Τὸ γοῦν γεγράφθαι, Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος, φανερῶς τὴν θεότητα δηλοῖ. Τὸ δὲ, Ὁ Λόγος σὰρξ εγένετο, τὸ ἀνθρώπινον τοῦ Κυρίου δεί κνυσιν. ὁ δὲ Κυριακὸς ἄνθρωπος οὐκ ἄκων, οὐδὲ ἀσθενήσας ἀπέθανεν· ἀλλ᾽ ἀφ' ἑαυτοῦ ἦλθεν ἐπὶ τὴν τοῦ θανά του οἰκονομίαν, στερεοποιούμενος ὑπὸ τοῦ ἐν αὐτῷ ἐνοικήσαντος Θεοῦ Λόγου, τοῦ εἰπόντος· Οὐδεὶς αἴρει τὴν ψυχήν μου ἀπ' ἐμοῦ. 'Απ' ἐμαυτοῦ αὐτ τὴν τίθημι· ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτὴν, καὶ ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. Η θεότης οὖν ἐστι: τοῦ Υἱοῦ ἡ τιθεῖσα καὶ λαμβάνουσα τὴν ψυχὴν οὐ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. Πλήρη γὰρ ἀνείληφε τὸν ἄν Ορωπον, ἵνα καὶ πλήρη αὐτὸν καὶ σὺν αὐτῷ τοὺς νεκροὺς ζωοποιήσῃ. ὅλων, ἐν τῇ Παρθένῳ κατασκευάζει αὐτῷ ναὸν τὸ σῶμα, καὶ ἰδιοποιείται τοῦτο ὥσπερ ὄργανον, ἐν αὐτῷ γνωριζόμενος καὶ ἐνοικῶν. Τούτου ἕνεκεν τὸ δυνάμενον ἀποθανεῖν ἑαυτῷ λαμβάνει σῶμα· ἵνα Εγενόμην, SERMO MAJOR DE FIDE. , A caro factum est non in carnem resolutum, sed ss Joan. 1, 14. Apoc. 1, 9. » Psal. xxx, 13. is Joan. 19. Hebr. 19, 12. x, 18. G D carnem gestans; quemadmodum si dixerit quis- piam : Hic senex factus est, cum non talis antea esset genitus; vel, Miles factus est veteranus, cum non talis antea esset, qualis effectus est. Joan- nes, inquit,hoc est, Factus sum, sive Pui in insula Patmo, in die Dominica"; non quod illic factus vel natus fuerit; sed dixit, Factus sum in Palmo, quasi dicas, Accessi. Ita etiam Verbum ad carnem accessit, ut dictum est: Verbum caro fa- clum est. Audi dicentem: Factus sum tanquam vas perditum » ; et: Factus sum sicut homo sine adju- torio inter mortuos liber 38. an Deus? Rem explicat Petrus apostolus, cui melius quam nobis id notum erat, aitque : Deponentes eum de ligno, posuerunt eum in monumento: Deus vero suscitavit eum a mortuis ". Corpus itaque Jesu mor- tuum de ligno depositum, in monumento collocatum et a Joseph ab Arimathia unguentis conditum; id- ipsum a Verbo excitatum fuit, uti dixerat: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud ". Nam qui mortuos omnes vivificat, etiam hominenı ex Maria natum Christum Jesum, quem assumpse - rat, vividcavit. Si enim eum esset in cruce, quas prius dissoluta erant sanctorum corpora suscitavit, multo magis suscitare potuit corpus quod gestavit, qui est semper vivens Deus verbum, ut dicit Pau- lus : Vivens enim Dei Verbum et efficax. Est itaque fons vitæ, per suam ex Patre deitatem : homo autem est qui mortuus est, itidemque qui a mortuis excitatus est, qui etiam postulat pro nobis, natus ex Virgine Maria, quem deitas Verbi propter nos assumpsit. Quod itaque scriptum est, In prin- cipio erat Verbum, deitatem manifeste declarat. 1- lud autem, Verbum caro factum est, Domini com- monstrat humanitatem. 4. Accidit ut Lazarus morbo affectus mo- reretur : homo autem Dominicus, non pravia ægri- tudine, nec invitus mortuus est; sed ex se ad mortis economiam accessit, confirmatus a Deo Verbo, in ipso habitante, qui dixit: Nemo tollit ani- mam meam a me. Ex meipso eam pono: potestatem habeo ponendi ipsam, et rursum potestatem habeo accipiendi ipsam ". Deitas ergo Filii est, quæ ponit et accipit animam hominis quem gestavit. Plenum enim hominem suscepit, ut et plenum ipsum, et cum ipso mortuos vividcaret. Virgine templum sibi, scilicet corpus, paravit, et proprium sibi facit quasi instrumentum, in ipso cognitus, in ipso habitans. Idcirco corpus quo mori possit assumit sibi ; ut idem corpus Dei Verbi Psal. LXXXVII, 5,. G. * Act. 11, 29. "Joan. 11, 2. Τὸ ἐγειρόμενον ἐκ νεκρῶν ἄνθρωπος ἦν, ἢ 3. Ζωὴ ἀποθανεῖν οὐ δύναται, μᾶλλον δὲ τοὺς νε 4. (57) Εγένετο Λάζαρον ἀσθενήσαντα ἀποθανεῖν· 5. Αὐτὸς γὰρ δυνατὸς ὢν καὶ δημιουργὸς τῶν 2. Quod fuit excitatum a mortuis, lomone erat, 3. Vita mori nequit, quinimo mortuos vivificat. 5. Cum ipse potens, omniumque opifex esset, in (57) Hunc item locum apud Theodoretum habes, et apud Gelasium De duabus naturis.

λόγος σὰρξ ἐγένετο, οὐκ εἰς σάρκα αναλυθείς, ἀλλὰ σάρκα φορέσας· ὡς δ᾽ ἂν εἴποι τις· Ο δεῖνα γέγονε γέρων, οὐκ ἐξ ἀρχῆς γεννηθείς· *, Ο στρατιώτης βετεράνος ἐγένετο, οὐ πρότερον τοιοῦτος ὤν, οἷος γέν γονεν. Ιωάννης, Εγενόμην, φησίν, ἐν τῇ νήσῳ τῇ Πάτμῳ, ἐν τῇ ἡμέρᾳ Κυριακῇ· οὐχ ὅτι ἐκεῖ γέγο νεν, ἢ γεγένηται· ἀλλ᾽ εἶπεν, Εγενόμην ἐν Πάτμῳ, ἀντὶ τοῦ, Παρεγενόμην. Οὕτως ὁ Λόγος εἰς σάρκα παραγέγονεν, ὡς λέλεκται· Ο Λόγος σὰρξ ἐγένετο. Ακουσον λέγοντος· Εγενόμην ὡσεὶ σκεῦος ἀπὸ ολωλός, και, Εγενόμην ὡσεὶ ἄνθρωπος ἀβοήθητος ἐν νεκροῖς ἐλεύθερος. Θεός; Ερμηνεύει Πέτρος ὁ ἀπόστολος, ἡμῶν μᾶλλον γινώσκων, καὶ λέγει· Καθελόντες αὐτὸν ἀπὸ τοῦ Β ξύλου, ἔθηκαν εἰς μνημεῖον· ὁ δὲ Θεὸς αὐτὸν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν. Τὸ γοῦν ἀπὸ τοῦ ξύλου καθαιρε δὲν σῶμα νεκρὸν τοῦ Ἰησοῦ καὶ εἰς μνημεῖον τεθὲν, ἐνταφιασθέν τε ὑπὸ Ἰωσὴφ τοῦ Ἀριμαθείας, αὐτὸ ἤγειρεν ὁ Λόγος λέγων· Λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν. Ο γὰρ πάν- τας τοὺς νεκροὺς ζωοποιῶν, καὶ τὸν ἐκ Μαρίας ἄν- θρωπον Χριστὸν Ἰησοῦν ἐζωοποίησεν, ὃν ἀνείληφεν. Εἰ γὰρ, ἐπὶ σταυροῦ ὤν, τὰ προδιαλυθέντα νεκρά τῶν ἁγίων ἤγειρε σώματα, πολλῷ μᾶλλον ἐγεῖραι δύναται, ὃ ἐφόρεσε σῶμα, ὁ ἀεὶ ζῶν Θεός Λόγος, ὡς φησιν ὁ Παῦλος· Ζῶν γὰρ ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ καὶ ἐνεργής. κροὺς ζωοποιεῖ. Εστι τοίνυν καὶ πηγὴ ζωῆς τῇ ἐκ Πατρὸς θεότητι· ἄνθρωπος δὲ ὁ ἀποθανών, μᾶλλον δὲ καὶ ἐγερθεὶς ἐκ νεκρῶν, ὃς καὶ ἐντυγχάνει ὑπὲρ ἡμῶν, ὁ ἐκ Παρθένου Μαρίας, ἂν ἡ τοῦ Λόγου θεότης δι' ἡμᾶς ἀνείληφε. Τὸ γοῦν γεγράφθαι, Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος, φανερῶς τὴν θεότητα δηλοῖ. Τὸ δὲ, Ὁ Λόγος σὰρξ εγένετο, τὸ ἀνθρώπινον τοῦ Κυρίου δεί κνυσιν. ὁ δὲ Κυριακὸς ἄνθρωπος οὐκ ἄκων, οὐδὲ ἀσθενήσας ἀπέθανεν· ἀλλ᾽ ἀφ' ἑαυτοῦ ἦλθεν ἐπὶ τὴν τοῦ θανά του οἰκονομίαν, στερεοποιούμενος ὑπὸ τοῦ ἐν αὐτῷ ἐνοικήσαντος Θεοῦ Λόγου, τοῦ εἰπόντος· Οὐδεὶς αἴρει τὴν ψυχήν μου ἀπ' ἐμοῦ. 'Απ' ἐμαυτοῦ αὐτ τὴν τίθημι· ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτὴν, καὶ ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. Η θεότης οὖν ἐστι: τοῦ Υἱοῦ ἡ τιθεῖσα καὶ λαμβάνουσα τὴν ψυχὴν οὐ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. Πλήρη γὰρ ἀνείληφε τὸν ἄν Ορωπον, ἵνα καὶ πλήρη αὐτὸν καὶ σὺν αὐτῷ τοὺς νεκροὺς ζωοποιήσῃ. ὅλων, ἐν τῇ Παρθένῳ κατασκευάζει αὐτῷ ναὸν τὸ σῶμα, καὶ ἰδιοποιείται τοῦτο ὥσπερ ὄργανον, ἐν αὐτῷ γνωριζόμενος καὶ ἐνοικῶν. Τούτου ἕνεκεν τὸ δυνάμενον ἀποθανεῖν ἑαυτῷ λαμβάνει σῶμα· ἵνα Εγενόμην, SERMO MAJOR DE FIDE. , A caro factum est non in carnem resolutum, sed ss Joan. 1, 14. Apoc. 1, 9. » Psal. xxx, 13. is Joan. 19. Hebr. 19, 12. x, 18. G D carnem gestans; quemadmodum si dixerit quis- piam : Hic senex factus est, cum non talis antea esset genitus; vel, Miles factus est veteranus, cum non talis antea esset, qualis effectus est. Joan- nes, inquit,hoc est, Factus sum, sive Pui in insula Patmo, in die Dominica"; non quod illic factus vel natus fuerit; sed dixit, Factus sum in Palmo, quasi dicas, Accessi. Ita etiam Verbum ad carnem accessit, ut dictum est: Verbum caro fa- clum est. Audi dicentem: Factus sum tanquam vas perditum » ; et: Factus sum sicut homo sine adju- torio inter mortuos liber 38. an Deus? Rem explicat Petrus apostolus, cui melius quam nobis id notum erat, aitque : Deponentes eum de ligno, posuerunt eum in monumento: Deus vero suscitavit eum a mortuis ". Corpus itaque Jesu mor- tuum de ligno depositum, in monumento collocatum et a Joseph ab Arimathia unguentis conditum; id- ipsum a Verbo excitatum fuit, uti dixerat: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud ". Nam qui mortuos omnes vivificat, etiam hominenı ex Maria natum Christum Jesum, quem assumpse - rat, vividcavit. Si enim eum esset in cruce, quas prius dissoluta erant sanctorum corpora suscitavit, multo magis suscitare potuit corpus quod gestavit, qui est semper vivens Deus verbum, ut dicit Pau- lus : Vivens enim Dei Verbum et efficax. Est itaque fons vitæ, per suam ex Patre deitatem : homo autem est qui mortuus est, itidemque qui a mortuis excitatus est, qui etiam postulat pro nobis, natus ex Virgine Maria, quem deitas Verbi propter nos assumpsit. Quod itaque scriptum est, In prin- cipio erat Verbum, deitatem manifeste declarat. 1- lud autem, Verbum caro factum est, Domini com- monstrat humanitatem. 4. Accidit ut Lazarus morbo affectus mo- reretur : homo autem Dominicus, non pravia ægri- tudine, nec invitus mortuus est; sed ex se ad mortis economiam accessit, confirmatus a Deo Verbo, in ipso habitante, qui dixit: Nemo tollit ani- mam meam a me. Ex meipso eam pono: potestatem habeo ponendi ipsam, et rursum potestatem habeo accipiendi ipsam ". Deitas ergo Filii est, quæ ponit et accipit animam hominis quem gestavit. Plenum enim hominem suscepit, ut et plenum ipsum, et cum ipso mortuos vividcaret. Virgine templum sibi, scilicet corpus, paravit, et proprium sibi facit quasi instrumentum, in ipso cognitus, in ipso habitans. Idcirco corpus quo mori possit assumit sibi ; ut idem corpus Dei Verbi Psal. LXXXVII, 5,. G. * Act. 11, 29. "Joan. 11, 2. Τὸ ἐγειρόμενον ἐκ νεκρῶν ἄνθρωπος ἦν, ἢ 3. Ζωὴ ἀποθανεῖν οὐ δύναται, μᾶλλον δὲ τοὺς νε 4. (57) Εγένετο Λάζαρον ἀσθενήσαντα ἀποθανεῖν· 5. Αὐτὸς γὰρ δυνατὸς ὢν καὶ δημιουργὸς τῶν 2. Quod fuit excitatum a mortuis, lomone erat, 3. Vita mori nequit, quinimo mortuos vivificat. 5. Cum ipse potens, omniumque opifex esset, in (57) Hunc item locum apud Theodoretum habes, et apud Gelasium De duabus naturis.

λόγος σὰρξ ἐγένετο, οὐκ εἰς σάρκα αναλυθείς, ἀλλὰ σάρκα φορέσας· ὡς δ᾽ ἂν εἴποι τις· Ο δεῖνα γέγονε γέρων, οὐκ ἐξ ἀρχῆς γεννηθείς· *, Ο στρατιώτης βετεράνος ἐγένετο, οὐ πρότερον τοιοῦτος ὤν, οἷος γέν γονεν. Ιωάννης, Εγενόμην, φησίν, ἐν τῇ νήσῳ τῇ Πάτμῳ, ἐν τῇ ἡμέρᾳ Κυριακῇ· οὐχ ὅτι ἐκεῖ γέγο νεν, ἢ γεγένηται· ἀλλ᾽ εἶπεν, Εγενόμην ἐν Πάτμῳ, ἀντὶ τοῦ, Παρεγενόμην. Οὕτως ὁ Λόγος εἰς σάρκα παραγέγονεν, ὡς λέλεκται· Ο Λόγος σὰρξ ἐγένετο. Ακουσον λέγοντος· Εγενόμην ὡσεὶ σκεῦος ἀπὸ ολωλός, και, Εγενόμην ὡσεὶ ἄνθρωπος ἀβοήθητος ἐν νεκροῖς ἐλεύθερος. Θεός; Ερμηνεύει Πέτρος ὁ ἀπόστολος, ἡμῶν μᾶλλον γινώσκων, καὶ λέγει· Καθελόντες αὐτὸν ἀπὸ τοῦ Β ξύλου, ἔθηκαν εἰς μνημεῖον· ὁ δὲ Θεὸς αὐτὸν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν. Τὸ γοῦν ἀπὸ τοῦ ξύλου καθαιρε δὲν σῶμα νεκρὸν τοῦ Ἰησοῦ καὶ εἰς μνημεῖον τεθὲν, ἐνταφιασθέν τε ὑπὸ Ἰωσὴφ τοῦ Ἀριμαθείας, αὐτὸ ἤγειρεν ὁ Λόγος λέγων· Λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν. Ο γὰρ πάν- τας τοὺς νεκροὺς ζωοποιῶν, καὶ τὸν ἐκ Μαρίας ἄν- θρωπον Χριστὸν Ἰησοῦν ἐζωοποίησεν, ὃν ἀνείληφεν. Εἰ γὰρ, ἐπὶ σταυροῦ ὤν, τὰ προδιαλυθέντα νεκρά τῶν ἁγίων ἤγειρε σώματα, πολλῷ μᾶλλον ἐγεῖραι δύναται, ὃ ἐφόρεσε σῶμα, ὁ ἀεὶ ζῶν Θεός Λόγος, ὡς φησιν ὁ Παῦλος· Ζῶν γὰρ ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ καὶ ἐνεργής. κροὺς ζωοποιεῖ. Εστι τοίνυν καὶ πηγὴ ζωῆς τῇ ἐκ Πατρὸς θεότητι· ἄνθρωπος δὲ ὁ ἀποθανών, μᾶλλον δὲ καὶ ἐγερθεὶς ἐκ νεκρῶν, ὃς καὶ ἐντυγχάνει ὑπὲρ ἡμῶν, ὁ ἐκ Παρθένου Μαρίας, ἂν ἡ τοῦ Λόγου θεότης δι' ἡμᾶς ἀνείληφε. Τὸ γοῦν γεγράφθαι, Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος, φανερῶς τὴν θεότητα δηλοῖ. Τὸ δὲ, Ὁ Λόγος σὰρξ εγένετο, τὸ ἀνθρώπινον τοῦ Κυρίου δεί κνυσιν. ὁ δὲ Κυριακὸς ἄνθρωπος οὐκ ἄκων, οὐδὲ ἀσθενήσας ἀπέθανεν· ἀλλ᾽ ἀφ' ἑαυτοῦ ἦλθεν ἐπὶ τὴν τοῦ θανά του οἰκονομίαν, στερεοποιούμενος ὑπὸ τοῦ ἐν αὐτῷ ἐνοικήσαντος Θεοῦ Λόγου, τοῦ εἰπόντος· Οὐδεὶς αἴρει τὴν ψυχήν μου ἀπ' ἐμοῦ. 'Απ' ἐμαυτοῦ αὐτ τὴν τίθημι· ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτὴν, καὶ ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. Η θεότης οὖν ἐστι: τοῦ Υἱοῦ ἡ τιθεῖσα καὶ λαμβάνουσα τὴν ψυχὴν οὐ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. Πλήρη γὰρ ἀνείληφε τὸν ἄν Ορωπον, ἵνα καὶ πλήρη αὐτὸν καὶ σὺν αὐτῷ τοὺς νεκροὺς ζωοποιήσῃ. ὅλων, ἐν τῇ Παρθένῳ κατασκευάζει αὐτῷ ναὸν τὸ σῶμα, καὶ ἰδιοποιείται τοῦτο ὥσπερ ὄργανον, ἐν αὐτῷ γνωριζόμενος καὶ ἐνοικῶν. Τούτου ἕνεκεν τὸ δυνάμενον ἀποθανεῖν ἑαυτῷ λαμβάνει σῶμα· ἵνα Εγενόμην, SERMO MAJOR DE FIDE. , A caro factum est non in carnem resolutum, sed ss Joan. 1, 14. Apoc. 1, 9. » Psal. xxx, 13. is Joan. 19. Hebr. 19, 12. x, 18. G D carnem gestans; quemadmodum si dixerit quis- piam : Hic senex factus est, cum non talis antea esset genitus; vel, Miles factus est veteranus, cum non talis antea esset, qualis effectus est. Joan- nes, inquit,hoc est, Factus sum, sive Pui in insula Patmo, in die Dominica"; non quod illic factus vel natus fuerit; sed dixit, Factus sum in Palmo, quasi dicas, Accessi. Ita etiam Verbum ad carnem accessit, ut dictum est: Verbum caro fa- clum est. Audi dicentem: Factus sum tanquam vas perditum » ; et: Factus sum sicut homo sine adju- torio inter mortuos liber 38. an Deus? Rem explicat Petrus apostolus, cui melius quam nobis id notum erat, aitque : Deponentes eum de ligno, posuerunt eum in monumento: Deus vero suscitavit eum a mortuis ". Corpus itaque Jesu mor- tuum de ligno depositum, in monumento collocatum et a Joseph ab Arimathia unguentis conditum; id- ipsum a Verbo excitatum fuit, uti dixerat: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud ". Nam qui mortuos omnes vivificat, etiam hominenı ex Maria natum Christum Jesum, quem assumpse - rat, vividcavit. Si enim eum esset in cruce, quas prius dissoluta erant sanctorum corpora suscitavit, multo magis suscitare potuit corpus quod gestavit, qui est semper vivens Deus verbum, ut dicit Pau- lus : Vivens enim Dei Verbum et efficax. Est itaque fons vitæ, per suam ex Patre deitatem : homo autem est qui mortuus est, itidemque qui a mortuis excitatus est, qui etiam postulat pro nobis, natus ex Virgine Maria, quem deitas Verbi propter nos assumpsit. Quod itaque scriptum est, In prin- cipio erat Verbum, deitatem manifeste declarat. 1- lud autem, Verbum caro factum est, Domini com- monstrat humanitatem. 4. Accidit ut Lazarus morbo affectus mo- reretur : homo autem Dominicus, non pravia ægri- tudine, nec invitus mortuus est; sed ex se ad mortis economiam accessit, confirmatus a Deo Verbo, in ipso habitante, qui dixit: Nemo tollit ani- mam meam a me. Ex meipso eam pono: potestatem habeo ponendi ipsam, et rursum potestatem habeo accipiendi ipsam ". Deitas ergo Filii est, quæ ponit et accipit animam hominis quem gestavit. Plenum enim hominem suscepit, ut et plenum ipsum, et cum ipso mortuos vividcaret. Virgine templum sibi, scilicet corpus, paravit, et proprium sibi facit quasi instrumentum, in ipso cognitus, in ipso habitans. Idcirco corpus quo mori possit assumit sibi ; ut idem corpus Dei Verbi Psal. LXXXVII, 5,. G. * Act. 11, 29. "Joan. 11, 2. Τὸ ἐγειρόμενον ἐκ νεκρῶν ἄνθρωπος ἦν, ἢ 3. Ζωὴ ἀποθανεῖν οὐ δύναται, μᾶλλον δὲ τοὺς νε 4. (57) Εγένετο Λάζαρον ἀσθενήσαντα ἀποθανεῖν· 5. Αὐτὸς γὰρ δυνατὸς ὢν καὶ δημιουργὸς τῶν 2. Quod fuit excitatum a mortuis, lomone erat, 3. Vita mori nequit, quinimo mortuos vivificat. 5. Cum ipse potens, omniumque opifex esset, in (57) Hunc item locum apud Theodoretum habes, et apud Gelasium De duabus naturis.

λόγος σὰρξ ἐγένετο, οὐκ εἰς σάρκα αναλυθείς, ἀλλὰ σάρκα φορέσας· ὡς δ᾽ ἂν εἴποι τις· Ο δεῖνα γέγονε γέρων, οὐκ ἐξ ἀρχῆς γεννηθείς· *, Ο στρατιώτης βετεράνος ἐγένετο, οὐ πρότερον τοιοῦτος ὤν, οἷος γέν γονεν. Ιωάννης, Εγενόμην, φησίν, ἐν τῇ νήσῳ τῇ Πάτμῳ, ἐν τῇ ἡμέρᾳ Κυριακῇ· οὐχ ὅτι ἐκεῖ γέγο νεν, ἢ γεγένηται· ἀλλ᾽ εἶπεν, Εγενόμην ἐν Πάτμῳ, ἀντὶ τοῦ, Παρεγενόμην. Οὕτως ὁ Λόγος εἰς σάρκα παραγέγονεν, ὡς λέλεκται· Ο Λόγος σὰρξ ἐγένετο. Ακουσον λέγοντος· Εγενόμην ὡσεὶ σκεῦος ἀπὸ ολωλός, και, Εγενόμην ὡσεὶ ἄνθρωπος ἀβοήθητος ἐν νεκροῖς ἐλεύθερος. Θεός; Ερμηνεύει Πέτρος ὁ ἀπόστολος, ἡμῶν μᾶλλον γινώσκων, καὶ λέγει· Καθελόντες αὐτὸν ἀπὸ τοῦ Β ξύλου, ἔθηκαν εἰς μνημεῖον· ὁ δὲ Θεὸς αὐτὸν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν. Τὸ γοῦν ἀπὸ τοῦ ξύλου καθαιρε δὲν σῶμα νεκρὸν τοῦ Ἰησοῦ καὶ εἰς μνημεῖον τεθὲν, ἐνταφιασθέν τε ὑπὸ Ἰωσὴφ τοῦ Ἀριμαθείας, αὐτὸ ἤγειρεν ὁ Λόγος λέγων· Λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν. Ο γὰρ πάν- τας τοὺς νεκροὺς ζωοποιῶν, καὶ τὸν ἐκ Μαρίας ἄν- θρωπον Χριστὸν Ἰησοῦν ἐζωοποίησεν, ὃν ἀνείληφεν. Εἰ γὰρ, ἐπὶ σταυροῦ ὤν, τὰ προδιαλυθέντα νεκρά τῶν ἁγίων ἤγειρε σώματα, πολλῷ μᾶλλον ἐγεῖραι δύναται, ὃ ἐφόρεσε σῶμα, ὁ ἀεὶ ζῶν Θεός Λόγος, ὡς φησιν ὁ Παῦλος· Ζῶν γὰρ ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ καὶ ἐνεργής. κροὺς ζωοποιεῖ. Εστι τοίνυν καὶ πηγὴ ζωῆς τῇ ἐκ Πατρὸς θεότητι· ἄνθρωπος δὲ ὁ ἀποθανών, μᾶλλον δὲ καὶ ἐγερθεὶς ἐκ νεκρῶν, ὃς καὶ ἐντυγχάνει ὑπὲρ ἡμῶν, ὁ ἐκ Παρθένου Μαρίας, ἂν ἡ τοῦ Λόγου θεότης δι' ἡμᾶς ἀνείληφε. Τὸ γοῦν γεγράφθαι, Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος, φανερῶς τὴν θεότητα δηλοῖ. Τὸ δὲ, Ὁ Λόγος σὰρξ εγένετο, τὸ ἀνθρώπινον τοῦ Κυρίου δεί κνυσιν. ὁ δὲ Κυριακὸς ἄνθρωπος οὐκ ἄκων, οὐδὲ ἀσθενήσας ἀπέθανεν· ἀλλ᾽ ἀφ' ἑαυτοῦ ἦλθεν ἐπὶ τὴν τοῦ θανά του οἰκονομίαν, στερεοποιούμενος ὑπὸ τοῦ ἐν αὐτῷ ἐνοικήσαντος Θεοῦ Λόγου, τοῦ εἰπόντος· Οὐδεὶς αἴρει τὴν ψυχήν μου ἀπ' ἐμοῦ. 'Απ' ἐμαυτοῦ αὐτ τὴν τίθημι· ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτὴν, καὶ ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. Η θεότης οὖν ἐστι: τοῦ Υἱοῦ ἡ τιθεῖσα καὶ λαμβάνουσα τὴν ψυχὴν οὐ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. Πλήρη γὰρ ἀνείληφε τὸν ἄν Ορωπον, ἵνα καὶ πλήρη αὐτὸν καὶ σὺν αὐτῷ τοὺς νεκροὺς ζωοποιήσῃ. ὅλων, ἐν τῇ Παρθένῳ κατασκευάζει αὐτῷ ναὸν τὸ σῶμα, καὶ ἰδιοποιείται τοῦτο ὥσπερ ὄργανον, ἐν αὐτῷ γνωριζόμενος καὶ ἐνοικῶν. Τούτου ἕνεκεν τὸ δυνάμενον ἀποθανεῖν ἑαυτῷ λαμβάνει σῶμα· ἵνα Εγενόμην, SERMO MAJOR DE FIDE. , A caro factum est non in carnem resolutum, sed ss Joan. 1, 14. Apoc. 1, 9. » Psal. xxx, 13. is Joan. 19. Hebr. 19, 12. x, 18. G D carnem gestans; quemadmodum si dixerit quis- piam : Hic senex factus est, cum non talis antea esset genitus; vel, Miles factus est veteranus, cum non talis antea esset, qualis effectus est. Joan- nes, inquit,hoc est, Factus sum, sive Pui in insula Patmo, in die Dominica"; non quod illic factus vel natus fuerit; sed dixit, Factus sum in Palmo, quasi dicas, Accessi. Ita etiam Verbum ad carnem accessit, ut dictum est: Verbum caro fa- clum est. Audi dicentem: Factus sum tanquam vas perditum » ; et: Factus sum sicut homo sine adju- torio inter mortuos liber 38. an Deus? Rem explicat Petrus apostolus, cui melius quam nobis id notum erat, aitque : Deponentes eum de ligno, posuerunt eum in monumento: Deus vero suscitavit eum a mortuis ". Corpus itaque Jesu mor- tuum de ligno depositum, in monumento collocatum et a Joseph ab Arimathia unguentis conditum; id- ipsum a Verbo excitatum fuit, uti dixerat: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud ". Nam qui mortuos omnes vivificat, etiam hominenı ex Maria natum Christum Jesum, quem assumpse - rat, vividcavit. Si enim eum esset in cruce, quas prius dissoluta erant sanctorum corpora suscitavit, multo magis suscitare potuit corpus quod gestavit, qui est semper vivens Deus verbum, ut dicit Pau- lus : Vivens enim Dei Verbum et efficax. Est itaque fons vitæ, per suam ex Patre deitatem : homo autem est qui mortuus est, itidemque qui a mortuis excitatus est, qui etiam postulat pro nobis, natus ex Virgine Maria, quem deitas Verbi propter nos assumpsit. Quod itaque scriptum est, In prin- cipio erat Verbum, deitatem manifeste declarat. 1- lud autem, Verbum caro factum est, Domini com- monstrat humanitatem. 4. Accidit ut Lazarus morbo affectus mo- reretur : homo autem Dominicus, non pravia ægri- tudine, nec invitus mortuus est; sed ex se ad mortis economiam accessit, confirmatus a Deo Verbo, in ipso habitante, qui dixit: Nemo tollit ani- mam meam a me. Ex meipso eam pono: potestatem habeo ponendi ipsam, et rursum potestatem habeo accipiendi ipsam ". Deitas ergo Filii est, quæ ponit et accipit animam hominis quem gestavit. Plenum enim hominem suscepit, ut et plenum ipsum, et cum ipso mortuos vividcaret. Virgine templum sibi, scilicet corpus, paravit, et proprium sibi facit quasi instrumentum, in ipso cognitus, in ipso habitans. Idcirco corpus quo mori possit assumit sibi ; ut idem corpus Dei Verbi Psal. LXXXVII, 5,. G. * Act. 11, 29. "Joan. 11, 2. Τὸ ἐγειρόμενον ἐκ νεκρῶν ἄνθρωπος ἦν, ἢ 3. Ζωὴ ἀποθανεῖν οὐ δύναται, μᾶλλον δὲ τοὺς νε 4. (57) Εγένετο Λάζαρον ἀσθενήσαντα ἀποθανεῖν· 5. Αὐτὸς γὰρ δυνατὸς ὢν καὶ δημιουργὸς τῶν 2. Quod fuit excitatum a mortuis, lomone erat, 3. Vita mori nequit, quinimo mortuos vivificat. 5. Cum ipse potens, omniumque opifex esset, in (57) Hunc item locum apud Theodoretum habes, et apud Gelasium De duabus naturis.

λόγος σὰρξ ἐγένετο, οὐκ εἰς σάρκα αναλυθείς, ἀλλὰ σάρκα φορέσας· ὡς δ᾽ ἂν εἴποι τις· Ο δεῖνα γέγονε γέρων, οὐκ ἐξ ἀρχῆς γεννηθείς· *, Ο στρατιώτης βετεράνος ἐγένετο, οὐ πρότερον τοιοῦτος ὤν, οἷος γέν γονεν. Ιωάννης, Εγενόμην, φησίν, ἐν τῇ νήσῳ τῇ Πάτμῳ, ἐν τῇ ἡμέρᾳ Κυριακῇ· οὐχ ὅτι ἐκεῖ γέγο νεν, ἢ γεγένηται· ἀλλ᾽ εἶπεν, Εγενόμην ἐν Πάτμῳ, ἀντὶ τοῦ, Παρεγενόμην. Οὕτως ὁ Λόγος εἰς σάρκα παραγέγονεν, ὡς λέλεκται· Ο Λόγος σὰρξ ἐγένετο. Ακουσον λέγοντος· Εγενόμην ὡσεὶ σκεῦος ἀπὸ ολωλός, και, Εγενόμην ὡσεὶ ἄνθρωπος ἀβοήθητος ἐν νεκροῖς ἐλεύθερος. Θεός; Ερμηνεύει Πέτρος ὁ ἀπόστολος, ἡμῶν μᾶλλον γινώσκων, καὶ λέγει· Καθελόντες αὐτὸν ἀπὸ τοῦ Β ξύλου, ἔθηκαν εἰς μνημεῖον· ὁ δὲ Θεὸς αὐτὸν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν. Τὸ γοῦν ἀπὸ τοῦ ξύλου καθαιρε δὲν σῶμα νεκρὸν τοῦ Ἰησοῦ καὶ εἰς μνημεῖον τεθὲν, ἐνταφιασθέν τε ὑπὸ Ἰωσὴφ τοῦ Ἀριμαθείας, αὐτὸ ἤγειρεν ὁ Λόγος λέγων· Λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν. Ο γὰρ πάν- τας τοὺς νεκροὺς ζωοποιῶν, καὶ τὸν ἐκ Μαρίας ἄν- θρωπον Χριστὸν Ἰησοῦν ἐζωοποίησεν, ὃν ἀνείληφεν. Εἰ γὰρ, ἐπὶ σταυροῦ ὤν, τὰ προδιαλυθέντα νεκρά τῶν ἁγίων ἤγειρε σώματα, πολλῷ μᾶλλον ἐγεῖραι δύναται, ὃ ἐφόρεσε σῶμα, ὁ ἀεὶ ζῶν Θεός Λόγος, ὡς φησιν ὁ Παῦλος· Ζῶν γὰρ ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ καὶ ἐνεργής. κροὺς ζωοποιεῖ. Εστι τοίνυν καὶ πηγὴ ζωῆς τῇ ἐκ Πατρὸς θεότητι· ἄνθρωπος δὲ ὁ ἀποθανών, μᾶλλον δὲ καὶ ἐγερθεὶς ἐκ νεκρῶν, ὃς καὶ ἐντυγχάνει ὑπὲρ ἡμῶν, ὁ ἐκ Παρθένου Μαρίας, ἂν ἡ τοῦ Λόγου θεότης δι' ἡμᾶς ἀνείληφε. Τὸ γοῦν γεγράφθαι, Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος, φανερῶς τὴν θεότητα δηλοῖ. Τὸ δὲ, Ὁ Λόγος σὰρξ εγένετο, τὸ ἀνθρώπινον τοῦ Κυρίου δεί κνυσιν. ὁ δὲ Κυριακὸς ἄνθρωπος οὐκ ἄκων, οὐδὲ ἀσθενήσας ἀπέθανεν· ἀλλ᾽ ἀφ' ἑαυτοῦ ἦλθεν ἐπὶ τὴν τοῦ θανά του οἰκονομίαν, στερεοποιούμενος ὑπὸ τοῦ ἐν αὐτῷ ἐνοικήσαντος Θεοῦ Λόγου, τοῦ εἰπόντος· Οὐδεὶς αἴρει τὴν ψυχήν μου ἀπ' ἐμοῦ. 'Απ' ἐμαυτοῦ αὐτ τὴν τίθημι· ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτὴν, καὶ ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. Η θεότης οὖν ἐστι: τοῦ Υἱοῦ ἡ τιθεῖσα καὶ λαμβάνουσα τὴν ψυχὴν οὐ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. Πλήρη γὰρ ἀνείληφε τὸν ἄν Ορωπον, ἵνα καὶ πλήρη αὐτὸν καὶ σὺν αὐτῷ τοὺς νεκροὺς ζωοποιήσῃ. ὅλων, ἐν τῇ Παρθένῳ κατασκευάζει αὐτῷ ναὸν τὸ σῶμα, καὶ ἰδιοποιείται τοῦτο ὥσπερ ὄργανον, ἐν αὐτῷ γνωριζόμενος καὶ ἐνοικῶν. Τούτου ἕνεκεν τὸ δυνάμενον ἀποθανεῖν ἑαυτῷ λαμβάνει σῶμα· ἵνα Εγενόμην, SERMO MAJOR DE FIDE. , A caro factum est non in carnem resolutum, sed ss Joan. 1, 14. Apoc. 1, 9. » Psal. xxx, 13. is Joan. 19. Hebr. 19, 12. x, 18. G D carnem gestans; quemadmodum si dixerit quis- piam : Hic senex factus est, cum non talis antea esset genitus; vel, Miles factus est veteranus, cum non talis antea esset, qualis effectus est. Joan- nes, inquit,hoc est, Factus sum, sive Pui in insula Patmo, in die Dominica"; non quod illic factus vel natus fuerit; sed dixit, Factus sum in Palmo, quasi dicas, Accessi. Ita etiam Verbum ad carnem accessit, ut dictum est: Verbum caro fa- clum est. Audi dicentem: Factus sum tanquam vas perditum » ; et: Factus sum sicut homo sine adju- torio inter mortuos liber 38. an Deus? Rem explicat Petrus apostolus, cui melius quam nobis id notum erat, aitque : Deponentes eum de ligno, posuerunt eum in monumento: Deus vero suscitavit eum a mortuis ". Corpus itaque Jesu mor- tuum de ligno depositum, in monumento collocatum et a Joseph ab Arimathia unguentis conditum; id- ipsum a Verbo excitatum fuit, uti dixerat: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud ". Nam qui mortuos omnes vivificat, etiam hominenı ex Maria natum Christum Jesum, quem assumpse - rat, vividcavit. Si enim eum esset in cruce, quas prius dissoluta erant sanctorum corpora suscitavit, multo magis suscitare potuit corpus quod gestavit, qui est semper vivens Deus verbum, ut dicit Pau- lus : Vivens enim Dei Verbum et efficax. Est itaque fons vitæ, per suam ex Patre deitatem : homo autem est qui mortuus est, itidemque qui a mortuis excitatus est, qui etiam postulat pro nobis, natus ex Virgine Maria, quem deitas Verbi propter nos assumpsit. Quod itaque scriptum est, In prin- cipio erat Verbum, deitatem manifeste declarat. 1- lud autem, Verbum caro factum est, Domini com- monstrat humanitatem. 4. Accidit ut Lazarus morbo affectus mo- reretur : homo autem Dominicus, non pravia ægri- tudine, nec invitus mortuus est; sed ex se ad mortis economiam accessit, confirmatus a Deo Verbo, in ipso habitante, qui dixit: Nemo tollit ani- mam meam a me. Ex meipso eam pono: potestatem habeo ponendi ipsam, et rursum potestatem habeo accipiendi ipsam ". Deitas ergo Filii est, quæ ponit et accipit animam hominis quem gestavit. Plenum enim hominem suscepit, ut et plenum ipsum, et cum ipso mortuos vividcaret. Virgine templum sibi, scilicet corpus, paravit, et proprium sibi facit quasi instrumentum, in ipso cognitus, in ipso habitans. Idcirco corpus quo mori possit assumit sibi ; ut idem corpus Dei Verbi Psal. LXXXVII, 5,. G. * Act. 11, 29. "Joan. 11, 2. Τὸ ἐγειρόμενον ἐκ νεκρῶν ἄνθρωπος ἦν, ἢ 3. Ζωὴ ἀποθανεῖν οὐ δύναται, μᾶλλον δὲ τοὺς νε 4. (57) Εγένετο Λάζαρον ἀσθενήσαντα ἀποθανεῖν· 5. Αὐτὸς γὰρ δυνατὸς ὢν καὶ δημιουργὸς τῶν 2. Quod fuit excitatum a mortuis, lomone erat, 3. Vita mori nequit, quinimo mortuos vivificat. 5. Cum ipse potens, omniumque opifex esset, in (57) Hunc item locum apud Theodoretum habes, et apud Gelasium De duabus naturis.

λόγος σὰρξ ἐγένετο, οὐκ εἰς σάρκα αναλυθείς, ἀλλὰ σάρκα φορέσας· ὡς δ᾽ ἂν εἴποι τις· Ο δεῖνα γέγονε γέρων, οὐκ ἐξ ἀρχῆς γεννηθείς· *, Ο στρατιώτης βετεράνος ἐγένετο, οὐ πρότερον τοιοῦτος ὤν, οἷος γέν γονεν. Ιωάννης, Εγενόμην, φησίν, ἐν τῇ νήσῳ τῇ Πάτμῳ, ἐν τῇ ἡμέρᾳ Κυριακῇ· οὐχ ὅτι ἐκεῖ γέγο νεν, ἢ γεγένηται· ἀλλ᾽ εἶπεν, Εγενόμην ἐν Πάτμῳ, ἀντὶ τοῦ, Παρεγενόμην. Οὕτως ὁ Λόγος εἰς σάρκα παραγέγονεν, ὡς λέλεκται· Ο Λόγος σὰρξ ἐγένετο. Ακουσον λέγοντος· Εγενόμην ὡσεὶ σκεῦος ἀπὸ ολωλός, και, Εγενόμην ὡσεὶ ἄνθρωπος ἀβοήθητος ἐν νεκροῖς ἐλεύθερος. Θεός; Ερμηνεύει Πέτρος ὁ ἀπόστολος, ἡμῶν μᾶλλον γινώσκων, καὶ λέγει· Καθελόντες αὐτὸν ἀπὸ τοῦ Β ξύλου, ἔθηκαν εἰς μνημεῖον· ὁ δὲ Θεὸς αὐτὸν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν. Τὸ γοῦν ἀπὸ τοῦ ξύλου καθαιρε δὲν σῶμα νεκρὸν τοῦ Ἰησοῦ καὶ εἰς μνημεῖον τεθὲν, ἐνταφιασθέν τε ὑπὸ Ἰωσὴφ τοῦ Ἀριμαθείας, αὐτὸ ἤγειρεν ὁ Λόγος λέγων· Λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν. Ο γὰρ πάν- τας τοὺς νεκροὺς ζωοποιῶν, καὶ τὸν ἐκ Μαρίας ἄν- θρωπον Χριστὸν Ἰησοῦν ἐζωοποίησεν, ὃν ἀνείληφεν. Εἰ γὰρ, ἐπὶ σταυροῦ ὤν, τὰ προδιαλυθέντα νεκρά τῶν ἁγίων ἤγειρε σώματα, πολλῷ μᾶλλον ἐγεῖραι δύναται, ὃ ἐφόρεσε σῶμα, ὁ ἀεὶ ζῶν Θεός Λόγος, ὡς φησιν ὁ Παῦλος· Ζῶν γὰρ ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ καὶ ἐνεργής. κροὺς ζωοποιεῖ. Εστι τοίνυν καὶ πηγὴ ζωῆς τῇ ἐκ Πατρὸς θεότητι· ἄνθρωπος δὲ ὁ ἀποθανών, μᾶλλον δὲ καὶ ἐγερθεὶς ἐκ νεκρῶν, ὃς καὶ ἐντυγχάνει ὑπὲρ ἡμῶν, ὁ ἐκ Παρθένου Μαρίας, ἂν ἡ τοῦ Λόγου θεότης δι' ἡμᾶς ἀνείληφε. Τὸ γοῦν γεγράφθαι, Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος, φανερῶς τὴν θεότητα δηλοῖ. Τὸ δὲ, Ὁ Λόγος σὰρξ εγένετο, τὸ ἀνθρώπινον τοῦ Κυρίου δεί κνυσιν. ὁ δὲ Κυριακὸς ἄνθρωπος οὐκ ἄκων, οὐδὲ ἀσθενήσας ἀπέθανεν· ἀλλ᾽ ἀφ' ἑαυτοῦ ἦλθεν ἐπὶ τὴν τοῦ θανά του οἰκονομίαν, στερεοποιούμενος ὑπὸ τοῦ ἐν αὐτῷ ἐνοικήσαντος Θεοῦ Λόγου, τοῦ εἰπόντος· Οὐδεὶς αἴρει τὴν ψυχήν μου ἀπ' ἐμοῦ. 'Απ' ἐμαυτοῦ αὐτ τὴν τίθημι· ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτὴν, καὶ ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. Η θεότης οὖν ἐστι: τοῦ Υἱοῦ ἡ τιθεῖσα καὶ λαμβάνουσα τὴν ψυχὴν οὐ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. Πλήρη γὰρ ἀνείληφε τὸν ἄν Ορωπον, ἵνα καὶ πλήρη αὐτὸν καὶ σὺν αὐτῷ τοὺς νεκροὺς ζωοποιήσῃ. ὅλων, ἐν τῇ Παρθένῳ κατασκευάζει αὐτῷ ναὸν τὸ σῶμα, καὶ ἰδιοποιείται τοῦτο ὥσπερ ὄργανον, ἐν αὐτῷ γνωριζόμενος καὶ ἐνοικῶν. Τούτου ἕνεκεν τὸ δυνάμενον ἀποθανεῖν ἑαυτῷ λαμβάνει σῶμα· ἵνα Εγενόμην, SERMO MAJOR DE FIDE. , A caro factum est non in carnem resolutum, sed ss Joan. 1, 14. Apoc. 1, 9. » Psal. xxx, 13. is Joan. 19. Hebr. 19, 12. x, 18. G D carnem gestans; quemadmodum si dixerit quis- piam : Hic senex factus est, cum non talis antea esset genitus; vel, Miles factus est veteranus, cum non talis antea esset, qualis effectus est. Joan- nes, inquit,hoc est, Factus sum, sive Pui in insula Patmo, in die Dominica"; non quod illic factus vel natus fuerit; sed dixit, Factus sum in Palmo, quasi dicas, Accessi. Ita etiam Verbum ad carnem accessit, ut dictum est: Verbum caro fa- clum est. Audi dicentem: Factus sum tanquam vas perditum » ; et: Factus sum sicut homo sine adju- torio inter mortuos liber 38. an Deus? Rem explicat Petrus apostolus, cui melius quam nobis id notum erat, aitque : Deponentes eum de ligno, posuerunt eum in monumento: Deus vero suscitavit eum a mortuis ". Corpus itaque Jesu mor- tuum de ligno depositum, in monumento collocatum et a Joseph ab Arimathia unguentis conditum; id- ipsum a Verbo excitatum fuit, uti dixerat: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud ". Nam qui mortuos omnes vivificat, etiam hominenı ex Maria natum Christum Jesum, quem assumpse - rat, vividcavit. Si enim eum esset in cruce, quas prius dissoluta erant sanctorum corpora suscitavit, multo magis suscitare potuit corpus quod gestavit, qui est semper vivens Deus verbum, ut dicit Pau- lus : Vivens enim Dei Verbum et efficax. Est itaque fons vitæ, per suam ex Patre deitatem : homo autem est qui mortuus est, itidemque qui a mortuis excitatus est, qui etiam postulat pro nobis, natus ex Virgine Maria, quem deitas Verbi propter nos assumpsit. Quod itaque scriptum est, In prin- cipio erat Verbum, deitatem manifeste declarat. 1- lud autem, Verbum caro factum est, Domini com- monstrat humanitatem. 4. Accidit ut Lazarus morbo affectus mo- reretur : homo autem Dominicus, non pravia ægri- tudine, nec invitus mortuus est; sed ex se ad mortis economiam accessit, confirmatus a Deo Verbo, in ipso habitante, qui dixit: Nemo tollit ani- mam meam a me. Ex meipso eam pono: potestatem habeo ponendi ipsam, et rursum potestatem habeo accipiendi ipsam ". Deitas ergo Filii est, quæ ponit et accipit animam hominis quem gestavit. Plenum enim hominem suscepit, ut et plenum ipsum, et cum ipso mortuos vividcaret. Virgine templum sibi, scilicet corpus, paravit, et proprium sibi facit quasi instrumentum, in ipso cognitus, in ipso habitans. Idcirco corpus quo mori possit assumit sibi ; ut idem corpus Dei Verbi Psal. LXXXVII, 5,. G. * Act. 11, 29. "Joan. 11, 2. Τὸ ἐγειρόμενον ἐκ νεκρῶν ἄνθρωπος ἦν, ἢ 3. Ζωὴ ἀποθανεῖν οὐ δύναται, μᾶλλον δὲ τοὺς νε 4. (57) Εγένετο Λάζαρον ἀσθενήσαντα ἀποθανεῖν· 5. Αὐτὸς γὰρ δυνατὸς ὢν καὶ δημιουργὸς τῶν 2. Quod fuit excitatum a mortuis, lomone erat, 3. Vita mori nequit, quinimo mortuos vivificat. 5. Cum ipse potens, omniumque opifex esset, in (57) Hunc item locum apud Theodoretum habes, et apud Gelasium De duabus naturis.

λόγος σὰρξ ἐγένετο, οὐκ εἰς σάρκα αναλυθείς, ἀλλὰ σάρκα φορέσας· ὡς δ᾽ ἂν εἴποι τις· Ο δεῖνα γέγονε γέρων, οὐκ ἐξ ἀρχῆς γεννηθείς· *, Ο στρατιώτης βετεράνος ἐγένετο, οὐ πρότερον τοιοῦτος ὤν, οἷος γέν γονεν. Ιωάννης, Εγενόμην, φησίν, ἐν τῇ νήσῳ τῇ Πάτμῳ, ἐν τῇ ἡμέρᾳ Κυριακῇ· οὐχ ὅτι ἐκεῖ γέγο νεν, ἢ γεγένηται· ἀλλ᾽ εἶπεν, Εγενόμην ἐν Πάτμῳ, ἀντὶ τοῦ, Παρεγενόμην. Οὕτως ὁ Λόγος εἰς σάρκα παραγέγονεν, ὡς λέλεκται· Ο Λόγος σὰρξ ἐγένετο. Ακουσον λέγοντος· Εγενόμην ὡσεὶ σκεῦος ἀπὸ ολωλός, και, Εγενόμην ὡσεὶ ἄνθρωπος ἀβοήθητος ἐν νεκροῖς ἐλεύθερος. Θεός; Ερμηνεύει Πέτρος ὁ ἀπόστολος, ἡμῶν μᾶλλον γινώσκων, καὶ λέγει· Καθελόντες αὐτὸν ἀπὸ τοῦ Β ξύλου, ἔθηκαν εἰς μνημεῖον· ὁ δὲ Θεὸς αὐτὸν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν. Τὸ γοῦν ἀπὸ τοῦ ξύλου καθαιρε δὲν σῶμα νεκρὸν τοῦ Ἰησοῦ καὶ εἰς μνημεῖον τεθὲν, ἐνταφιασθέν τε ὑπὸ Ἰωσὴφ τοῦ Ἀριμαθείας, αὐτὸ ἤγειρεν ὁ Λόγος λέγων· Λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν. Ο γὰρ πάν- τας τοὺς νεκροὺς ζωοποιῶν, καὶ τὸν ἐκ Μαρίας ἄν- θρωπον Χριστὸν Ἰησοῦν ἐζωοποίησεν, ὃν ἀνείληφεν. Εἰ γὰρ, ἐπὶ σταυροῦ ὤν, τὰ προδιαλυθέντα νεκρά τῶν ἁγίων ἤγειρε σώματα, πολλῷ μᾶλλον ἐγεῖραι δύναται, ὃ ἐφόρεσε σῶμα, ὁ ἀεὶ ζῶν Θεός Λόγος, ὡς φησιν ὁ Παῦλος· Ζῶν γὰρ ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ καὶ ἐνεργής. κροὺς ζωοποιεῖ. Εστι τοίνυν καὶ πηγὴ ζωῆς τῇ ἐκ Πατρὸς θεότητι· ἄνθρωπος δὲ ὁ ἀποθανών, μᾶλλον δὲ καὶ ἐγερθεὶς ἐκ νεκρῶν, ὃς καὶ ἐντυγχάνει ὑπὲρ ἡμῶν, ὁ ἐκ Παρθένου Μαρίας, ἂν ἡ τοῦ Λόγου θεότης δι' ἡμᾶς ἀνείληφε. Τὸ γοῦν γεγράφθαι, Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος, φανερῶς τὴν θεότητα δηλοῖ. Τὸ δὲ, Ὁ Λόγος σὰρξ εγένετο, τὸ ἀνθρώπινον τοῦ Κυρίου δεί κνυσιν. ὁ δὲ Κυριακὸς ἄνθρωπος οὐκ ἄκων, οὐδὲ ἀσθενήσας ἀπέθανεν· ἀλλ᾽ ἀφ' ἑαυτοῦ ἦλθεν ἐπὶ τὴν τοῦ θανά του οἰκονομίαν, στερεοποιούμενος ὑπὸ τοῦ ἐν αὐτῷ ἐνοικήσαντος Θεοῦ Λόγου, τοῦ εἰπόντος· Οὐδεὶς αἴρει τὴν ψυχήν μου ἀπ' ἐμοῦ. 'Απ' ἐμαυτοῦ αὐτ τὴν τίθημι· ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτὴν, καὶ ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. Η θεότης οὖν ἐστι: τοῦ Υἱοῦ ἡ τιθεῖσα καὶ λαμβάνουσα τὴν ψυχὴν οὐ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. Πλήρη γὰρ ἀνείληφε τὸν ἄν Ορωπον, ἵνα καὶ πλήρη αὐτὸν καὶ σὺν αὐτῷ τοὺς νεκροὺς ζωοποιήσῃ. ὅλων, ἐν τῇ Παρθένῳ κατασκευάζει αὐτῷ ναὸν τὸ σῶμα, καὶ ἰδιοποιείται τοῦτο ὥσπερ ὄργανον, ἐν αὐτῷ γνωριζόμενος καὶ ἐνοικῶν. Τούτου ἕνεκεν τὸ δυνάμενον ἀποθανεῖν ἑαυτῷ λαμβάνει σῶμα· ἵνα Εγενόμην, SERMO MAJOR DE FIDE. , A caro factum est non in carnem resolutum, sed ss Joan. 1, 14. Apoc. 1, 9. » Psal. xxx, 13. is Joan. 19. Hebr. 19, 12. x, 18. G D carnem gestans; quemadmodum si dixerit quis- piam : Hic senex factus est, cum non talis antea esset genitus; vel, Miles factus est veteranus, cum non talis antea esset, qualis effectus est. Joan- nes, inquit,hoc est, Factus sum, sive Pui in insula Patmo, in die Dominica"; non quod illic factus vel natus fuerit; sed dixit, Factus sum in Palmo, quasi dicas, Accessi. Ita etiam Verbum ad carnem accessit, ut dictum est: Verbum caro fa- clum est. Audi dicentem: Factus sum tanquam vas perditum » ; et: Factus sum sicut homo sine adju- torio inter mortuos liber 38. an Deus? Rem explicat Petrus apostolus, cui melius quam nobis id notum erat, aitque : Deponentes eum de ligno, posuerunt eum in monumento: Deus vero suscitavit eum a mortuis ". Corpus itaque Jesu mor- tuum de ligno depositum, in monumento collocatum et a Joseph ab Arimathia unguentis conditum; id- ipsum a Verbo excitatum fuit, uti dixerat: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud ". Nam qui mortuos omnes vivificat, etiam hominenı ex Maria natum Christum Jesum, quem assumpse - rat, vividcavit. Si enim eum esset in cruce, quas prius dissoluta erant sanctorum corpora suscitavit, multo magis suscitare potuit corpus quod gestavit, qui est semper vivens Deus verbum, ut dicit Pau- lus : Vivens enim Dei Verbum et efficax. Est itaque fons vitæ, per suam ex Patre deitatem : homo autem est qui mortuus est, itidemque qui a mortuis excitatus est, qui etiam postulat pro nobis, natus ex Virgine Maria, quem deitas Verbi propter nos assumpsit. Quod itaque scriptum est, In prin- cipio erat Verbum, deitatem manifeste declarat. 1- lud autem, Verbum caro factum est, Domini com- monstrat humanitatem. 4. Accidit ut Lazarus morbo affectus mo- reretur : homo autem Dominicus, non pravia ægri- tudine, nec invitus mortuus est; sed ex se ad mortis economiam accessit, confirmatus a Deo Verbo, in ipso habitante, qui dixit: Nemo tollit ani- mam meam a me. Ex meipso eam pono: potestatem habeo ponendi ipsam, et rursum potestatem habeo accipiendi ipsam ". Deitas ergo Filii est, quæ ponit et accipit animam hominis quem gestavit. Plenum enim hominem suscepit, ut et plenum ipsum, et cum ipso mortuos vividcaret. Virgine templum sibi, scilicet corpus, paravit, et proprium sibi facit quasi instrumentum, in ipso cognitus, in ipso habitans. Idcirco corpus quo mori possit assumit sibi ; ut idem corpus Dei Verbi Psal. LXXXVII, 5,. G. * Act. 11, 29. "Joan. 11, 2. Τὸ ἐγειρόμενον ἐκ νεκρῶν ἄνθρωπος ἦν, ἢ 3. Ζωὴ ἀποθανεῖν οὐ δύναται, μᾶλλον δὲ τοὺς νε 4. (57) Εγένετο Λάζαρον ἀσθενήσαντα ἀποθανεῖν· 5. Αὐτὸς γὰρ δυνατὸς ὢν καὶ δημιουργὸς τῶν 2. Quod fuit excitatum a mortuis, lomone erat, 3. Vita mori nequit, quinimo mortuos vivificat. 5. Cum ipse potens, omniumque opifex esset, in (57) Hunc item locum apud Theodoretum habes, et apud Gelasium De duabus naturis.

λόγος σὰρξ ἐγένετο, οὐκ εἰς σάρκα αναλυθείς, ἀλλὰ σάρκα φορέσας· ὡς δ᾽ ἂν εἴποι τις· Ο δεῖνα γέγονε γέρων, οὐκ ἐξ ἀρχῆς γεννηθείς· *, Ο στρατιώτης βετεράνος ἐγένετο, οὐ πρότερον τοιοῦτος ὤν, οἷος γέν γονεν. Ιωάννης, Εγενόμην, φησίν, ἐν τῇ νήσῳ τῇ Πάτμῳ, ἐν τῇ ἡμέρᾳ Κυριακῇ· οὐχ ὅτι ἐκεῖ γέγο νεν, ἢ γεγένηται· ἀλλ᾽ εἶπεν, Εγενόμην ἐν Πάτμῳ, ἀντὶ τοῦ, Παρεγενόμην. Οὕτως ὁ Λόγος εἰς σάρκα παραγέγονεν, ὡς λέλεκται· Ο Λόγος σὰρξ ἐγένετο. Ακουσον λέγοντος· Εγενόμην ὡσεὶ σκεῦος ἀπὸ ολωλός, και, Εγενόμην ὡσεὶ ἄνθρωπος ἀβοήθητος ἐν νεκροῖς ἐλεύθερος. Θεός; Ερμηνεύει Πέτρος ὁ ἀπόστολος, ἡμῶν μᾶλλον γινώσκων, καὶ λέγει· Καθελόντες αὐτὸν ἀπὸ τοῦ Β ξύλου, ἔθηκαν εἰς μνημεῖον· ὁ δὲ Θεὸς αὐτὸν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν. Τὸ γοῦν ἀπὸ τοῦ ξύλου καθαιρε δὲν σῶμα νεκρὸν τοῦ Ἰησοῦ καὶ εἰς μνημεῖον τεθὲν, ἐνταφιασθέν τε ὑπὸ Ἰωσὴφ τοῦ Ἀριμαθείας, αὐτὸ ἤγειρεν ὁ Λόγος λέγων· Λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν. Ο γὰρ πάν- τας τοὺς νεκροὺς ζωοποιῶν, καὶ τὸν ἐκ Μαρίας ἄν- θρωπον Χριστὸν Ἰησοῦν ἐζωοποίησεν, ὃν ἀνείληφεν. Εἰ γὰρ, ἐπὶ σταυροῦ ὤν, τὰ προδιαλυθέντα νεκρά τῶν ἁγίων ἤγειρε σώματα, πολλῷ μᾶλλον ἐγεῖραι δύναται, ὃ ἐφόρεσε σῶμα, ὁ ἀεὶ ζῶν Θεός Λόγος, ὡς φησιν ὁ Παῦλος· Ζῶν γὰρ ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ καὶ ἐνεργής. κροὺς ζωοποιεῖ. Εστι τοίνυν καὶ πηγὴ ζωῆς τῇ ἐκ Πατρὸς θεότητι· ἄνθρωπος δὲ ὁ ἀποθανών, μᾶλλον δὲ καὶ ἐγερθεὶς ἐκ νεκρῶν, ὃς καὶ ἐντυγχάνει ὑπὲρ ἡμῶν, ὁ ἐκ Παρθένου Μαρίας, ἂν ἡ τοῦ Λόγου θεότης δι' ἡμᾶς ἀνείληφε. Τὸ γοῦν γεγράφθαι, Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος, φανερῶς τὴν θεότητα δηλοῖ. Τὸ δὲ, Ὁ Λόγος σὰρξ εγένετο, τὸ ἀνθρώπινον τοῦ Κυρίου δεί κνυσιν. ὁ δὲ Κυριακὸς ἄνθρωπος οὐκ ἄκων, οὐδὲ ἀσθενήσας ἀπέθανεν· ἀλλ᾽ ἀφ' ἑαυτοῦ ἦλθεν ἐπὶ τὴν τοῦ θανά του οἰκονομίαν, στερεοποιούμενος ὑπὸ τοῦ ἐν αὐτῷ ἐνοικήσαντος Θεοῦ Λόγου, τοῦ εἰπόντος· Οὐδεὶς αἴρει τὴν ψυχήν μου ἀπ' ἐμοῦ. 'Απ' ἐμαυτοῦ αὐτ τὴν τίθημι· ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτὴν, καὶ ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. Η θεότης οὖν ἐστι: τοῦ Υἱοῦ ἡ τιθεῖσα καὶ λαμβάνουσα τὴν ψυχὴν οὐ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. Πλήρη γὰρ ἀνείληφε τὸν ἄν Ορωπον, ἵνα καὶ πλήρη αὐτὸν καὶ σὺν αὐτῷ τοὺς νεκροὺς ζωοποιήσῃ. ὅλων, ἐν τῇ Παρθένῳ κατασκευάζει αὐτῷ ναὸν τὸ σῶμα, καὶ ἰδιοποιείται τοῦτο ὥσπερ ὄργανον, ἐν αὐτῷ γνωριζόμενος καὶ ἐνοικῶν. Τούτου ἕνεκεν τὸ δυνάμενον ἀποθανεῖν ἑαυτῷ λαμβάνει σῶμα· ἵνα Εγενόμην, SERMO MAJOR DE FIDE. , A caro factum est non in carnem resolutum, sed ss Joan. 1, 14. Apoc. 1, 9. » Psal. xxx, 13. is Joan. 19. Hebr. 19, 12. x, 18. G D carnem gestans; quemadmodum si dixerit quis- piam : Hic senex factus est, cum non talis antea esset genitus; vel, Miles factus est veteranus, cum non talis antea esset, qualis effectus est. Joan- nes, inquit,hoc est, Factus sum, sive Pui in insula Patmo, in die Dominica"; non quod illic factus vel natus fuerit; sed dixit, Factus sum in Palmo, quasi dicas, Accessi. Ita etiam Verbum ad carnem accessit, ut dictum est: Verbum caro fa- clum est. Audi dicentem: Factus sum tanquam vas perditum » ; et: Factus sum sicut homo sine adju- torio inter mortuos liber 38. an Deus? Rem explicat Petrus apostolus, cui melius quam nobis id notum erat, aitque : Deponentes eum de ligno, posuerunt eum in monumento: Deus vero suscitavit eum a mortuis ". Corpus itaque Jesu mor- tuum de ligno depositum, in monumento collocatum et a Joseph ab Arimathia unguentis conditum; id- ipsum a Verbo excitatum fuit, uti dixerat: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud ". Nam qui mortuos omnes vivificat, etiam hominenı ex Maria natum Christum Jesum, quem assumpse - rat, vividcavit. Si enim eum esset in cruce, quas prius dissoluta erant sanctorum corpora suscitavit, multo magis suscitare potuit corpus quod gestavit, qui est semper vivens Deus verbum, ut dicit Pau- lus : Vivens enim Dei Verbum et efficax. Est itaque fons vitæ, per suam ex Patre deitatem : homo autem est qui mortuus est, itidemque qui a mortuis excitatus est, qui etiam postulat pro nobis, natus ex Virgine Maria, quem deitas Verbi propter nos assumpsit. Quod itaque scriptum est, In prin- cipio erat Verbum, deitatem manifeste declarat. 1- lud autem, Verbum caro factum est, Domini com- monstrat humanitatem. 4. Accidit ut Lazarus morbo affectus mo- reretur : homo autem Dominicus, non pravia ægri- tudine, nec invitus mortuus est; sed ex se ad mortis economiam accessit, confirmatus a Deo Verbo, in ipso habitante, qui dixit: Nemo tollit ani- mam meam a me. Ex meipso eam pono: potestatem habeo ponendi ipsam, et rursum potestatem habeo accipiendi ipsam ". Deitas ergo Filii est, quæ ponit et accipit animam hominis quem gestavit. Plenum enim hominem suscepit, ut et plenum ipsum, et cum ipso mortuos vividcaret. Virgine templum sibi, scilicet corpus, paravit, et proprium sibi facit quasi instrumentum, in ipso cognitus, in ipso habitans. Idcirco corpus quo mori possit assumit sibi ; ut idem corpus Dei Verbi Psal. LXXXVII, 5,. G. * Act. 11, 29. "Joan. 11, 2. Τὸ ἐγειρόμενον ἐκ νεκρῶν ἄνθρωπος ἦν, ἢ 3. Ζωὴ ἀποθανεῖν οὐ δύναται, μᾶλλον δὲ τοὺς νε 4. (57) Εγένετο Λάζαρον ἀσθενήσαντα ἀποθανεῖν· 5. Αὐτὸς γὰρ δυνατὸς ὢν καὶ δημιουργὸς τῶν 2. Quod fuit excitatum a mortuis, lomone erat, 3. Vita mori nequit, quinimo mortuos vivificat. 5. Cum ipse potens, omniumque opifex esset, in (57) Hunc item locum apud Theodoretum habes, et apud Gelasium De duabus naturis.

λόγος σὰρξ ἐγένετο, οὐκ εἰς σάρκα αναλυθείς, ἀλλὰ σάρκα φορέσας· ὡς δ᾽ ἂν εἴποι τις· Ο δεῖνα γέγονε γέρων, οὐκ ἐξ ἀρχῆς γεννηθείς· *, Ο στρατιώτης βετεράνος ἐγένετο, οὐ πρότερον τοιοῦτος ὤν, οἷος γέν γονεν. Ιωάννης, Εγενόμην, φησίν, ἐν τῇ νήσῳ τῇ Πάτμῳ, ἐν τῇ ἡμέρᾳ Κυριακῇ· οὐχ ὅτι ἐκεῖ γέγο νεν, ἢ γεγένηται· ἀλλ᾽ εἶπεν, Εγενόμην ἐν Πάτμῳ, ἀντὶ τοῦ, Παρεγενόμην. Οὕτως ὁ Λόγος εἰς σάρκα παραγέγονεν, ὡς λέλεκται· Ο Λόγος σὰρξ ἐγένετο. Ακουσον λέγοντος· Εγενόμην ὡσεὶ σκεῦος ἀπὸ ολωλός, και, Εγενόμην ὡσεὶ ἄνθρωπος ἀβοήθητος ἐν νεκροῖς ἐλεύθερος. Θεός; Ερμηνεύει Πέτρος ὁ ἀπόστολος, ἡμῶν μᾶλλον γινώσκων, καὶ λέγει· Καθελόντες αὐτὸν ἀπὸ τοῦ Β ξύλου, ἔθηκαν εἰς μνημεῖον· ὁ δὲ Θεὸς αὐτὸν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν. Τὸ γοῦν ἀπὸ τοῦ ξύλου καθαιρε δὲν σῶμα νεκρὸν τοῦ Ἰησοῦ καὶ εἰς μνημεῖον τεθὲν, ἐνταφιασθέν τε ὑπὸ Ἰωσὴφ τοῦ Ἀριμαθείας, αὐτὸ ἤγειρεν ὁ Λόγος λέγων· Λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν. Ο γὰρ πάν- τας τοὺς νεκροὺς ζωοποιῶν, καὶ τὸν ἐκ Μαρίας ἄν- θρωπον Χριστὸν Ἰησοῦν ἐζωοποίησεν, ὃν ἀνείληφεν. Εἰ γὰρ, ἐπὶ σταυροῦ ὤν, τὰ προδιαλυθέντα νεκρά τῶν ἁγίων ἤγειρε σώματα, πολλῷ μᾶλλον ἐγεῖραι δύναται, ὃ ἐφόρεσε σῶμα, ὁ ἀεὶ ζῶν Θεός Λόγος, ὡς φησιν ὁ Παῦλος· Ζῶν γὰρ ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ καὶ ἐνεργής. κροὺς ζωοποιεῖ. Εστι τοίνυν καὶ πηγὴ ζωῆς τῇ ἐκ Πατρὸς θεότητι· ἄνθρωπος δὲ ὁ ἀποθανών, μᾶλλον δὲ καὶ ἐγερθεὶς ἐκ νεκρῶν, ὃς καὶ ἐντυγχάνει ὑπὲρ ἡμῶν, ὁ ἐκ Παρθένου Μαρίας, ἂν ἡ τοῦ Λόγου θεότης δι' ἡμᾶς ἀνείληφε. Τὸ γοῦν γεγράφθαι, Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος, φανερῶς τὴν θεότητα δηλοῖ. Τὸ δὲ, Ὁ Λόγος σὰρξ εγένετο, τὸ ἀνθρώπινον τοῦ Κυρίου δεί κνυσιν. ὁ δὲ Κυριακὸς ἄνθρωπος οὐκ ἄκων, οὐδὲ ἀσθενήσας ἀπέθανεν· ἀλλ᾽ ἀφ' ἑαυτοῦ ἦλθεν ἐπὶ τὴν τοῦ θανά του οἰκονομίαν, στερεοποιούμενος ὑπὸ τοῦ ἐν αὐτῷ ἐνοικήσαντος Θεοῦ Λόγου, τοῦ εἰπόντος· Οὐδεὶς αἴρει τὴν ψυχήν μου ἀπ' ἐμοῦ. 'Απ' ἐμαυτοῦ αὐτ τὴν τίθημι· ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτὴν, καὶ ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. Η θεότης οὖν ἐστι: τοῦ Υἱοῦ ἡ τιθεῖσα καὶ λαμβάνουσα τὴν ψυχὴν οὐ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. Πλήρη γὰρ ἀνείληφε τὸν ἄν Ορωπον, ἵνα καὶ πλήρη αὐτὸν καὶ σὺν αὐτῷ τοὺς νεκροὺς ζωοποιήσῃ. ὅλων, ἐν τῇ Παρθένῳ κατασκευάζει αὐτῷ ναὸν τὸ σῶμα, καὶ ἰδιοποιείται τοῦτο ὥσπερ ὄργανον, ἐν αὐτῷ γνωριζόμενος καὶ ἐνοικῶν. Τούτου ἕνεκεν τὸ δυνάμενον ἀποθανεῖν ἑαυτῷ λαμβάνει σῶμα· ἵνα Εγενόμην, SERMO MAJOR DE FIDE. , A caro factum est non in carnem resolutum, sed ss Joan. 1, 14. Apoc. 1, 9. » Psal. xxx, 13. is Joan. 19. Hebr. 19, 12. x, 18. G D carnem gestans; quemadmodum si dixerit quis- piam : Hic senex factus est, cum non talis antea esset genitus; vel, Miles factus est veteranus, cum non talis antea esset, qualis effectus est. Joan- nes, inquit,hoc est, Factus sum, sive Pui in insula Patmo, in die Dominica"; non quod illic factus vel natus fuerit; sed dixit, Factus sum in Palmo, quasi dicas, Accessi. Ita etiam Verbum ad carnem accessit, ut dictum est: Verbum caro fa- clum est. Audi dicentem: Factus sum tanquam vas perditum » ; et: Factus sum sicut homo sine adju- torio inter mortuos liber 38. an Deus? Rem explicat Petrus apostolus, cui melius quam nobis id notum erat, aitque : Deponentes eum de ligno, posuerunt eum in monumento: Deus vero suscitavit eum a mortuis ". Corpus itaque Jesu mor- tuum de ligno depositum, in monumento collocatum et a Joseph ab Arimathia unguentis conditum; id- ipsum a Verbo excitatum fuit, uti dixerat: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud ". Nam qui mortuos omnes vivificat, etiam hominenı ex Maria natum Christum Jesum, quem assumpse - rat, vividcavit. Si enim eum esset in cruce, quas prius dissoluta erant sanctorum corpora suscitavit, multo magis suscitare potuit corpus quod gestavit, qui est semper vivens Deus verbum, ut dicit Pau- lus : Vivens enim Dei Verbum et efficax. Est itaque fons vitæ, per suam ex Patre deitatem : homo autem est qui mortuus est, itidemque qui a mortuis excitatus est, qui etiam postulat pro nobis, natus ex Virgine Maria, quem deitas Verbi propter nos assumpsit. Quod itaque scriptum est, In prin- cipio erat Verbum, deitatem manifeste declarat. 1- lud autem, Verbum caro factum est, Domini com- monstrat humanitatem. 4. Accidit ut Lazarus morbo affectus mo- reretur : homo autem Dominicus, non pravia ægri- tudine, nec invitus mortuus est; sed ex se ad mortis economiam accessit, confirmatus a Deo Verbo, in ipso habitante, qui dixit: Nemo tollit ani- mam meam a me. Ex meipso eam pono: potestatem habeo ponendi ipsam, et rursum potestatem habeo accipiendi ipsam ". Deitas ergo Filii est, quæ ponit et accipit animam hominis quem gestavit. Plenum enim hominem suscepit, ut et plenum ipsum, et cum ipso mortuos vividcaret. Virgine templum sibi, scilicet corpus, paravit, et proprium sibi facit quasi instrumentum, in ipso cognitus, in ipso habitans. Idcirco corpus quo mori possit assumit sibi ; ut idem corpus Dei Verbi Psal. LXXXVII, 5,. G. * Act. 11, 29. "Joan. 11, 2. Τὸ ἐγειρόμενον ἐκ νεκρῶν ἄνθρωπος ἦν, ἢ 3. Ζωὴ ἀποθανεῖν οὐ δύναται, μᾶλλον δὲ τοὺς νε 4. (57) Εγένετο Λάζαρον ἀσθενήσαντα ἀποθανεῖν· 5. Αὐτὸς γὰρ δυνατὸς ὢν καὶ δημιουργὸς τῶν 2. Quod fuit excitatum a mortuis, lomone erat, 3. Vita mori nequit, quinimo mortuos vivificat. 5. Cum ipse potens, omniumque opifex esset, in (57) Hunc item locum apud Theodoretum habes, et apud Gelasium De duabus naturis.

λόγος σὰρξ ἐγένετο, οὐκ εἰς σάρκα αναλυθείς, ἀλλὰ σάρκα φορέσας· ὡς δ᾽ ἂν εἴποι τις· Ο δεῖνα γέγονε γέρων, οὐκ ἐξ ἀρχῆς γεννηθείς· *, Ο στρατιώτης βετεράνος ἐγένετο, οὐ πρότερον τοιοῦτος ὤν, οἷος γέν γονεν. Ιωάννης, Εγενόμην, φησίν, ἐν τῇ νήσῳ τῇ Πάτμῳ, ἐν τῇ ἡμέρᾳ Κυριακῇ· οὐχ ὅτι ἐκεῖ γέγο νεν, ἢ γεγένηται· ἀλλ᾽ εἶπεν, Εγενόμην ἐν Πάτμῳ, ἀντὶ τοῦ, Παρεγενόμην. Οὕτως ὁ Λόγος εἰς σάρκα παραγέγονεν, ὡς λέλεκται· Ο Λόγος σὰρξ ἐγένετο. Ακουσον λέγοντος· Εγενόμην ὡσεὶ σκεῦος ἀπὸ ολωλός, και, Εγενόμην ὡσεὶ ἄνθρωπος ἀβοήθητος ἐν νεκροῖς ἐλεύθερος. Θεός; Ερμηνεύει Πέτρος ὁ ἀπόστολος, ἡμῶν μᾶλλον γινώσκων, καὶ λέγει· Καθελόντες αὐτὸν ἀπὸ τοῦ Β ξύλου, ἔθηκαν εἰς μνημεῖον· ὁ δὲ Θεὸς αὐτὸν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν. Τὸ γοῦν ἀπὸ τοῦ ξύλου καθαιρε δὲν σῶμα νεκρὸν τοῦ Ἰησοῦ καὶ εἰς μνημεῖον τεθὲν, ἐνταφιασθέν τε ὑπὸ Ἰωσὴφ τοῦ Ἀριμαθείας, αὐτὸ ἤγειρεν ὁ Λόγος λέγων· Λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν. Ο γὰρ πάν- τας τοὺς νεκροὺς ζωοποιῶν, καὶ τὸν ἐκ Μαρίας ἄν- θρωπον Χριστὸν Ἰησοῦν ἐζωοποίησεν, ὃν ἀνείληφεν. Εἰ γὰρ, ἐπὶ σταυροῦ ὤν, τὰ προδιαλυθέντα νεκρά τῶν ἁγίων ἤγειρε σώματα, πολλῷ μᾶλλον ἐγεῖραι δύναται, ὃ ἐφόρεσε σῶμα, ὁ ἀεὶ ζῶν Θεός Λόγος, ὡς φησιν ὁ Παῦλος· Ζῶν γὰρ ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ καὶ ἐνεργής. κροὺς ζωοποιεῖ. Εστι τοίνυν καὶ πηγὴ ζωῆς τῇ ἐκ Πατρὸς θεότητι· ἄνθρωπος δὲ ὁ ἀποθανών, μᾶλλον δὲ καὶ ἐγερθεὶς ἐκ νεκρῶν, ὃς καὶ ἐντυγχάνει ὑπὲρ ἡμῶν, ὁ ἐκ Παρθένου Μαρίας, ἂν ἡ τοῦ Λόγου θεότης δι' ἡμᾶς ἀνείληφε. Τὸ γοῦν γεγράφθαι, Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος, φανερῶς τὴν θεότητα δηλοῖ. Τὸ δὲ, Ὁ Λόγος σὰρξ εγένετο, τὸ ἀνθρώπινον τοῦ Κυρίου δεί κνυσιν. ὁ δὲ Κυριακὸς ἄνθρωπος οὐκ ἄκων, οὐδὲ ἀσθενήσας ἀπέθανεν· ἀλλ᾽ ἀφ' ἑαυτοῦ ἦλθεν ἐπὶ τὴν τοῦ θανά του οἰκονομίαν, στερεοποιούμενος ὑπὸ τοῦ ἐν αὐτῷ ἐνοικήσαντος Θεοῦ Λόγου, τοῦ εἰπόντος· Οὐδεὶς αἴρει τὴν ψυχήν μου ἀπ' ἐμοῦ. 'Απ' ἐμαυτοῦ αὐτ τὴν τίθημι· ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτὴν, καὶ ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. Η θεότης οὖν ἐστι: τοῦ Υἱοῦ ἡ τιθεῖσα καὶ λαμβάνουσα τὴν ψυχὴν οὐ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. Πλήρη γὰρ ἀνείληφε τὸν ἄν Ορωπον, ἵνα καὶ πλήρη αὐτὸν καὶ σὺν αὐτῷ τοὺς νεκροὺς ζωοποιήσῃ. ὅλων, ἐν τῇ Παρθένῳ κατασκευάζει αὐτῷ ναὸν τὸ σῶμα, καὶ ἰδιοποιείται τοῦτο ὥσπερ ὄργανον, ἐν αὐτῷ γνωριζόμενος καὶ ἐνοικῶν. Τούτου ἕνεκεν τὸ δυνάμενον ἀποθανεῖν ἑαυτῷ λαμβάνει σῶμα· ἵνα Εγενόμην, SERMO MAJOR DE FIDE. , A caro factum est non in carnem resolutum, sed ss Joan. 1, 14. Apoc. 1, 9. » Psal. xxx, 13. is Joan. 19. Hebr. 19, 12. x, 18. G D carnem gestans; quemadmodum si dixerit quis- piam : Hic senex factus est, cum non talis antea esset genitus; vel, Miles factus est veteranus, cum non talis antea esset, qualis effectus est. Joan- nes, inquit,hoc est, Factus sum, sive Pui in insula Patmo, in die Dominica"; non quod illic factus vel natus fuerit; sed dixit, Factus sum in Palmo, quasi dicas, Accessi. Ita etiam Verbum ad carnem accessit, ut dictum est: Verbum caro fa- clum est. Audi dicentem: Factus sum tanquam vas perditum » ; et: Factus sum sicut homo sine adju- torio inter mortuos liber 38. an Deus? Rem explicat Petrus apostolus, cui melius quam nobis id notum erat, aitque : Deponentes eum de ligno, posuerunt eum in monumento: Deus vero suscitavit eum a mortuis ". Corpus itaque Jesu mor- tuum de ligno depositum, in monumento collocatum et a Joseph ab Arimathia unguentis conditum; id- ipsum a Verbo excitatum fuit, uti dixerat: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud ". Nam qui mortuos omnes vivificat, etiam hominenı ex Maria natum Christum Jesum, quem assumpse - rat, vividcavit. Si enim eum esset in cruce, quas prius dissoluta erant sanctorum corpora suscitavit, multo magis suscitare potuit corpus quod gestavit, qui est semper vivens Deus verbum, ut dicit Pau- lus : Vivens enim Dei Verbum et efficax. Est itaque fons vitæ, per suam ex Patre deitatem : homo autem est qui mortuus est, itidemque qui a mortuis excitatus est, qui etiam postulat pro nobis, natus ex Virgine Maria, quem deitas Verbi propter nos assumpsit. Quod itaque scriptum est, In prin- cipio erat Verbum, deitatem manifeste declarat. 1- lud autem, Verbum caro factum est, Domini com- monstrat humanitatem. 4. Accidit ut Lazarus morbo affectus mo- reretur : homo autem Dominicus, non pravia ægri- tudine, nec invitus mortuus est; sed ex se ad mortis economiam accessit, confirmatus a Deo Verbo, in ipso habitante, qui dixit: Nemo tollit ani- mam meam a me. Ex meipso eam pono: potestatem habeo ponendi ipsam, et rursum potestatem habeo accipiendi ipsam ". Deitas ergo Filii est, quæ ponit et accipit animam hominis quem gestavit. Plenum enim hominem suscepit, ut et plenum ipsum, et cum ipso mortuos vividcaret. Virgine templum sibi, scilicet corpus, paravit, et proprium sibi facit quasi instrumentum, in ipso cognitus, in ipso habitans. Idcirco corpus quo mori possit assumit sibi ; ut idem corpus Dei Verbi Psal. LXXXVII, 5,. G. * Act. 11, 29. "Joan. 11, 2. Τὸ ἐγειρόμενον ἐκ νεκρῶν ἄνθρωπος ἦν, ἢ 3. Ζωὴ ἀποθανεῖν οὐ δύναται, μᾶλλον δὲ τοὺς νε 4. (57) Εγένετο Λάζαρον ἀσθενήσαντα ἀποθανεῖν· 5. Αὐτὸς γὰρ δυνατὸς ὢν καὶ δημιουργὸς τῶν 2. Quod fuit excitatum a mortuis, lomone erat, 3. Vita mori nequit, quinimo mortuos vivificat. 5. Cum ipse potens, omniumque opifex esset, in (57) Hunc item locum apud Theodoretum habes, et apud Gelasium De duabus naturis.

λόγος σὰρξ ἐγένετο, οὐκ εἰς σάρκα αναλυθείς, ἀλλὰ σάρκα φορέσας· ὡς δ᾽ ἂν εἴποι τις· Ο δεῖνα γέγονε γέρων, οὐκ ἐξ ἀρχῆς γεννηθείς· *, Ο στρατιώτης βετεράνος ἐγένετο, οὐ πρότερον τοιοῦτος ὤν, οἷος γέν γονεν. Ιωάννης, Εγενόμην, φησίν, ἐν τῇ νήσῳ τῇ Πάτμῳ, ἐν τῇ ἡμέρᾳ Κυριακῇ· οὐχ ὅτι ἐκεῖ γέγο νεν, ἢ γεγένηται· ἀλλ᾽ εἶπεν, Εγενόμην ἐν Πάτμῳ, ἀντὶ τοῦ, Παρεγενόμην. Οὕτως ὁ Λόγος εἰς σάρκα παραγέγονεν, ὡς λέλεκται· Ο Λόγος σὰρξ ἐγένετο. Ακουσον λέγοντος· Εγενόμην ὡσεὶ σκεῦος ἀπὸ ολωλός, και, Εγενόμην ὡσεὶ ἄνθρωπος ἀβοήθητος ἐν νεκροῖς ἐλεύθερος. Θεός; Ερμηνεύει Πέτρος ὁ ἀπόστολος, ἡμῶν μᾶλλον γινώσκων, καὶ λέγει· Καθελόντες αὐτὸν ἀπὸ τοῦ Β ξύλου, ἔθηκαν εἰς μνημεῖον· ὁ δὲ Θεὸς αὐτὸν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν. Τὸ γοῦν ἀπὸ τοῦ ξύλου καθαιρε δὲν σῶμα νεκρὸν τοῦ Ἰησοῦ καὶ εἰς μνημεῖον τεθὲν, ἐνταφιασθέν τε ὑπὸ Ἰωσὴφ τοῦ Ἀριμαθείας, αὐτὸ ἤγειρεν ὁ Λόγος λέγων· Λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν. Ο γὰρ πάν- τας τοὺς νεκροὺς ζωοποιῶν, καὶ τὸν ἐκ Μαρίας ἄν- θρωπον Χριστὸν Ἰησοῦν ἐζωοποίησεν, ὃν ἀνείληφεν. Εἰ γὰρ, ἐπὶ σταυροῦ ὤν, τὰ προδιαλυθέντα νεκρά τῶν ἁγίων ἤγειρε σώματα, πολλῷ μᾶλλον ἐγεῖραι δύναται, ὃ ἐφόρεσε σῶμα, ὁ ἀεὶ ζῶν Θεός Λόγος, ὡς φησιν ὁ Παῦλος· Ζῶν γὰρ ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ καὶ ἐνεργής. κροὺς ζωοποιεῖ. Εστι τοίνυν καὶ πηγὴ ζωῆς τῇ ἐκ Πατρὸς θεότητι· ἄνθρωπος δὲ ὁ ἀποθανών, μᾶλλον δὲ καὶ ἐγερθεὶς ἐκ νεκρῶν, ὃς καὶ ἐντυγχάνει ὑπὲρ ἡμῶν, ὁ ἐκ Παρθένου Μαρίας, ἂν ἡ τοῦ Λόγου θεότης δι' ἡμᾶς ἀνείληφε. Τὸ γοῦν γεγράφθαι, Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος, φανερῶς τὴν θεότητα δηλοῖ. Τὸ δὲ, Ὁ Λόγος σὰρξ εγένετο, τὸ ἀνθρώπινον τοῦ Κυρίου δεί κνυσιν. ὁ δὲ Κυριακὸς ἄνθρωπος οὐκ ἄκων, οὐδὲ ἀσθενήσας ἀπέθανεν· ἀλλ᾽ ἀφ' ἑαυτοῦ ἦλθεν ἐπὶ τὴν τοῦ θανά του οἰκονομίαν, στερεοποιούμενος ὑπὸ τοῦ ἐν αὐτῷ ἐνοικήσαντος Θεοῦ Λόγου, τοῦ εἰπόντος· Οὐδεὶς αἴρει τὴν ψυχήν μου ἀπ' ἐμοῦ. 'Απ' ἐμαυτοῦ αὐτ τὴν τίθημι· ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτὴν, καὶ ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. Η θεότης οὖν ἐστι: τοῦ Υἱοῦ ἡ τιθεῖσα καὶ λαμβάνουσα τὴν ψυχὴν οὐ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. Πλήρη γὰρ ἀνείληφε τὸν ἄν Ορωπον, ἵνα καὶ πλήρη αὐτὸν καὶ σὺν αὐτῷ τοὺς νεκροὺς ζωοποιήσῃ. ὅλων, ἐν τῇ Παρθένῳ κατασκευάζει αὐτῷ ναὸν τὸ σῶμα, καὶ ἰδιοποιείται τοῦτο ὥσπερ ὄργανον, ἐν αὐτῷ γνωριζόμενος καὶ ἐνοικῶν. Τούτου ἕνεκεν τὸ δυνάμενον ἀποθανεῖν ἑαυτῷ λαμβάνει σῶμα· ἵνα Εγενόμην, SERMO MAJOR DE FIDE. , A caro factum est non in carnem resolutum, sed ss Joan. 1, 14. Apoc. 1, 9. » Psal. xxx, 13. is Joan. 19. Hebr. 19, 12. x, 18. G D carnem gestans; quemadmodum si dixerit quis- piam : Hic senex factus est, cum non talis antea esset genitus; vel, Miles factus est veteranus, cum non talis antea esset, qualis effectus est. Joan- nes, inquit,hoc est, Factus sum, sive Pui in insula Patmo, in die Dominica"; non quod illic factus vel natus fuerit; sed dixit, Factus sum in Palmo, quasi dicas, Accessi. Ita etiam Verbum ad carnem accessit, ut dictum est: Verbum caro fa- clum est. Audi dicentem: Factus sum tanquam vas perditum » ; et: Factus sum sicut homo sine adju- torio inter mortuos liber 38. an Deus? Rem explicat Petrus apostolus, cui melius quam nobis id notum erat, aitque : Deponentes eum de ligno, posuerunt eum in monumento: Deus vero suscitavit eum a mortuis ". Corpus itaque Jesu mor- tuum de ligno depositum, in monumento collocatum et a Joseph ab Arimathia unguentis conditum; id- ipsum a Verbo excitatum fuit, uti dixerat: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud ". Nam qui mortuos omnes vivificat, etiam hominenı ex Maria natum Christum Jesum, quem assumpse - rat, vividcavit. Si enim eum esset in cruce, quas prius dissoluta erant sanctorum corpora suscitavit, multo magis suscitare potuit corpus quod gestavit, qui est semper vivens Deus verbum, ut dicit Pau- lus : Vivens enim Dei Verbum et efficax. Est itaque fons vitæ, per suam ex Patre deitatem : homo autem est qui mortuus est, itidemque qui a mortuis excitatus est, qui etiam postulat pro nobis, natus ex Virgine Maria, quem deitas Verbi propter nos assumpsit. Quod itaque scriptum est, In prin- cipio erat Verbum, deitatem manifeste declarat. 1- lud autem, Verbum caro factum est, Domini com- monstrat humanitatem. 4. Accidit ut Lazarus morbo affectus mo- reretur : homo autem Dominicus, non pravia ægri- tudine, nec invitus mortuus est; sed ex se ad mortis economiam accessit, confirmatus a Deo Verbo, in ipso habitante, qui dixit: Nemo tollit ani- mam meam a me. Ex meipso eam pono: potestatem habeo ponendi ipsam, et rursum potestatem habeo accipiendi ipsam ". Deitas ergo Filii est, quæ ponit et accipit animam hominis quem gestavit. Plenum enim hominem suscepit, ut et plenum ipsum, et cum ipso mortuos vividcaret. Virgine templum sibi, scilicet corpus, paravit, et proprium sibi facit quasi instrumentum, in ipso cognitus, in ipso habitans. Idcirco corpus quo mori possit assumit sibi ; ut idem corpus Dei Verbi Psal. LXXXVII, 5,. G. * Act. 11, 29. "Joan. 11, 2. Τὸ ἐγειρόμενον ἐκ νεκρῶν ἄνθρωπος ἦν, ἢ 3. Ζωὴ ἀποθανεῖν οὐ δύναται, μᾶλλον δὲ τοὺς νε 4. (57) Εγένετο Λάζαρον ἀσθενήσαντα ἀποθανεῖν· 5. Αὐτὸς γὰρ δυνατὸς ὢν καὶ δημιουργὸς τῶν 2. Quod fuit excitatum a mortuis, lomone erat, 3. Vita mori nequit, quinimo mortuos vivificat. 5. Cum ipse potens, omniumque opifex esset, in (57) Hunc item locum apud Theodoretum habes, et apud Gelasium De duabus naturis.

λόγος σὰρξ ἐγένετο, οὐκ εἰς σάρκα αναλυθείς, ἀλλὰ σάρκα φορέσας· ὡς δ᾽ ἂν εἴποι τις· Ο δεῖνα γέγονε γέρων, οὐκ ἐξ ἀρχῆς γεννηθείς· *, Ο στρατιώτης βετεράνος ἐγένετο, οὐ πρότερον τοιοῦτος ὤν, οἷος γέν γονεν. Ιωάννης, Εγενόμην, φησίν, ἐν τῇ νήσῳ τῇ Πάτμῳ, ἐν τῇ ἡμέρᾳ Κυριακῇ· οὐχ ὅτι ἐκεῖ γέγο νεν, ἢ γεγένηται· ἀλλ᾽ εἶπεν, Εγενόμην ἐν Πάτμῳ, ἀντὶ τοῦ, Παρεγενόμην. Οὕτως ὁ Λόγος εἰς σάρκα παραγέγονεν, ὡς λέλεκται· Ο Λόγος σὰρξ ἐγένετο. Ακουσον λέγοντος· Εγενόμην ὡσεὶ σκεῦος ἀπὸ ολωλός, και, Εγενόμην ὡσεὶ ἄνθρωπος ἀβοήθητος ἐν νεκροῖς ἐλεύθερος. Θεός; Ερμηνεύει Πέτρος ὁ ἀπόστολος, ἡμῶν μᾶλλον γινώσκων, καὶ λέγει· Καθελόντες αὐτὸν ἀπὸ τοῦ Β ξύλου, ἔθηκαν εἰς μνημεῖον· ὁ δὲ Θεὸς αὐτὸν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν. Τὸ γοῦν ἀπὸ τοῦ ξύλου καθαιρε δὲν σῶμα νεκρὸν τοῦ Ἰησοῦ καὶ εἰς μνημεῖον τεθὲν, ἐνταφιασθέν τε ὑπὸ Ἰωσὴφ τοῦ Ἀριμαθείας, αὐτὸ ἤγειρεν ὁ Λόγος λέγων· Λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν. Ο γὰρ πάν- τας τοὺς νεκροὺς ζωοποιῶν, καὶ τὸν ἐκ Μαρίας ἄν- θρωπον Χριστὸν Ἰησοῦν ἐζωοποίησεν, ὃν ἀνείληφεν. Εἰ γὰρ, ἐπὶ σταυροῦ ὤν, τὰ προδιαλυθέντα νεκρά τῶν ἁγίων ἤγειρε σώματα, πολλῷ μᾶλλον ἐγεῖραι δύναται, ὃ ἐφόρεσε σῶμα, ὁ ἀεὶ ζῶν Θεός Λόγος, ὡς φησιν ὁ Παῦλος· Ζῶν γὰρ ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ καὶ ἐνεργής. κροὺς ζωοποιεῖ. Εστι τοίνυν καὶ πηγὴ ζωῆς τῇ ἐκ Πατρὸς θεότητι· ἄνθρωπος δὲ ὁ ἀποθανών, μᾶλλον δὲ καὶ ἐγερθεὶς ἐκ νεκρῶν, ὃς καὶ ἐντυγχάνει ὑπὲρ ἡμῶν, ὁ ἐκ Παρθένου Μαρίας, ἂν ἡ τοῦ Λόγου θεότης δι' ἡμᾶς ἀνείληφε. Τὸ γοῦν γεγράφθαι, Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος, φανερῶς τὴν θεότητα δηλοῖ. Τὸ δὲ, Ὁ Λόγος σὰρξ εγένετο, τὸ ἀνθρώπινον τοῦ Κυρίου δεί κνυσιν. ὁ δὲ Κυριακὸς ἄνθρωπος οὐκ ἄκων, οὐδὲ ἀσθενήσας ἀπέθανεν· ἀλλ᾽ ἀφ' ἑαυτοῦ ἦλθεν ἐπὶ τὴν τοῦ θανά του οἰκονομίαν, στερεοποιούμενος ὑπὸ τοῦ ἐν αὐτῷ ἐνοικήσαντος Θεοῦ Λόγου, τοῦ εἰπόντος· Οὐδεὶς αἴρει τὴν ψυχήν μου ἀπ' ἐμοῦ. 'Απ' ἐμαυτοῦ αὐτ τὴν τίθημι· ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτὴν, καὶ ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. Η θεότης οὖν ἐστι: τοῦ Υἱοῦ ἡ τιθεῖσα καὶ λαμβάνουσα τὴν ψυχὴν οὐ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. Πλήρη γὰρ ἀνείληφε τὸν ἄν Ορωπον, ἵνα καὶ πλήρη αὐτὸν καὶ σὺν αὐτῷ τοὺς νεκροὺς ζωοποιήσῃ. ὅλων, ἐν τῇ Παρθένῳ κατασκευάζει αὐτῷ ναὸν τὸ σῶμα, καὶ ἰδιοποιείται τοῦτο ὥσπερ ὄργανον, ἐν αὐτῷ γνωριζόμενος καὶ ἐνοικῶν. Τούτου ἕνεκεν τὸ δυνάμενον ἀποθανεῖν ἑαυτῷ λαμβάνει σῶμα· ἵνα Εγενόμην, SERMO MAJOR DE FIDE. , A caro factum est non in carnem resolutum, sed ss Joan. 1, 14. Apoc. 1, 9. » Psal. xxx, 13. is Joan. 19. Hebr. 19, 12. x, 18. G D carnem gestans; quemadmodum si dixerit quis- piam : Hic senex factus est, cum non talis antea esset genitus; vel, Miles factus est veteranus, cum non talis antea esset, qualis effectus est. Joan- nes, inquit,hoc est, Factus sum, sive Pui in insula Patmo, in die Dominica"; non quod illic factus vel natus fuerit; sed dixit, Factus sum in Palmo, quasi dicas, Accessi. Ita etiam Verbum ad carnem accessit, ut dictum est: Verbum caro fa- clum est. Audi dicentem: Factus sum tanquam vas perditum » ; et: Factus sum sicut homo sine adju- torio inter mortuos liber 38. an Deus? Rem explicat Petrus apostolus, cui melius quam nobis id notum erat, aitque : Deponentes eum de ligno, posuerunt eum in monumento: Deus vero suscitavit eum a mortuis ". Corpus itaque Jesu mor- tuum de ligno depositum, in monumento collocatum et a Joseph ab Arimathia unguentis conditum; id- ipsum a Verbo excitatum fuit, uti dixerat: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud ". Nam qui mortuos omnes vivificat, etiam hominenı ex Maria natum Christum Jesum, quem assumpse - rat, vividcavit. Si enim eum esset in cruce, quas prius dissoluta erant sanctorum corpora suscitavit, multo magis suscitare potuit corpus quod gestavit, qui est semper vivens Deus verbum, ut dicit Pau- lus : Vivens enim Dei Verbum et efficax. Est itaque fons vitæ, per suam ex Patre deitatem : homo autem est qui mortuus est, itidemque qui a mortuis excitatus est, qui etiam postulat pro nobis, natus ex Virgine Maria, quem deitas Verbi propter nos assumpsit. Quod itaque scriptum est, In prin- cipio erat Verbum, deitatem manifeste declarat. 1- lud autem, Verbum caro factum est, Domini com- monstrat humanitatem. 4. Accidit ut Lazarus morbo affectus mo- reretur : homo autem Dominicus, non pravia ægri- tudine, nec invitus mortuus est; sed ex se ad mortis economiam accessit, confirmatus a Deo Verbo, in ipso habitante, qui dixit: Nemo tollit ani- mam meam a me. Ex meipso eam pono: potestatem habeo ponendi ipsam, et rursum potestatem habeo accipiendi ipsam ". Deitas ergo Filii est, quæ ponit et accipit animam hominis quem gestavit. Plenum enim hominem suscepit, ut et plenum ipsum, et cum ipso mortuos vividcaret. Virgine templum sibi, scilicet corpus, paravit, et proprium sibi facit quasi instrumentum, in ipso cognitus, in ipso habitans. Idcirco corpus quo mori possit assumit sibi ; ut idem corpus Dei Verbi Psal. LXXXVII, 5,. G. * Act. 11, 29. "Joan. 11, 2. Τὸ ἐγειρόμενον ἐκ νεκρῶν ἄνθρωπος ἦν, ἢ 3. Ζωὴ ἀποθανεῖν οὐ δύναται, μᾶλλον δὲ τοὺς νε 4. (57) Εγένετο Λάζαρον ἀσθενήσαντα ἀποθανεῖν· 5. Αὐτὸς γὰρ δυνατὸς ὢν καὶ δημιουργὸς τῶν 2. Quod fuit excitatum a mortuis, lomone erat, 3. Vita mori nequit, quinimo mortuos vivificat. 5. Cum ipse potens, omniumque opifex esset, in (57) Hunc item locum apud Theodoretum habes, et apud Gelasium De duabus naturis.

λόγος σὰρξ ἐγένετο, οὐκ εἰς σάρκα αναλυθείς, ἀλλὰ σάρκα φορέσας· ὡς δ᾽ ἂν εἴποι τις· Ο δεῖνα γέγονε γέρων, οὐκ ἐξ ἀρχῆς γεννηθείς· *, Ο στρατιώτης βετεράνος ἐγένετο, οὐ πρότερον τοιοῦτος ὤν, οἷος γέν γονεν. Ιωάννης, Εγενόμην, φησίν, ἐν τῇ νήσῳ τῇ Πάτμῳ, ἐν τῇ ἡμέρᾳ Κυριακῇ· οὐχ ὅτι ἐκεῖ γέγο νεν, ἢ γεγένηται· ἀλλ᾽ εἶπεν, Εγενόμην ἐν Πάτμῳ, ἀντὶ τοῦ, Παρεγενόμην. Οὕτως ὁ Λόγος εἰς σάρκα παραγέγονεν, ὡς λέλεκται· Ο Λόγος σὰρξ ἐγένετο. Ακουσον λέγοντος· Εγενόμην ὡσεὶ σκεῦος ἀπὸ ολωλός, και, Εγενόμην ὡσεὶ ἄνθρωπος ἀβοήθητος ἐν νεκροῖς ἐλεύθερος. Θεός; Ερμηνεύει Πέτρος ὁ ἀπόστολος, ἡμῶν μᾶλλον γινώσκων, καὶ λέγει· Καθελόντες αὐτὸν ἀπὸ τοῦ Β ξύλου, ἔθηκαν εἰς μνημεῖον· ὁ δὲ Θεὸς αὐτὸν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν. Τὸ γοῦν ἀπὸ τοῦ ξύλου καθαιρε δὲν σῶμα νεκρὸν τοῦ Ἰησοῦ καὶ εἰς μνημεῖον τεθὲν, ἐνταφιασθέν τε ὑπὸ Ἰωσὴφ τοῦ Ἀριμαθείας, αὐτὸ ἤγειρεν ὁ Λόγος λέγων· Λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν. Ο γὰρ πάν- τας τοὺς νεκροὺς ζωοποιῶν, καὶ τὸν ἐκ Μαρίας ἄν- θρωπον Χριστὸν Ἰησοῦν ἐζωοποίησεν, ὃν ἀνείληφεν. Εἰ γὰρ, ἐπὶ σταυροῦ ὤν, τὰ προδιαλυθέντα νεκρά τῶν ἁγίων ἤγειρε σώματα, πολλῷ μᾶλλον ἐγεῖραι δύναται, ὃ ἐφόρεσε σῶμα, ὁ ἀεὶ ζῶν Θεός Λόγος, ὡς φησιν ὁ Παῦλος· Ζῶν γὰρ ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ καὶ ἐνεργής. κροὺς ζωοποιεῖ. Εστι τοίνυν καὶ πηγὴ ζωῆς τῇ ἐκ Πατρὸς θεότητι· ἄνθρωπος δὲ ὁ ἀποθανών, μᾶλλον δὲ καὶ ἐγερθεὶς ἐκ νεκρῶν, ὃς καὶ ἐντυγχάνει ὑπὲρ ἡμῶν, ὁ ἐκ Παρθένου Μαρίας, ἂν ἡ τοῦ Λόγου θεότης δι' ἡμᾶς ἀνείληφε. Τὸ γοῦν γεγράφθαι, Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος, φανερῶς τὴν θεότητα δηλοῖ. Τὸ δὲ, Ὁ Λόγος σὰρξ εγένετο, τὸ ἀνθρώπινον τοῦ Κυρίου δεί κνυσιν. ὁ δὲ Κυριακὸς ἄνθρωπος οὐκ ἄκων, οὐδὲ ἀσθενήσας ἀπέθανεν· ἀλλ᾽ ἀφ' ἑαυτοῦ ἦλθεν ἐπὶ τὴν τοῦ θανά του οἰκονομίαν, στερεοποιούμενος ὑπὸ τοῦ ἐν αὐτῷ ἐνοικήσαντος Θεοῦ Λόγου, τοῦ εἰπόντος· Οὐδεὶς αἴρει τὴν ψυχήν μου ἀπ' ἐμοῦ. 'Απ' ἐμαυτοῦ αὐτ τὴν τίθημι· ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτὴν, καὶ ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. Η θεότης οὖν ἐστι: τοῦ Υἱοῦ ἡ τιθεῖσα καὶ λαμβάνουσα τὴν ψυχὴν οὐ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. Πλήρη γὰρ ἀνείληφε τὸν ἄν Ορωπον, ἵνα καὶ πλήρη αὐτὸν καὶ σὺν αὐτῷ τοὺς νεκροὺς ζωοποιήσῃ. ὅλων, ἐν τῇ Παρθένῳ κατασκευάζει αὐτῷ ναὸν τὸ σῶμα, καὶ ἰδιοποιείται τοῦτο ὥσπερ ὄργανον, ἐν αὐτῷ γνωριζόμενος καὶ ἐνοικῶν. Τούτου ἕνεκεν τὸ δυνάμενον ἀποθανεῖν ἑαυτῷ λαμβάνει σῶμα· ἵνα Εγενόμην, SERMO MAJOR DE FIDE. , A caro factum est non in carnem resolutum, sed ss Joan. 1, 14. Apoc. 1, 9. » Psal. xxx, 13. is Joan. 19. Hebr. 19, 12. x, 18. G D carnem gestans; quemadmodum si dixerit quis- piam : Hic senex factus est, cum non talis antea esset genitus; vel, Miles factus est veteranus, cum non talis antea esset, qualis effectus est. Joan- nes, inquit,hoc est, Factus sum, sive Pui in insula Patmo, in die Dominica"; non quod illic factus vel natus fuerit; sed dixit, Factus sum in Palmo, quasi dicas, Accessi. Ita etiam Verbum ad carnem accessit, ut dictum est: Verbum caro fa- clum est. Audi dicentem: Factus sum tanquam vas perditum » ; et: Factus sum sicut homo sine adju- torio inter mortuos liber 38. an Deus? Rem explicat Petrus apostolus, cui melius quam nobis id notum erat, aitque : Deponentes eum de ligno, posuerunt eum in monumento: Deus vero suscitavit eum a mortuis ". Corpus itaque Jesu mor- tuum de ligno depositum, in monumento collocatum et a Joseph ab Arimathia unguentis conditum; id- ipsum a Verbo excitatum fuit, uti dixerat: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud ". Nam qui mortuos omnes vivificat, etiam hominenı ex Maria natum Christum Jesum, quem assumpse - rat, vividcavit. Si enim eum esset in cruce, quas prius dissoluta erant sanctorum corpora suscitavit, multo magis suscitare potuit corpus quod gestavit, qui est semper vivens Deus verbum, ut dicit Pau- lus : Vivens enim Dei Verbum et efficax. Est itaque fons vitæ, per suam ex Patre deitatem : homo autem est qui mortuus est, itidemque qui a mortuis excitatus est, qui etiam postulat pro nobis, natus ex Virgine Maria, quem deitas Verbi propter nos assumpsit. Quod itaque scriptum est, In prin- cipio erat Verbum, deitatem manifeste declarat. 1- lud autem, Verbum caro factum est, Domini com- monstrat humanitatem. 4. Accidit ut Lazarus morbo affectus mo- reretur : homo autem Dominicus, non pravia ægri- tudine, nec invitus mortuus est; sed ex se ad mortis economiam accessit, confirmatus a Deo Verbo, in ipso habitante, qui dixit: Nemo tollit ani- mam meam a me. Ex meipso eam pono: potestatem habeo ponendi ipsam, et rursum potestatem habeo accipiendi ipsam ". Deitas ergo Filii est, quæ ponit et accipit animam hominis quem gestavit. Plenum enim hominem suscepit, ut et plenum ipsum, et cum ipso mortuos vividcaret. Virgine templum sibi, scilicet corpus, paravit, et proprium sibi facit quasi instrumentum, in ipso cognitus, in ipso habitans. Idcirco corpus quo mori possit assumit sibi ; ut idem corpus Dei Verbi Psal. LXXXVII, 5,. G. * Act. 11, 29. "Joan. 11, 2. Τὸ ἐγειρόμενον ἐκ νεκρῶν ἄνθρωπος ἦν, ἢ 3. Ζωὴ ἀποθανεῖν οὐ δύναται, μᾶλλον δὲ τοὺς νε 4. (57) Εγένετο Λάζαρον ἀσθενήσαντα ἀποθανεῖν· 5. Αὐτὸς γὰρ δυνατὸς ὢν καὶ δημιουργὸς τῶν 2. Quod fuit excitatum a mortuis, lomone erat, 3. Vita mori nequit, quinimo mortuos vivificat. 5. Cum ipse potens, omniumque opifex esset, in (57) Hunc item locum apud Theodoretum habes, et apud Gelasium De duabus naturis.

Μαρίας δι' ἡμᾶς ἐφόρεσε σώματος, γέγραπται· ἀλλ' ἕκαστον αὐτῶν ἐπιγνωσόμεθα, ὡς συνετοὶ μαθηταί τοῦ ἑνὸς καὶ ὄντως διδασκάλου. Οσαι τοίνυν ταπειναὶ λέξεις καὶ ἔργα, εἰς τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ γεγραμμένα νόει· ὅσα δὲ ἔνδοξα γράμματα, εἰς τὴν τοῦ Λόγου θεότητα. "Οταν πεινάσῃ μετὰ τὸ νηστεῦσαι, τοῦ σώ- ματος ἐλάττωμα· ἡνίκα δὲ ἐξ ε' ἄρτων τους ε χωρίς παιδίων καὶ γυναικῶν τρέφει, καὶ ιβ' κοφίνους κλα σμάτων περισσεύει, τῆς θεότητος τοῦ Λόγου ἔργον. Οταν ἐπὶ τὸ προσκεφάλαιον ἐν τῷ πλοίῳ κοιμᾶται, ἀναπαύσεως σωματικῆς ἔργον. "Οταν περιπατῶν ἐπὶ τῆς θαλάσσης ἀπειλῇ τοῖς κύμασι καὶ τοῖς ἀνέμοις. Σιώπα, πεφίμωσο, εὐθὺς ἀκούει παρὰ τῶν ἐν τῷ πλοίῳ μεθ' ὅρκου ὁμολογούντων· Αληθῶς Θεοῦ Υἱὸς εἶ. Οταν ἑστὼς πρὸς τῷ μνήματι Λαζάρου δακρύῃ, καὶ ὁπηνίκα πάσχειν ἔμελλε, λέγει, Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου ἕως θανάτου, καὶ ἀδημονεῖ, καὶ τὸ μὲν Πνεῦμα τῆς θεότητος πρόθυμον, εἰς πᾶ σαν οἰκονομίαν λέγει, τὴν δὲ σάρκα ἀσθενῆ· τοῦ σώ- ματος ἀσθένεια τὸ λυπεῖσθαι καὶ ἀδημονεῖν. Οταν κελευστικῶς λέγῃ· Λάζαρε, δεύρο ἔξω, καὶ ἀναστῇ ζῶν ὁ νεκρὸς ὁ τεταρταῖος ἤδη λελυμένος, ὃ οὐκ ἐγένετο ἀπ' ἀρχῆς κτίσεως· τῆς θεότητος σημεῖον. Οταν ἀπὸ τῆς ὁδοιπορίας ὑπὲρ ἡμῶν κεκοπιακὼς ἐπὶ τῆς πηγῆς καθέζηται, τοῦ σώματος τὸ κοπιάν. Οταν λέγῃ· Δεῦτε πρὸς μὲ, πάντες οἱ κοπιῶντες καὶ πεφορτισμένοι, κἀγὼ ἀναπαύσω ὑμᾶς· ἔργον τῆς θεότητος, τὸ καὶ ἀπὸ σωματικῶν νόσων καὶ κό πων, καὶ τῶν κατὰ ψυχὴν κινδύνων ἰᾶσθαι. Οταν βαπτίζηται ὑπὸ Ἰωάννου, ὃς ἁμαρτίαν οὐκ ἐποίησεν, οὐδὲ εὑρέθη δόλος ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ· τοῦ σώματος ὑπὲρ ἡμῶν ἐξιλασμός. Οταν κελεύῃ τοὺς ἀποστόλους βαπτίζειν πάντα τὰ ἔθνη εἰς ὄνομα Πα- τρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος, τῇ θείᾳ δυνάμει αὐτοῦ ἁρμόζει. Οταν κλίνῃ τὰ γόνατα καὶ ὡς ἄν θρωπος προσεύχηται, τοῦ σώματος ὑπὲρ ἡμῶν ἐξ- ομολόγησις. "Οταν ἐν τῷ ὄρει, μεταμορφουμένου αὐτοῦ τὴν δόξαν μὴ δυνάμενοι φέρειν Πέτρος καὶ Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης, τὰ πρόσωπα καὶ τὰ γόνατα κλίνωσιν ἐπὶ τὴν γῆν ἐκ τῆς δόξης τῆς θεότητος· τοῦ Λόγου Ισχύς. Όταν στερεοποιῇ τοὺς ἀποστόλους λέγων· Μὴ φοβεῖσθε ἀπὸ τῶν ἀποκτεινόντων τὸ σῶμα, τὴν δὲ ψυχὴν μὴ δυναμένων ἀποκτεῖναι· τῆς θεότητος ἡ ἄδηλος καὶ ἰσχυρὰ παράκλησις. Οταν παραιτῆται τὸ ἀποθανεῖν, τοῦ σώματος ή δειλία. Πρὸ γὰρ τοῦ παραβῆναι τὸν ᾿Αδὰμ οὔτε λύπη, οὔτε δειλία, οὐ κόπος, οὐ λιμός, οὐ θάνατος ἦν. καὶ ἡ τῶν νεκρῶν ζωὴ, καὶ ἡ τῶν ἀποφευγόντων τὸ ψεῦδος ἀλήθεια· λέγων τοῖς ἐν σκότει· Ανακα λύφθητε. Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς τοῦ κόσμου· τὸν γὰρ ᾿Αδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήμασι χωρὶς ἁμαρ- τίας, τὸν κεκλημένον Ἰησοῦν, δι' αὐτοῦ τὸ ἀπολόμε- νον πρόβατον προσῆξε τῷ Πατρὶ, ὡς πρόβατον ἐπὶ ΧLΙΧ, 9ο 43. SERMO MAJOR DE FIDE. B +278 A dispar sit aurum argento : pari modo in una ca- D demque Scriptura et de divinitate Filii, et de cor- pore quod propter nos ex Maria assumpsit, scri- ptum est ; at eorum singula cognoscemus ut saga - ces discipuli unius veri magistri. Quot igitur hu- miles voces et similia opera sunt, tot cogites scri- pla esse de 'corpore Jesu : quot gloriosa et subli- mia, ad Verbi deitatem referas. Cum post jejunium fame premitur, id corporis infirmitas est; cum autem ex quinque panibus quinque millia, exceptis parvulis et mulieribus, alit, et duodecim cophini fragmentorum supersunt, deitatis Verbi est opus. Quando ad pulvinar in navicula dormit, id requies est corporea; cum supra maris undas ambulanş ductibus comminatur et ventis, Tace, obmutesce "8, subito audit vectores in navicula cum juramento affirmantes, Vere Filius Dei es. Quando ad La- zari sepulcrum stans lacrymatur, et cum vicinus cruciatibus ait, Tristis est anima mea usque ad moriem, et horrore tenetur, ac Spiritus quidem deitatis promptus est; de tota œconomia hæc pro- fert: carnem quoque infirmam dicit ; corporis in- firmitas est tristem esse atque horrore corripi. Cum jubentis more dicit : Lazare, veni foras 'o, et statim quatriduanus mortuus reviviscit, qui jam solutus erat, quod ab initio mundi nusquam factum est, illud est deitatis signum. Cum ab itinere ad fontem sedet "; corporis est fatiscere; cum auteni dicit : Venite ad me, omnes qui laboralis et onerati estis, et ego quiescere faciam vos ; deitatis est C opus, tam a inorbis et fatigationibus corporeis, quam ab animæ periculis liberare. Cum ab Joanne baptizatur qui peccatum non fecit, neque inventus est dolus in ore ejus 7³, corporis est propitiatio pro nobis ; cum autem jubet apostolos baptizare omnes gentes, in nomine Patris et Filii et Spiritus san- cti ”; id divinæ ejus potestati convenit. Cum genua flectit et ceu homo precatur; corporis confessio est pro nobis ; cum autem illius in monte transfi- gurali gloriam non ferentes Petrus et Jacobus et Joannes, vultus atque genua ad terram inclinant ad gloriam deitatis 7; Verbl virtus est. Cum apo- stolos confirmat his verbis, Nolite timere ab iis qui occidunt corpus, animam autem non possunt occi- dere", haec est deitatis latens atque valida adhor- tatio; cum mortem deprecatur, corporis formido est. Prius enim quam Adam transgrederetur, neque tristitia, neque formido, non lassitudo, non fames, non mors erat. quuntur via, et mortuorum vita, et eorum qui mendacium aversantur veritas ”, dicens iis qui sunt in tenebris, Revelanini F. Ego sum lux mundi 1. Quandoquidem enim Adamum cuni affectibus induit, præter peccatum, videlicet eum qui voca- batur Jesus; per ipsum ovem perditam Patri obtulit, Joan. xiv, 6. 132. Joan. IV, Marc. Iv. 39. * Matth. xxv1, 38. 7º Joan. xi, Matth. xxvi, 19. Matth. xvn, 6. Matth. x, 28. Joan. viii, 12. 11, 25. Εγώ είμι, φησίν, ἡ τῶν σωζομένων ὁδὸς, 25. Ego sum, inquit, eorum qui salutem conse- 6. 79 Matth. χι, 28. 73 1 Petr.

ἐμοὶ καρπὸν φέρει· καὶ ἐν τῷ ἐφόρεσεν ἀνθρώπῳ ἐκ τοῦ γηγενοῦς Αδάμ, ζωοποιήσει τὸ ἐκ τοῦ ᾿Αδάμ γένος, θανατωθεὶς σαρκὶ, ζωοποιηθεὶς δὲ Πνεύματι, ὡς ὁ Πέτρος γράφει· ὅτι σαρκὶ θανατωθέντα αὐτὸν ὑπὲρ ἡμῶν λέγει, καὶ οὐ τῇ ἀθανάτῳ ζωοποιῷ θεό τητι. Φησὶ γὰρ ὁ Κύριος· 'Εγώ εἰμι ἡ ζωή. Ἡ γοῦν ζωὴ οὐδὲ ἀποθνήσκει, τοὺς νεκροὺς δὲ μᾶλλον ζωοποιεῖ. Ως γὰρ τὸ φῶς οὐ βλάπτεται ἐν σκοτεινῷ τόπῳ, οὔτε ἡ ζωὴ παθεῖν τι δύναται ἐπισκεψαμένη τὴν θνητήν φύσιν· ἄτρεπτος γὰρ καὶ ἀναλλοίωτος ἡ τοῦ Λόγου θεότης. , σύμβουλος αὐτοῦ ἐγένετο, ὃς συμβιβάσει αὐτόν; Μόνος ὁ Υἱὸς σύμβουλός ἐστι τοῦ Πατρὸς, καὶ τὸν νοῦν αὐτοῦ ἔγνω, ὁ λέγων· Οὐδεὶς ἐπιγινώσκει Β τὸν Πατέρα εἰ μὴ ὁ Υἱὸς, καὶ τὸν Υἱὸν οὐδείς ἐπιγινώσκει εἰ μὴ ὁ Πατὴρ, καὶ ᾧ ἐὰν ὁ Υἱὸς ἀποκαλύψῃ. Λέγει τοίνυν ὁ Ἰωάννης περὶ τοῦ Κυ ρίου· "Οταν φανερωθῇ, ὅμοιοι αὐτῷ ἐσόμεθα καὶ ὀψόμεθα αὐτὸν, καθώς ἐστιν (60). "Ορα, ὅτι ἕως τοῦ νῦν οὐδεὶς εἶδε τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ ὡς ἐστιν, ἄχρις οὗ φανερῶσαι αὐτὸν ἡμῖν· τὸν δὲ ἐφόρεσε δι' ἡμᾶς ἄνθρωπον εἴδομεν· ἂν εἶπεν ὁ Παῦλος· Κατα- νοήσατε τὸν ἀπόστολον καὶ ἀρχιερέα τῆς ὁμο- λογίας ἡμῶν Ἰησοῦν, πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτόν. Ὃν καὶ Στέφανος λέγει· Θεωρῶ τὸν Υἱόν τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ δεξιῶν ἑστῶτα τῆς δυνάμεως τοῦ Θεοῦ. Οὐκ εἶπε τὸν Λόγον ἢ τὴν Σοφίαν τοῦ Πατρὸς ἑωρακέναι, ἀλλὰ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, τὸ ἐκ τῆς Μαρίας Κυριακὸν σῶμα· ὁ καὶ Παῦλος λέ- γει· Ὃς ἐκάθισεν ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ. Περὶ οὗ σώματος ὁ Δαυΐδ φησιν ἐκ προσώπου τοῦ Πατρὸς προφητικῶς· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου υποπόδιον τῶν ποδῶν σου· οὺς προεγίνωσκεν ἐχθροὺς ἐσομένους, τὸν διάβολον καὶ τὰς συνεργούσας αὐτῷ ἀντικειμένας ενεργείας, αἴτινες ἤχθρευον τῷ Κυριακῷ ἀνθρώπων, γινώσκου σαι διὰ τοῦ θανάτου αὐτοῦ καταργουμένας ἑαυτὰς, καὶ τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου τὸν διάβολον, καὶ τοὺς ἐχθρεύσαντας αὐτῷ Ἰουδαίους, εἰς οὓς τὸ γεγραμμένον πληροῦται· Οτι ἐμίσησαν με δω- ρεάν. ᾿Ανθ' ὧν τὰ πρὸς ὠφέλειαν διδασκόμενοι μα στίζειν καὶ σταυροῦν ἐτόλμων, Σαμαρείτην αὐτὸν καὶ δαιμονιζόμενον καὶ ἄνθρωπον ἁμαρτωλὸν λέγον- τες, καίτοι δι' αὐτοῦ τῆς ἁμαρτίας κατακριθείσης. Εἰς ὃν γέγραπται· Οψονται εἰς ὃν ἐξεκέντησαν. Ονπερ ἐν τῇ κρίσει ὁρῶντες κρίνοντα ζῶντας καὶ νεκροὺς, ὥς φησιν Ἰωάννης περὶ τοῦ Υἱοῦ· Καθώς ἔδωκεν αὐτὸν κρίσιν ποιεῖν, ὅτι Υἱὸς ἀνθρώπου ἐστί· μεταμελόμενοι, φυλὴ κατὰ φυλῆς ἐροῦσιν Οὗτος ἦν ἐν ἔσχομέν ποτε εἰς γέλωτα, λέγοντες αὐτ 5. » SERMO MAJOR DE FIDE. neque tamen ipsum factum est. Sed in supra notatis sententiis hominem quem pro nobis gestavit, fa- ctum scilicet atque creatum intelligunt significantque Scripturæ. A B C 27. Ait quippe Dominus, Omnis palmes in me manens fert fructum: : et in homine quen gestavit ex terrigema Adamo, vividcabit ipsum Adami genus, mortificatus carne, vivificatus Spi- vita 93, ut scribit Petrus ; quia scilicet tunc ipsum carne pro nobis, neque tamen immortali ac vivifica deitate, occisum significat. Ait quippe Dominus : Ego sum vita 98.95. Vita certe non moritur ; imo vero Joan. XV, » Hebr. 111, 1, 2. * Joan. viii, 48. • Petr. m, 18. Act. vi, 55. mortuos suscitat. Sicut enim lumen in loco tene- broso non læditur; sic neque vita quidpiam pati valet cum mortalem visitat naturam: immutabilis quippe et invariabilis est Verbi divinitas. consiliarius ejus fuit, qui instruat eum "? Solus Filius consiliarius est Patris, cujus mentem novit, qui ait : Nemo novit Patrem, nisi Filius; et Fi- lium nemo novit nisi Paler, et cui Filius revelare- rit ". Ait itaque Joannes de Domino: Cum appa- ruerit, similes ei erimus et videbimus eum sicuti est 8. Animadverte neminem hactenus vidisse Fi. lium Dei, sicuti est, donec se ipse nobis manife- staret : hominem vero, quem propter nos gestavit, vidimus. De quo ait Paulus: Considerate aposto- lum et pontificem confessionis nostræ Jesum, qui fi- delis est ei qui fecit ipsum ". De quo Stephanus quoque ait : Video Filium hominis stantem a dextris virtutis Dei'. Non dixit Verbum aut Sapientiam Patris se vidisse, sed Filium hominis, Dominicum ex Maria corpus, de quo Paulus ait : Qui sedet a dextris Dei'. De quo corpore loquitur prophetice David ex persona Patris : Sede a dextris meis, do- nec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum *; videlicet quos præscivit fore inimicos, diabolum et adversarias illi administras potestates; quæ Dominico homini infestæ erant, quia non nescie- bant abrogari se per mortem ipsius, necnon eum qui imperium mortis habebat diabolum, atque Ju- dæos ejus inimicos, in quibus impletur quod scri- ptum est: Quia odio habuerunt me gratis. Nam cum ab eo præcepta edocerentur sibi perutilia, fagris ipsum cadere et cruci aligere ausi sunt, Samaritanum, dæmonium habentem ', hominem- que peccatorem dictitantes, quamvis ab eo pecca- tum condemnatum fuisset. De quo scriptum est : Videbunt in quem transfrerunt . Sed quando ipsum in judicii die videbunt judicantem vivos et mortuos, uti Joannes de Filio ait: Quemadmodum dedit illi judicium facere, quia Filius hominis est ' ; poenitentia moti, tribus adversus tribum ita lo- quentur: Hic est quem habuimus aliquando in de- risionem ®, dicentes ipsi: Alios salvos fecisti, te- ipsum non potes salvum facere". Domini itaque 94.95 Joan. XIV, 6. Hebr. x, 12. ' Isa. XL, 13. Luc. x, 22. | Joan. 111, 2. s Psal. cix, 1. * Psal. xxiv, 19; Joan. xv, 25. * Zachar. x1, 10), Joan. xix, 37. ▼ Joan. v, 27. * Sap. v, 3. • Matth. xxvi, 42. 16Q) Haec ipsis verbis leguntur supra num 17. 27. Φησὶ γὰρ ὁ Κύριος· Πᾶν κλῆμα μένον ἐν Α 28. Τίς γάρ, φησίν, ἔγνω νοῦν Κυρίου ; ἢ τίς 28. Quis novit, inquit, sensum Domini ? aut quis

τοῦ ἰδίου σώματος ἐνεργεῖν, ἢ τὰ τούτου μακρὰν τῇ Δ παρουσίᾳ κινεῖν. Οὐδέποτε γοῦν ἄνθρωπος μακρὰν ἤδη ταῦτα κινεῖ, καὶ μεταφέρει· οὐδὲ, εἰ ἐπὶ τῆς ἰδίας οἰκίας καθέζοιτό τις, καὶ λογίζοιτο τὰ ἐν οὐ ρανῷ, ἤδη καὶ τὸν ἥλιον κινεῖ, καὶ τὸν οὐρανὸν περι- στρέφει· ἀλλ' ὁρᾷ μὲν κινούμενα καὶ γινόμενα, οὐ μὴν ὥστε καὶ ἐργάσασθαι δυνατὸς τυγχάνει. Οὐ δὴ τοιοῦτος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐν τῷ ἀνθρώπῳ· οὐ γὰρ συνεδέδετο τῷ σώματι, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς ἑκράτει τοῦτο· ὥστε καὶ ἐν τούτῳ ἦν καὶ ἐν τοῖς πᾶσιν ἐτύγχανε· καὶ ἔξωθεν τῶν ὅλων ἦν, καὶ ἐν μόνῳ τῷ Πατρί. ἑαυτῶν κινοῦντες ἀγνοοῦσιν, τὸν κόσμον σῶμα μέγα φασὶν εἶναι οἱ τῶν Ἑλλήνων σοφοί, καὶ ἀληθεύουσι λέγοντες· ὁρῶμεν γὰρ αὐτὸν καὶ τὸ τούτου μέρος, ὅτι ταῖς αἰσθήσεσιν ὑποπίπτει. Εἰ τοίνυν καὶ ἐν τῷ κόσμῳ σώματι ὄντι ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐστὶ, καὶ ἐν ὅλοις καὶ ἐν τοῖς κατὰ μέρος αὐτοῦ πᾶσιν ἐπιβέβηκε· τί θαυμαστὸν ἢ τί ἄτοπον εἰ καὶ ἐν ἀνθρώπῳ φαμὲν αὐτὸν ἐπιδεδημηκέναι; Εἰ δὲ, καὶ γενητῆς οὔσης τῆς κτίσεως, οὐκ ἄτοπον ἐν αὐτῇ τὸν Λόγον εἶναι, οὐκ ἄρα οὐδὲ ἐν ἀνθρώπῳ αὐτὴν εἶναι ἄτοπον. Οὐκ οῦν ὅλως οὐκ ἀπρεπὲς τὸ ἐν ἀνθρώπῳ εἶναι τὸν Λό- γον· καὶ πάντα ὑπ' αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ φωτίζεσθαι καὶ κινεῖσθαι. παραβῆναι τὴν τοῦ πλάσαντος αὐτὸν ἐντολὴν, καὶ ς ὑπὸ κατάραν καὶ κατοχὴν θανάτου γενόμενον ὁρῶν ὁ τοῦ παντὸς κτίστης Θεὸς Λόγος, ἐκ τῆς ἀπογόνου τοῦ Ἀδὰμ Παρθένου Μαρίας πλάσας ἑαυτῷ τὸ χωρῆ- σαι δυνάμενον ἄχραντον σῶμα πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς Θεότητος σωματικῶς, καὶ τὰ πάθη τὰ ἀνθρώπεια, ὑπὲρ παντὸς τοῦ κόσμου αὐτὸ ἑκουσίως παραδέδω- κεν· ἵνα τόν ποτε βασιλεύοντα τοῦ θανάτου διάβολον θανατώσῃ, τῷ τοῦ ἰδίου σώματος θανάτῳ. Αἷμα δὲ οὐκ ἐκ τοῦ πνεύματος τῆς τοῦ Λόγου θεότητος εκπο ρεύεται· ἀλλ' ἐξ οὗ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. μου μείζων μου ἐστὶ, καὶ τὸ Ἔκτισέ με, καὶ, Εγώ είμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος, καὶ ὅσα ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις καὶ ἐν τοῖς προφήταις εἶπε ταπεινὰ περὶ αὐτοῦ, εἰς τὸ (58) ἐφόρεσε σῶμα δι' ἡμᾶς εἴρηται. Οὔτε τὸ παθητὸν σῶμα, ὃ ἐφόρεσε διὰ τὴν τοῦ παν τὸς σωτηρίαν, ἀνατίθεμεν τῷ Πατρὶ· τὰ πάντα γὰρ ἐκτίσθη ὑπὸ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ. Ὁ δὲ Υἱὸς μόν νος ὑπὸ τοῦ Πατρὸς ἐγεννήθη· διὸ πρωτότοκός ἐστι πάσης κτίσεως ὁ Θεὸς Λόγος· ἄτρεπτος γὰρ ἐξ ἀτρέπτου ἐστί· τοίνυν τὸ δι᾿ ἡμᾶς ἐφόρεσε τὸ σῶμα κτίσμα ἐστίν. μασι κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας, τὸν κεκλημένον. Ἰησοῦν, ἵνα δι᾿ αὐτοῦ τὸ ἀπολόμενον πρόβατον SERMO MAJOR DE FIDE, operari in ea potest quæ extra corpus sunt, nec B quæ procul corpore consistunt per præsentiam suam movere. Nunquam igitur homo procuł posi- tus illa movet, aut transfert: neque enim domi se- dens quispiam, et quæ in cœlo sunt cogitans, aut solem movet, aut cœlum circumvertit; sed illa commoveri, et condita fuisse videt; neque tamen ita ut eorum quidpiam efficere valeat. At non bu- jusmodi est Dei Verbum in homine ; non enim cor- pore colligatum erat, imo potius ipsum occupabat cum imperio ; ita ut una in corpore et in universis rebus esset; quinetiam extra res omnes, atque in solo Patre. versum se risum moveant, qui apud Græeos sapien- tes habentur ; dum mundum aiunt corpus esse grande, atque vere dicunt dum isthæc effantur : ipsum enim ejusque partes singulas, quoniam in sensum cadunt, perspicimus. Si igitur in mundo ipso, qui corpus est, Verbum Dei exsistit, ac simul in res universas, et in singulas quoque pervadis ; quid mirum aut quid absurdum si dicamus ipsum in hominem advenisse? Quod si, licet facta sit universa creatarum rerum natura, non absurdum est Verbum in ea esse, non absurdum pariter erit esse ipsum in homine. Non indecorum itaque est, in homine esse Verbum, atque omnia ab ipso et in ipso illuminari atque moveri. tor, Adamum a diabolo deceptum, transgressum opificis sui mandatum, atque in maledictionem, mortisque subjectionem delapsum ; ex Virgine Ma ria, ab Adamo originem ducente, eformato sibi purissimo corpore, quod posset continere omnem plenitudinem divinitatis corporaliter, atque pas- siones, id est cruciatus bumanos ferre ; pro toto mundo ipsum sponte tradidit; ut diabolum, qui olim mortis imperium obtinebat, morte corporis sui occideret. Sanguis autem non ex spiritu divinitatis Verbi manat ; sed ex homine quein tulit. 14. Illud. Ego sum vitis"; et, Pater meus major me est"; item, Creavit me“; et, Ego sum vermis et non homo ** ; et quæcunque in Evan- D geliis et in prophetis de se humilia et abjecta dixit, corpus quod propter nos tulit spectant. Neque patibile corpus, quod pro universi salute tulit, Pa- tri ascribimus: omnia enim creata sunt a Patre per Filium. Filius porro solus a Patre genitus est: quamobrem primogenitus est omnis creaturæ “ Deus Verbum immutabilis siquidem ex immula- bili est. Igitur corpus quod pro nobis tulit, res est creata. omnia præter peccatum : scilicet eum qui voca- tur Jesus, ut per ipsum perditam ovem Patri redu- * Coloss. 1, 15. ts Joan. IV, 12. Σκόπει, παρακαλῶ, εἰ μὴ τὴν χλεύην καθ' 15. Απατηθέντα γὰρ τὸν Ἀδὰμ ὑπὸ τοῦ διαβόλου 12. Animadverte, quæso, annon vel ignari ad- 13. Videus itaque Deus Verbum, omnium crea- 14. Τό, Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος, καὶ, Ο Πατήρ 15. Τὸν γὰρ Ἀδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήσ 15. Adamum enim induens cum affectibus per 1. **Joan. xiv, 28. w Prov. vill, 22. 46 Psal. xαι, 7. (58) Sic sape το relativum.

τοῦ ἰδίου σώματος ἐνεργεῖν, ἢ τὰ τούτου μακρὰν τῇ Δ παρουσίᾳ κινεῖν. Οὐδέποτε γοῦν ἄνθρωπος μακρὰν ἤδη ταῦτα κινεῖ, καὶ μεταφέρει· οὐδὲ, εἰ ἐπὶ τῆς ἰδίας οἰκίας καθέζοιτό τις, καὶ λογίζοιτο τὰ ἐν οὐ ρανῷ, ἤδη καὶ τὸν ἥλιον κινεῖ, καὶ τὸν οὐρανὸν περι- στρέφει· ἀλλ' ὁρᾷ μὲν κινούμενα καὶ γινόμενα, οὐ μὴν ὥστε καὶ ἐργάσασθαι δυνατὸς τυγχάνει. Οὐ δὴ τοιοῦτος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐν τῷ ἀνθρώπῳ· οὐ γὰρ συνεδέδετο τῷ σώματι, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς ἑκράτει τοῦτο· ὥστε καὶ ἐν τούτῳ ἦν καὶ ἐν τοῖς πᾶσιν ἐτύγχανε· καὶ ἔξωθεν τῶν ὅλων ἦν, καὶ ἐν μόνῳ τῷ Πατρί. ἑαυτῶν κινοῦντες ἀγνοοῦσιν, τὸν κόσμον σῶμα μέγα φασὶν εἶναι οἱ τῶν Ἑλλήνων σοφοί, καὶ ἀληθεύουσι λέγοντες· ὁρῶμεν γὰρ αὐτὸν καὶ τὸ τούτου μέρος, ὅτι ταῖς αἰσθήσεσιν ὑποπίπτει. Εἰ τοίνυν καὶ ἐν τῷ κόσμῳ σώματι ὄντι ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐστὶ, καὶ ἐν ὅλοις καὶ ἐν τοῖς κατὰ μέρος αὐτοῦ πᾶσιν ἐπιβέβηκε· τί θαυμαστὸν ἢ τί ἄτοπον εἰ καὶ ἐν ἀνθρώπῳ φαμὲν αὐτὸν ἐπιδεδημηκέναι; Εἰ δὲ, καὶ γενητῆς οὔσης τῆς κτίσεως, οὐκ ἄτοπον ἐν αὐτῇ τὸν Λόγον εἶναι, οὐκ ἄρα οὐδὲ ἐν ἀνθρώπῳ αὐτὴν εἶναι ἄτοπον. Οὐκ οῦν ὅλως οὐκ ἀπρεπὲς τὸ ἐν ἀνθρώπῳ εἶναι τὸν Λό- γον· καὶ πάντα ὑπ' αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ φωτίζεσθαι καὶ κινεῖσθαι. παραβῆναι τὴν τοῦ πλάσαντος αὐτὸν ἐντολὴν, καὶ ς ὑπὸ κατάραν καὶ κατοχὴν θανάτου γενόμενον ὁρῶν ὁ τοῦ παντὸς κτίστης Θεὸς Λόγος, ἐκ τῆς ἀπογόνου τοῦ Ἀδὰμ Παρθένου Μαρίας πλάσας ἑαυτῷ τὸ χωρῆ- σαι δυνάμενον ἄχραντον σῶμα πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς Θεότητος σωματικῶς, καὶ τὰ πάθη τὰ ἀνθρώπεια, ὑπὲρ παντὸς τοῦ κόσμου αὐτὸ ἑκουσίως παραδέδω- κεν· ἵνα τόν ποτε βασιλεύοντα τοῦ θανάτου διάβολον θανατώσῃ, τῷ τοῦ ἰδίου σώματος θανάτῳ. Αἷμα δὲ οὐκ ἐκ τοῦ πνεύματος τῆς τοῦ Λόγου θεότητος εκπο ρεύεται· ἀλλ' ἐξ οὗ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. μου μείζων μου ἐστὶ, καὶ τὸ Ἔκτισέ με, καὶ, Εγώ είμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος, καὶ ὅσα ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις καὶ ἐν τοῖς προφήταις εἶπε ταπεινὰ περὶ αὐτοῦ, εἰς τὸ (58) ἐφόρεσε σῶμα δι' ἡμᾶς εἴρηται. Οὔτε τὸ παθητὸν σῶμα, ὃ ἐφόρεσε διὰ τὴν τοῦ παν τὸς σωτηρίαν, ἀνατίθεμεν τῷ Πατρὶ· τὰ πάντα γὰρ ἐκτίσθη ὑπὸ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ. Ὁ δὲ Υἱὸς μόν νος ὑπὸ τοῦ Πατρὸς ἐγεννήθη· διὸ πρωτότοκός ἐστι πάσης κτίσεως ὁ Θεὸς Λόγος· ἄτρεπτος γὰρ ἐξ ἀτρέπτου ἐστί· τοίνυν τὸ δι᾿ ἡμᾶς ἐφόρεσε τὸ σῶμα κτίσμα ἐστίν. μασι κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας, τὸν κεκλημένον. Ἰησοῦν, ἵνα δι᾿ αὐτοῦ τὸ ἀπολόμενον πρόβατον SERMO MAJOR DE FIDE, operari in ea potest quæ extra corpus sunt, nec B quæ procul corpore consistunt per præsentiam suam movere. Nunquam igitur homo procuł posi- tus illa movet, aut transfert: neque enim domi se- dens quispiam, et quæ in cœlo sunt cogitans, aut solem movet, aut cœlum circumvertit; sed illa commoveri, et condita fuisse videt; neque tamen ita ut eorum quidpiam efficere valeat. At non bu- jusmodi est Dei Verbum in homine ; non enim cor- pore colligatum erat, imo potius ipsum occupabat cum imperio ; ita ut una in corpore et in universis rebus esset; quinetiam extra res omnes, atque in solo Patre. versum se risum moveant, qui apud Græeos sapien- tes habentur ; dum mundum aiunt corpus esse grande, atque vere dicunt dum isthæc effantur : ipsum enim ejusque partes singulas, quoniam in sensum cadunt, perspicimus. Si igitur in mundo ipso, qui corpus est, Verbum Dei exsistit, ac simul in res universas, et in singulas quoque pervadis ; quid mirum aut quid absurdum si dicamus ipsum in hominem advenisse? Quod si, licet facta sit universa creatarum rerum natura, non absurdum est Verbum in ea esse, non absurdum pariter erit esse ipsum in homine. Non indecorum itaque est, in homine esse Verbum, atque omnia ab ipso et in ipso illuminari atque moveri. tor, Adamum a diabolo deceptum, transgressum opificis sui mandatum, atque in maledictionem, mortisque subjectionem delapsum ; ex Virgine Ma ria, ab Adamo originem ducente, eformato sibi purissimo corpore, quod posset continere omnem plenitudinem divinitatis corporaliter, atque pas- siones, id est cruciatus bumanos ferre ; pro toto mundo ipsum sponte tradidit; ut diabolum, qui olim mortis imperium obtinebat, morte corporis sui occideret. Sanguis autem non ex spiritu divinitatis Verbi manat ; sed ex homine quein tulit. 14. Illud. Ego sum vitis"; et, Pater meus major me est"; item, Creavit me“; et, Ego sum vermis et non homo ** ; et quæcunque in Evan- D geliis et in prophetis de se humilia et abjecta dixit, corpus quod propter nos tulit spectant. Neque patibile corpus, quod pro universi salute tulit, Pa- tri ascribimus: omnia enim creata sunt a Patre per Filium. Filius porro solus a Patre genitus est: quamobrem primogenitus est omnis creaturæ “ Deus Verbum immutabilis siquidem ex immula- bili est. Igitur corpus quod pro nobis tulit, res est creata. omnia præter peccatum : scilicet eum qui voca- tur Jesus, ut per ipsum perditam ovem Patri redu- * Coloss. 1, 15. ts Joan. IV, 12. Σκόπει, παρακαλῶ, εἰ μὴ τὴν χλεύην καθ' 15. Απατηθέντα γὰρ τὸν Ἀδὰμ ὑπὸ τοῦ διαβόλου 12. Animadverte, quæso, annon vel ignari ad- 13. Videus itaque Deus Verbum, omnium crea- 14. Τό, Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος, καὶ, Ο Πατήρ 15. Τὸν γὰρ Ἀδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήσ 15. Adamum enim induens cum affectibus per 1. **Joan. xiv, 28. w Prov. vill, 22. 46 Psal. xαι, 7. (58) Sic sape το relativum.

τοῦ ἰδίου σώματος ἐνεργεῖν, ἢ τὰ τούτου μακρὰν τῇ Δ παρουσίᾳ κινεῖν. Οὐδέποτε γοῦν ἄνθρωπος μακρὰν ἤδη ταῦτα κινεῖ, καὶ μεταφέρει· οὐδὲ, εἰ ἐπὶ τῆς ἰδίας οἰκίας καθέζοιτό τις, καὶ λογίζοιτο τὰ ἐν οὐ ρανῷ, ἤδη καὶ τὸν ἥλιον κινεῖ, καὶ τὸν οὐρανὸν περι- στρέφει· ἀλλ' ὁρᾷ μὲν κινούμενα καὶ γινόμενα, οὐ μὴν ὥστε καὶ ἐργάσασθαι δυνατὸς τυγχάνει. Οὐ δὴ τοιοῦτος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐν τῷ ἀνθρώπῳ· οὐ γὰρ συνεδέδετο τῷ σώματι, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς ἑκράτει τοῦτο· ὥστε καὶ ἐν τούτῳ ἦν καὶ ἐν τοῖς πᾶσιν ἐτύγχανε· καὶ ἔξωθεν τῶν ὅλων ἦν, καὶ ἐν μόνῳ τῷ Πατρί. ἑαυτῶν κινοῦντες ἀγνοοῦσιν, τὸν κόσμον σῶμα μέγα φασὶν εἶναι οἱ τῶν Ἑλλήνων σοφοί, καὶ ἀληθεύουσι λέγοντες· ὁρῶμεν γὰρ αὐτὸν καὶ τὸ τούτου μέρος, ὅτι ταῖς αἰσθήσεσιν ὑποπίπτει. Εἰ τοίνυν καὶ ἐν τῷ κόσμῳ σώματι ὄντι ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐστὶ, καὶ ἐν ὅλοις καὶ ἐν τοῖς κατὰ μέρος αὐτοῦ πᾶσιν ἐπιβέβηκε· τί θαυμαστὸν ἢ τί ἄτοπον εἰ καὶ ἐν ἀνθρώπῳ φαμὲν αὐτὸν ἐπιδεδημηκέναι; Εἰ δὲ, καὶ γενητῆς οὔσης τῆς κτίσεως, οὐκ ἄτοπον ἐν αὐτῇ τὸν Λόγον εἶναι, οὐκ ἄρα οὐδὲ ἐν ἀνθρώπῳ αὐτὴν εἶναι ἄτοπον. Οὐκ οῦν ὅλως οὐκ ἀπρεπὲς τὸ ἐν ἀνθρώπῳ εἶναι τὸν Λό- γον· καὶ πάντα ὑπ' αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ φωτίζεσθαι καὶ κινεῖσθαι. παραβῆναι τὴν τοῦ πλάσαντος αὐτὸν ἐντολὴν, καὶ ς ὑπὸ κατάραν καὶ κατοχὴν θανάτου γενόμενον ὁρῶν ὁ τοῦ παντὸς κτίστης Θεὸς Λόγος, ἐκ τῆς ἀπογόνου τοῦ Ἀδὰμ Παρθένου Μαρίας πλάσας ἑαυτῷ τὸ χωρῆ- σαι δυνάμενον ἄχραντον σῶμα πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς Θεότητος σωματικῶς, καὶ τὰ πάθη τὰ ἀνθρώπεια, ὑπὲρ παντὸς τοῦ κόσμου αὐτὸ ἑκουσίως παραδέδω- κεν· ἵνα τόν ποτε βασιλεύοντα τοῦ θανάτου διάβολον θανατώσῃ, τῷ τοῦ ἰδίου σώματος θανάτῳ. Αἷμα δὲ οὐκ ἐκ τοῦ πνεύματος τῆς τοῦ Λόγου θεότητος εκπο ρεύεται· ἀλλ' ἐξ οὗ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. μου μείζων μου ἐστὶ, καὶ τὸ Ἔκτισέ με, καὶ, Εγώ είμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος, καὶ ὅσα ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις καὶ ἐν τοῖς προφήταις εἶπε ταπεινὰ περὶ αὐτοῦ, εἰς τὸ (58) ἐφόρεσε σῶμα δι' ἡμᾶς εἴρηται. Οὔτε τὸ παθητὸν σῶμα, ὃ ἐφόρεσε διὰ τὴν τοῦ παν τὸς σωτηρίαν, ἀνατίθεμεν τῷ Πατρὶ· τὰ πάντα γὰρ ἐκτίσθη ὑπὸ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ. Ὁ δὲ Υἱὸς μόν νος ὑπὸ τοῦ Πατρὸς ἐγεννήθη· διὸ πρωτότοκός ἐστι πάσης κτίσεως ὁ Θεὸς Λόγος· ἄτρεπτος γὰρ ἐξ ἀτρέπτου ἐστί· τοίνυν τὸ δι᾿ ἡμᾶς ἐφόρεσε τὸ σῶμα κτίσμα ἐστίν. μασι κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας, τὸν κεκλημένον. Ἰησοῦν, ἵνα δι᾿ αὐτοῦ τὸ ἀπολόμενον πρόβατον SERMO MAJOR DE FIDE, operari in ea potest quæ extra corpus sunt, nec B quæ procul corpore consistunt per præsentiam suam movere. Nunquam igitur homo procuł posi- tus illa movet, aut transfert: neque enim domi se- dens quispiam, et quæ in cœlo sunt cogitans, aut solem movet, aut cœlum circumvertit; sed illa commoveri, et condita fuisse videt; neque tamen ita ut eorum quidpiam efficere valeat. At non bu- jusmodi est Dei Verbum in homine ; non enim cor- pore colligatum erat, imo potius ipsum occupabat cum imperio ; ita ut una in corpore et in universis rebus esset; quinetiam extra res omnes, atque in solo Patre. versum se risum moveant, qui apud Græeos sapien- tes habentur ; dum mundum aiunt corpus esse grande, atque vere dicunt dum isthæc effantur : ipsum enim ejusque partes singulas, quoniam in sensum cadunt, perspicimus. Si igitur in mundo ipso, qui corpus est, Verbum Dei exsistit, ac simul in res universas, et in singulas quoque pervadis ; quid mirum aut quid absurdum si dicamus ipsum in hominem advenisse? Quod si, licet facta sit universa creatarum rerum natura, non absurdum est Verbum in ea esse, non absurdum pariter erit esse ipsum in homine. Non indecorum itaque est, in homine esse Verbum, atque omnia ab ipso et in ipso illuminari atque moveri. tor, Adamum a diabolo deceptum, transgressum opificis sui mandatum, atque in maledictionem, mortisque subjectionem delapsum ; ex Virgine Ma ria, ab Adamo originem ducente, eformato sibi purissimo corpore, quod posset continere omnem plenitudinem divinitatis corporaliter, atque pas- siones, id est cruciatus bumanos ferre ; pro toto mundo ipsum sponte tradidit; ut diabolum, qui olim mortis imperium obtinebat, morte corporis sui occideret. Sanguis autem non ex spiritu divinitatis Verbi manat ; sed ex homine quein tulit. 14. Illud. Ego sum vitis"; et, Pater meus major me est"; item, Creavit me“; et, Ego sum vermis et non homo ** ; et quæcunque in Evan- D geliis et in prophetis de se humilia et abjecta dixit, corpus quod propter nos tulit spectant. Neque patibile corpus, quod pro universi salute tulit, Pa- tri ascribimus: omnia enim creata sunt a Patre per Filium. Filius porro solus a Patre genitus est: quamobrem primogenitus est omnis creaturæ “ Deus Verbum immutabilis siquidem ex immula- bili est. Igitur corpus quod pro nobis tulit, res est creata. omnia præter peccatum : scilicet eum qui voca- tur Jesus, ut per ipsum perditam ovem Patri redu- * Coloss. 1, 15. ts Joan. IV, 12. Σκόπει, παρακαλῶ, εἰ μὴ τὴν χλεύην καθ' 15. Απατηθέντα γὰρ τὸν Ἀδὰμ ὑπὸ τοῦ διαβόλου 12. Animadverte, quæso, annon vel ignari ad- 13. Videus itaque Deus Verbum, omnium crea- 14. Τό, Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος, καὶ, Ο Πατήρ 15. Τὸν γὰρ Ἀδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήσ 15. Adamum enim induens cum affectibus per 1. **Joan. xiv, 28. w Prov. vill, 22. 46 Psal. xαι, 7. (58) Sic sape το relativum.

τοῦ ἰδίου σώματος ἐνεργεῖν, ἢ τὰ τούτου μακρὰν τῇ Δ παρουσίᾳ κινεῖν. Οὐδέποτε γοῦν ἄνθρωπος μακρὰν ἤδη ταῦτα κινεῖ, καὶ μεταφέρει· οὐδὲ, εἰ ἐπὶ τῆς ἰδίας οἰκίας καθέζοιτό τις, καὶ λογίζοιτο τὰ ἐν οὐ ρανῷ, ἤδη καὶ τὸν ἥλιον κινεῖ, καὶ τὸν οὐρανὸν περι- στρέφει· ἀλλ' ὁρᾷ μὲν κινούμενα καὶ γινόμενα, οὐ μὴν ὥστε καὶ ἐργάσασθαι δυνατὸς τυγχάνει. Οὐ δὴ τοιοῦτος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐν τῷ ἀνθρώπῳ· οὐ γὰρ συνεδέδετο τῷ σώματι, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς ἑκράτει τοῦτο· ὥστε καὶ ἐν τούτῳ ἦν καὶ ἐν τοῖς πᾶσιν ἐτύγχανε· καὶ ἔξωθεν τῶν ὅλων ἦν, καὶ ἐν μόνῳ τῷ Πατρί. ἑαυτῶν κινοῦντες ἀγνοοῦσιν, τὸν κόσμον σῶμα μέγα φασὶν εἶναι οἱ τῶν Ἑλλήνων σοφοί, καὶ ἀληθεύουσι λέγοντες· ὁρῶμεν γὰρ αὐτὸν καὶ τὸ τούτου μέρος, ὅτι ταῖς αἰσθήσεσιν ὑποπίπτει. Εἰ τοίνυν καὶ ἐν τῷ κόσμῳ σώματι ὄντι ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐστὶ, καὶ ἐν ὅλοις καὶ ἐν τοῖς κατὰ μέρος αὐτοῦ πᾶσιν ἐπιβέβηκε· τί θαυμαστὸν ἢ τί ἄτοπον εἰ καὶ ἐν ἀνθρώπῳ φαμὲν αὐτὸν ἐπιδεδημηκέναι; Εἰ δὲ, καὶ γενητῆς οὔσης τῆς κτίσεως, οὐκ ἄτοπον ἐν αὐτῇ τὸν Λόγον εἶναι, οὐκ ἄρα οὐδὲ ἐν ἀνθρώπῳ αὐτὴν εἶναι ἄτοπον. Οὐκ οῦν ὅλως οὐκ ἀπρεπὲς τὸ ἐν ἀνθρώπῳ εἶναι τὸν Λό- γον· καὶ πάντα ὑπ' αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ φωτίζεσθαι καὶ κινεῖσθαι. παραβῆναι τὴν τοῦ πλάσαντος αὐτὸν ἐντολὴν, καὶ ς ὑπὸ κατάραν καὶ κατοχὴν θανάτου γενόμενον ὁρῶν ὁ τοῦ παντὸς κτίστης Θεὸς Λόγος, ἐκ τῆς ἀπογόνου τοῦ Ἀδὰμ Παρθένου Μαρίας πλάσας ἑαυτῷ τὸ χωρῆ- σαι δυνάμενον ἄχραντον σῶμα πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς Θεότητος σωματικῶς, καὶ τὰ πάθη τὰ ἀνθρώπεια, ὑπὲρ παντὸς τοῦ κόσμου αὐτὸ ἑκουσίως παραδέδω- κεν· ἵνα τόν ποτε βασιλεύοντα τοῦ θανάτου διάβολον θανατώσῃ, τῷ τοῦ ἰδίου σώματος θανάτῳ. Αἷμα δὲ οὐκ ἐκ τοῦ πνεύματος τῆς τοῦ Λόγου θεότητος εκπο ρεύεται· ἀλλ' ἐξ οὗ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. μου μείζων μου ἐστὶ, καὶ τὸ Ἔκτισέ με, καὶ, Εγώ είμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος, καὶ ὅσα ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις καὶ ἐν τοῖς προφήταις εἶπε ταπεινὰ περὶ αὐτοῦ, εἰς τὸ (58) ἐφόρεσε σῶμα δι' ἡμᾶς εἴρηται. Οὔτε τὸ παθητὸν σῶμα, ὃ ἐφόρεσε διὰ τὴν τοῦ παν τὸς σωτηρίαν, ἀνατίθεμεν τῷ Πατρὶ· τὰ πάντα γὰρ ἐκτίσθη ὑπὸ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ. Ὁ δὲ Υἱὸς μόν νος ὑπὸ τοῦ Πατρὸς ἐγεννήθη· διὸ πρωτότοκός ἐστι πάσης κτίσεως ὁ Θεὸς Λόγος· ἄτρεπτος γὰρ ἐξ ἀτρέπτου ἐστί· τοίνυν τὸ δι᾿ ἡμᾶς ἐφόρεσε τὸ σῶμα κτίσμα ἐστίν. μασι κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας, τὸν κεκλημένον. Ἰησοῦν, ἵνα δι᾿ αὐτοῦ τὸ ἀπολόμενον πρόβατον SERMO MAJOR DE FIDE, operari in ea potest quæ extra corpus sunt, nec B quæ procul corpore consistunt per præsentiam suam movere. Nunquam igitur homo procuł posi- tus illa movet, aut transfert: neque enim domi se- dens quispiam, et quæ in cœlo sunt cogitans, aut solem movet, aut cœlum circumvertit; sed illa commoveri, et condita fuisse videt; neque tamen ita ut eorum quidpiam efficere valeat. At non bu- jusmodi est Dei Verbum in homine ; non enim cor- pore colligatum erat, imo potius ipsum occupabat cum imperio ; ita ut una in corpore et in universis rebus esset; quinetiam extra res omnes, atque in solo Patre. versum se risum moveant, qui apud Græeos sapien- tes habentur ; dum mundum aiunt corpus esse grande, atque vere dicunt dum isthæc effantur : ipsum enim ejusque partes singulas, quoniam in sensum cadunt, perspicimus. Si igitur in mundo ipso, qui corpus est, Verbum Dei exsistit, ac simul in res universas, et in singulas quoque pervadis ; quid mirum aut quid absurdum si dicamus ipsum in hominem advenisse? Quod si, licet facta sit universa creatarum rerum natura, non absurdum est Verbum in ea esse, non absurdum pariter erit esse ipsum in homine. Non indecorum itaque est, in homine esse Verbum, atque omnia ab ipso et in ipso illuminari atque moveri. tor, Adamum a diabolo deceptum, transgressum opificis sui mandatum, atque in maledictionem, mortisque subjectionem delapsum ; ex Virgine Ma ria, ab Adamo originem ducente, eformato sibi purissimo corpore, quod posset continere omnem plenitudinem divinitatis corporaliter, atque pas- siones, id est cruciatus bumanos ferre ; pro toto mundo ipsum sponte tradidit; ut diabolum, qui olim mortis imperium obtinebat, morte corporis sui occideret. Sanguis autem non ex spiritu divinitatis Verbi manat ; sed ex homine quein tulit. 14. Illud. Ego sum vitis"; et, Pater meus major me est"; item, Creavit me“; et, Ego sum vermis et non homo ** ; et quæcunque in Evan- D geliis et in prophetis de se humilia et abjecta dixit, corpus quod propter nos tulit spectant. Neque patibile corpus, quod pro universi salute tulit, Pa- tri ascribimus: omnia enim creata sunt a Patre per Filium. Filius porro solus a Patre genitus est: quamobrem primogenitus est omnis creaturæ “ Deus Verbum immutabilis siquidem ex immula- bili est. Igitur corpus quod pro nobis tulit, res est creata. omnia præter peccatum : scilicet eum qui voca- tur Jesus, ut per ipsum perditam ovem Patri redu- * Coloss. 1, 15. ts Joan. IV, 12. Σκόπει, παρακαλῶ, εἰ μὴ τὴν χλεύην καθ' 15. Απατηθέντα γὰρ τὸν Ἀδὰμ ὑπὸ τοῦ διαβόλου 12. Animadverte, quæso, annon vel ignari ad- 13. Videus itaque Deus Verbum, omnium crea- 14. Τό, Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος, καὶ, Ο Πατήρ 15. Τὸν γὰρ Ἀδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήσ 15. Adamum enim induens cum affectibus per 1. **Joan. xiv, 28. w Prov. vill, 22. 46 Psal. xαι, 7. (58) Sic sape το relativum.

τοῦ ἰδίου σώματος ἐνεργεῖν, ἢ τὰ τούτου μακρὰν τῇ Δ παρουσίᾳ κινεῖν. Οὐδέποτε γοῦν ἄνθρωπος μακρὰν ἤδη ταῦτα κινεῖ, καὶ μεταφέρει· οὐδὲ, εἰ ἐπὶ τῆς ἰδίας οἰκίας καθέζοιτό τις, καὶ λογίζοιτο τὰ ἐν οὐ ρανῷ, ἤδη καὶ τὸν ἥλιον κινεῖ, καὶ τὸν οὐρανὸν περι- στρέφει· ἀλλ' ὁρᾷ μὲν κινούμενα καὶ γινόμενα, οὐ μὴν ὥστε καὶ ἐργάσασθαι δυνατὸς τυγχάνει. Οὐ δὴ τοιοῦτος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐν τῷ ἀνθρώπῳ· οὐ γὰρ συνεδέδετο τῷ σώματι, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς ἑκράτει τοῦτο· ὥστε καὶ ἐν τούτῳ ἦν καὶ ἐν τοῖς πᾶσιν ἐτύγχανε· καὶ ἔξωθεν τῶν ὅλων ἦν, καὶ ἐν μόνῳ τῷ Πατρί. ἑαυτῶν κινοῦντες ἀγνοοῦσιν, τὸν κόσμον σῶμα μέγα φασὶν εἶναι οἱ τῶν Ἑλλήνων σοφοί, καὶ ἀληθεύουσι λέγοντες· ὁρῶμεν γὰρ αὐτὸν καὶ τὸ τούτου μέρος, ὅτι ταῖς αἰσθήσεσιν ὑποπίπτει. Εἰ τοίνυν καὶ ἐν τῷ κόσμῳ σώματι ὄντι ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐστὶ, καὶ ἐν ὅλοις καὶ ἐν τοῖς κατὰ μέρος αὐτοῦ πᾶσιν ἐπιβέβηκε· τί θαυμαστὸν ἢ τί ἄτοπον εἰ καὶ ἐν ἀνθρώπῳ φαμὲν αὐτὸν ἐπιδεδημηκέναι; Εἰ δὲ, καὶ γενητῆς οὔσης τῆς κτίσεως, οὐκ ἄτοπον ἐν αὐτῇ τὸν Λόγον εἶναι, οὐκ ἄρα οὐδὲ ἐν ἀνθρώπῳ αὐτὴν εἶναι ἄτοπον. Οὐκ οῦν ὅλως οὐκ ἀπρεπὲς τὸ ἐν ἀνθρώπῳ εἶναι τὸν Λό- γον· καὶ πάντα ὑπ' αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ φωτίζεσθαι καὶ κινεῖσθαι. παραβῆναι τὴν τοῦ πλάσαντος αὐτὸν ἐντολὴν, καὶ ς ὑπὸ κατάραν καὶ κατοχὴν θανάτου γενόμενον ὁρῶν ὁ τοῦ παντὸς κτίστης Θεὸς Λόγος, ἐκ τῆς ἀπογόνου τοῦ Ἀδὰμ Παρθένου Μαρίας πλάσας ἑαυτῷ τὸ χωρῆ- σαι δυνάμενον ἄχραντον σῶμα πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς Θεότητος σωματικῶς, καὶ τὰ πάθη τὰ ἀνθρώπεια, ὑπὲρ παντὸς τοῦ κόσμου αὐτὸ ἑκουσίως παραδέδω- κεν· ἵνα τόν ποτε βασιλεύοντα τοῦ θανάτου διάβολον θανατώσῃ, τῷ τοῦ ἰδίου σώματος θανάτῳ. Αἷμα δὲ οὐκ ἐκ τοῦ πνεύματος τῆς τοῦ Λόγου θεότητος εκπο ρεύεται· ἀλλ' ἐξ οὗ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. μου μείζων μου ἐστὶ, καὶ τὸ Ἔκτισέ με, καὶ, Εγώ είμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος, καὶ ὅσα ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις καὶ ἐν τοῖς προφήταις εἶπε ταπεινὰ περὶ αὐτοῦ, εἰς τὸ (58) ἐφόρεσε σῶμα δι' ἡμᾶς εἴρηται. Οὔτε τὸ παθητὸν σῶμα, ὃ ἐφόρεσε διὰ τὴν τοῦ παν τὸς σωτηρίαν, ἀνατίθεμεν τῷ Πατρὶ· τὰ πάντα γὰρ ἐκτίσθη ὑπὸ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ. Ὁ δὲ Υἱὸς μόν νος ὑπὸ τοῦ Πατρὸς ἐγεννήθη· διὸ πρωτότοκός ἐστι πάσης κτίσεως ὁ Θεὸς Λόγος· ἄτρεπτος γὰρ ἐξ ἀτρέπτου ἐστί· τοίνυν τὸ δι᾿ ἡμᾶς ἐφόρεσε τὸ σῶμα κτίσμα ἐστίν. μασι κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας, τὸν κεκλημένον. Ἰησοῦν, ἵνα δι᾿ αὐτοῦ τὸ ἀπολόμενον πρόβατον SERMO MAJOR DE FIDE, operari in ea potest quæ extra corpus sunt, nec B quæ procul corpore consistunt per præsentiam suam movere. Nunquam igitur homo procuł posi- tus illa movet, aut transfert: neque enim domi se- dens quispiam, et quæ in cœlo sunt cogitans, aut solem movet, aut cœlum circumvertit; sed illa commoveri, et condita fuisse videt; neque tamen ita ut eorum quidpiam efficere valeat. At non bu- jusmodi est Dei Verbum in homine ; non enim cor- pore colligatum erat, imo potius ipsum occupabat cum imperio ; ita ut una in corpore et in universis rebus esset; quinetiam extra res omnes, atque in solo Patre. versum se risum moveant, qui apud Græeos sapien- tes habentur ; dum mundum aiunt corpus esse grande, atque vere dicunt dum isthæc effantur : ipsum enim ejusque partes singulas, quoniam in sensum cadunt, perspicimus. Si igitur in mundo ipso, qui corpus est, Verbum Dei exsistit, ac simul in res universas, et in singulas quoque pervadis ; quid mirum aut quid absurdum si dicamus ipsum in hominem advenisse? Quod si, licet facta sit universa creatarum rerum natura, non absurdum est Verbum in ea esse, non absurdum pariter erit esse ipsum in homine. Non indecorum itaque est, in homine esse Verbum, atque omnia ab ipso et in ipso illuminari atque moveri. tor, Adamum a diabolo deceptum, transgressum opificis sui mandatum, atque in maledictionem, mortisque subjectionem delapsum ; ex Virgine Ma ria, ab Adamo originem ducente, eformato sibi purissimo corpore, quod posset continere omnem plenitudinem divinitatis corporaliter, atque pas- siones, id est cruciatus bumanos ferre ; pro toto mundo ipsum sponte tradidit; ut diabolum, qui olim mortis imperium obtinebat, morte corporis sui occideret. Sanguis autem non ex spiritu divinitatis Verbi manat ; sed ex homine quein tulit. 14. Illud. Ego sum vitis"; et, Pater meus major me est"; item, Creavit me“; et, Ego sum vermis et non homo ** ; et quæcunque in Evan- D geliis et in prophetis de se humilia et abjecta dixit, corpus quod propter nos tulit spectant. Neque patibile corpus, quod pro universi salute tulit, Pa- tri ascribimus: omnia enim creata sunt a Patre per Filium. Filius porro solus a Patre genitus est: quamobrem primogenitus est omnis creaturæ “ Deus Verbum immutabilis siquidem ex immula- bili est. Igitur corpus quod pro nobis tulit, res est creata. omnia præter peccatum : scilicet eum qui voca- tur Jesus, ut per ipsum perditam ovem Patri redu- * Coloss. 1, 15. ts Joan. IV, 12. Σκόπει, παρακαλῶ, εἰ μὴ τὴν χλεύην καθ' 15. Απατηθέντα γὰρ τὸν Ἀδὰμ ὑπὸ τοῦ διαβόλου 12. Animadverte, quæso, annon vel ignari ad- 13. Videus itaque Deus Verbum, omnium crea- 14. Τό, Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος, καὶ, Ο Πατήρ 15. Τὸν γὰρ Ἀδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήσ 15. Adamum enim induens cum affectibus per 1. **Joan. xiv, 28. w Prov. vill, 22. 46 Psal. xαι, 7. (58) Sic sape το relativum.

τοῦ ἰδίου σώματος ἐνεργεῖν, ἢ τὰ τούτου μακρὰν τῇ Δ παρουσίᾳ κινεῖν. Οὐδέποτε γοῦν ἄνθρωπος μακρὰν ἤδη ταῦτα κινεῖ, καὶ μεταφέρει· οὐδὲ, εἰ ἐπὶ τῆς ἰδίας οἰκίας καθέζοιτό τις, καὶ λογίζοιτο τὰ ἐν οὐ ρανῷ, ἤδη καὶ τὸν ἥλιον κινεῖ, καὶ τὸν οὐρανὸν περι- στρέφει· ἀλλ' ὁρᾷ μὲν κινούμενα καὶ γινόμενα, οὐ μὴν ὥστε καὶ ἐργάσασθαι δυνατὸς τυγχάνει. Οὐ δὴ τοιοῦτος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐν τῷ ἀνθρώπῳ· οὐ γὰρ συνεδέδετο τῷ σώματι, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς ἑκράτει τοῦτο· ὥστε καὶ ἐν τούτῳ ἦν καὶ ἐν τοῖς πᾶσιν ἐτύγχανε· καὶ ἔξωθεν τῶν ὅλων ἦν, καὶ ἐν μόνῳ τῷ Πατρί. ἑαυτῶν κινοῦντες ἀγνοοῦσιν, τὸν κόσμον σῶμα μέγα φασὶν εἶναι οἱ τῶν Ἑλλήνων σοφοί, καὶ ἀληθεύουσι λέγοντες· ὁρῶμεν γὰρ αὐτὸν καὶ τὸ τούτου μέρος, ὅτι ταῖς αἰσθήσεσιν ὑποπίπτει. Εἰ τοίνυν καὶ ἐν τῷ κόσμῳ σώματι ὄντι ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐστὶ, καὶ ἐν ὅλοις καὶ ἐν τοῖς κατὰ μέρος αὐτοῦ πᾶσιν ἐπιβέβηκε· τί θαυμαστὸν ἢ τί ἄτοπον εἰ καὶ ἐν ἀνθρώπῳ φαμὲν αὐτὸν ἐπιδεδημηκέναι; Εἰ δὲ, καὶ γενητῆς οὔσης τῆς κτίσεως, οὐκ ἄτοπον ἐν αὐτῇ τὸν Λόγον εἶναι, οὐκ ἄρα οὐδὲ ἐν ἀνθρώπῳ αὐτὴν εἶναι ἄτοπον. Οὐκ οῦν ὅλως οὐκ ἀπρεπὲς τὸ ἐν ἀνθρώπῳ εἶναι τὸν Λό- γον· καὶ πάντα ὑπ' αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ φωτίζεσθαι καὶ κινεῖσθαι. παραβῆναι τὴν τοῦ πλάσαντος αὐτὸν ἐντολὴν, καὶ ς ὑπὸ κατάραν καὶ κατοχὴν θανάτου γενόμενον ὁρῶν ὁ τοῦ παντὸς κτίστης Θεὸς Λόγος, ἐκ τῆς ἀπογόνου τοῦ Ἀδὰμ Παρθένου Μαρίας πλάσας ἑαυτῷ τὸ χωρῆ- σαι δυνάμενον ἄχραντον σῶμα πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς Θεότητος σωματικῶς, καὶ τὰ πάθη τὰ ἀνθρώπεια, ὑπὲρ παντὸς τοῦ κόσμου αὐτὸ ἑκουσίως παραδέδω- κεν· ἵνα τόν ποτε βασιλεύοντα τοῦ θανάτου διάβολον θανατώσῃ, τῷ τοῦ ἰδίου σώματος θανάτῳ. Αἷμα δὲ οὐκ ἐκ τοῦ πνεύματος τῆς τοῦ Λόγου θεότητος εκπο ρεύεται· ἀλλ' ἐξ οὗ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. μου μείζων μου ἐστὶ, καὶ τὸ Ἔκτισέ με, καὶ, Εγώ είμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος, καὶ ὅσα ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις καὶ ἐν τοῖς προφήταις εἶπε ταπεινὰ περὶ αὐτοῦ, εἰς τὸ (58) ἐφόρεσε σῶμα δι' ἡμᾶς εἴρηται. Οὔτε τὸ παθητὸν σῶμα, ὃ ἐφόρεσε διὰ τὴν τοῦ παν τὸς σωτηρίαν, ἀνατίθεμεν τῷ Πατρὶ· τὰ πάντα γὰρ ἐκτίσθη ὑπὸ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ. Ὁ δὲ Υἱὸς μόν νος ὑπὸ τοῦ Πατρὸς ἐγεννήθη· διὸ πρωτότοκός ἐστι πάσης κτίσεως ὁ Θεὸς Λόγος· ἄτρεπτος γὰρ ἐξ ἀτρέπτου ἐστί· τοίνυν τὸ δι᾿ ἡμᾶς ἐφόρεσε τὸ σῶμα κτίσμα ἐστίν. μασι κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας, τὸν κεκλημένον. Ἰησοῦν, ἵνα δι᾿ αὐτοῦ τὸ ἀπολόμενον πρόβατον SERMO MAJOR DE FIDE, operari in ea potest quæ extra corpus sunt, nec B quæ procul corpore consistunt per præsentiam suam movere. Nunquam igitur homo procuł posi- tus illa movet, aut transfert: neque enim domi se- dens quispiam, et quæ in cœlo sunt cogitans, aut solem movet, aut cœlum circumvertit; sed illa commoveri, et condita fuisse videt; neque tamen ita ut eorum quidpiam efficere valeat. At non bu- jusmodi est Dei Verbum in homine ; non enim cor- pore colligatum erat, imo potius ipsum occupabat cum imperio ; ita ut una in corpore et in universis rebus esset; quinetiam extra res omnes, atque in solo Patre. versum se risum moveant, qui apud Græeos sapien- tes habentur ; dum mundum aiunt corpus esse grande, atque vere dicunt dum isthæc effantur : ipsum enim ejusque partes singulas, quoniam in sensum cadunt, perspicimus. Si igitur in mundo ipso, qui corpus est, Verbum Dei exsistit, ac simul in res universas, et in singulas quoque pervadis ; quid mirum aut quid absurdum si dicamus ipsum in hominem advenisse? Quod si, licet facta sit universa creatarum rerum natura, non absurdum est Verbum in ea esse, non absurdum pariter erit esse ipsum in homine. Non indecorum itaque est, in homine esse Verbum, atque omnia ab ipso et in ipso illuminari atque moveri. tor, Adamum a diabolo deceptum, transgressum opificis sui mandatum, atque in maledictionem, mortisque subjectionem delapsum ; ex Virgine Ma ria, ab Adamo originem ducente, eformato sibi purissimo corpore, quod posset continere omnem plenitudinem divinitatis corporaliter, atque pas- siones, id est cruciatus bumanos ferre ; pro toto mundo ipsum sponte tradidit; ut diabolum, qui olim mortis imperium obtinebat, morte corporis sui occideret. Sanguis autem non ex spiritu divinitatis Verbi manat ; sed ex homine quein tulit. 14. Illud. Ego sum vitis"; et, Pater meus major me est"; item, Creavit me“; et, Ego sum vermis et non homo ** ; et quæcunque in Evan- D geliis et in prophetis de se humilia et abjecta dixit, corpus quod propter nos tulit spectant. Neque patibile corpus, quod pro universi salute tulit, Pa- tri ascribimus: omnia enim creata sunt a Patre per Filium. Filius porro solus a Patre genitus est: quamobrem primogenitus est omnis creaturæ “ Deus Verbum immutabilis siquidem ex immula- bili est. Igitur corpus quod pro nobis tulit, res est creata. omnia præter peccatum : scilicet eum qui voca- tur Jesus, ut per ipsum perditam ovem Patri redu- * Coloss. 1, 15. ts Joan. IV, 12. Σκόπει, παρακαλῶ, εἰ μὴ τὴν χλεύην καθ' 15. Απατηθέντα γὰρ τὸν Ἀδὰμ ὑπὸ τοῦ διαβόλου 12. Animadverte, quæso, annon vel ignari ad- 13. Videus itaque Deus Verbum, omnium crea- 14. Τό, Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος, καὶ, Ο Πατήρ 15. Τὸν γὰρ Ἀδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήσ 15. Adamum enim induens cum affectibus per 1. **Joan. xiv, 28. w Prov. vill, 22. 46 Psal. xαι, 7. (58) Sic sape το relativum.

τοῦ ἰδίου σώματος ἐνεργεῖν, ἢ τὰ τούτου μακρὰν τῇ Δ παρουσίᾳ κινεῖν. Οὐδέποτε γοῦν ἄνθρωπος μακρὰν ἤδη ταῦτα κινεῖ, καὶ μεταφέρει· οὐδὲ, εἰ ἐπὶ τῆς ἰδίας οἰκίας καθέζοιτό τις, καὶ λογίζοιτο τὰ ἐν οὐ ρανῷ, ἤδη καὶ τὸν ἥλιον κινεῖ, καὶ τὸν οὐρανὸν περι- στρέφει· ἀλλ' ὁρᾷ μὲν κινούμενα καὶ γινόμενα, οὐ μὴν ὥστε καὶ ἐργάσασθαι δυνατὸς τυγχάνει. Οὐ δὴ τοιοῦτος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐν τῷ ἀνθρώπῳ· οὐ γὰρ συνεδέδετο τῷ σώματι, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς ἑκράτει τοῦτο· ὥστε καὶ ἐν τούτῳ ἦν καὶ ἐν τοῖς πᾶσιν ἐτύγχανε· καὶ ἔξωθεν τῶν ὅλων ἦν, καὶ ἐν μόνῳ τῷ Πατρί. ἑαυτῶν κινοῦντες ἀγνοοῦσιν, τὸν κόσμον σῶμα μέγα φασὶν εἶναι οἱ τῶν Ἑλλήνων σοφοί, καὶ ἀληθεύουσι λέγοντες· ὁρῶμεν γὰρ αὐτὸν καὶ τὸ τούτου μέρος, ὅτι ταῖς αἰσθήσεσιν ὑποπίπτει. Εἰ τοίνυν καὶ ἐν τῷ κόσμῳ σώματι ὄντι ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐστὶ, καὶ ἐν ὅλοις καὶ ἐν τοῖς κατὰ μέρος αὐτοῦ πᾶσιν ἐπιβέβηκε· τί θαυμαστὸν ἢ τί ἄτοπον εἰ καὶ ἐν ἀνθρώπῳ φαμὲν αὐτὸν ἐπιδεδημηκέναι; Εἰ δὲ, καὶ γενητῆς οὔσης τῆς κτίσεως, οὐκ ἄτοπον ἐν αὐτῇ τὸν Λόγον εἶναι, οὐκ ἄρα οὐδὲ ἐν ἀνθρώπῳ αὐτὴν εἶναι ἄτοπον. Οὐκ οῦν ὅλως οὐκ ἀπρεπὲς τὸ ἐν ἀνθρώπῳ εἶναι τὸν Λό- γον· καὶ πάντα ὑπ' αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ φωτίζεσθαι καὶ κινεῖσθαι. παραβῆναι τὴν τοῦ πλάσαντος αὐτὸν ἐντολὴν, καὶ ς ὑπὸ κατάραν καὶ κατοχὴν θανάτου γενόμενον ὁρῶν ὁ τοῦ παντὸς κτίστης Θεὸς Λόγος, ἐκ τῆς ἀπογόνου τοῦ Ἀδὰμ Παρθένου Μαρίας πλάσας ἑαυτῷ τὸ χωρῆ- σαι δυνάμενον ἄχραντον σῶμα πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς Θεότητος σωματικῶς, καὶ τὰ πάθη τὰ ἀνθρώπεια, ὑπὲρ παντὸς τοῦ κόσμου αὐτὸ ἑκουσίως παραδέδω- κεν· ἵνα τόν ποτε βασιλεύοντα τοῦ θανάτου διάβολον θανατώσῃ, τῷ τοῦ ἰδίου σώματος θανάτῳ. Αἷμα δὲ οὐκ ἐκ τοῦ πνεύματος τῆς τοῦ Λόγου θεότητος εκπο ρεύεται· ἀλλ' ἐξ οὗ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. μου μείζων μου ἐστὶ, καὶ τὸ Ἔκτισέ με, καὶ, Εγώ είμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος, καὶ ὅσα ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις καὶ ἐν τοῖς προφήταις εἶπε ταπεινὰ περὶ αὐτοῦ, εἰς τὸ (58) ἐφόρεσε σῶμα δι' ἡμᾶς εἴρηται. Οὔτε τὸ παθητὸν σῶμα, ὃ ἐφόρεσε διὰ τὴν τοῦ παν τὸς σωτηρίαν, ἀνατίθεμεν τῷ Πατρὶ· τὰ πάντα γὰρ ἐκτίσθη ὑπὸ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ. Ὁ δὲ Υἱὸς μόν νος ὑπὸ τοῦ Πατρὸς ἐγεννήθη· διὸ πρωτότοκός ἐστι πάσης κτίσεως ὁ Θεὸς Λόγος· ἄτρεπτος γὰρ ἐξ ἀτρέπτου ἐστί· τοίνυν τὸ δι᾿ ἡμᾶς ἐφόρεσε τὸ σῶμα κτίσμα ἐστίν. μασι κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας, τὸν κεκλημένον. Ἰησοῦν, ἵνα δι᾿ αὐτοῦ τὸ ἀπολόμενον πρόβατον SERMO MAJOR DE FIDE, operari in ea potest quæ extra corpus sunt, nec B quæ procul corpore consistunt per præsentiam suam movere. Nunquam igitur homo procuł posi- tus illa movet, aut transfert: neque enim domi se- dens quispiam, et quæ in cœlo sunt cogitans, aut solem movet, aut cœlum circumvertit; sed illa commoveri, et condita fuisse videt; neque tamen ita ut eorum quidpiam efficere valeat. At non bu- jusmodi est Dei Verbum in homine ; non enim cor- pore colligatum erat, imo potius ipsum occupabat cum imperio ; ita ut una in corpore et in universis rebus esset; quinetiam extra res omnes, atque in solo Patre. versum se risum moveant, qui apud Græeos sapien- tes habentur ; dum mundum aiunt corpus esse grande, atque vere dicunt dum isthæc effantur : ipsum enim ejusque partes singulas, quoniam in sensum cadunt, perspicimus. Si igitur in mundo ipso, qui corpus est, Verbum Dei exsistit, ac simul in res universas, et in singulas quoque pervadis ; quid mirum aut quid absurdum si dicamus ipsum in hominem advenisse? Quod si, licet facta sit universa creatarum rerum natura, non absurdum est Verbum in ea esse, non absurdum pariter erit esse ipsum in homine. Non indecorum itaque est, in homine esse Verbum, atque omnia ab ipso et in ipso illuminari atque moveri. tor, Adamum a diabolo deceptum, transgressum opificis sui mandatum, atque in maledictionem, mortisque subjectionem delapsum ; ex Virgine Ma ria, ab Adamo originem ducente, eformato sibi purissimo corpore, quod posset continere omnem plenitudinem divinitatis corporaliter, atque pas- siones, id est cruciatus bumanos ferre ; pro toto mundo ipsum sponte tradidit; ut diabolum, qui olim mortis imperium obtinebat, morte corporis sui occideret. Sanguis autem non ex spiritu divinitatis Verbi manat ; sed ex homine quein tulit. 14. Illud. Ego sum vitis"; et, Pater meus major me est"; item, Creavit me“; et, Ego sum vermis et non homo ** ; et quæcunque in Evan- D geliis et in prophetis de se humilia et abjecta dixit, corpus quod propter nos tulit spectant. Neque patibile corpus, quod pro universi salute tulit, Pa- tri ascribimus: omnia enim creata sunt a Patre per Filium. Filius porro solus a Patre genitus est: quamobrem primogenitus est omnis creaturæ “ Deus Verbum immutabilis siquidem ex immula- bili est. Igitur corpus quod pro nobis tulit, res est creata. omnia præter peccatum : scilicet eum qui voca- tur Jesus, ut per ipsum perditam ovem Patri redu- * Coloss. 1, 15. ts Joan. IV, 12. Σκόπει, παρακαλῶ, εἰ μὴ τὴν χλεύην καθ' 15. Απατηθέντα γὰρ τὸν Ἀδὰμ ὑπὸ τοῦ διαβόλου 12. Animadverte, quæso, annon vel ignari ad- 13. Videus itaque Deus Verbum, omnium crea- 14. Τό, Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος, καὶ, Ο Πατήρ 15. Τὸν γὰρ Ἀδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήσ 15. Adamum enim induens cum affectibus per 1. **Joan. xiv, 28. w Prov. vill, 22. 46 Psal. xαι, 7. (58) Sic sape το relativum.

τοῦ ἰδίου σώματος ἐνεργεῖν, ἢ τὰ τούτου μακρὰν τῇ Δ παρουσίᾳ κινεῖν. Οὐδέποτε γοῦν ἄνθρωπος μακρὰν ἤδη ταῦτα κινεῖ, καὶ μεταφέρει· οὐδὲ, εἰ ἐπὶ τῆς ἰδίας οἰκίας καθέζοιτό τις, καὶ λογίζοιτο τὰ ἐν οὐ ρανῷ, ἤδη καὶ τὸν ἥλιον κινεῖ, καὶ τὸν οὐρανὸν περι- στρέφει· ἀλλ' ὁρᾷ μὲν κινούμενα καὶ γινόμενα, οὐ μὴν ὥστε καὶ ἐργάσασθαι δυνατὸς τυγχάνει. Οὐ δὴ τοιοῦτος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐν τῷ ἀνθρώπῳ· οὐ γὰρ συνεδέδετο τῷ σώματι, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς ἑκράτει τοῦτο· ὥστε καὶ ἐν τούτῳ ἦν καὶ ἐν τοῖς πᾶσιν ἐτύγχανε· καὶ ἔξωθεν τῶν ὅλων ἦν, καὶ ἐν μόνῳ τῷ Πατρί. ἑαυτῶν κινοῦντες ἀγνοοῦσιν, τὸν κόσμον σῶμα μέγα φασὶν εἶναι οἱ τῶν Ἑλλήνων σοφοί, καὶ ἀληθεύουσι λέγοντες· ὁρῶμεν γὰρ αὐτὸν καὶ τὸ τούτου μέρος, ὅτι ταῖς αἰσθήσεσιν ὑποπίπτει. Εἰ τοίνυν καὶ ἐν τῷ κόσμῳ σώματι ὄντι ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐστὶ, καὶ ἐν ὅλοις καὶ ἐν τοῖς κατὰ μέρος αὐτοῦ πᾶσιν ἐπιβέβηκε· τί θαυμαστὸν ἢ τί ἄτοπον εἰ καὶ ἐν ἀνθρώπῳ φαμὲν αὐτὸν ἐπιδεδημηκέναι; Εἰ δὲ, καὶ γενητῆς οὔσης τῆς κτίσεως, οὐκ ἄτοπον ἐν αὐτῇ τὸν Λόγον εἶναι, οὐκ ἄρα οὐδὲ ἐν ἀνθρώπῳ αὐτὴν εἶναι ἄτοπον. Οὐκ οῦν ὅλως οὐκ ἀπρεπὲς τὸ ἐν ἀνθρώπῳ εἶναι τὸν Λό- γον· καὶ πάντα ὑπ' αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ φωτίζεσθαι καὶ κινεῖσθαι. παραβῆναι τὴν τοῦ πλάσαντος αὐτὸν ἐντολὴν, καὶ ς ὑπὸ κατάραν καὶ κατοχὴν θανάτου γενόμενον ὁρῶν ὁ τοῦ παντὸς κτίστης Θεὸς Λόγος, ἐκ τῆς ἀπογόνου τοῦ Ἀδὰμ Παρθένου Μαρίας πλάσας ἑαυτῷ τὸ χωρῆ- σαι δυνάμενον ἄχραντον σῶμα πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς Θεότητος σωματικῶς, καὶ τὰ πάθη τὰ ἀνθρώπεια, ὑπὲρ παντὸς τοῦ κόσμου αὐτὸ ἑκουσίως παραδέδω- κεν· ἵνα τόν ποτε βασιλεύοντα τοῦ θανάτου διάβολον θανατώσῃ, τῷ τοῦ ἰδίου σώματος θανάτῳ. Αἷμα δὲ οὐκ ἐκ τοῦ πνεύματος τῆς τοῦ Λόγου θεότητος εκπο ρεύεται· ἀλλ' ἐξ οὗ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. μου μείζων μου ἐστὶ, καὶ τὸ Ἔκτισέ με, καὶ, Εγώ είμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος, καὶ ὅσα ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις καὶ ἐν τοῖς προφήταις εἶπε ταπεινὰ περὶ αὐτοῦ, εἰς τὸ (58) ἐφόρεσε σῶμα δι' ἡμᾶς εἴρηται. Οὔτε τὸ παθητὸν σῶμα, ὃ ἐφόρεσε διὰ τὴν τοῦ παν τὸς σωτηρίαν, ἀνατίθεμεν τῷ Πατρὶ· τὰ πάντα γὰρ ἐκτίσθη ὑπὸ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ. Ὁ δὲ Υἱὸς μόν νος ὑπὸ τοῦ Πατρὸς ἐγεννήθη· διὸ πρωτότοκός ἐστι πάσης κτίσεως ὁ Θεὸς Λόγος· ἄτρεπτος γὰρ ἐξ ἀτρέπτου ἐστί· τοίνυν τὸ δι᾿ ἡμᾶς ἐφόρεσε τὸ σῶμα κτίσμα ἐστίν. μασι κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας, τὸν κεκλημένον. Ἰησοῦν, ἵνα δι᾿ αὐτοῦ τὸ ἀπολόμενον πρόβατον SERMO MAJOR DE FIDE, operari in ea potest quæ extra corpus sunt, nec B quæ procul corpore consistunt per præsentiam suam movere. Nunquam igitur homo procuł posi- tus illa movet, aut transfert: neque enim domi se- dens quispiam, et quæ in cœlo sunt cogitans, aut solem movet, aut cœlum circumvertit; sed illa commoveri, et condita fuisse videt; neque tamen ita ut eorum quidpiam efficere valeat. At non bu- jusmodi est Dei Verbum in homine ; non enim cor- pore colligatum erat, imo potius ipsum occupabat cum imperio ; ita ut una in corpore et in universis rebus esset; quinetiam extra res omnes, atque in solo Patre. versum se risum moveant, qui apud Græeos sapien- tes habentur ; dum mundum aiunt corpus esse grande, atque vere dicunt dum isthæc effantur : ipsum enim ejusque partes singulas, quoniam in sensum cadunt, perspicimus. Si igitur in mundo ipso, qui corpus est, Verbum Dei exsistit, ac simul in res universas, et in singulas quoque pervadis ; quid mirum aut quid absurdum si dicamus ipsum in hominem advenisse? Quod si, licet facta sit universa creatarum rerum natura, non absurdum est Verbum in ea esse, non absurdum pariter erit esse ipsum in homine. Non indecorum itaque est, in homine esse Verbum, atque omnia ab ipso et in ipso illuminari atque moveri. tor, Adamum a diabolo deceptum, transgressum opificis sui mandatum, atque in maledictionem, mortisque subjectionem delapsum ; ex Virgine Ma ria, ab Adamo originem ducente, eformato sibi purissimo corpore, quod posset continere omnem plenitudinem divinitatis corporaliter, atque pas- siones, id est cruciatus bumanos ferre ; pro toto mundo ipsum sponte tradidit; ut diabolum, qui olim mortis imperium obtinebat, morte corporis sui occideret. Sanguis autem non ex spiritu divinitatis Verbi manat ; sed ex homine quein tulit. 14. Illud. Ego sum vitis"; et, Pater meus major me est"; item, Creavit me“; et, Ego sum vermis et non homo ** ; et quæcunque in Evan- D geliis et in prophetis de se humilia et abjecta dixit, corpus quod propter nos tulit spectant. Neque patibile corpus, quod pro universi salute tulit, Pa- tri ascribimus: omnia enim creata sunt a Patre per Filium. Filius porro solus a Patre genitus est: quamobrem primogenitus est omnis creaturæ “ Deus Verbum immutabilis siquidem ex immula- bili est. Igitur corpus quod pro nobis tulit, res est creata. omnia præter peccatum : scilicet eum qui voca- tur Jesus, ut per ipsum perditam ovem Patri redu- * Coloss. 1, 15. ts Joan. IV, 12. Σκόπει, παρακαλῶ, εἰ μὴ τὴν χλεύην καθ' 15. Απατηθέντα γὰρ τὸν Ἀδὰμ ὑπὸ τοῦ διαβόλου 12. Animadverte, quæso, annon vel ignari ad- 13. Videus itaque Deus Verbum, omnium crea- 14. Τό, Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος, καὶ, Ο Πατήρ 15. Τὸν γὰρ Ἀδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήσ 15. Adamum enim induens cum affectibus per 1. **Joan. xiv, 28. w Prov. vill, 22. 46 Psal. xαι, 7. (58) Sic sape το relativum.

τοῦ ἰδίου σώματος ἐνεργεῖν, ἢ τὰ τούτου μακρὰν τῇ Δ παρουσίᾳ κινεῖν. Οὐδέποτε γοῦν ἄνθρωπος μακρὰν ἤδη ταῦτα κινεῖ, καὶ μεταφέρει· οὐδὲ, εἰ ἐπὶ τῆς ἰδίας οἰκίας καθέζοιτό τις, καὶ λογίζοιτο τὰ ἐν οὐ ρανῷ, ἤδη καὶ τὸν ἥλιον κινεῖ, καὶ τὸν οὐρανὸν περι- στρέφει· ἀλλ' ὁρᾷ μὲν κινούμενα καὶ γινόμενα, οὐ μὴν ὥστε καὶ ἐργάσασθαι δυνατὸς τυγχάνει. Οὐ δὴ τοιοῦτος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐν τῷ ἀνθρώπῳ· οὐ γὰρ συνεδέδετο τῷ σώματι, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς ἑκράτει τοῦτο· ὥστε καὶ ἐν τούτῳ ἦν καὶ ἐν τοῖς πᾶσιν ἐτύγχανε· καὶ ἔξωθεν τῶν ὅλων ἦν, καὶ ἐν μόνῳ τῷ Πατρί. ἑαυτῶν κινοῦντες ἀγνοοῦσιν, τὸν κόσμον σῶμα μέγα φασὶν εἶναι οἱ τῶν Ἑλλήνων σοφοί, καὶ ἀληθεύουσι λέγοντες· ὁρῶμεν γὰρ αὐτὸν καὶ τὸ τούτου μέρος, ὅτι ταῖς αἰσθήσεσιν ὑποπίπτει. Εἰ τοίνυν καὶ ἐν τῷ κόσμῳ σώματι ὄντι ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐστὶ, καὶ ἐν ὅλοις καὶ ἐν τοῖς κατὰ μέρος αὐτοῦ πᾶσιν ἐπιβέβηκε· τί θαυμαστὸν ἢ τί ἄτοπον εἰ καὶ ἐν ἀνθρώπῳ φαμὲν αὐτὸν ἐπιδεδημηκέναι; Εἰ δὲ, καὶ γενητῆς οὔσης τῆς κτίσεως, οὐκ ἄτοπον ἐν αὐτῇ τὸν Λόγον εἶναι, οὐκ ἄρα οὐδὲ ἐν ἀνθρώπῳ αὐτὴν εἶναι ἄτοπον. Οὐκ οῦν ὅλως οὐκ ἀπρεπὲς τὸ ἐν ἀνθρώπῳ εἶναι τὸν Λό- γον· καὶ πάντα ὑπ' αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ φωτίζεσθαι καὶ κινεῖσθαι. παραβῆναι τὴν τοῦ πλάσαντος αὐτὸν ἐντολὴν, καὶ ς ὑπὸ κατάραν καὶ κατοχὴν θανάτου γενόμενον ὁρῶν ὁ τοῦ παντὸς κτίστης Θεὸς Λόγος, ἐκ τῆς ἀπογόνου τοῦ Ἀδὰμ Παρθένου Μαρίας πλάσας ἑαυτῷ τὸ χωρῆ- σαι δυνάμενον ἄχραντον σῶμα πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς Θεότητος σωματικῶς, καὶ τὰ πάθη τὰ ἀνθρώπεια, ὑπὲρ παντὸς τοῦ κόσμου αὐτὸ ἑκουσίως παραδέδω- κεν· ἵνα τόν ποτε βασιλεύοντα τοῦ θανάτου διάβολον θανατώσῃ, τῷ τοῦ ἰδίου σώματος θανάτῳ. Αἷμα δὲ οὐκ ἐκ τοῦ πνεύματος τῆς τοῦ Λόγου θεότητος εκπο ρεύεται· ἀλλ' ἐξ οὗ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. μου μείζων μου ἐστὶ, καὶ τὸ Ἔκτισέ με, καὶ, Εγώ είμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος, καὶ ὅσα ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις καὶ ἐν τοῖς προφήταις εἶπε ταπεινὰ περὶ αὐτοῦ, εἰς τὸ (58) ἐφόρεσε σῶμα δι' ἡμᾶς εἴρηται. Οὔτε τὸ παθητὸν σῶμα, ὃ ἐφόρεσε διὰ τὴν τοῦ παν τὸς σωτηρίαν, ἀνατίθεμεν τῷ Πατρὶ· τὰ πάντα γὰρ ἐκτίσθη ὑπὸ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ. Ὁ δὲ Υἱὸς μόν νος ὑπὸ τοῦ Πατρὸς ἐγεννήθη· διὸ πρωτότοκός ἐστι πάσης κτίσεως ὁ Θεὸς Λόγος· ἄτρεπτος γὰρ ἐξ ἀτρέπτου ἐστί· τοίνυν τὸ δι᾿ ἡμᾶς ἐφόρεσε τὸ σῶμα κτίσμα ἐστίν. μασι κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας, τὸν κεκλημένον. Ἰησοῦν, ἵνα δι᾿ αὐτοῦ τὸ ἀπολόμενον πρόβατον SERMO MAJOR DE FIDE, operari in ea potest quæ extra corpus sunt, nec B quæ procul corpore consistunt per præsentiam suam movere. Nunquam igitur homo procuł posi- tus illa movet, aut transfert: neque enim domi se- dens quispiam, et quæ in cœlo sunt cogitans, aut solem movet, aut cœlum circumvertit; sed illa commoveri, et condita fuisse videt; neque tamen ita ut eorum quidpiam efficere valeat. At non bu- jusmodi est Dei Verbum in homine ; non enim cor- pore colligatum erat, imo potius ipsum occupabat cum imperio ; ita ut una in corpore et in universis rebus esset; quinetiam extra res omnes, atque in solo Patre. versum se risum moveant, qui apud Græeos sapien- tes habentur ; dum mundum aiunt corpus esse grande, atque vere dicunt dum isthæc effantur : ipsum enim ejusque partes singulas, quoniam in sensum cadunt, perspicimus. Si igitur in mundo ipso, qui corpus est, Verbum Dei exsistit, ac simul in res universas, et in singulas quoque pervadis ; quid mirum aut quid absurdum si dicamus ipsum in hominem advenisse? Quod si, licet facta sit universa creatarum rerum natura, non absurdum est Verbum in ea esse, non absurdum pariter erit esse ipsum in homine. Non indecorum itaque est, in homine esse Verbum, atque omnia ab ipso et in ipso illuminari atque moveri. tor, Adamum a diabolo deceptum, transgressum opificis sui mandatum, atque in maledictionem, mortisque subjectionem delapsum ; ex Virgine Ma ria, ab Adamo originem ducente, eformato sibi purissimo corpore, quod posset continere omnem plenitudinem divinitatis corporaliter, atque pas- siones, id est cruciatus bumanos ferre ; pro toto mundo ipsum sponte tradidit; ut diabolum, qui olim mortis imperium obtinebat, morte corporis sui occideret. Sanguis autem non ex spiritu divinitatis Verbi manat ; sed ex homine quein tulit. 14. Illud. Ego sum vitis"; et, Pater meus major me est"; item, Creavit me“; et, Ego sum vermis et non homo ** ; et quæcunque in Evan- D geliis et in prophetis de se humilia et abjecta dixit, corpus quod propter nos tulit spectant. Neque patibile corpus, quod pro universi salute tulit, Pa- tri ascribimus: omnia enim creata sunt a Patre per Filium. Filius porro solus a Patre genitus est: quamobrem primogenitus est omnis creaturæ “ Deus Verbum immutabilis siquidem ex immula- bili est. Igitur corpus quod pro nobis tulit, res est creata. omnia præter peccatum : scilicet eum qui voca- tur Jesus, ut per ipsum perditam ovem Patri redu- * Coloss. 1, 15. ts Joan. IV, 12. Σκόπει, παρακαλῶ, εἰ μὴ τὴν χλεύην καθ' 15. Απατηθέντα γὰρ τὸν Ἀδὰμ ὑπὸ τοῦ διαβόλου 12. Animadverte, quæso, annon vel ignari ad- 13. Videus itaque Deus Verbum, omnium crea- 14. Τό, Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος, καὶ, Ο Πατήρ 15. Τὸν γὰρ Ἀδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήσ 15. Adamum enim induens cum affectibus per 1. **Joan. xiv, 28. w Prov. vill, 22. 46 Psal. xαι, 7. (58) Sic sape το relativum.

τοῦ ἰδίου σώματος ἐνεργεῖν, ἢ τὰ τούτου μακρὰν τῇ Δ παρουσίᾳ κινεῖν. Οὐδέποτε γοῦν ἄνθρωπος μακρὰν ἤδη ταῦτα κινεῖ, καὶ μεταφέρει· οὐδὲ, εἰ ἐπὶ τῆς ἰδίας οἰκίας καθέζοιτό τις, καὶ λογίζοιτο τὰ ἐν οὐ ρανῷ, ἤδη καὶ τὸν ἥλιον κινεῖ, καὶ τὸν οὐρανὸν περι- στρέφει· ἀλλ' ὁρᾷ μὲν κινούμενα καὶ γινόμενα, οὐ μὴν ὥστε καὶ ἐργάσασθαι δυνατὸς τυγχάνει. Οὐ δὴ τοιοῦτος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐν τῷ ἀνθρώπῳ· οὐ γὰρ συνεδέδετο τῷ σώματι, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς ἑκράτει τοῦτο· ὥστε καὶ ἐν τούτῳ ἦν καὶ ἐν τοῖς πᾶσιν ἐτύγχανε· καὶ ἔξωθεν τῶν ὅλων ἦν, καὶ ἐν μόνῳ τῷ Πατρί. ἑαυτῶν κινοῦντες ἀγνοοῦσιν, τὸν κόσμον σῶμα μέγα φασὶν εἶναι οἱ τῶν Ἑλλήνων σοφοί, καὶ ἀληθεύουσι λέγοντες· ὁρῶμεν γὰρ αὐτὸν καὶ τὸ τούτου μέρος, ὅτι ταῖς αἰσθήσεσιν ὑποπίπτει. Εἰ τοίνυν καὶ ἐν τῷ κόσμῳ σώματι ὄντι ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐστὶ, καὶ ἐν ὅλοις καὶ ἐν τοῖς κατὰ μέρος αὐτοῦ πᾶσιν ἐπιβέβηκε· τί θαυμαστὸν ἢ τί ἄτοπον εἰ καὶ ἐν ἀνθρώπῳ φαμὲν αὐτὸν ἐπιδεδημηκέναι; Εἰ δὲ, καὶ γενητῆς οὔσης τῆς κτίσεως, οὐκ ἄτοπον ἐν αὐτῇ τὸν Λόγον εἶναι, οὐκ ἄρα οὐδὲ ἐν ἀνθρώπῳ αὐτὴν εἶναι ἄτοπον. Οὐκ οῦν ὅλως οὐκ ἀπρεπὲς τὸ ἐν ἀνθρώπῳ εἶναι τὸν Λό- γον· καὶ πάντα ὑπ' αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ φωτίζεσθαι καὶ κινεῖσθαι. παραβῆναι τὴν τοῦ πλάσαντος αὐτὸν ἐντολὴν, καὶ ς ὑπὸ κατάραν καὶ κατοχὴν θανάτου γενόμενον ὁρῶν ὁ τοῦ παντὸς κτίστης Θεὸς Λόγος, ἐκ τῆς ἀπογόνου τοῦ Ἀδὰμ Παρθένου Μαρίας πλάσας ἑαυτῷ τὸ χωρῆ- σαι δυνάμενον ἄχραντον σῶμα πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς Θεότητος σωματικῶς, καὶ τὰ πάθη τὰ ἀνθρώπεια, ὑπὲρ παντὸς τοῦ κόσμου αὐτὸ ἑκουσίως παραδέδω- κεν· ἵνα τόν ποτε βασιλεύοντα τοῦ θανάτου διάβολον θανατώσῃ, τῷ τοῦ ἰδίου σώματος θανάτῳ. Αἷμα δὲ οὐκ ἐκ τοῦ πνεύματος τῆς τοῦ Λόγου θεότητος εκπο ρεύεται· ἀλλ' ἐξ οὗ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. μου μείζων μου ἐστὶ, καὶ τὸ Ἔκτισέ με, καὶ, Εγώ είμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος, καὶ ὅσα ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις καὶ ἐν τοῖς προφήταις εἶπε ταπεινὰ περὶ αὐτοῦ, εἰς τὸ (58) ἐφόρεσε σῶμα δι' ἡμᾶς εἴρηται. Οὔτε τὸ παθητὸν σῶμα, ὃ ἐφόρεσε διὰ τὴν τοῦ παν τὸς σωτηρίαν, ἀνατίθεμεν τῷ Πατρὶ· τὰ πάντα γὰρ ἐκτίσθη ὑπὸ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ. Ὁ δὲ Υἱὸς μόν νος ὑπὸ τοῦ Πατρὸς ἐγεννήθη· διὸ πρωτότοκός ἐστι πάσης κτίσεως ὁ Θεὸς Λόγος· ἄτρεπτος γὰρ ἐξ ἀτρέπτου ἐστί· τοίνυν τὸ δι᾿ ἡμᾶς ἐφόρεσε τὸ σῶμα κτίσμα ἐστίν. μασι κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας, τὸν κεκλημένον. Ἰησοῦν, ἵνα δι᾿ αὐτοῦ τὸ ἀπολόμενον πρόβατον SERMO MAJOR DE FIDE, operari in ea potest quæ extra corpus sunt, nec B quæ procul corpore consistunt per præsentiam suam movere. Nunquam igitur homo procuł posi- tus illa movet, aut transfert: neque enim domi se- dens quispiam, et quæ in cœlo sunt cogitans, aut solem movet, aut cœlum circumvertit; sed illa commoveri, et condita fuisse videt; neque tamen ita ut eorum quidpiam efficere valeat. At non bu- jusmodi est Dei Verbum in homine ; non enim cor- pore colligatum erat, imo potius ipsum occupabat cum imperio ; ita ut una in corpore et in universis rebus esset; quinetiam extra res omnes, atque in solo Patre. versum se risum moveant, qui apud Græeos sapien- tes habentur ; dum mundum aiunt corpus esse grande, atque vere dicunt dum isthæc effantur : ipsum enim ejusque partes singulas, quoniam in sensum cadunt, perspicimus. Si igitur in mundo ipso, qui corpus est, Verbum Dei exsistit, ac simul in res universas, et in singulas quoque pervadis ; quid mirum aut quid absurdum si dicamus ipsum in hominem advenisse? Quod si, licet facta sit universa creatarum rerum natura, non absurdum est Verbum in ea esse, non absurdum pariter erit esse ipsum in homine. Non indecorum itaque est, in homine esse Verbum, atque omnia ab ipso et in ipso illuminari atque moveri. tor, Adamum a diabolo deceptum, transgressum opificis sui mandatum, atque in maledictionem, mortisque subjectionem delapsum ; ex Virgine Ma ria, ab Adamo originem ducente, eformato sibi purissimo corpore, quod posset continere omnem plenitudinem divinitatis corporaliter, atque pas- siones, id est cruciatus bumanos ferre ; pro toto mundo ipsum sponte tradidit; ut diabolum, qui olim mortis imperium obtinebat, morte corporis sui occideret. Sanguis autem non ex spiritu divinitatis Verbi manat ; sed ex homine quein tulit. 14. Illud. Ego sum vitis"; et, Pater meus major me est"; item, Creavit me“; et, Ego sum vermis et non homo ** ; et quæcunque in Evan- D geliis et in prophetis de se humilia et abjecta dixit, corpus quod propter nos tulit spectant. Neque patibile corpus, quod pro universi salute tulit, Pa- tri ascribimus: omnia enim creata sunt a Patre per Filium. Filius porro solus a Patre genitus est: quamobrem primogenitus est omnis creaturæ “ Deus Verbum immutabilis siquidem ex immula- bili est. Igitur corpus quod pro nobis tulit, res est creata. omnia præter peccatum : scilicet eum qui voca- tur Jesus, ut per ipsum perditam ovem Patri redu- * Coloss. 1, 15. ts Joan. IV, 12. Σκόπει, παρακαλῶ, εἰ μὴ τὴν χλεύην καθ' 15. Απατηθέντα γὰρ τὸν Ἀδὰμ ὑπὸ τοῦ διαβόλου 12. Animadverte, quæso, annon vel ignari ad- 13. Videus itaque Deus Verbum, omnium crea- 14. Τό, Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος, καὶ, Ο Πατήρ 15. Τὸν γὰρ Ἀδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήσ 15. Adamum enim induens cum affectibus per 1. **Joan. xiv, 28. w Prov. vill, 22. 46 Psal. xαι, 7. (58) Sic sape το relativum.

τοῦ ἰδίου σώματος ἐνεργεῖν, ἢ τὰ τούτου μακρὰν τῇ Δ παρουσίᾳ κινεῖν. Οὐδέποτε γοῦν ἄνθρωπος μακρὰν ἤδη ταῦτα κινεῖ, καὶ μεταφέρει· οὐδὲ, εἰ ἐπὶ τῆς ἰδίας οἰκίας καθέζοιτό τις, καὶ λογίζοιτο τὰ ἐν οὐ ρανῷ, ἤδη καὶ τὸν ἥλιον κινεῖ, καὶ τὸν οὐρανὸν περι- στρέφει· ἀλλ' ὁρᾷ μὲν κινούμενα καὶ γινόμενα, οὐ μὴν ὥστε καὶ ἐργάσασθαι δυνατὸς τυγχάνει. Οὐ δὴ τοιοῦτος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐν τῷ ἀνθρώπῳ· οὐ γὰρ συνεδέδετο τῷ σώματι, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς ἑκράτει τοῦτο· ὥστε καὶ ἐν τούτῳ ἦν καὶ ἐν τοῖς πᾶσιν ἐτύγχανε· καὶ ἔξωθεν τῶν ὅλων ἦν, καὶ ἐν μόνῳ τῷ Πατρί. ἑαυτῶν κινοῦντες ἀγνοοῦσιν, τὸν κόσμον σῶμα μέγα φασὶν εἶναι οἱ τῶν Ἑλλήνων σοφοί, καὶ ἀληθεύουσι λέγοντες· ὁρῶμεν γὰρ αὐτὸν καὶ τὸ τούτου μέρος, ὅτι ταῖς αἰσθήσεσιν ὑποπίπτει. Εἰ τοίνυν καὶ ἐν τῷ κόσμῳ σώματι ὄντι ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐστὶ, καὶ ἐν ὅλοις καὶ ἐν τοῖς κατὰ μέρος αὐτοῦ πᾶσιν ἐπιβέβηκε· τί θαυμαστὸν ἢ τί ἄτοπον εἰ καὶ ἐν ἀνθρώπῳ φαμὲν αὐτὸν ἐπιδεδημηκέναι; Εἰ δὲ, καὶ γενητῆς οὔσης τῆς κτίσεως, οὐκ ἄτοπον ἐν αὐτῇ τὸν Λόγον εἶναι, οὐκ ἄρα οὐδὲ ἐν ἀνθρώπῳ αὐτὴν εἶναι ἄτοπον. Οὐκ οῦν ὅλως οὐκ ἀπρεπὲς τὸ ἐν ἀνθρώπῳ εἶναι τὸν Λό- γον· καὶ πάντα ὑπ' αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ φωτίζεσθαι καὶ κινεῖσθαι. παραβῆναι τὴν τοῦ πλάσαντος αὐτὸν ἐντολὴν, καὶ ς ὑπὸ κατάραν καὶ κατοχὴν θανάτου γενόμενον ὁρῶν ὁ τοῦ παντὸς κτίστης Θεὸς Λόγος, ἐκ τῆς ἀπογόνου τοῦ Ἀδὰμ Παρθένου Μαρίας πλάσας ἑαυτῷ τὸ χωρῆ- σαι δυνάμενον ἄχραντον σῶμα πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς Θεότητος σωματικῶς, καὶ τὰ πάθη τὰ ἀνθρώπεια, ὑπὲρ παντὸς τοῦ κόσμου αὐτὸ ἑκουσίως παραδέδω- κεν· ἵνα τόν ποτε βασιλεύοντα τοῦ θανάτου διάβολον θανατώσῃ, τῷ τοῦ ἰδίου σώματος θανάτῳ. Αἷμα δὲ οὐκ ἐκ τοῦ πνεύματος τῆς τοῦ Λόγου θεότητος εκπο ρεύεται· ἀλλ' ἐξ οὗ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. μου μείζων μου ἐστὶ, καὶ τὸ Ἔκτισέ με, καὶ, Εγώ είμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος, καὶ ὅσα ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις καὶ ἐν τοῖς προφήταις εἶπε ταπεινὰ περὶ αὐτοῦ, εἰς τὸ (58) ἐφόρεσε σῶμα δι' ἡμᾶς εἴρηται. Οὔτε τὸ παθητὸν σῶμα, ὃ ἐφόρεσε διὰ τὴν τοῦ παν τὸς σωτηρίαν, ἀνατίθεμεν τῷ Πατρὶ· τὰ πάντα γὰρ ἐκτίσθη ὑπὸ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ. Ὁ δὲ Υἱὸς μόν νος ὑπὸ τοῦ Πατρὸς ἐγεννήθη· διὸ πρωτότοκός ἐστι πάσης κτίσεως ὁ Θεὸς Λόγος· ἄτρεπτος γὰρ ἐξ ἀτρέπτου ἐστί· τοίνυν τὸ δι᾿ ἡμᾶς ἐφόρεσε τὸ σῶμα κτίσμα ἐστίν. μασι κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας, τὸν κεκλημένον. Ἰησοῦν, ἵνα δι᾿ αὐτοῦ τὸ ἀπολόμενον πρόβατον SERMO MAJOR DE FIDE, operari in ea potest quæ extra corpus sunt, nec B quæ procul corpore consistunt per præsentiam suam movere. Nunquam igitur homo procuł posi- tus illa movet, aut transfert: neque enim domi se- dens quispiam, et quæ in cœlo sunt cogitans, aut solem movet, aut cœlum circumvertit; sed illa commoveri, et condita fuisse videt; neque tamen ita ut eorum quidpiam efficere valeat. At non bu- jusmodi est Dei Verbum in homine ; non enim cor- pore colligatum erat, imo potius ipsum occupabat cum imperio ; ita ut una in corpore et in universis rebus esset; quinetiam extra res omnes, atque in solo Patre. versum se risum moveant, qui apud Græeos sapien- tes habentur ; dum mundum aiunt corpus esse grande, atque vere dicunt dum isthæc effantur : ipsum enim ejusque partes singulas, quoniam in sensum cadunt, perspicimus. Si igitur in mundo ipso, qui corpus est, Verbum Dei exsistit, ac simul in res universas, et in singulas quoque pervadis ; quid mirum aut quid absurdum si dicamus ipsum in hominem advenisse? Quod si, licet facta sit universa creatarum rerum natura, non absurdum est Verbum in ea esse, non absurdum pariter erit esse ipsum in homine. Non indecorum itaque est, in homine esse Verbum, atque omnia ab ipso et in ipso illuminari atque moveri. tor, Adamum a diabolo deceptum, transgressum opificis sui mandatum, atque in maledictionem, mortisque subjectionem delapsum ; ex Virgine Ma ria, ab Adamo originem ducente, eformato sibi purissimo corpore, quod posset continere omnem plenitudinem divinitatis corporaliter, atque pas- siones, id est cruciatus bumanos ferre ; pro toto mundo ipsum sponte tradidit; ut diabolum, qui olim mortis imperium obtinebat, morte corporis sui occideret. Sanguis autem non ex spiritu divinitatis Verbi manat ; sed ex homine quein tulit. 14. Illud. Ego sum vitis"; et, Pater meus major me est"; item, Creavit me“; et, Ego sum vermis et non homo ** ; et quæcunque in Evan- D geliis et in prophetis de se humilia et abjecta dixit, corpus quod propter nos tulit spectant. Neque patibile corpus, quod pro universi salute tulit, Pa- tri ascribimus: omnia enim creata sunt a Patre per Filium. Filius porro solus a Patre genitus est: quamobrem primogenitus est omnis creaturæ “ Deus Verbum immutabilis siquidem ex immula- bili est. Igitur corpus quod pro nobis tulit, res est creata. omnia præter peccatum : scilicet eum qui voca- tur Jesus, ut per ipsum perditam ovem Patri redu- * Coloss. 1, 15. ts Joan. IV, 12. Σκόπει, παρακαλῶ, εἰ μὴ τὴν χλεύην καθ' 15. Απατηθέντα γὰρ τὸν Ἀδὰμ ὑπὸ τοῦ διαβόλου 12. Animadverte, quæso, annon vel ignari ad- 13. Videus itaque Deus Verbum, omnium crea- 14. Τό, Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος, καὶ, Ο Πατήρ 15. Τὸν γὰρ Ἀδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήσ 15. Adamum enim induens cum affectibus per 1. **Joan. xiv, 28. w Prov. vill, 22. 46 Psal. xαι, 7. (58) Sic sape το relativum.

τοῦ ἰδίου σώματος ἐνεργεῖν, ἢ τὰ τούτου μακρὰν τῇ Δ παρουσίᾳ κινεῖν. Οὐδέποτε γοῦν ἄνθρωπος μακρὰν ἤδη ταῦτα κινεῖ, καὶ μεταφέρει· οὐδὲ, εἰ ἐπὶ τῆς ἰδίας οἰκίας καθέζοιτό τις, καὶ λογίζοιτο τὰ ἐν οὐ ρανῷ, ἤδη καὶ τὸν ἥλιον κινεῖ, καὶ τὸν οὐρανὸν περι- στρέφει· ἀλλ' ὁρᾷ μὲν κινούμενα καὶ γινόμενα, οὐ μὴν ὥστε καὶ ἐργάσασθαι δυνατὸς τυγχάνει. Οὐ δὴ τοιοῦτος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐν τῷ ἀνθρώπῳ· οὐ γὰρ συνεδέδετο τῷ σώματι, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς ἑκράτει τοῦτο· ὥστε καὶ ἐν τούτῳ ἦν καὶ ἐν τοῖς πᾶσιν ἐτύγχανε· καὶ ἔξωθεν τῶν ὅλων ἦν, καὶ ἐν μόνῳ τῷ Πατρί. ἑαυτῶν κινοῦντες ἀγνοοῦσιν, τὸν κόσμον σῶμα μέγα φασὶν εἶναι οἱ τῶν Ἑλλήνων σοφοί, καὶ ἀληθεύουσι λέγοντες· ὁρῶμεν γὰρ αὐτὸν καὶ τὸ τούτου μέρος, ὅτι ταῖς αἰσθήσεσιν ὑποπίπτει. Εἰ τοίνυν καὶ ἐν τῷ κόσμῳ σώματι ὄντι ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐστὶ, καὶ ἐν ὅλοις καὶ ἐν τοῖς κατὰ μέρος αὐτοῦ πᾶσιν ἐπιβέβηκε· τί θαυμαστὸν ἢ τί ἄτοπον εἰ καὶ ἐν ἀνθρώπῳ φαμὲν αὐτὸν ἐπιδεδημηκέναι; Εἰ δὲ, καὶ γενητῆς οὔσης τῆς κτίσεως, οὐκ ἄτοπον ἐν αὐτῇ τὸν Λόγον εἶναι, οὐκ ἄρα οὐδὲ ἐν ἀνθρώπῳ αὐτὴν εἶναι ἄτοπον. Οὐκ οῦν ὅλως οὐκ ἀπρεπὲς τὸ ἐν ἀνθρώπῳ εἶναι τὸν Λό- γον· καὶ πάντα ὑπ' αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ φωτίζεσθαι καὶ κινεῖσθαι. παραβῆναι τὴν τοῦ πλάσαντος αὐτὸν ἐντολὴν, καὶ ς ὑπὸ κατάραν καὶ κατοχὴν θανάτου γενόμενον ὁρῶν ὁ τοῦ παντὸς κτίστης Θεὸς Λόγος, ἐκ τῆς ἀπογόνου τοῦ Ἀδὰμ Παρθένου Μαρίας πλάσας ἑαυτῷ τὸ χωρῆ- σαι δυνάμενον ἄχραντον σῶμα πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς Θεότητος σωματικῶς, καὶ τὰ πάθη τὰ ἀνθρώπεια, ὑπὲρ παντὸς τοῦ κόσμου αὐτὸ ἑκουσίως παραδέδω- κεν· ἵνα τόν ποτε βασιλεύοντα τοῦ θανάτου διάβολον θανατώσῃ, τῷ τοῦ ἰδίου σώματος θανάτῳ. Αἷμα δὲ οὐκ ἐκ τοῦ πνεύματος τῆς τοῦ Λόγου θεότητος εκπο ρεύεται· ἀλλ' ἐξ οὗ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. μου μείζων μου ἐστὶ, καὶ τὸ Ἔκτισέ με, καὶ, Εγώ είμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος, καὶ ὅσα ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις καὶ ἐν τοῖς προφήταις εἶπε ταπεινὰ περὶ αὐτοῦ, εἰς τὸ (58) ἐφόρεσε σῶμα δι' ἡμᾶς εἴρηται. Οὔτε τὸ παθητὸν σῶμα, ὃ ἐφόρεσε διὰ τὴν τοῦ παν τὸς σωτηρίαν, ἀνατίθεμεν τῷ Πατρὶ· τὰ πάντα γὰρ ἐκτίσθη ὑπὸ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ. Ὁ δὲ Υἱὸς μόν νος ὑπὸ τοῦ Πατρὸς ἐγεννήθη· διὸ πρωτότοκός ἐστι πάσης κτίσεως ὁ Θεὸς Λόγος· ἄτρεπτος γὰρ ἐξ ἀτρέπτου ἐστί· τοίνυν τὸ δι᾿ ἡμᾶς ἐφόρεσε τὸ σῶμα κτίσμα ἐστίν. μασι κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας, τὸν κεκλημένον. Ἰησοῦν, ἵνα δι᾿ αὐτοῦ τὸ ἀπολόμενον πρόβατον SERMO MAJOR DE FIDE, operari in ea potest quæ extra corpus sunt, nec B quæ procul corpore consistunt per præsentiam suam movere. Nunquam igitur homo procuł posi- tus illa movet, aut transfert: neque enim domi se- dens quispiam, et quæ in cœlo sunt cogitans, aut solem movet, aut cœlum circumvertit; sed illa commoveri, et condita fuisse videt; neque tamen ita ut eorum quidpiam efficere valeat. At non bu- jusmodi est Dei Verbum in homine ; non enim cor- pore colligatum erat, imo potius ipsum occupabat cum imperio ; ita ut una in corpore et in universis rebus esset; quinetiam extra res omnes, atque in solo Patre. versum se risum moveant, qui apud Græeos sapien- tes habentur ; dum mundum aiunt corpus esse grande, atque vere dicunt dum isthæc effantur : ipsum enim ejusque partes singulas, quoniam in sensum cadunt, perspicimus. Si igitur in mundo ipso, qui corpus est, Verbum Dei exsistit, ac simul in res universas, et in singulas quoque pervadis ; quid mirum aut quid absurdum si dicamus ipsum in hominem advenisse? Quod si, licet facta sit universa creatarum rerum natura, non absurdum est Verbum in ea esse, non absurdum pariter erit esse ipsum in homine. Non indecorum itaque est, in homine esse Verbum, atque omnia ab ipso et in ipso illuminari atque moveri. tor, Adamum a diabolo deceptum, transgressum opificis sui mandatum, atque in maledictionem, mortisque subjectionem delapsum ; ex Virgine Ma ria, ab Adamo originem ducente, eformato sibi purissimo corpore, quod posset continere omnem plenitudinem divinitatis corporaliter, atque pas- siones, id est cruciatus bumanos ferre ; pro toto mundo ipsum sponte tradidit; ut diabolum, qui olim mortis imperium obtinebat, morte corporis sui occideret. Sanguis autem non ex spiritu divinitatis Verbi manat ; sed ex homine quein tulit. 14. Illud. Ego sum vitis"; et, Pater meus major me est"; item, Creavit me“; et, Ego sum vermis et non homo ** ; et quæcunque in Evan- D geliis et in prophetis de se humilia et abjecta dixit, corpus quod propter nos tulit spectant. Neque patibile corpus, quod pro universi salute tulit, Pa- tri ascribimus: omnia enim creata sunt a Patre per Filium. Filius porro solus a Patre genitus est: quamobrem primogenitus est omnis creaturæ “ Deus Verbum immutabilis siquidem ex immula- bili est. Igitur corpus quod pro nobis tulit, res est creata. omnia præter peccatum : scilicet eum qui voca- tur Jesus, ut per ipsum perditam ovem Patri redu- * Coloss. 1, 15. ts Joan. IV, 12. Σκόπει, παρακαλῶ, εἰ μὴ τὴν χλεύην καθ' 15. Απατηθέντα γὰρ τὸν Ἀδὰμ ὑπὸ τοῦ διαβόλου 12. Animadverte, quæso, annon vel ignari ad- 13. Videus itaque Deus Verbum, omnium crea- 14. Τό, Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος, καὶ, Ο Πατήρ 15. Τὸν γὰρ Ἀδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήσ 15. Adamum enim induens cum affectibus per 1. **Joan. xiv, 28. w Prov. vill, 22. 46 Psal. xαι, 7. (58) Sic sape το relativum.

τοῦ ἰδίου σώματος ἐνεργεῖν, ἢ τὰ τούτου μακρὰν τῇ Δ παρουσίᾳ κινεῖν. Οὐδέποτε γοῦν ἄνθρωπος μακρὰν ἤδη ταῦτα κινεῖ, καὶ μεταφέρει· οὐδὲ, εἰ ἐπὶ τῆς ἰδίας οἰκίας καθέζοιτό τις, καὶ λογίζοιτο τὰ ἐν οὐ ρανῷ, ἤδη καὶ τὸν ἥλιον κινεῖ, καὶ τὸν οὐρανὸν περι- στρέφει· ἀλλ' ὁρᾷ μὲν κινούμενα καὶ γινόμενα, οὐ μὴν ὥστε καὶ ἐργάσασθαι δυνατὸς τυγχάνει. Οὐ δὴ τοιοῦτος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐν τῷ ἀνθρώπῳ· οὐ γὰρ συνεδέδετο τῷ σώματι, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς ἑκράτει τοῦτο· ὥστε καὶ ἐν τούτῳ ἦν καὶ ἐν τοῖς πᾶσιν ἐτύγχανε· καὶ ἔξωθεν τῶν ὅλων ἦν, καὶ ἐν μόνῳ τῷ Πατρί. ἑαυτῶν κινοῦντες ἀγνοοῦσιν, τὸν κόσμον σῶμα μέγα φασὶν εἶναι οἱ τῶν Ἑλλήνων σοφοί, καὶ ἀληθεύουσι λέγοντες· ὁρῶμεν γὰρ αὐτὸν καὶ τὸ τούτου μέρος, ὅτι ταῖς αἰσθήσεσιν ὑποπίπτει. Εἰ τοίνυν καὶ ἐν τῷ κόσμῳ σώματι ὄντι ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐστὶ, καὶ ἐν ὅλοις καὶ ἐν τοῖς κατὰ μέρος αὐτοῦ πᾶσιν ἐπιβέβηκε· τί θαυμαστὸν ἢ τί ἄτοπον εἰ καὶ ἐν ἀνθρώπῳ φαμὲν αὐτὸν ἐπιδεδημηκέναι; Εἰ δὲ, καὶ γενητῆς οὔσης τῆς κτίσεως, οὐκ ἄτοπον ἐν αὐτῇ τὸν Λόγον εἶναι, οὐκ ἄρα οὐδὲ ἐν ἀνθρώπῳ αὐτὴν εἶναι ἄτοπον. Οὐκ οῦν ὅλως οὐκ ἀπρεπὲς τὸ ἐν ἀνθρώπῳ εἶναι τὸν Λό- γον· καὶ πάντα ὑπ' αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ φωτίζεσθαι καὶ κινεῖσθαι. παραβῆναι τὴν τοῦ πλάσαντος αὐτὸν ἐντολὴν, καὶ ς ὑπὸ κατάραν καὶ κατοχὴν θανάτου γενόμενον ὁρῶν ὁ τοῦ παντὸς κτίστης Θεὸς Λόγος, ἐκ τῆς ἀπογόνου τοῦ Ἀδὰμ Παρθένου Μαρίας πλάσας ἑαυτῷ τὸ χωρῆ- σαι δυνάμενον ἄχραντον σῶμα πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς Θεότητος σωματικῶς, καὶ τὰ πάθη τὰ ἀνθρώπεια, ὑπὲρ παντὸς τοῦ κόσμου αὐτὸ ἑκουσίως παραδέδω- κεν· ἵνα τόν ποτε βασιλεύοντα τοῦ θανάτου διάβολον θανατώσῃ, τῷ τοῦ ἰδίου σώματος θανάτῳ. Αἷμα δὲ οὐκ ἐκ τοῦ πνεύματος τῆς τοῦ Λόγου θεότητος εκπο ρεύεται· ἀλλ' ἐξ οὗ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. μου μείζων μου ἐστὶ, καὶ τὸ Ἔκτισέ με, καὶ, Εγώ είμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος, καὶ ὅσα ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις καὶ ἐν τοῖς προφήταις εἶπε ταπεινὰ περὶ αὐτοῦ, εἰς τὸ (58) ἐφόρεσε σῶμα δι' ἡμᾶς εἴρηται. Οὔτε τὸ παθητὸν σῶμα, ὃ ἐφόρεσε διὰ τὴν τοῦ παν τὸς σωτηρίαν, ἀνατίθεμεν τῷ Πατρὶ· τὰ πάντα γὰρ ἐκτίσθη ὑπὸ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ. Ὁ δὲ Υἱὸς μόν νος ὑπὸ τοῦ Πατρὸς ἐγεννήθη· διὸ πρωτότοκός ἐστι πάσης κτίσεως ὁ Θεὸς Λόγος· ἄτρεπτος γὰρ ἐξ ἀτρέπτου ἐστί· τοίνυν τὸ δι᾿ ἡμᾶς ἐφόρεσε τὸ σῶμα κτίσμα ἐστίν. μασι κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας, τὸν κεκλημένον. Ἰησοῦν, ἵνα δι᾿ αὐτοῦ τὸ ἀπολόμενον πρόβατον SERMO MAJOR DE FIDE, operari in ea potest quæ extra corpus sunt, nec B quæ procul corpore consistunt per præsentiam suam movere. Nunquam igitur homo procuł posi- tus illa movet, aut transfert: neque enim domi se- dens quispiam, et quæ in cœlo sunt cogitans, aut solem movet, aut cœlum circumvertit; sed illa commoveri, et condita fuisse videt; neque tamen ita ut eorum quidpiam efficere valeat. At non bu- jusmodi est Dei Verbum in homine ; non enim cor- pore colligatum erat, imo potius ipsum occupabat cum imperio ; ita ut una in corpore et in universis rebus esset; quinetiam extra res omnes, atque in solo Patre. versum se risum moveant, qui apud Græeos sapien- tes habentur ; dum mundum aiunt corpus esse grande, atque vere dicunt dum isthæc effantur : ipsum enim ejusque partes singulas, quoniam in sensum cadunt, perspicimus. Si igitur in mundo ipso, qui corpus est, Verbum Dei exsistit, ac simul in res universas, et in singulas quoque pervadis ; quid mirum aut quid absurdum si dicamus ipsum in hominem advenisse? Quod si, licet facta sit universa creatarum rerum natura, non absurdum est Verbum in ea esse, non absurdum pariter erit esse ipsum in homine. Non indecorum itaque est, in homine esse Verbum, atque omnia ab ipso et in ipso illuminari atque moveri. tor, Adamum a diabolo deceptum, transgressum opificis sui mandatum, atque in maledictionem, mortisque subjectionem delapsum ; ex Virgine Ma ria, ab Adamo originem ducente, eformato sibi purissimo corpore, quod posset continere omnem plenitudinem divinitatis corporaliter, atque pas- siones, id est cruciatus bumanos ferre ; pro toto mundo ipsum sponte tradidit; ut diabolum, qui olim mortis imperium obtinebat, morte corporis sui occideret. Sanguis autem non ex spiritu divinitatis Verbi manat ; sed ex homine quein tulit. 14. Illud. Ego sum vitis"; et, Pater meus major me est"; item, Creavit me“; et, Ego sum vermis et non homo ** ; et quæcunque in Evan- D geliis et in prophetis de se humilia et abjecta dixit, corpus quod propter nos tulit spectant. Neque patibile corpus, quod pro universi salute tulit, Pa- tri ascribimus: omnia enim creata sunt a Patre per Filium. Filius porro solus a Patre genitus est: quamobrem primogenitus est omnis creaturæ “ Deus Verbum immutabilis siquidem ex immula- bili est. Igitur corpus quod pro nobis tulit, res est creata. omnia præter peccatum : scilicet eum qui voca- tur Jesus, ut per ipsum perditam ovem Patri redu- * Coloss. 1, 15. ts Joan. IV, 12. Σκόπει, παρακαλῶ, εἰ μὴ τὴν χλεύην καθ' 15. Απατηθέντα γὰρ τὸν Ἀδὰμ ὑπὸ τοῦ διαβόλου 12. Animadverte, quæso, annon vel ignari ad- 13. Videus itaque Deus Verbum, omnium crea- 14. Τό, Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος, καὶ, Ο Πατήρ 15. Τὸν γὰρ Ἀδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήσ 15. Adamum enim induens cum affectibus per 1. **Joan. xiv, 28. w Prov. vill, 22. 46 Psal. xαι, 7. (58) Sic sape το relativum.

τοῦ ἰδίου σώματος ἐνεργεῖν, ἢ τὰ τούτου μακρὰν τῇ Δ παρουσίᾳ κινεῖν. Οὐδέποτε γοῦν ἄνθρωπος μακρὰν ἤδη ταῦτα κινεῖ, καὶ μεταφέρει· οὐδὲ, εἰ ἐπὶ τῆς ἰδίας οἰκίας καθέζοιτό τις, καὶ λογίζοιτο τὰ ἐν οὐ ρανῷ, ἤδη καὶ τὸν ἥλιον κινεῖ, καὶ τὸν οὐρανὸν περι- στρέφει· ἀλλ' ὁρᾷ μὲν κινούμενα καὶ γινόμενα, οὐ μὴν ὥστε καὶ ἐργάσασθαι δυνατὸς τυγχάνει. Οὐ δὴ τοιοῦτος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐν τῷ ἀνθρώπῳ· οὐ γὰρ συνεδέδετο τῷ σώματι, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς ἑκράτει τοῦτο· ὥστε καὶ ἐν τούτῳ ἦν καὶ ἐν τοῖς πᾶσιν ἐτύγχανε· καὶ ἔξωθεν τῶν ὅλων ἦν, καὶ ἐν μόνῳ τῷ Πατρί. ἑαυτῶν κινοῦντες ἀγνοοῦσιν, τὸν κόσμον σῶμα μέγα φασὶν εἶναι οἱ τῶν Ἑλλήνων σοφοί, καὶ ἀληθεύουσι λέγοντες· ὁρῶμεν γὰρ αὐτὸν καὶ τὸ τούτου μέρος, ὅτι ταῖς αἰσθήσεσιν ὑποπίπτει. Εἰ τοίνυν καὶ ἐν τῷ κόσμῳ σώματι ὄντι ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐστὶ, καὶ ἐν ὅλοις καὶ ἐν τοῖς κατὰ μέρος αὐτοῦ πᾶσιν ἐπιβέβηκε· τί θαυμαστὸν ἢ τί ἄτοπον εἰ καὶ ἐν ἀνθρώπῳ φαμὲν αὐτὸν ἐπιδεδημηκέναι; Εἰ δὲ, καὶ γενητῆς οὔσης τῆς κτίσεως, οὐκ ἄτοπον ἐν αὐτῇ τὸν Λόγον εἶναι, οὐκ ἄρα οὐδὲ ἐν ἀνθρώπῳ αὐτὴν εἶναι ἄτοπον. Οὐκ οῦν ὅλως οὐκ ἀπρεπὲς τὸ ἐν ἀνθρώπῳ εἶναι τὸν Λό- γον· καὶ πάντα ὑπ' αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ φωτίζεσθαι καὶ κινεῖσθαι. παραβῆναι τὴν τοῦ πλάσαντος αὐτὸν ἐντολὴν, καὶ ς ὑπὸ κατάραν καὶ κατοχὴν θανάτου γενόμενον ὁρῶν ὁ τοῦ παντὸς κτίστης Θεὸς Λόγος, ἐκ τῆς ἀπογόνου τοῦ Ἀδὰμ Παρθένου Μαρίας πλάσας ἑαυτῷ τὸ χωρῆ- σαι δυνάμενον ἄχραντον σῶμα πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς Θεότητος σωματικῶς, καὶ τὰ πάθη τὰ ἀνθρώπεια, ὑπὲρ παντὸς τοῦ κόσμου αὐτὸ ἑκουσίως παραδέδω- κεν· ἵνα τόν ποτε βασιλεύοντα τοῦ θανάτου διάβολον θανατώσῃ, τῷ τοῦ ἰδίου σώματος θανάτῳ. Αἷμα δὲ οὐκ ἐκ τοῦ πνεύματος τῆς τοῦ Λόγου θεότητος εκπο ρεύεται· ἀλλ' ἐξ οὗ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. μου μείζων μου ἐστὶ, καὶ τὸ Ἔκτισέ με, καὶ, Εγώ είμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος, καὶ ὅσα ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις καὶ ἐν τοῖς προφήταις εἶπε ταπεινὰ περὶ αὐτοῦ, εἰς τὸ (58) ἐφόρεσε σῶμα δι' ἡμᾶς εἴρηται. Οὔτε τὸ παθητὸν σῶμα, ὃ ἐφόρεσε διὰ τὴν τοῦ παν τὸς σωτηρίαν, ἀνατίθεμεν τῷ Πατρὶ· τὰ πάντα γὰρ ἐκτίσθη ὑπὸ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ. Ὁ δὲ Υἱὸς μόν νος ὑπὸ τοῦ Πατρὸς ἐγεννήθη· διὸ πρωτότοκός ἐστι πάσης κτίσεως ὁ Θεὸς Λόγος· ἄτρεπτος γὰρ ἐξ ἀτρέπτου ἐστί· τοίνυν τὸ δι᾿ ἡμᾶς ἐφόρεσε τὸ σῶμα κτίσμα ἐστίν. μασι κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας, τὸν κεκλημένον. Ἰησοῦν, ἵνα δι᾿ αὐτοῦ τὸ ἀπολόμενον πρόβατον SERMO MAJOR DE FIDE, operari in ea potest quæ extra corpus sunt, nec B quæ procul corpore consistunt per præsentiam suam movere. Nunquam igitur homo procuł posi- tus illa movet, aut transfert: neque enim domi se- dens quispiam, et quæ in cœlo sunt cogitans, aut solem movet, aut cœlum circumvertit; sed illa commoveri, et condita fuisse videt; neque tamen ita ut eorum quidpiam efficere valeat. At non bu- jusmodi est Dei Verbum in homine ; non enim cor- pore colligatum erat, imo potius ipsum occupabat cum imperio ; ita ut una in corpore et in universis rebus esset; quinetiam extra res omnes, atque in solo Patre. versum se risum moveant, qui apud Græeos sapien- tes habentur ; dum mundum aiunt corpus esse grande, atque vere dicunt dum isthæc effantur : ipsum enim ejusque partes singulas, quoniam in sensum cadunt, perspicimus. Si igitur in mundo ipso, qui corpus est, Verbum Dei exsistit, ac simul in res universas, et in singulas quoque pervadis ; quid mirum aut quid absurdum si dicamus ipsum in hominem advenisse? Quod si, licet facta sit universa creatarum rerum natura, non absurdum est Verbum in ea esse, non absurdum pariter erit esse ipsum in homine. Non indecorum itaque est, in homine esse Verbum, atque omnia ab ipso et in ipso illuminari atque moveri. tor, Adamum a diabolo deceptum, transgressum opificis sui mandatum, atque in maledictionem, mortisque subjectionem delapsum ; ex Virgine Ma ria, ab Adamo originem ducente, eformato sibi purissimo corpore, quod posset continere omnem plenitudinem divinitatis corporaliter, atque pas- siones, id est cruciatus bumanos ferre ; pro toto mundo ipsum sponte tradidit; ut diabolum, qui olim mortis imperium obtinebat, morte corporis sui occideret. Sanguis autem non ex spiritu divinitatis Verbi manat ; sed ex homine quein tulit. 14. Illud. Ego sum vitis"; et, Pater meus major me est"; item, Creavit me“; et, Ego sum vermis et non homo ** ; et quæcunque in Evan- D geliis et in prophetis de se humilia et abjecta dixit, corpus quod propter nos tulit spectant. Neque patibile corpus, quod pro universi salute tulit, Pa- tri ascribimus: omnia enim creata sunt a Patre per Filium. Filius porro solus a Patre genitus est: quamobrem primogenitus est omnis creaturæ “ Deus Verbum immutabilis siquidem ex immula- bili est. Igitur corpus quod pro nobis tulit, res est creata. omnia præter peccatum : scilicet eum qui voca- tur Jesus, ut per ipsum perditam ovem Patri redu- * Coloss. 1, 15. ts Joan. IV, 12. Σκόπει, παρακαλῶ, εἰ μὴ τὴν χλεύην καθ' 15. Απατηθέντα γὰρ τὸν Ἀδὰμ ὑπὸ τοῦ διαβόλου 12. Animadverte, quæso, annon vel ignari ad- 13. Videus itaque Deus Verbum, omnium crea- 14. Τό, Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος, καὶ, Ο Πατήρ 15. Τὸν γὰρ Ἀδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήσ 15. Adamum enim induens cum affectibus per 1. **Joan. xiv, 28. w Prov. vill, 22. 46 Psal. xαι, 7. (58) Sic sape το relativum.

τοῦ ἰδίου σώματος ἐνεργεῖν, ἢ τὰ τούτου μακρὰν τῇ Δ παρουσίᾳ κινεῖν. Οὐδέποτε γοῦν ἄνθρωπος μακρὰν ἤδη ταῦτα κινεῖ, καὶ μεταφέρει· οὐδὲ, εἰ ἐπὶ τῆς ἰδίας οἰκίας καθέζοιτό τις, καὶ λογίζοιτο τὰ ἐν οὐ ρανῷ, ἤδη καὶ τὸν ἥλιον κινεῖ, καὶ τὸν οὐρανὸν περι- στρέφει· ἀλλ' ὁρᾷ μὲν κινούμενα καὶ γινόμενα, οὐ μὴν ὥστε καὶ ἐργάσασθαι δυνατὸς τυγχάνει. Οὐ δὴ τοιοῦτος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐν τῷ ἀνθρώπῳ· οὐ γὰρ συνεδέδετο τῷ σώματι, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς ἑκράτει τοῦτο· ὥστε καὶ ἐν τούτῳ ἦν καὶ ἐν τοῖς πᾶσιν ἐτύγχανε· καὶ ἔξωθεν τῶν ὅλων ἦν, καὶ ἐν μόνῳ τῷ Πατρί. ἑαυτῶν κινοῦντες ἀγνοοῦσιν, τὸν κόσμον σῶμα μέγα φασὶν εἶναι οἱ τῶν Ἑλλήνων σοφοί, καὶ ἀληθεύουσι λέγοντες· ὁρῶμεν γὰρ αὐτὸν καὶ τὸ τούτου μέρος, ὅτι ταῖς αἰσθήσεσιν ὑποπίπτει. Εἰ τοίνυν καὶ ἐν τῷ κόσμῳ σώματι ὄντι ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐστὶ, καὶ ἐν ὅλοις καὶ ἐν τοῖς κατὰ μέρος αὐτοῦ πᾶσιν ἐπιβέβηκε· τί θαυμαστὸν ἢ τί ἄτοπον εἰ καὶ ἐν ἀνθρώπῳ φαμὲν αὐτὸν ἐπιδεδημηκέναι; Εἰ δὲ, καὶ γενητῆς οὔσης τῆς κτίσεως, οὐκ ἄτοπον ἐν αὐτῇ τὸν Λόγον εἶναι, οὐκ ἄρα οὐδὲ ἐν ἀνθρώπῳ αὐτὴν εἶναι ἄτοπον. Οὐκ οῦν ὅλως οὐκ ἀπρεπὲς τὸ ἐν ἀνθρώπῳ εἶναι τὸν Λό- γον· καὶ πάντα ὑπ' αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ φωτίζεσθαι καὶ κινεῖσθαι. παραβῆναι τὴν τοῦ πλάσαντος αὐτὸν ἐντολὴν, καὶ ς ὑπὸ κατάραν καὶ κατοχὴν θανάτου γενόμενον ὁρῶν ὁ τοῦ παντὸς κτίστης Θεὸς Λόγος, ἐκ τῆς ἀπογόνου τοῦ Ἀδὰμ Παρθένου Μαρίας πλάσας ἑαυτῷ τὸ χωρῆ- σαι δυνάμενον ἄχραντον σῶμα πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς Θεότητος σωματικῶς, καὶ τὰ πάθη τὰ ἀνθρώπεια, ὑπὲρ παντὸς τοῦ κόσμου αὐτὸ ἑκουσίως παραδέδω- κεν· ἵνα τόν ποτε βασιλεύοντα τοῦ θανάτου διάβολον θανατώσῃ, τῷ τοῦ ἰδίου σώματος θανάτῳ. Αἷμα δὲ οὐκ ἐκ τοῦ πνεύματος τῆς τοῦ Λόγου θεότητος εκπο ρεύεται· ἀλλ' ἐξ οὗ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. μου μείζων μου ἐστὶ, καὶ τὸ Ἔκτισέ με, καὶ, Εγώ είμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος, καὶ ὅσα ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις καὶ ἐν τοῖς προφήταις εἶπε ταπεινὰ περὶ αὐτοῦ, εἰς τὸ (58) ἐφόρεσε σῶμα δι' ἡμᾶς εἴρηται. Οὔτε τὸ παθητὸν σῶμα, ὃ ἐφόρεσε διὰ τὴν τοῦ παν τὸς σωτηρίαν, ἀνατίθεμεν τῷ Πατρὶ· τὰ πάντα γὰρ ἐκτίσθη ὑπὸ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ. Ὁ δὲ Υἱὸς μόν νος ὑπὸ τοῦ Πατρὸς ἐγεννήθη· διὸ πρωτότοκός ἐστι πάσης κτίσεως ὁ Θεὸς Λόγος· ἄτρεπτος γὰρ ἐξ ἀτρέπτου ἐστί· τοίνυν τὸ δι᾿ ἡμᾶς ἐφόρεσε τὸ σῶμα κτίσμα ἐστίν. μασι κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας, τὸν κεκλημένον. Ἰησοῦν, ἵνα δι᾿ αὐτοῦ τὸ ἀπολόμενον πρόβατον SERMO MAJOR DE FIDE, operari in ea potest quæ extra corpus sunt, nec B quæ procul corpore consistunt per præsentiam suam movere. Nunquam igitur homo procuł posi- tus illa movet, aut transfert: neque enim domi se- dens quispiam, et quæ in cœlo sunt cogitans, aut solem movet, aut cœlum circumvertit; sed illa commoveri, et condita fuisse videt; neque tamen ita ut eorum quidpiam efficere valeat. At non bu- jusmodi est Dei Verbum in homine ; non enim cor- pore colligatum erat, imo potius ipsum occupabat cum imperio ; ita ut una in corpore et in universis rebus esset; quinetiam extra res omnes, atque in solo Patre. versum se risum moveant, qui apud Græeos sapien- tes habentur ; dum mundum aiunt corpus esse grande, atque vere dicunt dum isthæc effantur : ipsum enim ejusque partes singulas, quoniam in sensum cadunt, perspicimus. Si igitur in mundo ipso, qui corpus est, Verbum Dei exsistit, ac simul in res universas, et in singulas quoque pervadis ; quid mirum aut quid absurdum si dicamus ipsum in hominem advenisse? Quod si, licet facta sit universa creatarum rerum natura, non absurdum est Verbum in ea esse, non absurdum pariter erit esse ipsum in homine. Non indecorum itaque est, in homine esse Verbum, atque omnia ab ipso et in ipso illuminari atque moveri. tor, Adamum a diabolo deceptum, transgressum opificis sui mandatum, atque in maledictionem, mortisque subjectionem delapsum ; ex Virgine Ma ria, ab Adamo originem ducente, eformato sibi purissimo corpore, quod posset continere omnem plenitudinem divinitatis corporaliter, atque pas- siones, id est cruciatus bumanos ferre ; pro toto mundo ipsum sponte tradidit; ut diabolum, qui olim mortis imperium obtinebat, morte corporis sui occideret. Sanguis autem non ex spiritu divinitatis Verbi manat ; sed ex homine quein tulit. 14. Illud. Ego sum vitis"; et, Pater meus major me est"; item, Creavit me“; et, Ego sum vermis et non homo ** ; et quæcunque in Evan- D geliis et in prophetis de se humilia et abjecta dixit, corpus quod propter nos tulit spectant. Neque patibile corpus, quod pro universi salute tulit, Pa- tri ascribimus: omnia enim creata sunt a Patre per Filium. Filius porro solus a Patre genitus est: quamobrem primogenitus est omnis creaturæ “ Deus Verbum immutabilis siquidem ex immula- bili est. Igitur corpus quod pro nobis tulit, res est creata. omnia præter peccatum : scilicet eum qui voca- tur Jesus, ut per ipsum perditam ovem Patri redu- * Coloss. 1, 15. ts Joan. IV, 12. Σκόπει, παρακαλῶ, εἰ μὴ τὴν χλεύην καθ' 15. Απατηθέντα γὰρ τὸν Ἀδὰμ ὑπὸ τοῦ διαβόλου 12. Animadverte, quæso, annon vel ignari ad- 13. Videus itaque Deus Verbum, omnium crea- 14. Τό, Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος, καὶ, Ο Πατήρ 15. Τὸν γὰρ Ἀδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήσ 15. Adamum enim induens cum affectibus per 1. **Joan. xiv, 28. w Prov. vill, 22. 46 Psal. xαι, 7. (58) Sic sape το relativum.

τοῦ ἰδίου σώματος ἐνεργεῖν, ἢ τὰ τούτου μακρὰν τῇ Δ παρουσίᾳ κινεῖν. Οὐδέποτε γοῦν ἄνθρωπος μακρὰν ἤδη ταῦτα κινεῖ, καὶ μεταφέρει· οὐδὲ, εἰ ἐπὶ τῆς ἰδίας οἰκίας καθέζοιτό τις, καὶ λογίζοιτο τὰ ἐν οὐ ρανῷ, ἤδη καὶ τὸν ἥλιον κινεῖ, καὶ τὸν οὐρανὸν περι- στρέφει· ἀλλ' ὁρᾷ μὲν κινούμενα καὶ γινόμενα, οὐ μὴν ὥστε καὶ ἐργάσασθαι δυνατὸς τυγχάνει. Οὐ δὴ τοιοῦτος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐν τῷ ἀνθρώπῳ· οὐ γὰρ συνεδέδετο τῷ σώματι, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς ἑκράτει τοῦτο· ὥστε καὶ ἐν τούτῳ ἦν καὶ ἐν τοῖς πᾶσιν ἐτύγχανε· καὶ ἔξωθεν τῶν ὅλων ἦν, καὶ ἐν μόνῳ τῷ Πατρί. ἑαυτῶν κινοῦντες ἀγνοοῦσιν, τὸν κόσμον σῶμα μέγα φασὶν εἶναι οἱ τῶν Ἑλλήνων σοφοί, καὶ ἀληθεύουσι λέγοντες· ὁρῶμεν γὰρ αὐτὸν καὶ τὸ τούτου μέρος, ὅτι ταῖς αἰσθήσεσιν ὑποπίπτει. Εἰ τοίνυν καὶ ἐν τῷ κόσμῳ σώματι ὄντι ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐστὶ, καὶ ἐν ὅλοις καὶ ἐν τοῖς κατὰ μέρος αὐτοῦ πᾶσιν ἐπιβέβηκε· τί θαυμαστὸν ἢ τί ἄτοπον εἰ καὶ ἐν ἀνθρώπῳ φαμὲν αὐτὸν ἐπιδεδημηκέναι; Εἰ δὲ, καὶ γενητῆς οὔσης τῆς κτίσεως, οὐκ ἄτοπον ἐν αὐτῇ τὸν Λόγον εἶναι, οὐκ ἄρα οὐδὲ ἐν ἀνθρώπῳ αὐτὴν εἶναι ἄτοπον. Οὐκ οῦν ὅλως οὐκ ἀπρεπὲς τὸ ἐν ἀνθρώπῳ εἶναι τὸν Λό- γον· καὶ πάντα ὑπ' αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ φωτίζεσθαι καὶ κινεῖσθαι. παραβῆναι τὴν τοῦ πλάσαντος αὐτὸν ἐντολὴν, καὶ ς ὑπὸ κατάραν καὶ κατοχὴν θανάτου γενόμενον ὁρῶν ὁ τοῦ παντὸς κτίστης Θεὸς Λόγος, ἐκ τῆς ἀπογόνου τοῦ Ἀδὰμ Παρθένου Μαρίας πλάσας ἑαυτῷ τὸ χωρῆ- σαι δυνάμενον ἄχραντον σῶμα πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς Θεότητος σωματικῶς, καὶ τὰ πάθη τὰ ἀνθρώπεια, ὑπὲρ παντὸς τοῦ κόσμου αὐτὸ ἑκουσίως παραδέδω- κεν· ἵνα τόν ποτε βασιλεύοντα τοῦ θανάτου διάβολον θανατώσῃ, τῷ τοῦ ἰδίου σώματος θανάτῳ. Αἷμα δὲ οὐκ ἐκ τοῦ πνεύματος τῆς τοῦ Λόγου θεότητος εκπο ρεύεται· ἀλλ' ἐξ οὗ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. μου μείζων μου ἐστὶ, καὶ τὸ Ἔκτισέ με, καὶ, Εγώ είμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος, καὶ ὅσα ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις καὶ ἐν τοῖς προφήταις εἶπε ταπεινὰ περὶ αὐτοῦ, εἰς τὸ (58) ἐφόρεσε σῶμα δι' ἡμᾶς εἴρηται. Οὔτε τὸ παθητὸν σῶμα, ὃ ἐφόρεσε διὰ τὴν τοῦ παν τὸς σωτηρίαν, ἀνατίθεμεν τῷ Πατρὶ· τὰ πάντα γὰρ ἐκτίσθη ὑπὸ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ. Ὁ δὲ Υἱὸς μόν νος ὑπὸ τοῦ Πατρὸς ἐγεννήθη· διὸ πρωτότοκός ἐστι πάσης κτίσεως ὁ Θεὸς Λόγος· ἄτρεπτος γὰρ ἐξ ἀτρέπτου ἐστί· τοίνυν τὸ δι᾿ ἡμᾶς ἐφόρεσε τὸ σῶμα κτίσμα ἐστίν. μασι κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας, τὸν κεκλημένον. Ἰησοῦν, ἵνα δι᾿ αὐτοῦ τὸ ἀπολόμενον πρόβατον SERMO MAJOR DE FIDE, operari in ea potest quæ extra corpus sunt, nec B quæ procul corpore consistunt per præsentiam suam movere. Nunquam igitur homo procuł posi- tus illa movet, aut transfert: neque enim domi se- dens quispiam, et quæ in cœlo sunt cogitans, aut solem movet, aut cœlum circumvertit; sed illa commoveri, et condita fuisse videt; neque tamen ita ut eorum quidpiam efficere valeat. At non bu- jusmodi est Dei Verbum in homine ; non enim cor- pore colligatum erat, imo potius ipsum occupabat cum imperio ; ita ut una in corpore et in universis rebus esset; quinetiam extra res omnes, atque in solo Patre. versum se risum moveant, qui apud Græeos sapien- tes habentur ; dum mundum aiunt corpus esse grande, atque vere dicunt dum isthæc effantur : ipsum enim ejusque partes singulas, quoniam in sensum cadunt, perspicimus. Si igitur in mundo ipso, qui corpus est, Verbum Dei exsistit, ac simul in res universas, et in singulas quoque pervadis ; quid mirum aut quid absurdum si dicamus ipsum in hominem advenisse? Quod si, licet facta sit universa creatarum rerum natura, non absurdum est Verbum in ea esse, non absurdum pariter erit esse ipsum in homine. Non indecorum itaque est, in homine esse Verbum, atque omnia ab ipso et in ipso illuminari atque moveri. tor, Adamum a diabolo deceptum, transgressum opificis sui mandatum, atque in maledictionem, mortisque subjectionem delapsum ; ex Virgine Ma ria, ab Adamo originem ducente, eformato sibi purissimo corpore, quod posset continere omnem plenitudinem divinitatis corporaliter, atque pas- siones, id est cruciatus bumanos ferre ; pro toto mundo ipsum sponte tradidit; ut diabolum, qui olim mortis imperium obtinebat, morte corporis sui occideret. Sanguis autem non ex spiritu divinitatis Verbi manat ; sed ex homine quein tulit. 14. Illud. Ego sum vitis"; et, Pater meus major me est"; item, Creavit me“; et, Ego sum vermis et non homo ** ; et quæcunque in Evan- D geliis et in prophetis de se humilia et abjecta dixit, corpus quod propter nos tulit spectant. Neque patibile corpus, quod pro universi salute tulit, Pa- tri ascribimus: omnia enim creata sunt a Patre per Filium. Filius porro solus a Patre genitus est: quamobrem primogenitus est omnis creaturæ “ Deus Verbum immutabilis siquidem ex immula- bili est. Igitur corpus quod pro nobis tulit, res est creata. omnia præter peccatum : scilicet eum qui voca- tur Jesus, ut per ipsum perditam ovem Patri redu- * Coloss. 1, 15. ts Joan. IV, 12. Σκόπει, παρακαλῶ, εἰ μὴ τὴν χλεύην καθ' 15. Απατηθέντα γὰρ τὸν Ἀδὰμ ὑπὸ τοῦ διαβόλου 12. Animadverte, quæso, annon vel ignari ad- 13. Videus itaque Deus Verbum, omnium crea- 14. Τό, Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος, καὶ, Ο Πατήρ 15. Τὸν γὰρ Ἀδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήσ 15. Adamum enim induens cum affectibus per 1. **Joan. xiv, 28. w Prov. vill, 22. 46 Psal. xαι, 7. (58) Sic sape το relativum.

τοῦ ἰδίου σώματος ἐνεργεῖν, ἢ τὰ τούτου μακρὰν τῇ Δ παρουσίᾳ κινεῖν. Οὐδέποτε γοῦν ἄνθρωπος μακρὰν ἤδη ταῦτα κινεῖ, καὶ μεταφέρει· οὐδὲ, εἰ ἐπὶ τῆς ἰδίας οἰκίας καθέζοιτό τις, καὶ λογίζοιτο τὰ ἐν οὐ ρανῷ, ἤδη καὶ τὸν ἥλιον κινεῖ, καὶ τὸν οὐρανὸν περι- στρέφει· ἀλλ' ὁρᾷ μὲν κινούμενα καὶ γινόμενα, οὐ μὴν ὥστε καὶ ἐργάσασθαι δυνατὸς τυγχάνει. Οὐ δὴ τοιοῦτος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐν τῷ ἀνθρώπῳ· οὐ γὰρ συνεδέδετο τῷ σώματι, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς ἑκράτει τοῦτο· ὥστε καὶ ἐν τούτῳ ἦν καὶ ἐν τοῖς πᾶσιν ἐτύγχανε· καὶ ἔξωθεν τῶν ὅλων ἦν, καὶ ἐν μόνῳ τῷ Πατρί. ἑαυτῶν κινοῦντες ἀγνοοῦσιν, τὸν κόσμον σῶμα μέγα φασὶν εἶναι οἱ τῶν Ἑλλήνων σοφοί, καὶ ἀληθεύουσι λέγοντες· ὁρῶμεν γὰρ αὐτὸν καὶ τὸ τούτου μέρος, ὅτι ταῖς αἰσθήσεσιν ὑποπίπτει. Εἰ τοίνυν καὶ ἐν τῷ κόσμῳ σώματι ὄντι ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐστὶ, καὶ ἐν ὅλοις καὶ ἐν τοῖς κατὰ μέρος αὐτοῦ πᾶσιν ἐπιβέβηκε· τί θαυμαστὸν ἢ τί ἄτοπον εἰ καὶ ἐν ἀνθρώπῳ φαμὲν αὐτὸν ἐπιδεδημηκέναι; Εἰ δὲ, καὶ γενητῆς οὔσης τῆς κτίσεως, οὐκ ἄτοπον ἐν αὐτῇ τὸν Λόγον εἶναι, οὐκ ἄρα οὐδὲ ἐν ἀνθρώπῳ αὐτὴν εἶναι ἄτοπον. Οὐκ οῦν ὅλως οὐκ ἀπρεπὲς τὸ ἐν ἀνθρώπῳ εἶναι τὸν Λό- γον· καὶ πάντα ὑπ' αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ φωτίζεσθαι καὶ κινεῖσθαι. παραβῆναι τὴν τοῦ πλάσαντος αὐτὸν ἐντολὴν, καὶ ς ὑπὸ κατάραν καὶ κατοχὴν θανάτου γενόμενον ὁρῶν ὁ τοῦ παντὸς κτίστης Θεὸς Λόγος, ἐκ τῆς ἀπογόνου τοῦ Ἀδὰμ Παρθένου Μαρίας πλάσας ἑαυτῷ τὸ χωρῆ- σαι δυνάμενον ἄχραντον σῶμα πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς Θεότητος σωματικῶς, καὶ τὰ πάθη τὰ ἀνθρώπεια, ὑπὲρ παντὸς τοῦ κόσμου αὐτὸ ἑκουσίως παραδέδω- κεν· ἵνα τόν ποτε βασιλεύοντα τοῦ θανάτου διάβολον θανατώσῃ, τῷ τοῦ ἰδίου σώματος θανάτῳ. Αἷμα δὲ οὐκ ἐκ τοῦ πνεύματος τῆς τοῦ Λόγου θεότητος εκπο ρεύεται· ἀλλ' ἐξ οὗ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. μου μείζων μου ἐστὶ, καὶ τὸ Ἔκτισέ με, καὶ, Εγώ είμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος, καὶ ὅσα ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις καὶ ἐν τοῖς προφήταις εἶπε ταπεινὰ περὶ αὐτοῦ, εἰς τὸ (58) ἐφόρεσε σῶμα δι' ἡμᾶς εἴρηται. Οὔτε τὸ παθητὸν σῶμα, ὃ ἐφόρεσε διὰ τὴν τοῦ παν τὸς σωτηρίαν, ἀνατίθεμεν τῷ Πατρὶ· τὰ πάντα γὰρ ἐκτίσθη ὑπὸ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ. Ὁ δὲ Υἱὸς μόν νος ὑπὸ τοῦ Πατρὸς ἐγεννήθη· διὸ πρωτότοκός ἐστι πάσης κτίσεως ὁ Θεὸς Λόγος· ἄτρεπτος γὰρ ἐξ ἀτρέπτου ἐστί· τοίνυν τὸ δι᾿ ἡμᾶς ἐφόρεσε τὸ σῶμα κτίσμα ἐστίν. μασι κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας, τὸν κεκλημένον. Ἰησοῦν, ἵνα δι᾿ αὐτοῦ τὸ ἀπολόμενον πρόβατον SERMO MAJOR DE FIDE, operari in ea potest quæ extra corpus sunt, nec B quæ procul corpore consistunt per præsentiam suam movere. Nunquam igitur homo procuł posi- tus illa movet, aut transfert: neque enim domi se- dens quispiam, et quæ in cœlo sunt cogitans, aut solem movet, aut cœlum circumvertit; sed illa commoveri, et condita fuisse videt; neque tamen ita ut eorum quidpiam efficere valeat. At non bu- jusmodi est Dei Verbum in homine ; non enim cor- pore colligatum erat, imo potius ipsum occupabat cum imperio ; ita ut una in corpore et in universis rebus esset; quinetiam extra res omnes, atque in solo Patre. versum se risum moveant, qui apud Græeos sapien- tes habentur ; dum mundum aiunt corpus esse grande, atque vere dicunt dum isthæc effantur : ipsum enim ejusque partes singulas, quoniam in sensum cadunt, perspicimus. Si igitur in mundo ipso, qui corpus est, Verbum Dei exsistit, ac simul in res universas, et in singulas quoque pervadis ; quid mirum aut quid absurdum si dicamus ipsum in hominem advenisse? Quod si, licet facta sit universa creatarum rerum natura, non absurdum est Verbum in ea esse, non absurdum pariter erit esse ipsum in homine. Non indecorum itaque est, in homine esse Verbum, atque omnia ab ipso et in ipso illuminari atque moveri. tor, Adamum a diabolo deceptum, transgressum opificis sui mandatum, atque in maledictionem, mortisque subjectionem delapsum ; ex Virgine Ma ria, ab Adamo originem ducente, eformato sibi purissimo corpore, quod posset continere omnem plenitudinem divinitatis corporaliter, atque pas- siones, id est cruciatus bumanos ferre ; pro toto mundo ipsum sponte tradidit; ut diabolum, qui olim mortis imperium obtinebat, morte corporis sui occideret. Sanguis autem non ex spiritu divinitatis Verbi manat ; sed ex homine quein tulit. 14. Illud. Ego sum vitis"; et, Pater meus major me est"; item, Creavit me“; et, Ego sum vermis et non homo ** ; et quæcunque in Evan- D geliis et in prophetis de se humilia et abjecta dixit, corpus quod propter nos tulit spectant. Neque patibile corpus, quod pro universi salute tulit, Pa- tri ascribimus: omnia enim creata sunt a Patre per Filium. Filius porro solus a Patre genitus est: quamobrem primogenitus est omnis creaturæ “ Deus Verbum immutabilis siquidem ex immula- bili est. Igitur corpus quod pro nobis tulit, res est creata. omnia præter peccatum : scilicet eum qui voca- tur Jesus, ut per ipsum perditam ovem Patri redu- * Coloss. 1, 15. ts Joan. IV, 12. Σκόπει, παρακαλῶ, εἰ μὴ τὴν χλεύην καθ' 15. Απατηθέντα γὰρ τὸν Ἀδὰμ ὑπὸ τοῦ διαβόλου 12. Animadverte, quæso, annon vel ignari ad- 13. Videus itaque Deus Verbum, omnium crea- 14. Τό, Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος, καὶ, Ο Πατήρ 15. Τὸν γὰρ Ἀδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήσ 15. Adamum enim induens cum affectibus per 1. **Joan. xiv, 28. w Prov. vill, 22. 46 Psal. xαι, 7. (58) Sic sape το relativum.

τοῦ ἰδίου σώματος ἐνεργεῖν, ἢ τὰ τούτου μακρὰν τῇ Δ παρουσίᾳ κινεῖν. Οὐδέποτε γοῦν ἄνθρωπος μακρὰν ἤδη ταῦτα κινεῖ, καὶ μεταφέρει· οὐδὲ, εἰ ἐπὶ τῆς ἰδίας οἰκίας καθέζοιτό τις, καὶ λογίζοιτο τὰ ἐν οὐ ρανῷ, ἤδη καὶ τὸν ἥλιον κινεῖ, καὶ τὸν οὐρανὸν περι- στρέφει· ἀλλ' ὁρᾷ μὲν κινούμενα καὶ γινόμενα, οὐ μὴν ὥστε καὶ ἐργάσασθαι δυνατὸς τυγχάνει. Οὐ δὴ τοιοῦτος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐν τῷ ἀνθρώπῳ· οὐ γὰρ συνεδέδετο τῷ σώματι, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς ἑκράτει τοῦτο· ὥστε καὶ ἐν τούτῳ ἦν καὶ ἐν τοῖς πᾶσιν ἐτύγχανε· καὶ ἔξωθεν τῶν ὅλων ἦν, καὶ ἐν μόνῳ τῷ Πατρί. ἑαυτῶν κινοῦντες ἀγνοοῦσιν, τὸν κόσμον σῶμα μέγα φασὶν εἶναι οἱ τῶν Ἑλλήνων σοφοί, καὶ ἀληθεύουσι λέγοντες· ὁρῶμεν γὰρ αὐτὸν καὶ τὸ τούτου μέρος, ὅτι ταῖς αἰσθήσεσιν ὑποπίπτει. Εἰ τοίνυν καὶ ἐν τῷ κόσμῳ σώματι ὄντι ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐστὶ, καὶ ἐν ὅλοις καὶ ἐν τοῖς κατὰ μέρος αὐτοῦ πᾶσιν ἐπιβέβηκε· τί θαυμαστὸν ἢ τί ἄτοπον εἰ καὶ ἐν ἀνθρώπῳ φαμὲν αὐτὸν ἐπιδεδημηκέναι; Εἰ δὲ, καὶ γενητῆς οὔσης τῆς κτίσεως, οὐκ ἄτοπον ἐν αὐτῇ τὸν Λόγον εἶναι, οὐκ ἄρα οὐδὲ ἐν ἀνθρώπῳ αὐτὴν εἶναι ἄτοπον. Οὐκ οῦν ὅλως οὐκ ἀπρεπὲς τὸ ἐν ἀνθρώπῳ εἶναι τὸν Λό- γον· καὶ πάντα ὑπ' αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ φωτίζεσθαι καὶ κινεῖσθαι. παραβῆναι τὴν τοῦ πλάσαντος αὐτὸν ἐντολὴν, καὶ ς ὑπὸ κατάραν καὶ κατοχὴν θανάτου γενόμενον ὁρῶν ὁ τοῦ παντὸς κτίστης Θεὸς Λόγος, ἐκ τῆς ἀπογόνου τοῦ Ἀδὰμ Παρθένου Μαρίας πλάσας ἑαυτῷ τὸ χωρῆ- σαι δυνάμενον ἄχραντον σῶμα πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς Θεότητος σωματικῶς, καὶ τὰ πάθη τὰ ἀνθρώπεια, ὑπὲρ παντὸς τοῦ κόσμου αὐτὸ ἑκουσίως παραδέδω- κεν· ἵνα τόν ποτε βασιλεύοντα τοῦ θανάτου διάβολον θανατώσῃ, τῷ τοῦ ἰδίου σώματος θανάτῳ. Αἷμα δὲ οὐκ ἐκ τοῦ πνεύματος τῆς τοῦ Λόγου θεότητος εκπο ρεύεται· ἀλλ' ἐξ οὗ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. μου μείζων μου ἐστὶ, καὶ τὸ Ἔκτισέ με, καὶ, Εγώ είμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος, καὶ ὅσα ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις καὶ ἐν τοῖς προφήταις εἶπε ταπεινὰ περὶ αὐτοῦ, εἰς τὸ (58) ἐφόρεσε σῶμα δι' ἡμᾶς εἴρηται. Οὔτε τὸ παθητὸν σῶμα, ὃ ἐφόρεσε διὰ τὴν τοῦ παν τὸς σωτηρίαν, ἀνατίθεμεν τῷ Πατρὶ· τὰ πάντα γὰρ ἐκτίσθη ὑπὸ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ. Ὁ δὲ Υἱὸς μόν νος ὑπὸ τοῦ Πατρὸς ἐγεννήθη· διὸ πρωτότοκός ἐστι πάσης κτίσεως ὁ Θεὸς Λόγος· ἄτρεπτος γὰρ ἐξ ἀτρέπτου ἐστί· τοίνυν τὸ δι᾿ ἡμᾶς ἐφόρεσε τὸ σῶμα κτίσμα ἐστίν. μασι κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας, τὸν κεκλημένον. Ἰησοῦν, ἵνα δι᾿ αὐτοῦ τὸ ἀπολόμενον πρόβατον SERMO MAJOR DE FIDE, operari in ea potest quæ extra corpus sunt, nec B quæ procul corpore consistunt per præsentiam suam movere. Nunquam igitur homo procuł posi- tus illa movet, aut transfert: neque enim domi se- dens quispiam, et quæ in cœlo sunt cogitans, aut solem movet, aut cœlum circumvertit; sed illa commoveri, et condita fuisse videt; neque tamen ita ut eorum quidpiam efficere valeat. At non bu- jusmodi est Dei Verbum in homine ; non enim cor- pore colligatum erat, imo potius ipsum occupabat cum imperio ; ita ut una in corpore et in universis rebus esset; quinetiam extra res omnes, atque in solo Patre. versum se risum moveant, qui apud Græeos sapien- tes habentur ; dum mundum aiunt corpus esse grande, atque vere dicunt dum isthæc effantur : ipsum enim ejusque partes singulas, quoniam in sensum cadunt, perspicimus. Si igitur in mundo ipso, qui corpus est, Verbum Dei exsistit, ac simul in res universas, et in singulas quoque pervadis ; quid mirum aut quid absurdum si dicamus ipsum in hominem advenisse? Quod si, licet facta sit universa creatarum rerum natura, non absurdum est Verbum in ea esse, non absurdum pariter erit esse ipsum in homine. Non indecorum itaque est, in homine esse Verbum, atque omnia ab ipso et in ipso illuminari atque moveri. tor, Adamum a diabolo deceptum, transgressum opificis sui mandatum, atque in maledictionem, mortisque subjectionem delapsum ; ex Virgine Ma ria, ab Adamo originem ducente, eformato sibi purissimo corpore, quod posset continere omnem plenitudinem divinitatis corporaliter, atque pas- siones, id est cruciatus bumanos ferre ; pro toto mundo ipsum sponte tradidit; ut diabolum, qui olim mortis imperium obtinebat, morte corporis sui occideret. Sanguis autem non ex spiritu divinitatis Verbi manat ; sed ex homine quein tulit. 14. Illud. Ego sum vitis"; et, Pater meus major me est"; item, Creavit me“; et, Ego sum vermis et non homo ** ; et quæcunque in Evan- D geliis et in prophetis de se humilia et abjecta dixit, corpus quod propter nos tulit spectant. Neque patibile corpus, quod pro universi salute tulit, Pa- tri ascribimus: omnia enim creata sunt a Patre per Filium. Filius porro solus a Patre genitus est: quamobrem primogenitus est omnis creaturæ “ Deus Verbum immutabilis siquidem ex immula- bili est. Igitur corpus quod pro nobis tulit, res est creata. omnia præter peccatum : scilicet eum qui voca- tur Jesus, ut per ipsum perditam ovem Patri redu- * Coloss. 1, 15. ts Joan. IV, 12. Σκόπει, παρακαλῶ, εἰ μὴ τὴν χλεύην καθ' 15. Απατηθέντα γὰρ τὸν Ἀδὰμ ὑπὸ τοῦ διαβόλου 12. Animadverte, quæso, annon vel ignari ad- 13. Videus itaque Deus Verbum, omnium crea- 14. Τό, Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος, καὶ, Ο Πατήρ 15. Τὸν γὰρ Ἀδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήσ 15. Adamum enim induens cum affectibus per 1. **Joan. xiv, 28. w Prov. vill, 22. 46 Psal. xαι, 7. (58) Sic sape το relativum.

τοῦ ἰδίου σώματος ἐνεργεῖν, ἢ τὰ τούτου μακρὰν τῇ Δ παρουσίᾳ κινεῖν. Οὐδέποτε γοῦν ἄνθρωπος μακρὰν ἤδη ταῦτα κινεῖ, καὶ μεταφέρει· οὐδὲ, εἰ ἐπὶ τῆς ἰδίας οἰκίας καθέζοιτό τις, καὶ λογίζοιτο τὰ ἐν οὐ ρανῷ, ἤδη καὶ τὸν ἥλιον κινεῖ, καὶ τὸν οὐρανὸν περι- στρέφει· ἀλλ' ὁρᾷ μὲν κινούμενα καὶ γινόμενα, οὐ μὴν ὥστε καὶ ἐργάσασθαι δυνατὸς τυγχάνει. Οὐ δὴ τοιοῦτος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐν τῷ ἀνθρώπῳ· οὐ γὰρ συνεδέδετο τῷ σώματι, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς ἑκράτει τοῦτο· ὥστε καὶ ἐν τούτῳ ἦν καὶ ἐν τοῖς πᾶσιν ἐτύγχανε· καὶ ἔξωθεν τῶν ὅλων ἦν, καὶ ἐν μόνῳ τῷ Πατρί. ἑαυτῶν κινοῦντες ἀγνοοῦσιν, τὸν κόσμον σῶμα μέγα φασὶν εἶναι οἱ τῶν Ἑλλήνων σοφοί, καὶ ἀληθεύουσι λέγοντες· ὁρῶμεν γὰρ αὐτὸν καὶ τὸ τούτου μέρος, ὅτι ταῖς αἰσθήσεσιν ὑποπίπτει. Εἰ τοίνυν καὶ ἐν τῷ κόσμῳ σώματι ὄντι ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐστὶ, καὶ ἐν ὅλοις καὶ ἐν τοῖς κατὰ μέρος αὐτοῦ πᾶσιν ἐπιβέβηκε· τί θαυμαστὸν ἢ τί ἄτοπον εἰ καὶ ἐν ἀνθρώπῳ φαμὲν αὐτὸν ἐπιδεδημηκέναι; Εἰ δὲ, καὶ γενητῆς οὔσης τῆς κτίσεως, οὐκ ἄτοπον ἐν αὐτῇ τὸν Λόγον εἶναι, οὐκ ἄρα οὐδὲ ἐν ἀνθρώπῳ αὐτὴν εἶναι ἄτοπον. Οὐκ οῦν ὅλως οὐκ ἀπρεπὲς τὸ ἐν ἀνθρώπῳ εἶναι τὸν Λό- γον· καὶ πάντα ὑπ' αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ φωτίζεσθαι καὶ κινεῖσθαι. παραβῆναι τὴν τοῦ πλάσαντος αὐτὸν ἐντολὴν, καὶ ς ὑπὸ κατάραν καὶ κατοχὴν θανάτου γενόμενον ὁρῶν ὁ τοῦ παντὸς κτίστης Θεὸς Λόγος, ἐκ τῆς ἀπογόνου τοῦ Ἀδὰμ Παρθένου Μαρίας πλάσας ἑαυτῷ τὸ χωρῆ- σαι δυνάμενον ἄχραντον σῶμα πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς Θεότητος σωματικῶς, καὶ τὰ πάθη τὰ ἀνθρώπεια, ὑπὲρ παντὸς τοῦ κόσμου αὐτὸ ἑκουσίως παραδέδω- κεν· ἵνα τόν ποτε βασιλεύοντα τοῦ θανάτου διάβολον θανατώσῃ, τῷ τοῦ ἰδίου σώματος θανάτῳ. Αἷμα δὲ οὐκ ἐκ τοῦ πνεύματος τῆς τοῦ Λόγου θεότητος εκπο ρεύεται· ἀλλ' ἐξ οὗ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. μου μείζων μου ἐστὶ, καὶ τὸ Ἔκτισέ με, καὶ, Εγώ είμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος, καὶ ὅσα ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις καὶ ἐν τοῖς προφήταις εἶπε ταπεινὰ περὶ αὐτοῦ, εἰς τὸ (58) ἐφόρεσε σῶμα δι' ἡμᾶς εἴρηται. Οὔτε τὸ παθητὸν σῶμα, ὃ ἐφόρεσε διὰ τὴν τοῦ παν τὸς σωτηρίαν, ἀνατίθεμεν τῷ Πατρὶ· τὰ πάντα γὰρ ἐκτίσθη ὑπὸ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ. Ὁ δὲ Υἱὸς μόν νος ὑπὸ τοῦ Πατρὸς ἐγεννήθη· διὸ πρωτότοκός ἐστι πάσης κτίσεως ὁ Θεὸς Λόγος· ἄτρεπτος γὰρ ἐξ ἀτρέπτου ἐστί· τοίνυν τὸ δι᾿ ἡμᾶς ἐφόρεσε τὸ σῶμα κτίσμα ἐστίν. μασι κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας, τὸν κεκλημένον. Ἰησοῦν, ἵνα δι᾿ αὐτοῦ τὸ ἀπολόμενον πρόβατον SERMO MAJOR DE FIDE, operari in ea potest quæ extra corpus sunt, nec B quæ procul corpore consistunt per præsentiam suam movere. Nunquam igitur homo procuł posi- tus illa movet, aut transfert: neque enim domi se- dens quispiam, et quæ in cœlo sunt cogitans, aut solem movet, aut cœlum circumvertit; sed illa commoveri, et condita fuisse videt; neque tamen ita ut eorum quidpiam efficere valeat. At non bu- jusmodi est Dei Verbum in homine ; non enim cor- pore colligatum erat, imo potius ipsum occupabat cum imperio ; ita ut una in corpore et in universis rebus esset; quinetiam extra res omnes, atque in solo Patre. versum se risum moveant, qui apud Græeos sapien- tes habentur ; dum mundum aiunt corpus esse grande, atque vere dicunt dum isthæc effantur : ipsum enim ejusque partes singulas, quoniam in sensum cadunt, perspicimus. Si igitur in mundo ipso, qui corpus est, Verbum Dei exsistit, ac simul in res universas, et in singulas quoque pervadis ; quid mirum aut quid absurdum si dicamus ipsum in hominem advenisse? Quod si, licet facta sit universa creatarum rerum natura, non absurdum est Verbum in ea esse, non absurdum pariter erit esse ipsum in homine. Non indecorum itaque est, in homine esse Verbum, atque omnia ab ipso et in ipso illuminari atque moveri. tor, Adamum a diabolo deceptum, transgressum opificis sui mandatum, atque in maledictionem, mortisque subjectionem delapsum ; ex Virgine Ma ria, ab Adamo originem ducente, eformato sibi purissimo corpore, quod posset continere omnem plenitudinem divinitatis corporaliter, atque pas- siones, id est cruciatus bumanos ferre ; pro toto mundo ipsum sponte tradidit; ut diabolum, qui olim mortis imperium obtinebat, morte corporis sui occideret. Sanguis autem non ex spiritu divinitatis Verbi manat ; sed ex homine quein tulit. 14. Illud. Ego sum vitis"; et, Pater meus major me est"; item, Creavit me“; et, Ego sum vermis et non homo ** ; et quæcunque in Evan- D geliis et in prophetis de se humilia et abjecta dixit, corpus quod propter nos tulit spectant. Neque patibile corpus, quod pro universi salute tulit, Pa- tri ascribimus: omnia enim creata sunt a Patre per Filium. Filius porro solus a Patre genitus est: quamobrem primogenitus est omnis creaturæ “ Deus Verbum immutabilis siquidem ex immula- bili est. Igitur corpus quod pro nobis tulit, res est creata. omnia præter peccatum : scilicet eum qui voca- tur Jesus, ut per ipsum perditam ovem Patri redu- * Coloss. 1, 15. ts Joan. IV, 12. Σκόπει, παρακαλῶ, εἰ μὴ τὴν χλεύην καθ' 15. Απατηθέντα γὰρ τὸν Ἀδὰμ ὑπὸ τοῦ διαβόλου 12. Animadverte, quæso, annon vel ignari ad- 13. Videus itaque Deus Verbum, omnium crea- 14. Τό, Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος, καὶ, Ο Πατήρ 15. Τὸν γὰρ Ἀδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήσ 15. Adamum enim induens cum affectibus per 1. **Joan. xiv, 28. w Prov. vill, 22. 46 Psal. xαι, 7. (58) Sic sape το relativum.

και πιστεύοντα, διδάσκει σὺν τοῖς λοιποῖς ἀποστόλοις, καὶ τοῖς δυναμένοις ὁμοίως πνευματικῶς χωρῆσαι, λέγων· Ο έωρακώς ἐμὲ ἑώρακε τὸν Πατέρα· ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἔν ἐσμεν, καὶ, Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί. δείξεως τὸν ἄνθρωπον τοῦ Σωτῆρος, ὃν κατανοεῖν διδασκόμεθα αὐτὸν εἶναι ποίημα· οὐ γὰρ τὴν ἀόρα τον θεότητα τοῦ Λόγου, τὴν ἐν κόλποις πατρῴοις ἀποκεκρυμμένην, ἣν οὐδεὶς ἕως τοῦ δεῦρο τεθέαται. Καὶ τοῦτο Παῦλος οἶδεν ἡμῶν μᾶλλον λέγων· Περι- ήστραψε με φῶς ἱκανὸν, καὶ ἔπεσα εἰς τὸ ἔδα- φος. Καὶ ἤκουσα φωνῆς λεγούσης μοι· Σαούλ, Σαούλ, τί με διώκεις; σκληρόν σοι πρὸς κέντρα λακτίζειν. Κἀγὼ εἶπον· Τίς εἶ, Κύριε ; Καὶ ὁ Κύ ριός φησι πρὸς μέ· Ἐγώ εἰμι Ἰησοῦς, ὃν σὺ διώκεις. Ομολογεῖ δὲ ἀπὸ τῆς δόξης τοῦ φωτὸς τοῦ Κυρίου τετυφλῶσθαι· καὶ μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἐξ ἀποκα- λύψεως καὶ προστάξεως αὐτοῦ ἡτενικέναι. Εἰ δὲ Παῦ λος, τὸ σκεῦος τῆς ἐκλογῆς, τετύφλωται, μὴ δυνάμενος δραν τὴν τοῦ Κυρίου δόξαν· πῶς ἡμᾶς διδάσκει τὴν Θεότητα αὐτοῦ τοῦ Λόγου κατανοεῖν; Αλλ' ὅ πολ- λάκις εἶπον, καὶ νῦν ἐρῶ, Ἰησοῦν τὸν ἄνθρωπον τοῦ Σωτῆρος, τὸν πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτὸν, πεν ἡμῖν κατανοεῖν. Χριστοῦ· δηλονότι τοῦ ἀνθρώπου λέγει, τοῦ κειμέ νου θεμελίου. Τῆς γὰρ θεότητος τοῦ Λόγου οὔτε Παῦλος, οὔτε ἕτερός τις γενέσθαι δύναται μιμητής, εἰ μὴ ἐν τοῖς παθήμασι καὶ πραΰτητι τοῦ Χριστοῦ· περὶ ὧν ὁ Πέτρος λέγει ἐπακολουθήσειν ἡμᾶς τοῖς ἔχνεσιν αὐτοῦ· καθὼς καὶ ὁ Παῦλος εἶπε, τὰ ὑστε ρήματα τῶν θλίψεων τοῦ Χριστοῦ ἀναπληροῦν ἐν τῇ ἰδίᾳ σαρκί. ᾿Αναντιῤῥήτως οὖν ὁ πρὸ τοῦ αἰῶνος θε- μελιωθεὶς εἰς τὰ ἀπόκρυφα τῆς πατρώας διανοίας ἐν προγνώσει ἦν, ὃν ἔμελλεν ἐκ Μαρίας Κυριακὸν ἄν θρωπον κτίζειν. Περὶ δὲ τὸ Κυριακὸν σῶμα φανερῶς προεφητεύθη τῷ Ἰούδᾳ· Ἐκ σοῦ ἐξελεύσεταί μοι ἡγούμενος· καὶ ἡ ἀρχὴ αὐτοῦ ἀπ' ἀρχῆς ἀφ' ἡμε- ρῶν αἰῶνος· καίπερ ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων ἐκ φυλῆς Ἰούδα ἀνείληφεν ὁ Θεὸς Λόγος τὸν ἄνθρω- που. Β καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ ὑποτάξαντι η αὐτῷ τὰ πάντα. Ζητήσωμεν τοίνυν τίς ἐστιν ὁ μὴ ὑποτασσόμενος τῷ Θεῷ, εἰ μὴ πρότερον τὰ πάντα αὐτῷ ὑποταγῇ. Τί γὰρ οὐκ εἶχεν ὑποτεταγμένον ὁ ἐκ Πατρὸς Λόγος, πρὶν τῆς δι' οὗ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου δι' ἡμᾶς οἰκονομίας; πάντα γὰρ τὰ ποιήματα τῷ πεποιηκότι ὑποτάσσεται. Τῷ δὲ ἀναληφθέντι ἀνθρώ- πῳ ἕως νῦν οὐ τὰ πάντα ὑποτέτακται· φησὶ γὰρ ὁ Παῦλος· Οὔπω βλέπομεν αὐτῷ τὰ πάντα ὑποτε- ταγμένα. Τοῖς γὰρ Ἰουδαίοις σκάνδαλόν ἐστιν, ἔθνεσι δὲ μωρία, ἡμῖν δὲ τοῖς εἰς αὐτὸν πιστεύουσι Χριστὸς Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία. Οταν τοίνυν πᾶσα χιν, 10. SERMO MAJOR DE FIDE. A ptum, cum reliquis apostolis, aliisque qui pari ET- C modo possent spiritualiter capere, docuit bis ver- bis : Qui vidit me, vidit et Patrem ; Ego et Faler unum sumus ; et, Ego in Patre et Pater in me . 103650. Habes itaque ex ipsa sacrarum Scriptu- rarum demonstratione, hominem Servatoris esse, quem ut rem creatam considerare docemur; sed non invisibilem Verbi divinitatem, quæ in paterno sinu abscondita est, quamque nemo hactenus vi- dit. id vero Paulus præstantius quam nos nove- rat, qui ait: Circumfulsit me lux copiosa, et decidi in terram : et audivi vocem dicentem mihi : Saule, Saule, quid me persequeris ? durum est tibi contra stimulos calcitrare. Et ego respondi: Quis es, Do- mine? Et dixit Dominus mihi, Ego sum Jesus, quen tu persequeris s. Fatetur autem se a gloria et cla- ritate lucis Domini excæcatum, et post triduum ex revelatione et jussu ipsius visum recepisse. Quod- si Paulus, vas electionis, excæcatus est, quod glo- riæ Domini conspectum ferre non valuerit ; qui nos ipse edocere possit quo pacto consideremus et per- spiciamus ipsius Verbi deitatem? Sed quæ sæpe dixi, et nunc repetam: Jesum Servatoris hominem, qui fidelis est ei qui ſecit ipsum, nobis esse con- siderandum dixit. Christi " : de homine scilicet loquitur, qui positus est in fundamentum. Divinitatis enim Verbi neque Paulus, neque quispiam alius potest imitator esse : nec nisi in passionibus et in mansuetudine Christum possumus imitari : de quibus Petrus ait ", nos se- cuturos vestigia ejus: quemadmodum et Paulus ait ", adimplere se quæ desunt tribulationibus Christi in carne sua. Sine controversia igitur est, eum qui ante sæcula fundatus est in secreto paternæ mentis per præscientiam fuisse, Dominicum scilicet hominem, quem futurum erat ut Pater ex Maria pro- duceret. De Dominico autem corpore palam est pro- phetico afilatu Judæ dictumn fuisse : Ex te exiet mihi dux : et principatus ejus a principio a diebus sæculi ". Siquidem in consummatione sæculorum ex tribu Juda Deus Verbum assumpsit hominem. Filius subjectus erit ei qui subjecit sibi omnia Quæramus itaque quis ille est qui non subjicitur Deo, nisi prius omnia subjecta sint illi. Quid enim habuit non sibi subjectum is qui, ante œconomianı suscepti pro nobis hominis, Patris Verbum erat? omnia quippe opificia opifici subjiciuntur. Assumpto autem homini non omnia etiam ad hoc usque tein- pus subjecta sunt; ait enim Paulus : Necdum vide- mus omnia subjecta ei *. Judæis quippe scandalum est, gentibus autem stultitia, nobis vero qui in ipsum credimus, Christus est Dei virtus et Dei sapientia **. Cum itaque omnis creatura in nubibus occurrei it "Joan. xiv, 9. Joan. x, 30. Joan. Mich. v, 2. I Cor. xv, 28. 18, 21. Coloss. 1, 24. Act. XXII, 6-8. * I.Cor. iv, 16. » Hebr. 11, 8. ** I Cor. 1, 24. Petr. 50. Εχεις τοίνυν ἐξ αὐτῆς τῆς τῶν Γραφῶν ἀπο- 31. Μιμηταί μου γίνεσθε, φησί, καθὼς κἀγὼ 52. Οταν, φησὶν, ὑποταγῇ αὐτῷ τὰ πάντα, τότε 51. Imitatores mei estote, inquit, sicut et ego 52. Cum, inquit, subjecta fuerint illi omnia, ipse

Α προσάξῃ τῷ Πατρὶ, ὡς πρόβατον ἐπὶ σφαγήν "ι : α ἤχθη, καὶ ὡς ἀμνὸς ἐναντίον τοῦ κείραντος αὐτ τὸν ἄφωνος· περὶ οὗ Παῦλος γράφει "Ανθρωπος Χριστός Ἰησοῦς, ὁ δοὺς ἑαυτὸν ἀντίλυτρον ὑπὲρ ἡμῶν. Καὶ ἐν ἑτέρῳ τόπῳ φησί· Δι᾿ ἀνθρώπου δ θάνατος, καὶ δι' ἀνθρώπου ἡ ζωή. Ωσπερ γὰρ ἐν τῷ Ἀδὰμ πάντες ἀποθνήσκουσιν, οὕτως καὶ ἐν τῷ Χριστῷ πάντες ζωοποιηθήσονται. οὐκ αὐτὸς δὲ ἐγένετο, ἀλλ' ὅνπερ δι' ἡμᾶς ἐφόρεσεν ἄνθρωπον γεγονότα καὶ κτισθέντα δηλοῦσιν αἱ Γρα φαί. Φησὶ γὰρ ὁ Κύριος Πᾶν κλῆμα μένον ἐν ἐμοὶ καρπὸν φέρει· καὶ ἐν τῷ ἐφόρεσεν ἀνθρώπῳ τῷ ἐκ τοῦ γένους Ἀδὰμ ἐζωοποίησε τὸ ἐκ τοῦ γένους Αδάμ. Θεοῦ ὡς ἔστιν, ἄχρι τοῦ φανερῶσαι ἑαυτὸν ἡμῖν. Τὸν δὲ ἐφόρεσε δι' ἡμᾶς υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, εἴδομεν· ἂν εἶπεν ὁ Παῦλος· Κατανοήσατε τὸν ἀπόστολον καὶ ἀρχιερέα τῆς ὁμολογίας ἡμῶν Ἰησοῦν, πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτόν· δν καὶ Στέφανος λέγει· Θεωρῶ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐκ δεξιῶν ἑστῶτα τοῦ Θεοῦ· οὐκ εἶπε τὸν Λόγον ἢ τὴν Σοφίαν τοῦ Πατρὸς ἑωρακέναι, ἀλλὰ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, τὸ ἐκ Μαρίας Κυριακὸν σῶμα. καὶ σοφίᾳ καὶ χάριτι· λέγεται δὲ ὁ κατὰ τὸν Στα τῆρα νοούμενος ἄνθρωπος, ὁ αὐτὸς ποτὲ νήπιος ὤν, καὶ ποτὲ προκόπτων ἡλικίᾳ καὶ σοφίᾳ καὶ χάριτι, ἀρχόμενός τε ὢν ὡσεὶ ἐτῶν λ', ὡς ὁ εὐαγγελιστής Λουκᾶς φησι. Τὸ δὲ προκοπὴν καὶ ἡλικίαν ἐπιδεχό μενον σῶμα, αὐτό ἐστι κτίσμα καὶ ποίημα. Ἰησοῦς δὲ ὁ Χριστὸς, ὁ κατὰ τὸν Σωτῆρα νοούμενος ἄνθρω πος, αὐτός ἐστιν ὁ προκοπὴν ἡλικίας ἐπιδεχόμενος, ποτέ νήπως τυγχάνων, ποτὲ ἀνὴρ, ἀρχόμενος τε ὡσεὶ ἐτῶν λ', ὥς φησιν ὁ Λουκάς. Ο τοίνυν μεθ- ηλικιούμενος άνθρωπος Χριστὸς Ἰησοῦς, ὃς ἐγένετο πιστὸς ἀπόστολος καὶ ἀρχιερεὺς τῷ ποιήσαντι αὐτ τὸν, αὐτός ἐστιν ὁ τὴν προκοπὴν ὑπομένων. θρώπου ἐκ δεξιῶν ἑστῶτα τῆς δυνάμεως τοῦ Θεοῦ· οὐκ εἶπε τὸν Λόγον ἢ τὴν Σοφίαν τοῦ Πατρὸς ἑωρακέναι, ἀλλὰ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, τὸ ἐκ ρίας Κυριακὸν σῶμα, ὅπερ ὁ Παῦλος λέγει καθίσαι ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ. Περὶ οὗ σώματος Δαυΐδ φησι προ- φητικῶς ἐκ προσώπου τοῦ Πατρός· Κάθου ἐκ δεξιών μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. Ἐπεὶ προεγίνωσκεν ἐχθροὺς ἐσομένους τὸν διάβολον καὶ τὰς συνεργούς αὐτοῦ ἀντικειμένας ἐνεργείας, αἵτινες ἤχθρευον τῷ Κυριακῷ ἀνθρώπῳ, γινώσκουσαι διὰ τοῦ θανάτου αὐτοῦ καταργουμένας αὐτὰς καὶ τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου τὸν διά βολον. Οἱ γὰρ τὴν θεότητα τοῦ Λόγου ἐλαττοῦντες, ὡς μὴ δυναμένου τοῦ Κυρίου δι' ἑαυτοῦ τοὺς ἐχθροὺς ἀμύνασθαι, οἷον τὸ εἰρηκέναι τὸν Πατέρα τῷ Υἱῷ Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς 22. S. ATHANASI OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. ceret et afferret, quasi ovis ad occisionem ductus est, et quasi agnus coram tondente se sine voce**; de quo Paulus scribit: Homo Christus Jesus, qui dedit se- metipsum redemptionem pro nobis ". Et alio loco ait : Per hominem mors, et per hominem vita. Nam sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur *. creata sunt, ipsum vero factum non est; sed hominem ipsum quem propter nos tulit, factum et creatum declarant Scripturæ. Ait quippe Domi- nus : Omnis palmes in me manens fructum fert et in homine quem tulit, quique ex genere Adami erat, omne quod ex genere Adamí erat vivificavit. Filium Dei sicuti est, donec sese ipse manifestum faceret nobis. Quem autem ipse tulit pro nobis fi- lium bominis, novimus, de quo dixit Paulus : Con- siderate apostolum et pontificem confessionis nostræ Jesum, qui fidelis est ei qui fecit illum”. De quo et Stephanus ait : Video Filium hominis stantem a dextris Dei vs ; non dixit, Verbum aut Sapientiam Patris se vidisse, sed Filium hominis, Dominicum corpus ex Maria natum. ciebat ætate, sapientia et gratia **; id sane dicitur de homine qui in Salvatore esse intelligitur, qui mode infans fuit, modo profecit ætate, et sapientia et' gratia, incipiens quasi aunorum triginta, ut ait evangelista Lucas. Corpus vero, quod et profectum et ætatem admittit, est res creata et condita. Jesus autem Christus, qui in Salvatore intelligitur homo, ipse est qui profectum ætatis admittit, modo infans, modo vir, incipiens quasi ætatem triginta annorum, ut ait Lucas ". Qui igitur ætatum successionem admittit homo Christus Jesus, qui fuit fidelis apo- stolus atque pontifex ei qui fecit illum, ipse est qui profectum admittit. B – a dextris virtutis Dei ; non dixit Verbum aut Sa- pientiam Patris se vidisse; sed Filium hominis, Dominicum corpus ex Maria sumptum, quem Fi- lium hominis Paulus dicit sedere ad dexteram Dei ". De quo corpore David prophetice ex persona Patris D ait : Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum”. Quia prævidebat inimi- cos fore diabolum et adversarias potestates ipsius ministras, quæ infestæ erant Dominico homini ; gnara se neenon diabolum, qui imperium mortis habet, per mortem ejus destructum iri. Qui enim deitatem Verbi minuunt, ac si Dominus per se non posset inimicos ulcisci, quia scilicet Pater Filio di- xit : Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum ; ii scilicet, imperit ho- mines, noverint, id in hominem secundum carnem 182. 1111, 7. ] Tim. 11, 5. 3º [ Cor. xv, 21, * Luc. 11, 52. ts Luc. 1, 25. Act. vi, 55. Ma- et Joan. xv, 5. ** Hebr. 111, 1, 2. "Act. vn, 55. Ccloss. 131, 1. se Psalo Gis, 1. 16. Per ipsum enim Verbum omnia facta et 17. Perpende, quæso, neminem hactenus novisse 18. Quod autem illud spectat, Jesus autem proßi- 19. Stephanus ait: Video Filium hominis stantem 16. Δι' αὐτοῦ τοῦ Λόγου πάντα ἐγένετο καὶ ἐκτίσθη 17. Ορα, ὅτι ἕως τοῦ νῦν οὐδεὶς οἶδε τὸν Υἱὸν τοῦ 18. Περὶ τοῦ. Ὁ δὲ Ἰησοῦς προέκοπτεν ἡλικίᾳ 19. Στέφανος λέγει· θεωρῶ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀν

Α προσάξῃ τῷ Πατρὶ, ὡς πρόβατον ἐπὶ σφαγήν "ι : α ἤχθη, καὶ ὡς ἀμνὸς ἐναντίον τοῦ κείραντος αὐτ τὸν ἄφωνος· περὶ οὗ Παῦλος γράφει "Ανθρωπος Χριστός Ἰησοῦς, ὁ δοὺς ἑαυτὸν ἀντίλυτρον ὑπὲρ ἡμῶν. Καὶ ἐν ἑτέρῳ τόπῳ φησί· Δι᾿ ἀνθρώπου δ θάνατος, καὶ δι' ἀνθρώπου ἡ ζωή. Ωσπερ γὰρ ἐν τῷ Ἀδὰμ πάντες ἀποθνήσκουσιν, οὕτως καὶ ἐν τῷ Χριστῷ πάντες ζωοποιηθήσονται. οὐκ αὐτὸς δὲ ἐγένετο, ἀλλ' ὅνπερ δι' ἡμᾶς ἐφόρεσεν ἄνθρωπον γεγονότα καὶ κτισθέντα δηλοῦσιν αἱ Γρα φαί. Φησὶ γὰρ ὁ Κύριος Πᾶν κλῆμα μένον ἐν ἐμοὶ καρπὸν φέρει· καὶ ἐν τῷ ἐφόρεσεν ἀνθρώπῳ τῷ ἐκ τοῦ γένους Ἀδὰμ ἐζωοποίησε τὸ ἐκ τοῦ γένους Αδάμ. Θεοῦ ὡς ἔστιν, ἄχρι τοῦ φανερῶσαι ἑαυτὸν ἡμῖν. Τὸν δὲ ἐφόρεσε δι' ἡμᾶς υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, εἴδομεν· ἂν εἶπεν ὁ Παῦλος· Κατανοήσατε τὸν ἀπόστολον καὶ ἀρχιερέα τῆς ὁμολογίας ἡμῶν Ἰησοῦν, πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτόν· δν καὶ Στέφανος λέγει· Θεωρῶ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐκ δεξιῶν ἑστῶτα τοῦ Θεοῦ· οὐκ εἶπε τὸν Λόγον ἢ τὴν Σοφίαν τοῦ Πατρὸς ἑωρακέναι, ἀλλὰ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, τὸ ἐκ Μαρίας Κυριακὸν σῶμα. καὶ σοφίᾳ καὶ χάριτι· λέγεται δὲ ὁ κατὰ τὸν Στα τῆρα νοούμενος ἄνθρωπος, ὁ αὐτὸς ποτὲ νήπιος ὤν, καὶ ποτὲ προκόπτων ἡλικίᾳ καὶ σοφίᾳ καὶ χάριτι, ἀρχόμενός τε ὢν ὡσεὶ ἐτῶν λ', ὡς ὁ εὐαγγελιστής Λουκᾶς φησι. Τὸ δὲ προκοπὴν καὶ ἡλικίαν ἐπιδεχό μενον σῶμα, αὐτό ἐστι κτίσμα καὶ ποίημα. Ἰησοῦς δὲ ὁ Χριστὸς, ὁ κατὰ τὸν Σωτῆρα νοούμενος ἄνθρω πος, αὐτός ἐστιν ὁ προκοπὴν ἡλικίας ἐπιδεχόμενος, ποτέ νήπως τυγχάνων, ποτὲ ἀνὴρ, ἀρχόμενος τε ὡσεὶ ἐτῶν λ', ὥς φησιν ὁ Λουκάς. Ο τοίνυν μεθ- ηλικιούμενος άνθρωπος Χριστὸς Ἰησοῦς, ὃς ἐγένετο πιστὸς ἀπόστολος καὶ ἀρχιερεὺς τῷ ποιήσαντι αὐτ τὸν, αὐτός ἐστιν ὁ τὴν προκοπὴν ὑπομένων. θρώπου ἐκ δεξιῶν ἑστῶτα τῆς δυνάμεως τοῦ Θεοῦ· οὐκ εἶπε τὸν Λόγον ἢ τὴν Σοφίαν τοῦ Πατρὸς ἑωρακέναι, ἀλλὰ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, τὸ ἐκ ρίας Κυριακὸν σῶμα, ὅπερ ὁ Παῦλος λέγει καθίσαι ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ. Περὶ οὗ σώματος Δαυΐδ φησι προ- φητικῶς ἐκ προσώπου τοῦ Πατρός· Κάθου ἐκ δεξιών μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. Ἐπεὶ προεγίνωσκεν ἐχθροὺς ἐσομένους τὸν διάβολον καὶ τὰς συνεργούς αὐτοῦ ἀντικειμένας ἐνεργείας, αἵτινες ἤχθρευον τῷ Κυριακῷ ἀνθρώπῳ, γινώσκουσαι διὰ τοῦ θανάτου αὐτοῦ καταργουμένας αὐτὰς καὶ τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου τὸν διά βολον. Οἱ γὰρ τὴν θεότητα τοῦ Λόγου ἐλαττοῦντες, ὡς μὴ δυναμένου τοῦ Κυρίου δι' ἑαυτοῦ τοὺς ἐχθροὺς ἀμύνασθαι, οἷον τὸ εἰρηκέναι τὸν Πατέρα τῷ Υἱῷ Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς 22. S. ATHANASI OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. ceret et afferret, quasi ovis ad occisionem ductus est, et quasi agnus coram tondente se sine voce**; de quo Paulus scribit: Homo Christus Jesus, qui dedit se- metipsum redemptionem pro nobis ". Et alio loco ait : Per hominem mors, et per hominem vita. Nam sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur *. creata sunt, ipsum vero factum non est; sed hominem ipsum quem propter nos tulit, factum et creatum declarant Scripturæ. Ait quippe Domi- nus : Omnis palmes in me manens fructum fert et in homine quem tulit, quique ex genere Adami erat, omne quod ex genere Adamí erat vivificavit. Filium Dei sicuti est, donec sese ipse manifestum faceret nobis. Quem autem ipse tulit pro nobis fi- lium bominis, novimus, de quo dixit Paulus : Con- siderate apostolum et pontificem confessionis nostræ Jesum, qui fidelis est ei qui fecit illum”. De quo et Stephanus ait : Video Filium hominis stantem a dextris Dei vs ; non dixit, Verbum aut Sapientiam Patris se vidisse, sed Filium hominis, Dominicum corpus ex Maria natum. ciebat ætate, sapientia et gratia **; id sane dicitur de homine qui in Salvatore esse intelligitur, qui mode infans fuit, modo profecit ætate, et sapientia et' gratia, incipiens quasi aunorum triginta, ut ait evangelista Lucas. Corpus vero, quod et profectum et ætatem admittit, est res creata et condita. Jesus autem Christus, qui in Salvatore intelligitur homo, ipse est qui profectum ætatis admittit, modo infans, modo vir, incipiens quasi ætatem triginta annorum, ut ait Lucas ". Qui igitur ætatum successionem admittit homo Christus Jesus, qui fuit fidelis apo- stolus atque pontifex ei qui fecit illum, ipse est qui profectum admittit. B – a dextris virtutis Dei ; non dixit Verbum aut Sa- pientiam Patris se vidisse; sed Filium hominis, Dominicum corpus ex Maria sumptum, quem Fi- lium hominis Paulus dicit sedere ad dexteram Dei ". De quo corpore David prophetice ex persona Patris D ait : Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum”. Quia prævidebat inimi- cos fore diabolum et adversarias potestates ipsius ministras, quæ infestæ erant Dominico homini ; gnara se neenon diabolum, qui imperium mortis habet, per mortem ejus destructum iri. Qui enim deitatem Verbi minuunt, ac si Dominus per se non posset inimicos ulcisci, quia scilicet Pater Filio di- xit : Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum ; ii scilicet, imperit ho- mines, noverint, id in hominem secundum carnem 182. 1111, 7. ] Tim. 11, 5. 3º [ Cor. xv, 21, * Luc. 11, 52. ts Luc. 1, 25. Act. vi, 55. Ma- et Joan. xv, 5. ** Hebr. 111, 1, 2. "Act. vn, 55. Ccloss. 131, 1. se Psalo Gis, 1. 16. Per ipsum enim Verbum omnia facta et 17. Perpende, quæso, neminem hactenus novisse 18. Quod autem illud spectat, Jesus autem proßi- 19. Stephanus ait: Video Filium hominis stantem 16. Δι' αὐτοῦ τοῦ Λόγου πάντα ἐγένετο καὶ ἐκτίσθη 17. Ορα, ὅτι ἕως τοῦ νῦν οὐδεὶς οἶδε τὸν Υἱὸν τοῦ 18. Περὶ τοῦ. Ὁ δὲ Ἰησοῦς προέκοπτεν ἡλικίᾳ 19. Στέφανος λέγει· θεωρῶ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀν

Α προσάξῃ τῷ Πατρὶ, ὡς πρόβατον ἐπὶ σφαγήν "ι : α ἤχθη, καὶ ὡς ἀμνὸς ἐναντίον τοῦ κείραντος αὐτ τὸν ἄφωνος· περὶ οὗ Παῦλος γράφει "Ανθρωπος Χριστός Ἰησοῦς, ὁ δοὺς ἑαυτὸν ἀντίλυτρον ὑπὲρ ἡμῶν. Καὶ ἐν ἑτέρῳ τόπῳ φησί· Δι᾿ ἀνθρώπου δ θάνατος, καὶ δι' ἀνθρώπου ἡ ζωή. Ωσπερ γὰρ ἐν τῷ Ἀδὰμ πάντες ἀποθνήσκουσιν, οὕτως καὶ ἐν τῷ Χριστῷ πάντες ζωοποιηθήσονται. οὐκ αὐτὸς δὲ ἐγένετο, ἀλλ' ὅνπερ δι' ἡμᾶς ἐφόρεσεν ἄνθρωπον γεγονότα καὶ κτισθέντα δηλοῦσιν αἱ Γρα φαί. Φησὶ γὰρ ὁ Κύριος Πᾶν κλῆμα μένον ἐν ἐμοὶ καρπὸν φέρει· καὶ ἐν τῷ ἐφόρεσεν ἀνθρώπῳ τῷ ἐκ τοῦ γένους Ἀδὰμ ἐζωοποίησε τὸ ἐκ τοῦ γένους Αδάμ. Θεοῦ ὡς ἔστιν, ἄχρι τοῦ φανερῶσαι ἑαυτὸν ἡμῖν. Τὸν δὲ ἐφόρεσε δι' ἡμᾶς υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, εἴδομεν· ἂν εἶπεν ὁ Παῦλος· Κατανοήσατε τὸν ἀπόστολον καὶ ἀρχιερέα τῆς ὁμολογίας ἡμῶν Ἰησοῦν, πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτόν· δν καὶ Στέφανος λέγει· Θεωρῶ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐκ δεξιῶν ἑστῶτα τοῦ Θεοῦ· οὐκ εἶπε τὸν Λόγον ἢ τὴν Σοφίαν τοῦ Πατρὸς ἑωρακέναι, ἀλλὰ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, τὸ ἐκ Μαρίας Κυριακὸν σῶμα. καὶ σοφίᾳ καὶ χάριτι· λέγεται δὲ ὁ κατὰ τὸν Στα τῆρα νοούμενος ἄνθρωπος, ὁ αὐτὸς ποτὲ νήπιος ὤν, καὶ ποτὲ προκόπτων ἡλικίᾳ καὶ σοφίᾳ καὶ χάριτι, ἀρχόμενός τε ὢν ὡσεὶ ἐτῶν λ', ὡς ὁ εὐαγγελιστής Λουκᾶς φησι. Τὸ δὲ προκοπὴν καὶ ἡλικίαν ἐπιδεχό μενον σῶμα, αὐτό ἐστι κτίσμα καὶ ποίημα. Ἰησοῦς δὲ ὁ Χριστὸς, ὁ κατὰ τὸν Σωτῆρα νοούμενος ἄνθρω πος, αὐτός ἐστιν ὁ προκοπὴν ἡλικίας ἐπιδεχόμενος, ποτέ νήπως τυγχάνων, ποτὲ ἀνὴρ, ἀρχόμενος τε ὡσεὶ ἐτῶν λ', ὥς φησιν ὁ Λουκάς. Ο τοίνυν μεθ- ηλικιούμενος άνθρωπος Χριστὸς Ἰησοῦς, ὃς ἐγένετο πιστὸς ἀπόστολος καὶ ἀρχιερεὺς τῷ ποιήσαντι αὐτ τὸν, αὐτός ἐστιν ὁ τὴν προκοπὴν ὑπομένων. θρώπου ἐκ δεξιῶν ἑστῶτα τῆς δυνάμεως τοῦ Θεοῦ· οὐκ εἶπε τὸν Λόγον ἢ τὴν Σοφίαν τοῦ Πατρὸς ἑωρακέναι, ἀλλὰ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, τὸ ἐκ ρίας Κυριακὸν σῶμα, ὅπερ ὁ Παῦλος λέγει καθίσαι ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ. Περὶ οὗ σώματος Δαυΐδ φησι προ- φητικῶς ἐκ προσώπου τοῦ Πατρός· Κάθου ἐκ δεξιών μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. Ἐπεὶ προεγίνωσκεν ἐχθροὺς ἐσομένους τὸν διάβολον καὶ τὰς συνεργούς αὐτοῦ ἀντικειμένας ἐνεργείας, αἵτινες ἤχθρευον τῷ Κυριακῷ ἀνθρώπῳ, γινώσκουσαι διὰ τοῦ θανάτου αὐτοῦ καταργουμένας αὐτὰς καὶ τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου τὸν διά βολον. Οἱ γὰρ τὴν θεότητα τοῦ Λόγου ἐλαττοῦντες, ὡς μὴ δυναμένου τοῦ Κυρίου δι' ἑαυτοῦ τοὺς ἐχθροὺς ἀμύνασθαι, οἷον τὸ εἰρηκέναι τὸν Πατέρα τῷ Υἱῷ Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς 22. S. ATHANASI OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. ceret et afferret, quasi ovis ad occisionem ductus est, et quasi agnus coram tondente se sine voce**; de quo Paulus scribit: Homo Christus Jesus, qui dedit se- metipsum redemptionem pro nobis ". Et alio loco ait : Per hominem mors, et per hominem vita. Nam sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur *. creata sunt, ipsum vero factum non est; sed hominem ipsum quem propter nos tulit, factum et creatum declarant Scripturæ. Ait quippe Domi- nus : Omnis palmes in me manens fructum fert et in homine quem tulit, quique ex genere Adami erat, omne quod ex genere Adamí erat vivificavit. Filium Dei sicuti est, donec sese ipse manifestum faceret nobis. Quem autem ipse tulit pro nobis fi- lium bominis, novimus, de quo dixit Paulus : Con- siderate apostolum et pontificem confessionis nostræ Jesum, qui fidelis est ei qui fecit illum”. De quo et Stephanus ait : Video Filium hominis stantem a dextris Dei vs ; non dixit, Verbum aut Sapientiam Patris se vidisse, sed Filium hominis, Dominicum corpus ex Maria natum. ciebat ætate, sapientia et gratia **; id sane dicitur de homine qui in Salvatore esse intelligitur, qui mode infans fuit, modo profecit ætate, et sapientia et' gratia, incipiens quasi aunorum triginta, ut ait evangelista Lucas. Corpus vero, quod et profectum et ætatem admittit, est res creata et condita. Jesus autem Christus, qui in Salvatore intelligitur homo, ipse est qui profectum ætatis admittit, modo infans, modo vir, incipiens quasi ætatem triginta annorum, ut ait Lucas ". Qui igitur ætatum successionem admittit homo Christus Jesus, qui fuit fidelis apo- stolus atque pontifex ei qui fecit illum, ipse est qui profectum admittit. B – a dextris virtutis Dei ; non dixit Verbum aut Sa- pientiam Patris se vidisse; sed Filium hominis, Dominicum corpus ex Maria sumptum, quem Fi- lium hominis Paulus dicit sedere ad dexteram Dei ". De quo corpore David prophetice ex persona Patris D ait : Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum”. Quia prævidebat inimi- cos fore diabolum et adversarias potestates ipsius ministras, quæ infestæ erant Dominico homini ; gnara se neenon diabolum, qui imperium mortis habet, per mortem ejus destructum iri. Qui enim deitatem Verbi minuunt, ac si Dominus per se non posset inimicos ulcisci, quia scilicet Pater Filio di- xit : Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum ; ii scilicet, imperit ho- mines, noverint, id in hominem secundum carnem 182. 1111, 7. ] Tim. 11, 5. 3º [ Cor. xv, 21, * Luc. 11, 52. ts Luc. 1, 25. Act. vi, 55. Ma- et Joan. xv, 5. ** Hebr. 111, 1, 2. "Act. vn, 55. Ccloss. 131, 1. se Psalo Gis, 1. 16. Per ipsum enim Verbum omnia facta et 17. Perpende, quæso, neminem hactenus novisse 18. Quod autem illud spectat, Jesus autem proßi- 19. Stephanus ait: Video Filium hominis stantem 16. Δι' αὐτοῦ τοῦ Λόγου πάντα ἐγένετο καὶ ἐκτίσθη 17. Ορα, ὅτι ἕως τοῦ νῦν οὐδεὶς οἶδε τὸν Υἱὸν τοῦ 18. Περὶ τοῦ. Ὁ δὲ Ἰησοῦς προέκοπτεν ἡλικίᾳ 19. Στέφανος λέγει· θεωρῶ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀν

Α προσάξῃ τῷ Πατρὶ, ὡς πρόβατον ἐπὶ σφαγήν "ι : α ἤχθη, καὶ ὡς ἀμνὸς ἐναντίον τοῦ κείραντος αὐτ τὸν ἄφωνος· περὶ οὗ Παῦλος γράφει "Ανθρωπος Χριστός Ἰησοῦς, ὁ δοὺς ἑαυτὸν ἀντίλυτρον ὑπὲρ ἡμῶν. Καὶ ἐν ἑτέρῳ τόπῳ φησί· Δι᾿ ἀνθρώπου δ θάνατος, καὶ δι' ἀνθρώπου ἡ ζωή. Ωσπερ γὰρ ἐν τῷ Ἀδὰμ πάντες ἀποθνήσκουσιν, οὕτως καὶ ἐν τῷ Χριστῷ πάντες ζωοποιηθήσονται. οὐκ αὐτὸς δὲ ἐγένετο, ἀλλ' ὅνπερ δι' ἡμᾶς ἐφόρεσεν ἄνθρωπον γεγονότα καὶ κτισθέντα δηλοῦσιν αἱ Γρα φαί. Φησὶ γὰρ ὁ Κύριος Πᾶν κλῆμα μένον ἐν ἐμοὶ καρπὸν φέρει· καὶ ἐν τῷ ἐφόρεσεν ἀνθρώπῳ τῷ ἐκ τοῦ γένους Ἀδὰμ ἐζωοποίησε τὸ ἐκ τοῦ γένους Αδάμ. Θεοῦ ὡς ἔστιν, ἄχρι τοῦ φανερῶσαι ἑαυτὸν ἡμῖν. Τὸν δὲ ἐφόρεσε δι' ἡμᾶς υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, εἴδομεν· ἂν εἶπεν ὁ Παῦλος· Κατανοήσατε τὸν ἀπόστολον καὶ ἀρχιερέα τῆς ὁμολογίας ἡμῶν Ἰησοῦν, πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτόν· δν καὶ Στέφανος λέγει· Θεωρῶ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐκ δεξιῶν ἑστῶτα τοῦ Θεοῦ· οὐκ εἶπε τὸν Λόγον ἢ τὴν Σοφίαν τοῦ Πατρὸς ἑωρακέναι, ἀλλὰ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, τὸ ἐκ Μαρίας Κυριακὸν σῶμα. καὶ σοφίᾳ καὶ χάριτι· λέγεται δὲ ὁ κατὰ τὸν Στα τῆρα νοούμενος ἄνθρωπος, ὁ αὐτὸς ποτὲ νήπιος ὤν, καὶ ποτὲ προκόπτων ἡλικίᾳ καὶ σοφίᾳ καὶ χάριτι, ἀρχόμενός τε ὢν ὡσεὶ ἐτῶν λ', ὡς ὁ εὐαγγελιστής Λουκᾶς φησι. Τὸ δὲ προκοπὴν καὶ ἡλικίαν ἐπιδεχό μενον σῶμα, αὐτό ἐστι κτίσμα καὶ ποίημα. Ἰησοῦς δὲ ὁ Χριστὸς, ὁ κατὰ τὸν Σωτῆρα νοούμενος ἄνθρω πος, αὐτός ἐστιν ὁ προκοπὴν ἡλικίας ἐπιδεχόμενος, ποτέ νήπως τυγχάνων, ποτὲ ἀνὴρ, ἀρχόμενος τε ὡσεὶ ἐτῶν λ', ὥς φησιν ὁ Λουκάς. Ο τοίνυν μεθ- ηλικιούμενος άνθρωπος Χριστὸς Ἰησοῦς, ὃς ἐγένετο πιστὸς ἀπόστολος καὶ ἀρχιερεὺς τῷ ποιήσαντι αὐτ τὸν, αὐτός ἐστιν ὁ τὴν προκοπὴν ὑπομένων. θρώπου ἐκ δεξιῶν ἑστῶτα τῆς δυνάμεως τοῦ Θεοῦ· οὐκ εἶπε τὸν Λόγον ἢ τὴν Σοφίαν τοῦ Πατρὸς ἑωρακέναι, ἀλλὰ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, τὸ ἐκ ρίας Κυριακὸν σῶμα, ὅπερ ὁ Παῦλος λέγει καθίσαι ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ. Περὶ οὗ σώματος Δαυΐδ φησι προ- φητικῶς ἐκ προσώπου τοῦ Πατρός· Κάθου ἐκ δεξιών μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. Ἐπεὶ προεγίνωσκεν ἐχθροὺς ἐσομένους τὸν διάβολον καὶ τὰς συνεργούς αὐτοῦ ἀντικειμένας ἐνεργείας, αἵτινες ἤχθρευον τῷ Κυριακῷ ἀνθρώπῳ, γινώσκουσαι διὰ τοῦ θανάτου αὐτοῦ καταργουμένας αὐτὰς καὶ τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου τὸν διά βολον. Οἱ γὰρ τὴν θεότητα τοῦ Λόγου ἐλαττοῦντες, ὡς μὴ δυναμένου τοῦ Κυρίου δι' ἑαυτοῦ τοὺς ἐχθροὺς ἀμύνασθαι, οἷον τὸ εἰρηκέναι τὸν Πατέρα τῷ Υἱῷ Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς 22. S. ATHANASI OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. ceret et afferret, quasi ovis ad occisionem ductus est, et quasi agnus coram tondente se sine voce**; de quo Paulus scribit: Homo Christus Jesus, qui dedit se- metipsum redemptionem pro nobis ". Et alio loco ait : Per hominem mors, et per hominem vita. Nam sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur *. creata sunt, ipsum vero factum non est; sed hominem ipsum quem propter nos tulit, factum et creatum declarant Scripturæ. Ait quippe Domi- nus : Omnis palmes in me manens fructum fert et in homine quem tulit, quique ex genere Adami erat, omne quod ex genere Adamí erat vivificavit. Filium Dei sicuti est, donec sese ipse manifestum faceret nobis. Quem autem ipse tulit pro nobis fi- lium bominis, novimus, de quo dixit Paulus : Con- siderate apostolum et pontificem confessionis nostræ Jesum, qui fidelis est ei qui fecit illum”. De quo et Stephanus ait : Video Filium hominis stantem a dextris Dei vs ; non dixit, Verbum aut Sapientiam Patris se vidisse, sed Filium hominis, Dominicum corpus ex Maria natum. ciebat ætate, sapientia et gratia **; id sane dicitur de homine qui in Salvatore esse intelligitur, qui mode infans fuit, modo profecit ætate, et sapientia et' gratia, incipiens quasi aunorum triginta, ut ait evangelista Lucas. Corpus vero, quod et profectum et ætatem admittit, est res creata et condita. Jesus autem Christus, qui in Salvatore intelligitur homo, ipse est qui profectum ætatis admittit, modo infans, modo vir, incipiens quasi ætatem triginta annorum, ut ait Lucas ". Qui igitur ætatum successionem admittit homo Christus Jesus, qui fuit fidelis apo- stolus atque pontifex ei qui fecit illum, ipse est qui profectum admittit. B – a dextris virtutis Dei ; non dixit Verbum aut Sa- pientiam Patris se vidisse; sed Filium hominis, Dominicum corpus ex Maria sumptum, quem Fi- lium hominis Paulus dicit sedere ad dexteram Dei ". De quo corpore David prophetice ex persona Patris D ait : Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum”. Quia prævidebat inimi- cos fore diabolum et adversarias potestates ipsius ministras, quæ infestæ erant Dominico homini ; gnara se neenon diabolum, qui imperium mortis habet, per mortem ejus destructum iri. Qui enim deitatem Verbi minuunt, ac si Dominus per se non posset inimicos ulcisci, quia scilicet Pater Filio di- xit : Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum ; ii scilicet, imperit ho- mines, noverint, id in hominem secundum carnem 182. 1111, 7. ] Tim. 11, 5. 3º [ Cor. xv, 21, * Luc. 11, 52. ts Luc. 1, 25. Act. vi, 55. Ma- et Joan. xv, 5. ** Hebr. 111, 1, 2. "Act. vn, 55. Ccloss. 131, 1. se Psalo Gis, 1. 16. Per ipsum enim Verbum omnia facta et 17. Perpende, quæso, neminem hactenus novisse 18. Quod autem illud spectat, Jesus autem proßi- 19. Stephanus ait: Video Filium hominis stantem 16. Δι' αὐτοῦ τοῦ Λόγου πάντα ἐγένετο καὶ ἐκτίσθη 17. Ορα, ὅτι ἕως τοῦ νῦν οὐδεὶς οἶδε τὸν Υἱὸν τοῦ 18. Περὶ τοῦ. Ὁ δὲ Ἰησοῦς προέκοπτεν ἡλικίᾳ 19. Στέφανος λέγει· θεωρῶ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀν

Α προσάξῃ τῷ Πατρὶ, ὡς πρόβατον ἐπὶ σφαγήν "ι : α ἤχθη, καὶ ὡς ἀμνὸς ἐναντίον τοῦ κείραντος αὐτ τὸν ἄφωνος· περὶ οὗ Παῦλος γράφει "Ανθρωπος Χριστός Ἰησοῦς, ὁ δοὺς ἑαυτὸν ἀντίλυτρον ὑπὲρ ἡμῶν. Καὶ ἐν ἑτέρῳ τόπῳ φησί· Δι᾿ ἀνθρώπου δ θάνατος, καὶ δι' ἀνθρώπου ἡ ζωή. Ωσπερ γὰρ ἐν τῷ Ἀδὰμ πάντες ἀποθνήσκουσιν, οὕτως καὶ ἐν τῷ Χριστῷ πάντες ζωοποιηθήσονται. οὐκ αὐτὸς δὲ ἐγένετο, ἀλλ' ὅνπερ δι' ἡμᾶς ἐφόρεσεν ἄνθρωπον γεγονότα καὶ κτισθέντα δηλοῦσιν αἱ Γρα φαί. Φησὶ γὰρ ὁ Κύριος Πᾶν κλῆμα μένον ἐν ἐμοὶ καρπὸν φέρει· καὶ ἐν τῷ ἐφόρεσεν ἀνθρώπῳ τῷ ἐκ τοῦ γένους Ἀδὰμ ἐζωοποίησε τὸ ἐκ τοῦ γένους Αδάμ. Θεοῦ ὡς ἔστιν, ἄχρι τοῦ φανερῶσαι ἑαυτὸν ἡμῖν. Τὸν δὲ ἐφόρεσε δι' ἡμᾶς υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, εἴδομεν· ἂν εἶπεν ὁ Παῦλος· Κατανοήσατε τὸν ἀπόστολον καὶ ἀρχιερέα τῆς ὁμολογίας ἡμῶν Ἰησοῦν, πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτόν· δν καὶ Στέφανος λέγει· Θεωρῶ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐκ δεξιῶν ἑστῶτα τοῦ Θεοῦ· οὐκ εἶπε τὸν Λόγον ἢ τὴν Σοφίαν τοῦ Πατρὸς ἑωρακέναι, ἀλλὰ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, τὸ ἐκ Μαρίας Κυριακὸν σῶμα. καὶ σοφίᾳ καὶ χάριτι· λέγεται δὲ ὁ κατὰ τὸν Στα τῆρα νοούμενος ἄνθρωπος, ὁ αὐτὸς ποτὲ νήπιος ὤν, καὶ ποτὲ προκόπτων ἡλικίᾳ καὶ σοφίᾳ καὶ χάριτι, ἀρχόμενός τε ὢν ὡσεὶ ἐτῶν λ', ὡς ὁ εὐαγγελιστής Λουκᾶς φησι. Τὸ δὲ προκοπὴν καὶ ἡλικίαν ἐπιδεχό μενον σῶμα, αὐτό ἐστι κτίσμα καὶ ποίημα. Ἰησοῦς δὲ ὁ Χριστὸς, ὁ κατὰ τὸν Σωτῆρα νοούμενος ἄνθρω πος, αὐτός ἐστιν ὁ προκοπὴν ἡλικίας ἐπιδεχόμενος, ποτέ νήπως τυγχάνων, ποτὲ ἀνὴρ, ἀρχόμενος τε ὡσεὶ ἐτῶν λ', ὥς φησιν ὁ Λουκάς. Ο τοίνυν μεθ- ηλικιούμενος άνθρωπος Χριστὸς Ἰησοῦς, ὃς ἐγένετο πιστὸς ἀπόστολος καὶ ἀρχιερεὺς τῷ ποιήσαντι αὐτ τὸν, αὐτός ἐστιν ὁ τὴν προκοπὴν ὑπομένων. θρώπου ἐκ δεξιῶν ἑστῶτα τῆς δυνάμεως τοῦ Θεοῦ· οὐκ εἶπε τὸν Λόγον ἢ τὴν Σοφίαν τοῦ Πατρὸς ἑωρακέναι, ἀλλὰ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, τὸ ἐκ ρίας Κυριακὸν σῶμα, ὅπερ ὁ Παῦλος λέγει καθίσαι ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ. Περὶ οὗ σώματος Δαυΐδ φησι προ- φητικῶς ἐκ προσώπου τοῦ Πατρός· Κάθου ἐκ δεξιών μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. Ἐπεὶ προεγίνωσκεν ἐχθροὺς ἐσομένους τὸν διάβολον καὶ τὰς συνεργούς αὐτοῦ ἀντικειμένας ἐνεργείας, αἵτινες ἤχθρευον τῷ Κυριακῷ ἀνθρώπῳ, γινώσκουσαι διὰ τοῦ θανάτου αὐτοῦ καταργουμένας αὐτὰς καὶ τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου τὸν διά βολον. Οἱ γὰρ τὴν θεότητα τοῦ Λόγου ἐλαττοῦντες, ὡς μὴ δυναμένου τοῦ Κυρίου δι' ἑαυτοῦ τοὺς ἐχθροὺς ἀμύνασθαι, οἷον τὸ εἰρηκέναι τὸν Πατέρα τῷ Υἱῷ Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς 22. S. ATHANASI OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. ceret et afferret, quasi ovis ad occisionem ductus est, et quasi agnus coram tondente se sine voce**; de quo Paulus scribit: Homo Christus Jesus, qui dedit se- metipsum redemptionem pro nobis ". Et alio loco ait : Per hominem mors, et per hominem vita. Nam sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur *. creata sunt, ipsum vero factum non est; sed hominem ipsum quem propter nos tulit, factum et creatum declarant Scripturæ. Ait quippe Domi- nus : Omnis palmes in me manens fructum fert et in homine quem tulit, quique ex genere Adami erat, omne quod ex genere Adamí erat vivificavit. Filium Dei sicuti est, donec sese ipse manifestum faceret nobis. Quem autem ipse tulit pro nobis fi- lium bominis, novimus, de quo dixit Paulus : Con- siderate apostolum et pontificem confessionis nostræ Jesum, qui fidelis est ei qui fecit illum”. De quo et Stephanus ait : Video Filium hominis stantem a dextris Dei vs ; non dixit, Verbum aut Sapientiam Patris se vidisse, sed Filium hominis, Dominicum corpus ex Maria natum. ciebat ætate, sapientia et gratia **; id sane dicitur de homine qui in Salvatore esse intelligitur, qui mode infans fuit, modo profecit ætate, et sapientia et' gratia, incipiens quasi aunorum triginta, ut ait evangelista Lucas. Corpus vero, quod et profectum et ætatem admittit, est res creata et condita. Jesus autem Christus, qui in Salvatore intelligitur homo, ipse est qui profectum ætatis admittit, modo infans, modo vir, incipiens quasi ætatem triginta annorum, ut ait Lucas ". Qui igitur ætatum successionem admittit homo Christus Jesus, qui fuit fidelis apo- stolus atque pontifex ei qui fecit illum, ipse est qui profectum admittit. B – a dextris virtutis Dei ; non dixit Verbum aut Sa- pientiam Patris se vidisse; sed Filium hominis, Dominicum corpus ex Maria sumptum, quem Fi- lium hominis Paulus dicit sedere ad dexteram Dei ". De quo corpore David prophetice ex persona Patris D ait : Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum”. Quia prævidebat inimi- cos fore diabolum et adversarias potestates ipsius ministras, quæ infestæ erant Dominico homini ; gnara se neenon diabolum, qui imperium mortis habet, per mortem ejus destructum iri. Qui enim deitatem Verbi minuunt, ac si Dominus per se non posset inimicos ulcisci, quia scilicet Pater Filio di- xit : Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum ; ii scilicet, imperit ho- mines, noverint, id in hominem secundum carnem 182. 1111, 7. ] Tim. 11, 5. 3º [ Cor. xv, 21, * Luc. 11, 52. ts Luc. 1, 25. Act. vi, 55. Ma- et Joan. xv, 5. ** Hebr. 111, 1, 2. "Act. vn, 55. Ccloss. 131, 1. se Psalo Gis, 1. 16. Per ipsum enim Verbum omnia facta et 17. Perpende, quæso, neminem hactenus novisse 18. Quod autem illud spectat, Jesus autem proßi- 19. Stephanus ait: Video Filium hominis stantem 16. Δι' αὐτοῦ τοῦ Λόγου πάντα ἐγένετο καὶ ἐκτίσθη 17. Ορα, ὅτι ἕως τοῦ νῦν οὐδεὶς οἶδε τὸν Υἱὸν τοῦ 18. Περὶ τοῦ. Ὁ δὲ Ἰησοῦς προέκοπτεν ἡλικίᾳ 19. Στέφανος λέγει· θεωρῶ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀν

Α προσάξῃ τῷ Πατρὶ, ὡς πρόβατον ἐπὶ σφαγήν "ι : α ἤχθη, καὶ ὡς ἀμνὸς ἐναντίον τοῦ κείραντος αὐτ τὸν ἄφωνος· περὶ οὗ Παῦλος γράφει "Ανθρωπος Χριστός Ἰησοῦς, ὁ δοὺς ἑαυτὸν ἀντίλυτρον ὑπὲρ ἡμῶν. Καὶ ἐν ἑτέρῳ τόπῳ φησί· Δι᾿ ἀνθρώπου δ θάνατος, καὶ δι' ἀνθρώπου ἡ ζωή. Ωσπερ γὰρ ἐν τῷ Ἀδὰμ πάντες ἀποθνήσκουσιν, οὕτως καὶ ἐν τῷ Χριστῷ πάντες ζωοποιηθήσονται. οὐκ αὐτὸς δὲ ἐγένετο, ἀλλ' ὅνπερ δι' ἡμᾶς ἐφόρεσεν ἄνθρωπον γεγονότα καὶ κτισθέντα δηλοῦσιν αἱ Γρα φαί. Φησὶ γὰρ ὁ Κύριος Πᾶν κλῆμα μένον ἐν ἐμοὶ καρπὸν φέρει· καὶ ἐν τῷ ἐφόρεσεν ἀνθρώπῳ τῷ ἐκ τοῦ γένους Ἀδὰμ ἐζωοποίησε τὸ ἐκ τοῦ γένους Αδάμ. Θεοῦ ὡς ἔστιν, ἄχρι τοῦ φανερῶσαι ἑαυτὸν ἡμῖν. Τὸν δὲ ἐφόρεσε δι' ἡμᾶς υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, εἴδομεν· ἂν εἶπεν ὁ Παῦλος· Κατανοήσατε τὸν ἀπόστολον καὶ ἀρχιερέα τῆς ὁμολογίας ἡμῶν Ἰησοῦν, πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτόν· δν καὶ Στέφανος λέγει· Θεωρῶ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐκ δεξιῶν ἑστῶτα τοῦ Θεοῦ· οὐκ εἶπε τὸν Λόγον ἢ τὴν Σοφίαν τοῦ Πατρὸς ἑωρακέναι, ἀλλὰ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, τὸ ἐκ Μαρίας Κυριακὸν σῶμα. καὶ σοφίᾳ καὶ χάριτι· λέγεται δὲ ὁ κατὰ τὸν Στα τῆρα νοούμενος ἄνθρωπος, ὁ αὐτὸς ποτὲ νήπιος ὤν, καὶ ποτὲ προκόπτων ἡλικίᾳ καὶ σοφίᾳ καὶ χάριτι, ἀρχόμενός τε ὢν ὡσεὶ ἐτῶν λ', ὡς ὁ εὐαγγελιστής Λουκᾶς φησι. Τὸ δὲ προκοπὴν καὶ ἡλικίαν ἐπιδεχό μενον σῶμα, αὐτό ἐστι κτίσμα καὶ ποίημα. Ἰησοῦς δὲ ὁ Χριστὸς, ὁ κατὰ τὸν Σωτῆρα νοούμενος ἄνθρω πος, αὐτός ἐστιν ὁ προκοπὴν ἡλικίας ἐπιδεχόμενος, ποτέ νήπως τυγχάνων, ποτὲ ἀνὴρ, ἀρχόμενος τε ὡσεὶ ἐτῶν λ', ὥς φησιν ὁ Λουκάς. Ο τοίνυν μεθ- ηλικιούμενος άνθρωπος Χριστὸς Ἰησοῦς, ὃς ἐγένετο πιστὸς ἀπόστολος καὶ ἀρχιερεὺς τῷ ποιήσαντι αὐτ τὸν, αὐτός ἐστιν ὁ τὴν προκοπὴν ὑπομένων. θρώπου ἐκ δεξιῶν ἑστῶτα τῆς δυνάμεως τοῦ Θεοῦ· οὐκ εἶπε τὸν Λόγον ἢ τὴν Σοφίαν τοῦ Πατρὸς ἑωρακέναι, ἀλλὰ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, τὸ ἐκ ρίας Κυριακὸν σῶμα, ὅπερ ὁ Παῦλος λέγει καθίσαι ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ. Περὶ οὗ σώματος Δαυΐδ φησι προ- φητικῶς ἐκ προσώπου τοῦ Πατρός· Κάθου ἐκ δεξιών μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. Ἐπεὶ προεγίνωσκεν ἐχθροὺς ἐσομένους τὸν διάβολον καὶ τὰς συνεργούς αὐτοῦ ἀντικειμένας ἐνεργείας, αἵτινες ἤχθρευον τῷ Κυριακῷ ἀνθρώπῳ, γινώσκουσαι διὰ τοῦ θανάτου αὐτοῦ καταργουμένας αὐτὰς καὶ τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου τὸν διά βολον. Οἱ γὰρ τὴν θεότητα τοῦ Λόγου ἐλαττοῦντες, ὡς μὴ δυναμένου τοῦ Κυρίου δι' ἑαυτοῦ τοὺς ἐχθροὺς ἀμύνασθαι, οἷον τὸ εἰρηκέναι τὸν Πατέρα τῷ Υἱῷ Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς 22. S. ATHANASI OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. ceret et afferret, quasi ovis ad occisionem ductus est, et quasi agnus coram tondente se sine voce**; de quo Paulus scribit: Homo Christus Jesus, qui dedit se- metipsum redemptionem pro nobis ". Et alio loco ait : Per hominem mors, et per hominem vita. Nam sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur *. creata sunt, ipsum vero factum non est; sed hominem ipsum quem propter nos tulit, factum et creatum declarant Scripturæ. Ait quippe Domi- nus : Omnis palmes in me manens fructum fert et in homine quem tulit, quique ex genere Adami erat, omne quod ex genere Adamí erat vivificavit. Filium Dei sicuti est, donec sese ipse manifestum faceret nobis. Quem autem ipse tulit pro nobis fi- lium bominis, novimus, de quo dixit Paulus : Con- siderate apostolum et pontificem confessionis nostræ Jesum, qui fidelis est ei qui fecit illum”. De quo et Stephanus ait : Video Filium hominis stantem a dextris Dei vs ; non dixit, Verbum aut Sapientiam Patris se vidisse, sed Filium hominis, Dominicum corpus ex Maria natum. ciebat ætate, sapientia et gratia **; id sane dicitur de homine qui in Salvatore esse intelligitur, qui mode infans fuit, modo profecit ætate, et sapientia et' gratia, incipiens quasi aunorum triginta, ut ait evangelista Lucas. Corpus vero, quod et profectum et ætatem admittit, est res creata et condita. Jesus autem Christus, qui in Salvatore intelligitur homo, ipse est qui profectum ætatis admittit, modo infans, modo vir, incipiens quasi ætatem triginta annorum, ut ait Lucas ". Qui igitur ætatum successionem admittit homo Christus Jesus, qui fuit fidelis apo- stolus atque pontifex ei qui fecit illum, ipse est qui profectum admittit. B – a dextris virtutis Dei ; non dixit Verbum aut Sa- pientiam Patris se vidisse; sed Filium hominis, Dominicum corpus ex Maria sumptum, quem Fi- lium hominis Paulus dicit sedere ad dexteram Dei ". De quo corpore David prophetice ex persona Patris D ait : Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum”. Quia prævidebat inimi- cos fore diabolum et adversarias potestates ipsius ministras, quæ infestæ erant Dominico homini ; gnara se neenon diabolum, qui imperium mortis habet, per mortem ejus destructum iri. Qui enim deitatem Verbi minuunt, ac si Dominus per se non posset inimicos ulcisci, quia scilicet Pater Filio di- xit : Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum ; ii scilicet, imperit ho- mines, noverint, id in hominem secundum carnem 182. 1111, 7. ] Tim. 11, 5. 3º [ Cor. xv, 21, * Luc. 11, 52. ts Luc. 1, 25. Act. vi, 55. Ma- et Joan. xv, 5. ** Hebr. 111, 1, 2. "Act. vn, 55. Ccloss. 131, 1. se Psalo Gis, 1. 16. Per ipsum enim Verbum omnia facta et 17. Perpende, quæso, neminem hactenus novisse 18. Quod autem illud spectat, Jesus autem proßi- 19. Stephanus ait: Video Filium hominis stantem 16. Δι' αὐτοῦ τοῦ Λόγου πάντα ἐγένετο καὶ ἐκτίσθη 17. Ορα, ὅτι ἕως τοῦ νῦν οὐδεὶς οἶδε τὸν Υἱὸν τοῦ 18. Περὶ τοῦ. Ὁ δὲ Ἰησοῦς προέκοπτεν ἡλικίᾳ 19. Στέφανος λέγει· θεωρῶ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀν

Α προσάξῃ τῷ Πατρὶ, ὡς πρόβατον ἐπὶ σφαγήν "ι : α ἤχθη, καὶ ὡς ἀμνὸς ἐναντίον τοῦ κείραντος αὐτ τὸν ἄφωνος· περὶ οὗ Παῦλος γράφει "Ανθρωπος Χριστός Ἰησοῦς, ὁ δοὺς ἑαυτὸν ἀντίλυτρον ὑπὲρ ἡμῶν. Καὶ ἐν ἑτέρῳ τόπῳ φησί· Δι᾿ ἀνθρώπου δ θάνατος, καὶ δι' ἀνθρώπου ἡ ζωή. Ωσπερ γὰρ ἐν τῷ Ἀδὰμ πάντες ἀποθνήσκουσιν, οὕτως καὶ ἐν τῷ Χριστῷ πάντες ζωοποιηθήσονται. οὐκ αὐτὸς δὲ ἐγένετο, ἀλλ' ὅνπερ δι' ἡμᾶς ἐφόρεσεν ἄνθρωπον γεγονότα καὶ κτισθέντα δηλοῦσιν αἱ Γρα φαί. Φησὶ γὰρ ὁ Κύριος Πᾶν κλῆμα μένον ἐν ἐμοὶ καρπὸν φέρει· καὶ ἐν τῷ ἐφόρεσεν ἀνθρώπῳ τῷ ἐκ τοῦ γένους Ἀδὰμ ἐζωοποίησε τὸ ἐκ τοῦ γένους Αδάμ. Θεοῦ ὡς ἔστιν, ἄχρι τοῦ φανερῶσαι ἑαυτὸν ἡμῖν. Τὸν δὲ ἐφόρεσε δι' ἡμᾶς υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, εἴδομεν· ἂν εἶπεν ὁ Παῦλος· Κατανοήσατε τὸν ἀπόστολον καὶ ἀρχιερέα τῆς ὁμολογίας ἡμῶν Ἰησοῦν, πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτόν· δν καὶ Στέφανος λέγει· Θεωρῶ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐκ δεξιῶν ἑστῶτα τοῦ Θεοῦ· οὐκ εἶπε τὸν Λόγον ἢ τὴν Σοφίαν τοῦ Πατρὸς ἑωρακέναι, ἀλλὰ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, τὸ ἐκ Μαρίας Κυριακὸν σῶμα. καὶ σοφίᾳ καὶ χάριτι· λέγεται δὲ ὁ κατὰ τὸν Στα τῆρα νοούμενος ἄνθρωπος, ὁ αὐτὸς ποτὲ νήπιος ὤν, καὶ ποτὲ προκόπτων ἡλικίᾳ καὶ σοφίᾳ καὶ χάριτι, ἀρχόμενός τε ὢν ὡσεὶ ἐτῶν λ', ὡς ὁ εὐαγγελιστής Λουκᾶς φησι. Τὸ δὲ προκοπὴν καὶ ἡλικίαν ἐπιδεχό μενον σῶμα, αὐτό ἐστι κτίσμα καὶ ποίημα. Ἰησοῦς δὲ ὁ Χριστὸς, ὁ κατὰ τὸν Σωτῆρα νοούμενος ἄνθρω πος, αὐτός ἐστιν ὁ προκοπὴν ἡλικίας ἐπιδεχόμενος, ποτέ νήπως τυγχάνων, ποτὲ ἀνὴρ, ἀρχόμενος τε ὡσεὶ ἐτῶν λ', ὥς φησιν ὁ Λουκάς. Ο τοίνυν μεθ- ηλικιούμενος άνθρωπος Χριστὸς Ἰησοῦς, ὃς ἐγένετο πιστὸς ἀπόστολος καὶ ἀρχιερεὺς τῷ ποιήσαντι αὐτ τὸν, αὐτός ἐστιν ὁ τὴν προκοπὴν ὑπομένων. θρώπου ἐκ δεξιῶν ἑστῶτα τῆς δυνάμεως τοῦ Θεοῦ· οὐκ εἶπε τὸν Λόγον ἢ τὴν Σοφίαν τοῦ Πατρὸς ἑωρακέναι, ἀλλὰ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, τὸ ἐκ ρίας Κυριακὸν σῶμα, ὅπερ ὁ Παῦλος λέγει καθίσαι ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ. Περὶ οὗ σώματος Δαυΐδ φησι προ- φητικῶς ἐκ προσώπου τοῦ Πατρός· Κάθου ἐκ δεξιών μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. Ἐπεὶ προεγίνωσκεν ἐχθροὺς ἐσομένους τὸν διάβολον καὶ τὰς συνεργούς αὐτοῦ ἀντικειμένας ἐνεργείας, αἵτινες ἤχθρευον τῷ Κυριακῷ ἀνθρώπῳ, γινώσκουσαι διὰ τοῦ θανάτου αὐτοῦ καταργουμένας αὐτὰς καὶ τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου τὸν διά βολον. Οἱ γὰρ τὴν θεότητα τοῦ Λόγου ἐλαττοῦντες, ὡς μὴ δυναμένου τοῦ Κυρίου δι' ἑαυτοῦ τοὺς ἐχθροὺς ἀμύνασθαι, οἷον τὸ εἰρηκέναι τὸν Πατέρα τῷ Υἱῷ Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς 22. S. ATHANASI OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. ceret et afferret, quasi ovis ad occisionem ductus est, et quasi agnus coram tondente se sine voce**; de quo Paulus scribit: Homo Christus Jesus, qui dedit se- metipsum redemptionem pro nobis ". Et alio loco ait : Per hominem mors, et per hominem vita. Nam sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur *. creata sunt, ipsum vero factum non est; sed hominem ipsum quem propter nos tulit, factum et creatum declarant Scripturæ. Ait quippe Domi- nus : Omnis palmes in me manens fructum fert et in homine quem tulit, quique ex genere Adami erat, omne quod ex genere Adamí erat vivificavit. Filium Dei sicuti est, donec sese ipse manifestum faceret nobis. Quem autem ipse tulit pro nobis fi- lium bominis, novimus, de quo dixit Paulus : Con- siderate apostolum et pontificem confessionis nostræ Jesum, qui fidelis est ei qui fecit illum”. De quo et Stephanus ait : Video Filium hominis stantem a dextris Dei vs ; non dixit, Verbum aut Sapientiam Patris se vidisse, sed Filium hominis, Dominicum corpus ex Maria natum. ciebat ætate, sapientia et gratia **; id sane dicitur de homine qui in Salvatore esse intelligitur, qui mode infans fuit, modo profecit ætate, et sapientia et' gratia, incipiens quasi aunorum triginta, ut ait evangelista Lucas. Corpus vero, quod et profectum et ætatem admittit, est res creata et condita. Jesus autem Christus, qui in Salvatore intelligitur homo, ipse est qui profectum ætatis admittit, modo infans, modo vir, incipiens quasi ætatem triginta annorum, ut ait Lucas ". Qui igitur ætatum successionem admittit homo Christus Jesus, qui fuit fidelis apo- stolus atque pontifex ei qui fecit illum, ipse est qui profectum admittit. B – a dextris virtutis Dei ; non dixit Verbum aut Sa- pientiam Patris se vidisse; sed Filium hominis, Dominicum corpus ex Maria sumptum, quem Fi- lium hominis Paulus dicit sedere ad dexteram Dei ". De quo corpore David prophetice ex persona Patris D ait : Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum”. Quia prævidebat inimi- cos fore diabolum et adversarias potestates ipsius ministras, quæ infestæ erant Dominico homini ; gnara se neenon diabolum, qui imperium mortis habet, per mortem ejus destructum iri. Qui enim deitatem Verbi minuunt, ac si Dominus per se non posset inimicos ulcisci, quia scilicet Pater Filio di- xit : Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum ; ii scilicet, imperit ho- mines, noverint, id in hominem secundum carnem 182. 1111, 7. ] Tim. 11, 5. 3º [ Cor. xv, 21, * Luc. 11, 52. ts Luc. 1, 25. Act. vi, 55. Ma- et Joan. xv, 5. ** Hebr. 111, 1, 2. "Act. vn, 55. Ccloss. 131, 1. se Psalo Gis, 1. 16. Per ipsum enim Verbum omnia facta et 17. Perpende, quæso, neminem hactenus novisse 18. Quod autem illud spectat, Jesus autem proßi- 19. Stephanus ait: Video Filium hominis stantem 16. Δι' αὐτοῦ τοῦ Λόγου πάντα ἐγένετο καὶ ἐκτίσθη 17. Ορα, ὅτι ἕως τοῦ νῦν οὐδεὶς οἶδε τὸν Υἱὸν τοῦ 18. Περὶ τοῦ. Ὁ δὲ Ἰησοῦς προέκοπτεν ἡλικίᾳ 19. Στέφανος λέγει· θεωρῶ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀν

Α προσάξῃ τῷ Πατρὶ, ὡς πρόβατον ἐπὶ σφαγήν "ι : α ἤχθη, καὶ ὡς ἀμνὸς ἐναντίον τοῦ κείραντος αὐτ τὸν ἄφωνος· περὶ οὗ Παῦλος γράφει "Ανθρωπος Χριστός Ἰησοῦς, ὁ δοὺς ἑαυτὸν ἀντίλυτρον ὑπὲρ ἡμῶν. Καὶ ἐν ἑτέρῳ τόπῳ φησί· Δι᾿ ἀνθρώπου δ θάνατος, καὶ δι' ἀνθρώπου ἡ ζωή. Ωσπερ γὰρ ἐν τῷ Ἀδὰμ πάντες ἀποθνήσκουσιν, οὕτως καὶ ἐν τῷ Χριστῷ πάντες ζωοποιηθήσονται. οὐκ αὐτὸς δὲ ἐγένετο, ἀλλ' ὅνπερ δι' ἡμᾶς ἐφόρεσεν ἄνθρωπον γεγονότα καὶ κτισθέντα δηλοῦσιν αἱ Γρα φαί. Φησὶ γὰρ ὁ Κύριος Πᾶν κλῆμα μένον ἐν ἐμοὶ καρπὸν φέρει· καὶ ἐν τῷ ἐφόρεσεν ἀνθρώπῳ τῷ ἐκ τοῦ γένους Ἀδὰμ ἐζωοποίησε τὸ ἐκ τοῦ γένους Αδάμ. Θεοῦ ὡς ἔστιν, ἄχρι τοῦ φανερῶσαι ἑαυτὸν ἡμῖν. Τὸν δὲ ἐφόρεσε δι' ἡμᾶς υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, εἴδομεν· ἂν εἶπεν ὁ Παῦλος· Κατανοήσατε τὸν ἀπόστολον καὶ ἀρχιερέα τῆς ὁμολογίας ἡμῶν Ἰησοῦν, πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτόν· δν καὶ Στέφανος λέγει· Θεωρῶ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐκ δεξιῶν ἑστῶτα τοῦ Θεοῦ· οὐκ εἶπε τὸν Λόγον ἢ τὴν Σοφίαν τοῦ Πατρὸς ἑωρακέναι, ἀλλὰ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, τὸ ἐκ Μαρίας Κυριακὸν σῶμα. καὶ σοφίᾳ καὶ χάριτι· λέγεται δὲ ὁ κατὰ τὸν Στα τῆρα νοούμενος ἄνθρωπος, ὁ αὐτὸς ποτὲ νήπιος ὤν, καὶ ποτὲ προκόπτων ἡλικίᾳ καὶ σοφίᾳ καὶ χάριτι, ἀρχόμενός τε ὢν ὡσεὶ ἐτῶν λ', ὡς ὁ εὐαγγελιστής Λουκᾶς φησι. Τὸ δὲ προκοπὴν καὶ ἡλικίαν ἐπιδεχό μενον σῶμα, αὐτό ἐστι κτίσμα καὶ ποίημα. Ἰησοῦς δὲ ὁ Χριστὸς, ὁ κατὰ τὸν Σωτῆρα νοούμενος ἄνθρω πος, αὐτός ἐστιν ὁ προκοπὴν ἡλικίας ἐπιδεχόμενος, ποτέ νήπως τυγχάνων, ποτὲ ἀνὴρ, ἀρχόμενος τε ὡσεὶ ἐτῶν λ', ὥς φησιν ὁ Λουκάς. Ο τοίνυν μεθ- ηλικιούμενος άνθρωπος Χριστὸς Ἰησοῦς, ὃς ἐγένετο πιστὸς ἀπόστολος καὶ ἀρχιερεὺς τῷ ποιήσαντι αὐτ τὸν, αὐτός ἐστιν ὁ τὴν προκοπὴν ὑπομένων. θρώπου ἐκ δεξιῶν ἑστῶτα τῆς δυνάμεως τοῦ Θεοῦ· οὐκ εἶπε τὸν Λόγον ἢ τὴν Σοφίαν τοῦ Πατρὸς ἑωρακέναι, ἀλλὰ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, τὸ ἐκ ρίας Κυριακὸν σῶμα, ὅπερ ὁ Παῦλος λέγει καθίσαι ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ. Περὶ οὗ σώματος Δαυΐδ φησι προ- φητικῶς ἐκ προσώπου τοῦ Πατρός· Κάθου ἐκ δεξιών μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. Ἐπεὶ προεγίνωσκεν ἐχθροὺς ἐσομένους τὸν διάβολον καὶ τὰς συνεργούς αὐτοῦ ἀντικειμένας ἐνεργείας, αἵτινες ἤχθρευον τῷ Κυριακῷ ἀνθρώπῳ, γινώσκουσαι διὰ τοῦ θανάτου αὐτοῦ καταργουμένας αὐτὰς καὶ τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου τὸν διά βολον. Οἱ γὰρ τὴν θεότητα τοῦ Λόγου ἐλαττοῦντες, ὡς μὴ δυναμένου τοῦ Κυρίου δι' ἑαυτοῦ τοὺς ἐχθροὺς ἀμύνασθαι, οἷον τὸ εἰρηκέναι τὸν Πατέρα τῷ Υἱῷ Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς 22. S. ATHANASI OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. ceret et afferret, quasi ovis ad occisionem ductus est, et quasi agnus coram tondente se sine voce**; de quo Paulus scribit: Homo Christus Jesus, qui dedit se- metipsum redemptionem pro nobis ". Et alio loco ait : Per hominem mors, et per hominem vita. Nam sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur *. creata sunt, ipsum vero factum non est; sed hominem ipsum quem propter nos tulit, factum et creatum declarant Scripturæ. Ait quippe Domi- nus : Omnis palmes in me manens fructum fert et in homine quem tulit, quique ex genere Adami erat, omne quod ex genere Adamí erat vivificavit. Filium Dei sicuti est, donec sese ipse manifestum faceret nobis. Quem autem ipse tulit pro nobis fi- lium bominis, novimus, de quo dixit Paulus : Con- siderate apostolum et pontificem confessionis nostræ Jesum, qui fidelis est ei qui fecit illum”. De quo et Stephanus ait : Video Filium hominis stantem a dextris Dei vs ; non dixit, Verbum aut Sapientiam Patris se vidisse, sed Filium hominis, Dominicum corpus ex Maria natum. ciebat ætate, sapientia et gratia **; id sane dicitur de homine qui in Salvatore esse intelligitur, qui mode infans fuit, modo profecit ætate, et sapientia et' gratia, incipiens quasi aunorum triginta, ut ait evangelista Lucas. Corpus vero, quod et profectum et ætatem admittit, est res creata et condita. Jesus autem Christus, qui in Salvatore intelligitur homo, ipse est qui profectum ætatis admittit, modo infans, modo vir, incipiens quasi ætatem triginta annorum, ut ait Lucas ". Qui igitur ætatum successionem admittit homo Christus Jesus, qui fuit fidelis apo- stolus atque pontifex ei qui fecit illum, ipse est qui profectum admittit. B – a dextris virtutis Dei ; non dixit Verbum aut Sa- pientiam Patris se vidisse; sed Filium hominis, Dominicum corpus ex Maria sumptum, quem Fi- lium hominis Paulus dicit sedere ad dexteram Dei ". De quo corpore David prophetice ex persona Patris D ait : Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum”. Quia prævidebat inimi- cos fore diabolum et adversarias potestates ipsius ministras, quæ infestæ erant Dominico homini ; gnara se neenon diabolum, qui imperium mortis habet, per mortem ejus destructum iri. Qui enim deitatem Verbi minuunt, ac si Dominus per se non posset inimicos ulcisci, quia scilicet Pater Filio di- xit : Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum ; ii scilicet, imperit ho- mines, noverint, id in hominem secundum carnem 182. 1111, 7. ] Tim. 11, 5. 3º [ Cor. xv, 21, * Luc. 11, 52. ts Luc. 1, 25. Act. vi, 55. Ma- et Joan. xv, 5. ** Hebr. 111, 1, 2. "Act. vn, 55. Ccloss. 131, 1. se Psalo Gis, 1. 16. Per ipsum enim Verbum omnia facta et 17. Perpende, quæso, neminem hactenus novisse 18. Quod autem illud spectat, Jesus autem proßi- 19. Stephanus ait: Video Filium hominis stantem 16. Δι' αὐτοῦ τοῦ Λόγου πάντα ἐγένετο καὶ ἐκτίσθη 17. Ορα, ὅτι ἕως τοῦ νῦν οὐδεὶς οἶδε τὸν Υἱὸν τοῦ 18. Περὶ τοῦ. Ὁ δὲ Ἰησοῦς προέκοπτεν ἡλικίᾳ 19. Στέφανος λέγει· θεωρῶ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀν

Α προσάξῃ τῷ Πατρὶ, ὡς πρόβατον ἐπὶ σφαγήν "ι : α ἤχθη, καὶ ὡς ἀμνὸς ἐναντίον τοῦ κείραντος αὐτ τὸν ἄφωνος· περὶ οὗ Παῦλος γράφει "Ανθρωπος Χριστός Ἰησοῦς, ὁ δοὺς ἑαυτὸν ἀντίλυτρον ὑπὲρ ἡμῶν. Καὶ ἐν ἑτέρῳ τόπῳ φησί· Δι᾿ ἀνθρώπου δ θάνατος, καὶ δι' ἀνθρώπου ἡ ζωή. Ωσπερ γὰρ ἐν τῷ Ἀδὰμ πάντες ἀποθνήσκουσιν, οὕτως καὶ ἐν τῷ Χριστῷ πάντες ζωοποιηθήσονται. οὐκ αὐτὸς δὲ ἐγένετο, ἀλλ' ὅνπερ δι' ἡμᾶς ἐφόρεσεν ἄνθρωπον γεγονότα καὶ κτισθέντα δηλοῦσιν αἱ Γρα φαί. Φησὶ γὰρ ὁ Κύριος Πᾶν κλῆμα μένον ἐν ἐμοὶ καρπὸν φέρει· καὶ ἐν τῷ ἐφόρεσεν ἀνθρώπῳ τῷ ἐκ τοῦ γένους Ἀδὰμ ἐζωοποίησε τὸ ἐκ τοῦ γένους Αδάμ. Θεοῦ ὡς ἔστιν, ἄχρι τοῦ φανερῶσαι ἑαυτὸν ἡμῖν. Τὸν δὲ ἐφόρεσε δι' ἡμᾶς υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, εἴδομεν· ἂν εἶπεν ὁ Παῦλος· Κατανοήσατε τὸν ἀπόστολον καὶ ἀρχιερέα τῆς ὁμολογίας ἡμῶν Ἰησοῦν, πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτόν· δν καὶ Στέφανος λέγει· Θεωρῶ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐκ δεξιῶν ἑστῶτα τοῦ Θεοῦ· οὐκ εἶπε τὸν Λόγον ἢ τὴν Σοφίαν τοῦ Πατρὸς ἑωρακέναι, ἀλλὰ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, τὸ ἐκ Μαρίας Κυριακὸν σῶμα. καὶ σοφίᾳ καὶ χάριτι· λέγεται δὲ ὁ κατὰ τὸν Στα τῆρα νοούμενος ἄνθρωπος, ὁ αὐτὸς ποτὲ νήπιος ὤν, καὶ ποτὲ προκόπτων ἡλικίᾳ καὶ σοφίᾳ καὶ χάριτι, ἀρχόμενός τε ὢν ὡσεὶ ἐτῶν λ', ὡς ὁ εὐαγγελιστής Λουκᾶς φησι. Τὸ δὲ προκοπὴν καὶ ἡλικίαν ἐπιδεχό μενον σῶμα, αὐτό ἐστι κτίσμα καὶ ποίημα. Ἰησοῦς δὲ ὁ Χριστὸς, ὁ κατὰ τὸν Σωτῆρα νοούμενος ἄνθρω πος, αὐτός ἐστιν ὁ προκοπὴν ἡλικίας ἐπιδεχόμενος, ποτέ νήπως τυγχάνων, ποτὲ ἀνὴρ, ἀρχόμενος τε ὡσεὶ ἐτῶν λ', ὥς φησιν ὁ Λουκάς. Ο τοίνυν μεθ- ηλικιούμενος άνθρωπος Χριστὸς Ἰησοῦς, ὃς ἐγένετο πιστὸς ἀπόστολος καὶ ἀρχιερεὺς τῷ ποιήσαντι αὐτ τὸν, αὐτός ἐστιν ὁ τὴν προκοπὴν ὑπομένων. θρώπου ἐκ δεξιῶν ἑστῶτα τῆς δυνάμεως τοῦ Θεοῦ· οὐκ εἶπε τὸν Λόγον ἢ τὴν Σοφίαν τοῦ Πατρὸς ἑωρακέναι, ἀλλὰ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, τὸ ἐκ ρίας Κυριακὸν σῶμα, ὅπερ ὁ Παῦλος λέγει καθίσαι ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ. Περὶ οὗ σώματος Δαυΐδ φησι προ- φητικῶς ἐκ προσώπου τοῦ Πατρός· Κάθου ἐκ δεξιών μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. Ἐπεὶ προεγίνωσκεν ἐχθροὺς ἐσομένους τὸν διάβολον καὶ τὰς συνεργούς αὐτοῦ ἀντικειμένας ἐνεργείας, αἵτινες ἤχθρευον τῷ Κυριακῷ ἀνθρώπῳ, γινώσκουσαι διὰ τοῦ θανάτου αὐτοῦ καταργουμένας αὐτὰς καὶ τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου τὸν διά βολον. Οἱ γὰρ τὴν θεότητα τοῦ Λόγου ἐλαττοῦντες, ὡς μὴ δυναμένου τοῦ Κυρίου δι' ἑαυτοῦ τοὺς ἐχθροὺς ἀμύνασθαι, οἷον τὸ εἰρηκέναι τὸν Πατέρα τῷ Υἱῷ Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς 22. S. ATHANASI OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. ceret et afferret, quasi ovis ad occisionem ductus est, et quasi agnus coram tondente se sine voce**; de quo Paulus scribit: Homo Christus Jesus, qui dedit se- metipsum redemptionem pro nobis ". Et alio loco ait : Per hominem mors, et per hominem vita. Nam sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur *. creata sunt, ipsum vero factum non est; sed hominem ipsum quem propter nos tulit, factum et creatum declarant Scripturæ. Ait quippe Domi- nus : Omnis palmes in me manens fructum fert et in homine quem tulit, quique ex genere Adami erat, omne quod ex genere Adamí erat vivificavit. Filium Dei sicuti est, donec sese ipse manifestum faceret nobis. Quem autem ipse tulit pro nobis fi- lium bominis, novimus, de quo dixit Paulus : Con- siderate apostolum et pontificem confessionis nostræ Jesum, qui fidelis est ei qui fecit illum”. De quo et Stephanus ait : Video Filium hominis stantem a dextris Dei vs ; non dixit, Verbum aut Sapientiam Patris se vidisse, sed Filium hominis, Dominicum corpus ex Maria natum. ciebat ætate, sapientia et gratia **; id sane dicitur de homine qui in Salvatore esse intelligitur, qui mode infans fuit, modo profecit ætate, et sapientia et' gratia, incipiens quasi aunorum triginta, ut ait evangelista Lucas. Corpus vero, quod et profectum et ætatem admittit, est res creata et condita. Jesus autem Christus, qui in Salvatore intelligitur homo, ipse est qui profectum ætatis admittit, modo infans, modo vir, incipiens quasi ætatem triginta annorum, ut ait Lucas ". Qui igitur ætatum successionem admittit homo Christus Jesus, qui fuit fidelis apo- stolus atque pontifex ei qui fecit illum, ipse est qui profectum admittit. B – a dextris virtutis Dei ; non dixit Verbum aut Sa- pientiam Patris se vidisse; sed Filium hominis, Dominicum corpus ex Maria sumptum, quem Fi- lium hominis Paulus dicit sedere ad dexteram Dei ". De quo corpore David prophetice ex persona Patris D ait : Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum”. Quia prævidebat inimi- cos fore diabolum et adversarias potestates ipsius ministras, quæ infestæ erant Dominico homini ; gnara se neenon diabolum, qui imperium mortis habet, per mortem ejus destructum iri. Qui enim deitatem Verbi minuunt, ac si Dominus per se non posset inimicos ulcisci, quia scilicet Pater Filio di- xit : Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum ; ii scilicet, imperit ho- mines, noverint, id in hominem secundum carnem 182. 1111, 7. ] Tim. 11, 5. 3º [ Cor. xv, 21, * Luc. 11, 52. ts Luc. 1, 25. Act. vi, 55. Ma- et Joan. xv, 5. ** Hebr. 111, 1, 2. "Act. vn, 55. Ccloss. 131, 1. se Psalo Gis, 1. 16. Per ipsum enim Verbum omnia facta et 17. Perpende, quæso, neminem hactenus novisse 18. Quod autem illud spectat, Jesus autem proßi- 19. Stephanus ait: Video Filium hominis stantem 16. Δι' αὐτοῦ τοῦ Λόγου πάντα ἐγένετο καὶ ἐκτίσθη 17. Ορα, ὅτι ἕως τοῦ νῦν οὐδεὶς οἶδε τὸν Υἱὸν τοῦ 18. Περὶ τοῦ. Ὁ δὲ Ἰησοῦς προέκοπτεν ἡλικίᾳ 19. Στέφανος λέγει· θεωρῶ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀν

Α θείς (59). Περὶ οὗ καὶ Ἱερεμίας εἶπε κατὰ τὴν τῶν Ο ἑρμηνευτῶν ἔκδοσιν· Κύριος έκτισε με σωτηρίαν εἰς καταφύτευμα καινήν· ἐν ᾗ σωτηρία περιελεύ σονται ἄνθρωποι· κατὰ δὲ τὸν ᾿Ακύλαν περὶ τοῦ αὐτοῦ ῥητοῦ λέγει· Εκτισε Κύριος καινὸν ἐν τῇ θηλείᾳ. Τήνδε λέγει σωτηρίαν καινὴν, καὶ οὐ πα- λαιὰν, ἡμῖν κτισθεῖσαν, καὶ οὐ πρὸ ἡμῶν. Καὶ ἂν λέγει καινὸν κτισθέντα ἐν τῇ θηλείᾳ τὸν κατὰ τὸν Σωτῆρα νόει ἄνθρωπον Ἰησοῦν· ἑρμηνεύεται γὰρ Ἰησοῦς πῆ μὲν Σωτήρ, πῆ δὲ σωτηρία· ἐκ τοῦ Σω τῆρος ἡ σωτηρία· δν τρόπον ἐκ τοῦ φωτὸς ὁ φωτισμός- ὄντινα εἶπεν ἄνθρωπον Ἰησοῦν, σωτηρίαν ἡμῖν και σθέντα, καινὸν ἐν τῇ θηλείᾳ· ὅ ἐστιν ἐν τῇ Μαρίᾳ, μᾶλλον δὲ ἐκ τῆς Μαρίας. Ον τοίνυν ὁ Σολομών εξ πεν ἀρχὴν ὁδῶν κτισθέντα, καὶ ἣν Ἱερεμίας λέγει Β κτισθεῖσαν σωτηρίαν καινὴν, καὶ καινὸν ἐν τῇ θηλείᾳ, τὸν ὑπὲρ ἡμῶν καὶ δι' ἡμᾶς ἡ Σοφία ᾠκοδόμησεν ἑαυτῇ οἶκον Χριστὸν Ἰησοῦν, ἐκ τῶν Γραφῶν δείξαν τες, τῶν ἑξῆς ἐχόμεθα· ἐφ᾽ οἷς ἢ ἀγνοήσαντές το νες, ή προληφθέντες, ἐν πλάνη διαμεμενηκό τες, οὔτε διδάσκειν ὀρθῶς, οὔτε διδάσκεσθαι βού λονται. θεῖα λόγια, οὐχ ἱμείρετο μεταδιδόναι αὐτοῖς τὸ πνευματικὸν χάρισμα· οὐδὲ γάλα αὐτοὺς ἐπότιζεν, εξ τὴν στερεὰν τροφὴν πάντες μεταλαμβάνειν ηδύναντο ἀλλὰ τοῖς ἔτι νηπιάζουσιν περὶ αὐτὸν τὸν τῆς θεο γνωσίας λόγον δίκην νηπίων γαλουχουμένων τὸν τῆς κατηχήσεως ἐπιτρέπει δέχεσθαι λόγον· οὔπω τὸν τῶν ἀγγέλων ἄρτον τρέφεσθαι δυναμένοις, τὸν ἐν σώματι ἀνθρωπείῳ κρυβέντα Θεόν Λόγον. μυστηρίων θείων, μεταδιδόναι τὸν λόγον πρὸς δ χωρεῖν ἕκαστος δύναται· ῥήγνυνται γὰρ οἱ παλαιοὶ ἀσκοὶ μὴ χωροῦντες τὸν νέον τῆς ἀληθινῆς ἀμπέλου οἶνον, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ἐπεὶ τοίνυν τινὲς, μᾶλλον δὲ καὶ πολλαί, οἱ μήπω μαθηταὶ γενόμενοι, ἐκ προπετείας ἐπὶ τὸ διδάσκειν ἐληλύθασιν, οὐκ εἰδότες οὔτε ἃ λέγουσιν, οὔτε περὶ τίνων διαβεβαιοῦνται, τυφλώττοντες τοὺς τῆς διανοίας ὀφθαλμοὺς, οὐκ ἔχοντες νοῦν ὁρῶντα τὸν Θεὸν, ὡς ὁ Ἰακώβ, οὔτε καρδίαν καθαρὰν τὴν ὀψομένην τὸν Θεόν· τὰ διὰ τὸν ἄνθρωπον τοῦ Σωτῆρος, ὃν δι' ἡμᾶς ἐφόρεσε, γεγραμμένα ῥητά, καὶ ἔργα ταπεινὰ, καὶ πτωχὰς φωνὰς, τῇ θεότητι τοῦ Λόγου συνάπτοντες, πλανῶνται καὶ πλανῶσι τοὺς ἀμαθεῖς καὶ ἀστηρίκτους· ἀνάγκην ἔσχομεν, ὡς ὁ Ἰούδας γράφει, ἐκθέσθαι διὰ τῆς ἐπιστολῆς, ποῖα ῥητὰ τῇ θεότητι τοῦ Λόγου αρμόζει, καὶ παῖα τῷ δι' ἡμᾶς ἀναληφθέντι ἀνθρώπῳ. Ὡς γὰρ ἐν ἑνὶ βα- λαντίῳ χρύσεα νομίσματα καὶ ἀργύριον ἀπόκειται, ἑνὸς βασιλέως εἰκόνα καὶ ἐπιγραφὴν τοῦ ὀνόματος ἑκάτερα ἔχοντα, ἀλλ᾽ οἶδεν ὁ φυλάττων αὐτὰ τραπε ζίτης τὴν τοῦ χρυσίου ὑπεροχήν, παρὰ τὴν ὑποδε βηκυίαν τοῦ ἀργυρίου τιμήν· οὕτως κἂν ἐν μια Γραφῇ περὶ τῆς θεότητος τοῦ Υἱοῦ καὶ περὶ τοῦ ἐκ S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA est. De quo Jeremias dicit juxta Septuaginta in- terpretum editionem : Dominus creavit me in plan - tationem salutem novam, in qua salute circumibunt komines ; secundum Aquilam vero hoc dictum ita exprimitur Creavit Dominus novum in femina. Hanc dicit salutem novam, non antiquam, quæ nobis creata est, non ante nos. Quem vero novum creatum in femina vocat, intelligas hominem Jesum qui in Servatore est. Jesus quippe modo Salvator, modo salus explicatur; ex Salvatore salus, ut a lumine illuminatio : quem dicit esse Dominum Je- sum, salutem nobis creatum, novum in femina, id est in Maria, imo potius ex Maria. Quem igitur Salomon ait principium viarum creatum esse, et quam Jeremias dicit salutem novam creatam, et novum in femina, quem pro nobis et propter nos Sapientia ædificavit sibi domum, Christum Jesum esse, Scripturarum testimonio comprobavimus: jam vero cætera subsequamur, quæ nonnulli aut ex ignorantia, aut ex præjudicata opinione, in errore perseverantes, neque docere recte neque doceri volunt. more intelligere, nequaquam cuperet ipsis spiritua. lem gratiam impertire ; neque lacte ipsos potaret, «i solidum omnes cibum percipere valerent. Sed eos qui in cognitionis divinæ verbo quasi infantes sunt, veluti infantes lacte alendos, primæ institu- tionis rudimentis imbui procurat ; utpote qui non- dum possint angelorum pane nutriri, scilicet Deo Verbo, qui in corpore humano absconditus latet. (sic) c C mysteriorum divinorum, sermonem pro cujusque captu et facultate impertire. Nam utres veteres rumpuntur, cum continere non valent novum veræ vitis vinum, id est, verbum Domini nostri Jesu Christi. Cum igitur quidam, imo vero multi, qui nonduin discipulis connumerari possunt, ex quadam temeritate ac petulantia, ad docendum accesserint, nescientes neque quæ dicunt, neque de quibus affirmant ", cæcutientes animi oculis, nec mente præditi Dei contemplationi dedita, veluti Jacob, neque mundo corde ad Deum videndum; ii cum humilia opera, vocesque inopiam testificantes, dle Salvatoris homine, quem pro nobis tulit, scri- D ptas, Verbi deitati tribuunt, et sic in errorem la- buntur, atque una imperitos et indirmos in errorem pertrahunt ; nobis utique necessitatem afferunt, ut Judas scribit 67, per hanc epistolam expromere quæ dicta Verbi deitati competant, quæ vice versa homini propter nos assumpto. Quemadmodum enim in una eademque crumena aurea numismata cum argenteis pariter servantur, et utraque unius regis imaginem et inscriptionem nominis ejus ha- bent; sed tamen nummularius, penes quem isthæc sunt, probe novit quam praestet et quam pretio "Jer. xxxi, 22. *1 Tim. 1, 7. Jud. 3. . 23. Si omnes eloquia divina possent spirituali 23. Εἰ πάντες χωρεῖν ἡδύναντο πνευματικῶς τὰ 24. Par est itaque nos, ut peritos dispensatores 24. Χρὴ τοίνυν ἡμᾶς, ὡς ἐπιστήμονας οἰκονόμους (59) Vide in Expositione fidei ton. 1 Operum Athanasii, p. 80.

Α θείς (59). Περὶ οὗ καὶ Ἱερεμίας εἶπε κατὰ τὴν τῶν Ο ἑρμηνευτῶν ἔκδοσιν· Κύριος έκτισε με σωτηρίαν εἰς καταφύτευμα καινήν· ἐν ᾗ σωτηρία περιελεύ σονται ἄνθρωποι· κατὰ δὲ τὸν ᾿Ακύλαν περὶ τοῦ αὐτοῦ ῥητοῦ λέγει· Εκτισε Κύριος καινὸν ἐν τῇ θηλείᾳ. Τήνδε λέγει σωτηρίαν καινὴν, καὶ οὐ πα- λαιὰν, ἡμῖν κτισθεῖσαν, καὶ οὐ πρὸ ἡμῶν. Καὶ ἂν λέγει καινὸν κτισθέντα ἐν τῇ θηλείᾳ τὸν κατὰ τὸν Σωτῆρα νόει ἄνθρωπον Ἰησοῦν· ἑρμηνεύεται γὰρ Ἰησοῦς πῆ μὲν Σωτήρ, πῆ δὲ σωτηρία· ἐκ τοῦ Σω τῆρος ἡ σωτηρία· δν τρόπον ἐκ τοῦ φωτὸς ὁ φωτισμός- ὄντινα εἶπεν ἄνθρωπον Ἰησοῦν, σωτηρίαν ἡμῖν και σθέντα, καινὸν ἐν τῇ θηλείᾳ· ὅ ἐστιν ἐν τῇ Μαρίᾳ, μᾶλλον δὲ ἐκ τῆς Μαρίας. Ον τοίνυν ὁ Σολομών εξ πεν ἀρχὴν ὁδῶν κτισθέντα, καὶ ἣν Ἱερεμίας λέγει Β κτισθεῖσαν σωτηρίαν καινὴν, καὶ καινὸν ἐν τῇ θηλείᾳ, τὸν ὑπὲρ ἡμῶν καὶ δι' ἡμᾶς ἡ Σοφία ᾠκοδόμησεν ἑαυτῇ οἶκον Χριστὸν Ἰησοῦν, ἐκ τῶν Γραφῶν δείξαν τες, τῶν ἑξῆς ἐχόμεθα· ἐφ᾽ οἷς ἢ ἀγνοήσαντές το νες, ή προληφθέντες, ἐν πλάνη διαμεμενηκό τες, οὔτε διδάσκειν ὀρθῶς, οὔτε διδάσκεσθαι βού λονται. θεῖα λόγια, οὐχ ἱμείρετο μεταδιδόναι αὐτοῖς τὸ πνευματικὸν χάρισμα· οὐδὲ γάλα αὐτοὺς ἐπότιζεν, εξ τὴν στερεὰν τροφὴν πάντες μεταλαμβάνειν ηδύναντο ἀλλὰ τοῖς ἔτι νηπιάζουσιν περὶ αὐτὸν τὸν τῆς θεο γνωσίας λόγον δίκην νηπίων γαλουχουμένων τὸν τῆς κατηχήσεως ἐπιτρέπει δέχεσθαι λόγον· οὔπω τὸν τῶν ἀγγέλων ἄρτον τρέφεσθαι δυναμένοις, τὸν ἐν σώματι ἀνθρωπείῳ κρυβέντα Θεόν Λόγον. μυστηρίων θείων, μεταδιδόναι τὸν λόγον πρὸς δ χωρεῖν ἕκαστος δύναται· ῥήγνυνται γὰρ οἱ παλαιοὶ ἀσκοὶ μὴ χωροῦντες τὸν νέον τῆς ἀληθινῆς ἀμπέλου οἶνον, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ἐπεὶ τοίνυν τινὲς, μᾶλλον δὲ καὶ πολλαί, οἱ μήπω μαθηταὶ γενόμενοι, ἐκ προπετείας ἐπὶ τὸ διδάσκειν ἐληλύθασιν, οὐκ εἰδότες οὔτε ἃ λέγουσιν, οὔτε περὶ τίνων διαβεβαιοῦνται, τυφλώττοντες τοὺς τῆς διανοίας ὀφθαλμοὺς, οὐκ ἔχοντες νοῦν ὁρῶντα τὸν Θεὸν, ὡς ὁ Ἰακώβ, οὔτε καρδίαν καθαρὰν τὴν ὀψομένην τὸν Θεόν· τὰ διὰ τὸν ἄνθρωπον τοῦ Σωτῆρος, ὃν δι' ἡμᾶς ἐφόρεσε, γεγραμμένα ῥητά, καὶ ἔργα ταπεινὰ, καὶ πτωχὰς φωνὰς, τῇ θεότητι τοῦ Λόγου συνάπτοντες, πλανῶνται καὶ πλανῶσι τοὺς ἀμαθεῖς καὶ ἀστηρίκτους· ἀνάγκην ἔσχομεν, ὡς ὁ Ἰούδας γράφει, ἐκθέσθαι διὰ τῆς ἐπιστολῆς, ποῖα ῥητὰ τῇ θεότητι τοῦ Λόγου αρμόζει, καὶ παῖα τῷ δι' ἡμᾶς ἀναληφθέντι ἀνθρώπῳ. Ὡς γὰρ ἐν ἑνὶ βα- λαντίῳ χρύσεα νομίσματα καὶ ἀργύριον ἀπόκειται, ἑνὸς βασιλέως εἰκόνα καὶ ἐπιγραφὴν τοῦ ὀνόματος ἑκάτερα ἔχοντα, ἀλλ᾽ οἶδεν ὁ φυλάττων αὐτὰ τραπε ζίτης τὴν τοῦ χρυσίου ὑπεροχήν, παρὰ τὴν ὑποδε βηκυίαν τοῦ ἀργυρίου τιμήν· οὕτως κἂν ἐν μια Γραφῇ περὶ τῆς θεότητος τοῦ Υἱοῦ καὶ περὶ τοῦ ἐκ S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA est. De quo Jeremias dicit juxta Septuaginta in- terpretum editionem : Dominus creavit me in plan - tationem salutem novam, in qua salute circumibunt komines ; secundum Aquilam vero hoc dictum ita exprimitur Creavit Dominus novum in femina. Hanc dicit salutem novam, non antiquam, quæ nobis creata est, non ante nos. Quem vero novum creatum in femina vocat, intelligas hominem Jesum qui in Servatore est. Jesus quippe modo Salvator, modo salus explicatur; ex Salvatore salus, ut a lumine illuminatio : quem dicit esse Dominum Je- sum, salutem nobis creatum, novum in femina, id est in Maria, imo potius ex Maria. Quem igitur Salomon ait principium viarum creatum esse, et quam Jeremias dicit salutem novam creatam, et novum in femina, quem pro nobis et propter nos Sapientia ædificavit sibi domum, Christum Jesum esse, Scripturarum testimonio comprobavimus: jam vero cætera subsequamur, quæ nonnulli aut ex ignorantia, aut ex præjudicata opinione, in errore perseverantes, neque docere recte neque doceri volunt. more intelligere, nequaquam cuperet ipsis spiritua. lem gratiam impertire ; neque lacte ipsos potaret, «i solidum omnes cibum percipere valerent. Sed eos qui in cognitionis divinæ verbo quasi infantes sunt, veluti infantes lacte alendos, primæ institu- tionis rudimentis imbui procurat ; utpote qui non- dum possint angelorum pane nutriri, scilicet Deo Verbo, qui in corpore humano absconditus latet. (sic) c C mysteriorum divinorum, sermonem pro cujusque captu et facultate impertire. Nam utres veteres rumpuntur, cum continere non valent novum veræ vitis vinum, id est, verbum Domini nostri Jesu Christi. Cum igitur quidam, imo vero multi, qui nonduin discipulis connumerari possunt, ex quadam temeritate ac petulantia, ad docendum accesserint, nescientes neque quæ dicunt, neque de quibus affirmant ", cæcutientes animi oculis, nec mente præditi Dei contemplationi dedita, veluti Jacob, neque mundo corde ad Deum videndum; ii cum humilia opera, vocesque inopiam testificantes, dle Salvatoris homine, quem pro nobis tulit, scri- D ptas, Verbi deitati tribuunt, et sic in errorem la- buntur, atque una imperitos et indirmos in errorem pertrahunt ; nobis utique necessitatem afferunt, ut Judas scribit 67, per hanc epistolam expromere quæ dicta Verbi deitati competant, quæ vice versa homini propter nos assumpto. Quemadmodum enim in una eademque crumena aurea numismata cum argenteis pariter servantur, et utraque unius regis imaginem et inscriptionem nominis ejus ha- bent; sed tamen nummularius, penes quem isthæc sunt, probe novit quam praestet et quam pretio "Jer. xxxi, 22. *1 Tim. 1, 7. Jud. 3. . 23. Si omnes eloquia divina possent spirituali 23. Εἰ πάντες χωρεῖν ἡδύναντο πνευματικῶς τὰ 24. Par est itaque nos, ut peritos dispensatores 24. Χρὴ τοίνυν ἡμᾶς, ὡς ἐπιστήμονας οἰκονόμους (59) Vide in Expositione fidei ton. 1 Operum Athanasii, p. 80.

Α θείς (59). Περὶ οὗ καὶ Ἱερεμίας εἶπε κατὰ τὴν τῶν Ο ἑρμηνευτῶν ἔκδοσιν· Κύριος έκτισε με σωτηρίαν εἰς καταφύτευμα καινήν· ἐν ᾗ σωτηρία περιελεύ σονται ἄνθρωποι· κατὰ δὲ τὸν ᾿Ακύλαν περὶ τοῦ αὐτοῦ ῥητοῦ λέγει· Εκτισε Κύριος καινὸν ἐν τῇ θηλείᾳ. Τήνδε λέγει σωτηρίαν καινὴν, καὶ οὐ πα- λαιὰν, ἡμῖν κτισθεῖσαν, καὶ οὐ πρὸ ἡμῶν. Καὶ ἂν λέγει καινὸν κτισθέντα ἐν τῇ θηλείᾳ τὸν κατὰ τὸν Σωτῆρα νόει ἄνθρωπον Ἰησοῦν· ἑρμηνεύεται γὰρ Ἰησοῦς πῆ μὲν Σωτήρ, πῆ δὲ σωτηρία· ἐκ τοῦ Σω τῆρος ἡ σωτηρία· δν τρόπον ἐκ τοῦ φωτὸς ὁ φωτισμός- ὄντινα εἶπεν ἄνθρωπον Ἰησοῦν, σωτηρίαν ἡμῖν και σθέντα, καινὸν ἐν τῇ θηλείᾳ· ὅ ἐστιν ἐν τῇ Μαρίᾳ, μᾶλλον δὲ ἐκ τῆς Μαρίας. Ον τοίνυν ὁ Σολομών εξ πεν ἀρχὴν ὁδῶν κτισθέντα, καὶ ἣν Ἱερεμίας λέγει Β κτισθεῖσαν σωτηρίαν καινὴν, καὶ καινὸν ἐν τῇ θηλείᾳ, τὸν ὑπὲρ ἡμῶν καὶ δι' ἡμᾶς ἡ Σοφία ᾠκοδόμησεν ἑαυτῇ οἶκον Χριστὸν Ἰησοῦν, ἐκ τῶν Γραφῶν δείξαν τες, τῶν ἑξῆς ἐχόμεθα· ἐφ᾽ οἷς ἢ ἀγνοήσαντές το νες, ή προληφθέντες, ἐν πλάνη διαμεμενηκό τες, οὔτε διδάσκειν ὀρθῶς, οὔτε διδάσκεσθαι βού λονται. θεῖα λόγια, οὐχ ἱμείρετο μεταδιδόναι αὐτοῖς τὸ πνευματικὸν χάρισμα· οὐδὲ γάλα αὐτοὺς ἐπότιζεν, εξ τὴν στερεὰν τροφὴν πάντες μεταλαμβάνειν ηδύναντο ἀλλὰ τοῖς ἔτι νηπιάζουσιν περὶ αὐτὸν τὸν τῆς θεο γνωσίας λόγον δίκην νηπίων γαλουχουμένων τὸν τῆς κατηχήσεως ἐπιτρέπει δέχεσθαι λόγον· οὔπω τὸν τῶν ἀγγέλων ἄρτον τρέφεσθαι δυναμένοις, τὸν ἐν σώματι ἀνθρωπείῳ κρυβέντα Θεόν Λόγον. μυστηρίων θείων, μεταδιδόναι τὸν λόγον πρὸς δ χωρεῖν ἕκαστος δύναται· ῥήγνυνται γὰρ οἱ παλαιοὶ ἀσκοὶ μὴ χωροῦντες τὸν νέον τῆς ἀληθινῆς ἀμπέλου οἶνον, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ἐπεὶ τοίνυν τινὲς, μᾶλλον δὲ καὶ πολλαί, οἱ μήπω μαθηταὶ γενόμενοι, ἐκ προπετείας ἐπὶ τὸ διδάσκειν ἐληλύθασιν, οὐκ εἰδότες οὔτε ἃ λέγουσιν, οὔτε περὶ τίνων διαβεβαιοῦνται, τυφλώττοντες τοὺς τῆς διανοίας ὀφθαλμοὺς, οὐκ ἔχοντες νοῦν ὁρῶντα τὸν Θεὸν, ὡς ὁ Ἰακώβ, οὔτε καρδίαν καθαρὰν τὴν ὀψομένην τὸν Θεόν· τὰ διὰ τὸν ἄνθρωπον τοῦ Σωτῆρος, ὃν δι' ἡμᾶς ἐφόρεσε, γεγραμμένα ῥητά, καὶ ἔργα ταπεινὰ, καὶ πτωχὰς φωνὰς, τῇ θεότητι τοῦ Λόγου συνάπτοντες, πλανῶνται καὶ πλανῶσι τοὺς ἀμαθεῖς καὶ ἀστηρίκτους· ἀνάγκην ἔσχομεν, ὡς ὁ Ἰούδας γράφει, ἐκθέσθαι διὰ τῆς ἐπιστολῆς, ποῖα ῥητὰ τῇ θεότητι τοῦ Λόγου αρμόζει, καὶ παῖα τῷ δι' ἡμᾶς ἀναληφθέντι ἀνθρώπῳ. Ὡς γὰρ ἐν ἑνὶ βα- λαντίῳ χρύσεα νομίσματα καὶ ἀργύριον ἀπόκειται, ἑνὸς βασιλέως εἰκόνα καὶ ἐπιγραφὴν τοῦ ὀνόματος ἑκάτερα ἔχοντα, ἀλλ᾽ οἶδεν ὁ φυλάττων αὐτὰ τραπε ζίτης τὴν τοῦ χρυσίου ὑπεροχήν, παρὰ τὴν ὑποδε βηκυίαν τοῦ ἀργυρίου τιμήν· οὕτως κἂν ἐν μια Γραφῇ περὶ τῆς θεότητος τοῦ Υἱοῦ καὶ περὶ τοῦ ἐκ S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA est. De quo Jeremias dicit juxta Septuaginta in- terpretum editionem : Dominus creavit me in plan - tationem salutem novam, in qua salute circumibunt komines ; secundum Aquilam vero hoc dictum ita exprimitur Creavit Dominus novum in femina. Hanc dicit salutem novam, non antiquam, quæ nobis creata est, non ante nos. Quem vero novum creatum in femina vocat, intelligas hominem Jesum qui in Servatore est. Jesus quippe modo Salvator, modo salus explicatur; ex Salvatore salus, ut a lumine illuminatio : quem dicit esse Dominum Je- sum, salutem nobis creatum, novum in femina, id est in Maria, imo potius ex Maria. Quem igitur Salomon ait principium viarum creatum esse, et quam Jeremias dicit salutem novam creatam, et novum in femina, quem pro nobis et propter nos Sapientia ædificavit sibi domum, Christum Jesum esse, Scripturarum testimonio comprobavimus: jam vero cætera subsequamur, quæ nonnulli aut ex ignorantia, aut ex præjudicata opinione, in errore perseverantes, neque docere recte neque doceri volunt. more intelligere, nequaquam cuperet ipsis spiritua. lem gratiam impertire ; neque lacte ipsos potaret, «i solidum omnes cibum percipere valerent. Sed eos qui in cognitionis divinæ verbo quasi infantes sunt, veluti infantes lacte alendos, primæ institu- tionis rudimentis imbui procurat ; utpote qui non- dum possint angelorum pane nutriri, scilicet Deo Verbo, qui in corpore humano absconditus latet. (sic) c C mysteriorum divinorum, sermonem pro cujusque captu et facultate impertire. Nam utres veteres rumpuntur, cum continere non valent novum veræ vitis vinum, id est, verbum Domini nostri Jesu Christi. Cum igitur quidam, imo vero multi, qui nonduin discipulis connumerari possunt, ex quadam temeritate ac petulantia, ad docendum accesserint, nescientes neque quæ dicunt, neque de quibus affirmant ", cæcutientes animi oculis, nec mente præditi Dei contemplationi dedita, veluti Jacob, neque mundo corde ad Deum videndum; ii cum humilia opera, vocesque inopiam testificantes, dle Salvatoris homine, quem pro nobis tulit, scri- D ptas, Verbi deitati tribuunt, et sic in errorem la- buntur, atque una imperitos et indirmos in errorem pertrahunt ; nobis utique necessitatem afferunt, ut Judas scribit 67, per hanc epistolam expromere quæ dicta Verbi deitati competant, quæ vice versa homini propter nos assumpto. Quemadmodum enim in una eademque crumena aurea numismata cum argenteis pariter servantur, et utraque unius regis imaginem et inscriptionem nominis ejus ha- bent; sed tamen nummularius, penes quem isthæc sunt, probe novit quam praestet et quam pretio "Jer. xxxi, 22. *1 Tim. 1, 7. Jud. 3. . 23. Si omnes eloquia divina possent spirituali 23. Εἰ πάντες χωρεῖν ἡδύναντο πνευματικῶς τὰ 24. Par est itaque nos, ut peritos dispensatores 24. Χρὴ τοίνυν ἡμᾶς, ὡς ἐπιστήμονας οἰκονόμους (59) Vide in Expositione fidei ton. 1 Operum Athanasii, p. 80.

Α θείς (59). Περὶ οὗ καὶ Ἱερεμίας εἶπε κατὰ τὴν τῶν Ο ἑρμηνευτῶν ἔκδοσιν· Κύριος έκτισε με σωτηρίαν εἰς καταφύτευμα καινήν· ἐν ᾗ σωτηρία περιελεύ σονται ἄνθρωποι· κατὰ δὲ τὸν ᾿Ακύλαν περὶ τοῦ αὐτοῦ ῥητοῦ λέγει· Εκτισε Κύριος καινὸν ἐν τῇ θηλείᾳ. Τήνδε λέγει σωτηρίαν καινὴν, καὶ οὐ πα- λαιὰν, ἡμῖν κτισθεῖσαν, καὶ οὐ πρὸ ἡμῶν. Καὶ ἂν λέγει καινὸν κτισθέντα ἐν τῇ θηλείᾳ τὸν κατὰ τὸν Σωτῆρα νόει ἄνθρωπον Ἰησοῦν· ἑρμηνεύεται γὰρ Ἰησοῦς πῆ μὲν Σωτήρ, πῆ δὲ σωτηρία· ἐκ τοῦ Σω τῆρος ἡ σωτηρία· δν τρόπον ἐκ τοῦ φωτὸς ὁ φωτισμός- ὄντινα εἶπεν ἄνθρωπον Ἰησοῦν, σωτηρίαν ἡμῖν και σθέντα, καινὸν ἐν τῇ θηλείᾳ· ὅ ἐστιν ἐν τῇ Μαρίᾳ, μᾶλλον δὲ ἐκ τῆς Μαρίας. Ον τοίνυν ὁ Σολομών εξ πεν ἀρχὴν ὁδῶν κτισθέντα, καὶ ἣν Ἱερεμίας λέγει Β κτισθεῖσαν σωτηρίαν καινὴν, καὶ καινὸν ἐν τῇ θηλείᾳ, τὸν ὑπὲρ ἡμῶν καὶ δι' ἡμᾶς ἡ Σοφία ᾠκοδόμησεν ἑαυτῇ οἶκον Χριστὸν Ἰησοῦν, ἐκ τῶν Γραφῶν δείξαν τες, τῶν ἑξῆς ἐχόμεθα· ἐφ᾽ οἷς ἢ ἀγνοήσαντές το νες, ή προληφθέντες, ἐν πλάνη διαμεμενηκό τες, οὔτε διδάσκειν ὀρθῶς, οὔτε διδάσκεσθαι βού λονται. θεῖα λόγια, οὐχ ἱμείρετο μεταδιδόναι αὐτοῖς τὸ πνευματικὸν χάρισμα· οὐδὲ γάλα αὐτοὺς ἐπότιζεν, εξ τὴν στερεὰν τροφὴν πάντες μεταλαμβάνειν ηδύναντο ἀλλὰ τοῖς ἔτι νηπιάζουσιν περὶ αὐτὸν τὸν τῆς θεο γνωσίας λόγον δίκην νηπίων γαλουχουμένων τὸν τῆς κατηχήσεως ἐπιτρέπει δέχεσθαι λόγον· οὔπω τὸν τῶν ἀγγέλων ἄρτον τρέφεσθαι δυναμένοις, τὸν ἐν σώματι ἀνθρωπείῳ κρυβέντα Θεόν Λόγον. μυστηρίων θείων, μεταδιδόναι τὸν λόγον πρὸς δ χωρεῖν ἕκαστος δύναται· ῥήγνυνται γὰρ οἱ παλαιοὶ ἀσκοὶ μὴ χωροῦντες τὸν νέον τῆς ἀληθινῆς ἀμπέλου οἶνον, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ἐπεὶ τοίνυν τινὲς, μᾶλλον δὲ καὶ πολλαί, οἱ μήπω μαθηταὶ γενόμενοι, ἐκ προπετείας ἐπὶ τὸ διδάσκειν ἐληλύθασιν, οὐκ εἰδότες οὔτε ἃ λέγουσιν, οὔτε περὶ τίνων διαβεβαιοῦνται, τυφλώττοντες τοὺς τῆς διανοίας ὀφθαλμοὺς, οὐκ ἔχοντες νοῦν ὁρῶντα τὸν Θεὸν, ὡς ὁ Ἰακώβ, οὔτε καρδίαν καθαρὰν τὴν ὀψομένην τὸν Θεόν· τὰ διὰ τὸν ἄνθρωπον τοῦ Σωτῆρος, ὃν δι' ἡμᾶς ἐφόρεσε, γεγραμμένα ῥητά, καὶ ἔργα ταπεινὰ, καὶ πτωχὰς φωνὰς, τῇ θεότητι τοῦ Λόγου συνάπτοντες, πλανῶνται καὶ πλανῶσι τοὺς ἀμαθεῖς καὶ ἀστηρίκτους· ἀνάγκην ἔσχομεν, ὡς ὁ Ἰούδας γράφει, ἐκθέσθαι διὰ τῆς ἐπιστολῆς, ποῖα ῥητὰ τῇ θεότητι τοῦ Λόγου αρμόζει, καὶ παῖα τῷ δι' ἡμᾶς ἀναληφθέντι ἀνθρώπῳ. Ὡς γὰρ ἐν ἑνὶ βα- λαντίῳ χρύσεα νομίσματα καὶ ἀργύριον ἀπόκειται, ἑνὸς βασιλέως εἰκόνα καὶ ἐπιγραφὴν τοῦ ὀνόματος ἑκάτερα ἔχοντα, ἀλλ᾽ οἶδεν ὁ φυλάττων αὐτὰ τραπε ζίτης τὴν τοῦ χρυσίου ὑπεροχήν, παρὰ τὴν ὑποδε βηκυίαν τοῦ ἀργυρίου τιμήν· οὕτως κἂν ἐν μια Γραφῇ περὶ τῆς θεότητος τοῦ Υἱοῦ καὶ περὶ τοῦ ἐκ S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA est. De quo Jeremias dicit juxta Septuaginta in- terpretum editionem : Dominus creavit me in plan - tationem salutem novam, in qua salute circumibunt komines ; secundum Aquilam vero hoc dictum ita exprimitur Creavit Dominus novum in femina. Hanc dicit salutem novam, non antiquam, quæ nobis creata est, non ante nos. Quem vero novum creatum in femina vocat, intelligas hominem Jesum qui in Servatore est. Jesus quippe modo Salvator, modo salus explicatur; ex Salvatore salus, ut a lumine illuminatio : quem dicit esse Dominum Je- sum, salutem nobis creatum, novum in femina, id est in Maria, imo potius ex Maria. Quem igitur Salomon ait principium viarum creatum esse, et quam Jeremias dicit salutem novam creatam, et novum in femina, quem pro nobis et propter nos Sapientia ædificavit sibi domum, Christum Jesum esse, Scripturarum testimonio comprobavimus: jam vero cætera subsequamur, quæ nonnulli aut ex ignorantia, aut ex præjudicata opinione, in errore perseverantes, neque docere recte neque doceri volunt. more intelligere, nequaquam cuperet ipsis spiritua. lem gratiam impertire ; neque lacte ipsos potaret, «i solidum omnes cibum percipere valerent. Sed eos qui in cognitionis divinæ verbo quasi infantes sunt, veluti infantes lacte alendos, primæ institu- tionis rudimentis imbui procurat ; utpote qui non- dum possint angelorum pane nutriri, scilicet Deo Verbo, qui in corpore humano absconditus latet. (sic) c C mysteriorum divinorum, sermonem pro cujusque captu et facultate impertire. Nam utres veteres rumpuntur, cum continere non valent novum veræ vitis vinum, id est, verbum Domini nostri Jesu Christi. Cum igitur quidam, imo vero multi, qui nonduin discipulis connumerari possunt, ex quadam temeritate ac petulantia, ad docendum accesserint, nescientes neque quæ dicunt, neque de quibus affirmant ", cæcutientes animi oculis, nec mente præditi Dei contemplationi dedita, veluti Jacob, neque mundo corde ad Deum videndum; ii cum humilia opera, vocesque inopiam testificantes, dle Salvatoris homine, quem pro nobis tulit, scri- D ptas, Verbi deitati tribuunt, et sic in errorem la- buntur, atque una imperitos et indirmos in errorem pertrahunt ; nobis utique necessitatem afferunt, ut Judas scribit 67, per hanc epistolam expromere quæ dicta Verbi deitati competant, quæ vice versa homini propter nos assumpto. Quemadmodum enim in una eademque crumena aurea numismata cum argenteis pariter servantur, et utraque unius regis imaginem et inscriptionem nominis ejus ha- bent; sed tamen nummularius, penes quem isthæc sunt, probe novit quam praestet et quam pretio "Jer. xxxi, 22. *1 Tim. 1, 7. Jud. 3. . 23. Si omnes eloquia divina possent spirituali 23. Εἰ πάντες χωρεῖν ἡδύναντο πνευματικῶς τὰ 24. Par est itaque nos, ut peritos dispensatores 24. Χρὴ τοίνυν ἡμᾶς, ὡς ἐπιστήμονας οἰκονόμους (59) Vide in Expositione fidei ton. 1 Operum Athanasii, p. 80.

Α θείς (59). Περὶ οὗ καὶ Ἱερεμίας εἶπε κατὰ τὴν τῶν Ο ἑρμηνευτῶν ἔκδοσιν· Κύριος έκτισε με σωτηρίαν εἰς καταφύτευμα καινήν· ἐν ᾗ σωτηρία περιελεύ σονται ἄνθρωποι· κατὰ δὲ τὸν ᾿Ακύλαν περὶ τοῦ αὐτοῦ ῥητοῦ λέγει· Εκτισε Κύριος καινὸν ἐν τῇ θηλείᾳ. Τήνδε λέγει σωτηρίαν καινὴν, καὶ οὐ πα- λαιὰν, ἡμῖν κτισθεῖσαν, καὶ οὐ πρὸ ἡμῶν. Καὶ ἂν λέγει καινὸν κτισθέντα ἐν τῇ θηλείᾳ τὸν κατὰ τὸν Σωτῆρα νόει ἄνθρωπον Ἰησοῦν· ἑρμηνεύεται γὰρ Ἰησοῦς πῆ μὲν Σωτήρ, πῆ δὲ σωτηρία· ἐκ τοῦ Σω τῆρος ἡ σωτηρία· δν τρόπον ἐκ τοῦ φωτὸς ὁ φωτισμός- ὄντινα εἶπεν ἄνθρωπον Ἰησοῦν, σωτηρίαν ἡμῖν και σθέντα, καινὸν ἐν τῇ θηλείᾳ· ὅ ἐστιν ἐν τῇ Μαρίᾳ, μᾶλλον δὲ ἐκ τῆς Μαρίας. Ον τοίνυν ὁ Σολομών εξ πεν ἀρχὴν ὁδῶν κτισθέντα, καὶ ἣν Ἱερεμίας λέγει Β κτισθεῖσαν σωτηρίαν καινὴν, καὶ καινὸν ἐν τῇ θηλείᾳ, τὸν ὑπὲρ ἡμῶν καὶ δι' ἡμᾶς ἡ Σοφία ᾠκοδόμησεν ἑαυτῇ οἶκον Χριστὸν Ἰησοῦν, ἐκ τῶν Γραφῶν δείξαν τες, τῶν ἑξῆς ἐχόμεθα· ἐφ᾽ οἷς ἢ ἀγνοήσαντές το νες, ή προληφθέντες, ἐν πλάνη διαμεμενηκό τες, οὔτε διδάσκειν ὀρθῶς, οὔτε διδάσκεσθαι βού λονται. θεῖα λόγια, οὐχ ἱμείρετο μεταδιδόναι αὐτοῖς τὸ πνευματικὸν χάρισμα· οὐδὲ γάλα αὐτοὺς ἐπότιζεν, εξ τὴν στερεὰν τροφὴν πάντες μεταλαμβάνειν ηδύναντο ἀλλὰ τοῖς ἔτι νηπιάζουσιν περὶ αὐτὸν τὸν τῆς θεο γνωσίας λόγον δίκην νηπίων γαλουχουμένων τὸν τῆς κατηχήσεως ἐπιτρέπει δέχεσθαι λόγον· οὔπω τὸν τῶν ἀγγέλων ἄρτον τρέφεσθαι δυναμένοις, τὸν ἐν σώματι ἀνθρωπείῳ κρυβέντα Θεόν Λόγον. μυστηρίων θείων, μεταδιδόναι τὸν λόγον πρὸς δ χωρεῖν ἕκαστος δύναται· ῥήγνυνται γὰρ οἱ παλαιοὶ ἀσκοὶ μὴ χωροῦντες τὸν νέον τῆς ἀληθινῆς ἀμπέλου οἶνον, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ἐπεὶ τοίνυν τινὲς, μᾶλλον δὲ καὶ πολλαί, οἱ μήπω μαθηταὶ γενόμενοι, ἐκ προπετείας ἐπὶ τὸ διδάσκειν ἐληλύθασιν, οὐκ εἰδότες οὔτε ἃ λέγουσιν, οὔτε περὶ τίνων διαβεβαιοῦνται, τυφλώττοντες τοὺς τῆς διανοίας ὀφθαλμοὺς, οὐκ ἔχοντες νοῦν ὁρῶντα τὸν Θεὸν, ὡς ὁ Ἰακώβ, οὔτε καρδίαν καθαρὰν τὴν ὀψομένην τὸν Θεόν· τὰ διὰ τὸν ἄνθρωπον τοῦ Σωτῆρος, ὃν δι' ἡμᾶς ἐφόρεσε, γεγραμμένα ῥητά, καὶ ἔργα ταπεινὰ, καὶ πτωχὰς φωνὰς, τῇ θεότητι τοῦ Λόγου συνάπτοντες, πλανῶνται καὶ πλανῶσι τοὺς ἀμαθεῖς καὶ ἀστηρίκτους· ἀνάγκην ἔσχομεν, ὡς ὁ Ἰούδας γράφει, ἐκθέσθαι διὰ τῆς ἐπιστολῆς, ποῖα ῥητὰ τῇ θεότητι τοῦ Λόγου αρμόζει, καὶ παῖα τῷ δι' ἡμᾶς ἀναληφθέντι ἀνθρώπῳ. Ὡς γὰρ ἐν ἑνὶ βα- λαντίῳ χρύσεα νομίσματα καὶ ἀργύριον ἀπόκειται, ἑνὸς βασιλέως εἰκόνα καὶ ἐπιγραφὴν τοῦ ὀνόματος ἑκάτερα ἔχοντα, ἀλλ᾽ οἶδεν ὁ φυλάττων αὐτὰ τραπε ζίτης τὴν τοῦ χρυσίου ὑπεροχήν, παρὰ τὴν ὑποδε βηκυίαν τοῦ ἀργυρίου τιμήν· οὕτως κἂν ἐν μια Γραφῇ περὶ τῆς θεότητος τοῦ Υἱοῦ καὶ περὶ τοῦ ἐκ S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA est. De quo Jeremias dicit juxta Septuaginta in- terpretum editionem : Dominus creavit me in plan - tationem salutem novam, in qua salute circumibunt komines ; secundum Aquilam vero hoc dictum ita exprimitur Creavit Dominus novum in femina. Hanc dicit salutem novam, non antiquam, quæ nobis creata est, non ante nos. Quem vero novum creatum in femina vocat, intelligas hominem Jesum qui in Servatore est. Jesus quippe modo Salvator, modo salus explicatur; ex Salvatore salus, ut a lumine illuminatio : quem dicit esse Dominum Je- sum, salutem nobis creatum, novum in femina, id est in Maria, imo potius ex Maria. Quem igitur Salomon ait principium viarum creatum esse, et quam Jeremias dicit salutem novam creatam, et novum in femina, quem pro nobis et propter nos Sapientia ædificavit sibi domum, Christum Jesum esse, Scripturarum testimonio comprobavimus: jam vero cætera subsequamur, quæ nonnulli aut ex ignorantia, aut ex præjudicata opinione, in errore perseverantes, neque docere recte neque doceri volunt. more intelligere, nequaquam cuperet ipsis spiritua. lem gratiam impertire ; neque lacte ipsos potaret, «i solidum omnes cibum percipere valerent. Sed eos qui in cognitionis divinæ verbo quasi infantes sunt, veluti infantes lacte alendos, primæ institu- tionis rudimentis imbui procurat ; utpote qui non- dum possint angelorum pane nutriri, scilicet Deo Verbo, qui in corpore humano absconditus latet. (sic) c C mysteriorum divinorum, sermonem pro cujusque captu et facultate impertire. Nam utres veteres rumpuntur, cum continere non valent novum veræ vitis vinum, id est, verbum Domini nostri Jesu Christi. Cum igitur quidam, imo vero multi, qui nonduin discipulis connumerari possunt, ex quadam temeritate ac petulantia, ad docendum accesserint, nescientes neque quæ dicunt, neque de quibus affirmant ", cæcutientes animi oculis, nec mente præditi Dei contemplationi dedita, veluti Jacob, neque mundo corde ad Deum videndum; ii cum humilia opera, vocesque inopiam testificantes, dle Salvatoris homine, quem pro nobis tulit, scri- D ptas, Verbi deitati tribuunt, et sic in errorem la- buntur, atque una imperitos et indirmos in errorem pertrahunt ; nobis utique necessitatem afferunt, ut Judas scribit 67, per hanc epistolam expromere quæ dicta Verbi deitati competant, quæ vice versa homini propter nos assumpto. Quemadmodum enim in una eademque crumena aurea numismata cum argenteis pariter servantur, et utraque unius regis imaginem et inscriptionem nominis ejus ha- bent; sed tamen nummularius, penes quem isthæc sunt, probe novit quam praestet et quam pretio "Jer. xxxi, 22. *1 Tim. 1, 7. Jud. 3. . 23. Si omnes eloquia divina possent spirituali 23. Εἰ πάντες χωρεῖν ἡδύναντο πνευματικῶς τὰ 24. Par est itaque nos, ut peritos dispensatores 24. Χρὴ τοίνυν ἡμᾶς, ὡς ἐπιστήμονας οἰκονόμους (59) Vide in Expositione fidei ton. 1 Operum Athanasii, p. 80.

Α θείς (59). Περὶ οὗ καὶ Ἱερεμίας εἶπε κατὰ τὴν τῶν Ο ἑρμηνευτῶν ἔκδοσιν· Κύριος έκτισε με σωτηρίαν εἰς καταφύτευμα καινήν· ἐν ᾗ σωτηρία περιελεύ σονται ἄνθρωποι· κατὰ δὲ τὸν ᾿Ακύλαν περὶ τοῦ αὐτοῦ ῥητοῦ λέγει· Εκτισε Κύριος καινὸν ἐν τῇ θηλείᾳ. Τήνδε λέγει σωτηρίαν καινὴν, καὶ οὐ πα- λαιὰν, ἡμῖν κτισθεῖσαν, καὶ οὐ πρὸ ἡμῶν. Καὶ ἂν λέγει καινὸν κτισθέντα ἐν τῇ θηλείᾳ τὸν κατὰ τὸν Σωτῆρα νόει ἄνθρωπον Ἰησοῦν· ἑρμηνεύεται γὰρ Ἰησοῦς πῆ μὲν Σωτήρ, πῆ δὲ σωτηρία· ἐκ τοῦ Σω τῆρος ἡ σωτηρία· δν τρόπον ἐκ τοῦ φωτὸς ὁ φωτισμός- ὄντινα εἶπεν ἄνθρωπον Ἰησοῦν, σωτηρίαν ἡμῖν και σθέντα, καινὸν ἐν τῇ θηλείᾳ· ὅ ἐστιν ἐν τῇ Μαρίᾳ, μᾶλλον δὲ ἐκ τῆς Μαρίας. Ον τοίνυν ὁ Σολομών εξ πεν ἀρχὴν ὁδῶν κτισθέντα, καὶ ἣν Ἱερεμίας λέγει Β κτισθεῖσαν σωτηρίαν καινὴν, καὶ καινὸν ἐν τῇ θηλείᾳ, τὸν ὑπὲρ ἡμῶν καὶ δι' ἡμᾶς ἡ Σοφία ᾠκοδόμησεν ἑαυτῇ οἶκον Χριστὸν Ἰησοῦν, ἐκ τῶν Γραφῶν δείξαν τες, τῶν ἑξῆς ἐχόμεθα· ἐφ᾽ οἷς ἢ ἀγνοήσαντές το νες, ή προληφθέντες, ἐν πλάνη διαμεμενηκό τες, οὔτε διδάσκειν ὀρθῶς, οὔτε διδάσκεσθαι βού λονται. θεῖα λόγια, οὐχ ἱμείρετο μεταδιδόναι αὐτοῖς τὸ πνευματικὸν χάρισμα· οὐδὲ γάλα αὐτοὺς ἐπότιζεν, εξ τὴν στερεὰν τροφὴν πάντες μεταλαμβάνειν ηδύναντο ἀλλὰ τοῖς ἔτι νηπιάζουσιν περὶ αὐτὸν τὸν τῆς θεο γνωσίας λόγον δίκην νηπίων γαλουχουμένων τὸν τῆς κατηχήσεως ἐπιτρέπει δέχεσθαι λόγον· οὔπω τὸν τῶν ἀγγέλων ἄρτον τρέφεσθαι δυναμένοις, τὸν ἐν σώματι ἀνθρωπείῳ κρυβέντα Θεόν Λόγον. μυστηρίων θείων, μεταδιδόναι τὸν λόγον πρὸς δ χωρεῖν ἕκαστος δύναται· ῥήγνυνται γὰρ οἱ παλαιοὶ ἀσκοὶ μὴ χωροῦντες τὸν νέον τῆς ἀληθινῆς ἀμπέλου οἶνον, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ἐπεὶ τοίνυν τινὲς, μᾶλλον δὲ καὶ πολλαί, οἱ μήπω μαθηταὶ γενόμενοι, ἐκ προπετείας ἐπὶ τὸ διδάσκειν ἐληλύθασιν, οὐκ εἰδότες οὔτε ἃ λέγουσιν, οὔτε περὶ τίνων διαβεβαιοῦνται, τυφλώττοντες τοὺς τῆς διανοίας ὀφθαλμοὺς, οὐκ ἔχοντες νοῦν ὁρῶντα τὸν Θεὸν, ὡς ὁ Ἰακώβ, οὔτε καρδίαν καθαρὰν τὴν ὀψομένην τὸν Θεόν· τὰ διὰ τὸν ἄνθρωπον τοῦ Σωτῆρος, ὃν δι' ἡμᾶς ἐφόρεσε, γεγραμμένα ῥητά, καὶ ἔργα ταπεινὰ, καὶ πτωχὰς φωνὰς, τῇ θεότητι τοῦ Λόγου συνάπτοντες, πλανῶνται καὶ πλανῶσι τοὺς ἀμαθεῖς καὶ ἀστηρίκτους· ἀνάγκην ἔσχομεν, ὡς ὁ Ἰούδας γράφει, ἐκθέσθαι διὰ τῆς ἐπιστολῆς, ποῖα ῥητὰ τῇ θεότητι τοῦ Λόγου αρμόζει, καὶ παῖα τῷ δι' ἡμᾶς ἀναληφθέντι ἀνθρώπῳ. Ὡς γὰρ ἐν ἑνὶ βα- λαντίῳ χρύσεα νομίσματα καὶ ἀργύριον ἀπόκειται, ἑνὸς βασιλέως εἰκόνα καὶ ἐπιγραφὴν τοῦ ὀνόματος ἑκάτερα ἔχοντα, ἀλλ᾽ οἶδεν ὁ φυλάττων αὐτὰ τραπε ζίτης τὴν τοῦ χρυσίου ὑπεροχήν, παρὰ τὴν ὑποδε βηκυίαν τοῦ ἀργυρίου τιμήν· οὕτως κἂν ἐν μια Γραφῇ περὶ τῆς θεότητος τοῦ Υἱοῦ καὶ περὶ τοῦ ἐκ S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA est. De quo Jeremias dicit juxta Septuaginta in- terpretum editionem : Dominus creavit me in plan - tationem salutem novam, in qua salute circumibunt komines ; secundum Aquilam vero hoc dictum ita exprimitur Creavit Dominus novum in femina. Hanc dicit salutem novam, non antiquam, quæ nobis creata est, non ante nos. Quem vero novum creatum in femina vocat, intelligas hominem Jesum qui in Servatore est. Jesus quippe modo Salvator, modo salus explicatur; ex Salvatore salus, ut a lumine illuminatio : quem dicit esse Dominum Je- sum, salutem nobis creatum, novum in femina, id est in Maria, imo potius ex Maria. Quem igitur Salomon ait principium viarum creatum esse, et quam Jeremias dicit salutem novam creatam, et novum in femina, quem pro nobis et propter nos Sapientia ædificavit sibi domum, Christum Jesum esse, Scripturarum testimonio comprobavimus: jam vero cætera subsequamur, quæ nonnulli aut ex ignorantia, aut ex præjudicata opinione, in errore perseverantes, neque docere recte neque doceri volunt. more intelligere, nequaquam cuperet ipsis spiritua. lem gratiam impertire ; neque lacte ipsos potaret, «i solidum omnes cibum percipere valerent. Sed eos qui in cognitionis divinæ verbo quasi infantes sunt, veluti infantes lacte alendos, primæ institu- tionis rudimentis imbui procurat ; utpote qui non- dum possint angelorum pane nutriri, scilicet Deo Verbo, qui in corpore humano absconditus latet. (sic) c C mysteriorum divinorum, sermonem pro cujusque captu et facultate impertire. Nam utres veteres rumpuntur, cum continere non valent novum veræ vitis vinum, id est, verbum Domini nostri Jesu Christi. Cum igitur quidam, imo vero multi, qui nonduin discipulis connumerari possunt, ex quadam temeritate ac petulantia, ad docendum accesserint, nescientes neque quæ dicunt, neque de quibus affirmant ", cæcutientes animi oculis, nec mente præditi Dei contemplationi dedita, veluti Jacob, neque mundo corde ad Deum videndum; ii cum humilia opera, vocesque inopiam testificantes, dle Salvatoris homine, quem pro nobis tulit, scri- D ptas, Verbi deitati tribuunt, et sic in errorem la- buntur, atque una imperitos et indirmos in errorem pertrahunt ; nobis utique necessitatem afferunt, ut Judas scribit 67, per hanc epistolam expromere quæ dicta Verbi deitati competant, quæ vice versa homini propter nos assumpto. Quemadmodum enim in una eademque crumena aurea numismata cum argenteis pariter servantur, et utraque unius regis imaginem et inscriptionem nominis ejus ha- bent; sed tamen nummularius, penes quem isthæc sunt, probe novit quam praestet et quam pretio "Jer. xxxi, 22. *1 Tim. 1, 7. Jud. 3. . 23. Si omnes eloquia divina possent spirituali 23. Εἰ πάντες χωρεῖν ἡδύναντο πνευματικῶς τὰ 24. Par est itaque nos, ut peritos dispensatores 24. Χρὴ τοίνυν ἡμᾶς, ὡς ἐπιστήμονας οἰκονόμους (59) Vide in Expositione fidei ton. 1 Operum Athanasii, p. 80.

Α θείς (59). Περὶ οὗ καὶ Ἱερεμίας εἶπε κατὰ τὴν τῶν Ο ἑρμηνευτῶν ἔκδοσιν· Κύριος έκτισε με σωτηρίαν εἰς καταφύτευμα καινήν· ἐν ᾗ σωτηρία περιελεύ σονται ἄνθρωποι· κατὰ δὲ τὸν ᾿Ακύλαν περὶ τοῦ αὐτοῦ ῥητοῦ λέγει· Εκτισε Κύριος καινὸν ἐν τῇ θηλείᾳ. Τήνδε λέγει σωτηρίαν καινὴν, καὶ οὐ πα- λαιὰν, ἡμῖν κτισθεῖσαν, καὶ οὐ πρὸ ἡμῶν. Καὶ ἂν λέγει καινὸν κτισθέντα ἐν τῇ θηλείᾳ τὸν κατὰ τὸν Σωτῆρα νόει ἄνθρωπον Ἰησοῦν· ἑρμηνεύεται γὰρ Ἰησοῦς πῆ μὲν Σωτήρ, πῆ δὲ σωτηρία· ἐκ τοῦ Σω τῆρος ἡ σωτηρία· δν τρόπον ἐκ τοῦ φωτὸς ὁ φωτισμός- ὄντινα εἶπεν ἄνθρωπον Ἰησοῦν, σωτηρίαν ἡμῖν και σθέντα, καινὸν ἐν τῇ θηλείᾳ· ὅ ἐστιν ἐν τῇ Μαρίᾳ, μᾶλλον δὲ ἐκ τῆς Μαρίας. Ον τοίνυν ὁ Σολομών εξ πεν ἀρχὴν ὁδῶν κτισθέντα, καὶ ἣν Ἱερεμίας λέγει Β κτισθεῖσαν σωτηρίαν καινὴν, καὶ καινὸν ἐν τῇ θηλείᾳ, τὸν ὑπὲρ ἡμῶν καὶ δι' ἡμᾶς ἡ Σοφία ᾠκοδόμησεν ἑαυτῇ οἶκον Χριστὸν Ἰησοῦν, ἐκ τῶν Γραφῶν δείξαν τες, τῶν ἑξῆς ἐχόμεθα· ἐφ᾽ οἷς ἢ ἀγνοήσαντές το νες, ή προληφθέντες, ἐν πλάνη διαμεμενηκό τες, οὔτε διδάσκειν ὀρθῶς, οὔτε διδάσκεσθαι βού λονται. θεῖα λόγια, οὐχ ἱμείρετο μεταδιδόναι αὐτοῖς τὸ πνευματικὸν χάρισμα· οὐδὲ γάλα αὐτοὺς ἐπότιζεν, εξ τὴν στερεὰν τροφὴν πάντες μεταλαμβάνειν ηδύναντο ἀλλὰ τοῖς ἔτι νηπιάζουσιν περὶ αὐτὸν τὸν τῆς θεο γνωσίας λόγον δίκην νηπίων γαλουχουμένων τὸν τῆς κατηχήσεως ἐπιτρέπει δέχεσθαι λόγον· οὔπω τὸν τῶν ἀγγέλων ἄρτον τρέφεσθαι δυναμένοις, τὸν ἐν σώματι ἀνθρωπείῳ κρυβέντα Θεόν Λόγον. μυστηρίων θείων, μεταδιδόναι τὸν λόγον πρὸς δ χωρεῖν ἕκαστος δύναται· ῥήγνυνται γὰρ οἱ παλαιοὶ ἀσκοὶ μὴ χωροῦντες τὸν νέον τῆς ἀληθινῆς ἀμπέλου οἶνον, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ἐπεὶ τοίνυν τινὲς, μᾶλλον δὲ καὶ πολλαί, οἱ μήπω μαθηταὶ γενόμενοι, ἐκ προπετείας ἐπὶ τὸ διδάσκειν ἐληλύθασιν, οὐκ εἰδότες οὔτε ἃ λέγουσιν, οὔτε περὶ τίνων διαβεβαιοῦνται, τυφλώττοντες τοὺς τῆς διανοίας ὀφθαλμοὺς, οὐκ ἔχοντες νοῦν ὁρῶντα τὸν Θεὸν, ὡς ὁ Ἰακώβ, οὔτε καρδίαν καθαρὰν τὴν ὀψομένην τὸν Θεόν· τὰ διὰ τὸν ἄνθρωπον τοῦ Σωτῆρος, ὃν δι' ἡμᾶς ἐφόρεσε, γεγραμμένα ῥητά, καὶ ἔργα ταπεινὰ, καὶ πτωχὰς φωνὰς, τῇ θεότητι τοῦ Λόγου συνάπτοντες, πλανῶνται καὶ πλανῶσι τοὺς ἀμαθεῖς καὶ ἀστηρίκτους· ἀνάγκην ἔσχομεν, ὡς ὁ Ἰούδας γράφει, ἐκθέσθαι διὰ τῆς ἐπιστολῆς, ποῖα ῥητὰ τῇ θεότητι τοῦ Λόγου αρμόζει, καὶ παῖα τῷ δι' ἡμᾶς ἀναληφθέντι ἀνθρώπῳ. Ὡς γὰρ ἐν ἑνὶ βα- λαντίῳ χρύσεα νομίσματα καὶ ἀργύριον ἀπόκειται, ἑνὸς βασιλέως εἰκόνα καὶ ἐπιγραφὴν τοῦ ὀνόματος ἑκάτερα ἔχοντα, ἀλλ᾽ οἶδεν ὁ φυλάττων αὐτὰ τραπε ζίτης τὴν τοῦ χρυσίου ὑπεροχήν, παρὰ τὴν ὑποδε βηκυίαν τοῦ ἀργυρίου τιμήν· οὕτως κἂν ἐν μια Γραφῇ περὶ τῆς θεότητος τοῦ Υἱοῦ καὶ περὶ τοῦ ἐκ S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA est. De quo Jeremias dicit juxta Septuaginta in- terpretum editionem : Dominus creavit me in plan - tationem salutem novam, in qua salute circumibunt komines ; secundum Aquilam vero hoc dictum ita exprimitur Creavit Dominus novum in femina. Hanc dicit salutem novam, non antiquam, quæ nobis creata est, non ante nos. Quem vero novum creatum in femina vocat, intelligas hominem Jesum qui in Servatore est. Jesus quippe modo Salvator, modo salus explicatur; ex Salvatore salus, ut a lumine illuminatio : quem dicit esse Dominum Je- sum, salutem nobis creatum, novum in femina, id est in Maria, imo potius ex Maria. Quem igitur Salomon ait principium viarum creatum esse, et quam Jeremias dicit salutem novam creatam, et novum in femina, quem pro nobis et propter nos Sapientia ædificavit sibi domum, Christum Jesum esse, Scripturarum testimonio comprobavimus: jam vero cætera subsequamur, quæ nonnulli aut ex ignorantia, aut ex præjudicata opinione, in errore perseverantes, neque docere recte neque doceri volunt. more intelligere, nequaquam cuperet ipsis spiritua. lem gratiam impertire ; neque lacte ipsos potaret, «i solidum omnes cibum percipere valerent. Sed eos qui in cognitionis divinæ verbo quasi infantes sunt, veluti infantes lacte alendos, primæ institu- tionis rudimentis imbui procurat ; utpote qui non- dum possint angelorum pane nutriri, scilicet Deo Verbo, qui in corpore humano absconditus latet. (sic) c C mysteriorum divinorum, sermonem pro cujusque captu et facultate impertire. Nam utres veteres rumpuntur, cum continere non valent novum veræ vitis vinum, id est, verbum Domini nostri Jesu Christi. Cum igitur quidam, imo vero multi, qui nonduin discipulis connumerari possunt, ex quadam temeritate ac petulantia, ad docendum accesserint, nescientes neque quæ dicunt, neque de quibus affirmant ", cæcutientes animi oculis, nec mente præditi Dei contemplationi dedita, veluti Jacob, neque mundo corde ad Deum videndum; ii cum humilia opera, vocesque inopiam testificantes, dle Salvatoris homine, quem pro nobis tulit, scri- D ptas, Verbi deitati tribuunt, et sic in errorem la- buntur, atque una imperitos et indirmos in errorem pertrahunt ; nobis utique necessitatem afferunt, ut Judas scribit 67, per hanc epistolam expromere quæ dicta Verbi deitati competant, quæ vice versa homini propter nos assumpto. Quemadmodum enim in una eademque crumena aurea numismata cum argenteis pariter servantur, et utraque unius regis imaginem et inscriptionem nominis ejus ha- bent; sed tamen nummularius, penes quem isthæc sunt, probe novit quam praestet et quam pretio "Jer. xxxi, 22. *1 Tim. 1, 7. Jud. 3. . 23. Si omnes eloquia divina possent spirituali 23. Εἰ πάντες χωρεῖν ἡδύναντο πνευματικῶς τὰ 24. Par est itaque nos, ut peritos dispensatores 24. Χρὴ τοίνυν ἡμᾶς, ὡς ἐπιστήμονας οἰκονόμους (59) Vide in Expositione fidei ton. 1 Operum Athanasii, p. 80.

Μαρίας δι' ἡμᾶς ἐφόρεσε σώματος, γέγραπται· ἀλλ' ἕκαστον αὐτῶν ἐπιγνωσόμεθα, ὡς συνετοὶ μαθηταί τοῦ ἑνὸς καὶ ὄντως διδασκάλου. Οσαι τοίνυν ταπειναὶ λέξεις καὶ ἔργα, εἰς τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ γεγραμμένα νόει· ὅσα δὲ ἔνδοξα γράμματα, εἰς τὴν τοῦ Λόγου θεότητα. "Οταν πεινάσῃ μετὰ τὸ νηστεῦσαι, τοῦ σώ- ματος ἐλάττωμα· ἡνίκα δὲ ἐξ ε' ἄρτων τους ε χωρίς παιδίων καὶ γυναικῶν τρέφει, καὶ ιβ' κοφίνους κλα σμάτων περισσεύει, τῆς θεότητος τοῦ Λόγου ἔργον. Οταν ἐπὶ τὸ προσκεφάλαιον ἐν τῷ πλοίῳ κοιμᾶται, ἀναπαύσεως σωματικῆς ἔργον. "Οταν περιπατῶν ἐπὶ τῆς θαλάσσης ἀπειλῇ τοῖς κύμασι καὶ τοῖς ἀνέμοις. Σιώπα, πεφίμωσο, εὐθὺς ἀκούει παρὰ τῶν ἐν τῷ πλοίῳ μεθ' ὅρκου ὁμολογούντων· Αληθῶς Θεοῦ Υἱὸς εἶ. Οταν ἑστὼς πρὸς τῷ μνήματι Λαζάρου δακρύῃ, καὶ ὁπηνίκα πάσχειν ἔμελλε, λέγει, Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου ἕως θανάτου, καὶ ἀδημονεῖ, καὶ τὸ μὲν Πνεῦμα τῆς θεότητος πρόθυμον, εἰς πᾶ σαν οἰκονομίαν λέγει, τὴν δὲ σάρκα ἀσθενῆ· τοῦ σώ- ματος ἀσθένεια τὸ λυπεῖσθαι καὶ ἀδημονεῖν. Οταν κελευστικῶς λέγῃ· Λάζαρε, δεύρο ἔξω, καὶ ἀναστῇ ζῶν ὁ νεκρὸς ὁ τεταρταῖος ἤδη λελυμένος, ὃ οὐκ ἐγένετο ἀπ' ἀρχῆς κτίσεως· τῆς θεότητος σημεῖον. Οταν ἀπὸ τῆς ὁδοιπορίας ὑπὲρ ἡμῶν κεκοπιακὼς ἐπὶ τῆς πηγῆς καθέζηται, τοῦ σώματος τὸ κοπιάν. Οταν λέγῃ· Δεῦτε πρὸς μὲ, πάντες οἱ κοπιῶντες καὶ πεφορτισμένοι, κἀγὼ ἀναπαύσω ὑμᾶς· ἔργον τῆς θεότητος, τὸ καὶ ἀπὸ σωματικῶν νόσων καὶ κό πων, καὶ τῶν κατὰ ψυχὴν κινδύνων ἰᾶσθαι. Οταν βαπτίζηται ὑπὸ Ἰωάννου, ὃς ἁμαρτίαν οὐκ ἐποίησεν, οὐδὲ εὑρέθη δόλος ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ· τοῦ σώματος ὑπὲρ ἡμῶν ἐξιλασμός. Οταν κελεύῃ τοὺς ἀποστόλους βαπτίζειν πάντα τὰ ἔθνη εἰς ὄνομα Πα- τρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος, τῇ θείᾳ δυνάμει αὐτοῦ ἁρμόζει. Οταν κλίνῃ τὰ γόνατα καὶ ὡς ἄν θρωπος προσεύχηται, τοῦ σώματος ὑπὲρ ἡμῶν ἐξ- ομολόγησις. "Οταν ἐν τῷ ὄρει, μεταμορφουμένου αὐτοῦ τὴν δόξαν μὴ δυνάμενοι φέρειν Πέτρος καὶ Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης, τὰ πρόσωπα καὶ τὰ γόνατα κλίνωσιν ἐπὶ τὴν γῆν ἐκ τῆς δόξης τῆς θεότητος· τοῦ Λόγου Ισχύς. Όταν στερεοποιῇ τοὺς ἀποστόλους λέγων· Μὴ φοβεῖσθε ἀπὸ τῶν ἀποκτεινόντων τὸ σῶμα, τὴν δὲ ψυχὴν μὴ δυναμένων ἀποκτεῖναι· τῆς θεότητος ἡ ἄδηλος καὶ ἰσχυρὰ παράκλησις. Οταν παραιτῆται τὸ ἀποθανεῖν, τοῦ σώματος ή δειλία. Πρὸ γὰρ τοῦ παραβῆναι τὸν ᾿Αδὰμ οὔτε λύπη, οὔτε δειλία, οὐ κόπος, οὐ λιμός, οὐ θάνατος ἦν. καὶ ἡ τῶν νεκρῶν ζωὴ, καὶ ἡ τῶν ἀποφευγόντων τὸ ψεῦδος ἀλήθεια· λέγων τοῖς ἐν σκότει· Ανακα λύφθητε. Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς τοῦ κόσμου· τὸν γὰρ ᾿Αδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήμασι χωρὶς ἁμαρ- τίας, τὸν κεκλημένον Ἰησοῦν, δι' αὐτοῦ τὸ ἀπολόμε- νον πρόβατον προσῆξε τῷ Πατρὶ, ὡς πρόβατον ἐπὶ ΧLΙΧ, 9ο 43. SERMO MAJOR DE FIDE. B +278 A dispar sit aurum argento : pari modo in una ca- D demque Scriptura et de divinitate Filii, et de cor- pore quod propter nos ex Maria assumpsit, scri- ptum est ; at eorum singula cognoscemus ut saga - ces discipuli unius veri magistri. Quot igitur hu- miles voces et similia opera sunt, tot cogites scri- pla esse de 'corpore Jesu : quot gloriosa et subli- mia, ad Verbi deitatem referas. Cum post jejunium fame premitur, id corporis infirmitas est; cum autem ex quinque panibus quinque millia, exceptis parvulis et mulieribus, alit, et duodecim cophini fragmentorum supersunt, deitatis Verbi est opus. Quando ad pulvinar in navicula dormit, id requies est corporea; cum supra maris undas ambulanş ductibus comminatur et ventis, Tace, obmutesce "8, subito audit vectores in navicula cum juramento affirmantes, Vere Filius Dei es. Quando ad La- zari sepulcrum stans lacrymatur, et cum vicinus cruciatibus ait, Tristis est anima mea usque ad moriem, et horrore tenetur, ac Spiritus quidem deitatis promptus est; de tota œconomia hæc pro- fert: carnem quoque infirmam dicit ; corporis in- firmitas est tristem esse atque horrore corripi. Cum jubentis more dicit : Lazare, veni foras 'o, et statim quatriduanus mortuus reviviscit, qui jam solutus erat, quod ab initio mundi nusquam factum est, illud est deitatis signum. Cum ab itinere ad fontem sedet "; corporis est fatiscere; cum auteni dicit : Venite ad me, omnes qui laboralis et onerati estis, et ego quiescere faciam vos ; deitatis est C opus, tam a inorbis et fatigationibus corporeis, quam ab animæ periculis liberare. Cum ab Joanne baptizatur qui peccatum non fecit, neque inventus est dolus in ore ejus 7³, corporis est propitiatio pro nobis ; cum autem jubet apostolos baptizare omnes gentes, in nomine Patris et Filii et Spiritus san- cti ”; id divinæ ejus potestati convenit. Cum genua flectit et ceu homo precatur; corporis confessio est pro nobis ; cum autem illius in monte transfi- gurali gloriam non ferentes Petrus et Jacobus et Joannes, vultus atque genua ad terram inclinant ad gloriam deitatis 7; Verbl virtus est. Cum apo- stolos confirmat his verbis, Nolite timere ab iis qui occidunt corpus, animam autem non possunt occi- dere", haec est deitatis latens atque valida adhor- tatio; cum mortem deprecatur, corporis formido est. Prius enim quam Adam transgrederetur, neque tristitia, neque formido, non lassitudo, non fames, non mors erat. quuntur via, et mortuorum vita, et eorum qui mendacium aversantur veritas ”, dicens iis qui sunt in tenebris, Revelanini F. Ego sum lux mundi 1. Quandoquidem enim Adamum cuni affectibus induit, præter peccatum, videlicet eum qui voca- batur Jesus; per ipsum ovem perditam Patri obtulit, Joan. xiv, 6. 132. Joan. IV, Marc. Iv. 39. * Matth. xxv1, 38. 7º Joan. xi, Matth. xxvi, 19. Matth. xvn, 6. Matth. x, 28. Joan. viii, 12. 11, 25. Εγώ είμι, φησίν, ἡ τῶν σωζομένων ὁδὸς, 25. Ego sum, inquit, eorum qui salutem conse- 6. 79 Matth. χι, 28. 73 1 Petr.

Μαρίας δι' ἡμᾶς ἐφόρεσε σώματος, γέγραπται· ἀλλ' ἕκαστον αὐτῶν ἐπιγνωσόμεθα, ὡς συνετοὶ μαθηταί τοῦ ἑνὸς καὶ ὄντως διδασκάλου. Οσαι τοίνυν ταπειναὶ λέξεις καὶ ἔργα, εἰς τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ γεγραμμένα νόει· ὅσα δὲ ἔνδοξα γράμματα, εἰς τὴν τοῦ Λόγου θεότητα. "Οταν πεινάσῃ μετὰ τὸ νηστεῦσαι, τοῦ σώ- ματος ἐλάττωμα· ἡνίκα δὲ ἐξ ε' ἄρτων τους ε χωρίς παιδίων καὶ γυναικῶν τρέφει, καὶ ιβ' κοφίνους κλα σμάτων περισσεύει, τῆς θεότητος τοῦ Λόγου ἔργον. Οταν ἐπὶ τὸ προσκεφάλαιον ἐν τῷ πλοίῳ κοιμᾶται, ἀναπαύσεως σωματικῆς ἔργον. "Οταν περιπατῶν ἐπὶ τῆς θαλάσσης ἀπειλῇ τοῖς κύμασι καὶ τοῖς ἀνέμοις. Σιώπα, πεφίμωσο, εὐθὺς ἀκούει παρὰ τῶν ἐν τῷ πλοίῳ μεθ' ὅρκου ὁμολογούντων· Αληθῶς Θεοῦ Υἱὸς εἶ. Οταν ἑστὼς πρὸς τῷ μνήματι Λαζάρου δακρύῃ, καὶ ὁπηνίκα πάσχειν ἔμελλε, λέγει, Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου ἕως θανάτου, καὶ ἀδημονεῖ, καὶ τὸ μὲν Πνεῦμα τῆς θεότητος πρόθυμον, εἰς πᾶ σαν οἰκονομίαν λέγει, τὴν δὲ σάρκα ἀσθενῆ· τοῦ σώ- ματος ἀσθένεια τὸ λυπεῖσθαι καὶ ἀδημονεῖν. Οταν κελευστικῶς λέγῃ· Λάζαρε, δεύρο ἔξω, καὶ ἀναστῇ ζῶν ὁ νεκρὸς ὁ τεταρταῖος ἤδη λελυμένος, ὃ οὐκ ἐγένετο ἀπ' ἀρχῆς κτίσεως· τῆς θεότητος σημεῖον. Οταν ἀπὸ τῆς ὁδοιπορίας ὑπὲρ ἡμῶν κεκοπιακὼς ἐπὶ τῆς πηγῆς καθέζηται, τοῦ σώματος τὸ κοπιάν. Οταν λέγῃ· Δεῦτε πρὸς μὲ, πάντες οἱ κοπιῶντες καὶ πεφορτισμένοι, κἀγὼ ἀναπαύσω ὑμᾶς· ἔργον τῆς θεότητος, τὸ καὶ ἀπὸ σωματικῶν νόσων καὶ κό πων, καὶ τῶν κατὰ ψυχὴν κινδύνων ἰᾶσθαι. Οταν βαπτίζηται ὑπὸ Ἰωάννου, ὃς ἁμαρτίαν οὐκ ἐποίησεν, οὐδὲ εὑρέθη δόλος ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ· τοῦ σώματος ὑπὲρ ἡμῶν ἐξιλασμός. Οταν κελεύῃ τοὺς ἀποστόλους βαπτίζειν πάντα τὰ ἔθνη εἰς ὄνομα Πα- τρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος, τῇ θείᾳ δυνάμει αὐτοῦ ἁρμόζει. Οταν κλίνῃ τὰ γόνατα καὶ ὡς ἄν θρωπος προσεύχηται, τοῦ σώματος ὑπὲρ ἡμῶν ἐξ- ομολόγησις. "Οταν ἐν τῷ ὄρει, μεταμορφουμένου αὐτοῦ τὴν δόξαν μὴ δυνάμενοι φέρειν Πέτρος καὶ Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης, τὰ πρόσωπα καὶ τὰ γόνατα κλίνωσιν ἐπὶ τὴν γῆν ἐκ τῆς δόξης τῆς θεότητος· τοῦ Λόγου Ισχύς. Όταν στερεοποιῇ τοὺς ἀποστόλους λέγων· Μὴ φοβεῖσθε ἀπὸ τῶν ἀποκτεινόντων τὸ σῶμα, τὴν δὲ ψυχὴν μὴ δυναμένων ἀποκτεῖναι· τῆς θεότητος ἡ ἄδηλος καὶ ἰσχυρὰ παράκλησις. Οταν παραιτῆται τὸ ἀποθανεῖν, τοῦ σώματος ή δειλία. Πρὸ γὰρ τοῦ παραβῆναι τὸν ᾿Αδὰμ οὔτε λύπη, οὔτε δειλία, οὐ κόπος, οὐ λιμός, οὐ θάνατος ἦν. καὶ ἡ τῶν νεκρῶν ζωὴ, καὶ ἡ τῶν ἀποφευγόντων τὸ ψεῦδος ἀλήθεια· λέγων τοῖς ἐν σκότει· Ανακα λύφθητε. Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς τοῦ κόσμου· τὸν γὰρ ᾿Αδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήμασι χωρὶς ἁμαρ- τίας, τὸν κεκλημένον Ἰησοῦν, δι' αὐτοῦ τὸ ἀπολόμε- νον πρόβατον προσῆξε τῷ Πατρὶ, ὡς πρόβατον ἐπὶ ΧLΙΧ, 9ο 43. SERMO MAJOR DE FIDE. B +278 A dispar sit aurum argento : pari modo in una ca- D demque Scriptura et de divinitate Filii, et de cor- pore quod propter nos ex Maria assumpsit, scri- ptum est ; at eorum singula cognoscemus ut saga - ces discipuli unius veri magistri. Quot igitur hu- miles voces et similia opera sunt, tot cogites scri- pla esse de 'corpore Jesu : quot gloriosa et subli- mia, ad Verbi deitatem referas. Cum post jejunium fame premitur, id corporis infirmitas est; cum autem ex quinque panibus quinque millia, exceptis parvulis et mulieribus, alit, et duodecim cophini fragmentorum supersunt, deitatis Verbi est opus. Quando ad pulvinar in navicula dormit, id requies est corporea; cum supra maris undas ambulanş ductibus comminatur et ventis, Tace, obmutesce "8, subito audit vectores in navicula cum juramento affirmantes, Vere Filius Dei es. Quando ad La- zari sepulcrum stans lacrymatur, et cum vicinus cruciatibus ait, Tristis est anima mea usque ad moriem, et horrore tenetur, ac Spiritus quidem deitatis promptus est; de tota œconomia hæc pro- fert: carnem quoque infirmam dicit ; corporis in- firmitas est tristem esse atque horrore corripi. Cum jubentis more dicit : Lazare, veni foras 'o, et statim quatriduanus mortuus reviviscit, qui jam solutus erat, quod ab initio mundi nusquam factum est, illud est deitatis signum. Cum ab itinere ad fontem sedet "; corporis est fatiscere; cum auteni dicit : Venite ad me, omnes qui laboralis et onerati estis, et ego quiescere faciam vos ; deitatis est C opus, tam a inorbis et fatigationibus corporeis, quam ab animæ periculis liberare. Cum ab Joanne baptizatur qui peccatum non fecit, neque inventus est dolus in ore ejus 7³, corporis est propitiatio pro nobis ; cum autem jubet apostolos baptizare omnes gentes, in nomine Patris et Filii et Spiritus san- cti ”; id divinæ ejus potestati convenit. Cum genua flectit et ceu homo precatur; corporis confessio est pro nobis ; cum autem illius in monte transfi- gurali gloriam non ferentes Petrus et Jacobus et Joannes, vultus atque genua ad terram inclinant ad gloriam deitatis 7; Verbl virtus est. Cum apo- stolos confirmat his verbis, Nolite timere ab iis qui occidunt corpus, animam autem non possunt occi- dere", haec est deitatis latens atque valida adhor- tatio; cum mortem deprecatur, corporis formido est. Prius enim quam Adam transgrederetur, neque tristitia, neque formido, non lassitudo, non fames, non mors erat. quuntur via, et mortuorum vita, et eorum qui mendacium aversantur veritas ”, dicens iis qui sunt in tenebris, Revelanini F. Ego sum lux mundi 1. Quandoquidem enim Adamum cuni affectibus induit, præter peccatum, videlicet eum qui voca- batur Jesus; per ipsum ovem perditam Patri obtulit, Joan. xiv, 6. 132. Joan. IV, Marc. Iv. 39. * Matth. xxv1, 38. 7º Joan. xi, Matth. xxvi, 19. Matth. xvn, 6. Matth. x, 28. Joan. viii, 12. 11, 25. Εγώ είμι, φησίν, ἡ τῶν σωζομένων ὁδὸς, 25. Ego sum, inquit, eorum qui salutem conse- 6. 79 Matth. χι, 28. 73 1 Petr.

Μαρίας δι' ἡμᾶς ἐφόρεσε σώματος, γέγραπται· ἀλλ' ἕκαστον αὐτῶν ἐπιγνωσόμεθα, ὡς συνετοὶ μαθηταί τοῦ ἑνὸς καὶ ὄντως διδασκάλου. Οσαι τοίνυν ταπειναὶ λέξεις καὶ ἔργα, εἰς τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ γεγραμμένα νόει· ὅσα δὲ ἔνδοξα γράμματα, εἰς τὴν τοῦ Λόγου θεότητα. "Οταν πεινάσῃ μετὰ τὸ νηστεῦσαι, τοῦ σώ- ματος ἐλάττωμα· ἡνίκα δὲ ἐξ ε' ἄρτων τους ε χωρίς παιδίων καὶ γυναικῶν τρέφει, καὶ ιβ' κοφίνους κλα σμάτων περισσεύει, τῆς θεότητος τοῦ Λόγου ἔργον. Οταν ἐπὶ τὸ προσκεφάλαιον ἐν τῷ πλοίῳ κοιμᾶται, ἀναπαύσεως σωματικῆς ἔργον. "Οταν περιπατῶν ἐπὶ τῆς θαλάσσης ἀπειλῇ τοῖς κύμασι καὶ τοῖς ἀνέμοις. Σιώπα, πεφίμωσο, εὐθὺς ἀκούει παρὰ τῶν ἐν τῷ πλοίῳ μεθ' ὅρκου ὁμολογούντων· Αληθῶς Θεοῦ Υἱὸς εἶ. Οταν ἑστὼς πρὸς τῷ μνήματι Λαζάρου δακρύῃ, καὶ ὁπηνίκα πάσχειν ἔμελλε, λέγει, Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου ἕως θανάτου, καὶ ἀδημονεῖ, καὶ τὸ μὲν Πνεῦμα τῆς θεότητος πρόθυμον, εἰς πᾶ σαν οἰκονομίαν λέγει, τὴν δὲ σάρκα ἀσθενῆ· τοῦ σώ- ματος ἀσθένεια τὸ λυπεῖσθαι καὶ ἀδημονεῖν. Οταν κελευστικῶς λέγῃ· Λάζαρε, δεύρο ἔξω, καὶ ἀναστῇ ζῶν ὁ νεκρὸς ὁ τεταρταῖος ἤδη λελυμένος, ὃ οὐκ ἐγένετο ἀπ' ἀρχῆς κτίσεως· τῆς θεότητος σημεῖον. Οταν ἀπὸ τῆς ὁδοιπορίας ὑπὲρ ἡμῶν κεκοπιακὼς ἐπὶ τῆς πηγῆς καθέζηται, τοῦ σώματος τὸ κοπιάν. Οταν λέγῃ· Δεῦτε πρὸς μὲ, πάντες οἱ κοπιῶντες καὶ πεφορτισμένοι, κἀγὼ ἀναπαύσω ὑμᾶς· ἔργον τῆς θεότητος, τὸ καὶ ἀπὸ σωματικῶν νόσων καὶ κό πων, καὶ τῶν κατὰ ψυχὴν κινδύνων ἰᾶσθαι. Οταν βαπτίζηται ὑπὸ Ἰωάννου, ὃς ἁμαρτίαν οὐκ ἐποίησεν, οὐδὲ εὑρέθη δόλος ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ· τοῦ σώματος ὑπὲρ ἡμῶν ἐξιλασμός. Οταν κελεύῃ τοὺς ἀποστόλους βαπτίζειν πάντα τὰ ἔθνη εἰς ὄνομα Πα- τρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος, τῇ θείᾳ δυνάμει αὐτοῦ ἁρμόζει. Οταν κλίνῃ τὰ γόνατα καὶ ὡς ἄν θρωπος προσεύχηται, τοῦ σώματος ὑπὲρ ἡμῶν ἐξ- ομολόγησις. "Οταν ἐν τῷ ὄρει, μεταμορφουμένου αὐτοῦ τὴν δόξαν μὴ δυνάμενοι φέρειν Πέτρος καὶ Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης, τὰ πρόσωπα καὶ τὰ γόνατα κλίνωσιν ἐπὶ τὴν γῆν ἐκ τῆς δόξης τῆς θεότητος· τοῦ Λόγου Ισχύς. Όταν στερεοποιῇ τοὺς ἀποστόλους λέγων· Μὴ φοβεῖσθε ἀπὸ τῶν ἀποκτεινόντων τὸ σῶμα, τὴν δὲ ψυχὴν μὴ δυναμένων ἀποκτεῖναι· τῆς θεότητος ἡ ἄδηλος καὶ ἰσχυρὰ παράκλησις. Οταν παραιτῆται τὸ ἀποθανεῖν, τοῦ σώματος ή δειλία. Πρὸ γὰρ τοῦ παραβῆναι τὸν ᾿Αδὰμ οὔτε λύπη, οὔτε δειλία, οὐ κόπος, οὐ λιμός, οὐ θάνατος ἦν. καὶ ἡ τῶν νεκρῶν ζωὴ, καὶ ἡ τῶν ἀποφευγόντων τὸ ψεῦδος ἀλήθεια· λέγων τοῖς ἐν σκότει· Ανακα λύφθητε. Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς τοῦ κόσμου· τὸν γὰρ ᾿Αδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήμασι χωρὶς ἁμαρ- τίας, τὸν κεκλημένον Ἰησοῦν, δι' αὐτοῦ τὸ ἀπολόμε- νον πρόβατον προσῆξε τῷ Πατρὶ, ὡς πρόβατον ἐπὶ ΧLΙΧ, 9ο 43. SERMO MAJOR DE FIDE. B +278 A dispar sit aurum argento : pari modo in una ca- D demque Scriptura et de divinitate Filii, et de cor- pore quod propter nos ex Maria assumpsit, scri- ptum est ; at eorum singula cognoscemus ut saga - ces discipuli unius veri magistri. Quot igitur hu- miles voces et similia opera sunt, tot cogites scri- pla esse de 'corpore Jesu : quot gloriosa et subli- mia, ad Verbi deitatem referas. Cum post jejunium fame premitur, id corporis infirmitas est; cum autem ex quinque panibus quinque millia, exceptis parvulis et mulieribus, alit, et duodecim cophini fragmentorum supersunt, deitatis Verbi est opus. Quando ad pulvinar in navicula dormit, id requies est corporea; cum supra maris undas ambulanş ductibus comminatur et ventis, Tace, obmutesce "8, subito audit vectores in navicula cum juramento affirmantes, Vere Filius Dei es. Quando ad La- zari sepulcrum stans lacrymatur, et cum vicinus cruciatibus ait, Tristis est anima mea usque ad moriem, et horrore tenetur, ac Spiritus quidem deitatis promptus est; de tota œconomia hæc pro- fert: carnem quoque infirmam dicit ; corporis in- firmitas est tristem esse atque horrore corripi. Cum jubentis more dicit : Lazare, veni foras 'o, et statim quatriduanus mortuus reviviscit, qui jam solutus erat, quod ab initio mundi nusquam factum est, illud est deitatis signum. Cum ab itinere ad fontem sedet "; corporis est fatiscere; cum auteni dicit : Venite ad me, omnes qui laboralis et onerati estis, et ego quiescere faciam vos ; deitatis est C opus, tam a inorbis et fatigationibus corporeis, quam ab animæ periculis liberare. Cum ab Joanne baptizatur qui peccatum non fecit, neque inventus est dolus in ore ejus 7³, corporis est propitiatio pro nobis ; cum autem jubet apostolos baptizare omnes gentes, in nomine Patris et Filii et Spiritus san- cti ”; id divinæ ejus potestati convenit. Cum genua flectit et ceu homo precatur; corporis confessio est pro nobis ; cum autem illius in monte transfi- gurali gloriam non ferentes Petrus et Jacobus et Joannes, vultus atque genua ad terram inclinant ad gloriam deitatis 7; Verbl virtus est. Cum apo- stolos confirmat his verbis, Nolite timere ab iis qui occidunt corpus, animam autem non possunt occi- dere", haec est deitatis latens atque valida adhor- tatio; cum mortem deprecatur, corporis formido est. Prius enim quam Adam transgrederetur, neque tristitia, neque formido, non lassitudo, non fames, non mors erat. quuntur via, et mortuorum vita, et eorum qui mendacium aversantur veritas ”, dicens iis qui sunt in tenebris, Revelanini F. Ego sum lux mundi 1. Quandoquidem enim Adamum cuni affectibus induit, præter peccatum, videlicet eum qui voca- batur Jesus; per ipsum ovem perditam Patri obtulit, Joan. xiv, 6. 132. Joan. IV, Marc. Iv. 39. * Matth. xxv1, 38. 7º Joan. xi, Matth. xxvi, 19. Matth. xvn, 6. Matth. x, 28. Joan. viii, 12. 11, 25. Εγώ είμι, φησίν, ἡ τῶν σωζομένων ὁδὸς, 25. Ego sum, inquit, eorum qui salutem conse- 6. 79 Matth. χι, 28. 73 1 Petr.

Μαρίας δι' ἡμᾶς ἐφόρεσε σώματος, γέγραπται· ἀλλ' ἕκαστον αὐτῶν ἐπιγνωσόμεθα, ὡς συνετοὶ μαθηταί τοῦ ἑνὸς καὶ ὄντως διδασκάλου. Οσαι τοίνυν ταπειναὶ λέξεις καὶ ἔργα, εἰς τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ γεγραμμένα νόει· ὅσα δὲ ἔνδοξα γράμματα, εἰς τὴν τοῦ Λόγου θεότητα. "Οταν πεινάσῃ μετὰ τὸ νηστεῦσαι, τοῦ σώ- ματος ἐλάττωμα· ἡνίκα δὲ ἐξ ε' ἄρτων τους ε χωρίς παιδίων καὶ γυναικῶν τρέφει, καὶ ιβ' κοφίνους κλα σμάτων περισσεύει, τῆς θεότητος τοῦ Λόγου ἔργον. Οταν ἐπὶ τὸ προσκεφάλαιον ἐν τῷ πλοίῳ κοιμᾶται, ἀναπαύσεως σωματικῆς ἔργον. "Οταν περιπατῶν ἐπὶ τῆς θαλάσσης ἀπειλῇ τοῖς κύμασι καὶ τοῖς ἀνέμοις. Σιώπα, πεφίμωσο, εὐθὺς ἀκούει παρὰ τῶν ἐν τῷ πλοίῳ μεθ' ὅρκου ὁμολογούντων· Αληθῶς Θεοῦ Υἱὸς εἶ. Οταν ἑστὼς πρὸς τῷ μνήματι Λαζάρου δακρύῃ, καὶ ὁπηνίκα πάσχειν ἔμελλε, λέγει, Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου ἕως θανάτου, καὶ ἀδημονεῖ, καὶ τὸ μὲν Πνεῦμα τῆς θεότητος πρόθυμον, εἰς πᾶ σαν οἰκονομίαν λέγει, τὴν δὲ σάρκα ἀσθενῆ· τοῦ σώ- ματος ἀσθένεια τὸ λυπεῖσθαι καὶ ἀδημονεῖν. Οταν κελευστικῶς λέγῃ· Λάζαρε, δεύρο ἔξω, καὶ ἀναστῇ ζῶν ὁ νεκρὸς ὁ τεταρταῖος ἤδη λελυμένος, ὃ οὐκ ἐγένετο ἀπ' ἀρχῆς κτίσεως· τῆς θεότητος σημεῖον. Οταν ἀπὸ τῆς ὁδοιπορίας ὑπὲρ ἡμῶν κεκοπιακὼς ἐπὶ τῆς πηγῆς καθέζηται, τοῦ σώματος τὸ κοπιάν. Οταν λέγῃ· Δεῦτε πρὸς μὲ, πάντες οἱ κοπιῶντες καὶ πεφορτισμένοι, κἀγὼ ἀναπαύσω ὑμᾶς· ἔργον τῆς θεότητος, τὸ καὶ ἀπὸ σωματικῶν νόσων καὶ κό πων, καὶ τῶν κατὰ ψυχὴν κινδύνων ἰᾶσθαι. Οταν βαπτίζηται ὑπὸ Ἰωάννου, ὃς ἁμαρτίαν οὐκ ἐποίησεν, οὐδὲ εὑρέθη δόλος ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ· τοῦ σώματος ὑπὲρ ἡμῶν ἐξιλασμός. Οταν κελεύῃ τοὺς ἀποστόλους βαπτίζειν πάντα τὰ ἔθνη εἰς ὄνομα Πα- τρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος, τῇ θείᾳ δυνάμει αὐτοῦ ἁρμόζει. Οταν κλίνῃ τὰ γόνατα καὶ ὡς ἄν θρωπος προσεύχηται, τοῦ σώματος ὑπὲρ ἡμῶν ἐξ- ομολόγησις. "Οταν ἐν τῷ ὄρει, μεταμορφουμένου αὐτοῦ τὴν δόξαν μὴ δυνάμενοι φέρειν Πέτρος καὶ Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης, τὰ πρόσωπα καὶ τὰ γόνατα κλίνωσιν ἐπὶ τὴν γῆν ἐκ τῆς δόξης τῆς θεότητος· τοῦ Λόγου Ισχύς. Όταν στερεοποιῇ τοὺς ἀποστόλους λέγων· Μὴ φοβεῖσθε ἀπὸ τῶν ἀποκτεινόντων τὸ σῶμα, τὴν δὲ ψυχὴν μὴ δυναμένων ἀποκτεῖναι· τῆς θεότητος ἡ ἄδηλος καὶ ἰσχυρὰ παράκλησις. Οταν παραιτῆται τὸ ἀποθανεῖν, τοῦ σώματος ή δειλία. Πρὸ γὰρ τοῦ παραβῆναι τὸν ᾿Αδὰμ οὔτε λύπη, οὔτε δειλία, οὐ κόπος, οὐ λιμός, οὐ θάνατος ἦν. καὶ ἡ τῶν νεκρῶν ζωὴ, καὶ ἡ τῶν ἀποφευγόντων τὸ ψεῦδος ἀλήθεια· λέγων τοῖς ἐν σκότει· Ανακα λύφθητε. Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς τοῦ κόσμου· τὸν γὰρ ᾿Αδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήμασι χωρὶς ἁμαρ- τίας, τὸν κεκλημένον Ἰησοῦν, δι' αὐτοῦ τὸ ἀπολόμε- νον πρόβατον προσῆξε τῷ Πατρὶ, ὡς πρόβατον ἐπὶ ΧLΙΧ, 9ο 43. SERMO MAJOR DE FIDE. B +278 A dispar sit aurum argento : pari modo in una ca- D demque Scriptura et de divinitate Filii, et de cor- pore quod propter nos ex Maria assumpsit, scri- ptum est ; at eorum singula cognoscemus ut saga - ces discipuli unius veri magistri. Quot igitur hu- miles voces et similia opera sunt, tot cogites scri- pla esse de 'corpore Jesu : quot gloriosa et subli- mia, ad Verbi deitatem referas. Cum post jejunium fame premitur, id corporis infirmitas est; cum autem ex quinque panibus quinque millia, exceptis parvulis et mulieribus, alit, et duodecim cophini fragmentorum supersunt, deitatis Verbi est opus. Quando ad pulvinar in navicula dormit, id requies est corporea; cum supra maris undas ambulanş ductibus comminatur et ventis, Tace, obmutesce "8, subito audit vectores in navicula cum juramento affirmantes, Vere Filius Dei es. Quando ad La- zari sepulcrum stans lacrymatur, et cum vicinus cruciatibus ait, Tristis est anima mea usque ad moriem, et horrore tenetur, ac Spiritus quidem deitatis promptus est; de tota œconomia hæc pro- fert: carnem quoque infirmam dicit ; corporis in- firmitas est tristem esse atque horrore corripi. Cum jubentis more dicit : Lazare, veni foras 'o, et statim quatriduanus mortuus reviviscit, qui jam solutus erat, quod ab initio mundi nusquam factum est, illud est deitatis signum. Cum ab itinere ad fontem sedet "; corporis est fatiscere; cum auteni dicit : Venite ad me, omnes qui laboralis et onerati estis, et ego quiescere faciam vos ; deitatis est C opus, tam a inorbis et fatigationibus corporeis, quam ab animæ periculis liberare. Cum ab Joanne baptizatur qui peccatum non fecit, neque inventus est dolus in ore ejus 7³, corporis est propitiatio pro nobis ; cum autem jubet apostolos baptizare omnes gentes, in nomine Patris et Filii et Spiritus san- cti ”; id divinæ ejus potestati convenit. Cum genua flectit et ceu homo precatur; corporis confessio est pro nobis ; cum autem illius in monte transfi- gurali gloriam non ferentes Petrus et Jacobus et Joannes, vultus atque genua ad terram inclinant ad gloriam deitatis 7; Verbl virtus est. Cum apo- stolos confirmat his verbis, Nolite timere ab iis qui occidunt corpus, animam autem non possunt occi- dere", haec est deitatis latens atque valida adhor- tatio; cum mortem deprecatur, corporis formido est. Prius enim quam Adam transgrederetur, neque tristitia, neque formido, non lassitudo, non fames, non mors erat. quuntur via, et mortuorum vita, et eorum qui mendacium aversantur veritas ”, dicens iis qui sunt in tenebris, Revelanini F. Ego sum lux mundi 1. Quandoquidem enim Adamum cuni affectibus induit, præter peccatum, videlicet eum qui voca- batur Jesus; per ipsum ovem perditam Patri obtulit, Joan. xiv, 6. 132. Joan. IV, Marc. Iv. 39. * Matth. xxv1, 38. 7º Joan. xi, Matth. xxvi, 19. Matth. xvn, 6. Matth. x, 28. Joan. viii, 12. 11, 25. Εγώ είμι, φησίν, ἡ τῶν σωζομένων ὁδὸς, 25. Ego sum, inquit, eorum qui salutem conse- 6. 79 Matth. χι, 28. 73 1 Petr.

Μαρίας δι' ἡμᾶς ἐφόρεσε σώματος, γέγραπται· ἀλλ' ἕκαστον αὐτῶν ἐπιγνωσόμεθα, ὡς συνετοὶ μαθηταί τοῦ ἑνὸς καὶ ὄντως διδασκάλου. Οσαι τοίνυν ταπειναὶ λέξεις καὶ ἔργα, εἰς τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ γεγραμμένα νόει· ὅσα δὲ ἔνδοξα γράμματα, εἰς τὴν τοῦ Λόγου θεότητα. "Οταν πεινάσῃ μετὰ τὸ νηστεῦσαι, τοῦ σώ- ματος ἐλάττωμα· ἡνίκα δὲ ἐξ ε' ἄρτων τους ε χωρίς παιδίων καὶ γυναικῶν τρέφει, καὶ ιβ' κοφίνους κλα σμάτων περισσεύει, τῆς θεότητος τοῦ Λόγου ἔργον. Οταν ἐπὶ τὸ προσκεφάλαιον ἐν τῷ πλοίῳ κοιμᾶται, ἀναπαύσεως σωματικῆς ἔργον. "Οταν περιπατῶν ἐπὶ τῆς θαλάσσης ἀπειλῇ τοῖς κύμασι καὶ τοῖς ἀνέμοις. Σιώπα, πεφίμωσο, εὐθὺς ἀκούει παρὰ τῶν ἐν τῷ πλοίῳ μεθ' ὅρκου ὁμολογούντων· Αληθῶς Θεοῦ Υἱὸς εἶ. Οταν ἑστὼς πρὸς τῷ μνήματι Λαζάρου δακρύῃ, καὶ ὁπηνίκα πάσχειν ἔμελλε, λέγει, Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου ἕως θανάτου, καὶ ἀδημονεῖ, καὶ τὸ μὲν Πνεῦμα τῆς θεότητος πρόθυμον, εἰς πᾶ σαν οἰκονομίαν λέγει, τὴν δὲ σάρκα ἀσθενῆ· τοῦ σώ- ματος ἀσθένεια τὸ λυπεῖσθαι καὶ ἀδημονεῖν. Οταν κελευστικῶς λέγῃ· Λάζαρε, δεύρο ἔξω, καὶ ἀναστῇ ζῶν ὁ νεκρὸς ὁ τεταρταῖος ἤδη λελυμένος, ὃ οὐκ ἐγένετο ἀπ' ἀρχῆς κτίσεως· τῆς θεότητος σημεῖον. Οταν ἀπὸ τῆς ὁδοιπορίας ὑπὲρ ἡμῶν κεκοπιακὼς ἐπὶ τῆς πηγῆς καθέζηται, τοῦ σώματος τὸ κοπιάν. Οταν λέγῃ· Δεῦτε πρὸς μὲ, πάντες οἱ κοπιῶντες καὶ πεφορτισμένοι, κἀγὼ ἀναπαύσω ὑμᾶς· ἔργον τῆς θεότητος, τὸ καὶ ἀπὸ σωματικῶν νόσων καὶ κό πων, καὶ τῶν κατὰ ψυχὴν κινδύνων ἰᾶσθαι. Οταν βαπτίζηται ὑπὸ Ἰωάννου, ὃς ἁμαρτίαν οὐκ ἐποίησεν, οὐδὲ εὑρέθη δόλος ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ· τοῦ σώματος ὑπὲρ ἡμῶν ἐξιλασμός. Οταν κελεύῃ τοὺς ἀποστόλους βαπτίζειν πάντα τὰ ἔθνη εἰς ὄνομα Πα- τρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος, τῇ θείᾳ δυνάμει αὐτοῦ ἁρμόζει. Οταν κλίνῃ τὰ γόνατα καὶ ὡς ἄν θρωπος προσεύχηται, τοῦ σώματος ὑπὲρ ἡμῶν ἐξ- ομολόγησις. "Οταν ἐν τῷ ὄρει, μεταμορφουμένου αὐτοῦ τὴν δόξαν μὴ δυνάμενοι φέρειν Πέτρος καὶ Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης, τὰ πρόσωπα καὶ τὰ γόνατα κλίνωσιν ἐπὶ τὴν γῆν ἐκ τῆς δόξης τῆς θεότητος· τοῦ Λόγου Ισχύς. Όταν στερεοποιῇ τοὺς ἀποστόλους λέγων· Μὴ φοβεῖσθε ἀπὸ τῶν ἀποκτεινόντων τὸ σῶμα, τὴν δὲ ψυχὴν μὴ δυναμένων ἀποκτεῖναι· τῆς θεότητος ἡ ἄδηλος καὶ ἰσχυρὰ παράκλησις. Οταν παραιτῆται τὸ ἀποθανεῖν, τοῦ σώματος ή δειλία. Πρὸ γὰρ τοῦ παραβῆναι τὸν ᾿Αδὰμ οὔτε λύπη, οὔτε δειλία, οὐ κόπος, οὐ λιμός, οὐ θάνατος ἦν. καὶ ἡ τῶν νεκρῶν ζωὴ, καὶ ἡ τῶν ἀποφευγόντων τὸ ψεῦδος ἀλήθεια· λέγων τοῖς ἐν σκότει· Ανακα λύφθητε. Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς τοῦ κόσμου· τὸν γὰρ ᾿Αδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήμασι χωρὶς ἁμαρ- τίας, τὸν κεκλημένον Ἰησοῦν, δι' αὐτοῦ τὸ ἀπολόμε- νον πρόβατον προσῆξε τῷ Πατρὶ, ὡς πρόβατον ἐπὶ ΧLΙΧ, 9ο 43. SERMO MAJOR DE FIDE. B +278 A dispar sit aurum argento : pari modo in una ca- D demque Scriptura et de divinitate Filii, et de cor- pore quod propter nos ex Maria assumpsit, scri- ptum est ; at eorum singula cognoscemus ut saga - ces discipuli unius veri magistri. Quot igitur hu- miles voces et similia opera sunt, tot cogites scri- pla esse de 'corpore Jesu : quot gloriosa et subli- mia, ad Verbi deitatem referas. Cum post jejunium fame premitur, id corporis infirmitas est; cum autem ex quinque panibus quinque millia, exceptis parvulis et mulieribus, alit, et duodecim cophini fragmentorum supersunt, deitatis Verbi est opus. Quando ad pulvinar in navicula dormit, id requies est corporea; cum supra maris undas ambulanş ductibus comminatur et ventis, Tace, obmutesce "8, subito audit vectores in navicula cum juramento affirmantes, Vere Filius Dei es. Quando ad La- zari sepulcrum stans lacrymatur, et cum vicinus cruciatibus ait, Tristis est anima mea usque ad moriem, et horrore tenetur, ac Spiritus quidem deitatis promptus est; de tota œconomia hæc pro- fert: carnem quoque infirmam dicit ; corporis in- firmitas est tristem esse atque horrore corripi. Cum jubentis more dicit : Lazare, veni foras 'o, et statim quatriduanus mortuus reviviscit, qui jam solutus erat, quod ab initio mundi nusquam factum est, illud est deitatis signum. Cum ab itinere ad fontem sedet "; corporis est fatiscere; cum auteni dicit : Venite ad me, omnes qui laboralis et onerati estis, et ego quiescere faciam vos ; deitatis est C opus, tam a inorbis et fatigationibus corporeis, quam ab animæ periculis liberare. Cum ab Joanne baptizatur qui peccatum non fecit, neque inventus est dolus in ore ejus 7³, corporis est propitiatio pro nobis ; cum autem jubet apostolos baptizare omnes gentes, in nomine Patris et Filii et Spiritus san- cti ”; id divinæ ejus potestati convenit. Cum genua flectit et ceu homo precatur; corporis confessio est pro nobis ; cum autem illius in monte transfi- gurali gloriam non ferentes Petrus et Jacobus et Joannes, vultus atque genua ad terram inclinant ad gloriam deitatis 7; Verbl virtus est. Cum apo- stolos confirmat his verbis, Nolite timere ab iis qui occidunt corpus, animam autem non possunt occi- dere", haec est deitatis latens atque valida adhor- tatio; cum mortem deprecatur, corporis formido est. Prius enim quam Adam transgrederetur, neque tristitia, neque formido, non lassitudo, non fames, non mors erat. quuntur via, et mortuorum vita, et eorum qui mendacium aversantur veritas ”, dicens iis qui sunt in tenebris, Revelanini F. Ego sum lux mundi 1. Quandoquidem enim Adamum cuni affectibus induit, præter peccatum, videlicet eum qui voca- batur Jesus; per ipsum ovem perditam Patri obtulit, Joan. xiv, 6. 132. Joan. IV, Marc. Iv. 39. * Matth. xxv1, 38. 7º Joan. xi, Matth. xxvi, 19. Matth. xvn, 6. Matth. x, 28. Joan. viii, 12. 11, 25. Εγώ είμι, φησίν, ἡ τῶν σωζομένων ὁδὸς, 25. Ego sum, inquit, eorum qui salutem conse- 6. 79 Matth. χι, 28. 73 1 Petr.

Μαρίας δι' ἡμᾶς ἐφόρεσε σώματος, γέγραπται· ἀλλ' ἕκαστον αὐτῶν ἐπιγνωσόμεθα, ὡς συνετοὶ μαθηταί τοῦ ἑνὸς καὶ ὄντως διδασκάλου. Οσαι τοίνυν ταπειναὶ λέξεις καὶ ἔργα, εἰς τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ γεγραμμένα νόει· ὅσα δὲ ἔνδοξα γράμματα, εἰς τὴν τοῦ Λόγου θεότητα. "Οταν πεινάσῃ μετὰ τὸ νηστεῦσαι, τοῦ σώ- ματος ἐλάττωμα· ἡνίκα δὲ ἐξ ε' ἄρτων τους ε χωρίς παιδίων καὶ γυναικῶν τρέφει, καὶ ιβ' κοφίνους κλα σμάτων περισσεύει, τῆς θεότητος τοῦ Λόγου ἔργον. Οταν ἐπὶ τὸ προσκεφάλαιον ἐν τῷ πλοίῳ κοιμᾶται, ἀναπαύσεως σωματικῆς ἔργον. "Οταν περιπατῶν ἐπὶ τῆς θαλάσσης ἀπειλῇ τοῖς κύμασι καὶ τοῖς ἀνέμοις. Σιώπα, πεφίμωσο, εὐθὺς ἀκούει παρὰ τῶν ἐν τῷ πλοίῳ μεθ' ὅρκου ὁμολογούντων· Αληθῶς Θεοῦ Υἱὸς εἶ. Οταν ἑστὼς πρὸς τῷ μνήματι Λαζάρου δακρύῃ, καὶ ὁπηνίκα πάσχειν ἔμελλε, λέγει, Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου ἕως θανάτου, καὶ ἀδημονεῖ, καὶ τὸ μὲν Πνεῦμα τῆς θεότητος πρόθυμον, εἰς πᾶ σαν οἰκονομίαν λέγει, τὴν δὲ σάρκα ἀσθενῆ· τοῦ σώ- ματος ἀσθένεια τὸ λυπεῖσθαι καὶ ἀδημονεῖν. Οταν κελευστικῶς λέγῃ· Λάζαρε, δεύρο ἔξω, καὶ ἀναστῇ ζῶν ὁ νεκρὸς ὁ τεταρταῖος ἤδη λελυμένος, ὃ οὐκ ἐγένετο ἀπ' ἀρχῆς κτίσεως· τῆς θεότητος σημεῖον. Οταν ἀπὸ τῆς ὁδοιπορίας ὑπὲρ ἡμῶν κεκοπιακὼς ἐπὶ τῆς πηγῆς καθέζηται, τοῦ σώματος τὸ κοπιάν. Οταν λέγῃ· Δεῦτε πρὸς μὲ, πάντες οἱ κοπιῶντες καὶ πεφορτισμένοι, κἀγὼ ἀναπαύσω ὑμᾶς· ἔργον τῆς θεότητος, τὸ καὶ ἀπὸ σωματικῶν νόσων καὶ κό πων, καὶ τῶν κατὰ ψυχὴν κινδύνων ἰᾶσθαι. Οταν βαπτίζηται ὑπὸ Ἰωάννου, ὃς ἁμαρτίαν οὐκ ἐποίησεν, οὐδὲ εὑρέθη δόλος ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ· τοῦ σώματος ὑπὲρ ἡμῶν ἐξιλασμός. Οταν κελεύῃ τοὺς ἀποστόλους βαπτίζειν πάντα τὰ ἔθνη εἰς ὄνομα Πα- τρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος, τῇ θείᾳ δυνάμει αὐτοῦ ἁρμόζει. Οταν κλίνῃ τὰ γόνατα καὶ ὡς ἄν θρωπος προσεύχηται, τοῦ σώματος ὑπὲρ ἡμῶν ἐξ- ομολόγησις. "Οταν ἐν τῷ ὄρει, μεταμορφουμένου αὐτοῦ τὴν δόξαν μὴ δυνάμενοι φέρειν Πέτρος καὶ Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης, τὰ πρόσωπα καὶ τὰ γόνατα κλίνωσιν ἐπὶ τὴν γῆν ἐκ τῆς δόξης τῆς θεότητος· τοῦ Λόγου Ισχύς. Όταν στερεοποιῇ τοὺς ἀποστόλους λέγων· Μὴ φοβεῖσθε ἀπὸ τῶν ἀποκτεινόντων τὸ σῶμα, τὴν δὲ ψυχὴν μὴ δυναμένων ἀποκτεῖναι· τῆς θεότητος ἡ ἄδηλος καὶ ἰσχυρὰ παράκλησις. Οταν παραιτῆται τὸ ἀποθανεῖν, τοῦ σώματος ή δειλία. Πρὸ γὰρ τοῦ παραβῆναι τὸν ᾿Αδὰμ οὔτε λύπη, οὔτε δειλία, οὐ κόπος, οὐ λιμός, οὐ θάνατος ἦν. καὶ ἡ τῶν νεκρῶν ζωὴ, καὶ ἡ τῶν ἀποφευγόντων τὸ ψεῦδος ἀλήθεια· λέγων τοῖς ἐν σκότει· Ανακα λύφθητε. Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς τοῦ κόσμου· τὸν γὰρ ᾿Αδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήμασι χωρὶς ἁμαρ- τίας, τὸν κεκλημένον Ἰησοῦν, δι' αὐτοῦ τὸ ἀπολόμε- νον πρόβατον προσῆξε τῷ Πατρὶ, ὡς πρόβατον ἐπὶ ΧLΙΧ, 9ο 43. SERMO MAJOR DE FIDE. B +278 A dispar sit aurum argento : pari modo in una ca- D demque Scriptura et de divinitate Filii, et de cor- pore quod propter nos ex Maria assumpsit, scri- ptum est ; at eorum singula cognoscemus ut saga - ces discipuli unius veri magistri. Quot igitur hu- miles voces et similia opera sunt, tot cogites scri- pla esse de 'corpore Jesu : quot gloriosa et subli- mia, ad Verbi deitatem referas. Cum post jejunium fame premitur, id corporis infirmitas est; cum autem ex quinque panibus quinque millia, exceptis parvulis et mulieribus, alit, et duodecim cophini fragmentorum supersunt, deitatis Verbi est opus. Quando ad pulvinar in navicula dormit, id requies est corporea; cum supra maris undas ambulanş ductibus comminatur et ventis, Tace, obmutesce "8, subito audit vectores in navicula cum juramento affirmantes, Vere Filius Dei es. Quando ad La- zari sepulcrum stans lacrymatur, et cum vicinus cruciatibus ait, Tristis est anima mea usque ad moriem, et horrore tenetur, ac Spiritus quidem deitatis promptus est; de tota œconomia hæc pro- fert: carnem quoque infirmam dicit ; corporis in- firmitas est tristem esse atque horrore corripi. Cum jubentis more dicit : Lazare, veni foras 'o, et statim quatriduanus mortuus reviviscit, qui jam solutus erat, quod ab initio mundi nusquam factum est, illud est deitatis signum. Cum ab itinere ad fontem sedet "; corporis est fatiscere; cum auteni dicit : Venite ad me, omnes qui laboralis et onerati estis, et ego quiescere faciam vos ; deitatis est C opus, tam a inorbis et fatigationibus corporeis, quam ab animæ periculis liberare. Cum ab Joanne baptizatur qui peccatum non fecit, neque inventus est dolus in ore ejus 7³, corporis est propitiatio pro nobis ; cum autem jubet apostolos baptizare omnes gentes, in nomine Patris et Filii et Spiritus san- cti ”; id divinæ ejus potestati convenit. Cum genua flectit et ceu homo precatur; corporis confessio est pro nobis ; cum autem illius in monte transfi- gurali gloriam non ferentes Petrus et Jacobus et Joannes, vultus atque genua ad terram inclinant ad gloriam deitatis 7; Verbl virtus est. Cum apo- stolos confirmat his verbis, Nolite timere ab iis qui occidunt corpus, animam autem non possunt occi- dere", haec est deitatis latens atque valida adhor- tatio; cum mortem deprecatur, corporis formido est. Prius enim quam Adam transgrederetur, neque tristitia, neque formido, non lassitudo, non fames, non mors erat. quuntur via, et mortuorum vita, et eorum qui mendacium aversantur veritas ”, dicens iis qui sunt in tenebris, Revelanini F. Ego sum lux mundi 1. Quandoquidem enim Adamum cuni affectibus induit, præter peccatum, videlicet eum qui voca- batur Jesus; per ipsum ovem perditam Patri obtulit, Joan. xiv, 6. 132. Joan. IV, Marc. Iv. 39. * Matth. xxv1, 38. 7º Joan. xi, Matth. xxvi, 19. Matth. xvn, 6. Matth. x, 28. Joan. viii, 12. 11, 25. Εγώ είμι, φησίν, ἡ τῶν σωζομένων ὁδὸς, 25. Ego sum, inquit, eorum qui salutem conse- 6. 79 Matth. χι, 28. 73 1 Petr.

Μαρίας δι' ἡμᾶς ἐφόρεσε σώματος, γέγραπται· ἀλλ' ἕκαστον αὐτῶν ἐπιγνωσόμεθα, ὡς συνετοὶ μαθηταί τοῦ ἑνὸς καὶ ὄντως διδασκάλου. Οσαι τοίνυν ταπειναὶ λέξεις καὶ ἔργα, εἰς τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ γεγραμμένα νόει· ὅσα δὲ ἔνδοξα γράμματα, εἰς τὴν τοῦ Λόγου θεότητα. "Οταν πεινάσῃ μετὰ τὸ νηστεῦσαι, τοῦ σώ- ματος ἐλάττωμα· ἡνίκα δὲ ἐξ ε' ἄρτων τους ε χωρίς παιδίων καὶ γυναικῶν τρέφει, καὶ ιβ' κοφίνους κλα σμάτων περισσεύει, τῆς θεότητος τοῦ Λόγου ἔργον. Οταν ἐπὶ τὸ προσκεφάλαιον ἐν τῷ πλοίῳ κοιμᾶται, ἀναπαύσεως σωματικῆς ἔργον. "Οταν περιπατῶν ἐπὶ τῆς θαλάσσης ἀπειλῇ τοῖς κύμασι καὶ τοῖς ἀνέμοις. Σιώπα, πεφίμωσο, εὐθὺς ἀκούει παρὰ τῶν ἐν τῷ πλοίῳ μεθ' ὅρκου ὁμολογούντων· Αληθῶς Θεοῦ Υἱὸς εἶ. Οταν ἑστὼς πρὸς τῷ μνήματι Λαζάρου δακρύῃ, καὶ ὁπηνίκα πάσχειν ἔμελλε, λέγει, Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου ἕως θανάτου, καὶ ἀδημονεῖ, καὶ τὸ μὲν Πνεῦμα τῆς θεότητος πρόθυμον, εἰς πᾶ σαν οἰκονομίαν λέγει, τὴν δὲ σάρκα ἀσθενῆ· τοῦ σώ- ματος ἀσθένεια τὸ λυπεῖσθαι καὶ ἀδημονεῖν. Οταν κελευστικῶς λέγῃ· Λάζαρε, δεύρο ἔξω, καὶ ἀναστῇ ζῶν ὁ νεκρὸς ὁ τεταρταῖος ἤδη λελυμένος, ὃ οὐκ ἐγένετο ἀπ' ἀρχῆς κτίσεως· τῆς θεότητος σημεῖον. Οταν ἀπὸ τῆς ὁδοιπορίας ὑπὲρ ἡμῶν κεκοπιακὼς ἐπὶ τῆς πηγῆς καθέζηται, τοῦ σώματος τὸ κοπιάν. Οταν λέγῃ· Δεῦτε πρὸς μὲ, πάντες οἱ κοπιῶντες καὶ πεφορτισμένοι, κἀγὼ ἀναπαύσω ὑμᾶς· ἔργον τῆς θεότητος, τὸ καὶ ἀπὸ σωματικῶν νόσων καὶ κό πων, καὶ τῶν κατὰ ψυχὴν κινδύνων ἰᾶσθαι. Οταν βαπτίζηται ὑπὸ Ἰωάννου, ὃς ἁμαρτίαν οὐκ ἐποίησεν, οὐδὲ εὑρέθη δόλος ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ· τοῦ σώματος ὑπὲρ ἡμῶν ἐξιλασμός. Οταν κελεύῃ τοὺς ἀποστόλους βαπτίζειν πάντα τὰ ἔθνη εἰς ὄνομα Πα- τρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος, τῇ θείᾳ δυνάμει αὐτοῦ ἁρμόζει. Οταν κλίνῃ τὰ γόνατα καὶ ὡς ἄν θρωπος προσεύχηται, τοῦ σώματος ὑπὲρ ἡμῶν ἐξ- ομολόγησις. "Οταν ἐν τῷ ὄρει, μεταμορφουμένου αὐτοῦ τὴν δόξαν μὴ δυνάμενοι φέρειν Πέτρος καὶ Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης, τὰ πρόσωπα καὶ τὰ γόνατα κλίνωσιν ἐπὶ τὴν γῆν ἐκ τῆς δόξης τῆς θεότητος· τοῦ Λόγου Ισχύς. Όταν στερεοποιῇ τοὺς ἀποστόλους λέγων· Μὴ φοβεῖσθε ἀπὸ τῶν ἀποκτεινόντων τὸ σῶμα, τὴν δὲ ψυχὴν μὴ δυναμένων ἀποκτεῖναι· τῆς θεότητος ἡ ἄδηλος καὶ ἰσχυρὰ παράκλησις. Οταν παραιτῆται τὸ ἀποθανεῖν, τοῦ σώματος ή δειλία. Πρὸ γὰρ τοῦ παραβῆναι τὸν ᾿Αδὰμ οὔτε λύπη, οὔτε δειλία, οὐ κόπος, οὐ λιμός, οὐ θάνατος ἦν. καὶ ἡ τῶν νεκρῶν ζωὴ, καὶ ἡ τῶν ἀποφευγόντων τὸ ψεῦδος ἀλήθεια· λέγων τοῖς ἐν σκότει· Ανακα λύφθητε. Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς τοῦ κόσμου· τὸν γὰρ ᾿Αδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήμασι χωρὶς ἁμαρ- τίας, τὸν κεκλημένον Ἰησοῦν, δι' αὐτοῦ τὸ ἀπολόμε- νον πρόβατον προσῆξε τῷ Πατρὶ, ὡς πρόβατον ἐπὶ ΧLΙΧ, 9ο 43. SERMO MAJOR DE FIDE. B +278 A dispar sit aurum argento : pari modo in una ca- D demque Scriptura et de divinitate Filii, et de cor- pore quod propter nos ex Maria assumpsit, scri- ptum est ; at eorum singula cognoscemus ut saga - ces discipuli unius veri magistri. Quot igitur hu- miles voces et similia opera sunt, tot cogites scri- pla esse de 'corpore Jesu : quot gloriosa et subli- mia, ad Verbi deitatem referas. Cum post jejunium fame premitur, id corporis infirmitas est; cum autem ex quinque panibus quinque millia, exceptis parvulis et mulieribus, alit, et duodecim cophini fragmentorum supersunt, deitatis Verbi est opus. Quando ad pulvinar in navicula dormit, id requies est corporea; cum supra maris undas ambulanş ductibus comminatur et ventis, Tace, obmutesce "8, subito audit vectores in navicula cum juramento affirmantes, Vere Filius Dei es. Quando ad La- zari sepulcrum stans lacrymatur, et cum vicinus cruciatibus ait, Tristis est anima mea usque ad moriem, et horrore tenetur, ac Spiritus quidem deitatis promptus est; de tota œconomia hæc pro- fert: carnem quoque infirmam dicit ; corporis in- firmitas est tristem esse atque horrore corripi. Cum jubentis more dicit : Lazare, veni foras 'o, et statim quatriduanus mortuus reviviscit, qui jam solutus erat, quod ab initio mundi nusquam factum est, illud est deitatis signum. Cum ab itinere ad fontem sedet "; corporis est fatiscere; cum auteni dicit : Venite ad me, omnes qui laboralis et onerati estis, et ego quiescere faciam vos ; deitatis est C opus, tam a inorbis et fatigationibus corporeis, quam ab animæ periculis liberare. Cum ab Joanne baptizatur qui peccatum non fecit, neque inventus est dolus in ore ejus 7³, corporis est propitiatio pro nobis ; cum autem jubet apostolos baptizare omnes gentes, in nomine Patris et Filii et Spiritus san- cti ”; id divinæ ejus potestati convenit. Cum genua flectit et ceu homo precatur; corporis confessio est pro nobis ; cum autem illius in monte transfi- gurali gloriam non ferentes Petrus et Jacobus et Joannes, vultus atque genua ad terram inclinant ad gloriam deitatis 7; Verbl virtus est. Cum apo- stolos confirmat his verbis, Nolite timere ab iis qui occidunt corpus, animam autem non possunt occi- dere", haec est deitatis latens atque valida adhor- tatio; cum mortem deprecatur, corporis formido est. Prius enim quam Adam transgrederetur, neque tristitia, neque formido, non lassitudo, non fames, non mors erat. quuntur via, et mortuorum vita, et eorum qui mendacium aversantur veritas ”, dicens iis qui sunt in tenebris, Revelanini F. Ego sum lux mundi 1. Quandoquidem enim Adamum cuni affectibus induit, præter peccatum, videlicet eum qui voca- batur Jesus; per ipsum ovem perditam Patri obtulit, Joan. xiv, 6. 132. Joan. IV, Marc. Iv. 39. * Matth. xxv1, 38. 7º Joan. xi, Matth. xxvi, 19. Matth. xvn, 6. Matth. x, 28. Joan. viii, 12. 11, 25. Εγώ είμι, φησίν, ἡ τῶν σωζομένων ὁδὸς, 25. Ego sum, inquit, eorum qui salutem conse- 6. 79 Matth. χι, 28. 73 1 Petr.

Μαρίας δι' ἡμᾶς ἐφόρεσε σώματος, γέγραπται· ἀλλ' ἕκαστον αὐτῶν ἐπιγνωσόμεθα, ὡς συνετοὶ μαθηταί τοῦ ἑνὸς καὶ ὄντως διδασκάλου. Οσαι τοίνυν ταπειναὶ λέξεις καὶ ἔργα, εἰς τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ γεγραμμένα νόει· ὅσα δὲ ἔνδοξα γράμματα, εἰς τὴν τοῦ Λόγου θεότητα. "Οταν πεινάσῃ μετὰ τὸ νηστεῦσαι, τοῦ σώ- ματος ἐλάττωμα· ἡνίκα δὲ ἐξ ε' ἄρτων τους ε χωρίς παιδίων καὶ γυναικῶν τρέφει, καὶ ιβ' κοφίνους κλα σμάτων περισσεύει, τῆς θεότητος τοῦ Λόγου ἔργον. Οταν ἐπὶ τὸ προσκεφάλαιον ἐν τῷ πλοίῳ κοιμᾶται, ἀναπαύσεως σωματικῆς ἔργον. "Οταν περιπατῶν ἐπὶ τῆς θαλάσσης ἀπειλῇ τοῖς κύμασι καὶ τοῖς ἀνέμοις. Σιώπα, πεφίμωσο, εὐθὺς ἀκούει παρὰ τῶν ἐν τῷ πλοίῳ μεθ' ὅρκου ὁμολογούντων· Αληθῶς Θεοῦ Υἱὸς εἶ. Οταν ἑστὼς πρὸς τῷ μνήματι Λαζάρου δακρύῃ, καὶ ὁπηνίκα πάσχειν ἔμελλε, λέγει, Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου ἕως θανάτου, καὶ ἀδημονεῖ, καὶ τὸ μὲν Πνεῦμα τῆς θεότητος πρόθυμον, εἰς πᾶ σαν οἰκονομίαν λέγει, τὴν δὲ σάρκα ἀσθενῆ· τοῦ σώ- ματος ἀσθένεια τὸ λυπεῖσθαι καὶ ἀδημονεῖν. Οταν κελευστικῶς λέγῃ· Λάζαρε, δεύρο ἔξω, καὶ ἀναστῇ ζῶν ὁ νεκρὸς ὁ τεταρταῖος ἤδη λελυμένος, ὃ οὐκ ἐγένετο ἀπ' ἀρχῆς κτίσεως· τῆς θεότητος σημεῖον. Οταν ἀπὸ τῆς ὁδοιπορίας ὑπὲρ ἡμῶν κεκοπιακὼς ἐπὶ τῆς πηγῆς καθέζηται, τοῦ σώματος τὸ κοπιάν. Οταν λέγῃ· Δεῦτε πρὸς μὲ, πάντες οἱ κοπιῶντες καὶ πεφορτισμένοι, κἀγὼ ἀναπαύσω ὑμᾶς· ἔργον τῆς θεότητος, τὸ καὶ ἀπὸ σωματικῶν νόσων καὶ κό πων, καὶ τῶν κατὰ ψυχὴν κινδύνων ἰᾶσθαι. Οταν βαπτίζηται ὑπὸ Ἰωάννου, ὃς ἁμαρτίαν οὐκ ἐποίησεν, οὐδὲ εὑρέθη δόλος ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ· τοῦ σώματος ὑπὲρ ἡμῶν ἐξιλασμός. Οταν κελεύῃ τοὺς ἀποστόλους βαπτίζειν πάντα τὰ ἔθνη εἰς ὄνομα Πα- τρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος, τῇ θείᾳ δυνάμει αὐτοῦ ἁρμόζει. Οταν κλίνῃ τὰ γόνατα καὶ ὡς ἄν θρωπος προσεύχηται, τοῦ σώματος ὑπὲρ ἡμῶν ἐξ- ομολόγησις. "Οταν ἐν τῷ ὄρει, μεταμορφουμένου αὐτοῦ τὴν δόξαν μὴ δυνάμενοι φέρειν Πέτρος καὶ Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης, τὰ πρόσωπα καὶ τὰ γόνατα κλίνωσιν ἐπὶ τὴν γῆν ἐκ τῆς δόξης τῆς θεότητος· τοῦ Λόγου Ισχύς. Όταν στερεοποιῇ τοὺς ἀποστόλους λέγων· Μὴ φοβεῖσθε ἀπὸ τῶν ἀποκτεινόντων τὸ σῶμα, τὴν δὲ ψυχὴν μὴ δυναμένων ἀποκτεῖναι· τῆς θεότητος ἡ ἄδηλος καὶ ἰσχυρὰ παράκλησις. Οταν παραιτῆται τὸ ἀποθανεῖν, τοῦ σώματος ή δειλία. Πρὸ γὰρ τοῦ παραβῆναι τὸν ᾿Αδὰμ οὔτε λύπη, οὔτε δειλία, οὐ κόπος, οὐ λιμός, οὐ θάνατος ἦν. καὶ ἡ τῶν νεκρῶν ζωὴ, καὶ ἡ τῶν ἀποφευγόντων τὸ ψεῦδος ἀλήθεια· λέγων τοῖς ἐν σκότει· Ανακα λύφθητε. Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς τοῦ κόσμου· τὸν γὰρ ᾿Αδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήμασι χωρὶς ἁμαρ- τίας, τὸν κεκλημένον Ἰησοῦν, δι' αὐτοῦ τὸ ἀπολόμε- νον πρόβατον προσῆξε τῷ Πατρὶ, ὡς πρόβατον ἐπὶ ΧLΙΧ, 9ο 43. SERMO MAJOR DE FIDE. B +278 A dispar sit aurum argento : pari modo in una ca- D demque Scriptura et de divinitate Filii, et de cor- pore quod propter nos ex Maria assumpsit, scri- ptum est ; at eorum singula cognoscemus ut saga - ces discipuli unius veri magistri. Quot igitur hu- miles voces et similia opera sunt, tot cogites scri- pla esse de 'corpore Jesu : quot gloriosa et subli- mia, ad Verbi deitatem referas. Cum post jejunium fame premitur, id corporis infirmitas est; cum autem ex quinque panibus quinque millia, exceptis parvulis et mulieribus, alit, et duodecim cophini fragmentorum supersunt, deitatis Verbi est opus. Quando ad pulvinar in navicula dormit, id requies est corporea; cum supra maris undas ambulanş ductibus comminatur et ventis, Tace, obmutesce "8, subito audit vectores in navicula cum juramento affirmantes, Vere Filius Dei es. Quando ad La- zari sepulcrum stans lacrymatur, et cum vicinus cruciatibus ait, Tristis est anima mea usque ad moriem, et horrore tenetur, ac Spiritus quidem deitatis promptus est; de tota œconomia hæc pro- fert: carnem quoque infirmam dicit ; corporis in- firmitas est tristem esse atque horrore corripi. Cum jubentis more dicit : Lazare, veni foras 'o, et statim quatriduanus mortuus reviviscit, qui jam solutus erat, quod ab initio mundi nusquam factum est, illud est deitatis signum. Cum ab itinere ad fontem sedet "; corporis est fatiscere; cum auteni dicit : Venite ad me, omnes qui laboralis et onerati estis, et ego quiescere faciam vos ; deitatis est C opus, tam a inorbis et fatigationibus corporeis, quam ab animæ periculis liberare. Cum ab Joanne baptizatur qui peccatum non fecit, neque inventus est dolus in ore ejus 7³, corporis est propitiatio pro nobis ; cum autem jubet apostolos baptizare omnes gentes, in nomine Patris et Filii et Spiritus san- cti ”; id divinæ ejus potestati convenit. Cum genua flectit et ceu homo precatur; corporis confessio est pro nobis ; cum autem illius in monte transfi- gurali gloriam non ferentes Petrus et Jacobus et Joannes, vultus atque genua ad terram inclinant ad gloriam deitatis 7; Verbl virtus est. Cum apo- stolos confirmat his verbis, Nolite timere ab iis qui occidunt corpus, animam autem non possunt occi- dere", haec est deitatis latens atque valida adhor- tatio; cum mortem deprecatur, corporis formido est. Prius enim quam Adam transgrederetur, neque tristitia, neque formido, non lassitudo, non fames, non mors erat. quuntur via, et mortuorum vita, et eorum qui mendacium aversantur veritas ”, dicens iis qui sunt in tenebris, Revelanini F. Ego sum lux mundi 1. Quandoquidem enim Adamum cuni affectibus induit, præter peccatum, videlicet eum qui voca- batur Jesus; per ipsum ovem perditam Patri obtulit, Joan. xiv, 6. 132. Joan. IV, Marc. Iv. 39. * Matth. xxv1, 38. 7º Joan. xi, Matth. xxvi, 19. Matth. xvn, 6. Matth. x, 28. Joan. viii, 12. 11, 25. Εγώ είμι, φησίν, ἡ τῶν σωζομένων ὁδὸς, 25. Ego sum, inquit, eorum qui salutem conse- 6. 79 Matth. χι, 28. 73 1 Petr.

ἐμοὶ καρπὸν φέρει· καὶ ἐν τῷ ἐφόρεσεν ἀνθρώπῳ ἐκ τοῦ γηγενοῦς Αδάμ, ζωοποιήσει τὸ ἐκ τοῦ ᾿Αδάμ γένος, θανατωθεὶς σαρκὶ, ζωοποιηθεὶς δὲ Πνεύματι, ὡς ὁ Πέτρος γράφει· ὅτι σαρκὶ θανατωθέντα αὐτὸν ὑπὲρ ἡμῶν λέγει, καὶ οὐ τῇ ἀθανάτῳ ζωοποιῷ θεό τητι. Φησὶ γὰρ ὁ Κύριος· 'Εγώ εἰμι ἡ ζωή. Ἡ γοῦν ζωὴ οὐδὲ ἀποθνήσκει, τοὺς νεκροὺς δὲ μᾶλλον ζωοποιεῖ. Ως γὰρ τὸ φῶς οὐ βλάπτεται ἐν σκοτεινῷ τόπῳ, οὔτε ἡ ζωὴ παθεῖν τι δύναται ἐπισκεψαμένη τὴν θνητήν φύσιν· ἄτρεπτος γὰρ καὶ ἀναλλοίωτος ἡ τοῦ Λόγου θεότης. , σύμβουλος αὐτοῦ ἐγένετο, ὃς συμβιβάσει αὐτόν; Μόνος ὁ Υἱὸς σύμβουλός ἐστι τοῦ Πατρὸς, καὶ τὸν νοῦν αὐτοῦ ἔγνω, ὁ λέγων· Οὐδεὶς ἐπιγινώσκει Β τὸν Πατέρα εἰ μὴ ὁ Υἱὸς, καὶ τὸν Υἱὸν οὐδείς ἐπιγινώσκει εἰ μὴ ὁ Πατὴρ, καὶ ᾧ ἐὰν ὁ Υἱὸς ἀποκαλύψῃ. Λέγει τοίνυν ὁ Ἰωάννης περὶ τοῦ Κυ ρίου· "Οταν φανερωθῇ, ὅμοιοι αὐτῷ ἐσόμεθα καὶ ὀψόμεθα αὐτὸν, καθώς ἐστιν (60). "Ορα, ὅτι ἕως τοῦ νῦν οὐδεὶς εἶδε τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ ὡς ἐστιν, ἄχρις οὗ φανερῶσαι αὐτὸν ἡμῖν· τὸν δὲ ἐφόρεσε δι' ἡμᾶς ἄνθρωπον εἴδομεν· ἂν εἶπεν ὁ Παῦλος· Κατα- νοήσατε τὸν ἀπόστολον καὶ ἀρχιερέα τῆς ὁμο- λογίας ἡμῶν Ἰησοῦν, πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτόν. Ὃν καὶ Στέφανος λέγει· Θεωρῶ τὸν Υἱόν τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ δεξιῶν ἑστῶτα τῆς δυνάμεως τοῦ Θεοῦ. Οὐκ εἶπε τὸν Λόγον ἢ τὴν Σοφίαν τοῦ Πατρὸς ἑωρακέναι, ἀλλὰ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, τὸ ἐκ τῆς Μαρίας Κυριακὸν σῶμα· ὁ καὶ Παῦλος λέ- γει· Ὃς ἐκάθισεν ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ. Περὶ οὗ σώματος ὁ Δαυΐδ φησιν ἐκ προσώπου τοῦ Πατρὸς προφητικῶς· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου υποπόδιον τῶν ποδῶν σου· οὺς προεγίνωσκεν ἐχθροὺς ἐσομένους, τὸν διάβολον καὶ τὰς συνεργούσας αὐτῷ ἀντικειμένας ενεργείας, αἴτινες ἤχθρευον τῷ Κυριακῷ ἀνθρώπων, γινώσκου σαι διὰ τοῦ θανάτου αὐτοῦ καταργουμένας ἑαυτὰς, καὶ τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου τὸν διάβολον, καὶ τοὺς ἐχθρεύσαντας αὐτῷ Ἰουδαίους, εἰς οὓς τὸ γεγραμμένον πληροῦται· Οτι ἐμίσησαν με δω- ρεάν. ᾿Ανθ' ὧν τὰ πρὸς ὠφέλειαν διδασκόμενοι μα στίζειν καὶ σταυροῦν ἐτόλμων, Σαμαρείτην αὐτὸν καὶ δαιμονιζόμενον καὶ ἄνθρωπον ἁμαρτωλὸν λέγον- τες, καίτοι δι' αὐτοῦ τῆς ἁμαρτίας κατακριθείσης. Εἰς ὃν γέγραπται· Οψονται εἰς ὃν ἐξεκέντησαν. Ονπερ ἐν τῇ κρίσει ὁρῶντες κρίνοντα ζῶντας καὶ νεκροὺς, ὥς φησιν Ἰωάννης περὶ τοῦ Υἱοῦ· Καθώς ἔδωκεν αὐτὸν κρίσιν ποιεῖν, ὅτι Υἱὸς ἀνθρώπου ἐστί· μεταμελόμενοι, φυλὴ κατὰ φυλῆς ἐροῦσιν Οὗτος ἦν ἐν ἔσχομέν ποτε εἰς γέλωτα, λέγοντες αὐτ 5. » SERMO MAJOR DE FIDE. neque tamen ipsum factum est. Sed in supra notatis sententiis hominem quem pro nobis gestavit, fa- ctum scilicet atque creatum intelligunt significantque Scripturæ. A B C 27. Ait quippe Dominus, Omnis palmes in me manens fert fructum: : et in homine quen gestavit ex terrigema Adamo, vividcabit ipsum Adami genus, mortificatus carne, vivificatus Spi- vita 93, ut scribit Petrus ; quia scilicet tunc ipsum carne pro nobis, neque tamen immortali ac vivifica deitate, occisum significat. Ait quippe Dominus : Ego sum vita 98.95. Vita certe non moritur ; imo vero Joan. XV, » Hebr. 111, 1, 2. * Joan. viii, 48. • Petr. m, 18. Act. vi, 55. mortuos suscitat. Sicut enim lumen in loco tene- broso non læditur; sic neque vita quidpiam pati valet cum mortalem visitat naturam: immutabilis quippe et invariabilis est Verbi divinitas. consiliarius ejus fuit, qui instruat eum "? Solus Filius consiliarius est Patris, cujus mentem novit, qui ait : Nemo novit Patrem, nisi Filius; et Fi- lium nemo novit nisi Paler, et cui Filius revelare- rit ". Ait itaque Joannes de Domino: Cum appa- ruerit, similes ei erimus et videbimus eum sicuti est 8. Animadverte neminem hactenus vidisse Fi. lium Dei, sicuti est, donec se ipse nobis manife- staret : hominem vero, quem propter nos gestavit, vidimus. De quo ait Paulus: Considerate aposto- lum et pontificem confessionis nostræ Jesum, qui fi- delis est ei qui fecit ipsum ". De quo Stephanus quoque ait : Video Filium hominis stantem a dextris virtutis Dei'. Non dixit Verbum aut Sapientiam Patris se vidisse, sed Filium hominis, Dominicum ex Maria corpus, de quo Paulus ait : Qui sedet a dextris Dei'. De quo corpore loquitur prophetice David ex persona Patris : Sede a dextris meis, do- nec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum *; videlicet quos præscivit fore inimicos, diabolum et adversarias illi administras potestates; quæ Dominico homini infestæ erant, quia non nescie- bant abrogari se per mortem ipsius, necnon eum qui imperium mortis habebat diabolum, atque Ju- dæos ejus inimicos, in quibus impletur quod scri- ptum est: Quia odio habuerunt me gratis. Nam cum ab eo præcepta edocerentur sibi perutilia, fagris ipsum cadere et cruci aligere ausi sunt, Samaritanum, dæmonium habentem ', hominem- que peccatorem dictitantes, quamvis ab eo pecca- tum condemnatum fuisset. De quo scriptum est : Videbunt in quem transfrerunt . Sed quando ipsum in judicii die videbunt judicantem vivos et mortuos, uti Joannes de Filio ait: Quemadmodum dedit illi judicium facere, quia Filius hominis est ' ; poenitentia moti, tribus adversus tribum ita lo- quentur: Hic est quem habuimus aliquando in de- risionem ®, dicentes ipsi: Alios salvos fecisti, te- ipsum non potes salvum facere". Domini itaque 94.95 Joan. XIV, 6. Hebr. x, 12. ' Isa. XL, 13. Luc. x, 22. | Joan. 111, 2. s Psal. cix, 1. * Psal. xxiv, 19; Joan. xv, 25. * Zachar. x1, 10), Joan. xix, 37. ▼ Joan. v, 27. * Sap. v, 3. • Matth. xxvi, 42. 16Q) Haec ipsis verbis leguntur supra num 17. 27. Φησὶ γὰρ ὁ Κύριος· Πᾶν κλῆμα μένον ἐν Α 28. Τίς γάρ, φησίν, ἔγνω νοῦν Κυρίου ; ἢ τίς 28. Quis novit, inquit, sensum Domini ? aut quis

ἐμοὶ καρπὸν φέρει· καὶ ἐν τῷ ἐφόρεσεν ἀνθρώπῳ ἐκ τοῦ γηγενοῦς Αδάμ, ζωοποιήσει τὸ ἐκ τοῦ ᾿Αδάμ γένος, θανατωθεὶς σαρκὶ, ζωοποιηθεὶς δὲ Πνεύματι, ὡς ὁ Πέτρος γράφει· ὅτι σαρκὶ θανατωθέντα αὐτὸν ὑπὲρ ἡμῶν λέγει, καὶ οὐ τῇ ἀθανάτῳ ζωοποιῷ θεό τητι. Φησὶ γὰρ ὁ Κύριος· 'Εγώ εἰμι ἡ ζωή. Ἡ γοῦν ζωὴ οὐδὲ ἀποθνήσκει, τοὺς νεκροὺς δὲ μᾶλλον ζωοποιεῖ. Ως γὰρ τὸ φῶς οὐ βλάπτεται ἐν σκοτεινῷ τόπῳ, οὔτε ἡ ζωὴ παθεῖν τι δύναται ἐπισκεψαμένη τὴν θνητήν φύσιν· ἄτρεπτος γὰρ καὶ ἀναλλοίωτος ἡ τοῦ Λόγου θεότης. , σύμβουλος αὐτοῦ ἐγένετο, ὃς συμβιβάσει αὐτόν; Μόνος ὁ Υἱὸς σύμβουλός ἐστι τοῦ Πατρὸς, καὶ τὸν νοῦν αὐτοῦ ἔγνω, ὁ λέγων· Οὐδεὶς ἐπιγινώσκει Β τὸν Πατέρα εἰ μὴ ὁ Υἱὸς, καὶ τὸν Υἱὸν οὐδείς ἐπιγινώσκει εἰ μὴ ὁ Πατὴρ, καὶ ᾧ ἐὰν ὁ Υἱὸς ἀποκαλύψῃ. Λέγει τοίνυν ὁ Ἰωάννης περὶ τοῦ Κυ ρίου· "Οταν φανερωθῇ, ὅμοιοι αὐτῷ ἐσόμεθα καὶ ὀψόμεθα αὐτὸν, καθώς ἐστιν (60). "Ορα, ὅτι ἕως τοῦ νῦν οὐδεὶς εἶδε τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ ὡς ἐστιν, ἄχρις οὗ φανερῶσαι αὐτὸν ἡμῖν· τὸν δὲ ἐφόρεσε δι' ἡμᾶς ἄνθρωπον εἴδομεν· ἂν εἶπεν ὁ Παῦλος· Κατα- νοήσατε τὸν ἀπόστολον καὶ ἀρχιερέα τῆς ὁμο- λογίας ἡμῶν Ἰησοῦν, πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτόν. Ὃν καὶ Στέφανος λέγει· Θεωρῶ τὸν Υἱόν τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ δεξιῶν ἑστῶτα τῆς δυνάμεως τοῦ Θεοῦ. Οὐκ εἶπε τὸν Λόγον ἢ τὴν Σοφίαν τοῦ Πατρὸς ἑωρακέναι, ἀλλὰ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, τὸ ἐκ τῆς Μαρίας Κυριακὸν σῶμα· ὁ καὶ Παῦλος λέ- γει· Ὃς ἐκάθισεν ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ. Περὶ οὗ σώματος ὁ Δαυΐδ φησιν ἐκ προσώπου τοῦ Πατρὸς προφητικῶς· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου υποπόδιον τῶν ποδῶν σου· οὺς προεγίνωσκεν ἐχθροὺς ἐσομένους, τὸν διάβολον καὶ τὰς συνεργούσας αὐτῷ ἀντικειμένας ενεργείας, αἴτινες ἤχθρευον τῷ Κυριακῷ ἀνθρώπων, γινώσκου σαι διὰ τοῦ θανάτου αὐτοῦ καταργουμένας ἑαυτὰς, καὶ τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου τὸν διάβολον, καὶ τοὺς ἐχθρεύσαντας αὐτῷ Ἰουδαίους, εἰς οὓς τὸ γεγραμμένον πληροῦται· Οτι ἐμίσησαν με δω- ρεάν. ᾿Ανθ' ὧν τὰ πρὸς ὠφέλειαν διδασκόμενοι μα στίζειν καὶ σταυροῦν ἐτόλμων, Σαμαρείτην αὐτὸν καὶ δαιμονιζόμενον καὶ ἄνθρωπον ἁμαρτωλὸν λέγον- τες, καίτοι δι' αὐτοῦ τῆς ἁμαρτίας κατακριθείσης. Εἰς ὃν γέγραπται· Οψονται εἰς ὃν ἐξεκέντησαν. Ονπερ ἐν τῇ κρίσει ὁρῶντες κρίνοντα ζῶντας καὶ νεκροὺς, ὥς φησιν Ἰωάννης περὶ τοῦ Υἱοῦ· Καθώς ἔδωκεν αὐτὸν κρίσιν ποιεῖν, ὅτι Υἱὸς ἀνθρώπου ἐστί· μεταμελόμενοι, φυλὴ κατὰ φυλῆς ἐροῦσιν Οὗτος ἦν ἐν ἔσχομέν ποτε εἰς γέλωτα, λέγοντες αὐτ 5. » SERMO MAJOR DE FIDE. neque tamen ipsum factum est. Sed in supra notatis sententiis hominem quem pro nobis gestavit, fa- ctum scilicet atque creatum intelligunt significantque Scripturæ. A B C 27. Ait quippe Dominus, Omnis palmes in me manens fert fructum: : et in homine quen gestavit ex terrigema Adamo, vividcabit ipsum Adami genus, mortificatus carne, vivificatus Spi- vita 93, ut scribit Petrus ; quia scilicet tunc ipsum carne pro nobis, neque tamen immortali ac vivifica deitate, occisum significat. Ait quippe Dominus : Ego sum vita 98.95. Vita certe non moritur ; imo vero Joan. XV, » Hebr. 111, 1, 2. * Joan. viii, 48. • Petr. m, 18. Act. vi, 55. mortuos suscitat. Sicut enim lumen in loco tene- broso non læditur; sic neque vita quidpiam pati valet cum mortalem visitat naturam: immutabilis quippe et invariabilis est Verbi divinitas. consiliarius ejus fuit, qui instruat eum "? Solus Filius consiliarius est Patris, cujus mentem novit, qui ait : Nemo novit Patrem, nisi Filius; et Fi- lium nemo novit nisi Paler, et cui Filius revelare- rit ". Ait itaque Joannes de Domino: Cum appa- ruerit, similes ei erimus et videbimus eum sicuti est 8. Animadverte neminem hactenus vidisse Fi. lium Dei, sicuti est, donec se ipse nobis manife- staret : hominem vero, quem propter nos gestavit, vidimus. De quo ait Paulus: Considerate aposto- lum et pontificem confessionis nostræ Jesum, qui fi- delis est ei qui fecit ipsum ". De quo Stephanus quoque ait : Video Filium hominis stantem a dextris virtutis Dei'. Non dixit Verbum aut Sapientiam Patris se vidisse, sed Filium hominis, Dominicum ex Maria corpus, de quo Paulus ait : Qui sedet a dextris Dei'. De quo corpore loquitur prophetice David ex persona Patris : Sede a dextris meis, do- nec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum *; videlicet quos præscivit fore inimicos, diabolum et adversarias illi administras potestates; quæ Dominico homini infestæ erant, quia non nescie- bant abrogari se per mortem ipsius, necnon eum qui imperium mortis habebat diabolum, atque Ju- dæos ejus inimicos, in quibus impletur quod scri- ptum est: Quia odio habuerunt me gratis. Nam cum ab eo præcepta edocerentur sibi perutilia, fagris ipsum cadere et cruci aligere ausi sunt, Samaritanum, dæmonium habentem ', hominem- que peccatorem dictitantes, quamvis ab eo pecca- tum condemnatum fuisset. De quo scriptum est : Videbunt in quem transfrerunt . Sed quando ipsum in judicii die videbunt judicantem vivos et mortuos, uti Joannes de Filio ait: Quemadmodum dedit illi judicium facere, quia Filius hominis est ' ; poenitentia moti, tribus adversus tribum ita lo- quentur: Hic est quem habuimus aliquando in de- risionem ®, dicentes ipsi: Alios salvos fecisti, te- ipsum non potes salvum facere". Domini itaque 94.95 Joan. XIV, 6. Hebr. x, 12. ' Isa. XL, 13. Luc. x, 22. | Joan. 111, 2. s Psal. cix, 1. * Psal. xxiv, 19; Joan. xv, 25. * Zachar. x1, 10), Joan. xix, 37. ▼ Joan. v, 27. * Sap. v, 3. • Matth. xxvi, 42. 16Q) Haec ipsis verbis leguntur supra num 17. 27. Φησὶ γὰρ ὁ Κύριος· Πᾶν κλῆμα μένον ἐν Α 28. Τίς γάρ, φησίν, ἔγνω νοῦν Κυρίου ; ἢ τίς 28. Quis novit, inquit, sensum Domini ? aut quis

ἐμοὶ καρπὸν φέρει· καὶ ἐν τῷ ἐφόρεσεν ἀνθρώπῳ ἐκ τοῦ γηγενοῦς Αδάμ, ζωοποιήσει τὸ ἐκ τοῦ ᾿Αδάμ γένος, θανατωθεὶς σαρκὶ, ζωοποιηθεὶς δὲ Πνεύματι, ὡς ὁ Πέτρος γράφει· ὅτι σαρκὶ θανατωθέντα αὐτὸν ὑπὲρ ἡμῶν λέγει, καὶ οὐ τῇ ἀθανάτῳ ζωοποιῷ θεό τητι. Φησὶ γὰρ ὁ Κύριος· 'Εγώ εἰμι ἡ ζωή. Ἡ γοῦν ζωὴ οὐδὲ ἀποθνήσκει, τοὺς νεκροὺς δὲ μᾶλλον ζωοποιεῖ. Ως γὰρ τὸ φῶς οὐ βλάπτεται ἐν σκοτεινῷ τόπῳ, οὔτε ἡ ζωὴ παθεῖν τι δύναται ἐπισκεψαμένη τὴν θνητήν φύσιν· ἄτρεπτος γὰρ καὶ ἀναλλοίωτος ἡ τοῦ Λόγου θεότης. , σύμβουλος αὐτοῦ ἐγένετο, ὃς συμβιβάσει αὐτόν; Μόνος ὁ Υἱὸς σύμβουλός ἐστι τοῦ Πατρὸς, καὶ τὸν νοῦν αὐτοῦ ἔγνω, ὁ λέγων· Οὐδεὶς ἐπιγινώσκει Β τὸν Πατέρα εἰ μὴ ὁ Υἱὸς, καὶ τὸν Υἱὸν οὐδείς ἐπιγινώσκει εἰ μὴ ὁ Πατὴρ, καὶ ᾧ ἐὰν ὁ Υἱὸς ἀποκαλύψῃ. Λέγει τοίνυν ὁ Ἰωάννης περὶ τοῦ Κυ ρίου· "Οταν φανερωθῇ, ὅμοιοι αὐτῷ ἐσόμεθα καὶ ὀψόμεθα αὐτὸν, καθώς ἐστιν (60). "Ορα, ὅτι ἕως τοῦ νῦν οὐδεὶς εἶδε τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ ὡς ἐστιν, ἄχρις οὗ φανερῶσαι αὐτὸν ἡμῖν· τὸν δὲ ἐφόρεσε δι' ἡμᾶς ἄνθρωπον εἴδομεν· ἂν εἶπεν ὁ Παῦλος· Κατα- νοήσατε τὸν ἀπόστολον καὶ ἀρχιερέα τῆς ὁμο- λογίας ἡμῶν Ἰησοῦν, πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτόν. Ὃν καὶ Στέφανος λέγει· Θεωρῶ τὸν Υἱόν τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ δεξιῶν ἑστῶτα τῆς δυνάμεως τοῦ Θεοῦ. Οὐκ εἶπε τὸν Λόγον ἢ τὴν Σοφίαν τοῦ Πατρὸς ἑωρακέναι, ἀλλὰ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, τὸ ἐκ τῆς Μαρίας Κυριακὸν σῶμα· ὁ καὶ Παῦλος λέ- γει· Ὃς ἐκάθισεν ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ. Περὶ οὗ σώματος ὁ Δαυΐδ φησιν ἐκ προσώπου τοῦ Πατρὸς προφητικῶς· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου υποπόδιον τῶν ποδῶν σου· οὺς προεγίνωσκεν ἐχθροὺς ἐσομένους, τὸν διάβολον καὶ τὰς συνεργούσας αὐτῷ ἀντικειμένας ενεργείας, αἴτινες ἤχθρευον τῷ Κυριακῷ ἀνθρώπων, γινώσκου σαι διὰ τοῦ θανάτου αὐτοῦ καταργουμένας ἑαυτὰς, καὶ τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου τὸν διάβολον, καὶ τοὺς ἐχθρεύσαντας αὐτῷ Ἰουδαίους, εἰς οὓς τὸ γεγραμμένον πληροῦται· Οτι ἐμίσησαν με δω- ρεάν. ᾿Ανθ' ὧν τὰ πρὸς ὠφέλειαν διδασκόμενοι μα στίζειν καὶ σταυροῦν ἐτόλμων, Σαμαρείτην αὐτὸν καὶ δαιμονιζόμενον καὶ ἄνθρωπον ἁμαρτωλὸν λέγον- τες, καίτοι δι' αὐτοῦ τῆς ἁμαρτίας κατακριθείσης. Εἰς ὃν γέγραπται· Οψονται εἰς ὃν ἐξεκέντησαν. Ονπερ ἐν τῇ κρίσει ὁρῶντες κρίνοντα ζῶντας καὶ νεκροὺς, ὥς φησιν Ἰωάννης περὶ τοῦ Υἱοῦ· Καθώς ἔδωκεν αὐτὸν κρίσιν ποιεῖν, ὅτι Υἱὸς ἀνθρώπου ἐστί· μεταμελόμενοι, φυλὴ κατὰ φυλῆς ἐροῦσιν Οὗτος ἦν ἐν ἔσχομέν ποτε εἰς γέλωτα, λέγοντες αὐτ 5. » SERMO MAJOR DE FIDE. neque tamen ipsum factum est. Sed in supra notatis sententiis hominem quem pro nobis gestavit, fa- ctum scilicet atque creatum intelligunt significantque Scripturæ. A B C 27. Ait quippe Dominus, Omnis palmes in me manens fert fructum: : et in homine quen gestavit ex terrigema Adamo, vividcabit ipsum Adami genus, mortificatus carne, vivificatus Spi- vita 93, ut scribit Petrus ; quia scilicet tunc ipsum carne pro nobis, neque tamen immortali ac vivifica deitate, occisum significat. Ait quippe Dominus : Ego sum vita 98.95. Vita certe non moritur ; imo vero Joan. XV, » Hebr. 111, 1, 2. * Joan. viii, 48. • Petr. m, 18. Act. vi, 55. mortuos suscitat. Sicut enim lumen in loco tene- broso non læditur; sic neque vita quidpiam pati valet cum mortalem visitat naturam: immutabilis quippe et invariabilis est Verbi divinitas. consiliarius ejus fuit, qui instruat eum "? Solus Filius consiliarius est Patris, cujus mentem novit, qui ait : Nemo novit Patrem, nisi Filius; et Fi- lium nemo novit nisi Paler, et cui Filius revelare- rit ". Ait itaque Joannes de Domino: Cum appa- ruerit, similes ei erimus et videbimus eum sicuti est 8. Animadverte neminem hactenus vidisse Fi. lium Dei, sicuti est, donec se ipse nobis manife- staret : hominem vero, quem propter nos gestavit, vidimus. De quo ait Paulus: Considerate aposto- lum et pontificem confessionis nostræ Jesum, qui fi- delis est ei qui fecit ipsum ". De quo Stephanus quoque ait : Video Filium hominis stantem a dextris virtutis Dei'. Non dixit Verbum aut Sapientiam Patris se vidisse, sed Filium hominis, Dominicum ex Maria corpus, de quo Paulus ait : Qui sedet a dextris Dei'. De quo corpore loquitur prophetice David ex persona Patris : Sede a dextris meis, do- nec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum *; videlicet quos præscivit fore inimicos, diabolum et adversarias illi administras potestates; quæ Dominico homini infestæ erant, quia non nescie- bant abrogari se per mortem ipsius, necnon eum qui imperium mortis habebat diabolum, atque Ju- dæos ejus inimicos, in quibus impletur quod scri- ptum est: Quia odio habuerunt me gratis. Nam cum ab eo præcepta edocerentur sibi perutilia, fagris ipsum cadere et cruci aligere ausi sunt, Samaritanum, dæmonium habentem ', hominem- que peccatorem dictitantes, quamvis ab eo pecca- tum condemnatum fuisset. De quo scriptum est : Videbunt in quem transfrerunt . Sed quando ipsum in judicii die videbunt judicantem vivos et mortuos, uti Joannes de Filio ait: Quemadmodum dedit illi judicium facere, quia Filius hominis est ' ; poenitentia moti, tribus adversus tribum ita lo- quentur: Hic est quem habuimus aliquando in de- risionem ®, dicentes ipsi: Alios salvos fecisti, te- ipsum non potes salvum facere". Domini itaque 94.95 Joan. XIV, 6. Hebr. x, 12. ' Isa. XL, 13. Luc. x, 22. | Joan. 111, 2. s Psal. cix, 1. * Psal. xxiv, 19; Joan. xv, 25. * Zachar. x1, 10), Joan. xix, 37. ▼ Joan. v, 27. * Sap. v, 3. • Matth. xxvi, 42. 16Q) Haec ipsis verbis leguntur supra num 17. 27. Φησὶ γὰρ ὁ Κύριος· Πᾶν κλῆμα μένον ἐν Α 28. Τίς γάρ, φησίν, ἔγνω νοῦν Κυρίου ; ἢ τίς 28. Quis novit, inquit, sensum Domini ? aut quis

ἐμοὶ καρπὸν φέρει· καὶ ἐν τῷ ἐφόρεσεν ἀνθρώπῳ ἐκ τοῦ γηγενοῦς Αδάμ, ζωοποιήσει τὸ ἐκ τοῦ ᾿Αδάμ γένος, θανατωθεὶς σαρκὶ, ζωοποιηθεὶς δὲ Πνεύματι, ὡς ὁ Πέτρος γράφει· ὅτι σαρκὶ θανατωθέντα αὐτὸν ὑπὲρ ἡμῶν λέγει, καὶ οὐ τῇ ἀθανάτῳ ζωοποιῷ θεό τητι. Φησὶ γὰρ ὁ Κύριος· 'Εγώ εἰμι ἡ ζωή. Ἡ γοῦν ζωὴ οὐδὲ ἀποθνήσκει, τοὺς νεκροὺς δὲ μᾶλλον ζωοποιεῖ. Ως γὰρ τὸ φῶς οὐ βλάπτεται ἐν σκοτεινῷ τόπῳ, οὔτε ἡ ζωὴ παθεῖν τι δύναται ἐπισκεψαμένη τὴν θνητήν φύσιν· ἄτρεπτος γὰρ καὶ ἀναλλοίωτος ἡ τοῦ Λόγου θεότης. , σύμβουλος αὐτοῦ ἐγένετο, ὃς συμβιβάσει αὐτόν; Μόνος ὁ Υἱὸς σύμβουλός ἐστι τοῦ Πατρὸς, καὶ τὸν νοῦν αὐτοῦ ἔγνω, ὁ λέγων· Οὐδεὶς ἐπιγινώσκει Β τὸν Πατέρα εἰ μὴ ὁ Υἱὸς, καὶ τὸν Υἱὸν οὐδείς ἐπιγινώσκει εἰ μὴ ὁ Πατὴρ, καὶ ᾧ ἐὰν ὁ Υἱὸς ἀποκαλύψῃ. Λέγει τοίνυν ὁ Ἰωάννης περὶ τοῦ Κυ ρίου· "Οταν φανερωθῇ, ὅμοιοι αὐτῷ ἐσόμεθα καὶ ὀψόμεθα αὐτὸν, καθώς ἐστιν (60). "Ορα, ὅτι ἕως τοῦ νῦν οὐδεὶς εἶδε τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ ὡς ἐστιν, ἄχρις οὗ φανερῶσαι αὐτὸν ἡμῖν· τὸν δὲ ἐφόρεσε δι' ἡμᾶς ἄνθρωπον εἴδομεν· ἂν εἶπεν ὁ Παῦλος· Κατα- νοήσατε τὸν ἀπόστολον καὶ ἀρχιερέα τῆς ὁμο- λογίας ἡμῶν Ἰησοῦν, πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτόν. Ὃν καὶ Στέφανος λέγει· Θεωρῶ τὸν Υἱόν τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ δεξιῶν ἑστῶτα τῆς δυνάμεως τοῦ Θεοῦ. Οὐκ εἶπε τὸν Λόγον ἢ τὴν Σοφίαν τοῦ Πατρὸς ἑωρακέναι, ἀλλὰ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, τὸ ἐκ τῆς Μαρίας Κυριακὸν σῶμα· ὁ καὶ Παῦλος λέ- γει· Ὃς ἐκάθισεν ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ. Περὶ οὗ σώματος ὁ Δαυΐδ φησιν ἐκ προσώπου τοῦ Πατρὸς προφητικῶς· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου υποπόδιον τῶν ποδῶν σου· οὺς προεγίνωσκεν ἐχθροὺς ἐσομένους, τὸν διάβολον καὶ τὰς συνεργούσας αὐτῷ ἀντικειμένας ενεργείας, αἴτινες ἤχθρευον τῷ Κυριακῷ ἀνθρώπων, γινώσκου σαι διὰ τοῦ θανάτου αὐτοῦ καταργουμένας ἑαυτὰς, καὶ τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου τὸν διάβολον, καὶ τοὺς ἐχθρεύσαντας αὐτῷ Ἰουδαίους, εἰς οὓς τὸ γεγραμμένον πληροῦται· Οτι ἐμίσησαν με δω- ρεάν. ᾿Ανθ' ὧν τὰ πρὸς ὠφέλειαν διδασκόμενοι μα στίζειν καὶ σταυροῦν ἐτόλμων, Σαμαρείτην αὐτὸν καὶ δαιμονιζόμενον καὶ ἄνθρωπον ἁμαρτωλὸν λέγον- τες, καίτοι δι' αὐτοῦ τῆς ἁμαρτίας κατακριθείσης. Εἰς ὃν γέγραπται· Οψονται εἰς ὃν ἐξεκέντησαν. Ονπερ ἐν τῇ κρίσει ὁρῶντες κρίνοντα ζῶντας καὶ νεκροὺς, ὥς φησιν Ἰωάννης περὶ τοῦ Υἱοῦ· Καθώς ἔδωκεν αὐτὸν κρίσιν ποιεῖν, ὅτι Υἱὸς ἀνθρώπου ἐστί· μεταμελόμενοι, φυλὴ κατὰ φυλῆς ἐροῦσιν Οὗτος ἦν ἐν ἔσχομέν ποτε εἰς γέλωτα, λέγοντες αὐτ 5. » SERMO MAJOR DE FIDE. neque tamen ipsum factum est. Sed in supra notatis sententiis hominem quem pro nobis gestavit, fa- ctum scilicet atque creatum intelligunt significantque Scripturæ. A B C 27. Ait quippe Dominus, Omnis palmes in me manens fert fructum: : et in homine quen gestavit ex terrigema Adamo, vividcabit ipsum Adami genus, mortificatus carne, vivificatus Spi- vita 93, ut scribit Petrus ; quia scilicet tunc ipsum carne pro nobis, neque tamen immortali ac vivifica deitate, occisum significat. Ait quippe Dominus : Ego sum vita 98.95. Vita certe non moritur ; imo vero Joan. XV, » Hebr. 111, 1, 2. * Joan. viii, 48. • Petr. m, 18. Act. vi, 55. mortuos suscitat. Sicut enim lumen in loco tene- broso non læditur; sic neque vita quidpiam pati valet cum mortalem visitat naturam: immutabilis quippe et invariabilis est Verbi divinitas. consiliarius ejus fuit, qui instruat eum "? Solus Filius consiliarius est Patris, cujus mentem novit, qui ait : Nemo novit Patrem, nisi Filius; et Fi- lium nemo novit nisi Paler, et cui Filius revelare- rit ". Ait itaque Joannes de Domino: Cum appa- ruerit, similes ei erimus et videbimus eum sicuti est 8. Animadverte neminem hactenus vidisse Fi. lium Dei, sicuti est, donec se ipse nobis manife- staret : hominem vero, quem propter nos gestavit, vidimus. De quo ait Paulus: Considerate aposto- lum et pontificem confessionis nostræ Jesum, qui fi- delis est ei qui fecit ipsum ". De quo Stephanus quoque ait : Video Filium hominis stantem a dextris virtutis Dei'. Non dixit Verbum aut Sapientiam Patris se vidisse, sed Filium hominis, Dominicum ex Maria corpus, de quo Paulus ait : Qui sedet a dextris Dei'. De quo corpore loquitur prophetice David ex persona Patris : Sede a dextris meis, do- nec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum *; videlicet quos præscivit fore inimicos, diabolum et adversarias illi administras potestates; quæ Dominico homini infestæ erant, quia non nescie- bant abrogari se per mortem ipsius, necnon eum qui imperium mortis habebat diabolum, atque Ju- dæos ejus inimicos, in quibus impletur quod scri- ptum est: Quia odio habuerunt me gratis. Nam cum ab eo præcepta edocerentur sibi perutilia, fagris ipsum cadere et cruci aligere ausi sunt, Samaritanum, dæmonium habentem ', hominem- que peccatorem dictitantes, quamvis ab eo pecca- tum condemnatum fuisset. De quo scriptum est : Videbunt in quem transfrerunt . Sed quando ipsum in judicii die videbunt judicantem vivos et mortuos, uti Joannes de Filio ait: Quemadmodum dedit illi judicium facere, quia Filius hominis est ' ; poenitentia moti, tribus adversus tribum ita lo- quentur: Hic est quem habuimus aliquando in de- risionem ®, dicentes ipsi: Alios salvos fecisti, te- ipsum non potes salvum facere". Domini itaque 94.95 Joan. XIV, 6. Hebr. x, 12. ' Isa. XL, 13. Luc. x, 22. | Joan. 111, 2. s Psal. cix, 1. * Psal. xxiv, 19; Joan. xv, 25. * Zachar. x1, 10), Joan. xix, 37. ▼ Joan. v, 27. * Sap. v, 3. • Matth. xxvi, 42. 16Q) Haec ipsis verbis leguntur supra num 17. 27. Φησὶ γὰρ ὁ Κύριος· Πᾶν κλῆμα μένον ἐν Α 28. Τίς γάρ, φησίν, ἔγνω νοῦν Κυρίου ; ἢ τίς 28. Quis novit, inquit, sensum Domini ? aut quis

ἐμοὶ καρπὸν φέρει· καὶ ἐν τῷ ἐφόρεσεν ἀνθρώπῳ ἐκ τοῦ γηγενοῦς Αδάμ, ζωοποιήσει τὸ ἐκ τοῦ ᾿Αδάμ γένος, θανατωθεὶς σαρκὶ, ζωοποιηθεὶς δὲ Πνεύματι, ὡς ὁ Πέτρος γράφει· ὅτι σαρκὶ θανατωθέντα αὐτὸν ὑπὲρ ἡμῶν λέγει, καὶ οὐ τῇ ἀθανάτῳ ζωοποιῷ θεό τητι. Φησὶ γὰρ ὁ Κύριος· 'Εγώ εἰμι ἡ ζωή. Ἡ γοῦν ζωὴ οὐδὲ ἀποθνήσκει, τοὺς νεκροὺς δὲ μᾶλλον ζωοποιεῖ. Ως γὰρ τὸ φῶς οὐ βλάπτεται ἐν σκοτεινῷ τόπῳ, οὔτε ἡ ζωὴ παθεῖν τι δύναται ἐπισκεψαμένη τὴν θνητήν φύσιν· ἄτρεπτος γὰρ καὶ ἀναλλοίωτος ἡ τοῦ Λόγου θεότης. , σύμβουλος αὐτοῦ ἐγένετο, ὃς συμβιβάσει αὐτόν; Μόνος ὁ Υἱὸς σύμβουλός ἐστι τοῦ Πατρὸς, καὶ τὸν νοῦν αὐτοῦ ἔγνω, ὁ λέγων· Οὐδεὶς ἐπιγινώσκει Β τὸν Πατέρα εἰ μὴ ὁ Υἱὸς, καὶ τὸν Υἱὸν οὐδείς ἐπιγινώσκει εἰ μὴ ὁ Πατὴρ, καὶ ᾧ ἐὰν ὁ Υἱὸς ἀποκαλύψῃ. Λέγει τοίνυν ὁ Ἰωάννης περὶ τοῦ Κυ ρίου· "Οταν φανερωθῇ, ὅμοιοι αὐτῷ ἐσόμεθα καὶ ὀψόμεθα αὐτὸν, καθώς ἐστιν (60). "Ορα, ὅτι ἕως τοῦ νῦν οὐδεὶς εἶδε τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ ὡς ἐστιν, ἄχρις οὗ φανερῶσαι αὐτὸν ἡμῖν· τὸν δὲ ἐφόρεσε δι' ἡμᾶς ἄνθρωπον εἴδομεν· ἂν εἶπεν ὁ Παῦλος· Κατα- νοήσατε τὸν ἀπόστολον καὶ ἀρχιερέα τῆς ὁμο- λογίας ἡμῶν Ἰησοῦν, πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτόν. Ὃν καὶ Στέφανος λέγει· Θεωρῶ τὸν Υἱόν τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ δεξιῶν ἑστῶτα τῆς δυνάμεως τοῦ Θεοῦ. Οὐκ εἶπε τὸν Λόγον ἢ τὴν Σοφίαν τοῦ Πατρὸς ἑωρακέναι, ἀλλὰ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, τὸ ἐκ τῆς Μαρίας Κυριακὸν σῶμα· ὁ καὶ Παῦλος λέ- γει· Ὃς ἐκάθισεν ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ. Περὶ οὗ σώματος ὁ Δαυΐδ φησιν ἐκ προσώπου τοῦ Πατρὸς προφητικῶς· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου υποπόδιον τῶν ποδῶν σου· οὺς προεγίνωσκεν ἐχθροὺς ἐσομένους, τὸν διάβολον καὶ τὰς συνεργούσας αὐτῷ ἀντικειμένας ενεργείας, αἴτινες ἤχθρευον τῷ Κυριακῷ ἀνθρώπων, γινώσκου σαι διὰ τοῦ θανάτου αὐτοῦ καταργουμένας ἑαυτὰς, καὶ τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου τὸν διάβολον, καὶ τοὺς ἐχθρεύσαντας αὐτῷ Ἰουδαίους, εἰς οὓς τὸ γεγραμμένον πληροῦται· Οτι ἐμίσησαν με δω- ρεάν. ᾿Ανθ' ὧν τὰ πρὸς ὠφέλειαν διδασκόμενοι μα στίζειν καὶ σταυροῦν ἐτόλμων, Σαμαρείτην αὐτὸν καὶ δαιμονιζόμενον καὶ ἄνθρωπον ἁμαρτωλὸν λέγον- τες, καίτοι δι' αὐτοῦ τῆς ἁμαρτίας κατακριθείσης. Εἰς ὃν γέγραπται· Οψονται εἰς ὃν ἐξεκέντησαν. Ονπερ ἐν τῇ κρίσει ὁρῶντες κρίνοντα ζῶντας καὶ νεκροὺς, ὥς φησιν Ἰωάννης περὶ τοῦ Υἱοῦ· Καθώς ἔδωκεν αὐτὸν κρίσιν ποιεῖν, ὅτι Υἱὸς ἀνθρώπου ἐστί· μεταμελόμενοι, φυλὴ κατὰ φυλῆς ἐροῦσιν Οὗτος ἦν ἐν ἔσχομέν ποτε εἰς γέλωτα, λέγοντες αὐτ 5. » SERMO MAJOR DE FIDE. neque tamen ipsum factum est. Sed in supra notatis sententiis hominem quem pro nobis gestavit, fa- ctum scilicet atque creatum intelligunt significantque Scripturæ. A B C 27. Ait quippe Dominus, Omnis palmes in me manens fert fructum: : et in homine quen gestavit ex terrigema Adamo, vividcabit ipsum Adami genus, mortificatus carne, vivificatus Spi- vita 93, ut scribit Petrus ; quia scilicet tunc ipsum carne pro nobis, neque tamen immortali ac vivifica deitate, occisum significat. Ait quippe Dominus : Ego sum vita 98.95. Vita certe non moritur ; imo vero Joan. XV, » Hebr. 111, 1, 2. * Joan. viii, 48. • Petr. m, 18. Act. vi, 55. mortuos suscitat. Sicut enim lumen in loco tene- broso non læditur; sic neque vita quidpiam pati valet cum mortalem visitat naturam: immutabilis quippe et invariabilis est Verbi divinitas. consiliarius ejus fuit, qui instruat eum "? Solus Filius consiliarius est Patris, cujus mentem novit, qui ait : Nemo novit Patrem, nisi Filius; et Fi- lium nemo novit nisi Paler, et cui Filius revelare- rit ". Ait itaque Joannes de Domino: Cum appa- ruerit, similes ei erimus et videbimus eum sicuti est 8. Animadverte neminem hactenus vidisse Fi. lium Dei, sicuti est, donec se ipse nobis manife- staret : hominem vero, quem propter nos gestavit, vidimus. De quo ait Paulus: Considerate aposto- lum et pontificem confessionis nostræ Jesum, qui fi- delis est ei qui fecit ipsum ". De quo Stephanus quoque ait : Video Filium hominis stantem a dextris virtutis Dei'. Non dixit Verbum aut Sapientiam Patris se vidisse, sed Filium hominis, Dominicum ex Maria corpus, de quo Paulus ait : Qui sedet a dextris Dei'. De quo corpore loquitur prophetice David ex persona Patris : Sede a dextris meis, do- nec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum *; videlicet quos præscivit fore inimicos, diabolum et adversarias illi administras potestates; quæ Dominico homini infestæ erant, quia non nescie- bant abrogari se per mortem ipsius, necnon eum qui imperium mortis habebat diabolum, atque Ju- dæos ejus inimicos, in quibus impletur quod scri- ptum est: Quia odio habuerunt me gratis. Nam cum ab eo præcepta edocerentur sibi perutilia, fagris ipsum cadere et cruci aligere ausi sunt, Samaritanum, dæmonium habentem ', hominem- que peccatorem dictitantes, quamvis ab eo pecca- tum condemnatum fuisset. De quo scriptum est : Videbunt in quem transfrerunt . Sed quando ipsum in judicii die videbunt judicantem vivos et mortuos, uti Joannes de Filio ait: Quemadmodum dedit illi judicium facere, quia Filius hominis est ' ; poenitentia moti, tribus adversus tribum ita lo- quentur: Hic est quem habuimus aliquando in de- risionem ®, dicentes ipsi: Alios salvos fecisti, te- ipsum non potes salvum facere". Domini itaque 94.95 Joan. XIV, 6. Hebr. x, 12. ' Isa. XL, 13. Luc. x, 22. | Joan. 111, 2. s Psal. cix, 1. * Psal. xxiv, 19; Joan. xv, 25. * Zachar. x1, 10), Joan. xix, 37. ▼ Joan. v, 27. * Sap. v, 3. • Matth. xxvi, 42. 16Q) Haec ipsis verbis leguntur supra num 17. 27. Φησὶ γὰρ ὁ Κύριος· Πᾶν κλῆμα μένον ἐν Α 28. Τίς γάρ, φησίν, ἔγνω νοῦν Κυρίου ; ἢ τίς 28. Quis novit, inquit, sensum Domini ? aut quis

τοῦ ἰδίου σώματος ἐνεργεῖν, ἢ τὰ τούτου μακρὰν τῇ Δ παρουσίᾳ κινεῖν. Οὐδέποτε γοῦν ἄνθρωπος μακρὰν ἤδη ταῦτα κινεῖ, καὶ μεταφέρει· οὐδὲ, εἰ ἐπὶ τῆς ἰδίας οἰκίας καθέζοιτό τις, καὶ λογίζοιτο τὰ ἐν οὐ ρανῷ, ἤδη καὶ τὸν ἥλιον κινεῖ, καὶ τὸν οὐρανὸν περι- στρέφει· ἀλλ' ὁρᾷ μὲν κινούμενα καὶ γινόμενα, οὐ μὴν ὥστε καὶ ἐργάσασθαι δυνατὸς τυγχάνει. Οὐ δὴ τοιοῦτος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐν τῷ ἀνθρώπῳ· οὐ γὰρ συνεδέδετο τῷ σώματι, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς ἑκράτει τοῦτο· ὥστε καὶ ἐν τούτῳ ἦν καὶ ἐν τοῖς πᾶσιν ἐτύγχανε· καὶ ἔξωθεν τῶν ὅλων ἦν, καὶ ἐν μόνῳ τῷ Πατρί. ἑαυτῶν κινοῦντες ἀγνοοῦσιν, τὸν κόσμον σῶμα μέγα φασὶν εἶναι οἱ τῶν Ἑλλήνων σοφοί, καὶ ἀληθεύουσι λέγοντες· ὁρῶμεν γὰρ αὐτὸν καὶ τὸ τούτου μέρος, ὅτι ταῖς αἰσθήσεσιν ὑποπίπτει. Εἰ τοίνυν καὶ ἐν τῷ κόσμῳ σώματι ὄντι ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐστὶ, καὶ ἐν ὅλοις καὶ ἐν τοῖς κατὰ μέρος αὐτοῦ πᾶσιν ἐπιβέβηκε· τί θαυμαστὸν ἢ τί ἄτοπον εἰ καὶ ἐν ἀνθρώπῳ φαμὲν αὐτὸν ἐπιδεδημηκέναι; Εἰ δὲ, καὶ γενητῆς οὔσης τῆς κτίσεως, οὐκ ἄτοπον ἐν αὐτῇ τὸν Λόγον εἶναι, οὐκ ἄρα οὐδὲ ἐν ἀνθρώπῳ αὐτὴν εἶναι ἄτοπον. Οὐκ οῦν ὅλως οὐκ ἀπρεπὲς τὸ ἐν ἀνθρώπῳ εἶναι τὸν Λό- γον· καὶ πάντα ὑπ' αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ φωτίζεσθαι καὶ κινεῖσθαι. παραβῆναι τὴν τοῦ πλάσαντος αὐτὸν ἐντολὴν, καὶ ς ὑπὸ κατάραν καὶ κατοχὴν θανάτου γενόμενον ὁρῶν ὁ τοῦ παντὸς κτίστης Θεὸς Λόγος, ἐκ τῆς ἀπογόνου τοῦ Ἀδὰμ Παρθένου Μαρίας πλάσας ἑαυτῷ τὸ χωρῆ- σαι δυνάμενον ἄχραντον σῶμα πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς Θεότητος σωματικῶς, καὶ τὰ πάθη τὰ ἀνθρώπεια, ὑπὲρ παντὸς τοῦ κόσμου αὐτὸ ἑκουσίως παραδέδω- κεν· ἵνα τόν ποτε βασιλεύοντα τοῦ θανάτου διάβολον θανατώσῃ, τῷ τοῦ ἰδίου σώματος θανάτῳ. Αἷμα δὲ οὐκ ἐκ τοῦ πνεύματος τῆς τοῦ Λόγου θεότητος εκπο ρεύεται· ἀλλ' ἐξ οὗ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. μου μείζων μου ἐστὶ, καὶ τὸ Ἔκτισέ με, καὶ, Εγώ είμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος, καὶ ὅσα ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις καὶ ἐν τοῖς προφήταις εἶπε ταπεινὰ περὶ αὐτοῦ, εἰς τὸ (58) ἐφόρεσε σῶμα δι' ἡμᾶς εἴρηται. Οὔτε τὸ παθητὸν σῶμα, ὃ ἐφόρεσε διὰ τὴν τοῦ παν τὸς σωτηρίαν, ἀνατίθεμεν τῷ Πατρὶ· τὰ πάντα γὰρ ἐκτίσθη ὑπὸ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ. Ὁ δὲ Υἱὸς μόν νος ὑπὸ τοῦ Πατρὸς ἐγεννήθη· διὸ πρωτότοκός ἐστι πάσης κτίσεως ὁ Θεὸς Λόγος· ἄτρεπτος γὰρ ἐξ ἀτρέπτου ἐστί· τοίνυν τὸ δι᾿ ἡμᾶς ἐφόρεσε τὸ σῶμα κτίσμα ἐστίν. μασι κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας, τὸν κεκλημένον. Ἰησοῦν, ἵνα δι᾿ αὐτοῦ τὸ ἀπολόμενον πρόβατον SERMO MAJOR DE FIDE, operari in ea potest quæ extra corpus sunt, nec B quæ procul corpore consistunt per præsentiam suam movere. Nunquam igitur homo procuł posi- tus illa movet, aut transfert: neque enim domi se- dens quispiam, et quæ in cœlo sunt cogitans, aut solem movet, aut cœlum circumvertit; sed illa commoveri, et condita fuisse videt; neque tamen ita ut eorum quidpiam efficere valeat. At non bu- jusmodi est Dei Verbum in homine ; non enim cor- pore colligatum erat, imo potius ipsum occupabat cum imperio ; ita ut una in corpore et in universis rebus esset; quinetiam extra res omnes, atque in solo Patre. versum se risum moveant, qui apud Græeos sapien- tes habentur ; dum mundum aiunt corpus esse grande, atque vere dicunt dum isthæc effantur : ipsum enim ejusque partes singulas, quoniam in sensum cadunt, perspicimus. Si igitur in mundo ipso, qui corpus est, Verbum Dei exsistit, ac simul in res universas, et in singulas quoque pervadis ; quid mirum aut quid absurdum si dicamus ipsum in hominem advenisse? Quod si, licet facta sit universa creatarum rerum natura, non absurdum est Verbum in ea esse, non absurdum pariter erit esse ipsum in homine. Non indecorum itaque est, in homine esse Verbum, atque omnia ab ipso et in ipso illuminari atque moveri. tor, Adamum a diabolo deceptum, transgressum opificis sui mandatum, atque in maledictionem, mortisque subjectionem delapsum ; ex Virgine Ma ria, ab Adamo originem ducente, eformato sibi purissimo corpore, quod posset continere omnem plenitudinem divinitatis corporaliter, atque pas- siones, id est cruciatus bumanos ferre ; pro toto mundo ipsum sponte tradidit; ut diabolum, qui olim mortis imperium obtinebat, morte corporis sui occideret. Sanguis autem non ex spiritu divinitatis Verbi manat ; sed ex homine quein tulit. 14. Illud. Ego sum vitis"; et, Pater meus major me est"; item, Creavit me“; et, Ego sum vermis et non homo ** ; et quæcunque in Evan- D geliis et in prophetis de se humilia et abjecta dixit, corpus quod propter nos tulit spectant. Neque patibile corpus, quod pro universi salute tulit, Pa- tri ascribimus: omnia enim creata sunt a Patre per Filium. Filius porro solus a Patre genitus est: quamobrem primogenitus est omnis creaturæ “ Deus Verbum immutabilis siquidem ex immula- bili est. Igitur corpus quod pro nobis tulit, res est creata. omnia præter peccatum : scilicet eum qui voca- tur Jesus, ut per ipsum perditam ovem Patri redu- * Coloss. 1, 15. ts Joan. IV, 12. Σκόπει, παρακαλῶ, εἰ μὴ τὴν χλεύην καθ' 15. Απατηθέντα γὰρ τὸν Ἀδὰμ ὑπὸ τοῦ διαβόλου 12. Animadverte, quæso, annon vel ignari ad- 13. Videus itaque Deus Verbum, omnium crea- 14. Τό, Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος, καὶ, Ο Πατήρ 15. Τὸν γὰρ Ἀδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήσ 15. Adamum enim induens cum affectibus per 1. **Joan. xiv, 28. w Prov. vill, 22. 46 Psal. xαι, 7. (58) Sic sape το relativum.

τοῦ ἰδίου σώματος ἐνεργεῖν, ἢ τὰ τούτου μακρὰν τῇ Δ παρουσίᾳ κινεῖν. Οὐδέποτε γοῦν ἄνθρωπος μακρὰν ἤδη ταῦτα κινεῖ, καὶ μεταφέρει· οὐδὲ, εἰ ἐπὶ τῆς ἰδίας οἰκίας καθέζοιτό τις, καὶ λογίζοιτο τὰ ἐν οὐ ρανῷ, ἤδη καὶ τὸν ἥλιον κινεῖ, καὶ τὸν οὐρανὸν περι- στρέφει· ἀλλ' ὁρᾷ μὲν κινούμενα καὶ γινόμενα, οὐ μὴν ὥστε καὶ ἐργάσασθαι δυνατὸς τυγχάνει. Οὐ δὴ τοιοῦτος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐν τῷ ἀνθρώπῳ· οὐ γὰρ συνεδέδετο τῷ σώματι, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς ἑκράτει τοῦτο· ὥστε καὶ ἐν τούτῳ ἦν καὶ ἐν τοῖς πᾶσιν ἐτύγχανε· καὶ ἔξωθεν τῶν ὅλων ἦν, καὶ ἐν μόνῳ τῷ Πατρί. ἑαυτῶν κινοῦντες ἀγνοοῦσιν, τὸν κόσμον σῶμα μέγα φασὶν εἶναι οἱ τῶν Ἑλλήνων σοφοί, καὶ ἀληθεύουσι λέγοντες· ὁρῶμεν γὰρ αὐτὸν καὶ τὸ τούτου μέρος, ὅτι ταῖς αἰσθήσεσιν ὑποπίπτει. Εἰ τοίνυν καὶ ἐν τῷ κόσμῳ σώματι ὄντι ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐστὶ, καὶ ἐν ὅλοις καὶ ἐν τοῖς κατὰ μέρος αὐτοῦ πᾶσιν ἐπιβέβηκε· τί θαυμαστὸν ἢ τί ἄτοπον εἰ καὶ ἐν ἀνθρώπῳ φαμὲν αὐτὸν ἐπιδεδημηκέναι; Εἰ δὲ, καὶ γενητῆς οὔσης τῆς κτίσεως, οὐκ ἄτοπον ἐν αὐτῇ τὸν Λόγον εἶναι, οὐκ ἄρα οὐδὲ ἐν ἀνθρώπῳ αὐτὴν εἶναι ἄτοπον. Οὐκ οῦν ὅλως οὐκ ἀπρεπὲς τὸ ἐν ἀνθρώπῳ εἶναι τὸν Λό- γον· καὶ πάντα ὑπ' αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ φωτίζεσθαι καὶ κινεῖσθαι. παραβῆναι τὴν τοῦ πλάσαντος αὐτὸν ἐντολὴν, καὶ ς ὑπὸ κατάραν καὶ κατοχὴν θανάτου γενόμενον ὁρῶν ὁ τοῦ παντὸς κτίστης Θεὸς Λόγος, ἐκ τῆς ἀπογόνου τοῦ Ἀδὰμ Παρθένου Μαρίας πλάσας ἑαυτῷ τὸ χωρῆ- σαι δυνάμενον ἄχραντον σῶμα πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς Θεότητος σωματικῶς, καὶ τὰ πάθη τὰ ἀνθρώπεια, ὑπὲρ παντὸς τοῦ κόσμου αὐτὸ ἑκουσίως παραδέδω- κεν· ἵνα τόν ποτε βασιλεύοντα τοῦ θανάτου διάβολον θανατώσῃ, τῷ τοῦ ἰδίου σώματος θανάτῳ. Αἷμα δὲ οὐκ ἐκ τοῦ πνεύματος τῆς τοῦ Λόγου θεότητος εκπο ρεύεται· ἀλλ' ἐξ οὗ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. μου μείζων μου ἐστὶ, καὶ τὸ Ἔκτισέ με, καὶ, Εγώ είμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος, καὶ ὅσα ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις καὶ ἐν τοῖς προφήταις εἶπε ταπεινὰ περὶ αὐτοῦ, εἰς τὸ (58) ἐφόρεσε σῶμα δι' ἡμᾶς εἴρηται. Οὔτε τὸ παθητὸν σῶμα, ὃ ἐφόρεσε διὰ τὴν τοῦ παν τὸς σωτηρίαν, ἀνατίθεμεν τῷ Πατρὶ· τὰ πάντα γὰρ ἐκτίσθη ὑπὸ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ. Ὁ δὲ Υἱὸς μόν νος ὑπὸ τοῦ Πατρὸς ἐγεννήθη· διὸ πρωτότοκός ἐστι πάσης κτίσεως ὁ Θεὸς Λόγος· ἄτρεπτος γὰρ ἐξ ἀτρέπτου ἐστί· τοίνυν τὸ δι᾿ ἡμᾶς ἐφόρεσε τὸ σῶμα κτίσμα ἐστίν. μασι κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας, τὸν κεκλημένον. Ἰησοῦν, ἵνα δι᾿ αὐτοῦ τὸ ἀπολόμενον πρόβατον SERMO MAJOR DE FIDE, operari in ea potest quæ extra corpus sunt, nec B quæ procul corpore consistunt per præsentiam suam movere. Nunquam igitur homo procuł posi- tus illa movet, aut transfert: neque enim domi se- dens quispiam, et quæ in cœlo sunt cogitans, aut solem movet, aut cœlum circumvertit; sed illa commoveri, et condita fuisse videt; neque tamen ita ut eorum quidpiam efficere valeat. At non bu- jusmodi est Dei Verbum in homine ; non enim cor- pore colligatum erat, imo potius ipsum occupabat cum imperio ; ita ut una in corpore et in universis rebus esset; quinetiam extra res omnes, atque in solo Patre. versum se risum moveant, qui apud Græeos sapien- tes habentur ; dum mundum aiunt corpus esse grande, atque vere dicunt dum isthæc effantur : ipsum enim ejusque partes singulas, quoniam in sensum cadunt, perspicimus. Si igitur in mundo ipso, qui corpus est, Verbum Dei exsistit, ac simul in res universas, et in singulas quoque pervadis ; quid mirum aut quid absurdum si dicamus ipsum in hominem advenisse? Quod si, licet facta sit universa creatarum rerum natura, non absurdum est Verbum in ea esse, non absurdum pariter erit esse ipsum in homine. Non indecorum itaque est, in homine esse Verbum, atque omnia ab ipso et in ipso illuminari atque moveri. tor, Adamum a diabolo deceptum, transgressum opificis sui mandatum, atque in maledictionem, mortisque subjectionem delapsum ; ex Virgine Ma ria, ab Adamo originem ducente, eformato sibi purissimo corpore, quod posset continere omnem plenitudinem divinitatis corporaliter, atque pas- siones, id est cruciatus bumanos ferre ; pro toto mundo ipsum sponte tradidit; ut diabolum, qui olim mortis imperium obtinebat, morte corporis sui occideret. Sanguis autem non ex spiritu divinitatis Verbi manat ; sed ex homine quein tulit. 14. Illud. Ego sum vitis"; et, Pater meus major me est"; item, Creavit me“; et, Ego sum vermis et non homo ** ; et quæcunque in Evan- D geliis et in prophetis de se humilia et abjecta dixit, corpus quod propter nos tulit spectant. Neque patibile corpus, quod pro universi salute tulit, Pa- tri ascribimus: omnia enim creata sunt a Patre per Filium. Filius porro solus a Patre genitus est: quamobrem primogenitus est omnis creaturæ “ Deus Verbum immutabilis siquidem ex immula- bili est. Igitur corpus quod pro nobis tulit, res est creata. omnia præter peccatum : scilicet eum qui voca- tur Jesus, ut per ipsum perditam ovem Patri redu- * Coloss. 1, 15. ts Joan. IV, 12. Σκόπει, παρακαλῶ, εἰ μὴ τὴν χλεύην καθ' 15. Απατηθέντα γὰρ τὸν Ἀδὰμ ὑπὸ τοῦ διαβόλου 12. Animadverte, quæso, annon vel ignari ad- 13. Videus itaque Deus Verbum, omnium crea- 14. Τό, Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος, καὶ, Ο Πατήρ 15. Τὸν γὰρ Ἀδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήσ 15. Adamum enim induens cum affectibus per 1. **Joan. xiv, 28. w Prov. vill, 22. 46 Psal. xαι, 7. (58) Sic sape το relativum.

τοῦ ἰδίου σώματος ἐνεργεῖν, ἢ τὰ τούτου μακρὰν τῇ Δ παρουσίᾳ κινεῖν. Οὐδέποτε γοῦν ἄνθρωπος μακρὰν ἤδη ταῦτα κινεῖ, καὶ μεταφέρει· οὐδὲ, εἰ ἐπὶ τῆς ἰδίας οἰκίας καθέζοιτό τις, καὶ λογίζοιτο τὰ ἐν οὐ ρανῷ, ἤδη καὶ τὸν ἥλιον κινεῖ, καὶ τὸν οὐρανὸν περι- στρέφει· ἀλλ' ὁρᾷ μὲν κινούμενα καὶ γινόμενα, οὐ μὴν ὥστε καὶ ἐργάσασθαι δυνατὸς τυγχάνει. Οὐ δὴ τοιοῦτος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐν τῷ ἀνθρώπῳ· οὐ γὰρ συνεδέδετο τῷ σώματι, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς ἑκράτει τοῦτο· ὥστε καὶ ἐν τούτῳ ἦν καὶ ἐν τοῖς πᾶσιν ἐτύγχανε· καὶ ἔξωθεν τῶν ὅλων ἦν, καὶ ἐν μόνῳ τῷ Πατρί. ἑαυτῶν κινοῦντες ἀγνοοῦσιν, τὸν κόσμον σῶμα μέγα φασὶν εἶναι οἱ τῶν Ἑλλήνων σοφοί, καὶ ἀληθεύουσι λέγοντες· ὁρῶμεν γὰρ αὐτὸν καὶ τὸ τούτου μέρος, ὅτι ταῖς αἰσθήσεσιν ὑποπίπτει. Εἰ τοίνυν καὶ ἐν τῷ κόσμῳ σώματι ὄντι ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐστὶ, καὶ ἐν ὅλοις καὶ ἐν τοῖς κατὰ μέρος αὐτοῦ πᾶσιν ἐπιβέβηκε· τί θαυμαστὸν ἢ τί ἄτοπον εἰ καὶ ἐν ἀνθρώπῳ φαμὲν αὐτὸν ἐπιδεδημηκέναι; Εἰ δὲ, καὶ γενητῆς οὔσης τῆς κτίσεως, οὐκ ἄτοπον ἐν αὐτῇ τὸν Λόγον εἶναι, οὐκ ἄρα οὐδὲ ἐν ἀνθρώπῳ αὐτὴν εἶναι ἄτοπον. Οὐκ οῦν ὅλως οὐκ ἀπρεπὲς τὸ ἐν ἀνθρώπῳ εἶναι τὸν Λό- γον· καὶ πάντα ὑπ' αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ φωτίζεσθαι καὶ κινεῖσθαι. παραβῆναι τὴν τοῦ πλάσαντος αὐτὸν ἐντολὴν, καὶ ς ὑπὸ κατάραν καὶ κατοχὴν θανάτου γενόμενον ὁρῶν ὁ τοῦ παντὸς κτίστης Θεὸς Λόγος, ἐκ τῆς ἀπογόνου τοῦ Ἀδὰμ Παρθένου Μαρίας πλάσας ἑαυτῷ τὸ χωρῆ- σαι δυνάμενον ἄχραντον σῶμα πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς Θεότητος σωματικῶς, καὶ τὰ πάθη τὰ ἀνθρώπεια, ὑπὲρ παντὸς τοῦ κόσμου αὐτὸ ἑκουσίως παραδέδω- κεν· ἵνα τόν ποτε βασιλεύοντα τοῦ θανάτου διάβολον θανατώσῃ, τῷ τοῦ ἰδίου σώματος θανάτῳ. Αἷμα δὲ οὐκ ἐκ τοῦ πνεύματος τῆς τοῦ Λόγου θεότητος εκπο ρεύεται· ἀλλ' ἐξ οὗ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. μου μείζων μου ἐστὶ, καὶ τὸ Ἔκτισέ με, καὶ, Εγώ είμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος, καὶ ὅσα ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις καὶ ἐν τοῖς προφήταις εἶπε ταπεινὰ περὶ αὐτοῦ, εἰς τὸ (58) ἐφόρεσε σῶμα δι' ἡμᾶς εἴρηται. Οὔτε τὸ παθητὸν σῶμα, ὃ ἐφόρεσε διὰ τὴν τοῦ παν τὸς σωτηρίαν, ἀνατίθεμεν τῷ Πατρὶ· τὰ πάντα γὰρ ἐκτίσθη ὑπὸ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ. Ὁ δὲ Υἱὸς μόν νος ὑπὸ τοῦ Πατρὸς ἐγεννήθη· διὸ πρωτότοκός ἐστι πάσης κτίσεως ὁ Θεὸς Λόγος· ἄτρεπτος γὰρ ἐξ ἀτρέπτου ἐστί· τοίνυν τὸ δι᾿ ἡμᾶς ἐφόρεσε τὸ σῶμα κτίσμα ἐστίν. μασι κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας, τὸν κεκλημένον. Ἰησοῦν, ἵνα δι᾿ αὐτοῦ τὸ ἀπολόμενον πρόβατον SERMO MAJOR DE FIDE, operari in ea potest quæ extra corpus sunt, nec B quæ procul corpore consistunt per præsentiam suam movere. Nunquam igitur homo procuł posi- tus illa movet, aut transfert: neque enim domi se- dens quispiam, et quæ in cœlo sunt cogitans, aut solem movet, aut cœlum circumvertit; sed illa commoveri, et condita fuisse videt; neque tamen ita ut eorum quidpiam efficere valeat. At non bu- jusmodi est Dei Verbum in homine ; non enim cor- pore colligatum erat, imo potius ipsum occupabat cum imperio ; ita ut una in corpore et in universis rebus esset; quinetiam extra res omnes, atque in solo Patre. versum se risum moveant, qui apud Græeos sapien- tes habentur ; dum mundum aiunt corpus esse grande, atque vere dicunt dum isthæc effantur : ipsum enim ejusque partes singulas, quoniam in sensum cadunt, perspicimus. Si igitur in mundo ipso, qui corpus est, Verbum Dei exsistit, ac simul in res universas, et in singulas quoque pervadis ; quid mirum aut quid absurdum si dicamus ipsum in hominem advenisse? Quod si, licet facta sit universa creatarum rerum natura, non absurdum est Verbum in ea esse, non absurdum pariter erit esse ipsum in homine. Non indecorum itaque est, in homine esse Verbum, atque omnia ab ipso et in ipso illuminari atque moveri. tor, Adamum a diabolo deceptum, transgressum opificis sui mandatum, atque in maledictionem, mortisque subjectionem delapsum ; ex Virgine Ma ria, ab Adamo originem ducente, eformato sibi purissimo corpore, quod posset continere omnem plenitudinem divinitatis corporaliter, atque pas- siones, id est cruciatus bumanos ferre ; pro toto mundo ipsum sponte tradidit; ut diabolum, qui olim mortis imperium obtinebat, morte corporis sui occideret. Sanguis autem non ex spiritu divinitatis Verbi manat ; sed ex homine quein tulit. 14. Illud. Ego sum vitis"; et, Pater meus major me est"; item, Creavit me“; et, Ego sum vermis et non homo ** ; et quæcunque in Evan- D geliis et in prophetis de se humilia et abjecta dixit, corpus quod propter nos tulit spectant. Neque patibile corpus, quod pro universi salute tulit, Pa- tri ascribimus: omnia enim creata sunt a Patre per Filium. Filius porro solus a Patre genitus est: quamobrem primogenitus est omnis creaturæ “ Deus Verbum immutabilis siquidem ex immula- bili est. Igitur corpus quod pro nobis tulit, res est creata. omnia præter peccatum : scilicet eum qui voca- tur Jesus, ut per ipsum perditam ovem Patri redu- * Coloss. 1, 15. ts Joan. IV, 12. Σκόπει, παρακαλῶ, εἰ μὴ τὴν χλεύην καθ' 15. Απατηθέντα γὰρ τὸν Ἀδὰμ ὑπὸ τοῦ διαβόλου 12. Animadverte, quæso, annon vel ignari ad- 13. Videus itaque Deus Verbum, omnium crea- 14. Τό, Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος, καὶ, Ο Πατήρ 15. Τὸν γὰρ Ἀδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήσ 15. Adamum enim induens cum affectibus per 1. **Joan. xiv, 28. w Prov. vill, 22. 46 Psal. xαι, 7. (58) Sic sape το relativum.

τοῦ ἰδίου σώματος ἐνεργεῖν, ἢ τὰ τούτου μακρὰν τῇ Δ παρουσίᾳ κινεῖν. Οὐδέποτε γοῦν ἄνθρωπος μακρὰν ἤδη ταῦτα κινεῖ, καὶ μεταφέρει· οὐδὲ, εἰ ἐπὶ τῆς ἰδίας οἰκίας καθέζοιτό τις, καὶ λογίζοιτο τὰ ἐν οὐ ρανῷ, ἤδη καὶ τὸν ἥλιον κινεῖ, καὶ τὸν οὐρανὸν περι- στρέφει· ἀλλ' ὁρᾷ μὲν κινούμενα καὶ γινόμενα, οὐ μὴν ὥστε καὶ ἐργάσασθαι δυνατὸς τυγχάνει. Οὐ δὴ τοιοῦτος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐν τῷ ἀνθρώπῳ· οὐ γὰρ συνεδέδετο τῷ σώματι, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς ἑκράτει τοῦτο· ὥστε καὶ ἐν τούτῳ ἦν καὶ ἐν τοῖς πᾶσιν ἐτύγχανε· καὶ ἔξωθεν τῶν ὅλων ἦν, καὶ ἐν μόνῳ τῷ Πατρί. ἑαυτῶν κινοῦντες ἀγνοοῦσιν, τὸν κόσμον σῶμα μέγα φασὶν εἶναι οἱ τῶν Ἑλλήνων σοφοί, καὶ ἀληθεύουσι λέγοντες· ὁρῶμεν γὰρ αὐτὸν καὶ τὸ τούτου μέρος, ὅτι ταῖς αἰσθήσεσιν ὑποπίπτει. Εἰ τοίνυν καὶ ἐν τῷ κόσμῳ σώματι ὄντι ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐστὶ, καὶ ἐν ὅλοις καὶ ἐν τοῖς κατὰ μέρος αὐτοῦ πᾶσιν ἐπιβέβηκε· τί θαυμαστὸν ἢ τί ἄτοπον εἰ καὶ ἐν ἀνθρώπῳ φαμὲν αὐτὸν ἐπιδεδημηκέναι; Εἰ δὲ, καὶ γενητῆς οὔσης τῆς κτίσεως, οὐκ ἄτοπον ἐν αὐτῇ τὸν Λόγον εἶναι, οὐκ ἄρα οὐδὲ ἐν ἀνθρώπῳ αὐτὴν εἶναι ἄτοπον. Οὐκ οῦν ὅλως οὐκ ἀπρεπὲς τὸ ἐν ἀνθρώπῳ εἶναι τὸν Λό- γον· καὶ πάντα ὑπ' αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ φωτίζεσθαι καὶ κινεῖσθαι. παραβῆναι τὴν τοῦ πλάσαντος αὐτὸν ἐντολὴν, καὶ ς ὑπὸ κατάραν καὶ κατοχὴν θανάτου γενόμενον ὁρῶν ὁ τοῦ παντὸς κτίστης Θεὸς Λόγος, ἐκ τῆς ἀπογόνου τοῦ Ἀδὰμ Παρθένου Μαρίας πλάσας ἑαυτῷ τὸ χωρῆ- σαι δυνάμενον ἄχραντον σῶμα πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς Θεότητος σωματικῶς, καὶ τὰ πάθη τὰ ἀνθρώπεια, ὑπὲρ παντὸς τοῦ κόσμου αὐτὸ ἑκουσίως παραδέδω- κεν· ἵνα τόν ποτε βασιλεύοντα τοῦ θανάτου διάβολον θανατώσῃ, τῷ τοῦ ἰδίου σώματος θανάτῳ. Αἷμα δὲ οὐκ ἐκ τοῦ πνεύματος τῆς τοῦ Λόγου θεότητος εκπο ρεύεται· ἀλλ' ἐξ οὗ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. μου μείζων μου ἐστὶ, καὶ τὸ Ἔκτισέ με, καὶ, Εγώ είμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος, καὶ ὅσα ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις καὶ ἐν τοῖς προφήταις εἶπε ταπεινὰ περὶ αὐτοῦ, εἰς τὸ (58) ἐφόρεσε σῶμα δι' ἡμᾶς εἴρηται. Οὔτε τὸ παθητὸν σῶμα, ὃ ἐφόρεσε διὰ τὴν τοῦ παν τὸς σωτηρίαν, ἀνατίθεμεν τῷ Πατρὶ· τὰ πάντα γὰρ ἐκτίσθη ὑπὸ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ. Ὁ δὲ Υἱὸς μόν νος ὑπὸ τοῦ Πατρὸς ἐγεννήθη· διὸ πρωτότοκός ἐστι πάσης κτίσεως ὁ Θεὸς Λόγος· ἄτρεπτος γὰρ ἐξ ἀτρέπτου ἐστί· τοίνυν τὸ δι᾿ ἡμᾶς ἐφόρεσε τὸ σῶμα κτίσμα ἐστίν. μασι κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας, τὸν κεκλημένον. Ἰησοῦν, ἵνα δι᾿ αὐτοῦ τὸ ἀπολόμενον πρόβατον SERMO MAJOR DE FIDE, operari in ea potest quæ extra corpus sunt, nec B quæ procul corpore consistunt per præsentiam suam movere. Nunquam igitur homo procuł posi- tus illa movet, aut transfert: neque enim domi se- dens quispiam, et quæ in cœlo sunt cogitans, aut solem movet, aut cœlum circumvertit; sed illa commoveri, et condita fuisse videt; neque tamen ita ut eorum quidpiam efficere valeat. At non bu- jusmodi est Dei Verbum in homine ; non enim cor- pore colligatum erat, imo potius ipsum occupabat cum imperio ; ita ut una in corpore et in universis rebus esset; quinetiam extra res omnes, atque in solo Patre. versum se risum moveant, qui apud Græeos sapien- tes habentur ; dum mundum aiunt corpus esse grande, atque vere dicunt dum isthæc effantur : ipsum enim ejusque partes singulas, quoniam in sensum cadunt, perspicimus. Si igitur in mundo ipso, qui corpus est, Verbum Dei exsistit, ac simul in res universas, et in singulas quoque pervadis ; quid mirum aut quid absurdum si dicamus ipsum in hominem advenisse? Quod si, licet facta sit universa creatarum rerum natura, non absurdum est Verbum in ea esse, non absurdum pariter erit esse ipsum in homine. Non indecorum itaque est, in homine esse Verbum, atque omnia ab ipso et in ipso illuminari atque moveri. tor, Adamum a diabolo deceptum, transgressum opificis sui mandatum, atque in maledictionem, mortisque subjectionem delapsum ; ex Virgine Ma ria, ab Adamo originem ducente, eformato sibi purissimo corpore, quod posset continere omnem plenitudinem divinitatis corporaliter, atque pas- siones, id est cruciatus bumanos ferre ; pro toto mundo ipsum sponte tradidit; ut diabolum, qui olim mortis imperium obtinebat, morte corporis sui occideret. Sanguis autem non ex spiritu divinitatis Verbi manat ; sed ex homine quein tulit. 14. Illud. Ego sum vitis"; et, Pater meus major me est"; item, Creavit me“; et, Ego sum vermis et non homo ** ; et quæcunque in Evan- D geliis et in prophetis de se humilia et abjecta dixit, corpus quod propter nos tulit spectant. Neque patibile corpus, quod pro universi salute tulit, Pa- tri ascribimus: omnia enim creata sunt a Patre per Filium. Filius porro solus a Patre genitus est: quamobrem primogenitus est omnis creaturæ “ Deus Verbum immutabilis siquidem ex immula- bili est. Igitur corpus quod pro nobis tulit, res est creata. omnia præter peccatum : scilicet eum qui voca- tur Jesus, ut per ipsum perditam ovem Patri redu- * Coloss. 1, 15. ts Joan. IV, 12. Σκόπει, παρακαλῶ, εἰ μὴ τὴν χλεύην καθ' 15. Απατηθέντα γὰρ τὸν Ἀδὰμ ὑπὸ τοῦ διαβόλου 12. Animadverte, quæso, annon vel ignari ad- 13. Videus itaque Deus Verbum, omnium crea- 14. Τό, Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος, καὶ, Ο Πατήρ 15. Τὸν γὰρ Ἀδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήσ 15. Adamum enim induens cum affectibus per 1. **Joan. xiv, 28. w Prov. vill, 22. 46 Psal. xαι, 7. (58) Sic sape το relativum.

τοῦ ἰδίου σώματος ἐνεργεῖν, ἢ τὰ τούτου μακρὰν τῇ Δ παρουσίᾳ κινεῖν. Οὐδέποτε γοῦν ἄνθρωπος μακρὰν ἤδη ταῦτα κινεῖ, καὶ μεταφέρει· οὐδὲ, εἰ ἐπὶ τῆς ἰδίας οἰκίας καθέζοιτό τις, καὶ λογίζοιτο τὰ ἐν οὐ ρανῷ, ἤδη καὶ τὸν ἥλιον κινεῖ, καὶ τὸν οὐρανὸν περι- στρέφει· ἀλλ' ὁρᾷ μὲν κινούμενα καὶ γινόμενα, οὐ μὴν ὥστε καὶ ἐργάσασθαι δυνατὸς τυγχάνει. Οὐ δὴ τοιοῦτος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐν τῷ ἀνθρώπῳ· οὐ γὰρ συνεδέδετο τῷ σώματι, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς ἑκράτει τοῦτο· ὥστε καὶ ἐν τούτῳ ἦν καὶ ἐν τοῖς πᾶσιν ἐτύγχανε· καὶ ἔξωθεν τῶν ὅλων ἦν, καὶ ἐν μόνῳ τῷ Πατρί. ἑαυτῶν κινοῦντες ἀγνοοῦσιν, τὸν κόσμον σῶμα μέγα φασὶν εἶναι οἱ τῶν Ἑλλήνων σοφοί, καὶ ἀληθεύουσι λέγοντες· ὁρῶμεν γὰρ αὐτὸν καὶ τὸ τούτου μέρος, ὅτι ταῖς αἰσθήσεσιν ὑποπίπτει. Εἰ τοίνυν καὶ ἐν τῷ κόσμῳ σώματι ὄντι ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐστὶ, καὶ ἐν ὅλοις καὶ ἐν τοῖς κατὰ μέρος αὐτοῦ πᾶσιν ἐπιβέβηκε· τί θαυμαστὸν ἢ τί ἄτοπον εἰ καὶ ἐν ἀνθρώπῳ φαμὲν αὐτὸν ἐπιδεδημηκέναι; Εἰ δὲ, καὶ γενητῆς οὔσης τῆς κτίσεως, οὐκ ἄτοπον ἐν αὐτῇ τὸν Λόγον εἶναι, οὐκ ἄρα οὐδὲ ἐν ἀνθρώπῳ αὐτὴν εἶναι ἄτοπον. Οὐκ οῦν ὅλως οὐκ ἀπρεπὲς τὸ ἐν ἀνθρώπῳ εἶναι τὸν Λό- γον· καὶ πάντα ὑπ' αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ φωτίζεσθαι καὶ κινεῖσθαι. παραβῆναι τὴν τοῦ πλάσαντος αὐτὸν ἐντολὴν, καὶ ς ὑπὸ κατάραν καὶ κατοχὴν θανάτου γενόμενον ὁρῶν ὁ τοῦ παντὸς κτίστης Θεὸς Λόγος, ἐκ τῆς ἀπογόνου τοῦ Ἀδὰμ Παρθένου Μαρίας πλάσας ἑαυτῷ τὸ χωρῆ- σαι δυνάμενον ἄχραντον σῶμα πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς Θεότητος σωματικῶς, καὶ τὰ πάθη τὰ ἀνθρώπεια, ὑπὲρ παντὸς τοῦ κόσμου αὐτὸ ἑκουσίως παραδέδω- κεν· ἵνα τόν ποτε βασιλεύοντα τοῦ θανάτου διάβολον θανατώσῃ, τῷ τοῦ ἰδίου σώματος θανάτῳ. Αἷμα δὲ οὐκ ἐκ τοῦ πνεύματος τῆς τοῦ Λόγου θεότητος εκπο ρεύεται· ἀλλ' ἐξ οὗ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. μου μείζων μου ἐστὶ, καὶ τὸ Ἔκτισέ με, καὶ, Εγώ είμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος, καὶ ὅσα ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις καὶ ἐν τοῖς προφήταις εἶπε ταπεινὰ περὶ αὐτοῦ, εἰς τὸ (58) ἐφόρεσε σῶμα δι' ἡμᾶς εἴρηται. Οὔτε τὸ παθητὸν σῶμα, ὃ ἐφόρεσε διὰ τὴν τοῦ παν τὸς σωτηρίαν, ἀνατίθεμεν τῷ Πατρὶ· τὰ πάντα γὰρ ἐκτίσθη ὑπὸ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ. Ὁ δὲ Υἱὸς μόν νος ὑπὸ τοῦ Πατρὸς ἐγεννήθη· διὸ πρωτότοκός ἐστι πάσης κτίσεως ὁ Θεὸς Λόγος· ἄτρεπτος γὰρ ἐξ ἀτρέπτου ἐστί· τοίνυν τὸ δι᾿ ἡμᾶς ἐφόρεσε τὸ σῶμα κτίσμα ἐστίν. μασι κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας, τὸν κεκλημένον. Ἰησοῦν, ἵνα δι᾿ αὐτοῦ τὸ ἀπολόμενον πρόβατον SERMO MAJOR DE FIDE, operari in ea potest quæ extra corpus sunt, nec B quæ procul corpore consistunt per præsentiam suam movere. Nunquam igitur homo procuł posi- tus illa movet, aut transfert: neque enim domi se- dens quispiam, et quæ in cœlo sunt cogitans, aut solem movet, aut cœlum circumvertit; sed illa commoveri, et condita fuisse videt; neque tamen ita ut eorum quidpiam efficere valeat. At non bu- jusmodi est Dei Verbum in homine ; non enim cor- pore colligatum erat, imo potius ipsum occupabat cum imperio ; ita ut una in corpore et in universis rebus esset; quinetiam extra res omnes, atque in solo Patre. versum se risum moveant, qui apud Græeos sapien- tes habentur ; dum mundum aiunt corpus esse grande, atque vere dicunt dum isthæc effantur : ipsum enim ejusque partes singulas, quoniam in sensum cadunt, perspicimus. Si igitur in mundo ipso, qui corpus est, Verbum Dei exsistit, ac simul in res universas, et in singulas quoque pervadis ; quid mirum aut quid absurdum si dicamus ipsum in hominem advenisse? Quod si, licet facta sit universa creatarum rerum natura, non absurdum est Verbum in ea esse, non absurdum pariter erit esse ipsum in homine. Non indecorum itaque est, in homine esse Verbum, atque omnia ab ipso et in ipso illuminari atque moveri. tor, Adamum a diabolo deceptum, transgressum opificis sui mandatum, atque in maledictionem, mortisque subjectionem delapsum ; ex Virgine Ma ria, ab Adamo originem ducente, eformato sibi purissimo corpore, quod posset continere omnem plenitudinem divinitatis corporaliter, atque pas- siones, id est cruciatus bumanos ferre ; pro toto mundo ipsum sponte tradidit; ut diabolum, qui olim mortis imperium obtinebat, morte corporis sui occideret. Sanguis autem non ex spiritu divinitatis Verbi manat ; sed ex homine quein tulit. 14. Illud. Ego sum vitis"; et, Pater meus major me est"; item, Creavit me“; et, Ego sum vermis et non homo ** ; et quæcunque in Evan- D geliis et in prophetis de se humilia et abjecta dixit, corpus quod propter nos tulit spectant. Neque patibile corpus, quod pro universi salute tulit, Pa- tri ascribimus: omnia enim creata sunt a Patre per Filium. Filius porro solus a Patre genitus est: quamobrem primogenitus est omnis creaturæ “ Deus Verbum immutabilis siquidem ex immula- bili est. Igitur corpus quod pro nobis tulit, res est creata. omnia præter peccatum : scilicet eum qui voca- tur Jesus, ut per ipsum perditam ovem Patri redu- * Coloss. 1, 15. ts Joan. IV, 12. Σκόπει, παρακαλῶ, εἰ μὴ τὴν χλεύην καθ' 15. Απατηθέντα γὰρ τὸν Ἀδὰμ ὑπὸ τοῦ διαβόλου 12. Animadverte, quæso, annon vel ignari ad- 13. Videus itaque Deus Verbum, omnium crea- 14. Τό, Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος, καὶ, Ο Πατήρ 15. Τὸν γὰρ Ἀδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήσ 15. Adamum enim induens cum affectibus per 1. **Joan. xiv, 28. w Prov. vill, 22. 46 Psal. xαι, 7. (58) Sic sape το relativum.

τοῦ ἰδίου σώματος ἐνεργεῖν, ἢ τὰ τούτου μακρὰν τῇ Δ παρουσίᾳ κινεῖν. Οὐδέποτε γοῦν ἄνθρωπος μακρὰν ἤδη ταῦτα κινεῖ, καὶ μεταφέρει· οὐδὲ, εἰ ἐπὶ τῆς ἰδίας οἰκίας καθέζοιτό τις, καὶ λογίζοιτο τὰ ἐν οὐ ρανῷ, ἤδη καὶ τὸν ἥλιον κινεῖ, καὶ τὸν οὐρανὸν περι- στρέφει· ἀλλ' ὁρᾷ μὲν κινούμενα καὶ γινόμενα, οὐ μὴν ὥστε καὶ ἐργάσασθαι δυνατὸς τυγχάνει. Οὐ δὴ τοιοῦτος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐν τῷ ἀνθρώπῳ· οὐ γὰρ συνεδέδετο τῷ σώματι, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς ἑκράτει τοῦτο· ὥστε καὶ ἐν τούτῳ ἦν καὶ ἐν τοῖς πᾶσιν ἐτύγχανε· καὶ ἔξωθεν τῶν ὅλων ἦν, καὶ ἐν μόνῳ τῷ Πατρί. ἑαυτῶν κινοῦντες ἀγνοοῦσιν, τὸν κόσμον σῶμα μέγα φασὶν εἶναι οἱ τῶν Ἑλλήνων σοφοί, καὶ ἀληθεύουσι λέγοντες· ὁρῶμεν γὰρ αὐτὸν καὶ τὸ τούτου μέρος, ὅτι ταῖς αἰσθήσεσιν ὑποπίπτει. Εἰ τοίνυν καὶ ἐν τῷ κόσμῳ σώματι ὄντι ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐστὶ, καὶ ἐν ὅλοις καὶ ἐν τοῖς κατὰ μέρος αὐτοῦ πᾶσιν ἐπιβέβηκε· τί θαυμαστὸν ἢ τί ἄτοπον εἰ καὶ ἐν ἀνθρώπῳ φαμὲν αὐτὸν ἐπιδεδημηκέναι; Εἰ δὲ, καὶ γενητῆς οὔσης τῆς κτίσεως, οὐκ ἄτοπον ἐν αὐτῇ τὸν Λόγον εἶναι, οὐκ ἄρα οὐδὲ ἐν ἀνθρώπῳ αὐτὴν εἶναι ἄτοπον. Οὐκ οῦν ὅλως οὐκ ἀπρεπὲς τὸ ἐν ἀνθρώπῳ εἶναι τὸν Λό- γον· καὶ πάντα ὑπ' αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ φωτίζεσθαι καὶ κινεῖσθαι. παραβῆναι τὴν τοῦ πλάσαντος αὐτὸν ἐντολὴν, καὶ ς ὑπὸ κατάραν καὶ κατοχὴν θανάτου γενόμενον ὁρῶν ὁ τοῦ παντὸς κτίστης Θεὸς Λόγος, ἐκ τῆς ἀπογόνου τοῦ Ἀδὰμ Παρθένου Μαρίας πλάσας ἑαυτῷ τὸ χωρῆ- σαι δυνάμενον ἄχραντον σῶμα πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς Θεότητος σωματικῶς, καὶ τὰ πάθη τὰ ἀνθρώπεια, ὑπὲρ παντὸς τοῦ κόσμου αὐτὸ ἑκουσίως παραδέδω- κεν· ἵνα τόν ποτε βασιλεύοντα τοῦ θανάτου διάβολον θανατώσῃ, τῷ τοῦ ἰδίου σώματος θανάτῳ. Αἷμα δὲ οὐκ ἐκ τοῦ πνεύματος τῆς τοῦ Λόγου θεότητος εκπο ρεύεται· ἀλλ' ἐξ οὗ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. μου μείζων μου ἐστὶ, καὶ τὸ Ἔκτισέ με, καὶ, Εγώ είμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος, καὶ ὅσα ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις καὶ ἐν τοῖς προφήταις εἶπε ταπεινὰ περὶ αὐτοῦ, εἰς τὸ (58) ἐφόρεσε σῶμα δι' ἡμᾶς εἴρηται. Οὔτε τὸ παθητὸν σῶμα, ὃ ἐφόρεσε διὰ τὴν τοῦ παν τὸς σωτηρίαν, ἀνατίθεμεν τῷ Πατρὶ· τὰ πάντα γὰρ ἐκτίσθη ὑπὸ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ. Ὁ δὲ Υἱὸς μόν νος ὑπὸ τοῦ Πατρὸς ἐγεννήθη· διὸ πρωτότοκός ἐστι πάσης κτίσεως ὁ Θεὸς Λόγος· ἄτρεπτος γὰρ ἐξ ἀτρέπτου ἐστί· τοίνυν τὸ δι᾿ ἡμᾶς ἐφόρεσε τὸ σῶμα κτίσμα ἐστίν. μασι κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας, τὸν κεκλημένον. Ἰησοῦν, ἵνα δι᾿ αὐτοῦ τὸ ἀπολόμενον πρόβατον SERMO MAJOR DE FIDE, operari in ea potest quæ extra corpus sunt, nec B quæ procul corpore consistunt per præsentiam suam movere. Nunquam igitur homo procuł posi- tus illa movet, aut transfert: neque enim domi se- dens quispiam, et quæ in cœlo sunt cogitans, aut solem movet, aut cœlum circumvertit; sed illa commoveri, et condita fuisse videt; neque tamen ita ut eorum quidpiam efficere valeat. At non bu- jusmodi est Dei Verbum in homine ; non enim cor- pore colligatum erat, imo potius ipsum occupabat cum imperio ; ita ut una in corpore et in universis rebus esset; quinetiam extra res omnes, atque in solo Patre. versum se risum moveant, qui apud Græeos sapien- tes habentur ; dum mundum aiunt corpus esse grande, atque vere dicunt dum isthæc effantur : ipsum enim ejusque partes singulas, quoniam in sensum cadunt, perspicimus. Si igitur in mundo ipso, qui corpus est, Verbum Dei exsistit, ac simul in res universas, et in singulas quoque pervadis ; quid mirum aut quid absurdum si dicamus ipsum in hominem advenisse? Quod si, licet facta sit universa creatarum rerum natura, non absurdum est Verbum in ea esse, non absurdum pariter erit esse ipsum in homine. Non indecorum itaque est, in homine esse Verbum, atque omnia ab ipso et in ipso illuminari atque moveri. tor, Adamum a diabolo deceptum, transgressum opificis sui mandatum, atque in maledictionem, mortisque subjectionem delapsum ; ex Virgine Ma ria, ab Adamo originem ducente, eformato sibi purissimo corpore, quod posset continere omnem plenitudinem divinitatis corporaliter, atque pas- siones, id est cruciatus bumanos ferre ; pro toto mundo ipsum sponte tradidit; ut diabolum, qui olim mortis imperium obtinebat, morte corporis sui occideret. Sanguis autem non ex spiritu divinitatis Verbi manat ; sed ex homine quein tulit. 14. Illud. Ego sum vitis"; et, Pater meus major me est"; item, Creavit me“; et, Ego sum vermis et non homo ** ; et quæcunque in Evan- D geliis et in prophetis de se humilia et abjecta dixit, corpus quod propter nos tulit spectant. Neque patibile corpus, quod pro universi salute tulit, Pa- tri ascribimus: omnia enim creata sunt a Patre per Filium. Filius porro solus a Patre genitus est: quamobrem primogenitus est omnis creaturæ “ Deus Verbum immutabilis siquidem ex immula- bili est. Igitur corpus quod pro nobis tulit, res est creata. omnia præter peccatum : scilicet eum qui voca- tur Jesus, ut per ipsum perditam ovem Patri redu- * Coloss. 1, 15. ts Joan. IV, 12. Σκόπει, παρακαλῶ, εἰ μὴ τὴν χλεύην καθ' 15. Απατηθέντα γὰρ τὸν Ἀδὰμ ὑπὸ τοῦ διαβόλου 12. Animadverte, quæso, annon vel ignari ad- 13. Videus itaque Deus Verbum, omnium crea- 14. Τό, Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος, καὶ, Ο Πατήρ 15. Τὸν γὰρ Ἀδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήσ 15. Adamum enim induens cum affectibus per 1. **Joan. xiv, 28. w Prov. vill, 22. 46 Psal. xαι, 7. (58) Sic sape το relativum.

τοῦ ἰδίου σώματος ἐνεργεῖν, ἢ τὰ τούτου μακρὰν τῇ Δ παρουσίᾳ κινεῖν. Οὐδέποτε γοῦν ἄνθρωπος μακρὰν ἤδη ταῦτα κινεῖ, καὶ μεταφέρει· οὐδὲ, εἰ ἐπὶ τῆς ἰδίας οἰκίας καθέζοιτό τις, καὶ λογίζοιτο τὰ ἐν οὐ ρανῷ, ἤδη καὶ τὸν ἥλιον κινεῖ, καὶ τὸν οὐρανὸν περι- στρέφει· ἀλλ' ὁρᾷ μὲν κινούμενα καὶ γινόμενα, οὐ μὴν ὥστε καὶ ἐργάσασθαι δυνατὸς τυγχάνει. Οὐ δὴ τοιοῦτος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐν τῷ ἀνθρώπῳ· οὐ γὰρ συνεδέδετο τῷ σώματι, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς ἑκράτει τοῦτο· ὥστε καὶ ἐν τούτῳ ἦν καὶ ἐν τοῖς πᾶσιν ἐτύγχανε· καὶ ἔξωθεν τῶν ὅλων ἦν, καὶ ἐν μόνῳ τῷ Πατρί. ἑαυτῶν κινοῦντες ἀγνοοῦσιν, τὸν κόσμον σῶμα μέγα φασὶν εἶναι οἱ τῶν Ἑλλήνων σοφοί, καὶ ἀληθεύουσι λέγοντες· ὁρῶμεν γὰρ αὐτὸν καὶ τὸ τούτου μέρος, ὅτι ταῖς αἰσθήσεσιν ὑποπίπτει. Εἰ τοίνυν καὶ ἐν τῷ κόσμῳ σώματι ὄντι ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐστὶ, καὶ ἐν ὅλοις καὶ ἐν τοῖς κατὰ μέρος αὐτοῦ πᾶσιν ἐπιβέβηκε· τί θαυμαστὸν ἢ τί ἄτοπον εἰ καὶ ἐν ἀνθρώπῳ φαμὲν αὐτὸν ἐπιδεδημηκέναι; Εἰ δὲ, καὶ γενητῆς οὔσης τῆς κτίσεως, οὐκ ἄτοπον ἐν αὐτῇ τὸν Λόγον εἶναι, οὐκ ἄρα οὐδὲ ἐν ἀνθρώπῳ αὐτὴν εἶναι ἄτοπον. Οὐκ οῦν ὅλως οὐκ ἀπρεπὲς τὸ ἐν ἀνθρώπῳ εἶναι τὸν Λό- γον· καὶ πάντα ὑπ' αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ φωτίζεσθαι καὶ κινεῖσθαι. παραβῆναι τὴν τοῦ πλάσαντος αὐτὸν ἐντολὴν, καὶ ς ὑπὸ κατάραν καὶ κατοχὴν θανάτου γενόμενον ὁρῶν ὁ τοῦ παντὸς κτίστης Θεὸς Λόγος, ἐκ τῆς ἀπογόνου τοῦ Ἀδὰμ Παρθένου Μαρίας πλάσας ἑαυτῷ τὸ χωρῆ- σαι δυνάμενον ἄχραντον σῶμα πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς Θεότητος σωματικῶς, καὶ τὰ πάθη τὰ ἀνθρώπεια, ὑπὲρ παντὸς τοῦ κόσμου αὐτὸ ἑκουσίως παραδέδω- κεν· ἵνα τόν ποτε βασιλεύοντα τοῦ θανάτου διάβολον θανατώσῃ, τῷ τοῦ ἰδίου σώματος θανάτῳ. Αἷμα δὲ οὐκ ἐκ τοῦ πνεύματος τῆς τοῦ Λόγου θεότητος εκπο ρεύεται· ἀλλ' ἐξ οὗ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. μου μείζων μου ἐστὶ, καὶ τὸ Ἔκτισέ με, καὶ, Εγώ είμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος, καὶ ὅσα ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις καὶ ἐν τοῖς προφήταις εἶπε ταπεινὰ περὶ αὐτοῦ, εἰς τὸ (58) ἐφόρεσε σῶμα δι' ἡμᾶς εἴρηται. Οὔτε τὸ παθητὸν σῶμα, ὃ ἐφόρεσε διὰ τὴν τοῦ παν τὸς σωτηρίαν, ἀνατίθεμεν τῷ Πατρὶ· τὰ πάντα γὰρ ἐκτίσθη ὑπὸ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ. Ὁ δὲ Υἱὸς μόν νος ὑπὸ τοῦ Πατρὸς ἐγεννήθη· διὸ πρωτότοκός ἐστι πάσης κτίσεως ὁ Θεὸς Λόγος· ἄτρεπτος γὰρ ἐξ ἀτρέπτου ἐστί· τοίνυν τὸ δι᾿ ἡμᾶς ἐφόρεσε τὸ σῶμα κτίσμα ἐστίν. μασι κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας, τὸν κεκλημένον. Ἰησοῦν, ἵνα δι᾿ αὐτοῦ τὸ ἀπολόμενον πρόβατον SERMO MAJOR DE FIDE, operari in ea potest quæ extra corpus sunt, nec B quæ procul corpore consistunt per præsentiam suam movere. Nunquam igitur homo procuł posi- tus illa movet, aut transfert: neque enim domi se- dens quispiam, et quæ in cœlo sunt cogitans, aut solem movet, aut cœlum circumvertit; sed illa commoveri, et condita fuisse videt; neque tamen ita ut eorum quidpiam efficere valeat. At non bu- jusmodi est Dei Verbum in homine ; non enim cor- pore colligatum erat, imo potius ipsum occupabat cum imperio ; ita ut una in corpore et in universis rebus esset; quinetiam extra res omnes, atque in solo Patre. versum se risum moveant, qui apud Græeos sapien- tes habentur ; dum mundum aiunt corpus esse grande, atque vere dicunt dum isthæc effantur : ipsum enim ejusque partes singulas, quoniam in sensum cadunt, perspicimus. Si igitur in mundo ipso, qui corpus est, Verbum Dei exsistit, ac simul in res universas, et in singulas quoque pervadis ; quid mirum aut quid absurdum si dicamus ipsum in hominem advenisse? Quod si, licet facta sit universa creatarum rerum natura, non absurdum est Verbum in ea esse, non absurdum pariter erit esse ipsum in homine. Non indecorum itaque est, in homine esse Verbum, atque omnia ab ipso et in ipso illuminari atque moveri. tor, Adamum a diabolo deceptum, transgressum opificis sui mandatum, atque in maledictionem, mortisque subjectionem delapsum ; ex Virgine Ma ria, ab Adamo originem ducente, eformato sibi purissimo corpore, quod posset continere omnem plenitudinem divinitatis corporaliter, atque pas- siones, id est cruciatus bumanos ferre ; pro toto mundo ipsum sponte tradidit; ut diabolum, qui olim mortis imperium obtinebat, morte corporis sui occideret. Sanguis autem non ex spiritu divinitatis Verbi manat ; sed ex homine quein tulit. 14. Illud. Ego sum vitis"; et, Pater meus major me est"; item, Creavit me“; et, Ego sum vermis et non homo ** ; et quæcunque in Evan- D geliis et in prophetis de se humilia et abjecta dixit, corpus quod propter nos tulit spectant. Neque patibile corpus, quod pro universi salute tulit, Pa- tri ascribimus: omnia enim creata sunt a Patre per Filium. Filius porro solus a Patre genitus est: quamobrem primogenitus est omnis creaturæ “ Deus Verbum immutabilis siquidem ex immula- bili est. Igitur corpus quod pro nobis tulit, res est creata. omnia præter peccatum : scilicet eum qui voca- tur Jesus, ut per ipsum perditam ovem Patri redu- * Coloss. 1, 15. ts Joan. IV, 12. Σκόπει, παρακαλῶ, εἰ μὴ τὴν χλεύην καθ' 15. Απατηθέντα γὰρ τὸν Ἀδὰμ ὑπὸ τοῦ διαβόλου 12. Animadverte, quæso, annon vel ignari ad- 13. Videus itaque Deus Verbum, omnium crea- 14. Τό, Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος, καὶ, Ο Πατήρ 15. Τὸν γὰρ Ἀδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήσ 15. Adamum enim induens cum affectibus per 1. **Joan. xiv, 28. w Prov. vill, 22. 46 Psal. xαι, 7. (58) Sic sape το relativum.

τοῦ ἰδίου σώματος ἐνεργεῖν, ἢ τὰ τούτου μακρὰν τῇ Δ παρουσίᾳ κινεῖν. Οὐδέποτε γοῦν ἄνθρωπος μακρὰν ἤδη ταῦτα κινεῖ, καὶ μεταφέρει· οὐδὲ, εἰ ἐπὶ τῆς ἰδίας οἰκίας καθέζοιτό τις, καὶ λογίζοιτο τὰ ἐν οὐ ρανῷ, ἤδη καὶ τὸν ἥλιον κινεῖ, καὶ τὸν οὐρανὸν περι- στρέφει· ἀλλ' ὁρᾷ μὲν κινούμενα καὶ γινόμενα, οὐ μὴν ὥστε καὶ ἐργάσασθαι δυνατὸς τυγχάνει. Οὐ δὴ τοιοῦτος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐν τῷ ἀνθρώπῳ· οὐ γὰρ συνεδέδετο τῷ σώματι, ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς ἑκράτει τοῦτο· ὥστε καὶ ἐν τούτῳ ἦν καὶ ἐν τοῖς πᾶσιν ἐτύγχανε· καὶ ἔξωθεν τῶν ὅλων ἦν, καὶ ἐν μόνῳ τῷ Πατρί. ἑαυτῶν κινοῦντες ἀγνοοῦσιν, τὸν κόσμον σῶμα μέγα φασὶν εἶναι οἱ τῶν Ἑλλήνων σοφοί, καὶ ἀληθεύουσι λέγοντες· ὁρῶμεν γὰρ αὐτὸν καὶ τὸ τούτου μέρος, ὅτι ταῖς αἰσθήσεσιν ὑποπίπτει. Εἰ τοίνυν καὶ ἐν τῷ κόσμῳ σώματι ὄντι ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐστὶ, καὶ ἐν ὅλοις καὶ ἐν τοῖς κατὰ μέρος αὐτοῦ πᾶσιν ἐπιβέβηκε· τί θαυμαστὸν ἢ τί ἄτοπον εἰ καὶ ἐν ἀνθρώπῳ φαμὲν αὐτὸν ἐπιδεδημηκέναι; Εἰ δὲ, καὶ γενητῆς οὔσης τῆς κτίσεως, οὐκ ἄτοπον ἐν αὐτῇ τὸν Λόγον εἶναι, οὐκ ἄρα οὐδὲ ἐν ἀνθρώπῳ αὐτὴν εἶναι ἄτοπον. Οὐκ οῦν ὅλως οὐκ ἀπρεπὲς τὸ ἐν ἀνθρώπῳ εἶναι τὸν Λό- γον· καὶ πάντα ὑπ' αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ φωτίζεσθαι καὶ κινεῖσθαι. παραβῆναι τὴν τοῦ πλάσαντος αὐτὸν ἐντολὴν, καὶ ς ὑπὸ κατάραν καὶ κατοχὴν θανάτου γενόμενον ὁρῶν ὁ τοῦ παντὸς κτίστης Θεὸς Λόγος, ἐκ τῆς ἀπογόνου τοῦ Ἀδὰμ Παρθένου Μαρίας πλάσας ἑαυτῷ τὸ χωρῆ- σαι δυνάμενον ἄχραντον σῶμα πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς Θεότητος σωματικῶς, καὶ τὰ πάθη τὰ ἀνθρώπεια, ὑπὲρ παντὸς τοῦ κόσμου αὐτὸ ἑκουσίως παραδέδω- κεν· ἵνα τόν ποτε βασιλεύοντα τοῦ θανάτου διάβολον θανατώσῃ, τῷ τοῦ ἰδίου σώματος θανάτῳ. Αἷμα δὲ οὐκ ἐκ τοῦ πνεύματος τῆς τοῦ Λόγου θεότητος εκπο ρεύεται· ἀλλ' ἐξ οὗ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου. μου μείζων μου ἐστὶ, καὶ τὸ Ἔκτισέ με, καὶ, Εγώ είμι σκώληξ, καὶ οὐκ ἄνθρωπος, καὶ ὅσα ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις καὶ ἐν τοῖς προφήταις εἶπε ταπεινὰ περὶ αὐτοῦ, εἰς τὸ (58) ἐφόρεσε σῶμα δι' ἡμᾶς εἴρηται. Οὔτε τὸ παθητὸν σῶμα, ὃ ἐφόρεσε διὰ τὴν τοῦ παν τὸς σωτηρίαν, ἀνατίθεμεν τῷ Πατρὶ· τὰ πάντα γὰρ ἐκτίσθη ὑπὸ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ. Ὁ δὲ Υἱὸς μόν νος ὑπὸ τοῦ Πατρὸς ἐγεννήθη· διὸ πρωτότοκός ἐστι πάσης κτίσεως ὁ Θεὸς Λόγος· ἄτρεπτος γὰρ ἐξ ἀτρέπτου ἐστί· τοίνυν τὸ δι᾿ ἡμᾶς ἐφόρεσε τὸ σῶμα κτίσμα ἐστίν. μασι κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας, τὸν κεκλημένον. Ἰησοῦν, ἵνα δι᾿ αὐτοῦ τὸ ἀπολόμενον πρόβατον SERMO MAJOR DE FIDE, operari in ea potest quæ extra corpus sunt, nec B quæ procul corpore consistunt per præsentiam suam movere. Nunquam igitur homo procuł posi- tus illa movet, aut transfert: neque enim domi se- dens quispiam, et quæ in cœlo sunt cogitans, aut solem movet, aut cœlum circumvertit; sed illa commoveri, et condita fuisse videt; neque tamen ita ut eorum quidpiam efficere valeat. At non bu- jusmodi est Dei Verbum in homine ; non enim cor- pore colligatum erat, imo potius ipsum occupabat cum imperio ; ita ut una in corpore et in universis rebus esset; quinetiam extra res omnes, atque in solo Patre. versum se risum moveant, qui apud Græeos sapien- tes habentur ; dum mundum aiunt corpus esse grande, atque vere dicunt dum isthæc effantur : ipsum enim ejusque partes singulas, quoniam in sensum cadunt, perspicimus. Si igitur in mundo ipso, qui corpus est, Verbum Dei exsistit, ac simul in res universas, et in singulas quoque pervadis ; quid mirum aut quid absurdum si dicamus ipsum in hominem advenisse? Quod si, licet facta sit universa creatarum rerum natura, non absurdum est Verbum in ea esse, non absurdum pariter erit esse ipsum in homine. Non indecorum itaque est, in homine esse Verbum, atque omnia ab ipso et in ipso illuminari atque moveri. tor, Adamum a diabolo deceptum, transgressum opificis sui mandatum, atque in maledictionem, mortisque subjectionem delapsum ; ex Virgine Ma ria, ab Adamo originem ducente, eformato sibi purissimo corpore, quod posset continere omnem plenitudinem divinitatis corporaliter, atque pas- siones, id est cruciatus bumanos ferre ; pro toto mundo ipsum sponte tradidit; ut diabolum, qui olim mortis imperium obtinebat, morte corporis sui occideret. Sanguis autem non ex spiritu divinitatis Verbi manat ; sed ex homine quein tulit. 14. Illud. Ego sum vitis"; et, Pater meus major me est"; item, Creavit me“; et, Ego sum vermis et non homo ** ; et quæcunque in Evan- D geliis et in prophetis de se humilia et abjecta dixit, corpus quod propter nos tulit spectant. Neque patibile corpus, quod pro universi salute tulit, Pa- tri ascribimus: omnia enim creata sunt a Patre per Filium. Filius porro solus a Patre genitus est: quamobrem primogenitus est omnis creaturæ “ Deus Verbum immutabilis siquidem ex immula- bili est. Igitur corpus quod pro nobis tulit, res est creata. omnia præter peccatum : scilicet eum qui voca- tur Jesus, ut per ipsum perditam ovem Patri redu- * Coloss. 1, 15. ts Joan. IV, 12. Σκόπει, παρακαλῶ, εἰ μὴ τὴν χλεύην καθ' 15. Απατηθέντα γὰρ τὸν Ἀδὰμ ὑπὸ τοῦ διαβόλου 12. Animadverte, quæso, annon vel ignari ad- 13. Videus itaque Deus Verbum, omnium crea- 14. Τό, Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος, καὶ, Ο Πατήρ 15. Τὸν γὰρ Ἀδὰμ ἐνδυσάμενος σὺν τοῖς παθήσ 15. Adamum enim induens cum affectibus per 1. **Joan. xiv, 28. w Prov. vill, 22. 46 Psal. xαι, 7. (58) Sic sape το relativum.

και πιστεύοντα, διδάσκει σὺν τοῖς λοιποῖς ἀποστόλοις, καὶ τοῖς δυναμένοις ὁμοίως πνευματικῶς χωρῆσαι, λέγων· Ο έωρακώς ἐμὲ ἑώρακε τὸν Πατέρα· ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἔν ἐσμεν, καὶ, Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί. δείξεως τὸν ἄνθρωπον τοῦ Σωτῆρος, ὃν κατανοεῖν διδασκόμεθα αὐτὸν εἶναι ποίημα· οὐ γὰρ τὴν ἀόρα τον θεότητα τοῦ Λόγου, τὴν ἐν κόλποις πατρῴοις ἀποκεκρυμμένην, ἣν οὐδεὶς ἕως τοῦ δεῦρο τεθέαται. Καὶ τοῦτο Παῦλος οἶδεν ἡμῶν μᾶλλον λέγων· Περι- ήστραψε με φῶς ἱκανὸν, καὶ ἔπεσα εἰς τὸ ἔδα- φος. Καὶ ἤκουσα φωνῆς λεγούσης μοι· Σαούλ, Σαούλ, τί με διώκεις; σκληρόν σοι πρὸς κέντρα λακτίζειν. Κἀγὼ εἶπον· Τίς εἶ, Κύριε ; Καὶ ὁ Κύ ριός φησι πρὸς μέ· Ἐγώ εἰμι Ἰησοῦς, ὃν σὺ διώκεις. Ομολογεῖ δὲ ἀπὸ τῆς δόξης τοῦ φωτὸς τοῦ Κυρίου τετυφλῶσθαι· καὶ μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἐξ ἀποκα- λύψεως καὶ προστάξεως αὐτοῦ ἡτενικέναι. Εἰ δὲ Παῦ λος, τὸ σκεῦος τῆς ἐκλογῆς, τετύφλωται, μὴ δυνάμενος δραν τὴν τοῦ Κυρίου δόξαν· πῶς ἡμᾶς διδάσκει τὴν Θεότητα αὐτοῦ τοῦ Λόγου κατανοεῖν; Αλλ' ὅ πολ- λάκις εἶπον, καὶ νῦν ἐρῶ, Ἰησοῦν τὸν ἄνθρωπον τοῦ Σωτῆρος, τὸν πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτὸν, πεν ἡμῖν κατανοεῖν. Χριστοῦ· δηλονότι τοῦ ἀνθρώπου λέγει, τοῦ κειμέ νου θεμελίου. Τῆς γὰρ θεότητος τοῦ Λόγου οὔτε Παῦλος, οὔτε ἕτερός τις γενέσθαι δύναται μιμητής, εἰ μὴ ἐν τοῖς παθήμασι καὶ πραΰτητι τοῦ Χριστοῦ· περὶ ὧν ὁ Πέτρος λέγει ἐπακολουθήσειν ἡμᾶς τοῖς ἔχνεσιν αὐτοῦ· καθὼς καὶ ὁ Παῦλος εἶπε, τὰ ὑστε ρήματα τῶν θλίψεων τοῦ Χριστοῦ ἀναπληροῦν ἐν τῇ ἰδίᾳ σαρκί. ᾿Αναντιῤῥήτως οὖν ὁ πρὸ τοῦ αἰῶνος θε- μελιωθεὶς εἰς τὰ ἀπόκρυφα τῆς πατρώας διανοίας ἐν προγνώσει ἦν, ὃν ἔμελλεν ἐκ Μαρίας Κυριακὸν ἄν θρωπον κτίζειν. Περὶ δὲ τὸ Κυριακὸν σῶμα φανερῶς προεφητεύθη τῷ Ἰούδᾳ· Ἐκ σοῦ ἐξελεύσεταί μοι ἡγούμενος· καὶ ἡ ἀρχὴ αὐτοῦ ἀπ' ἀρχῆς ἀφ' ἡμε- ρῶν αἰῶνος· καίπερ ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων ἐκ φυλῆς Ἰούδα ἀνείληφεν ὁ Θεὸς Λόγος τὸν ἄνθρω- που. Β καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ ὑποτάξαντι η αὐτῷ τὰ πάντα. Ζητήσωμεν τοίνυν τίς ἐστιν ὁ μὴ ὑποτασσόμενος τῷ Θεῷ, εἰ μὴ πρότερον τὰ πάντα αὐτῷ ὑποταγῇ. Τί γὰρ οὐκ εἶχεν ὑποτεταγμένον ὁ ἐκ Πατρὸς Λόγος, πρὶν τῆς δι' οὗ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου δι' ἡμᾶς οἰκονομίας; πάντα γὰρ τὰ ποιήματα τῷ πεποιηκότι ὑποτάσσεται. Τῷ δὲ ἀναληφθέντι ἀνθρώ- πῳ ἕως νῦν οὐ τὰ πάντα ὑποτέτακται· φησὶ γὰρ ὁ Παῦλος· Οὔπω βλέπομεν αὐτῷ τὰ πάντα ὑποτε- ταγμένα. Τοῖς γὰρ Ἰουδαίοις σκάνδαλόν ἐστιν, ἔθνεσι δὲ μωρία, ἡμῖν δὲ τοῖς εἰς αὐτὸν πιστεύουσι Χριστὸς Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία. Οταν τοίνυν πᾶσα χιν, 10. SERMO MAJOR DE FIDE. A ptum, cum reliquis apostolis, aliisque qui pari ET- C modo possent spiritualiter capere, docuit bis ver- bis : Qui vidit me, vidit et Patrem ; Ego et Faler unum sumus ; et, Ego in Patre et Pater in me . 103650. Habes itaque ex ipsa sacrarum Scriptu- rarum demonstratione, hominem Servatoris esse, quem ut rem creatam considerare docemur; sed non invisibilem Verbi divinitatem, quæ in paterno sinu abscondita est, quamque nemo hactenus vi- dit. id vero Paulus præstantius quam nos nove- rat, qui ait: Circumfulsit me lux copiosa, et decidi in terram : et audivi vocem dicentem mihi : Saule, Saule, quid me persequeris ? durum est tibi contra stimulos calcitrare. Et ego respondi: Quis es, Do- mine? Et dixit Dominus mihi, Ego sum Jesus, quen tu persequeris s. Fatetur autem se a gloria et cla- ritate lucis Domini excæcatum, et post triduum ex revelatione et jussu ipsius visum recepisse. Quod- si Paulus, vas electionis, excæcatus est, quod glo- riæ Domini conspectum ferre non valuerit ; qui nos ipse edocere possit quo pacto consideremus et per- spiciamus ipsius Verbi deitatem? Sed quæ sæpe dixi, et nunc repetam: Jesum Servatoris hominem, qui fidelis est ei qui ſecit ipsum, nobis esse con- siderandum dixit. Christi " : de homine scilicet loquitur, qui positus est in fundamentum. Divinitatis enim Verbi neque Paulus, neque quispiam alius potest imitator esse : nec nisi in passionibus et in mansuetudine Christum possumus imitari : de quibus Petrus ait ", nos se- cuturos vestigia ejus: quemadmodum et Paulus ait ", adimplere se quæ desunt tribulationibus Christi in carne sua. Sine controversia igitur est, eum qui ante sæcula fundatus est in secreto paternæ mentis per præscientiam fuisse, Dominicum scilicet hominem, quem futurum erat ut Pater ex Maria pro- duceret. De Dominico autem corpore palam est pro- phetico afilatu Judæ dictumn fuisse : Ex te exiet mihi dux : et principatus ejus a principio a diebus sæculi ". Siquidem in consummatione sæculorum ex tribu Juda Deus Verbum assumpsit hominem. Filius subjectus erit ei qui subjecit sibi omnia Quæramus itaque quis ille est qui non subjicitur Deo, nisi prius omnia subjecta sint illi. Quid enim habuit non sibi subjectum is qui, ante œconomianı suscepti pro nobis hominis, Patris Verbum erat? omnia quippe opificia opifici subjiciuntur. Assumpto autem homini non omnia etiam ad hoc usque tein- pus subjecta sunt; ait enim Paulus : Necdum vide- mus omnia subjecta ei *. Judæis quippe scandalum est, gentibus autem stultitia, nobis vero qui in ipsum credimus, Christus est Dei virtus et Dei sapientia **. Cum itaque omnis creatura in nubibus occurrei it "Joan. xiv, 9. Joan. x, 30. Joan. Mich. v, 2. I Cor. xv, 28. 18, 21. Coloss. 1, 24. Act. XXII, 6-8. * I.Cor. iv, 16. » Hebr. 11, 8. ** I Cor. 1, 24. Petr. 50. Εχεις τοίνυν ἐξ αὐτῆς τῆς τῶν Γραφῶν ἀπο- 31. Μιμηταί μου γίνεσθε, φησί, καθὼς κἀγὼ 52. Οταν, φησὶν, ὑποταγῇ αὐτῷ τὰ πάντα, τότε 51. Imitatores mei estote, inquit, sicut et ego 52. Cum, inquit, subjecta fuerint illi omnia, ipse

και πιστεύοντα, διδάσκει σὺν τοῖς λοιποῖς ἀποστόλοις, καὶ τοῖς δυναμένοις ὁμοίως πνευματικῶς χωρῆσαι, λέγων· Ο έωρακώς ἐμὲ ἑώρακε τὸν Πατέρα· ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἔν ἐσμεν, καὶ, Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί. δείξεως τὸν ἄνθρωπον τοῦ Σωτῆρος, ὃν κατανοεῖν διδασκόμεθα αὐτὸν εἶναι ποίημα· οὐ γὰρ τὴν ἀόρα τον θεότητα τοῦ Λόγου, τὴν ἐν κόλποις πατρῴοις ἀποκεκρυμμένην, ἣν οὐδεὶς ἕως τοῦ δεῦρο τεθέαται. Καὶ τοῦτο Παῦλος οἶδεν ἡμῶν μᾶλλον λέγων· Περι- ήστραψε με φῶς ἱκανὸν, καὶ ἔπεσα εἰς τὸ ἔδα- φος. Καὶ ἤκουσα φωνῆς λεγούσης μοι· Σαούλ, Σαούλ, τί με διώκεις; σκληρόν σοι πρὸς κέντρα λακτίζειν. Κἀγὼ εἶπον· Τίς εἶ, Κύριε ; Καὶ ὁ Κύ ριός φησι πρὸς μέ· Ἐγώ εἰμι Ἰησοῦς, ὃν σὺ διώκεις. Ομολογεῖ δὲ ἀπὸ τῆς δόξης τοῦ φωτὸς τοῦ Κυρίου τετυφλῶσθαι· καὶ μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἐξ ἀποκα- λύψεως καὶ προστάξεως αὐτοῦ ἡτενικέναι. Εἰ δὲ Παῦ λος, τὸ σκεῦος τῆς ἐκλογῆς, τετύφλωται, μὴ δυνάμενος δραν τὴν τοῦ Κυρίου δόξαν· πῶς ἡμᾶς διδάσκει τὴν Θεότητα αὐτοῦ τοῦ Λόγου κατανοεῖν; Αλλ' ὅ πολ- λάκις εἶπον, καὶ νῦν ἐρῶ, Ἰησοῦν τὸν ἄνθρωπον τοῦ Σωτῆρος, τὸν πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτὸν, πεν ἡμῖν κατανοεῖν. Χριστοῦ· δηλονότι τοῦ ἀνθρώπου λέγει, τοῦ κειμέ νου θεμελίου. Τῆς γὰρ θεότητος τοῦ Λόγου οὔτε Παῦλος, οὔτε ἕτερός τις γενέσθαι δύναται μιμητής, εἰ μὴ ἐν τοῖς παθήμασι καὶ πραΰτητι τοῦ Χριστοῦ· περὶ ὧν ὁ Πέτρος λέγει ἐπακολουθήσειν ἡμᾶς τοῖς ἔχνεσιν αὐτοῦ· καθὼς καὶ ὁ Παῦλος εἶπε, τὰ ὑστε ρήματα τῶν θλίψεων τοῦ Χριστοῦ ἀναπληροῦν ἐν τῇ ἰδίᾳ σαρκί. ᾿Αναντιῤῥήτως οὖν ὁ πρὸ τοῦ αἰῶνος θε- μελιωθεὶς εἰς τὰ ἀπόκρυφα τῆς πατρώας διανοίας ἐν προγνώσει ἦν, ὃν ἔμελλεν ἐκ Μαρίας Κυριακὸν ἄν θρωπον κτίζειν. Περὶ δὲ τὸ Κυριακὸν σῶμα φανερῶς προεφητεύθη τῷ Ἰούδᾳ· Ἐκ σοῦ ἐξελεύσεταί μοι ἡγούμενος· καὶ ἡ ἀρχὴ αὐτοῦ ἀπ' ἀρχῆς ἀφ' ἡμε- ρῶν αἰῶνος· καίπερ ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων ἐκ φυλῆς Ἰούδα ἀνείληφεν ὁ Θεὸς Λόγος τὸν ἄνθρω- που. Β καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ ὑποτάξαντι η αὐτῷ τὰ πάντα. Ζητήσωμεν τοίνυν τίς ἐστιν ὁ μὴ ὑποτασσόμενος τῷ Θεῷ, εἰ μὴ πρότερον τὰ πάντα αὐτῷ ὑποταγῇ. Τί γὰρ οὐκ εἶχεν ὑποτεταγμένον ὁ ἐκ Πατρὸς Λόγος, πρὶν τῆς δι' οὗ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου δι' ἡμᾶς οἰκονομίας; πάντα γὰρ τὰ ποιήματα τῷ πεποιηκότι ὑποτάσσεται. Τῷ δὲ ἀναληφθέντι ἀνθρώ- πῳ ἕως νῦν οὐ τὰ πάντα ὑποτέτακται· φησὶ γὰρ ὁ Παῦλος· Οὔπω βλέπομεν αὐτῷ τὰ πάντα ὑποτε- ταγμένα. Τοῖς γὰρ Ἰουδαίοις σκάνδαλόν ἐστιν, ἔθνεσι δὲ μωρία, ἡμῖν δὲ τοῖς εἰς αὐτὸν πιστεύουσι Χριστὸς Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία. Οταν τοίνυν πᾶσα χιν, 10. SERMO MAJOR DE FIDE. A ptum, cum reliquis apostolis, aliisque qui pari ET- C modo possent spiritualiter capere, docuit bis ver- bis : Qui vidit me, vidit et Patrem ; Ego et Faler unum sumus ; et, Ego in Patre et Pater in me . 103650. Habes itaque ex ipsa sacrarum Scriptu- rarum demonstratione, hominem Servatoris esse, quem ut rem creatam considerare docemur; sed non invisibilem Verbi divinitatem, quæ in paterno sinu abscondita est, quamque nemo hactenus vi- dit. id vero Paulus præstantius quam nos nove- rat, qui ait: Circumfulsit me lux copiosa, et decidi in terram : et audivi vocem dicentem mihi : Saule, Saule, quid me persequeris ? durum est tibi contra stimulos calcitrare. Et ego respondi: Quis es, Do- mine? Et dixit Dominus mihi, Ego sum Jesus, quen tu persequeris s. Fatetur autem se a gloria et cla- ritate lucis Domini excæcatum, et post triduum ex revelatione et jussu ipsius visum recepisse. Quod- si Paulus, vas electionis, excæcatus est, quod glo- riæ Domini conspectum ferre non valuerit ; qui nos ipse edocere possit quo pacto consideremus et per- spiciamus ipsius Verbi deitatem? Sed quæ sæpe dixi, et nunc repetam: Jesum Servatoris hominem, qui fidelis est ei qui ſecit ipsum, nobis esse con- siderandum dixit. Christi " : de homine scilicet loquitur, qui positus est in fundamentum. Divinitatis enim Verbi neque Paulus, neque quispiam alius potest imitator esse : nec nisi in passionibus et in mansuetudine Christum possumus imitari : de quibus Petrus ait ", nos se- cuturos vestigia ejus: quemadmodum et Paulus ait ", adimplere se quæ desunt tribulationibus Christi in carne sua. Sine controversia igitur est, eum qui ante sæcula fundatus est in secreto paternæ mentis per præscientiam fuisse, Dominicum scilicet hominem, quem futurum erat ut Pater ex Maria pro- duceret. De Dominico autem corpore palam est pro- phetico afilatu Judæ dictumn fuisse : Ex te exiet mihi dux : et principatus ejus a principio a diebus sæculi ". Siquidem in consummatione sæculorum ex tribu Juda Deus Verbum assumpsit hominem. Filius subjectus erit ei qui subjecit sibi omnia Quæramus itaque quis ille est qui non subjicitur Deo, nisi prius omnia subjecta sint illi. Quid enim habuit non sibi subjectum is qui, ante œconomianı suscepti pro nobis hominis, Patris Verbum erat? omnia quippe opificia opifici subjiciuntur. Assumpto autem homini non omnia etiam ad hoc usque tein- pus subjecta sunt; ait enim Paulus : Necdum vide- mus omnia subjecta ei *. Judæis quippe scandalum est, gentibus autem stultitia, nobis vero qui in ipsum credimus, Christus est Dei virtus et Dei sapientia **. Cum itaque omnis creatura in nubibus occurrei it "Joan. xiv, 9. Joan. x, 30. Joan. Mich. v, 2. I Cor. xv, 28. 18, 21. Coloss. 1, 24. Act. XXII, 6-8. * I.Cor. iv, 16. » Hebr. 11, 8. ** I Cor. 1, 24. Petr. 50. Εχεις τοίνυν ἐξ αὐτῆς τῆς τῶν Γραφῶν ἀπο- 31. Μιμηταί μου γίνεσθε, φησί, καθὼς κἀγὼ 52. Οταν, φησὶν, ὑποταγῇ αὐτῷ τὰ πάντα, τότε 51. Imitatores mei estote, inquit, sicut et ego 52. Cum, inquit, subjecta fuerint illi omnia, ipse

και πιστεύοντα, διδάσκει σὺν τοῖς λοιποῖς ἀποστόλοις, καὶ τοῖς δυναμένοις ὁμοίως πνευματικῶς χωρῆσαι, λέγων· Ο έωρακώς ἐμὲ ἑώρακε τὸν Πατέρα· ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἔν ἐσμεν, καὶ, Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί. δείξεως τὸν ἄνθρωπον τοῦ Σωτῆρος, ὃν κατανοεῖν διδασκόμεθα αὐτὸν εἶναι ποίημα· οὐ γὰρ τὴν ἀόρα τον θεότητα τοῦ Λόγου, τὴν ἐν κόλποις πατρῴοις ἀποκεκρυμμένην, ἣν οὐδεὶς ἕως τοῦ δεῦρο τεθέαται. Καὶ τοῦτο Παῦλος οἶδεν ἡμῶν μᾶλλον λέγων· Περι- ήστραψε με φῶς ἱκανὸν, καὶ ἔπεσα εἰς τὸ ἔδα- φος. Καὶ ἤκουσα φωνῆς λεγούσης μοι· Σαούλ, Σαούλ, τί με διώκεις; σκληρόν σοι πρὸς κέντρα λακτίζειν. Κἀγὼ εἶπον· Τίς εἶ, Κύριε ; Καὶ ὁ Κύ ριός φησι πρὸς μέ· Ἐγώ εἰμι Ἰησοῦς, ὃν σὺ διώκεις. Ομολογεῖ δὲ ἀπὸ τῆς δόξης τοῦ φωτὸς τοῦ Κυρίου τετυφλῶσθαι· καὶ μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἐξ ἀποκα- λύψεως καὶ προστάξεως αὐτοῦ ἡτενικέναι. Εἰ δὲ Παῦ λος, τὸ σκεῦος τῆς ἐκλογῆς, τετύφλωται, μὴ δυνάμενος δραν τὴν τοῦ Κυρίου δόξαν· πῶς ἡμᾶς διδάσκει τὴν Θεότητα αὐτοῦ τοῦ Λόγου κατανοεῖν; Αλλ' ὅ πολ- λάκις εἶπον, καὶ νῦν ἐρῶ, Ἰησοῦν τὸν ἄνθρωπον τοῦ Σωτῆρος, τὸν πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτὸν, πεν ἡμῖν κατανοεῖν. Χριστοῦ· δηλονότι τοῦ ἀνθρώπου λέγει, τοῦ κειμέ νου θεμελίου. Τῆς γὰρ θεότητος τοῦ Λόγου οὔτε Παῦλος, οὔτε ἕτερός τις γενέσθαι δύναται μιμητής, εἰ μὴ ἐν τοῖς παθήμασι καὶ πραΰτητι τοῦ Χριστοῦ· περὶ ὧν ὁ Πέτρος λέγει ἐπακολουθήσειν ἡμᾶς τοῖς ἔχνεσιν αὐτοῦ· καθὼς καὶ ὁ Παῦλος εἶπε, τὰ ὑστε ρήματα τῶν θλίψεων τοῦ Χριστοῦ ἀναπληροῦν ἐν τῇ ἰδίᾳ σαρκί. ᾿Αναντιῤῥήτως οὖν ὁ πρὸ τοῦ αἰῶνος θε- μελιωθεὶς εἰς τὰ ἀπόκρυφα τῆς πατρώας διανοίας ἐν προγνώσει ἦν, ὃν ἔμελλεν ἐκ Μαρίας Κυριακὸν ἄν θρωπον κτίζειν. Περὶ δὲ τὸ Κυριακὸν σῶμα φανερῶς προεφητεύθη τῷ Ἰούδᾳ· Ἐκ σοῦ ἐξελεύσεταί μοι ἡγούμενος· καὶ ἡ ἀρχὴ αὐτοῦ ἀπ' ἀρχῆς ἀφ' ἡμε- ρῶν αἰῶνος· καίπερ ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων ἐκ φυλῆς Ἰούδα ἀνείληφεν ὁ Θεὸς Λόγος τὸν ἄνθρω- που. Β καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ ὑποτάξαντι η αὐτῷ τὰ πάντα. Ζητήσωμεν τοίνυν τίς ἐστιν ὁ μὴ ὑποτασσόμενος τῷ Θεῷ, εἰ μὴ πρότερον τὰ πάντα αὐτῷ ὑποταγῇ. Τί γὰρ οὐκ εἶχεν ὑποτεταγμένον ὁ ἐκ Πατρὸς Λόγος, πρὶν τῆς δι' οὗ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου δι' ἡμᾶς οἰκονομίας; πάντα γὰρ τὰ ποιήματα τῷ πεποιηκότι ὑποτάσσεται. Τῷ δὲ ἀναληφθέντι ἀνθρώ- πῳ ἕως νῦν οὐ τὰ πάντα ὑποτέτακται· φησὶ γὰρ ὁ Παῦλος· Οὔπω βλέπομεν αὐτῷ τὰ πάντα ὑποτε- ταγμένα. Τοῖς γὰρ Ἰουδαίοις σκάνδαλόν ἐστιν, ἔθνεσι δὲ μωρία, ἡμῖν δὲ τοῖς εἰς αὐτὸν πιστεύουσι Χριστὸς Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία. Οταν τοίνυν πᾶσα χιν, 10. SERMO MAJOR DE FIDE. A ptum, cum reliquis apostolis, aliisque qui pari ET- C modo possent spiritualiter capere, docuit bis ver- bis : Qui vidit me, vidit et Patrem ; Ego et Faler unum sumus ; et, Ego in Patre et Pater in me . 103650. Habes itaque ex ipsa sacrarum Scriptu- rarum demonstratione, hominem Servatoris esse, quem ut rem creatam considerare docemur; sed non invisibilem Verbi divinitatem, quæ in paterno sinu abscondita est, quamque nemo hactenus vi- dit. id vero Paulus præstantius quam nos nove- rat, qui ait: Circumfulsit me lux copiosa, et decidi in terram : et audivi vocem dicentem mihi : Saule, Saule, quid me persequeris ? durum est tibi contra stimulos calcitrare. Et ego respondi: Quis es, Do- mine? Et dixit Dominus mihi, Ego sum Jesus, quen tu persequeris s. Fatetur autem se a gloria et cla- ritate lucis Domini excæcatum, et post triduum ex revelatione et jussu ipsius visum recepisse. Quod- si Paulus, vas electionis, excæcatus est, quod glo- riæ Domini conspectum ferre non valuerit ; qui nos ipse edocere possit quo pacto consideremus et per- spiciamus ipsius Verbi deitatem? Sed quæ sæpe dixi, et nunc repetam: Jesum Servatoris hominem, qui fidelis est ei qui ſecit ipsum, nobis esse con- siderandum dixit. Christi " : de homine scilicet loquitur, qui positus est in fundamentum. Divinitatis enim Verbi neque Paulus, neque quispiam alius potest imitator esse : nec nisi in passionibus et in mansuetudine Christum possumus imitari : de quibus Petrus ait ", nos se- cuturos vestigia ejus: quemadmodum et Paulus ait ", adimplere se quæ desunt tribulationibus Christi in carne sua. Sine controversia igitur est, eum qui ante sæcula fundatus est in secreto paternæ mentis per præscientiam fuisse, Dominicum scilicet hominem, quem futurum erat ut Pater ex Maria pro- duceret. De Dominico autem corpore palam est pro- phetico afilatu Judæ dictumn fuisse : Ex te exiet mihi dux : et principatus ejus a principio a diebus sæculi ". Siquidem in consummatione sæculorum ex tribu Juda Deus Verbum assumpsit hominem. Filius subjectus erit ei qui subjecit sibi omnia Quæramus itaque quis ille est qui non subjicitur Deo, nisi prius omnia subjecta sint illi. Quid enim habuit non sibi subjectum is qui, ante œconomianı suscepti pro nobis hominis, Patris Verbum erat? omnia quippe opificia opifici subjiciuntur. Assumpto autem homini non omnia etiam ad hoc usque tein- pus subjecta sunt; ait enim Paulus : Necdum vide- mus omnia subjecta ei *. Judæis quippe scandalum est, gentibus autem stultitia, nobis vero qui in ipsum credimus, Christus est Dei virtus et Dei sapientia **. Cum itaque omnis creatura in nubibus occurrei it "Joan. xiv, 9. Joan. x, 30. Joan. Mich. v, 2. I Cor. xv, 28. 18, 21. Coloss. 1, 24. Act. XXII, 6-8. * I.Cor. iv, 16. » Hebr. 11, 8. ** I Cor. 1, 24. Petr. 50. Εχεις τοίνυν ἐξ αὐτῆς τῆς τῶν Γραφῶν ἀπο- 31. Μιμηταί μου γίνεσθε, φησί, καθὼς κἀγὼ 52. Οταν, φησὶν, ὑποταγῇ αὐτῷ τὰ πάντα, τότε 51. Imitatores mei estote, inquit, sicut et ego 52. Cum, inquit, subjecta fuerint illi omnia, ipse

και πιστεύοντα, διδάσκει σὺν τοῖς λοιποῖς ἀποστόλοις, καὶ τοῖς δυναμένοις ὁμοίως πνευματικῶς χωρῆσαι, λέγων· Ο έωρακώς ἐμὲ ἑώρακε τὸν Πατέρα· ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἔν ἐσμεν, καὶ, Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί. δείξεως τὸν ἄνθρωπον τοῦ Σωτῆρος, ὃν κατανοεῖν διδασκόμεθα αὐτὸν εἶναι ποίημα· οὐ γὰρ τὴν ἀόρα τον θεότητα τοῦ Λόγου, τὴν ἐν κόλποις πατρῴοις ἀποκεκρυμμένην, ἣν οὐδεὶς ἕως τοῦ δεῦρο τεθέαται. Καὶ τοῦτο Παῦλος οἶδεν ἡμῶν μᾶλλον λέγων· Περι- ήστραψε με φῶς ἱκανὸν, καὶ ἔπεσα εἰς τὸ ἔδα- φος. Καὶ ἤκουσα φωνῆς λεγούσης μοι· Σαούλ, Σαούλ, τί με διώκεις; σκληρόν σοι πρὸς κέντρα λακτίζειν. Κἀγὼ εἶπον· Τίς εἶ, Κύριε ; Καὶ ὁ Κύ ριός φησι πρὸς μέ· Ἐγώ εἰμι Ἰησοῦς, ὃν σὺ διώκεις. Ομολογεῖ δὲ ἀπὸ τῆς δόξης τοῦ φωτὸς τοῦ Κυρίου τετυφλῶσθαι· καὶ μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἐξ ἀποκα- λύψεως καὶ προστάξεως αὐτοῦ ἡτενικέναι. Εἰ δὲ Παῦ λος, τὸ σκεῦος τῆς ἐκλογῆς, τετύφλωται, μὴ δυνάμενος δραν τὴν τοῦ Κυρίου δόξαν· πῶς ἡμᾶς διδάσκει τὴν Θεότητα αὐτοῦ τοῦ Λόγου κατανοεῖν; Αλλ' ὅ πολ- λάκις εἶπον, καὶ νῦν ἐρῶ, Ἰησοῦν τὸν ἄνθρωπον τοῦ Σωτῆρος, τὸν πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτὸν, πεν ἡμῖν κατανοεῖν. Χριστοῦ· δηλονότι τοῦ ἀνθρώπου λέγει, τοῦ κειμέ νου θεμελίου. Τῆς γὰρ θεότητος τοῦ Λόγου οὔτε Παῦλος, οὔτε ἕτερός τις γενέσθαι δύναται μιμητής, εἰ μὴ ἐν τοῖς παθήμασι καὶ πραΰτητι τοῦ Χριστοῦ· περὶ ὧν ὁ Πέτρος λέγει ἐπακολουθήσειν ἡμᾶς τοῖς ἔχνεσιν αὐτοῦ· καθὼς καὶ ὁ Παῦλος εἶπε, τὰ ὑστε ρήματα τῶν θλίψεων τοῦ Χριστοῦ ἀναπληροῦν ἐν τῇ ἰδίᾳ σαρκί. ᾿Αναντιῤῥήτως οὖν ὁ πρὸ τοῦ αἰῶνος θε- μελιωθεὶς εἰς τὰ ἀπόκρυφα τῆς πατρώας διανοίας ἐν προγνώσει ἦν, ὃν ἔμελλεν ἐκ Μαρίας Κυριακὸν ἄν θρωπον κτίζειν. Περὶ δὲ τὸ Κυριακὸν σῶμα φανερῶς προεφητεύθη τῷ Ἰούδᾳ· Ἐκ σοῦ ἐξελεύσεταί μοι ἡγούμενος· καὶ ἡ ἀρχὴ αὐτοῦ ἀπ' ἀρχῆς ἀφ' ἡμε- ρῶν αἰῶνος· καίπερ ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων ἐκ φυλῆς Ἰούδα ἀνείληφεν ὁ Θεὸς Λόγος τὸν ἄνθρω- που. Β καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ ὑποτάξαντι η αὐτῷ τὰ πάντα. Ζητήσωμεν τοίνυν τίς ἐστιν ὁ μὴ ὑποτασσόμενος τῷ Θεῷ, εἰ μὴ πρότερον τὰ πάντα αὐτῷ ὑποταγῇ. Τί γὰρ οὐκ εἶχεν ὑποτεταγμένον ὁ ἐκ Πατρὸς Λόγος, πρὶν τῆς δι' οὗ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου δι' ἡμᾶς οἰκονομίας; πάντα γὰρ τὰ ποιήματα τῷ πεποιηκότι ὑποτάσσεται. Τῷ δὲ ἀναληφθέντι ἀνθρώ- πῳ ἕως νῦν οὐ τὰ πάντα ὑποτέτακται· φησὶ γὰρ ὁ Παῦλος· Οὔπω βλέπομεν αὐτῷ τὰ πάντα ὑποτε- ταγμένα. Τοῖς γὰρ Ἰουδαίοις σκάνδαλόν ἐστιν, ἔθνεσι δὲ μωρία, ἡμῖν δὲ τοῖς εἰς αὐτὸν πιστεύουσι Χριστὸς Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία. Οταν τοίνυν πᾶσα χιν, 10. SERMO MAJOR DE FIDE. A ptum, cum reliquis apostolis, aliisque qui pari ET- C modo possent spiritualiter capere, docuit bis ver- bis : Qui vidit me, vidit et Patrem ; Ego et Faler unum sumus ; et, Ego in Patre et Pater in me . 103650. Habes itaque ex ipsa sacrarum Scriptu- rarum demonstratione, hominem Servatoris esse, quem ut rem creatam considerare docemur; sed non invisibilem Verbi divinitatem, quæ in paterno sinu abscondita est, quamque nemo hactenus vi- dit. id vero Paulus præstantius quam nos nove- rat, qui ait: Circumfulsit me lux copiosa, et decidi in terram : et audivi vocem dicentem mihi : Saule, Saule, quid me persequeris ? durum est tibi contra stimulos calcitrare. Et ego respondi: Quis es, Do- mine? Et dixit Dominus mihi, Ego sum Jesus, quen tu persequeris s. Fatetur autem se a gloria et cla- ritate lucis Domini excæcatum, et post triduum ex revelatione et jussu ipsius visum recepisse. Quod- si Paulus, vas electionis, excæcatus est, quod glo- riæ Domini conspectum ferre non valuerit ; qui nos ipse edocere possit quo pacto consideremus et per- spiciamus ipsius Verbi deitatem? Sed quæ sæpe dixi, et nunc repetam: Jesum Servatoris hominem, qui fidelis est ei qui ſecit ipsum, nobis esse con- siderandum dixit. Christi " : de homine scilicet loquitur, qui positus est in fundamentum. Divinitatis enim Verbi neque Paulus, neque quispiam alius potest imitator esse : nec nisi in passionibus et in mansuetudine Christum possumus imitari : de quibus Petrus ait ", nos se- cuturos vestigia ejus: quemadmodum et Paulus ait ", adimplere se quæ desunt tribulationibus Christi in carne sua. Sine controversia igitur est, eum qui ante sæcula fundatus est in secreto paternæ mentis per præscientiam fuisse, Dominicum scilicet hominem, quem futurum erat ut Pater ex Maria pro- duceret. De Dominico autem corpore palam est pro- phetico afilatu Judæ dictumn fuisse : Ex te exiet mihi dux : et principatus ejus a principio a diebus sæculi ". Siquidem in consummatione sæculorum ex tribu Juda Deus Verbum assumpsit hominem. Filius subjectus erit ei qui subjecit sibi omnia Quæramus itaque quis ille est qui non subjicitur Deo, nisi prius omnia subjecta sint illi. Quid enim habuit non sibi subjectum is qui, ante œconomianı suscepti pro nobis hominis, Patris Verbum erat? omnia quippe opificia opifici subjiciuntur. Assumpto autem homini non omnia etiam ad hoc usque tein- pus subjecta sunt; ait enim Paulus : Necdum vide- mus omnia subjecta ei *. Judæis quippe scandalum est, gentibus autem stultitia, nobis vero qui in ipsum credimus, Christus est Dei virtus et Dei sapientia **. Cum itaque omnis creatura in nubibus occurrei it "Joan. xiv, 9. Joan. x, 30. Joan. Mich. v, 2. I Cor. xv, 28. 18, 21. Coloss. 1, 24. Act. XXII, 6-8. * I.Cor. iv, 16. » Hebr. 11, 8. ** I Cor. 1, 24. Petr. 50. Εχεις τοίνυν ἐξ αὐτῆς τῆς τῶν Γραφῶν ἀπο- 31. Μιμηταί μου γίνεσθε, φησί, καθὼς κἀγὼ 52. Οταν, φησὶν, ὑποταγῇ αὐτῷ τὰ πάντα, τότε 51. Imitatores mei estote, inquit, sicut et ego 52. Cum, inquit, subjecta fuerint illi omnia, ipse

και πιστεύοντα, διδάσκει σὺν τοῖς λοιποῖς ἀποστόλοις, καὶ τοῖς δυναμένοις ὁμοίως πνευματικῶς χωρῆσαι, λέγων· Ο έωρακώς ἐμὲ ἑώρακε τὸν Πατέρα· ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἔν ἐσμεν, καὶ, Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί. δείξεως τὸν ἄνθρωπον τοῦ Σωτῆρος, ὃν κατανοεῖν διδασκόμεθα αὐτὸν εἶναι ποίημα· οὐ γὰρ τὴν ἀόρα τον θεότητα τοῦ Λόγου, τὴν ἐν κόλποις πατρῴοις ἀποκεκρυμμένην, ἣν οὐδεὶς ἕως τοῦ δεῦρο τεθέαται. Καὶ τοῦτο Παῦλος οἶδεν ἡμῶν μᾶλλον λέγων· Περι- ήστραψε με φῶς ἱκανὸν, καὶ ἔπεσα εἰς τὸ ἔδα- φος. Καὶ ἤκουσα φωνῆς λεγούσης μοι· Σαούλ, Σαούλ, τί με διώκεις; σκληρόν σοι πρὸς κέντρα λακτίζειν. Κἀγὼ εἶπον· Τίς εἶ, Κύριε ; Καὶ ὁ Κύ ριός φησι πρὸς μέ· Ἐγώ εἰμι Ἰησοῦς, ὃν σὺ διώκεις. Ομολογεῖ δὲ ἀπὸ τῆς δόξης τοῦ φωτὸς τοῦ Κυρίου τετυφλῶσθαι· καὶ μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἐξ ἀποκα- λύψεως καὶ προστάξεως αὐτοῦ ἡτενικέναι. Εἰ δὲ Παῦ λος, τὸ σκεῦος τῆς ἐκλογῆς, τετύφλωται, μὴ δυνάμενος δραν τὴν τοῦ Κυρίου δόξαν· πῶς ἡμᾶς διδάσκει τὴν Θεότητα αὐτοῦ τοῦ Λόγου κατανοεῖν; Αλλ' ὅ πολ- λάκις εἶπον, καὶ νῦν ἐρῶ, Ἰησοῦν τὸν ἄνθρωπον τοῦ Σωτῆρος, τὸν πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτὸν, πεν ἡμῖν κατανοεῖν. Χριστοῦ· δηλονότι τοῦ ἀνθρώπου λέγει, τοῦ κειμέ νου θεμελίου. Τῆς γὰρ θεότητος τοῦ Λόγου οὔτε Παῦλος, οὔτε ἕτερός τις γενέσθαι δύναται μιμητής, εἰ μὴ ἐν τοῖς παθήμασι καὶ πραΰτητι τοῦ Χριστοῦ· περὶ ὧν ὁ Πέτρος λέγει ἐπακολουθήσειν ἡμᾶς τοῖς ἔχνεσιν αὐτοῦ· καθὼς καὶ ὁ Παῦλος εἶπε, τὰ ὑστε ρήματα τῶν θλίψεων τοῦ Χριστοῦ ἀναπληροῦν ἐν τῇ ἰδίᾳ σαρκί. ᾿Αναντιῤῥήτως οὖν ὁ πρὸ τοῦ αἰῶνος θε- μελιωθεὶς εἰς τὰ ἀπόκρυφα τῆς πατρώας διανοίας ἐν προγνώσει ἦν, ὃν ἔμελλεν ἐκ Μαρίας Κυριακὸν ἄν θρωπον κτίζειν. Περὶ δὲ τὸ Κυριακὸν σῶμα φανερῶς προεφητεύθη τῷ Ἰούδᾳ· Ἐκ σοῦ ἐξελεύσεταί μοι ἡγούμενος· καὶ ἡ ἀρχὴ αὐτοῦ ἀπ' ἀρχῆς ἀφ' ἡμε- ρῶν αἰῶνος· καίπερ ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων ἐκ φυλῆς Ἰούδα ἀνείληφεν ὁ Θεὸς Λόγος τὸν ἄνθρω- που. Β καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ ὑποτάξαντι η αὐτῷ τὰ πάντα. Ζητήσωμεν τοίνυν τίς ἐστιν ὁ μὴ ὑποτασσόμενος τῷ Θεῷ, εἰ μὴ πρότερον τὰ πάντα αὐτῷ ὑποταγῇ. Τί γὰρ οὐκ εἶχεν ὑποτεταγμένον ὁ ἐκ Πατρὸς Λόγος, πρὶν τῆς δι' οὗ ἐφόρεσεν ἀνθρώπου δι' ἡμᾶς οἰκονομίας; πάντα γὰρ τὰ ποιήματα τῷ πεποιηκότι ὑποτάσσεται. Τῷ δὲ ἀναληφθέντι ἀνθρώ- πῳ ἕως νῦν οὐ τὰ πάντα ὑποτέτακται· φησὶ γὰρ ὁ Παῦλος· Οὔπω βλέπομεν αὐτῷ τὰ πάντα ὑποτε- ταγμένα. Τοῖς γὰρ Ἰουδαίοις σκάνδαλόν ἐστιν, ἔθνεσι δὲ μωρία, ἡμῖν δὲ τοῖς εἰς αὐτὸν πιστεύουσι Χριστὸς Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία. Οταν τοίνυν πᾶσα χιν, 10. SERMO MAJOR DE FIDE. A ptum, cum reliquis apostolis, aliisque qui pari ET- C modo possent spiritualiter capere, docuit bis ver- bis : Qui vidit me, vidit et Patrem ; Ego et Faler unum sumus ; et, Ego in Patre et Pater in me . 103650. Habes itaque ex ipsa sacrarum Scriptu- rarum demonstratione, hominem Servatoris esse, quem ut rem creatam considerare docemur; sed non invisibilem Verbi divinitatem, quæ in paterno sinu abscondita est, quamque nemo hactenus vi- dit. id vero Paulus præstantius quam nos nove- rat, qui ait: Circumfulsit me lux copiosa, et decidi in terram : et audivi vocem dicentem mihi : Saule, Saule, quid me persequeris ? durum est tibi contra stimulos calcitrare. Et ego respondi: Quis es, Do- mine? Et dixit Dominus mihi, Ego sum Jesus, quen tu persequeris s. Fatetur autem se a gloria et cla- ritate lucis Domini excæcatum, et post triduum ex revelatione et jussu ipsius visum recepisse. Quod- si Paulus, vas electionis, excæcatus est, quod glo- riæ Domini conspectum ferre non valuerit ; qui nos ipse edocere possit quo pacto consideremus et per- spiciamus ipsius Verbi deitatem? Sed quæ sæpe dixi, et nunc repetam: Jesum Servatoris hominem, qui fidelis est ei qui ſecit ipsum, nobis esse con- siderandum dixit. Christi " : de homine scilicet loquitur, qui positus est in fundamentum. Divinitatis enim Verbi neque Paulus, neque quispiam alius potest imitator esse : nec nisi in passionibus et in mansuetudine Christum possumus imitari : de quibus Petrus ait ", nos se- cuturos vestigia ejus: quemadmodum et Paulus ait ", adimplere se quæ desunt tribulationibus Christi in carne sua. Sine controversia igitur est, eum qui ante sæcula fundatus est in secreto paternæ mentis per præscientiam fuisse, Dominicum scilicet hominem, quem futurum erat ut Pater ex Maria pro- duceret. De Dominico autem corpore palam est pro- phetico afilatu Judæ dictumn fuisse : Ex te exiet mihi dux : et principatus ejus a principio a diebus sæculi ". Siquidem in consummatione sæculorum ex tribu Juda Deus Verbum assumpsit hominem. Filius subjectus erit ei qui subjecit sibi omnia Quæramus itaque quis ille est qui non subjicitur Deo, nisi prius omnia subjecta sint illi. Quid enim habuit non sibi subjectum is qui, ante œconomianı suscepti pro nobis hominis, Patris Verbum erat? omnia quippe opificia opifici subjiciuntur. Assumpto autem homini non omnia etiam ad hoc usque tein- pus subjecta sunt; ait enim Paulus : Necdum vide- mus omnia subjecta ei *. Judæis quippe scandalum est, gentibus autem stultitia, nobis vero qui in ipsum credimus, Christus est Dei virtus et Dei sapientia **. Cum itaque omnis creatura in nubibus occurrei it "Joan. xiv, 9. Joan. x, 30. Joan. Mich. v, 2. I Cor. xv, 28. 18, 21. Coloss. 1, 24. Act. XXII, 6-8. * I.Cor. iv, 16. » Hebr. 11, 8. ** I Cor. 1, 24. Petr. 50. Εχεις τοίνυν ἐξ αὐτῆς τῆς τῶν Γραφῶν ἀπο- 31. Μιμηταί μου γίνεσθε, φησί, καθὼς κἀγὼ 52. Οταν, φησὶν, ὑποταγῇ αὐτῷ τὰ πάντα, τότε 51. Imitatores mei estote, inquit, sicut et ego 52. Cum, inquit, subjecta fuerint illi omnia, ipse

ἡ κτίσις ἐν νεφέλαις ἀπαντήσῃ τῷ Υἱῷ, καὶ υποτα- ς οι γῇ αὐτῷ· τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ Πατρὶ, ὑπὲρ πάσης κτίσεως γενόμενος πιστὸς ἀπό στολος καὶ ἀρχιερεὺς, ἵνα ᾗ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι· τουτέστι Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἡ μία κυριότης καὶ θεότης καὶ βασιλεία. Ἐὰν δέ τις λέγῃ ὅτι Οὐ τὸν Ἰησοῦν εἶπεν ὑποτασσόμενον, ἀλλὰ τὸν Λόγον· ἀκουσάτω, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐχρη- μάτισε καὶ ἔστι διὰ τὸν ἐν αὐτῷ κρυβέντα Λόγον· ὡς ὁ Λουκᾶς γενεαλογῶν εἶπεν· "Ην δὲ Ἰησοῦς ἀρ χόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα, ὢν υἱὸς, ὡς ἐνομία ζετο, τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ διελθὼν τοὺς ἐφεξῆς γενεα- λογουμένους μέχρις ἐπὶ τὸν ᾿Αδάμ, εἶπε· τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ· ἵνα δείξῃ καὶ τὸ ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐφό ρεσε σῶμα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεότητα. ζεται καὶ δεικνύει ὁ Πατήρ, τὸ γινώσκειν τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς κρίσεως· αὐτῷ τε καὶ πᾶσαν τὴν κρίσ σιν παραδέδωκεν· ἵνα, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, τιμῶσι καὶ τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τὴν κρίσιν αὐτῷ πᾶσαν παραδέδωκε ποιεῖσθαι, δῆλον, ὅτι καὶ τὴν γνῶσι αὐτῆς, πότε καὶ πῶς γίνεται. Ο γοῦν μή γινώσκων τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ὁ ἐκ τῆς Μαρίας γεννηθείς ἐστιν Ἰησοῦς· οὐδὲν γὰρ ἀγνοεῖ ὁ ἐκ καρδίας του Πατρὸς Θεὸς Λόγος, ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. ζων μου ἐστί· λέγει δὲ καὶ ἴσον ἑαυτὸν τῷ Θεῷ· μάθ θωμεν διὰ τί καὶ μείζονα λέγει τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ καὶ ἴσον· Μείζων ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὸ σῶμα ὁ ἐφό- ρεσε παθητόν· ἴσος δὲ, καθότι ὅλος ὅλον τέλειον ἐγέν νησεν ὁ Πατὴρ ἀϊδίως τὸν Υἱόν. δ Ζωροβάβελ, λέγων περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ζῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ νικᾷ, καὶ κραταιοῦται, καὶ μένει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἔμελλε το ρεῖν σῶμα, ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθνήσκειν αὐτό· καὶ οὐ τὴν ἐν αὐτῷ κρυπτομένην ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Πατρός. Συγκατέβαινε μὲν ἡ ἀλήθεια τῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι Ἰησοῦ εἰς τὴν καρδίαν τῆς γῆς· ἵνα τοὺς ὑπὸ τοῦ ψεύδους απατηθέντας, αὐτὸς ἀλή θεια ὢν, ἐλευθερώσῃ· ὃν τρόπον εἴ τις βασιλεὺς ἐν φυλακῇ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἐκεῖσε κατεχομένους δε- σμώτας εἰσελθὼν, βλάπτεται μὲν οὐδὲν, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ὑπὸ κατοχὴν τυγχάνοντας· οὕτως ὁ Θεὸς Λυγος, ουδέν βλαπτόμενος δι' οὗ ἐφόρεσεν ὑπὲρ ἡμῶν θνητοῦ σώ ματος, ὠφέλησε τοὺς ἐν τῇ τοῦ ᾅδου φυλακῇ ἐν τῷ πνεύματι τῆς θεότητος. ριος ἔμελλε τὸ ἀνθρώπινον ἀναδέχεσθαι σῶμα, λέγει· Πλυνεῖ ἐν οἴνῳ τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν αἵματι σταφυλῆς τὴν περιβολὴν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο κατὰ τὴν ἱστορίαν οὐ πεποίηκεν· οὔτε γὰρ ἐν οἴνῳ ἔπλυνε τὴν ἑαυτοῦ στολήν. Τί δέ, μετὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν, οίνω πλυνεῖν τὴν στολὴν αὐτοῦ, λέγει· Καὶ ἐν αἵματι στα φυλῆς; Μὴ Ἑτερός ἐστιν ὁ οἶνος, καὶ ἕτερον αἷμα S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. Filio, et ipsi subjecta fuerit; tunc et ipse Filius Patri A subjicietur, factus pro omni creatura fidelis aposto- lus et pontifex, ut sit Deus omnia in omnibus, id est, Pater et Filius et Spiritus sanctus, uma domi- natio, divinitas et regnum. Quod si quis dixerit : Non Jesum subjectum esse dixit Apostolus, sed Ver- bum; audiat is, Jesum Filium Dei vocari et esse propter Verbum in eo absconditum : quemadmodum Lucas, qui genealogiam scripsit, ait: Erat autem Jesus incipiens quasi annorum triginta, filius, ut pu- tabatur, Joseph ". Atque decursis omnibus qui in genealogia locum habent usque ad Adam, dixit : qui fuit Adam, qui fuit Dei 's ; ut declararet et cor- pus quod ex Adamo gestavit, et deitatem quam ex Patre habet. Pater efficit et ostendit, quod ipse cognoscat diem et horam judicii', ipsique omne judicium tradidit; ut quemadmodum honorant Patrem, ita et Filium honorent s. Quod si judicium omne ipsi tradidit, ut illud exerceret ; liquidum sane est cognitionem quo- que ejus, quandonam scilicet et quo pacto futurum sit, ipsi traditam fuisse. Qui igitur non novit diem judicii, Jesus est ex Maria genitus, nam qui ex corde Patris est Deus Verbum, ignorat nihil, qui omnia novit antequam fiant. et tamen dicit se æqualem Deo esse; ediscamus quæ causa sit, quod Patrem et majorem et æqualem sibi dicat : Major est Filio, propter corpus patibile quod Filius gestavit; æqualis vero, quia Pater totus totum perfectum ab æterno genuit Filium. B cit ex persona Zorobabelis, idque de Filio Dei : Vivil veritas,et vincit, et roboratur manetque in sacula sacu- lorum ; intelligendo scilicet corpus, quod gestaturus erat pro nobis, morti tradendum; sed non veritatem in ipso atentem, id est Verbum Patris. Una quidem cirm Jesu mortuo descendit veritas in cor terræ; ut eos qui mendacio decepti ac circumventi fuerant, ipse, veritas cum esset, liberaret : perinde ac si rex quispiam carcerem adeat visitatum eos qui in vincu- lis sunt; ingressus quippe nihil læditur, sed eos ju- vat qui sub custodia sunt; ita Deus Verbumn, nibil lsus a corpore mortali quod pro nobis gestavit, D ipsis qui in carcere inferni degebant, in spiritu divinitatis auxilium tulit. 36. Jacob cum benedicit Judæ, ex quo futurum erat ut Dominus humanum corpus assume- ret, ait : Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvæ amictum suum *. Quod tam historice sumptum neutiquam fecit: neque enim in vino lavit stolam suam. Quid vero, postquam dixit loturum in vino stolam suam, adjicit, Et in sanguine uvæ? Num aliud est vinum, aliud sanguis uvæ? id melius novit Isaias Luc. III, » Joan. v, 23. Joan. xiv, 28. Esd. 1, 41. 3. Gen. sLIS, 11. 33. Est autem una ex omnibus rebus quas in Filio 54. Si itaque Jesus ait : Pater meus major est me 3, 35. Quemadmodum et Esdras prophetico spiritu di- 25. ibid. 58. 35. Ἔστι δὲ ἓν τῶν πάντων, ὧν ἐν τῷ Υἱῷ ἐργά 34. Εἰ τοίνυν λέγει ὁ Ἰησοῦς· ῾Ο Πατήρ μου μεί 35. Ὡς καὶ ὁ Ἔσδρας προφητεύει ἐκ προσώπου του 36. Εὐλογῶν δὲ ὁ Ἰακὼβ τὸν Ἰούδαν, ἐξ οὗ ὁ Κύ

ἡ κτίσις ἐν νεφέλαις ἀπαντήσῃ τῷ Υἱῷ, καὶ υποτα- ς οι γῇ αὐτῷ· τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ Πατρὶ, ὑπὲρ πάσης κτίσεως γενόμενος πιστὸς ἀπό στολος καὶ ἀρχιερεὺς, ἵνα ᾗ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι· τουτέστι Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἡ μία κυριότης καὶ θεότης καὶ βασιλεία. Ἐὰν δέ τις λέγῃ ὅτι Οὐ τὸν Ἰησοῦν εἶπεν ὑποτασσόμενον, ἀλλὰ τὸν Λόγον· ἀκουσάτω, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐχρη- μάτισε καὶ ἔστι διὰ τὸν ἐν αὐτῷ κρυβέντα Λόγον· ὡς ὁ Λουκᾶς γενεαλογῶν εἶπεν· "Ην δὲ Ἰησοῦς ἀρ χόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα, ὢν υἱὸς, ὡς ἐνομία ζετο, τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ διελθὼν τοὺς ἐφεξῆς γενεα- λογουμένους μέχρις ἐπὶ τὸν ᾿Αδάμ, εἶπε· τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ· ἵνα δείξῃ καὶ τὸ ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐφό ρεσε σῶμα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεότητα. ζεται καὶ δεικνύει ὁ Πατήρ, τὸ γινώσκειν τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς κρίσεως· αὐτῷ τε καὶ πᾶσαν τὴν κρίσ σιν παραδέδωκεν· ἵνα, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, τιμῶσι καὶ τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τὴν κρίσιν αὐτῷ πᾶσαν παραδέδωκε ποιεῖσθαι, δῆλον, ὅτι καὶ τὴν γνῶσι αὐτῆς, πότε καὶ πῶς γίνεται. Ο γοῦν μή γινώσκων τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ὁ ἐκ τῆς Μαρίας γεννηθείς ἐστιν Ἰησοῦς· οὐδὲν γὰρ ἀγνοεῖ ὁ ἐκ καρδίας του Πατρὸς Θεὸς Λόγος, ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. ζων μου ἐστί· λέγει δὲ καὶ ἴσον ἑαυτὸν τῷ Θεῷ· μάθ θωμεν διὰ τί καὶ μείζονα λέγει τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ καὶ ἴσον· Μείζων ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὸ σῶμα ὁ ἐφό- ρεσε παθητόν· ἴσος δὲ, καθότι ὅλος ὅλον τέλειον ἐγέν νησεν ὁ Πατὴρ ἀϊδίως τὸν Υἱόν. δ Ζωροβάβελ, λέγων περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ζῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ νικᾷ, καὶ κραταιοῦται, καὶ μένει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἔμελλε το ρεῖν σῶμα, ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθνήσκειν αὐτό· καὶ οὐ τὴν ἐν αὐτῷ κρυπτομένην ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Πατρός. Συγκατέβαινε μὲν ἡ ἀλήθεια τῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι Ἰησοῦ εἰς τὴν καρδίαν τῆς γῆς· ἵνα τοὺς ὑπὸ τοῦ ψεύδους απατηθέντας, αὐτὸς ἀλή θεια ὢν, ἐλευθερώσῃ· ὃν τρόπον εἴ τις βασιλεὺς ἐν φυλακῇ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἐκεῖσε κατεχομένους δε- σμώτας εἰσελθὼν, βλάπτεται μὲν οὐδὲν, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ὑπὸ κατοχὴν τυγχάνοντας· οὕτως ὁ Θεὸς Λυγος, ουδέν βλαπτόμενος δι' οὗ ἐφόρεσεν ὑπὲρ ἡμῶν θνητοῦ σώ ματος, ὠφέλησε τοὺς ἐν τῇ τοῦ ᾅδου φυλακῇ ἐν τῷ πνεύματι τῆς θεότητος. ριος ἔμελλε τὸ ἀνθρώπινον ἀναδέχεσθαι σῶμα, λέγει· Πλυνεῖ ἐν οἴνῳ τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν αἵματι σταφυλῆς τὴν περιβολὴν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο κατὰ τὴν ἱστορίαν οὐ πεποίηκεν· οὔτε γὰρ ἐν οἴνῳ ἔπλυνε τὴν ἑαυτοῦ στολήν. Τί δέ, μετὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν, οίνω πλυνεῖν τὴν στολὴν αὐτοῦ, λέγει· Καὶ ἐν αἵματι στα φυλῆς; Μὴ Ἑτερός ἐστιν ὁ οἶνος, καὶ ἕτερον αἷμα S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. Filio, et ipsi subjecta fuerit; tunc et ipse Filius Patri A subjicietur, factus pro omni creatura fidelis aposto- lus et pontifex, ut sit Deus omnia in omnibus, id est, Pater et Filius et Spiritus sanctus, uma domi- natio, divinitas et regnum. Quod si quis dixerit : Non Jesum subjectum esse dixit Apostolus, sed Ver- bum; audiat is, Jesum Filium Dei vocari et esse propter Verbum in eo absconditum : quemadmodum Lucas, qui genealogiam scripsit, ait: Erat autem Jesus incipiens quasi annorum triginta, filius, ut pu- tabatur, Joseph ". Atque decursis omnibus qui in genealogia locum habent usque ad Adam, dixit : qui fuit Adam, qui fuit Dei 's ; ut declararet et cor- pus quod ex Adamo gestavit, et deitatem quam ex Patre habet. Pater efficit et ostendit, quod ipse cognoscat diem et horam judicii', ipsique omne judicium tradidit; ut quemadmodum honorant Patrem, ita et Filium honorent s. Quod si judicium omne ipsi tradidit, ut illud exerceret ; liquidum sane est cognitionem quo- que ejus, quandonam scilicet et quo pacto futurum sit, ipsi traditam fuisse. Qui igitur non novit diem judicii, Jesus est ex Maria genitus, nam qui ex corde Patris est Deus Verbum, ignorat nihil, qui omnia novit antequam fiant. et tamen dicit se æqualem Deo esse; ediscamus quæ causa sit, quod Patrem et majorem et æqualem sibi dicat : Major est Filio, propter corpus patibile quod Filius gestavit; æqualis vero, quia Pater totus totum perfectum ab æterno genuit Filium. B cit ex persona Zorobabelis, idque de Filio Dei : Vivil veritas,et vincit, et roboratur manetque in sacula sacu- lorum ; intelligendo scilicet corpus, quod gestaturus erat pro nobis, morti tradendum; sed non veritatem in ipso atentem, id est Verbum Patris. Una quidem cirm Jesu mortuo descendit veritas in cor terræ; ut eos qui mendacio decepti ac circumventi fuerant, ipse, veritas cum esset, liberaret : perinde ac si rex quispiam carcerem adeat visitatum eos qui in vincu- lis sunt; ingressus quippe nihil læditur, sed eos ju- vat qui sub custodia sunt; ita Deus Verbumn, nibil lsus a corpore mortali quod pro nobis gestavit, D ipsis qui in carcere inferni degebant, in spiritu divinitatis auxilium tulit. 36. Jacob cum benedicit Judæ, ex quo futurum erat ut Dominus humanum corpus assume- ret, ait : Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvæ amictum suum *. Quod tam historice sumptum neutiquam fecit: neque enim in vino lavit stolam suam. Quid vero, postquam dixit loturum in vino stolam suam, adjicit, Et in sanguine uvæ? Num aliud est vinum, aliud sanguis uvæ? id melius novit Isaias Luc. III, » Joan. v, 23. Joan. xiv, 28. Esd. 1, 41. 3. Gen. sLIS, 11. 33. Est autem una ex omnibus rebus quas in Filio 54. Si itaque Jesus ait : Pater meus major est me 3, 35. Quemadmodum et Esdras prophetico spiritu di- 25. ibid. 58. 35. Ἔστι δὲ ἓν τῶν πάντων, ὧν ἐν τῷ Υἱῷ ἐργά 34. Εἰ τοίνυν λέγει ὁ Ἰησοῦς· ῾Ο Πατήρ μου μεί 35. Ὡς καὶ ὁ Ἔσδρας προφητεύει ἐκ προσώπου του 36. Εὐλογῶν δὲ ὁ Ἰακὼβ τὸν Ἰούδαν, ἐξ οὗ ὁ Κύ

ἡ κτίσις ἐν νεφέλαις ἀπαντήσῃ τῷ Υἱῷ, καὶ υποτα- ς οι γῇ αὐτῷ· τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ Πατρὶ, ὑπὲρ πάσης κτίσεως γενόμενος πιστὸς ἀπό στολος καὶ ἀρχιερεὺς, ἵνα ᾗ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι· τουτέστι Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἡ μία κυριότης καὶ θεότης καὶ βασιλεία. Ἐὰν δέ τις λέγῃ ὅτι Οὐ τὸν Ἰησοῦν εἶπεν ὑποτασσόμενον, ἀλλὰ τὸν Λόγον· ἀκουσάτω, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐχρη- μάτισε καὶ ἔστι διὰ τὸν ἐν αὐτῷ κρυβέντα Λόγον· ὡς ὁ Λουκᾶς γενεαλογῶν εἶπεν· "Ην δὲ Ἰησοῦς ἀρ χόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα, ὢν υἱὸς, ὡς ἐνομία ζετο, τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ διελθὼν τοὺς ἐφεξῆς γενεα- λογουμένους μέχρις ἐπὶ τὸν ᾿Αδάμ, εἶπε· τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ· ἵνα δείξῃ καὶ τὸ ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐφό ρεσε σῶμα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεότητα. ζεται καὶ δεικνύει ὁ Πατήρ, τὸ γινώσκειν τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς κρίσεως· αὐτῷ τε καὶ πᾶσαν τὴν κρίσ σιν παραδέδωκεν· ἵνα, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, τιμῶσι καὶ τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τὴν κρίσιν αὐτῷ πᾶσαν παραδέδωκε ποιεῖσθαι, δῆλον, ὅτι καὶ τὴν γνῶσι αὐτῆς, πότε καὶ πῶς γίνεται. Ο γοῦν μή γινώσκων τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ὁ ἐκ τῆς Μαρίας γεννηθείς ἐστιν Ἰησοῦς· οὐδὲν γὰρ ἀγνοεῖ ὁ ἐκ καρδίας του Πατρὸς Θεὸς Λόγος, ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. ζων μου ἐστί· λέγει δὲ καὶ ἴσον ἑαυτὸν τῷ Θεῷ· μάθ θωμεν διὰ τί καὶ μείζονα λέγει τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ καὶ ἴσον· Μείζων ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὸ σῶμα ὁ ἐφό- ρεσε παθητόν· ἴσος δὲ, καθότι ὅλος ὅλον τέλειον ἐγέν νησεν ὁ Πατὴρ ἀϊδίως τὸν Υἱόν. δ Ζωροβάβελ, λέγων περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ζῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ νικᾷ, καὶ κραταιοῦται, καὶ μένει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἔμελλε το ρεῖν σῶμα, ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθνήσκειν αὐτό· καὶ οὐ τὴν ἐν αὐτῷ κρυπτομένην ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Πατρός. Συγκατέβαινε μὲν ἡ ἀλήθεια τῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι Ἰησοῦ εἰς τὴν καρδίαν τῆς γῆς· ἵνα τοὺς ὑπὸ τοῦ ψεύδους απατηθέντας, αὐτὸς ἀλή θεια ὢν, ἐλευθερώσῃ· ὃν τρόπον εἴ τις βασιλεὺς ἐν φυλακῇ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἐκεῖσε κατεχομένους δε- σμώτας εἰσελθὼν, βλάπτεται μὲν οὐδὲν, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ὑπὸ κατοχὴν τυγχάνοντας· οὕτως ὁ Θεὸς Λυγος, ουδέν βλαπτόμενος δι' οὗ ἐφόρεσεν ὑπὲρ ἡμῶν θνητοῦ σώ ματος, ὠφέλησε τοὺς ἐν τῇ τοῦ ᾅδου φυλακῇ ἐν τῷ πνεύματι τῆς θεότητος. ριος ἔμελλε τὸ ἀνθρώπινον ἀναδέχεσθαι σῶμα, λέγει· Πλυνεῖ ἐν οἴνῳ τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν αἵματι σταφυλῆς τὴν περιβολὴν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο κατὰ τὴν ἱστορίαν οὐ πεποίηκεν· οὔτε γὰρ ἐν οἴνῳ ἔπλυνε τὴν ἑαυτοῦ στολήν. Τί δέ, μετὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν, οίνω πλυνεῖν τὴν στολὴν αὐτοῦ, λέγει· Καὶ ἐν αἵματι στα φυλῆς; Μὴ Ἑτερός ἐστιν ὁ οἶνος, καὶ ἕτερον αἷμα S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. Filio, et ipsi subjecta fuerit; tunc et ipse Filius Patri A subjicietur, factus pro omni creatura fidelis aposto- lus et pontifex, ut sit Deus omnia in omnibus, id est, Pater et Filius et Spiritus sanctus, uma domi- natio, divinitas et regnum. Quod si quis dixerit : Non Jesum subjectum esse dixit Apostolus, sed Ver- bum; audiat is, Jesum Filium Dei vocari et esse propter Verbum in eo absconditum : quemadmodum Lucas, qui genealogiam scripsit, ait: Erat autem Jesus incipiens quasi annorum triginta, filius, ut pu- tabatur, Joseph ". Atque decursis omnibus qui in genealogia locum habent usque ad Adam, dixit : qui fuit Adam, qui fuit Dei 's ; ut declararet et cor- pus quod ex Adamo gestavit, et deitatem quam ex Patre habet. Pater efficit et ostendit, quod ipse cognoscat diem et horam judicii', ipsique omne judicium tradidit; ut quemadmodum honorant Patrem, ita et Filium honorent s. Quod si judicium omne ipsi tradidit, ut illud exerceret ; liquidum sane est cognitionem quo- que ejus, quandonam scilicet et quo pacto futurum sit, ipsi traditam fuisse. Qui igitur non novit diem judicii, Jesus est ex Maria genitus, nam qui ex corde Patris est Deus Verbum, ignorat nihil, qui omnia novit antequam fiant. et tamen dicit se æqualem Deo esse; ediscamus quæ causa sit, quod Patrem et majorem et æqualem sibi dicat : Major est Filio, propter corpus patibile quod Filius gestavit; æqualis vero, quia Pater totus totum perfectum ab æterno genuit Filium. B cit ex persona Zorobabelis, idque de Filio Dei : Vivil veritas,et vincit, et roboratur manetque in sacula sacu- lorum ; intelligendo scilicet corpus, quod gestaturus erat pro nobis, morti tradendum; sed non veritatem in ipso atentem, id est Verbum Patris. Una quidem cirm Jesu mortuo descendit veritas in cor terræ; ut eos qui mendacio decepti ac circumventi fuerant, ipse, veritas cum esset, liberaret : perinde ac si rex quispiam carcerem adeat visitatum eos qui in vincu- lis sunt; ingressus quippe nihil læditur, sed eos ju- vat qui sub custodia sunt; ita Deus Verbumn, nibil lsus a corpore mortali quod pro nobis gestavit, D ipsis qui in carcere inferni degebant, in spiritu divinitatis auxilium tulit. 36. Jacob cum benedicit Judæ, ex quo futurum erat ut Dominus humanum corpus assume- ret, ait : Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvæ amictum suum *. Quod tam historice sumptum neutiquam fecit: neque enim in vino lavit stolam suam. Quid vero, postquam dixit loturum in vino stolam suam, adjicit, Et in sanguine uvæ? Num aliud est vinum, aliud sanguis uvæ? id melius novit Isaias Luc. III, » Joan. v, 23. Joan. xiv, 28. Esd. 1, 41. 3. Gen. sLIS, 11. 33. Est autem una ex omnibus rebus quas in Filio 54. Si itaque Jesus ait : Pater meus major est me 3, 35. Quemadmodum et Esdras prophetico spiritu di- 25. ibid. 58. 35. Ἔστι δὲ ἓν τῶν πάντων, ὧν ἐν τῷ Υἱῷ ἐργά 34. Εἰ τοίνυν λέγει ὁ Ἰησοῦς· ῾Ο Πατήρ μου μεί 35. Ὡς καὶ ὁ Ἔσδρας προφητεύει ἐκ προσώπου του 36. Εὐλογῶν δὲ ὁ Ἰακὼβ τὸν Ἰούδαν, ἐξ οὗ ὁ Κύ

ἡ κτίσις ἐν νεφέλαις ἀπαντήσῃ τῷ Υἱῷ, καὶ υποτα- ς οι γῇ αὐτῷ· τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ Πατρὶ, ὑπὲρ πάσης κτίσεως γενόμενος πιστὸς ἀπό στολος καὶ ἀρχιερεὺς, ἵνα ᾗ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι· τουτέστι Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἡ μία κυριότης καὶ θεότης καὶ βασιλεία. Ἐὰν δέ τις λέγῃ ὅτι Οὐ τὸν Ἰησοῦν εἶπεν ὑποτασσόμενον, ἀλλὰ τὸν Λόγον· ἀκουσάτω, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐχρη- μάτισε καὶ ἔστι διὰ τὸν ἐν αὐτῷ κρυβέντα Λόγον· ὡς ὁ Λουκᾶς γενεαλογῶν εἶπεν· "Ην δὲ Ἰησοῦς ἀρ χόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα, ὢν υἱὸς, ὡς ἐνομία ζετο, τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ διελθὼν τοὺς ἐφεξῆς γενεα- λογουμένους μέχρις ἐπὶ τὸν ᾿Αδάμ, εἶπε· τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ· ἵνα δείξῃ καὶ τὸ ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐφό ρεσε σῶμα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεότητα. ζεται καὶ δεικνύει ὁ Πατήρ, τὸ γινώσκειν τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς κρίσεως· αὐτῷ τε καὶ πᾶσαν τὴν κρίσ σιν παραδέδωκεν· ἵνα, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, τιμῶσι καὶ τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τὴν κρίσιν αὐτῷ πᾶσαν παραδέδωκε ποιεῖσθαι, δῆλον, ὅτι καὶ τὴν γνῶσι αὐτῆς, πότε καὶ πῶς γίνεται. Ο γοῦν μή γινώσκων τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ὁ ἐκ τῆς Μαρίας γεννηθείς ἐστιν Ἰησοῦς· οὐδὲν γὰρ ἀγνοεῖ ὁ ἐκ καρδίας του Πατρὸς Θεὸς Λόγος, ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. ζων μου ἐστί· λέγει δὲ καὶ ἴσον ἑαυτὸν τῷ Θεῷ· μάθ θωμεν διὰ τί καὶ μείζονα λέγει τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ καὶ ἴσον· Μείζων ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὸ σῶμα ὁ ἐφό- ρεσε παθητόν· ἴσος δὲ, καθότι ὅλος ὅλον τέλειον ἐγέν νησεν ὁ Πατὴρ ἀϊδίως τὸν Υἱόν. δ Ζωροβάβελ, λέγων περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ζῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ νικᾷ, καὶ κραταιοῦται, καὶ μένει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἔμελλε το ρεῖν σῶμα, ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθνήσκειν αὐτό· καὶ οὐ τὴν ἐν αὐτῷ κρυπτομένην ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Πατρός. Συγκατέβαινε μὲν ἡ ἀλήθεια τῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι Ἰησοῦ εἰς τὴν καρδίαν τῆς γῆς· ἵνα τοὺς ὑπὸ τοῦ ψεύδους απατηθέντας, αὐτὸς ἀλή θεια ὢν, ἐλευθερώσῃ· ὃν τρόπον εἴ τις βασιλεὺς ἐν φυλακῇ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἐκεῖσε κατεχομένους δε- σμώτας εἰσελθὼν, βλάπτεται μὲν οὐδὲν, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ὑπὸ κατοχὴν τυγχάνοντας· οὕτως ὁ Θεὸς Λυγος, ουδέν βλαπτόμενος δι' οὗ ἐφόρεσεν ὑπὲρ ἡμῶν θνητοῦ σώ ματος, ὠφέλησε τοὺς ἐν τῇ τοῦ ᾅδου φυλακῇ ἐν τῷ πνεύματι τῆς θεότητος. ριος ἔμελλε τὸ ἀνθρώπινον ἀναδέχεσθαι σῶμα, λέγει· Πλυνεῖ ἐν οἴνῳ τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν αἵματι σταφυλῆς τὴν περιβολὴν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο κατὰ τὴν ἱστορίαν οὐ πεποίηκεν· οὔτε γὰρ ἐν οἴνῳ ἔπλυνε τὴν ἑαυτοῦ στολήν. Τί δέ, μετὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν, οίνω πλυνεῖν τὴν στολὴν αὐτοῦ, λέγει· Καὶ ἐν αἵματι στα φυλῆς; Μὴ Ἑτερός ἐστιν ὁ οἶνος, καὶ ἕτερον αἷμα S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. Filio, et ipsi subjecta fuerit; tunc et ipse Filius Patri A subjicietur, factus pro omni creatura fidelis aposto- lus et pontifex, ut sit Deus omnia in omnibus, id est, Pater et Filius et Spiritus sanctus, uma domi- natio, divinitas et regnum. Quod si quis dixerit : Non Jesum subjectum esse dixit Apostolus, sed Ver- bum; audiat is, Jesum Filium Dei vocari et esse propter Verbum in eo absconditum : quemadmodum Lucas, qui genealogiam scripsit, ait: Erat autem Jesus incipiens quasi annorum triginta, filius, ut pu- tabatur, Joseph ". Atque decursis omnibus qui in genealogia locum habent usque ad Adam, dixit : qui fuit Adam, qui fuit Dei 's ; ut declararet et cor- pus quod ex Adamo gestavit, et deitatem quam ex Patre habet. Pater efficit et ostendit, quod ipse cognoscat diem et horam judicii', ipsique omne judicium tradidit; ut quemadmodum honorant Patrem, ita et Filium honorent s. Quod si judicium omne ipsi tradidit, ut illud exerceret ; liquidum sane est cognitionem quo- que ejus, quandonam scilicet et quo pacto futurum sit, ipsi traditam fuisse. Qui igitur non novit diem judicii, Jesus est ex Maria genitus, nam qui ex corde Patris est Deus Verbum, ignorat nihil, qui omnia novit antequam fiant. et tamen dicit se æqualem Deo esse; ediscamus quæ causa sit, quod Patrem et majorem et æqualem sibi dicat : Major est Filio, propter corpus patibile quod Filius gestavit; æqualis vero, quia Pater totus totum perfectum ab æterno genuit Filium. B cit ex persona Zorobabelis, idque de Filio Dei : Vivil veritas,et vincit, et roboratur manetque in sacula sacu- lorum ; intelligendo scilicet corpus, quod gestaturus erat pro nobis, morti tradendum; sed non veritatem in ipso atentem, id est Verbum Patris. Una quidem cirm Jesu mortuo descendit veritas in cor terræ; ut eos qui mendacio decepti ac circumventi fuerant, ipse, veritas cum esset, liberaret : perinde ac si rex quispiam carcerem adeat visitatum eos qui in vincu- lis sunt; ingressus quippe nihil læditur, sed eos ju- vat qui sub custodia sunt; ita Deus Verbumn, nibil lsus a corpore mortali quod pro nobis gestavit, D ipsis qui in carcere inferni degebant, in spiritu divinitatis auxilium tulit. 36. Jacob cum benedicit Judæ, ex quo futurum erat ut Dominus humanum corpus assume- ret, ait : Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvæ amictum suum *. Quod tam historice sumptum neutiquam fecit: neque enim in vino lavit stolam suam. Quid vero, postquam dixit loturum in vino stolam suam, adjicit, Et in sanguine uvæ? Num aliud est vinum, aliud sanguis uvæ? id melius novit Isaias Luc. III, » Joan. v, 23. Joan. xiv, 28. Esd. 1, 41. 3. Gen. sLIS, 11. 33. Est autem una ex omnibus rebus quas in Filio 54. Si itaque Jesus ait : Pater meus major est me 3, 35. Quemadmodum et Esdras prophetico spiritu di- 25. ibid. 58. 35. Ἔστι δὲ ἓν τῶν πάντων, ὧν ἐν τῷ Υἱῷ ἐργά 34. Εἰ τοίνυν λέγει ὁ Ἰησοῦς· ῾Ο Πατήρ μου μεί 35. Ὡς καὶ ὁ Ἔσδρας προφητεύει ἐκ προσώπου του 36. Εὐλογῶν δὲ ὁ Ἰακὼβ τὸν Ἰούδαν, ἐξ οὗ ὁ Κύ

ἡ κτίσις ἐν νεφέλαις ἀπαντήσῃ τῷ Υἱῷ, καὶ υποτα- ς οι γῇ αὐτῷ· τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ Πατρὶ, ὑπὲρ πάσης κτίσεως γενόμενος πιστὸς ἀπό στολος καὶ ἀρχιερεὺς, ἵνα ᾗ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι· τουτέστι Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἡ μία κυριότης καὶ θεότης καὶ βασιλεία. Ἐὰν δέ τις λέγῃ ὅτι Οὐ τὸν Ἰησοῦν εἶπεν ὑποτασσόμενον, ἀλλὰ τὸν Λόγον· ἀκουσάτω, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐχρη- μάτισε καὶ ἔστι διὰ τὸν ἐν αὐτῷ κρυβέντα Λόγον· ὡς ὁ Λουκᾶς γενεαλογῶν εἶπεν· "Ην δὲ Ἰησοῦς ἀρ χόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα, ὢν υἱὸς, ὡς ἐνομία ζετο, τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ διελθὼν τοὺς ἐφεξῆς γενεα- λογουμένους μέχρις ἐπὶ τὸν ᾿Αδάμ, εἶπε· τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ· ἵνα δείξῃ καὶ τὸ ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐφό ρεσε σῶμα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεότητα. ζεται καὶ δεικνύει ὁ Πατήρ, τὸ γινώσκειν τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς κρίσεως· αὐτῷ τε καὶ πᾶσαν τὴν κρίσ σιν παραδέδωκεν· ἵνα, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, τιμῶσι καὶ τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τὴν κρίσιν αὐτῷ πᾶσαν παραδέδωκε ποιεῖσθαι, δῆλον, ὅτι καὶ τὴν γνῶσι αὐτῆς, πότε καὶ πῶς γίνεται. Ο γοῦν μή γινώσκων τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ὁ ἐκ τῆς Μαρίας γεννηθείς ἐστιν Ἰησοῦς· οὐδὲν γὰρ ἀγνοεῖ ὁ ἐκ καρδίας του Πατρὸς Θεὸς Λόγος, ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. ζων μου ἐστί· λέγει δὲ καὶ ἴσον ἑαυτὸν τῷ Θεῷ· μάθ θωμεν διὰ τί καὶ μείζονα λέγει τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ καὶ ἴσον· Μείζων ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὸ σῶμα ὁ ἐφό- ρεσε παθητόν· ἴσος δὲ, καθότι ὅλος ὅλον τέλειον ἐγέν νησεν ὁ Πατὴρ ἀϊδίως τὸν Υἱόν. δ Ζωροβάβελ, λέγων περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ζῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ νικᾷ, καὶ κραταιοῦται, καὶ μένει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἔμελλε το ρεῖν σῶμα, ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθνήσκειν αὐτό· καὶ οὐ τὴν ἐν αὐτῷ κρυπτομένην ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Πατρός. Συγκατέβαινε μὲν ἡ ἀλήθεια τῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι Ἰησοῦ εἰς τὴν καρδίαν τῆς γῆς· ἵνα τοὺς ὑπὸ τοῦ ψεύδους απατηθέντας, αὐτὸς ἀλή θεια ὢν, ἐλευθερώσῃ· ὃν τρόπον εἴ τις βασιλεὺς ἐν φυλακῇ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἐκεῖσε κατεχομένους δε- σμώτας εἰσελθὼν, βλάπτεται μὲν οὐδὲν, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ὑπὸ κατοχὴν τυγχάνοντας· οὕτως ὁ Θεὸς Λυγος, ουδέν βλαπτόμενος δι' οὗ ἐφόρεσεν ὑπὲρ ἡμῶν θνητοῦ σώ ματος, ὠφέλησε τοὺς ἐν τῇ τοῦ ᾅδου φυλακῇ ἐν τῷ πνεύματι τῆς θεότητος. ριος ἔμελλε τὸ ἀνθρώπινον ἀναδέχεσθαι σῶμα, λέγει· Πλυνεῖ ἐν οἴνῳ τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν αἵματι σταφυλῆς τὴν περιβολὴν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο κατὰ τὴν ἱστορίαν οὐ πεποίηκεν· οὔτε γὰρ ἐν οἴνῳ ἔπλυνε τὴν ἑαυτοῦ στολήν. Τί δέ, μετὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν, οίνω πλυνεῖν τὴν στολὴν αὐτοῦ, λέγει· Καὶ ἐν αἵματι στα φυλῆς; Μὴ Ἑτερός ἐστιν ὁ οἶνος, καὶ ἕτερον αἷμα S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. Filio, et ipsi subjecta fuerit; tunc et ipse Filius Patri A subjicietur, factus pro omni creatura fidelis aposto- lus et pontifex, ut sit Deus omnia in omnibus, id est, Pater et Filius et Spiritus sanctus, uma domi- natio, divinitas et regnum. Quod si quis dixerit : Non Jesum subjectum esse dixit Apostolus, sed Ver- bum; audiat is, Jesum Filium Dei vocari et esse propter Verbum in eo absconditum : quemadmodum Lucas, qui genealogiam scripsit, ait: Erat autem Jesus incipiens quasi annorum triginta, filius, ut pu- tabatur, Joseph ". Atque decursis omnibus qui in genealogia locum habent usque ad Adam, dixit : qui fuit Adam, qui fuit Dei 's ; ut declararet et cor- pus quod ex Adamo gestavit, et deitatem quam ex Patre habet. Pater efficit et ostendit, quod ipse cognoscat diem et horam judicii', ipsique omne judicium tradidit; ut quemadmodum honorant Patrem, ita et Filium honorent s. Quod si judicium omne ipsi tradidit, ut illud exerceret ; liquidum sane est cognitionem quo- que ejus, quandonam scilicet et quo pacto futurum sit, ipsi traditam fuisse. Qui igitur non novit diem judicii, Jesus est ex Maria genitus, nam qui ex corde Patris est Deus Verbum, ignorat nihil, qui omnia novit antequam fiant. et tamen dicit se æqualem Deo esse; ediscamus quæ causa sit, quod Patrem et majorem et æqualem sibi dicat : Major est Filio, propter corpus patibile quod Filius gestavit; æqualis vero, quia Pater totus totum perfectum ab æterno genuit Filium. B cit ex persona Zorobabelis, idque de Filio Dei : Vivil veritas,et vincit, et roboratur manetque in sacula sacu- lorum ; intelligendo scilicet corpus, quod gestaturus erat pro nobis, morti tradendum; sed non veritatem in ipso atentem, id est Verbum Patris. Una quidem cirm Jesu mortuo descendit veritas in cor terræ; ut eos qui mendacio decepti ac circumventi fuerant, ipse, veritas cum esset, liberaret : perinde ac si rex quispiam carcerem adeat visitatum eos qui in vincu- lis sunt; ingressus quippe nihil læditur, sed eos ju- vat qui sub custodia sunt; ita Deus Verbumn, nibil lsus a corpore mortali quod pro nobis gestavit, D ipsis qui in carcere inferni degebant, in spiritu divinitatis auxilium tulit. 36. Jacob cum benedicit Judæ, ex quo futurum erat ut Dominus humanum corpus assume- ret, ait : Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvæ amictum suum *. Quod tam historice sumptum neutiquam fecit: neque enim in vino lavit stolam suam. Quid vero, postquam dixit loturum in vino stolam suam, adjicit, Et in sanguine uvæ? Num aliud est vinum, aliud sanguis uvæ? id melius novit Isaias Luc. III, » Joan. v, 23. Joan. xiv, 28. Esd. 1, 41. 3. Gen. sLIS, 11. 33. Est autem una ex omnibus rebus quas in Filio 54. Si itaque Jesus ait : Pater meus major est me 3, 35. Quemadmodum et Esdras prophetico spiritu di- 25. ibid. 58. 35. Ἔστι δὲ ἓν τῶν πάντων, ὧν ἐν τῷ Υἱῷ ἐργά 34. Εἰ τοίνυν λέγει ὁ Ἰησοῦς· ῾Ο Πατήρ μου μεί 35. Ὡς καὶ ὁ Ἔσδρας προφητεύει ἐκ προσώπου του 36. Εὐλογῶν δὲ ὁ Ἰακὼβ τὸν Ἰούδαν, ἐξ οὗ ὁ Κύ

ἡ κτίσις ἐν νεφέλαις ἀπαντήσῃ τῷ Υἱῷ, καὶ υποτα- ς οι γῇ αὐτῷ· τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ Πατρὶ, ὑπὲρ πάσης κτίσεως γενόμενος πιστὸς ἀπό στολος καὶ ἀρχιερεὺς, ἵνα ᾗ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι· τουτέστι Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἡ μία κυριότης καὶ θεότης καὶ βασιλεία. Ἐὰν δέ τις λέγῃ ὅτι Οὐ τὸν Ἰησοῦν εἶπεν ὑποτασσόμενον, ἀλλὰ τὸν Λόγον· ἀκουσάτω, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐχρη- μάτισε καὶ ἔστι διὰ τὸν ἐν αὐτῷ κρυβέντα Λόγον· ὡς ὁ Λουκᾶς γενεαλογῶν εἶπεν· "Ην δὲ Ἰησοῦς ἀρ χόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα, ὢν υἱὸς, ὡς ἐνομία ζετο, τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ διελθὼν τοὺς ἐφεξῆς γενεα- λογουμένους μέχρις ἐπὶ τὸν ᾿Αδάμ, εἶπε· τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ· ἵνα δείξῃ καὶ τὸ ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐφό ρεσε σῶμα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεότητα. ζεται καὶ δεικνύει ὁ Πατήρ, τὸ γινώσκειν τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς κρίσεως· αὐτῷ τε καὶ πᾶσαν τὴν κρίσ σιν παραδέδωκεν· ἵνα, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, τιμῶσι καὶ τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τὴν κρίσιν αὐτῷ πᾶσαν παραδέδωκε ποιεῖσθαι, δῆλον, ὅτι καὶ τὴν γνῶσι αὐτῆς, πότε καὶ πῶς γίνεται. Ο γοῦν μή γινώσκων τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ὁ ἐκ τῆς Μαρίας γεννηθείς ἐστιν Ἰησοῦς· οὐδὲν γὰρ ἀγνοεῖ ὁ ἐκ καρδίας του Πατρὸς Θεὸς Λόγος, ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. ζων μου ἐστί· λέγει δὲ καὶ ἴσον ἑαυτὸν τῷ Θεῷ· μάθ θωμεν διὰ τί καὶ μείζονα λέγει τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ καὶ ἴσον· Μείζων ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὸ σῶμα ὁ ἐφό- ρεσε παθητόν· ἴσος δὲ, καθότι ὅλος ὅλον τέλειον ἐγέν νησεν ὁ Πατὴρ ἀϊδίως τὸν Υἱόν. δ Ζωροβάβελ, λέγων περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ζῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ νικᾷ, καὶ κραταιοῦται, καὶ μένει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἔμελλε το ρεῖν σῶμα, ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθνήσκειν αὐτό· καὶ οὐ τὴν ἐν αὐτῷ κρυπτομένην ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Πατρός. Συγκατέβαινε μὲν ἡ ἀλήθεια τῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι Ἰησοῦ εἰς τὴν καρδίαν τῆς γῆς· ἵνα τοὺς ὑπὸ τοῦ ψεύδους απατηθέντας, αὐτὸς ἀλή θεια ὢν, ἐλευθερώσῃ· ὃν τρόπον εἴ τις βασιλεὺς ἐν φυλακῇ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἐκεῖσε κατεχομένους δε- σμώτας εἰσελθὼν, βλάπτεται μὲν οὐδὲν, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ὑπὸ κατοχὴν τυγχάνοντας· οὕτως ὁ Θεὸς Λυγος, ουδέν βλαπτόμενος δι' οὗ ἐφόρεσεν ὑπὲρ ἡμῶν θνητοῦ σώ ματος, ὠφέλησε τοὺς ἐν τῇ τοῦ ᾅδου φυλακῇ ἐν τῷ πνεύματι τῆς θεότητος. ριος ἔμελλε τὸ ἀνθρώπινον ἀναδέχεσθαι σῶμα, λέγει· Πλυνεῖ ἐν οἴνῳ τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν αἵματι σταφυλῆς τὴν περιβολὴν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο κατὰ τὴν ἱστορίαν οὐ πεποίηκεν· οὔτε γὰρ ἐν οἴνῳ ἔπλυνε τὴν ἑαυτοῦ στολήν. Τί δέ, μετὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν, οίνω πλυνεῖν τὴν στολὴν αὐτοῦ, λέγει· Καὶ ἐν αἵματι στα φυλῆς; Μὴ Ἑτερός ἐστιν ὁ οἶνος, καὶ ἕτερον αἷμα S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. Filio, et ipsi subjecta fuerit; tunc et ipse Filius Patri A subjicietur, factus pro omni creatura fidelis aposto- lus et pontifex, ut sit Deus omnia in omnibus, id est, Pater et Filius et Spiritus sanctus, uma domi- natio, divinitas et regnum. Quod si quis dixerit : Non Jesum subjectum esse dixit Apostolus, sed Ver- bum; audiat is, Jesum Filium Dei vocari et esse propter Verbum in eo absconditum : quemadmodum Lucas, qui genealogiam scripsit, ait: Erat autem Jesus incipiens quasi annorum triginta, filius, ut pu- tabatur, Joseph ". Atque decursis omnibus qui in genealogia locum habent usque ad Adam, dixit : qui fuit Adam, qui fuit Dei 's ; ut declararet et cor- pus quod ex Adamo gestavit, et deitatem quam ex Patre habet. Pater efficit et ostendit, quod ipse cognoscat diem et horam judicii', ipsique omne judicium tradidit; ut quemadmodum honorant Patrem, ita et Filium honorent s. Quod si judicium omne ipsi tradidit, ut illud exerceret ; liquidum sane est cognitionem quo- que ejus, quandonam scilicet et quo pacto futurum sit, ipsi traditam fuisse. Qui igitur non novit diem judicii, Jesus est ex Maria genitus, nam qui ex corde Patris est Deus Verbum, ignorat nihil, qui omnia novit antequam fiant. et tamen dicit se æqualem Deo esse; ediscamus quæ causa sit, quod Patrem et majorem et æqualem sibi dicat : Major est Filio, propter corpus patibile quod Filius gestavit; æqualis vero, quia Pater totus totum perfectum ab æterno genuit Filium. B cit ex persona Zorobabelis, idque de Filio Dei : Vivil veritas,et vincit, et roboratur manetque in sacula sacu- lorum ; intelligendo scilicet corpus, quod gestaturus erat pro nobis, morti tradendum; sed non veritatem in ipso atentem, id est Verbum Patris. Una quidem cirm Jesu mortuo descendit veritas in cor terræ; ut eos qui mendacio decepti ac circumventi fuerant, ipse, veritas cum esset, liberaret : perinde ac si rex quispiam carcerem adeat visitatum eos qui in vincu- lis sunt; ingressus quippe nihil læditur, sed eos ju- vat qui sub custodia sunt; ita Deus Verbumn, nibil lsus a corpore mortali quod pro nobis gestavit, D ipsis qui in carcere inferni degebant, in spiritu divinitatis auxilium tulit. 36. Jacob cum benedicit Judæ, ex quo futurum erat ut Dominus humanum corpus assume- ret, ait : Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvæ amictum suum *. Quod tam historice sumptum neutiquam fecit: neque enim in vino lavit stolam suam. Quid vero, postquam dixit loturum in vino stolam suam, adjicit, Et in sanguine uvæ? Num aliud est vinum, aliud sanguis uvæ? id melius novit Isaias Luc. III, » Joan. v, 23. Joan. xiv, 28. Esd. 1, 41. 3. Gen. sLIS, 11. 33. Est autem una ex omnibus rebus quas in Filio 54. Si itaque Jesus ait : Pater meus major est me 3, 35. Quemadmodum et Esdras prophetico spiritu di- 25. ibid. 58. 35. Ἔστι δὲ ἓν τῶν πάντων, ὧν ἐν τῷ Υἱῷ ἐργά 34. Εἰ τοίνυν λέγει ὁ Ἰησοῦς· ῾Ο Πατήρ μου μεί 35. Ὡς καὶ ὁ Ἔσδρας προφητεύει ἐκ προσώπου του 36. Εὐλογῶν δὲ ὁ Ἰακὼβ τὸν Ἰούδαν, ἐξ οὗ ὁ Κύ

ἡ κτίσις ἐν νεφέλαις ἀπαντήσῃ τῷ Υἱῷ, καὶ υποτα- ς οι γῇ αὐτῷ· τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ Πατρὶ, ὑπὲρ πάσης κτίσεως γενόμενος πιστὸς ἀπό στολος καὶ ἀρχιερεὺς, ἵνα ᾗ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι· τουτέστι Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἡ μία κυριότης καὶ θεότης καὶ βασιλεία. Ἐὰν δέ τις λέγῃ ὅτι Οὐ τὸν Ἰησοῦν εἶπεν ὑποτασσόμενον, ἀλλὰ τὸν Λόγον· ἀκουσάτω, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐχρη- μάτισε καὶ ἔστι διὰ τὸν ἐν αὐτῷ κρυβέντα Λόγον· ὡς ὁ Λουκᾶς γενεαλογῶν εἶπεν· "Ην δὲ Ἰησοῦς ἀρ χόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα, ὢν υἱὸς, ὡς ἐνομία ζετο, τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ διελθὼν τοὺς ἐφεξῆς γενεα- λογουμένους μέχρις ἐπὶ τὸν ᾿Αδάμ, εἶπε· τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ· ἵνα δείξῃ καὶ τὸ ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐφό ρεσε σῶμα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεότητα. ζεται καὶ δεικνύει ὁ Πατήρ, τὸ γινώσκειν τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς κρίσεως· αὐτῷ τε καὶ πᾶσαν τὴν κρίσ σιν παραδέδωκεν· ἵνα, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, τιμῶσι καὶ τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τὴν κρίσιν αὐτῷ πᾶσαν παραδέδωκε ποιεῖσθαι, δῆλον, ὅτι καὶ τὴν γνῶσι αὐτῆς, πότε καὶ πῶς γίνεται. Ο γοῦν μή γινώσκων τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ὁ ἐκ τῆς Μαρίας γεννηθείς ἐστιν Ἰησοῦς· οὐδὲν γὰρ ἀγνοεῖ ὁ ἐκ καρδίας του Πατρὸς Θεὸς Λόγος, ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. ζων μου ἐστί· λέγει δὲ καὶ ἴσον ἑαυτὸν τῷ Θεῷ· μάθ θωμεν διὰ τί καὶ μείζονα λέγει τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ καὶ ἴσον· Μείζων ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὸ σῶμα ὁ ἐφό- ρεσε παθητόν· ἴσος δὲ, καθότι ὅλος ὅλον τέλειον ἐγέν νησεν ὁ Πατὴρ ἀϊδίως τὸν Υἱόν. δ Ζωροβάβελ, λέγων περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ζῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ νικᾷ, καὶ κραταιοῦται, καὶ μένει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἔμελλε το ρεῖν σῶμα, ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθνήσκειν αὐτό· καὶ οὐ τὴν ἐν αὐτῷ κρυπτομένην ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Πατρός. Συγκατέβαινε μὲν ἡ ἀλήθεια τῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι Ἰησοῦ εἰς τὴν καρδίαν τῆς γῆς· ἵνα τοὺς ὑπὸ τοῦ ψεύδους απατηθέντας, αὐτὸς ἀλή θεια ὢν, ἐλευθερώσῃ· ὃν τρόπον εἴ τις βασιλεὺς ἐν φυλακῇ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἐκεῖσε κατεχομένους δε- σμώτας εἰσελθὼν, βλάπτεται μὲν οὐδὲν, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ὑπὸ κατοχὴν τυγχάνοντας· οὕτως ὁ Θεὸς Λυγος, ουδέν βλαπτόμενος δι' οὗ ἐφόρεσεν ὑπὲρ ἡμῶν θνητοῦ σώ ματος, ὠφέλησε τοὺς ἐν τῇ τοῦ ᾅδου φυλακῇ ἐν τῷ πνεύματι τῆς θεότητος. ριος ἔμελλε τὸ ἀνθρώπινον ἀναδέχεσθαι σῶμα, λέγει· Πλυνεῖ ἐν οἴνῳ τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν αἵματι σταφυλῆς τὴν περιβολὴν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο κατὰ τὴν ἱστορίαν οὐ πεποίηκεν· οὔτε γὰρ ἐν οἴνῳ ἔπλυνε τὴν ἑαυτοῦ στολήν. Τί δέ, μετὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν, οίνω πλυνεῖν τὴν στολὴν αὐτοῦ, λέγει· Καὶ ἐν αἵματι στα φυλῆς; Μὴ Ἑτερός ἐστιν ὁ οἶνος, καὶ ἕτερον αἷμα S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. Filio, et ipsi subjecta fuerit; tunc et ipse Filius Patri A subjicietur, factus pro omni creatura fidelis aposto- lus et pontifex, ut sit Deus omnia in omnibus, id est, Pater et Filius et Spiritus sanctus, uma domi- natio, divinitas et regnum. Quod si quis dixerit : Non Jesum subjectum esse dixit Apostolus, sed Ver- bum; audiat is, Jesum Filium Dei vocari et esse propter Verbum in eo absconditum : quemadmodum Lucas, qui genealogiam scripsit, ait: Erat autem Jesus incipiens quasi annorum triginta, filius, ut pu- tabatur, Joseph ". Atque decursis omnibus qui in genealogia locum habent usque ad Adam, dixit : qui fuit Adam, qui fuit Dei 's ; ut declararet et cor- pus quod ex Adamo gestavit, et deitatem quam ex Patre habet. Pater efficit et ostendit, quod ipse cognoscat diem et horam judicii', ipsique omne judicium tradidit; ut quemadmodum honorant Patrem, ita et Filium honorent s. Quod si judicium omne ipsi tradidit, ut illud exerceret ; liquidum sane est cognitionem quo- que ejus, quandonam scilicet et quo pacto futurum sit, ipsi traditam fuisse. Qui igitur non novit diem judicii, Jesus est ex Maria genitus, nam qui ex corde Patris est Deus Verbum, ignorat nihil, qui omnia novit antequam fiant. et tamen dicit se æqualem Deo esse; ediscamus quæ causa sit, quod Patrem et majorem et æqualem sibi dicat : Major est Filio, propter corpus patibile quod Filius gestavit; æqualis vero, quia Pater totus totum perfectum ab æterno genuit Filium. B cit ex persona Zorobabelis, idque de Filio Dei : Vivil veritas,et vincit, et roboratur manetque in sacula sacu- lorum ; intelligendo scilicet corpus, quod gestaturus erat pro nobis, morti tradendum; sed non veritatem in ipso atentem, id est Verbum Patris. Una quidem cirm Jesu mortuo descendit veritas in cor terræ; ut eos qui mendacio decepti ac circumventi fuerant, ipse, veritas cum esset, liberaret : perinde ac si rex quispiam carcerem adeat visitatum eos qui in vincu- lis sunt; ingressus quippe nihil læditur, sed eos ju- vat qui sub custodia sunt; ita Deus Verbumn, nibil lsus a corpore mortali quod pro nobis gestavit, D ipsis qui in carcere inferni degebant, in spiritu divinitatis auxilium tulit. 36. Jacob cum benedicit Judæ, ex quo futurum erat ut Dominus humanum corpus assume- ret, ait : Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvæ amictum suum *. Quod tam historice sumptum neutiquam fecit: neque enim in vino lavit stolam suam. Quid vero, postquam dixit loturum in vino stolam suam, adjicit, Et in sanguine uvæ? Num aliud est vinum, aliud sanguis uvæ? id melius novit Isaias Luc. III, » Joan. v, 23. Joan. xiv, 28. Esd. 1, 41. 3. Gen. sLIS, 11. 33. Est autem una ex omnibus rebus quas in Filio 54. Si itaque Jesus ait : Pater meus major est me 3, 35. Quemadmodum et Esdras prophetico spiritu di- 25. ibid. 58. 35. Ἔστι δὲ ἓν τῶν πάντων, ὧν ἐν τῷ Υἱῷ ἐργά 34. Εἰ τοίνυν λέγει ὁ Ἰησοῦς· ῾Ο Πατήρ μου μεί 35. Ὡς καὶ ὁ Ἔσδρας προφητεύει ἐκ προσώπου του 36. Εὐλογῶν δὲ ὁ Ἰακὼβ τὸν Ἰούδαν, ἐξ οὗ ὁ Κύ

ἡ κτίσις ἐν νεφέλαις ἀπαντήσῃ τῷ Υἱῷ, καὶ υποτα- ς οι γῇ αὐτῷ· τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ Πατρὶ, ὑπὲρ πάσης κτίσεως γενόμενος πιστὸς ἀπό στολος καὶ ἀρχιερεὺς, ἵνα ᾗ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι· τουτέστι Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἡ μία κυριότης καὶ θεότης καὶ βασιλεία. Ἐὰν δέ τις λέγῃ ὅτι Οὐ τὸν Ἰησοῦν εἶπεν ὑποτασσόμενον, ἀλλὰ τὸν Λόγον· ἀκουσάτω, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐχρη- μάτισε καὶ ἔστι διὰ τὸν ἐν αὐτῷ κρυβέντα Λόγον· ὡς ὁ Λουκᾶς γενεαλογῶν εἶπεν· "Ην δὲ Ἰησοῦς ἀρ χόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα, ὢν υἱὸς, ὡς ἐνομία ζετο, τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ διελθὼν τοὺς ἐφεξῆς γενεα- λογουμένους μέχρις ἐπὶ τὸν ᾿Αδάμ, εἶπε· τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ· ἵνα δείξῃ καὶ τὸ ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐφό ρεσε σῶμα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεότητα. ζεται καὶ δεικνύει ὁ Πατήρ, τὸ γινώσκειν τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς κρίσεως· αὐτῷ τε καὶ πᾶσαν τὴν κρίσ σιν παραδέδωκεν· ἵνα, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, τιμῶσι καὶ τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τὴν κρίσιν αὐτῷ πᾶσαν παραδέδωκε ποιεῖσθαι, δῆλον, ὅτι καὶ τὴν γνῶσι αὐτῆς, πότε καὶ πῶς γίνεται. Ο γοῦν μή γινώσκων τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ὁ ἐκ τῆς Μαρίας γεννηθείς ἐστιν Ἰησοῦς· οὐδὲν γὰρ ἀγνοεῖ ὁ ἐκ καρδίας του Πατρὸς Θεὸς Λόγος, ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. ζων μου ἐστί· λέγει δὲ καὶ ἴσον ἑαυτὸν τῷ Θεῷ· μάθ θωμεν διὰ τί καὶ μείζονα λέγει τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ καὶ ἴσον· Μείζων ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὸ σῶμα ὁ ἐφό- ρεσε παθητόν· ἴσος δὲ, καθότι ὅλος ὅλον τέλειον ἐγέν νησεν ὁ Πατὴρ ἀϊδίως τὸν Υἱόν. δ Ζωροβάβελ, λέγων περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ζῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ νικᾷ, καὶ κραταιοῦται, καὶ μένει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἔμελλε το ρεῖν σῶμα, ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθνήσκειν αὐτό· καὶ οὐ τὴν ἐν αὐτῷ κρυπτομένην ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Πατρός. Συγκατέβαινε μὲν ἡ ἀλήθεια τῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι Ἰησοῦ εἰς τὴν καρδίαν τῆς γῆς· ἵνα τοὺς ὑπὸ τοῦ ψεύδους απατηθέντας, αὐτὸς ἀλή θεια ὢν, ἐλευθερώσῃ· ὃν τρόπον εἴ τις βασιλεὺς ἐν φυλακῇ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἐκεῖσε κατεχομένους δε- σμώτας εἰσελθὼν, βλάπτεται μὲν οὐδὲν, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ὑπὸ κατοχὴν τυγχάνοντας· οὕτως ὁ Θεὸς Λυγος, ουδέν βλαπτόμενος δι' οὗ ἐφόρεσεν ὑπὲρ ἡμῶν θνητοῦ σώ ματος, ὠφέλησε τοὺς ἐν τῇ τοῦ ᾅδου φυλακῇ ἐν τῷ πνεύματι τῆς θεότητος. ριος ἔμελλε τὸ ἀνθρώπινον ἀναδέχεσθαι σῶμα, λέγει· Πλυνεῖ ἐν οἴνῳ τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν αἵματι σταφυλῆς τὴν περιβολὴν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο κατὰ τὴν ἱστορίαν οὐ πεποίηκεν· οὔτε γὰρ ἐν οἴνῳ ἔπλυνε τὴν ἑαυτοῦ στολήν. Τί δέ, μετὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν, οίνω πλυνεῖν τὴν στολὴν αὐτοῦ, λέγει· Καὶ ἐν αἵματι στα φυλῆς; Μὴ Ἑτερός ἐστιν ὁ οἶνος, καὶ ἕτερον αἷμα S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. Filio, et ipsi subjecta fuerit; tunc et ipse Filius Patri A subjicietur, factus pro omni creatura fidelis aposto- lus et pontifex, ut sit Deus omnia in omnibus, id est, Pater et Filius et Spiritus sanctus, uma domi- natio, divinitas et regnum. Quod si quis dixerit : Non Jesum subjectum esse dixit Apostolus, sed Ver- bum; audiat is, Jesum Filium Dei vocari et esse propter Verbum in eo absconditum : quemadmodum Lucas, qui genealogiam scripsit, ait: Erat autem Jesus incipiens quasi annorum triginta, filius, ut pu- tabatur, Joseph ". Atque decursis omnibus qui in genealogia locum habent usque ad Adam, dixit : qui fuit Adam, qui fuit Dei 's ; ut declararet et cor- pus quod ex Adamo gestavit, et deitatem quam ex Patre habet. Pater efficit et ostendit, quod ipse cognoscat diem et horam judicii', ipsique omne judicium tradidit; ut quemadmodum honorant Patrem, ita et Filium honorent s. Quod si judicium omne ipsi tradidit, ut illud exerceret ; liquidum sane est cognitionem quo- que ejus, quandonam scilicet et quo pacto futurum sit, ipsi traditam fuisse. Qui igitur non novit diem judicii, Jesus est ex Maria genitus, nam qui ex corde Patris est Deus Verbum, ignorat nihil, qui omnia novit antequam fiant. et tamen dicit se æqualem Deo esse; ediscamus quæ causa sit, quod Patrem et majorem et æqualem sibi dicat : Major est Filio, propter corpus patibile quod Filius gestavit; æqualis vero, quia Pater totus totum perfectum ab æterno genuit Filium. B cit ex persona Zorobabelis, idque de Filio Dei : Vivil veritas,et vincit, et roboratur manetque in sacula sacu- lorum ; intelligendo scilicet corpus, quod gestaturus erat pro nobis, morti tradendum; sed non veritatem in ipso atentem, id est Verbum Patris. Una quidem cirm Jesu mortuo descendit veritas in cor terræ; ut eos qui mendacio decepti ac circumventi fuerant, ipse, veritas cum esset, liberaret : perinde ac si rex quispiam carcerem adeat visitatum eos qui in vincu- lis sunt; ingressus quippe nihil læditur, sed eos ju- vat qui sub custodia sunt; ita Deus Verbumn, nibil lsus a corpore mortali quod pro nobis gestavit, D ipsis qui in carcere inferni degebant, in spiritu divinitatis auxilium tulit. 36. Jacob cum benedicit Judæ, ex quo futurum erat ut Dominus humanum corpus assume- ret, ait : Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvæ amictum suum *. Quod tam historice sumptum neutiquam fecit: neque enim in vino lavit stolam suam. Quid vero, postquam dixit loturum in vino stolam suam, adjicit, Et in sanguine uvæ? Num aliud est vinum, aliud sanguis uvæ? id melius novit Isaias Luc. III, » Joan. v, 23. Joan. xiv, 28. Esd. 1, 41. 3. Gen. sLIS, 11. 33. Est autem una ex omnibus rebus quas in Filio 54. Si itaque Jesus ait : Pater meus major est me 3, 35. Quemadmodum et Esdras prophetico spiritu di- 25. ibid. 58. 35. Ἔστι δὲ ἓν τῶν πάντων, ὧν ἐν τῷ Υἱῷ ἐργά 34. Εἰ τοίνυν λέγει ὁ Ἰησοῦς· ῾Ο Πατήρ μου μεί 35. Ὡς καὶ ὁ Ἔσδρας προφητεύει ἐκ προσώπου του 36. Εὐλογῶν δὲ ὁ Ἰακὼβ τὸν Ἰούδαν, ἐξ οὗ ὁ Κύ

ἡ κτίσις ἐν νεφέλαις ἀπαντήσῃ τῷ Υἱῷ, καὶ υποτα- ς οι γῇ αὐτῷ· τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ Πατρὶ, ὑπὲρ πάσης κτίσεως γενόμενος πιστὸς ἀπό στολος καὶ ἀρχιερεὺς, ἵνα ᾗ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι· τουτέστι Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἡ μία κυριότης καὶ θεότης καὶ βασιλεία. Ἐὰν δέ τις λέγῃ ὅτι Οὐ τὸν Ἰησοῦν εἶπεν ὑποτασσόμενον, ἀλλὰ τὸν Λόγον· ἀκουσάτω, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐχρη- μάτισε καὶ ἔστι διὰ τὸν ἐν αὐτῷ κρυβέντα Λόγον· ὡς ὁ Λουκᾶς γενεαλογῶν εἶπεν· "Ην δὲ Ἰησοῦς ἀρ χόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα, ὢν υἱὸς, ὡς ἐνομία ζετο, τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ διελθὼν τοὺς ἐφεξῆς γενεα- λογουμένους μέχρις ἐπὶ τὸν ᾿Αδάμ, εἶπε· τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ· ἵνα δείξῃ καὶ τὸ ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐφό ρεσε σῶμα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεότητα. ζεται καὶ δεικνύει ὁ Πατήρ, τὸ γινώσκειν τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς κρίσεως· αὐτῷ τε καὶ πᾶσαν τὴν κρίσ σιν παραδέδωκεν· ἵνα, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, τιμῶσι καὶ τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τὴν κρίσιν αὐτῷ πᾶσαν παραδέδωκε ποιεῖσθαι, δῆλον, ὅτι καὶ τὴν γνῶσι αὐτῆς, πότε καὶ πῶς γίνεται. Ο γοῦν μή γινώσκων τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ὁ ἐκ τῆς Μαρίας γεννηθείς ἐστιν Ἰησοῦς· οὐδὲν γὰρ ἀγνοεῖ ὁ ἐκ καρδίας του Πατρὸς Θεὸς Λόγος, ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. ζων μου ἐστί· λέγει δὲ καὶ ἴσον ἑαυτὸν τῷ Θεῷ· μάθ θωμεν διὰ τί καὶ μείζονα λέγει τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ καὶ ἴσον· Μείζων ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὸ σῶμα ὁ ἐφό- ρεσε παθητόν· ἴσος δὲ, καθότι ὅλος ὅλον τέλειον ἐγέν νησεν ὁ Πατὴρ ἀϊδίως τὸν Υἱόν. δ Ζωροβάβελ, λέγων περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ζῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ νικᾷ, καὶ κραταιοῦται, καὶ μένει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἔμελλε το ρεῖν σῶμα, ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθνήσκειν αὐτό· καὶ οὐ τὴν ἐν αὐτῷ κρυπτομένην ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Πατρός. Συγκατέβαινε μὲν ἡ ἀλήθεια τῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι Ἰησοῦ εἰς τὴν καρδίαν τῆς γῆς· ἵνα τοὺς ὑπὸ τοῦ ψεύδους απατηθέντας, αὐτὸς ἀλή θεια ὢν, ἐλευθερώσῃ· ὃν τρόπον εἴ τις βασιλεὺς ἐν φυλακῇ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἐκεῖσε κατεχομένους δε- σμώτας εἰσελθὼν, βλάπτεται μὲν οὐδὲν, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ὑπὸ κατοχὴν τυγχάνοντας· οὕτως ὁ Θεὸς Λυγος, ουδέν βλαπτόμενος δι' οὗ ἐφόρεσεν ὑπὲρ ἡμῶν θνητοῦ σώ ματος, ὠφέλησε τοὺς ἐν τῇ τοῦ ᾅδου φυλακῇ ἐν τῷ πνεύματι τῆς θεότητος. ριος ἔμελλε τὸ ἀνθρώπινον ἀναδέχεσθαι σῶμα, λέγει· Πλυνεῖ ἐν οἴνῳ τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν αἵματι σταφυλῆς τὴν περιβολὴν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο κατὰ τὴν ἱστορίαν οὐ πεποίηκεν· οὔτε γὰρ ἐν οἴνῳ ἔπλυνε τὴν ἑαυτοῦ στολήν. Τί δέ, μετὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν, οίνω πλυνεῖν τὴν στολὴν αὐτοῦ, λέγει· Καὶ ἐν αἵματι στα φυλῆς; Μὴ Ἑτερός ἐστιν ὁ οἶνος, καὶ ἕτερον αἷμα S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. Filio, et ipsi subjecta fuerit; tunc et ipse Filius Patri A subjicietur, factus pro omni creatura fidelis aposto- lus et pontifex, ut sit Deus omnia in omnibus, id est, Pater et Filius et Spiritus sanctus, uma domi- natio, divinitas et regnum. Quod si quis dixerit : Non Jesum subjectum esse dixit Apostolus, sed Ver- bum; audiat is, Jesum Filium Dei vocari et esse propter Verbum in eo absconditum : quemadmodum Lucas, qui genealogiam scripsit, ait: Erat autem Jesus incipiens quasi annorum triginta, filius, ut pu- tabatur, Joseph ". Atque decursis omnibus qui in genealogia locum habent usque ad Adam, dixit : qui fuit Adam, qui fuit Dei 's ; ut declararet et cor- pus quod ex Adamo gestavit, et deitatem quam ex Patre habet. Pater efficit et ostendit, quod ipse cognoscat diem et horam judicii', ipsique omne judicium tradidit; ut quemadmodum honorant Patrem, ita et Filium honorent s. Quod si judicium omne ipsi tradidit, ut illud exerceret ; liquidum sane est cognitionem quo- que ejus, quandonam scilicet et quo pacto futurum sit, ipsi traditam fuisse. Qui igitur non novit diem judicii, Jesus est ex Maria genitus, nam qui ex corde Patris est Deus Verbum, ignorat nihil, qui omnia novit antequam fiant. et tamen dicit se æqualem Deo esse; ediscamus quæ causa sit, quod Patrem et majorem et æqualem sibi dicat : Major est Filio, propter corpus patibile quod Filius gestavit; æqualis vero, quia Pater totus totum perfectum ab æterno genuit Filium. B cit ex persona Zorobabelis, idque de Filio Dei : Vivil veritas,et vincit, et roboratur manetque in sacula sacu- lorum ; intelligendo scilicet corpus, quod gestaturus erat pro nobis, morti tradendum; sed non veritatem in ipso atentem, id est Verbum Patris. Una quidem cirm Jesu mortuo descendit veritas in cor terræ; ut eos qui mendacio decepti ac circumventi fuerant, ipse, veritas cum esset, liberaret : perinde ac si rex quispiam carcerem adeat visitatum eos qui in vincu- lis sunt; ingressus quippe nihil læditur, sed eos ju- vat qui sub custodia sunt; ita Deus Verbumn, nibil lsus a corpore mortali quod pro nobis gestavit, D ipsis qui in carcere inferni degebant, in spiritu divinitatis auxilium tulit. 36. Jacob cum benedicit Judæ, ex quo futurum erat ut Dominus humanum corpus assume- ret, ait : Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvæ amictum suum *. Quod tam historice sumptum neutiquam fecit: neque enim in vino lavit stolam suam. Quid vero, postquam dixit loturum in vino stolam suam, adjicit, Et in sanguine uvæ? Num aliud est vinum, aliud sanguis uvæ? id melius novit Isaias Luc. III, » Joan. v, 23. Joan. xiv, 28. Esd. 1, 41. 3. Gen. sLIS, 11. 33. Est autem una ex omnibus rebus quas in Filio 54. Si itaque Jesus ait : Pater meus major est me 3, 35. Quemadmodum et Esdras prophetico spiritu di- 25. ibid. 58. 35. Ἔστι δὲ ἓν τῶν πάντων, ὧν ἐν τῷ Υἱῷ ἐργά 34. Εἰ τοίνυν λέγει ὁ Ἰησοῦς· ῾Ο Πατήρ μου μεί 35. Ὡς καὶ ὁ Ἔσδρας προφητεύει ἐκ προσώπου του 36. Εὐλογῶν δὲ ὁ Ἰακὼβ τὸν Ἰούδαν, ἐξ οὗ ὁ Κύ

ἡ κτίσις ἐν νεφέλαις ἀπαντήσῃ τῷ Υἱῷ, καὶ υποτα- ς οι γῇ αὐτῷ· τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ Πατρὶ, ὑπὲρ πάσης κτίσεως γενόμενος πιστὸς ἀπό στολος καὶ ἀρχιερεὺς, ἵνα ᾗ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι· τουτέστι Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἡ μία κυριότης καὶ θεότης καὶ βασιλεία. Ἐὰν δέ τις λέγῃ ὅτι Οὐ τὸν Ἰησοῦν εἶπεν ὑποτασσόμενον, ἀλλὰ τὸν Λόγον· ἀκουσάτω, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐχρη- μάτισε καὶ ἔστι διὰ τὸν ἐν αὐτῷ κρυβέντα Λόγον· ὡς ὁ Λουκᾶς γενεαλογῶν εἶπεν· "Ην δὲ Ἰησοῦς ἀρ χόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα, ὢν υἱὸς, ὡς ἐνομία ζετο, τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ διελθὼν τοὺς ἐφεξῆς γενεα- λογουμένους μέχρις ἐπὶ τὸν ᾿Αδάμ, εἶπε· τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ· ἵνα δείξῃ καὶ τὸ ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐφό ρεσε σῶμα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεότητα. ζεται καὶ δεικνύει ὁ Πατήρ, τὸ γινώσκειν τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς κρίσεως· αὐτῷ τε καὶ πᾶσαν τὴν κρίσ σιν παραδέδωκεν· ἵνα, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, τιμῶσι καὶ τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τὴν κρίσιν αὐτῷ πᾶσαν παραδέδωκε ποιεῖσθαι, δῆλον, ὅτι καὶ τὴν γνῶσι αὐτῆς, πότε καὶ πῶς γίνεται. Ο γοῦν μή γινώσκων τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ὁ ἐκ τῆς Μαρίας γεννηθείς ἐστιν Ἰησοῦς· οὐδὲν γὰρ ἀγνοεῖ ὁ ἐκ καρδίας του Πατρὸς Θεὸς Λόγος, ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. ζων μου ἐστί· λέγει δὲ καὶ ἴσον ἑαυτὸν τῷ Θεῷ· μάθ θωμεν διὰ τί καὶ μείζονα λέγει τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ καὶ ἴσον· Μείζων ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὸ σῶμα ὁ ἐφό- ρεσε παθητόν· ἴσος δὲ, καθότι ὅλος ὅλον τέλειον ἐγέν νησεν ὁ Πατὴρ ἀϊδίως τὸν Υἱόν. δ Ζωροβάβελ, λέγων περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ζῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ νικᾷ, καὶ κραταιοῦται, καὶ μένει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἔμελλε το ρεῖν σῶμα, ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθνήσκειν αὐτό· καὶ οὐ τὴν ἐν αὐτῷ κρυπτομένην ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Πατρός. Συγκατέβαινε μὲν ἡ ἀλήθεια τῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι Ἰησοῦ εἰς τὴν καρδίαν τῆς γῆς· ἵνα τοὺς ὑπὸ τοῦ ψεύδους απατηθέντας, αὐτὸς ἀλή θεια ὢν, ἐλευθερώσῃ· ὃν τρόπον εἴ τις βασιλεὺς ἐν φυλακῇ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἐκεῖσε κατεχομένους δε- σμώτας εἰσελθὼν, βλάπτεται μὲν οὐδὲν, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ὑπὸ κατοχὴν τυγχάνοντας· οὕτως ὁ Θεὸς Λυγος, ουδέν βλαπτόμενος δι' οὗ ἐφόρεσεν ὑπὲρ ἡμῶν θνητοῦ σώ ματος, ὠφέλησε τοὺς ἐν τῇ τοῦ ᾅδου φυλακῇ ἐν τῷ πνεύματι τῆς θεότητος. ριος ἔμελλε τὸ ἀνθρώπινον ἀναδέχεσθαι σῶμα, λέγει· Πλυνεῖ ἐν οἴνῳ τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν αἵματι σταφυλῆς τὴν περιβολὴν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο κατὰ τὴν ἱστορίαν οὐ πεποίηκεν· οὔτε γὰρ ἐν οἴνῳ ἔπλυνε τὴν ἑαυτοῦ στολήν. Τί δέ, μετὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν, οίνω πλυνεῖν τὴν στολὴν αὐτοῦ, λέγει· Καὶ ἐν αἵματι στα φυλῆς; Μὴ Ἑτερός ἐστιν ὁ οἶνος, καὶ ἕτερον αἷμα S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. Filio, et ipsi subjecta fuerit; tunc et ipse Filius Patri A subjicietur, factus pro omni creatura fidelis aposto- lus et pontifex, ut sit Deus omnia in omnibus, id est, Pater et Filius et Spiritus sanctus, uma domi- natio, divinitas et regnum. Quod si quis dixerit : Non Jesum subjectum esse dixit Apostolus, sed Ver- bum; audiat is, Jesum Filium Dei vocari et esse propter Verbum in eo absconditum : quemadmodum Lucas, qui genealogiam scripsit, ait: Erat autem Jesus incipiens quasi annorum triginta, filius, ut pu- tabatur, Joseph ". Atque decursis omnibus qui in genealogia locum habent usque ad Adam, dixit : qui fuit Adam, qui fuit Dei 's ; ut declararet et cor- pus quod ex Adamo gestavit, et deitatem quam ex Patre habet. Pater efficit et ostendit, quod ipse cognoscat diem et horam judicii', ipsique omne judicium tradidit; ut quemadmodum honorant Patrem, ita et Filium honorent s. Quod si judicium omne ipsi tradidit, ut illud exerceret ; liquidum sane est cognitionem quo- que ejus, quandonam scilicet et quo pacto futurum sit, ipsi traditam fuisse. Qui igitur non novit diem judicii, Jesus est ex Maria genitus, nam qui ex corde Patris est Deus Verbum, ignorat nihil, qui omnia novit antequam fiant. et tamen dicit se æqualem Deo esse; ediscamus quæ causa sit, quod Patrem et majorem et æqualem sibi dicat : Major est Filio, propter corpus patibile quod Filius gestavit; æqualis vero, quia Pater totus totum perfectum ab æterno genuit Filium. B cit ex persona Zorobabelis, idque de Filio Dei : Vivil veritas,et vincit, et roboratur manetque in sacula sacu- lorum ; intelligendo scilicet corpus, quod gestaturus erat pro nobis, morti tradendum; sed non veritatem in ipso atentem, id est Verbum Patris. Una quidem cirm Jesu mortuo descendit veritas in cor terræ; ut eos qui mendacio decepti ac circumventi fuerant, ipse, veritas cum esset, liberaret : perinde ac si rex quispiam carcerem adeat visitatum eos qui in vincu- lis sunt; ingressus quippe nihil læditur, sed eos ju- vat qui sub custodia sunt; ita Deus Verbumn, nibil lsus a corpore mortali quod pro nobis gestavit, D ipsis qui in carcere inferni degebant, in spiritu divinitatis auxilium tulit. 36. Jacob cum benedicit Judæ, ex quo futurum erat ut Dominus humanum corpus assume- ret, ait : Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvæ amictum suum *. Quod tam historice sumptum neutiquam fecit: neque enim in vino lavit stolam suam. Quid vero, postquam dixit loturum in vino stolam suam, adjicit, Et in sanguine uvæ? Num aliud est vinum, aliud sanguis uvæ? id melius novit Isaias Luc. III, » Joan. v, 23. Joan. xiv, 28. Esd. 1, 41. 3. Gen. sLIS, 11. 33. Est autem una ex omnibus rebus quas in Filio 54. Si itaque Jesus ait : Pater meus major est me 3, 35. Quemadmodum et Esdras prophetico spiritu di- 25. ibid. 58. 35. Ἔστι δὲ ἓν τῶν πάντων, ὧν ἐν τῷ Υἱῷ ἐργά 34. Εἰ τοίνυν λέγει ὁ Ἰησοῦς· ῾Ο Πατήρ μου μεί 35. Ὡς καὶ ὁ Ἔσδρας προφητεύει ἐκ προσώπου του 36. Εὐλογῶν δὲ ὁ Ἰακὼβ τὸν Ἰούδαν, ἐξ οὗ ὁ Κύ

ἡ κτίσις ἐν νεφέλαις ἀπαντήσῃ τῷ Υἱῷ, καὶ υποτα- ς οι γῇ αὐτῷ· τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ Πατρὶ, ὑπὲρ πάσης κτίσεως γενόμενος πιστὸς ἀπό στολος καὶ ἀρχιερεὺς, ἵνα ᾗ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι· τουτέστι Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἡ μία κυριότης καὶ θεότης καὶ βασιλεία. Ἐὰν δέ τις λέγῃ ὅτι Οὐ τὸν Ἰησοῦν εἶπεν ὑποτασσόμενον, ἀλλὰ τὸν Λόγον· ἀκουσάτω, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐχρη- μάτισε καὶ ἔστι διὰ τὸν ἐν αὐτῷ κρυβέντα Λόγον· ὡς ὁ Λουκᾶς γενεαλογῶν εἶπεν· "Ην δὲ Ἰησοῦς ἀρ χόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα, ὢν υἱὸς, ὡς ἐνομία ζετο, τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ διελθὼν τοὺς ἐφεξῆς γενεα- λογουμένους μέχρις ἐπὶ τὸν ᾿Αδάμ, εἶπε· τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ· ἵνα δείξῃ καὶ τὸ ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐφό ρεσε σῶμα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεότητα. ζεται καὶ δεικνύει ὁ Πατήρ, τὸ γινώσκειν τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς κρίσεως· αὐτῷ τε καὶ πᾶσαν τὴν κρίσ σιν παραδέδωκεν· ἵνα, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, τιμῶσι καὶ τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τὴν κρίσιν αὐτῷ πᾶσαν παραδέδωκε ποιεῖσθαι, δῆλον, ὅτι καὶ τὴν γνῶσι αὐτῆς, πότε καὶ πῶς γίνεται. Ο γοῦν μή γινώσκων τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ὁ ἐκ τῆς Μαρίας γεννηθείς ἐστιν Ἰησοῦς· οὐδὲν γὰρ ἀγνοεῖ ὁ ἐκ καρδίας του Πατρὸς Θεὸς Λόγος, ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. ζων μου ἐστί· λέγει δὲ καὶ ἴσον ἑαυτὸν τῷ Θεῷ· μάθ θωμεν διὰ τί καὶ μείζονα λέγει τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ καὶ ἴσον· Μείζων ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὸ σῶμα ὁ ἐφό- ρεσε παθητόν· ἴσος δὲ, καθότι ὅλος ὅλον τέλειον ἐγέν νησεν ὁ Πατὴρ ἀϊδίως τὸν Υἱόν. δ Ζωροβάβελ, λέγων περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ζῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ νικᾷ, καὶ κραταιοῦται, καὶ μένει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἔμελλε το ρεῖν σῶμα, ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθνήσκειν αὐτό· καὶ οὐ τὴν ἐν αὐτῷ κρυπτομένην ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Πατρός. Συγκατέβαινε μὲν ἡ ἀλήθεια τῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι Ἰησοῦ εἰς τὴν καρδίαν τῆς γῆς· ἵνα τοὺς ὑπὸ τοῦ ψεύδους απατηθέντας, αὐτὸς ἀλή θεια ὢν, ἐλευθερώσῃ· ὃν τρόπον εἴ τις βασιλεὺς ἐν φυλακῇ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἐκεῖσε κατεχομένους δε- σμώτας εἰσελθὼν, βλάπτεται μὲν οὐδὲν, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ὑπὸ κατοχὴν τυγχάνοντας· οὕτως ὁ Θεὸς Λυγος, ουδέν βλαπτόμενος δι' οὗ ἐφόρεσεν ὑπὲρ ἡμῶν θνητοῦ σώ ματος, ὠφέλησε τοὺς ἐν τῇ τοῦ ᾅδου φυλακῇ ἐν τῷ πνεύματι τῆς θεότητος. ριος ἔμελλε τὸ ἀνθρώπινον ἀναδέχεσθαι σῶμα, λέγει· Πλυνεῖ ἐν οἴνῳ τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν αἵματι σταφυλῆς τὴν περιβολὴν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο κατὰ τὴν ἱστορίαν οὐ πεποίηκεν· οὔτε γὰρ ἐν οἴνῳ ἔπλυνε τὴν ἑαυτοῦ στολήν. Τί δέ, μετὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν, οίνω πλυνεῖν τὴν στολὴν αὐτοῦ, λέγει· Καὶ ἐν αἵματι στα φυλῆς; Μὴ Ἑτερός ἐστιν ὁ οἶνος, καὶ ἕτερον αἷμα S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. Filio, et ipsi subjecta fuerit; tunc et ipse Filius Patri A subjicietur, factus pro omni creatura fidelis aposto- lus et pontifex, ut sit Deus omnia in omnibus, id est, Pater et Filius et Spiritus sanctus, uma domi- natio, divinitas et regnum. Quod si quis dixerit : Non Jesum subjectum esse dixit Apostolus, sed Ver- bum; audiat is, Jesum Filium Dei vocari et esse propter Verbum in eo absconditum : quemadmodum Lucas, qui genealogiam scripsit, ait: Erat autem Jesus incipiens quasi annorum triginta, filius, ut pu- tabatur, Joseph ". Atque decursis omnibus qui in genealogia locum habent usque ad Adam, dixit : qui fuit Adam, qui fuit Dei 's ; ut declararet et cor- pus quod ex Adamo gestavit, et deitatem quam ex Patre habet. Pater efficit et ostendit, quod ipse cognoscat diem et horam judicii', ipsique omne judicium tradidit; ut quemadmodum honorant Patrem, ita et Filium honorent s. Quod si judicium omne ipsi tradidit, ut illud exerceret ; liquidum sane est cognitionem quo- que ejus, quandonam scilicet et quo pacto futurum sit, ipsi traditam fuisse. Qui igitur non novit diem judicii, Jesus est ex Maria genitus, nam qui ex corde Patris est Deus Verbum, ignorat nihil, qui omnia novit antequam fiant. et tamen dicit se æqualem Deo esse; ediscamus quæ causa sit, quod Patrem et majorem et æqualem sibi dicat : Major est Filio, propter corpus patibile quod Filius gestavit; æqualis vero, quia Pater totus totum perfectum ab æterno genuit Filium. B cit ex persona Zorobabelis, idque de Filio Dei : Vivil veritas,et vincit, et roboratur manetque in sacula sacu- lorum ; intelligendo scilicet corpus, quod gestaturus erat pro nobis, morti tradendum; sed non veritatem in ipso atentem, id est Verbum Patris. Una quidem cirm Jesu mortuo descendit veritas in cor terræ; ut eos qui mendacio decepti ac circumventi fuerant, ipse, veritas cum esset, liberaret : perinde ac si rex quispiam carcerem adeat visitatum eos qui in vincu- lis sunt; ingressus quippe nihil læditur, sed eos ju- vat qui sub custodia sunt; ita Deus Verbumn, nibil lsus a corpore mortali quod pro nobis gestavit, D ipsis qui in carcere inferni degebant, in spiritu divinitatis auxilium tulit. 36. Jacob cum benedicit Judæ, ex quo futurum erat ut Dominus humanum corpus assume- ret, ait : Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvæ amictum suum *. Quod tam historice sumptum neutiquam fecit: neque enim in vino lavit stolam suam. Quid vero, postquam dixit loturum in vino stolam suam, adjicit, Et in sanguine uvæ? Num aliud est vinum, aliud sanguis uvæ? id melius novit Isaias Luc. III, » Joan. v, 23. Joan. xiv, 28. Esd. 1, 41. 3. Gen. sLIS, 11. 33. Est autem una ex omnibus rebus quas in Filio 54. Si itaque Jesus ait : Pater meus major est me 3, 35. Quemadmodum et Esdras prophetico spiritu di- 25. ibid. 58. 35. Ἔστι δὲ ἓν τῶν πάντων, ὧν ἐν τῷ Υἱῷ ἐργά 34. Εἰ τοίνυν λέγει ὁ Ἰησοῦς· ῾Ο Πατήρ μου μεί 35. Ὡς καὶ ὁ Ἔσδρας προφητεύει ἐκ προσώπου του 36. Εὐλογῶν δὲ ὁ Ἰακὼβ τὸν Ἰούδαν, ἐξ οὗ ὁ Κύ

ἡ κτίσις ἐν νεφέλαις ἀπαντήσῃ τῷ Υἱῷ, καὶ υποτα- ς οι γῇ αὐτῷ· τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ Πατρὶ, ὑπὲρ πάσης κτίσεως γενόμενος πιστὸς ἀπό στολος καὶ ἀρχιερεὺς, ἵνα ᾗ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι· τουτέστι Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἡ μία κυριότης καὶ θεότης καὶ βασιλεία. Ἐὰν δέ τις λέγῃ ὅτι Οὐ τὸν Ἰησοῦν εἶπεν ὑποτασσόμενον, ἀλλὰ τὸν Λόγον· ἀκουσάτω, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐχρη- μάτισε καὶ ἔστι διὰ τὸν ἐν αὐτῷ κρυβέντα Λόγον· ὡς ὁ Λουκᾶς γενεαλογῶν εἶπεν· "Ην δὲ Ἰησοῦς ἀρ χόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα, ὢν υἱὸς, ὡς ἐνομία ζετο, τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ διελθὼν τοὺς ἐφεξῆς γενεα- λογουμένους μέχρις ἐπὶ τὸν ᾿Αδάμ, εἶπε· τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ· ἵνα δείξῃ καὶ τὸ ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐφό ρεσε σῶμα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεότητα. ζεται καὶ δεικνύει ὁ Πατήρ, τὸ γινώσκειν τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς κρίσεως· αὐτῷ τε καὶ πᾶσαν τὴν κρίσ σιν παραδέδωκεν· ἵνα, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, τιμῶσι καὶ τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τὴν κρίσιν αὐτῷ πᾶσαν παραδέδωκε ποιεῖσθαι, δῆλον, ὅτι καὶ τὴν γνῶσι αὐτῆς, πότε καὶ πῶς γίνεται. Ο γοῦν μή γινώσκων τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ὁ ἐκ τῆς Μαρίας γεννηθείς ἐστιν Ἰησοῦς· οὐδὲν γὰρ ἀγνοεῖ ὁ ἐκ καρδίας του Πατρὸς Θεὸς Λόγος, ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. ζων μου ἐστί· λέγει δὲ καὶ ἴσον ἑαυτὸν τῷ Θεῷ· μάθ θωμεν διὰ τί καὶ μείζονα λέγει τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ καὶ ἴσον· Μείζων ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὸ σῶμα ὁ ἐφό- ρεσε παθητόν· ἴσος δὲ, καθότι ὅλος ὅλον τέλειον ἐγέν νησεν ὁ Πατὴρ ἀϊδίως τὸν Υἱόν. δ Ζωροβάβελ, λέγων περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ζῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ νικᾷ, καὶ κραταιοῦται, καὶ μένει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἔμελλε το ρεῖν σῶμα, ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθνήσκειν αὐτό· καὶ οὐ τὴν ἐν αὐτῷ κρυπτομένην ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Πατρός. Συγκατέβαινε μὲν ἡ ἀλήθεια τῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι Ἰησοῦ εἰς τὴν καρδίαν τῆς γῆς· ἵνα τοὺς ὑπὸ τοῦ ψεύδους απατηθέντας, αὐτὸς ἀλή θεια ὢν, ἐλευθερώσῃ· ὃν τρόπον εἴ τις βασιλεὺς ἐν φυλακῇ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἐκεῖσε κατεχομένους δε- σμώτας εἰσελθὼν, βλάπτεται μὲν οὐδὲν, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ὑπὸ κατοχὴν τυγχάνοντας· οὕτως ὁ Θεὸς Λυγος, ουδέν βλαπτόμενος δι' οὗ ἐφόρεσεν ὑπὲρ ἡμῶν θνητοῦ σώ ματος, ὠφέλησε τοὺς ἐν τῇ τοῦ ᾅδου φυλακῇ ἐν τῷ πνεύματι τῆς θεότητος. ριος ἔμελλε τὸ ἀνθρώπινον ἀναδέχεσθαι σῶμα, λέγει· Πλυνεῖ ἐν οἴνῳ τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν αἵματι σταφυλῆς τὴν περιβολὴν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο κατὰ τὴν ἱστορίαν οὐ πεποίηκεν· οὔτε γὰρ ἐν οἴνῳ ἔπλυνε τὴν ἑαυτοῦ στολήν. Τί δέ, μετὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν, οίνω πλυνεῖν τὴν στολὴν αὐτοῦ, λέγει· Καὶ ἐν αἵματι στα φυλῆς; Μὴ Ἑτερός ἐστιν ὁ οἶνος, καὶ ἕτερον αἷμα S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. Filio, et ipsi subjecta fuerit; tunc et ipse Filius Patri A subjicietur, factus pro omni creatura fidelis aposto- lus et pontifex, ut sit Deus omnia in omnibus, id est, Pater et Filius et Spiritus sanctus, uma domi- natio, divinitas et regnum. Quod si quis dixerit : Non Jesum subjectum esse dixit Apostolus, sed Ver- bum; audiat is, Jesum Filium Dei vocari et esse propter Verbum in eo absconditum : quemadmodum Lucas, qui genealogiam scripsit, ait: Erat autem Jesus incipiens quasi annorum triginta, filius, ut pu- tabatur, Joseph ". Atque decursis omnibus qui in genealogia locum habent usque ad Adam, dixit : qui fuit Adam, qui fuit Dei 's ; ut declararet et cor- pus quod ex Adamo gestavit, et deitatem quam ex Patre habet. Pater efficit et ostendit, quod ipse cognoscat diem et horam judicii', ipsique omne judicium tradidit; ut quemadmodum honorant Patrem, ita et Filium honorent s. Quod si judicium omne ipsi tradidit, ut illud exerceret ; liquidum sane est cognitionem quo- que ejus, quandonam scilicet et quo pacto futurum sit, ipsi traditam fuisse. Qui igitur non novit diem judicii, Jesus est ex Maria genitus, nam qui ex corde Patris est Deus Verbum, ignorat nihil, qui omnia novit antequam fiant. et tamen dicit se æqualem Deo esse; ediscamus quæ causa sit, quod Patrem et majorem et æqualem sibi dicat : Major est Filio, propter corpus patibile quod Filius gestavit; æqualis vero, quia Pater totus totum perfectum ab æterno genuit Filium. B cit ex persona Zorobabelis, idque de Filio Dei : Vivil veritas,et vincit, et roboratur manetque in sacula sacu- lorum ; intelligendo scilicet corpus, quod gestaturus erat pro nobis, morti tradendum; sed non veritatem in ipso atentem, id est Verbum Patris. Una quidem cirm Jesu mortuo descendit veritas in cor terræ; ut eos qui mendacio decepti ac circumventi fuerant, ipse, veritas cum esset, liberaret : perinde ac si rex quispiam carcerem adeat visitatum eos qui in vincu- lis sunt; ingressus quippe nihil læditur, sed eos ju- vat qui sub custodia sunt; ita Deus Verbumn, nibil lsus a corpore mortali quod pro nobis gestavit, D ipsis qui in carcere inferni degebant, in spiritu divinitatis auxilium tulit. 36. Jacob cum benedicit Judæ, ex quo futurum erat ut Dominus humanum corpus assume- ret, ait : Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvæ amictum suum *. Quod tam historice sumptum neutiquam fecit: neque enim in vino lavit stolam suam. Quid vero, postquam dixit loturum in vino stolam suam, adjicit, Et in sanguine uvæ? Num aliud est vinum, aliud sanguis uvæ? id melius novit Isaias Luc. III, » Joan. v, 23. Joan. xiv, 28. Esd. 1, 41. 3. Gen. sLIS, 11. 33. Est autem una ex omnibus rebus quas in Filio 54. Si itaque Jesus ait : Pater meus major est me 3, 35. Quemadmodum et Esdras prophetico spiritu di- 25. ibid. 58. 35. Ἔστι δὲ ἓν τῶν πάντων, ὧν ἐν τῷ Υἱῷ ἐργά 34. Εἰ τοίνυν λέγει ὁ Ἰησοῦς· ῾Ο Πατήρ μου μεί 35. Ὡς καὶ ὁ Ἔσδρας προφητεύει ἐκ προσώπου του 36. Εὐλογῶν δὲ ὁ Ἰακὼβ τὸν Ἰούδαν, ἐξ οὗ ὁ Κύ

ἡ κτίσις ἐν νεφέλαις ἀπαντήσῃ τῷ Υἱῷ, καὶ υποτα- ς οι γῇ αὐτῷ· τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ Πατρὶ, ὑπὲρ πάσης κτίσεως γενόμενος πιστὸς ἀπό στολος καὶ ἀρχιερεὺς, ἵνα ᾗ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι· τουτέστι Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἡ μία κυριότης καὶ θεότης καὶ βασιλεία. Ἐὰν δέ τις λέγῃ ὅτι Οὐ τὸν Ἰησοῦν εἶπεν ὑποτασσόμενον, ἀλλὰ τὸν Λόγον· ἀκουσάτω, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐχρη- μάτισε καὶ ἔστι διὰ τὸν ἐν αὐτῷ κρυβέντα Λόγον· ὡς ὁ Λουκᾶς γενεαλογῶν εἶπεν· "Ην δὲ Ἰησοῦς ἀρ χόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα, ὢν υἱὸς, ὡς ἐνομία ζετο, τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ διελθὼν τοὺς ἐφεξῆς γενεα- λογουμένους μέχρις ἐπὶ τὸν ᾿Αδάμ, εἶπε· τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ· ἵνα δείξῃ καὶ τὸ ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐφό ρεσε σῶμα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεότητα. ζεται καὶ δεικνύει ὁ Πατήρ, τὸ γινώσκειν τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς κρίσεως· αὐτῷ τε καὶ πᾶσαν τὴν κρίσ σιν παραδέδωκεν· ἵνα, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, τιμῶσι καὶ τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τὴν κρίσιν αὐτῷ πᾶσαν παραδέδωκε ποιεῖσθαι, δῆλον, ὅτι καὶ τὴν γνῶσι αὐτῆς, πότε καὶ πῶς γίνεται. Ο γοῦν μή γινώσκων τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ὁ ἐκ τῆς Μαρίας γεννηθείς ἐστιν Ἰησοῦς· οὐδὲν γὰρ ἀγνοεῖ ὁ ἐκ καρδίας του Πατρὸς Θεὸς Λόγος, ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. ζων μου ἐστί· λέγει δὲ καὶ ἴσον ἑαυτὸν τῷ Θεῷ· μάθ θωμεν διὰ τί καὶ μείζονα λέγει τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ καὶ ἴσον· Μείζων ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὸ σῶμα ὁ ἐφό- ρεσε παθητόν· ἴσος δὲ, καθότι ὅλος ὅλον τέλειον ἐγέν νησεν ὁ Πατὴρ ἀϊδίως τὸν Υἱόν. δ Ζωροβάβελ, λέγων περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ζῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ νικᾷ, καὶ κραταιοῦται, καὶ μένει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἔμελλε το ρεῖν σῶμα, ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθνήσκειν αὐτό· καὶ οὐ τὴν ἐν αὐτῷ κρυπτομένην ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Πατρός. Συγκατέβαινε μὲν ἡ ἀλήθεια τῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι Ἰησοῦ εἰς τὴν καρδίαν τῆς γῆς· ἵνα τοὺς ὑπὸ τοῦ ψεύδους απατηθέντας, αὐτὸς ἀλή θεια ὢν, ἐλευθερώσῃ· ὃν τρόπον εἴ τις βασιλεὺς ἐν φυλακῇ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἐκεῖσε κατεχομένους δε- σμώτας εἰσελθὼν, βλάπτεται μὲν οὐδὲν, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ὑπὸ κατοχὴν τυγχάνοντας· οὕτως ὁ Θεὸς Λυγος, ουδέν βλαπτόμενος δι' οὗ ἐφόρεσεν ὑπὲρ ἡμῶν θνητοῦ σώ ματος, ὠφέλησε τοὺς ἐν τῇ τοῦ ᾅδου φυλακῇ ἐν τῷ πνεύματι τῆς θεότητος. ριος ἔμελλε τὸ ἀνθρώπινον ἀναδέχεσθαι σῶμα, λέγει· Πλυνεῖ ἐν οἴνῳ τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν αἵματι σταφυλῆς τὴν περιβολὴν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο κατὰ τὴν ἱστορίαν οὐ πεποίηκεν· οὔτε γὰρ ἐν οἴνῳ ἔπλυνε τὴν ἑαυτοῦ στολήν. Τί δέ, μετὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν, οίνω πλυνεῖν τὴν στολὴν αὐτοῦ, λέγει· Καὶ ἐν αἵματι στα φυλῆς; Μὴ Ἑτερός ἐστιν ὁ οἶνος, καὶ ἕτερον αἷμα S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. Filio, et ipsi subjecta fuerit; tunc et ipse Filius Patri A subjicietur, factus pro omni creatura fidelis aposto- lus et pontifex, ut sit Deus omnia in omnibus, id est, Pater et Filius et Spiritus sanctus, uma domi- natio, divinitas et regnum. Quod si quis dixerit : Non Jesum subjectum esse dixit Apostolus, sed Ver- bum; audiat is, Jesum Filium Dei vocari et esse propter Verbum in eo absconditum : quemadmodum Lucas, qui genealogiam scripsit, ait: Erat autem Jesus incipiens quasi annorum triginta, filius, ut pu- tabatur, Joseph ". Atque decursis omnibus qui in genealogia locum habent usque ad Adam, dixit : qui fuit Adam, qui fuit Dei 's ; ut declararet et cor- pus quod ex Adamo gestavit, et deitatem quam ex Patre habet. Pater efficit et ostendit, quod ipse cognoscat diem et horam judicii', ipsique omne judicium tradidit; ut quemadmodum honorant Patrem, ita et Filium honorent s. Quod si judicium omne ipsi tradidit, ut illud exerceret ; liquidum sane est cognitionem quo- que ejus, quandonam scilicet et quo pacto futurum sit, ipsi traditam fuisse. Qui igitur non novit diem judicii, Jesus est ex Maria genitus, nam qui ex corde Patris est Deus Verbum, ignorat nihil, qui omnia novit antequam fiant. et tamen dicit se æqualem Deo esse; ediscamus quæ causa sit, quod Patrem et majorem et æqualem sibi dicat : Major est Filio, propter corpus patibile quod Filius gestavit; æqualis vero, quia Pater totus totum perfectum ab æterno genuit Filium. B cit ex persona Zorobabelis, idque de Filio Dei : Vivil veritas,et vincit, et roboratur manetque in sacula sacu- lorum ; intelligendo scilicet corpus, quod gestaturus erat pro nobis, morti tradendum; sed non veritatem in ipso atentem, id est Verbum Patris. Una quidem cirm Jesu mortuo descendit veritas in cor terræ; ut eos qui mendacio decepti ac circumventi fuerant, ipse, veritas cum esset, liberaret : perinde ac si rex quispiam carcerem adeat visitatum eos qui in vincu- lis sunt; ingressus quippe nihil læditur, sed eos ju- vat qui sub custodia sunt; ita Deus Verbumn, nibil lsus a corpore mortali quod pro nobis gestavit, D ipsis qui in carcere inferni degebant, in spiritu divinitatis auxilium tulit. 36. Jacob cum benedicit Judæ, ex quo futurum erat ut Dominus humanum corpus assume- ret, ait : Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvæ amictum suum *. Quod tam historice sumptum neutiquam fecit: neque enim in vino lavit stolam suam. Quid vero, postquam dixit loturum in vino stolam suam, adjicit, Et in sanguine uvæ? Num aliud est vinum, aliud sanguis uvæ? id melius novit Isaias Luc. III, » Joan. v, 23. Joan. xiv, 28. Esd. 1, 41. 3. Gen. sLIS, 11. 33. Est autem una ex omnibus rebus quas in Filio 54. Si itaque Jesus ait : Pater meus major est me 3, 35. Quemadmodum et Esdras prophetico spiritu di- 25. ibid. 58. 35. Ἔστι δὲ ἓν τῶν πάντων, ὧν ἐν τῷ Υἱῷ ἐργά 34. Εἰ τοίνυν λέγει ὁ Ἰησοῦς· ῾Ο Πατήρ μου μεί 35. Ὡς καὶ ὁ Ἔσδρας προφητεύει ἐκ προσώπου του 36. Εὐλογῶν δὲ ὁ Ἰακὼβ τὸν Ἰούδαν, ἐξ οὗ ὁ Κύ

ἡ κτίσις ἐν νεφέλαις ἀπαντήσῃ τῷ Υἱῷ, καὶ υποτα- ς οι γῇ αὐτῷ· τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ Πατρὶ, ὑπὲρ πάσης κτίσεως γενόμενος πιστὸς ἀπό στολος καὶ ἀρχιερεὺς, ἵνα ᾗ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι· τουτέστι Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἡ μία κυριότης καὶ θεότης καὶ βασιλεία. Ἐὰν δέ τις λέγῃ ὅτι Οὐ τὸν Ἰησοῦν εἶπεν ὑποτασσόμενον, ἀλλὰ τὸν Λόγον· ἀκουσάτω, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐχρη- μάτισε καὶ ἔστι διὰ τὸν ἐν αὐτῷ κρυβέντα Λόγον· ὡς ὁ Λουκᾶς γενεαλογῶν εἶπεν· "Ην δὲ Ἰησοῦς ἀρ χόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα, ὢν υἱὸς, ὡς ἐνομία ζετο, τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ διελθὼν τοὺς ἐφεξῆς γενεα- λογουμένους μέχρις ἐπὶ τὸν ᾿Αδάμ, εἶπε· τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ· ἵνα δείξῃ καὶ τὸ ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐφό ρεσε σῶμα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεότητα. ζεται καὶ δεικνύει ὁ Πατήρ, τὸ γινώσκειν τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς κρίσεως· αὐτῷ τε καὶ πᾶσαν τὴν κρίσ σιν παραδέδωκεν· ἵνα, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, τιμῶσι καὶ τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τὴν κρίσιν αὐτῷ πᾶσαν παραδέδωκε ποιεῖσθαι, δῆλον, ὅτι καὶ τὴν γνῶσι αὐτῆς, πότε καὶ πῶς γίνεται. Ο γοῦν μή γινώσκων τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ὁ ἐκ τῆς Μαρίας γεννηθείς ἐστιν Ἰησοῦς· οὐδὲν γὰρ ἀγνοεῖ ὁ ἐκ καρδίας του Πατρὸς Θεὸς Λόγος, ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. ζων μου ἐστί· λέγει δὲ καὶ ἴσον ἑαυτὸν τῷ Θεῷ· μάθ θωμεν διὰ τί καὶ μείζονα λέγει τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ καὶ ἴσον· Μείζων ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὸ σῶμα ὁ ἐφό- ρεσε παθητόν· ἴσος δὲ, καθότι ὅλος ὅλον τέλειον ἐγέν νησεν ὁ Πατὴρ ἀϊδίως τὸν Υἱόν. δ Ζωροβάβελ, λέγων περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ζῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ νικᾷ, καὶ κραταιοῦται, καὶ μένει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἔμελλε το ρεῖν σῶμα, ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθνήσκειν αὐτό· καὶ οὐ τὴν ἐν αὐτῷ κρυπτομένην ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Πατρός. Συγκατέβαινε μὲν ἡ ἀλήθεια τῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι Ἰησοῦ εἰς τὴν καρδίαν τῆς γῆς· ἵνα τοὺς ὑπὸ τοῦ ψεύδους απατηθέντας, αὐτὸς ἀλή θεια ὢν, ἐλευθερώσῃ· ὃν τρόπον εἴ τις βασιλεὺς ἐν φυλακῇ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἐκεῖσε κατεχομένους δε- σμώτας εἰσελθὼν, βλάπτεται μὲν οὐδὲν, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ὑπὸ κατοχὴν τυγχάνοντας· οὕτως ὁ Θεὸς Λυγος, ουδέν βλαπτόμενος δι' οὗ ἐφόρεσεν ὑπὲρ ἡμῶν θνητοῦ σώ ματος, ὠφέλησε τοὺς ἐν τῇ τοῦ ᾅδου φυλακῇ ἐν τῷ πνεύματι τῆς θεότητος. ριος ἔμελλε τὸ ἀνθρώπινον ἀναδέχεσθαι σῶμα, λέγει· Πλυνεῖ ἐν οἴνῳ τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν αἵματι σταφυλῆς τὴν περιβολὴν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο κατὰ τὴν ἱστορίαν οὐ πεποίηκεν· οὔτε γὰρ ἐν οἴνῳ ἔπλυνε τὴν ἑαυτοῦ στολήν. Τί δέ, μετὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν, οίνω πλυνεῖν τὴν στολὴν αὐτοῦ, λέγει· Καὶ ἐν αἵματι στα φυλῆς; Μὴ Ἑτερός ἐστιν ὁ οἶνος, καὶ ἕτερον αἷμα S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. Filio, et ipsi subjecta fuerit; tunc et ipse Filius Patri A subjicietur, factus pro omni creatura fidelis aposto- lus et pontifex, ut sit Deus omnia in omnibus, id est, Pater et Filius et Spiritus sanctus, uma domi- natio, divinitas et regnum. Quod si quis dixerit : Non Jesum subjectum esse dixit Apostolus, sed Ver- bum; audiat is, Jesum Filium Dei vocari et esse propter Verbum in eo absconditum : quemadmodum Lucas, qui genealogiam scripsit, ait: Erat autem Jesus incipiens quasi annorum triginta, filius, ut pu- tabatur, Joseph ". Atque decursis omnibus qui in genealogia locum habent usque ad Adam, dixit : qui fuit Adam, qui fuit Dei 's ; ut declararet et cor- pus quod ex Adamo gestavit, et deitatem quam ex Patre habet. Pater efficit et ostendit, quod ipse cognoscat diem et horam judicii', ipsique omne judicium tradidit; ut quemadmodum honorant Patrem, ita et Filium honorent s. Quod si judicium omne ipsi tradidit, ut illud exerceret ; liquidum sane est cognitionem quo- que ejus, quandonam scilicet et quo pacto futurum sit, ipsi traditam fuisse. Qui igitur non novit diem judicii, Jesus est ex Maria genitus, nam qui ex corde Patris est Deus Verbum, ignorat nihil, qui omnia novit antequam fiant. et tamen dicit se æqualem Deo esse; ediscamus quæ causa sit, quod Patrem et majorem et æqualem sibi dicat : Major est Filio, propter corpus patibile quod Filius gestavit; æqualis vero, quia Pater totus totum perfectum ab æterno genuit Filium. B cit ex persona Zorobabelis, idque de Filio Dei : Vivil veritas,et vincit, et roboratur manetque in sacula sacu- lorum ; intelligendo scilicet corpus, quod gestaturus erat pro nobis, morti tradendum; sed non veritatem in ipso atentem, id est Verbum Patris. Una quidem cirm Jesu mortuo descendit veritas in cor terræ; ut eos qui mendacio decepti ac circumventi fuerant, ipse, veritas cum esset, liberaret : perinde ac si rex quispiam carcerem adeat visitatum eos qui in vincu- lis sunt; ingressus quippe nihil læditur, sed eos ju- vat qui sub custodia sunt; ita Deus Verbumn, nibil lsus a corpore mortali quod pro nobis gestavit, D ipsis qui in carcere inferni degebant, in spiritu divinitatis auxilium tulit. 36. Jacob cum benedicit Judæ, ex quo futurum erat ut Dominus humanum corpus assume- ret, ait : Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvæ amictum suum *. Quod tam historice sumptum neutiquam fecit: neque enim in vino lavit stolam suam. Quid vero, postquam dixit loturum in vino stolam suam, adjicit, Et in sanguine uvæ? Num aliud est vinum, aliud sanguis uvæ? id melius novit Isaias Luc. III, » Joan. v, 23. Joan. xiv, 28. Esd. 1, 41. 3. Gen. sLIS, 11. 33. Est autem una ex omnibus rebus quas in Filio 54. Si itaque Jesus ait : Pater meus major est me 3, 35. Quemadmodum et Esdras prophetico spiritu di- 25. ibid. 58. 35. Ἔστι δὲ ἓν τῶν πάντων, ὧν ἐν τῷ Υἱῷ ἐργά 34. Εἰ τοίνυν λέγει ὁ Ἰησοῦς· ῾Ο Πατήρ μου μεί 35. Ὡς καὶ ὁ Ἔσδρας προφητεύει ἐκ προσώπου του 36. Εὐλογῶν δὲ ὁ Ἰακὼβ τὸν Ἰούδαν, ἐξ οὗ ὁ Κύ

ἡ κτίσις ἐν νεφέλαις ἀπαντήσῃ τῷ Υἱῷ, καὶ υποτα- ς οι γῇ αὐτῷ· τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ Πατρὶ, ὑπὲρ πάσης κτίσεως γενόμενος πιστὸς ἀπό στολος καὶ ἀρχιερεὺς, ἵνα ᾗ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι· τουτέστι Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἡ μία κυριότης καὶ θεότης καὶ βασιλεία. Ἐὰν δέ τις λέγῃ ὅτι Οὐ τὸν Ἰησοῦν εἶπεν ὑποτασσόμενον, ἀλλὰ τὸν Λόγον· ἀκουσάτω, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐχρη- μάτισε καὶ ἔστι διὰ τὸν ἐν αὐτῷ κρυβέντα Λόγον· ὡς ὁ Λουκᾶς γενεαλογῶν εἶπεν· "Ην δὲ Ἰησοῦς ἀρ χόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα, ὢν υἱὸς, ὡς ἐνομία ζετο, τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ διελθὼν τοὺς ἐφεξῆς γενεα- λογουμένους μέχρις ἐπὶ τὸν ᾿Αδάμ, εἶπε· τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ· ἵνα δείξῃ καὶ τὸ ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐφό ρεσε σῶμα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεότητα. ζεται καὶ δεικνύει ὁ Πατήρ, τὸ γινώσκειν τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς κρίσεως· αὐτῷ τε καὶ πᾶσαν τὴν κρίσ σιν παραδέδωκεν· ἵνα, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, τιμῶσι καὶ τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τὴν κρίσιν αὐτῷ πᾶσαν παραδέδωκε ποιεῖσθαι, δῆλον, ὅτι καὶ τὴν γνῶσι αὐτῆς, πότε καὶ πῶς γίνεται. Ο γοῦν μή γινώσκων τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ὁ ἐκ τῆς Μαρίας γεννηθείς ἐστιν Ἰησοῦς· οὐδὲν γὰρ ἀγνοεῖ ὁ ἐκ καρδίας του Πατρὸς Θεὸς Λόγος, ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. ζων μου ἐστί· λέγει δὲ καὶ ἴσον ἑαυτὸν τῷ Θεῷ· μάθ θωμεν διὰ τί καὶ μείζονα λέγει τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ καὶ ἴσον· Μείζων ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὸ σῶμα ὁ ἐφό- ρεσε παθητόν· ἴσος δὲ, καθότι ὅλος ὅλον τέλειον ἐγέν νησεν ὁ Πατὴρ ἀϊδίως τὸν Υἱόν. δ Ζωροβάβελ, λέγων περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ζῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ νικᾷ, καὶ κραταιοῦται, καὶ μένει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἔμελλε το ρεῖν σῶμα, ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθνήσκειν αὐτό· καὶ οὐ τὴν ἐν αὐτῷ κρυπτομένην ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Πατρός. Συγκατέβαινε μὲν ἡ ἀλήθεια τῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι Ἰησοῦ εἰς τὴν καρδίαν τῆς γῆς· ἵνα τοὺς ὑπὸ τοῦ ψεύδους απατηθέντας, αὐτὸς ἀλή θεια ὢν, ἐλευθερώσῃ· ὃν τρόπον εἴ τις βασιλεὺς ἐν φυλακῇ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἐκεῖσε κατεχομένους δε- σμώτας εἰσελθὼν, βλάπτεται μὲν οὐδὲν, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ὑπὸ κατοχὴν τυγχάνοντας· οὕτως ὁ Θεὸς Λυγος, ουδέν βλαπτόμενος δι' οὗ ἐφόρεσεν ὑπὲρ ἡμῶν θνητοῦ σώ ματος, ὠφέλησε τοὺς ἐν τῇ τοῦ ᾅδου φυλακῇ ἐν τῷ πνεύματι τῆς θεότητος. ριος ἔμελλε τὸ ἀνθρώπινον ἀναδέχεσθαι σῶμα, λέγει· Πλυνεῖ ἐν οἴνῳ τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν αἵματι σταφυλῆς τὴν περιβολὴν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο κατὰ τὴν ἱστορίαν οὐ πεποίηκεν· οὔτε γὰρ ἐν οἴνῳ ἔπλυνε τὴν ἑαυτοῦ στολήν. Τί δέ, μετὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν, οίνω πλυνεῖν τὴν στολὴν αὐτοῦ, λέγει· Καὶ ἐν αἵματι στα φυλῆς; Μὴ Ἑτερός ἐστιν ὁ οἶνος, καὶ ἕτερον αἷμα S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. Filio, et ipsi subjecta fuerit; tunc et ipse Filius Patri A subjicietur, factus pro omni creatura fidelis aposto- lus et pontifex, ut sit Deus omnia in omnibus, id est, Pater et Filius et Spiritus sanctus, uma domi- natio, divinitas et regnum. Quod si quis dixerit : Non Jesum subjectum esse dixit Apostolus, sed Ver- bum; audiat is, Jesum Filium Dei vocari et esse propter Verbum in eo absconditum : quemadmodum Lucas, qui genealogiam scripsit, ait: Erat autem Jesus incipiens quasi annorum triginta, filius, ut pu- tabatur, Joseph ". Atque decursis omnibus qui in genealogia locum habent usque ad Adam, dixit : qui fuit Adam, qui fuit Dei 's ; ut declararet et cor- pus quod ex Adamo gestavit, et deitatem quam ex Patre habet. Pater efficit et ostendit, quod ipse cognoscat diem et horam judicii', ipsique omne judicium tradidit; ut quemadmodum honorant Patrem, ita et Filium honorent s. Quod si judicium omne ipsi tradidit, ut illud exerceret ; liquidum sane est cognitionem quo- que ejus, quandonam scilicet et quo pacto futurum sit, ipsi traditam fuisse. Qui igitur non novit diem judicii, Jesus est ex Maria genitus, nam qui ex corde Patris est Deus Verbum, ignorat nihil, qui omnia novit antequam fiant. et tamen dicit se æqualem Deo esse; ediscamus quæ causa sit, quod Patrem et majorem et æqualem sibi dicat : Major est Filio, propter corpus patibile quod Filius gestavit; æqualis vero, quia Pater totus totum perfectum ab æterno genuit Filium. B cit ex persona Zorobabelis, idque de Filio Dei : Vivil veritas,et vincit, et roboratur manetque in sacula sacu- lorum ; intelligendo scilicet corpus, quod gestaturus erat pro nobis, morti tradendum; sed non veritatem in ipso atentem, id est Verbum Patris. Una quidem cirm Jesu mortuo descendit veritas in cor terræ; ut eos qui mendacio decepti ac circumventi fuerant, ipse, veritas cum esset, liberaret : perinde ac si rex quispiam carcerem adeat visitatum eos qui in vincu- lis sunt; ingressus quippe nihil læditur, sed eos ju- vat qui sub custodia sunt; ita Deus Verbumn, nibil lsus a corpore mortali quod pro nobis gestavit, D ipsis qui in carcere inferni degebant, in spiritu divinitatis auxilium tulit. 36. Jacob cum benedicit Judæ, ex quo futurum erat ut Dominus humanum corpus assume- ret, ait : Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvæ amictum suum *. Quod tam historice sumptum neutiquam fecit: neque enim in vino lavit stolam suam. Quid vero, postquam dixit loturum in vino stolam suam, adjicit, Et in sanguine uvæ? Num aliud est vinum, aliud sanguis uvæ? id melius novit Isaias Luc. III, » Joan. v, 23. Joan. xiv, 28. Esd. 1, 41. 3. Gen. sLIS, 11. 33. Est autem una ex omnibus rebus quas in Filio 54. Si itaque Jesus ait : Pater meus major est me 3, 35. Quemadmodum et Esdras prophetico spiritu di- 25. ibid. 58. 35. Ἔστι δὲ ἓν τῶν πάντων, ὧν ἐν τῷ Υἱῷ ἐργά 34. Εἰ τοίνυν λέγει ὁ Ἰησοῦς· ῾Ο Πατήρ μου μεί 35. Ὡς καὶ ὁ Ἔσδρας προφητεύει ἐκ προσώπου του 36. Εὐλογῶν δὲ ὁ Ἰακὼβ τὸν Ἰούδαν, ἐξ οὗ ὁ Κύ

ἡ κτίσις ἐν νεφέλαις ἀπαντήσῃ τῷ Υἱῷ, καὶ υποτα- ς οι γῇ αὐτῷ· τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ Πατρὶ, ὑπὲρ πάσης κτίσεως γενόμενος πιστὸς ἀπό στολος καὶ ἀρχιερεὺς, ἵνα ᾗ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι· τουτέστι Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἡ μία κυριότης καὶ θεότης καὶ βασιλεία. Ἐὰν δέ τις λέγῃ ὅτι Οὐ τὸν Ἰησοῦν εἶπεν ὑποτασσόμενον, ἀλλὰ τὸν Λόγον· ἀκουσάτω, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐχρη- μάτισε καὶ ἔστι διὰ τὸν ἐν αὐτῷ κρυβέντα Λόγον· ὡς ὁ Λουκᾶς γενεαλογῶν εἶπεν· "Ην δὲ Ἰησοῦς ἀρ χόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα, ὢν υἱὸς, ὡς ἐνομία ζετο, τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ διελθὼν τοὺς ἐφεξῆς γενεα- λογουμένους μέχρις ἐπὶ τὸν ᾿Αδάμ, εἶπε· τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ· ἵνα δείξῃ καὶ τὸ ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐφό ρεσε σῶμα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεότητα. ζεται καὶ δεικνύει ὁ Πατήρ, τὸ γινώσκειν τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς κρίσεως· αὐτῷ τε καὶ πᾶσαν τὴν κρίσ σιν παραδέδωκεν· ἵνα, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, τιμῶσι καὶ τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τὴν κρίσιν αὐτῷ πᾶσαν παραδέδωκε ποιεῖσθαι, δῆλον, ὅτι καὶ τὴν γνῶσι αὐτῆς, πότε καὶ πῶς γίνεται. Ο γοῦν μή γινώσκων τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ὁ ἐκ τῆς Μαρίας γεννηθείς ἐστιν Ἰησοῦς· οὐδὲν γὰρ ἀγνοεῖ ὁ ἐκ καρδίας του Πατρὸς Θεὸς Λόγος, ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. ζων μου ἐστί· λέγει δὲ καὶ ἴσον ἑαυτὸν τῷ Θεῷ· μάθ θωμεν διὰ τί καὶ μείζονα λέγει τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ καὶ ἴσον· Μείζων ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὸ σῶμα ὁ ἐφό- ρεσε παθητόν· ἴσος δὲ, καθότι ὅλος ὅλον τέλειον ἐγέν νησεν ὁ Πατὴρ ἀϊδίως τὸν Υἱόν. δ Ζωροβάβελ, λέγων περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ζῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ νικᾷ, καὶ κραταιοῦται, καὶ μένει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἔμελλε το ρεῖν σῶμα, ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθνήσκειν αὐτό· καὶ οὐ τὴν ἐν αὐτῷ κρυπτομένην ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Πατρός. Συγκατέβαινε μὲν ἡ ἀλήθεια τῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι Ἰησοῦ εἰς τὴν καρδίαν τῆς γῆς· ἵνα τοὺς ὑπὸ τοῦ ψεύδους απατηθέντας, αὐτὸς ἀλή θεια ὢν, ἐλευθερώσῃ· ὃν τρόπον εἴ τις βασιλεὺς ἐν φυλακῇ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἐκεῖσε κατεχομένους δε- σμώτας εἰσελθὼν, βλάπτεται μὲν οὐδὲν, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ὑπὸ κατοχὴν τυγχάνοντας· οὕτως ὁ Θεὸς Λυγος, ουδέν βλαπτόμενος δι' οὗ ἐφόρεσεν ὑπὲρ ἡμῶν θνητοῦ σώ ματος, ὠφέλησε τοὺς ἐν τῇ τοῦ ᾅδου φυλακῇ ἐν τῷ πνεύματι τῆς θεότητος. ριος ἔμελλε τὸ ἀνθρώπινον ἀναδέχεσθαι σῶμα, λέγει· Πλυνεῖ ἐν οἴνῳ τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν αἵματι σταφυλῆς τὴν περιβολὴν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο κατὰ τὴν ἱστορίαν οὐ πεποίηκεν· οὔτε γὰρ ἐν οἴνῳ ἔπλυνε τὴν ἑαυτοῦ στολήν. Τί δέ, μετὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν, οίνω πλυνεῖν τὴν στολὴν αὐτοῦ, λέγει· Καὶ ἐν αἵματι στα φυλῆς; Μὴ Ἑτερός ἐστιν ὁ οἶνος, καὶ ἕτερον αἷμα S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. Filio, et ipsi subjecta fuerit; tunc et ipse Filius Patri A subjicietur, factus pro omni creatura fidelis aposto- lus et pontifex, ut sit Deus omnia in omnibus, id est, Pater et Filius et Spiritus sanctus, uma domi- natio, divinitas et regnum. Quod si quis dixerit : Non Jesum subjectum esse dixit Apostolus, sed Ver- bum; audiat is, Jesum Filium Dei vocari et esse propter Verbum in eo absconditum : quemadmodum Lucas, qui genealogiam scripsit, ait: Erat autem Jesus incipiens quasi annorum triginta, filius, ut pu- tabatur, Joseph ". Atque decursis omnibus qui in genealogia locum habent usque ad Adam, dixit : qui fuit Adam, qui fuit Dei 's ; ut declararet et cor- pus quod ex Adamo gestavit, et deitatem quam ex Patre habet. Pater efficit et ostendit, quod ipse cognoscat diem et horam judicii', ipsique omne judicium tradidit; ut quemadmodum honorant Patrem, ita et Filium honorent s. Quod si judicium omne ipsi tradidit, ut illud exerceret ; liquidum sane est cognitionem quo- que ejus, quandonam scilicet et quo pacto futurum sit, ipsi traditam fuisse. Qui igitur non novit diem judicii, Jesus est ex Maria genitus, nam qui ex corde Patris est Deus Verbum, ignorat nihil, qui omnia novit antequam fiant. et tamen dicit se æqualem Deo esse; ediscamus quæ causa sit, quod Patrem et majorem et æqualem sibi dicat : Major est Filio, propter corpus patibile quod Filius gestavit; æqualis vero, quia Pater totus totum perfectum ab æterno genuit Filium. B cit ex persona Zorobabelis, idque de Filio Dei : Vivil veritas,et vincit, et roboratur manetque in sacula sacu- lorum ; intelligendo scilicet corpus, quod gestaturus erat pro nobis, morti tradendum; sed non veritatem in ipso atentem, id est Verbum Patris. Una quidem cirm Jesu mortuo descendit veritas in cor terræ; ut eos qui mendacio decepti ac circumventi fuerant, ipse, veritas cum esset, liberaret : perinde ac si rex quispiam carcerem adeat visitatum eos qui in vincu- lis sunt; ingressus quippe nihil læditur, sed eos ju- vat qui sub custodia sunt; ita Deus Verbumn, nibil lsus a corpore mortali quod pro nobis gestavit, D ipsis qui in carcere inferni degebant, in spiritu divinitatis auxilium tulit. 36. Jacob cum benedicit Judæ, ex quo futurum erat ut Dominus humanum corpus assume- ret, ait : Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvæ amictum suum *. Quod tam historice sumptum neutiquam fecit: neque enim in vino lavit stolam suam. Quid vero, postquam dixit loturum in vino stolam suam, adjicit, Et in sanguine uvæ? Num aliud est vinum, aliud sanguis uvæ? id melius novit Isaias Luc. III, » Joan. v, 23. Joan. xiv, 28. Esd. 1, 41. 3. Gen. sLIS, 11. 33. Est autem una ex omnibus rebus quas in Filio 54. Si itaque Jesus ait : Pater meus major est me 3, 35. Quemadmodum et Esdras prophetico spiritu di- 25. ibid. 58. 35. Ἔστι δὲ ἓν τῶν πάντων, ὧν ἐν τῷ Υἱῷ ἐργά 34. Εἰ τοίνυν λέγει ὁ Ἰησοῦς· ῾Ο Πατήρ μου μεί 35. Ὡς καὶ ὁ Ἔσδρας προφητεύει ἐκ προσώπου του 36. Εὐλογῶν δὲ ὁ Ἰακὼβ τὸν Ἰούδαν, ἐξ οὗ ὁ Κύ

ἡ κτίσις ἐν νεφέλαις ἀπαντήσῃ τῷ Υἱῷ, καὶ υποτα- ς οι γῇ αὐτῷ· τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ Πατρὶ, ὑπὲρ πάσης κτίσεως γενόμενος πιστὸς ἀπό στολος καὶ ἀρχιερεὺς, ἵνα ᾗ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι· τουτέστι Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἡ μία κυριότης καὶ θεότης καὶ βασιλεία. Ἐὰν δέ τις λέγῃ ὅτι Οὐ τὸν Ἰησοῦν εἶπεν ὑποτασσόμενον, ἀλλὰ τὸν Λόγον· ἀκουσάτω, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐχρη- μάτισε καὶ ἔστι διὰ τὸν ἐν αὐτῷ κρυβέντα Λόγον· ὡς ὁ Λουκᾶς γενεαλογῶν εἶπεν· "Ην δὲ Ἰησοῦς ἀρ χόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα, ὢν υἱὸς, ὡς ἐνομία ζετο, τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ διελθὼν τοὺς ἐφεξῆς γενεα- λογουμένους μέχρις ἐπὶ τὸν ᾿Αδάμ, εἶπε· τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ· ἵνα δείξῃ καὶ τὸ ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐφό ρεσε σῶμα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεότητα. ζεται καὶ δεικνύει ὁ Πατήρ, τὸ γινώσκειν τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς κρίσεως· αὐτῷ τε καὶ πᾶσαν τὴν κρίσ σιν παραδέδωκεν· ἵνα, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, τιμῶσι καὶ τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τὴν κρίσιν αὐτῷ πᾶσαν παραδέδωκε ποιεῖσθαι, δῆλον, ὅτι καὶ τὴν γνῶσι αὐτῆς, πότε καὶ πῶς γίνεται. Ο γοῦν μή γινώσκων τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ὁ ἐκ τῆς Μαρίας γεννηθείς ἐστιν Ἰησοῦς· οὐδὲν γὰρ ἀγνοεῖ ὁ ἐκ καρδίας του Πατρὸς Θεὸς Λόγος, ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. ζων μου ἐστί· λέγει δὲ καὶ ἴσον ἑαυτὸν τῷ Θεῷ· μάθ θωμεν διὰ τί καὶ μείζονα λέγει τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ καὶ ἴσον· Μείζων ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὸ σῶμα ὁ ἐφό- ρεσε παθητόν· ἴσος δὲ, καθότι ὅλος ὅλον τέλειον ἐγέν νησεν ὁ Πατὴρ ἀϊδίως τὸν Υἱόν. δ Ζωροβάβελ, λέγων περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ζῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ νικᾷ, καὶ κραταιοῦται, καὶ μένει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἔμελλε το ρεῖν σῶμα, ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθνήσκειν αὐτό· καὶ οὐ τὴν ἐν αὐτῷ κρυπτομένην ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Πατρός. Συγκατέβαινε μὲν ἡ ἀλήθεια τῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι Ἰησοῦ εἰς τὴν καρδίαν τῆς γῆς· ἵνα τοὺς ὑπὸ τοῦ ψεύδους απατηθέντας, αὐτὸς ἀλή θεια ὢν, ἐλευθερώσῃ· ὃν τρόπον εἴ τις βασιλεὺς ἐν φυλακῇ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἐκεῖσε κατεχομένους δε- σμώτας εἰσελθὼν, βλάπτεται μὲν οὐδὲν, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ὑπὸ κατοχὴν τυγχάνοντας· οὕτως ὁ Θεὸς Λυγος, ουδέν βλαπτόμενος δι' οὗ ἐφόρεσεν ὑπὲρ ἡμῶν θνητοῦ σώ ματος, ὠφέλησε τοὺς ἐν τῇ τοῦ ᾅδου φυλακῇ ἐν τῷ πνεύματι τῆς θεότητος. ριος ἔμελλε τὸ ἀνθρώπινον ἀναδέχεσθαι σῶμα, λέγει· Πλυνεῖ ἐν οἴνῳ τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν αἵματι σταφυλῆς τὴν περιβολὴν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο κατὰ τὴν ἱστορίαν οὐ πεποίηκεν· οὔτε γὰρ ἐν οἴνῳ ἔπλυνε τὴν ἑαυτοῦ στολήν. Τί δέ, μετὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν, οίνω πλυνεῖν τὴν στολὴν αὐτοῦ, λέγει· Καὶ ἐν αἵματι στα φυλῆς; Μὴ Ἑτερός ἐστιν ὁ οἶνος, καὶ ἕτερον αἷμα S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. Filio, et ipsi subjecta fuerit; tunc et ipse Filius Patri A subjicietur, factus pro omni creatura fidelis aposto- lus et pontifex, ut sit Deus omnia in omnibus, id est, Pater et Filius et Spiritus sanctus, uma domi- natio, divinitas et regnum. Quod si quis dixerit : Non Jesum subjectum esse dixit Apostolus, sed Ver- bum; audiat is, Jesum Filium Dei vocari et esse propter Verbum in eo absconditum : quemadmodum Lucas, qui genealogiam scripsit, ait: Erat autem Jesus incipiens quasi annorum triginta, filius, ut pu- tabatur, Joseph ". Atque decursis omnibus qui in genealogia locum habent usque ad Adam, dixit : qui fuit Adam, qui fuit Dei 's ; ut declararet et cor- pus quod ex Adamo gestavit, et deitatem quam ex Patre habet. Pater efficit et ostendit, quod ipse cognoscat diem et horam judicii', ipsique omne judicium tradidit; ut quemadmodum honorant Patrem, ita et Filium honorent s. Quod si judicium omne ipsi tradidit, ut illud exerceret ; liquidum sane est cognitionem quo- que ejus, quandonam scilicet et quo pacto futurum sit, ipsi traditam fuisse. Qui igitur non novit diem judicii, Jesus est ex Maria genitus, nam qui ex corde Patris est Deus Verbum, ignorat nihil, qui omnia novit antequam fiant. et tamen dicit se æqualem Deo esse; ediscamus quæ causa sit, quod Patrem et majorem et æqualem sibi dicat : Major est Filio, propter corpus patibile quod Filius gestavit; æqualis vero, quia Pater totus totum perfectum ab æterno genuit Filium. B cit ex persona Zorobabelis, idque de Filio Dei : Vivil veritas,et vincit, et roboratur manetque in sacula sacu- lorum ; intelligendo scilicet corpus, quod gestaturus erat pro nobis, morti tradendum; sed non veritatem in ipso atentem, id est Verbum Patris. Una quidem cirm Jesu mortuo descendit veritas in cor terræ; ut eos qui mendacio decepti ac circumventi fuerant, ipse, veritas cum esset, liberaret : perinde ac si rex quispiam carcerem adeat visitatum eos qui in vincu- lis sunt; ingressus quippe nihil læditur, sed eos ju- vat qui sub custodia sunt; ita Deus Verbumn, nibil lsus a corpore mortali quod pro nobis gestavit, D ipsis qui in carcere inferni degebant, in spiritu divinitatis auxilium tulit. 36. Jacob cum benedicit Judæ, ex quo futurum erat ut Dominus humanum corpus assume- ret, ait : Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvæ amictum suum *. Quod tam historice sumptum neutiquam fecit: neque enim in vino lavit stolam suam. Quid vero, postquam dixit loturum in vino stolam suam, adjicit, Et in sanguine uvæ? Num aliud est vinum, aliud sanguis uvæ? id melius novit Isaias Luc. III, » Joan. v, 23. Joan. xiv, 28. Esd. 1, 41. 3. Gen. sLIS, 11. 33. Est autem una ex omnibus rebus quas in Filio 54. Si itaque Jesus ait : Pater meus major est me 3, 35. Quemadmodum et Esdras prophetico spiritu di- 25. ibid. 58. 35. Ἔστι δὲ ἓν τῶν πάντων, ὧν ἐν τῷ Υἱῷ ἐργά 34. Εἰ τοίνυν λέγει ὁ Ἰησοῦς· ῾Ο Πατήρ μου μεί 35. Ὡς καὶ ὁ Ἔσδρας προφητεύει ἐκ προσώπου του 36. Εὐλογῶν δὲ ὁ Ἰακὼβ τὸν Ἰούδαν, ἐξ οὗ ὁ Κύ

ἡ κτίσις ἐν νεφέλαις ἀπαντήσῃ τῷ Υἱῷ, καὶ υποτα- ς οι γῇ αὐτῷ· τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ Πατρὶ, ὑπὲρ πάσης κτίσεως γενόμενος πιστὸς ἀπό στολος καὶ ἀρχιερεὺς, ἵνα ᾗ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι· τουτέστι Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἡ μία κυριότης καὶ θεότης καὶ βασιλεία. Ἐὰν δέ τις λέγῃ ὅτι Οὐ τὸν Ἰησοῦν εἶπεν ὑποτασσόμενον, ἀλλὰ τὸν Λόγον· ἀκουσάτω, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐχρη- μάτισε καὶ ἔστι διὰ τὸν ἐν αὐτῷ κρυβέντα Λόγον· ὡς ὁ Λουκᾶς γενεαλογῶν εἶπεν· "Ην δὲ Ἰησοῦς ἀρ χόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα, ὢν υἱὸς, ὡς ἐνομία ζετο, τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ διελθὼν τοὺς ἐφεξῆς γενεα- λογουμένους μέχρις ἐπὶ τὸν ᾿Αδάμ, εἶπε· τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ· ἵνα δείξῃ καὶ τὸ ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐφό ρεσε σῶμα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεότητα. ζεται καὶ δεικνύει ὁ Πατήρ, τὸ γινώσκειν τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς κρίσεως· αὐτῷ τε καὶ πᾶσαν τὴν κρίσ σιν παραδέδωκεν· ἵνα, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, τιμῶσι καὶ τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τὴν κρίσιν αὐτῷ πᾶσαν παραδέδωκε ποιεῖσθαι, δῆλον, ὅτι καὶ τὴν γνῶσι αὐτῆς, πότε καὶ πῶς γίνεται. Ο γοῦν μή γινώσκων τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ὁ ἐκ τῆς Μαρίας γεννηθείς ἐστιν Ἰησοῦς· οὐδὲν γὰρ ἀγνοεῖ ὁ ἐκ καρδίας του Πατρὸς Θεὸς Λόγος, ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. ζων μου ἐστί· λέγει δὲ καὶ ἴσον ἑαυτὸν τῷ Θεῷ· μάθ θωμεν διὰ τί καὶ μείζονα λέγει τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ καὶ ἴσον· Μείζων ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὸ σῶμα ὁ ἐφό- ρεσε παθητόν· ἴσος δὲ, καθότι ὅλος ὅλον τέλειον ἐγέν νησεν ὁ Πατὴρ ἀϊδίως τὸν Υἱόν. δ Ζωροβάβελ, λέγων περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ζῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ νικᾷ, καὶ κραταιοῦται, καὶ μένει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἔμελλε το ρεῖν σῶμα, ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθνήσκειν αὐτό· καὶ οὐ τὴν ἐν αὐτῷ κρυπτομένην ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Πατρός. Συγκατέβαινε μὲν ἡ ἀλήθεια τῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι Ἰησοῦ εἰς τὴν καρδίαν τῆς γῆς· ἵνα τοὺς ὑπὸ τοῦ ψεύδους απατηθέντας, αὐτὸς ἀλή θεια ὢν, ἐλευθερώσῃ· ὃν τρόπον εἴ τις βασιλεὺς ἐν φυλακῇ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἐκεῖσε κατεχομένους δε- σμώτας εἰσελθὼν, βλάπτεται μὲν οὐδὲν, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ὑπὸ κατοχὴν τυγχάνοντας· οὕτως ὁ Θεὸς Λυγος, ουδέν βλαπτόμενος δι' οὗ ἐφόρεσεν ὑπὲρ ἡμῶν θνητοῦ σώ ματος, ὠφέλησε τοὺς ἐν τῇ τοῦ ᾅδου φυλακῇ ἐν τῷ πνεύματι τῆς θεότητος. ριος ἔμελλε τὸ ἀνθρώπινον ἀναδέχεσθαι σῶμα, λέγει· Πλυνεῖ ἐν οἴνῳ τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν αἵματι σταφυλῆς τὴν περιβολὴν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο κατὰ τὴν ἱστορίαν οὐ πεποίηκεν· οὔτε γὰρ ἐν οἴνῳ ἔπλυνε τὴν ἑαυτοῦ στολήν. Τί δέ, μετὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν, οίνω πλυνεῖν τὴν στολὴν αὐτοῦ, λέγει· Καὶ ἐν αἵματι στα φυλῆς; Μὴ Ἑτερός ἐστιν ὁ οἶνος, καὶ ἕτερον αἷμα S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. Filio, et ipsi subjecta fuerit; tunc et ipse Filius Patri A subjicietur, factus pro omni creatura fidelis aposto- lus et pontifex, ut sit Deus omnia in omnibus, id est, Pater et Filius et Spiritus sanctus, uma domi- natio, divinitas et regnum. Quod si quis dixerit : Non Jesum subjectum esse dixit Apostolus, sed Ver- bum; audiat is, Jesum Filium Dei vocari et esse propter Verbum in eo absconditum : quemadmodum Lucas, qui genealogiam scripsit, ait: Erat autem Jesus incipiens quasi annorum triginta, filius, ut pu- tabatur, Joseph ". Atque decursis omnibus qui in genealogia locum habent usque ad Adam, dixit : qui fuit Adam, qui fuit Dei 's ; ut declararet et cor- pus quod ex Adamo gestavit, et deitatem quam ex Patre habet. Pater efficit et ostendit, quod ipse cognoscat diem et horam judicii', ipsique omne judicium tradidit; ut quemadmodum honorant Patrem, ita et Filium honorent s. Quod si judicium omne ipsi tradidit, ut illud exerceret ; liquidum sane est cognitionem quo- que ejus, quandonam scilicet et quo pacto futurum sit, ipsi traditam fuisse. Qui igitur non novit diem judicii, Jesus est ex Maria genitus, nam qui ex corde Patris est Deus Verbum, ignorat nihil, qui omnia novit antequam fiant. et tamen dicit se æqualem Deo esse; ediscamus quæ causa sit, quod Patrem et majorem et æqualem sibi dicat : Major est Filio, propter corpus patibile quod Filius gestavit; æqualis vero, quia Pater totus totum perfectum ab æterno genuit Filium. B cit ex persona Zorobabelis, idque de Filio Dei : Vivil veritas,et vincit, et roboratur manetque in sacula sacu- lorum ; intelligendo scilicet corpus, quod gestaturus erat pro nobis, morti tradendum; sed non veritatem in ipso atentem, id est Verbum Patris. Una quidem cirm Jesu mortuo descendit veritas in cor terræ; ut eos qui mendacio decepti ac circumventi fuerant, ipse, veritas cum esset, liberaret : perinde ac si rex quispiam carcerem adeat visitatum eos qui in vincu- lis sunt; ingressus quippe nihil læditur, sed eos ju- vat qui sub custodia sunt; ita Deus Verbumn, nibil lsus a corpore mortali quod pro nobis gestavit, D ipsis qui in carcere inferni degebant, in spiritu divinitatis auxilium tulit. 36. Jacob cum benedicit Judæ, ex quo futurum erat ut Dominus humanum corpus assume- ret, ait : Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvæ amictum suum *. Quod tam historice sumptum neutiquam fecit: neque enim in vino lavit stolam suam. Quid vero, postquam dixit loturum in vino stolam suam, adjicit, Et in sanguine uvæ? Num aliud est vinum, aliud sanguis uvæ? id melius novit Isaias Luc. III, » Joan. v, 23. Joan. xiv, 28. Esd. 1, 41. 3. Gen. sLIS, 11. 33. Est autem una ex omnibus rebus quas in Filio 54. Si itaque Jesus ait : Pater meus major est me 3, 35. Quemadmodum et Esdras prophetico spiritu di- 25. ibid. 58. 35. Ἔστι δὲ ἓν τῶν πάντων, ὧν ἐν τῷ Υἱῷ ἐργά 34. Εἰ τοίνυν λέγει ὁ Ἰησοῦς· ῾Ο Πατήρ μου μεί 35. Ὡς καὶ ὁ Ἔσδρας προφητεύει ἐκ προσώπου του 36. Εὐλογῶν δὲ ὁ Ἰακὼβ τὸν Ἰούδαν, ἐξ οὗ ὁ Κύ

ἡ κτίσις ἐν νεφέλαις ἀπαντήσῃ τῷ Υἱῷ, καὶ υποτα- ς οι γῇ αὐτῷ· τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ Πατρὶ, ὑπὲρ πάσης κτίσεως γενόμενος πιστὸς ἀπό στολος καὶ ἀρχιερεὺς, ἵνα ᾗ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι· τουτέστι Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἡ μία κυριότης καὶ θεότης καὶ βασιλεία. Ἐὰν δέ τις λέγῃ ὅτι Οὐ τὸν Ἰησοῦν εἶπεν ὑποτασσόμενον, ἀλλὰ τὸν Λόγον· ἀκουσάτω, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐχρη- μάτισε καὶ ἔστι διὰ τὸν ἐν αὐτῷ κρυβέντα Λόγον· ὡς ὁ Λουκᾶς γενεαλογῶν εἶπεν· "Ην δὲ Ἰησοῦς ἀρ χόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα, ὢν υἱὸς, ὡς ἐνομία ζετο, τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ διελθὼν τοὺς ἐφεξῆς γενεα- λογουμένους μέχρις ἐπὶ τὸν ᾿Αδάμ, εἶπε· τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ· ἵνα δείξῃ καὶ τὸ ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐφό ρεσε σῶμα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεότητα. ζεται καὶ δεικνύει ὁ Πατήρ, τὸ γινώσκειν τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς κρίσεως· αὐτῷ τε καὶ πᾶσαν τὴν κρίσ σιν παραδέδωκεν· ἵνα, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, τιμῶσι καὶ τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τὴν κρίσιν αὐτῷ πᾶσαν παραδέδωκε ποιεῖσθαι, δῆλον, ὅτι καὶ τὴν γνῶσι αὐτῆς, πότε καὶ πῶς γίνεται. Ο γοῦν μή γινώσκων τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ὁ ἐκ τῆς Μαρίας γεννηθείς ἐστιν Ἰησοῦς· οὐδὲν γὰρ ἀγνοεῖ ὁ ἐκ καρδίας του Πατρὸς Θεὸς Λόγος, ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. ζων μου ἐστί· λέγει δὲ καὶ ἴσον ἑαυτὸν τῷ Θεῷ· μάθ θωμεν διὰ τί καὶ μείζονα λέγει τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ καὶ ἴσον· Μείζων ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὸ σῶμα ὁ ἐφό- ρεσε παθητόν· ἴσος δὲ, καθότι ὅλος ὅλον τέλειον ἐγέν νησεν ὁ Πατὴρ ἀϊδίως τὸν Υἱόν. δ Ζωροβάβελ, λέγων περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ζῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ νικᾷ, καὶ κραταιοῦται, καὶ μένει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἔμελλε το ρεῖν σῶμα, ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθνήσκειν αὐτό· καὶ οὐ τὴν ἐν αὐτῷ κρυπτομένην ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Πατρός. Συγκατέβαινε μὲν ἡ ἀλήθεια τῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι Ἰησοῦ εἰς τὴν καρδίαν τῆς γῆς· ἵνα τοὺς ὑπὸ τοῦ ψεύδους απατηθέντας, αὐτὸς ἀλή θεια ὢν, ἐλευθερώσῃ· ὃν τρόπον εἴ τις βασιλεὺς ἐν φυλακῇ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἐκεῖσε κατεχομένους δε- σμώτας εἰσελθὼν, βλάπτεται μὲν οὐδὲν, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ὑπὸ κατοχὴν τυγχάνοντας· οὕτως ὁ Θεὸς Λυγος, ουδέν βλαπτόμενος δι' οὗ ἐφόρεσεν ὑπὲρ ἡμῶν θνητοῦ σώ ματος, ὠφέλησε τοὺς ἐν τῇ τοῦ ᾅδου φυλακῇ ἐν τῷ πνεύματι τῆς θεότητος. ριος ἔμελλε τὸ ἀνθρώπινον ἀναδέχεσθαι σῶμα, λέγει· Πλυνεῖ ἐν οἴνῳ τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν αἵματι σταφυλῆς τὴν περιβολὴν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο κατὰ τὴν ἱστορίαν οὐ πεποίηκεν· οὔτε γὰρ ἐν οἴνῳ ἔπλυνε τὴν ἑαυτοῦ στολήν. Τί δέ, μετὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν, οίνω πλυνεῖν τὴν στολὴν αὐτοῦ, λέγει· Καὶ ἐν αἵματι στα φυλῆς; Μὴ Ἑτερός ἐστιν ὁ οἶνος, καὶ ἕτερον αἷμα S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. Filio, et ipsi subjecta fuerit; tunc et ipse Filius Patri A subjicietur, factus pro omni creatura fidelis aposto- lus et pontifex, ut sit Deus omnia in omnibus, id est, Pater et Filius et Spiritus sanctus, uma domi- natio, divinitas et regnum. Quod si quis dixerit : Non Jesum subjectum esse dixit Apostolus, sed Ver- bum; audiat is, Jesum Filium Dei vocari et esse propter Verbum in eo absconditum : quemadmodum Lucas, qui genealogiam scripsit, ait: Erat autem Jesus incipiens quasi annorum triginta, filius, ut pu- tabatur, Joseph ". Atque decursis omnibus qui in genealogia locum habent usque ad Adam, dixit : qui fuit Adam, qui fuit Dei 's ; ut declararet et cor- pus quod ex Adamo gestavit, et deitatem quam ex Patre habet. Pater efficit et ostendit, quod ipse cognoscat diem et horam judicii', ipsique omne judicium tradidit; ut quemadmodum honorant Patrem, ita et Filium honorent s. Quod si judicium omne ipsi tradidit, ut illud exerceret ; liquidum sane est cognitionem quo- que ejus, quandonam scilicet et quo pacto futurum sit, ipsi traditam fuisse. Qui igitur non novit diem judicii, Jesus est ex Maria genitus, nam qui ex corde Patris est Deus Verbum, ignorat nihil, qui omnia novit antequam fiant. et tamen dicit se æqualem Deo esse; ediscamus quæ causa sit, quod Patrem et majorem et æqualem sibi dicat : Major est Filio, propter corpus patibile quod Filius gestavit; æqualis vero, quia Pater totus totum perfectum ab æterno genuit Filium. B cit ex persona Zorobabelis, idque de Filio Dei : Vivil veritas,et vincit, et roboratur manetque in sacula sacu- lorum ; intelligendo scilicet corpus, quod gestaturus erat pro nobis, morti tradendum; sed non veritatem in ipso atentem, id est Verbum Patris. Una quidem cirm Jesu mortuo descendit veritas in cor terræ; ut eos qui mendacio decepti ac circumventi fuerant, ipse, veritas cum esset, liberaret : perinde ac si rex quispiam carcerem adeat visitatum eos qui in vincu- lis sunt; ingressus quippe nihil læditur, sed eos ju- vat qui sub custodia sunt; ita Deus Verbumn, nibil lsus a corpore mortali quod pro nobis gestavit, D ipsis qui in carcere inferni degebant, in spiritu divinitatis auxilium tulit. 36. Jacob cum benedicit Judæ, ex quo futurum erat ut Dominus humanum corpus assume- ret, ait : Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvæ amictum suum *. Quod tam historice sumptum neutiquam fecit: neque enim in vino lavit stolam suam. Quid vero, postquam dixit loturum in vino stolam suam, adjicit, Et in sanguine uvæ? Num aliud est vinum, aliud sanguis uvæ? id melius novit Isaias Luc. III, » Joan. v, 23. Joan. xiv, 28. Esd. 1, 41. 3. Gen. sLIS, 11. 33. Est autem una ex omnibus rebus quas in Filio 54. Si itaque Jesus ait : Pater meus major est me 3, 35. Quemadmodum et Esdras prophetico spiritu di- 25. ibid. 58. 35. Ἔστι δὲ ἓν τῶν πάντων, ὧν ἐν τῷ Υἱῷ ἐργά 34. Εἰ τοίνυν λέγει ὁ Ἰησοῦς· ῾Ο Πατήρ μου μεί 35. Ὡς καὶ ὁ Ἔσδρας προφητεύει ἐκ προσώπου του 36. Εὐλογῶν δὲ ὁ Ἰακὼβ τὸν Ἰούδαν, ἐξ οὗ ὁ Κύ

ἡ κτίσις ἐν νεφέλαις ἀπαντήσῃ τῷ Υἱῷ, καὶ υποτα- ς οι γῇ αὐτῷ· τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ Πατρὶ, ὑπὲρ πάσης κτίσεως γενόμενος πιστὸς ἀπό στολος καὶ ἀρχιερεὺς, ἵνα ᾗ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι· τουτέστι Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἡ μία κυριότης καὶ θεότης καὶ βασιλεία. Ἐὰν δέ τις λέγῃ ὅτι Οὐ τὸν Ἰησοῦν εἶπεν ὑποτασσόμενον, ἀλλὰ τὸν Λόγον· ἀκουσάτω, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐχρη- μάτισε καὶ ἔστι διὰ τὸν ἐν αὐτῷ κρυβέντα Λόγον· ὡς ὁ Λουκᾶς γενεαλογῶν εἶπεν· "Ην δὲ Ἰησοῦς ἀρ χόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα, ὢν υἱὸς, ὡς ἐνομία ζετο, τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ διελθὼν τοὺς ἐφεξῆς γενεα- λογουμένους μέχρις ἐπὶ τὸν ᾿Αδάμ, εἶπε· τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ· ἵνα δείξῃ καὶ τὸ ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐφό ρεσε σῶμα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεότητα. ζεται καὶ δεικνύει ὁ Πατήρ, τὸ γινώσκειν τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς κρίσεως· αὐτῷ τε καὶ πᾶσαν τὴν κρίσ σιν παραδέδωκεν· ἵνα, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, τιμῶσι καὶ τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τὴν κρίσιν αὐτῷ πᾶσαν παραδέδωκε ποιεῖσθαι, δῆλον, ὅτι καὶ τὴν γνῶσι αὐτῆς, πότε καὶ πῶς γίνεται. Ο γοῦν μή γινώσκων τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ὁ ἐκ τῆς Μαρίας γεννηθείς ἐστιν Ἰησοῦς· οὐδὲν γὰρ ἀγνοεῖ ὁ ἐκ καρδίας του Πατρὸς Θεὸς Λόγος, ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. ζων μου ἐστί· λέγει δὲ καὶ ἴσον ἑαυτὸν τῷ Θεῷ· μάθ θωμεν διὰ τί καὶ μείζονα λέγει τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ καὶ ἴσον· Μείζων ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὸ σῶμα ὁ ἐφό- ρεσε παθητόν· ἴσος δὲ, καθότι ὅλος ὅλον τέλειον ἐγέν νησεν ὁ Πατὴρ ἀϊδίως τὸν Υἱόν. δ Ζωροβάβελ, λέγων περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ζῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ νικᾷ, καὶ κραταιοῦται, καὶ μένει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἔμελλε το ρεῖν σῶμα, ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθνήσκειν αὐτό· καὶ οὐ τὴν ἐν αὐτῷ κρυπτομένην ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Πατρός. Συγκατέβαινε μὲν ἡ ἀλήθεια τῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι Ἰησοῦ εἰς τὴν καρδίαν τῆς γῆς· ἵνα τοὺς ὑπὸ τοῦ ψεύδους απατηθέντας, αὐτὸς ἀλή θεια ὢν, ἐλευθερώσῃ· ὃν τρόπον εἴ τις βασιλεὺς ἐν φυλακῇ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἐκεῖσε κατεχομένους δε- σμώτας εἰσελθὼν, βλάπτεται μὲν οὐδὲν, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ὑπὸ κατοχὴν τυγχάνοντας· οὕτως ὁ Θεὸς Λυγος, ουδέν βλαπτόμενος δι' οὗ ἐφόρεσεν ὑπὲρ ἡμῶν θνητοῦ σώ ματος, ὠφέλησε τοὺς ἐν τῇ τοῦ ᾅδου φυλακῇ ἐν τῷ πνεύματι τῆς θεότητος. ριος ἔμελλε τὸ ἀνθρώπινον ἀναδέχεσθαι σῶμα, λέγει· Πλυνεῖ ἐν οἴνῳ τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν αἵματι σταφυλῆς τὴν περιβολὴν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο κατὰ τὴν ἱστορίαν οὐ πεποίηκεν· οὔτε γὰρ ἐν οἴνῳ ἔπλυνε τὴν ἑαυτοῦ στολήν. Τί δέ, μετὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν, οίνω πλυνεῖν τὴν στολὴν αὐτοῦ, λέγει· Καὶ ἐν αἵματι στα φυλῆς; Μὴ Ἑτερός ἐστιν ὁ οἶνος, καὶ ἕτερον αἷμα S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. Filio, et ipsi subjecta fuerit; tunc et ipse Filius Patri A subjicietur, factus pro omni creatura fidelis aposto- lus et pontifex, ut sit Deus omnia in omnibus, id est, Pater et Filius et Spiritus sanctus, uma domi- natio, divinitas et regnum. Quod si quis dixerit : Non Jesum subjectum esse dixit Apostolus, sed Ver- bum; audiat is, Jesum Filium Dei vocari et esse propter Verbum in eo absconditum : quemadmodum Lucas, qui genealogiam scripsit, ait: Erat autem Jesus incipiens quasi annorum triginta, filius, ut pu- tabatur, Joseph ". Atque decursis omnibus qui in genealogia locum habent usque ad Adam, dixit : qui fuit Adam, qui fuit Dei 's ; ut declararet et cor- pus quod ex Adamo gestavit, et deitatem quam ex Patre habet. Pater efficit et ostendit, quod ipse cognoscat diem et horam judicii', ipsique omne judicium tradidit; ut quemadmodum honorant Patrem, ita et Filium honorent s. Quod si judicium omne ipsi tradidit, ut illud exerceret ; liquidum sane est cognitionem quo- que ejus, quandonam scilicet et quo pacto futurum sit, ipsi traditam fuisse. Qui igitur non novit diem judicii, Jesus est ex Maria genitus, nam qui ex corde Patris est Deus Verbum, ignorat nihil, qui omnia novit antequam fiant. et tamen dicit se æqualem Deo esse; ediscamus quæ causa sit, quod Patrem et majorem et æqualem sibi dicat : Major est Filio, propter corpus patibile quod Filius gestavit; æqualis vero, quia Pater totus totum perfectum ab æterno genuit Filium. B cit ex persona Zorobabelis, idque de Filio Dei : Vivil veritas,et vincit, et roboratur manetque in sacula sacu- lorum ; intelligendo scilicet corpus, quod gestaturus erat pro nobis, morti tradendum; sed non veritatem in ipso atentem, id est Verbum Patris. Una quidem cirm Jesu mortuo descendit veritas in cor terræ; ut eos qui mendacio decepti ac circumventi fuerant, ipse, veritas cum esset, liberaret : perinde ac si rex quispiam carcerem adeat visitatum eos qui in vincu- lis sunt; ingressus quippe nihil læditur, sed eos ju- vat qui sub custodia sunt; ita Deus Verbumn, nibil lsus a corpore mortali quod pro nobis gestavit, D ipsis qui in carcere inferni degebant, in spiritu divinitatis auxilium tulit. 36. Jacob cum benedicit Judæ, ex quo futurum erat ut Dominus humanum corpus assume- ret, ait : Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvæ amictum suum *. Quod tam historice sumptum neutiquam fecit: neque enim in vino lavit stolam suam. Quid vero, postquam dixit loturum in vino stolam suam, adjicit, Et in sanguine uvæ? Num aliud est vinum, aliud sanguis uvæ? id melius novit Isaias Luc. III, » Joan. v, 23. Joan. xiv, 28. Esd. 1, 41. 3. Gen. sLIS, 11. 33. Est autem una ex omnibus rebus quas in Filio 54. Si itaque Jesus ait : Pater meus major est me 3, 35. Quemadmodum et Esdras prophetico spiritu di- 25. ibid. 58. 35. Ἔστι δὲ ἓν τῶν πάντων, ὧν ἐν τῷ Υἱῷ ἐργά 34. Εἰ τοίνυν λέγει ὁ Ἰησοῦς· ῾Ο Πατήρ μου μεί 35. Ὡς καὶ ὁ Ἔσδρας προφητεύει ἐκ προσώπου του 36. Εὐλογῶν δὲ ὁ Ἰακὼβ τὸν Ἰούδαν, ἐξ οὗ ὁ Κύ

ἡ κτίσις ἐν νεφέλαις ἀπαντήσῃ τῷ Υἱῷ, καὶ υποτα- ς οι γῇ αὐτῷ· τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ Πατρὶ, ὑπὲρ πάσης κτίσεως γενόμενος πιστὸς ἀπό στολος καὶ ἀρχιερεὺς, ἵνα ᾗ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι· τουτέστι Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἡ μία κυριότης καὶ θεότης καὶ βασιλεία. Ἐὰν δέ τις λέγῃ ὅτι Οὐ τὸν Ἰησοῦν εἶπεν ὑποτασσόμενον, ἀλλὰ τὸν Λόγον· ἀκουσάτω, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐχρη- μάτισε καὶ ἔστι διὰ τὸν ἐν αὐτῷ κρυβέντα Λόγον· ὡς ὁ Λουκᾶς γενεαλογῶν εἶπεν· "Ην δὲ Ἰησοῦς ἀρ χόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα, ὢν υἱὸς, ὡς ἐνομία ζετο, τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ διελθὼν τοὺς ἐφεξῆς γενεα- λογουμένους μέχρις ἐπὶ τὸν ᾿Αδάμ, εἶπε· τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ· ἵνα δείξῃ καὶ τὸ ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐφό ρεσε σῶμα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεότητα. ζεται καὶ δεικνύει ὁ Πατήρ, τὸ γινώσκειν τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς κρίσεως· αὐτῷ τε καὶ πᾶσαν τὴν κρίσ σιν παραδέδωκεν· ἵνα, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, τιμῶσι καὶ τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τὴν κρίσιν αὐτῷ πᾶσαν παραδέδωκε ποιεῖσθαι, δῆλον, ὅτι καὶ τὴν γνῶσι αὐτῆς, πότε καὶ πῶς γίνεται. Ο γοῦν μή γινώσκων τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ὁ ἐκ τῆς Μαρίας γεννηθείς ἐστιν Ἰησοῦς· οὐδὲν γὰρ ἀγνοεῖ ὁ ἐκ καρδίας του Πατρὸς Θεὸς Λόγος, ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. ζων μου ἐστί· λέγει δὲ καὶ ἴσον ἑαυτὸν τῷ Θεῷ· μάθ θωμεν διὰ τί καὶ μείζονα λέγει τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ καὶ ἴσον· Μείζων ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὸ σῶμα ὁ ἐφό- ρεσε παθητόν· ἴσος δὲ, καθότι ὅλος ὅλον τέλειον ἐγέν νησεν ὁ Πατὴρ ἀϊδίως τὸν Υἱόν. δ Ζωροβάβελ, λέγων περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ζῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ νικᾷ, καὶ κραταιοῦται, καὶ μένει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἔμελλε το ρεῖν σῶμα, ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθνήσκειν αὐτό· καὶ οὐ τὴν ἐν αὐτῷ κρυπτομένην ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Πατρός. Συγκατέβαινε μὲν ἡ ἀλήθεια τῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι Ἰησοῦ εἰς τὴν καρδίαν τῆς γῆς· ἵνα τοὺς ὑπὸ τοῦ ψεύδους απατηθέντας, αὐτὸς ἀλή θεια ὢν, ἐλευθερώσῃ· ὃν τρόπον εἴ τις βασιλεὺς ἐν φυλακῇ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἐκεῖσε κατεχομένους δε- σμώτας εἰσελθὼν, βλάπτεται μὲν οὐδὲν, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ὑπὸ κατοχὴν τυγχάνοντας· οὕτως ὁ Θεὸς Λυγος, ουδέν βλαπτόμενος δι' οὗ ἐφόρεσεν ὑπὲρ ἡμῶν θνητοῦ σώ ματος, ὠφέλησε τοὺς ἐν τῇ τοῦ ᾅδου φυλακῇ ἐν τῷ πνεύματι τῆς θεότητος. ριος ἔμελλε τὸ ἀνθρώπινον ἀναδέχεσθαι σῶμα, λέγει· Πλυνεῖ ἐν οἴνῳ τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν αἵματι σταφυλῆς τὴν περιβολὴν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο κατὰ τὴν ἱστορίαν οὐ πεποίηκεν· οὔτε γὰρ ἐν οἴνῳ ἔπλυνε τὴν ἑαυτοῦ στολήν. Τί δέ, μετὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν, οίνω πλυνεῖν τὴν στολὴν αὐτοῦ, λέγει· Καὶ ἐν αἵματι στα φυλῆς; Μὴ Ἑτερός ἐστιν ὁ οἶνος, καὶ ἕτερον αἷμα S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. Filio, et ipsi subjecta fuerit; tunc et ipse Filius Patri A subjicietur, factus pro omni creatura fidelis aposto- lus et pontifex, ut sit Deus omnia in omnibus, id est, Pater et Filius et Spiritus sanctus, uma domi- natio, divinitas et regnum. Quod si quis dixerit : Non Jesum subjectum esse dixit Apostolus, sed Ver- bum; audiat is, Jesum Filium Dei vocari et esse propter Verbum in eo absconditum : quemadmodum Lucas, qui genealogiam scripsit, ait: Erat autem Jesus incipiens quasi annorum triginta, filius, ut pu- tabatur, Joseph ". Atque decursis omnibus qui in genealogia locum habent usque ad Adam, dixit : qui fuit Adam, qui fuit Dei 's ; ut declararet et cor- pus quod ex Adamo gestavit, et deitatem quam ex Patre habet. Pater efficit et ostendit, quod ipse cognoscat diem et horam judicii', ipsique omne judicium tradidit; ut quemadmodum honorant Patrem, ita et Filium honorent s. Quod si judicium omne ipsi tradidit, ut illud exerceret ; liquidum sane est cognitionem quo- que ejus, quandonam scilicet et quo pacto futurum sit, ipsi traditam fuisse. Qui igitur non novit diem judicii, Jesus est ex Maria genitus, nam qui ex corde Patris est Deus Verbum, ignorat nihil, qui omnia novit antequam fiant. et tamen dicit se æqualem Deo esse; ediscamus quæ causa sit, quod Patrem et majorem et æqualem sibi dicat : Major est Filio, propter corpus patibile quod Filius gestavit; æqualis vero, quia Pater totus totum perfectum ab æterno genuit Filium. B cit ex persona Zorobabelis, idque de Filio Dei : Vivil veritas,et vincit, et roboratur manetque in sacula sacu- lorum ; intelligendo scilicet corpus, quod gestaturus erat pro nobis, morti tradendum; sed non veritatem in ipso atentem, id est Verbum Patris. Una quidem cirm Jesu mortuo descendit veritas in cor terræ; ut eos qui mendacio decepti ac circumventi fuerant, ipse, veritas cum esset, liberaret : perinde ac si rex quispiam carcerem adeat visitatum eos qui in vincu- lis sunt; ingressus quippe nihil læditur, sed eos ju- vat qui sub custodia sunt; ita Deus Verbumn, nibil lsus a corpore mortali quod pro nobis gestavit, D ipsis qui in carcere inferni degebant, in spiritu divinitatis auxilium tulit. 36. Jacob cum benedicit Judæ, ex quo futurum erat ut Dominus humanum corpus assume- ret, ait : Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvæ amictum suum *. Quod tam historice sumptum neutiquam fecit: neque enim in vino lavit stolam suam. Quid vero, postquam dixit loturum in vino stolam suam, adjicit, Et in sanguine uvæ? Num aliud est vinum, aliud sanguis uvæ? id melius novit Isaias Luc. III, » Joan. v, 23. Joan. xiv, 28. Esd. 1, 41. 3. Gen. sLIS, 11. 33. Est autem una ex omnibus rebus quas in Filio 54. Si itaque Jesus ait : Pater meus major est me 3, 35. Quemadmodum et Esdras prophetico spiritu di- 25. ibid. 58. 35. Ἔστι δὲ ἓν τῶν πάντων, ὧν ἐν τῷ Υἱῷ ἐργά 34. Εἰ τοίνυν λέγει ὁ Ἰησοῦς· ῾Ο Πατήρ μου μεί 35. Ὡς καὶ ὁ Ἔσδρας προφητεύει ἐκ προσώπου του 36. Εὐλογῶν δὲ ὁ Ἰακὼβ τὸν Ἰούδαν, ἐξ οὗ ὁ Κύ

ἡ κτίσις ἐν νεφέλαις ἀπαντήσῃ τῷ Υἱῷ, καὶ υποτα- ς οι γῇ αὐτῷ· τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ Πατρὶ, ὑπὲρ πάσης κτίσεως γενόμενος πιστὸς ἀπό στολος καὶ ἀρχιερεὺς, ἵνα ᾗ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι· τουτέστι Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἡ μία κυριότης καὶ θεότης καὶ βασιλεία. Ἐὰν δέ τις λέγῃ ὅτι Οὐ τὸν Ἰησοῦν εἶπεν ὑποτασσόμενον, ἀλλὰ τὸν Λόγον· ἀκουσάτω, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐχρη- μάτισε καὶ ἔστι διὰ τὸν ἐν αὐτῷ κρυβέντα Λόγον· ὡς ὁ Λουκᾶς γενεαλογῶν εἶπεν· "Ην δὲ Ἰησοῦς ἀρ χόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα, ὢν υἱὸς, ὡς ἐνομία ζετο, τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ διελθὼν τοὺς ἐφεξῆς γενεα- λογουμένους μέχρις ἐπὶ τὸν ᾿Αδάμ, εἶπε· τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ· ἵνα δείξῃ καὶ τὸ ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐφό ρεσε σῶμα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεότητα. ζεται καὶ δεικνύει ὁ Πατήρ, τὸ γινώσκειν τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς κρίσεως· αὐτῷ τε καὶ πᾶσαν τὴν κρίσ σιν παραδέδωκεν· ἵνα, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, τιμῶσι καὶ τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τὴν κρίσιν αὐτῷ πᾶσαν παραδέδωκε ποιεῖσθαι, δῆλον, ὅτι καὶ τὴν γνῶσι αὐτῆς, πότε καὶ πῶς γίνεται. Ο γοῦν μή γινώσκων τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ὁ ἐκ τῆς Μαρίας γεννηθείς ἐστιν Ἰησοῦς· οὐδὲν γὰρ ἀγνοεῖ ὁ ἐκ καρδίας του Πατρὸς Θεὸς Λόγος, ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. ζων μου ἐστί· λέγει δὲ καὶ ἴσον ἑαυτὸν τῷ Θεῷ· μάθ θωμεν διὰ τί καὶ μείζονα λέγει τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ καὶ ἴσον· Μείζων ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὸ σῶμα ὁ ἐφό- ρεσε παθητόν· ἴσος δὲ, καθότι ὅλος ὅλον τέλειον ἐγέν νησεν ὁ Πατὴρ ἀϊδίως τὸν Υἱόν. δ Ζωροβάβελ, λέγων περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ζῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ νικᾷ, καὶ κραταιοῦται, καὶ μένει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἔμελλε το ρεῖν σῶμα, ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθνήσκειν αὐτό· καὶ οὐ τὴν ἐν αὐτῷ κρυπτομένην ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Πατρός. Συγκατέβαινε μὲν ἡ ἀλήθεια τῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι Ἰησοῦ εἰς τὴν καρδίαν τῆς γῆς· ἵνα τοὺς ὑπὸ τοῦ ψεύδους απατηθέντας, αὐτὸς ἀλή θεια ὢν, ἐλευθερώσῃ· ὃν τρόπον εἴ τις βασιλεὺς ἐν φυλακῇ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἐκεῖσε κατεχομένους δε- σμώτας εἰσελθὼν, βλάπτεται μὲν οὐδὲν, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ὑπὸ κατοχὴν τυγχάνοντας· οὕτως ὁ Θεὸς Λυγος, ουδέν βλαπτόμενος δι' οὗ ἐφόρεσεν ὑπὲρ ἡμῶν θνητοῦ σώ ματος, ὠφέλησε τοὺς ἐν τῇ τοῦ ᾅδου φυλακῇ ἐν τῷ πνεύματι τῆς θεότητος. ριος ἔμελλε τὸ ἀνθρώπινον ἀναδέχεσθαι σῶμα, λέγει· Πλυνεῖ ἐν οἴνῳ τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν αἵματι σταφυλῆς τὴν περιβολὴν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο κατὰ τὴν ἱστορίαν οὐ πεποίηκεν· οὔτε γὰρ ἐν οἴνῳ ἔπλυνε τὴν ἑαυτοῦ στολήν. Τί δέ, μετὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν, οίνω πλυνεῖν τὴν στολὴν αὐτοῦ, λέγει· Καὶ ἐν αἵματι στα φυλῆς; Μὴ Ἑτερός ἐστιν ὁ οἶνος, καὶ ἕτερον αἷμα S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. Filio, et ipsi subjecta fuerit; tunc et ipse Filius Patri A subjicietur, factus pro omni creatura fidelis aposto- lus et pontifex, ut sit Deus omnia in omnibus, id est, Pater et Filius et Spiritus sanctus, uma domi- natio, divinitas et regnum. Quod si quis dixerit : Non Jesum subjectum esse dixit Apostolus, sed Ver- bum; audiat is, Jesum Filium Dei vocari et esse propter Verbum in eo absconditum : quemadmodum Lucas, qui genealogiam scripsit, ait: Erat autem Jesus incipiens quasi annorum triginta, filius, ut pu- tabatur, Joseph ". Atque decursis omnibus qui in genealogia locum habent usque ad Adam, dixit : qui fuit Adam, qui fuit Dei 's ; ut declararet et cor- pus quod ex Adamo gestavit, et deitatem quam ex Patre habet. Pater efficit et ostendit, quod ipse cognoscat diem et horam judicii', ipsique omne judicium tradidit; ut quemadmodum honorant Patrem, ita et Filium honorent s. Quod si judicium omne ipsi tradidit, ut illud exerceret ; liquidum sane est cognitionem quo- que ejus, quandonam scilicet et quo pacto futurum sit, ipsi traditam fuisse. Qui igitur non novit diem judicii, Jesus est ex Maria genitus, nam qui ex corde Patris est Deus Verbum, ignorat nihil, qui omnia novit antequam fiant. et tamen dicit se æqualem Deo esse; ediscamus quæ causa sit, quod Patrem et majorem et æqualem sibi dicat : Major est Filio, propter corpus patibile quod Filius gestavit; æqualis vero, quia Pater totus totum perfectum ab æterno genuit Filium. B cit ex persona Zorobabelis, idque de Filio Dei : Vivil veritas,et vincit, et roboratur manetque in sacula sacu- lorum ; intelligendo scilicet corpus, quod gestaturus erat pro nobis, morti tradendum; sed non veritatem in ipso atentem, id est Verbum Patris. Una quidem cirm Jesu mortuo descendit veritas in cor terræ; ut eos qui mendacio decepti ac circumventi fuerant, ipse, veritas cum esset, liberaret : perinde ac si rex quispiam carcerem adeat visitatum eos qui in vincu- lis sunt; ingressus quippe nihil læditur, sed eos ju- vat qui sub custodia sunt; ita Deus Verbumn, nibil lsus a corpore mortali quod pro nobis gestavit, D ipsis qui in carcere inferni degebant, in spiritu divinitatis auxilium tulit. 36. Jacob cum benedicit Judæ, ex quo futurum erat ut Dominus humanum corpus assume- ret, ait : Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvæ amictum suum *. Quod tam historice sumptum neutiquam fecit: neque enim in vino lavit stolam suam. Quid vero, postquam dixit loturum in vino stolam suam, adjicit, Et in sanguine uvæ? Num aliud est vinum, aliud sanguis uvæ? id melius novit Isaias Luc. III, » Joan. v, 23. Joan. xiv, 28. Esd. 1, 41. 3. Gen. sLIS, 11. 33. Est autem una ex omnibus rebus quas in Filio 54. Si itaque Jesus ait : Pater meus major est me 3, 35. Quemadmodum et Esdras prophetico spiritu di- 25. ibid. 58. 35. Ἔστι δὲ ἓν τῶν πάντων, ὧν ἐν τῷ Υἱῷ ἐργά 34. Εἰ τοίνυν λέγει ὁ Ἰησοῦς· ῾Ο Πατήρ μου μεί 35. Ὡς καὶ ὁ Ἔσδρας προφητεύει ἐκ προσώπου του 36. Εὐλογῶν δὲ ὁ Ἰακὼβ τὸν Ἰούδαν, ἐξ οὗ ὁ Κύ

ἡ κτίσις ἐν νεφέλαις ἀπαντήσῃ τῷ Υἱῷ, καὶ υποτα- ς οι γῇ αὐτῷ· τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ Πατρὶ, ὑπὲρ πάσης κτίσεως γενόμενος πιστὸς ἀπό στολος καὶ ἀρχιερεὺς, ἵνα ᾗ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι· τουτέστι Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἡ μία κυριότης καὶ θεότης καὶ βασιλεία. Ἐὰν δέ τις λέγῃ ὅτι Οὐ τὸν Ἰησοῦν εἶπεν ὑποτασσόμενον, ἀλλὰ τὸν Λόγον· ἀκουσάτω, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐχρη- μάτισε καὶ ἔστι διὰ τὸν ἐν αὐτῷ κρυβέντα Λόγον· ὡς ὁ Λουκᾶς γενεαλογῶν εἶπεν· "Ην δὲ Ἰησοῦς ἀρ χόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα, ὢν υἱὸς, ὡς ἐνομία ζετο, τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ διελθὼν τοὺς ἐφεξῆς γενεα- λογουμένους μέχρις ἐπὶ τὸν ᾿Αδάμ, εἶπε· τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ· ἵνα δείξῃ καὶ τὸ ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐφό ρεσε σῶμα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεότητα. ζεται καὶ δεικνύει ὁ Πατήρ, τὸ γινώσκειν τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς κρίσεως· αὐτῷ τε καὶ πᾶσαν τὴν κρίσ σιν παραδέδωκεν· ἵνα, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, τιμῶσι καὶ τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τὴν κρίσιν αὐτῷ πᾶσαν παραδέδωκε ποιεῖσθαι, δῆλον, ὅτι καὶ τὴν γνῶσι αὐτῆς, πότε καὶ πῶς γίνεται. Ο γοῦν μή γινώσκων τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ὁ ἐκ τῆς Μαρίας γεννηθείς ἐστιν Ἰησοῦς· οὐδὲν γὰρ ἀγνοεῖ ὁ ἐκ καρδίας του Πατρὸς Θεὸς Λόγος, ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. ζων μου ἐστί· λέγει δὲ καὶ ἴσον ἑαυτὸν τῷ Θεῷ· μάθ θωμεν διὰ τί καὶ μείζονα λέγει τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ καὶ ἴσον· Μείζων ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὸ σῶμα ὁ ἐφό- ρεσε παθητόν· ἴσος δὲ, καθότι ὅλος ὅλον τέλειον ἐγέν νησεν ὁ Πατὴρ ἀϊδίως τὸν Υἱόν. δ Ζωροβάβελ, λέγων περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ζῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ νικᾷ, καὶ κραταιοῦται, καὶ μένει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἔμελλε το ρεῖν σῶμα, ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθνήσκειν αὐτό· καὶ οὐ τὴν ἐν αὐτῷ κρυπτομένην ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Πατρός. Συγκατέβαινε μὲν ἡ ἀλήθεια τῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι Ἰησοῦ εἰς τὴν καρδίαν τῆς γῆς· ἵνα τοὺς ὑπὸ τοῦ ψεύδους απατηθέντας, αὐτὸς ἀλή θεια ὢν, ἐλευθερώσῃ· ὃν τρόπον εἴ τις βασιλεὺς ἐν φυλακῇ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἐκεῖσε κατεχομένους δε- σμώτας εἰσελθὼν, βλάπτεται μὲν οὐδὲν, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ὑπὸ κατοχὴν τυγχάνοντας· οὕτως ὁ Θεὸς Λυγος, ουδέν βλαπτόμενος δι' οὗ ἐφόρεσεν ὑπὲρ ἡμῶν θνητοῦ σώ ματος, ὠφέλησε τοὺς ἐν τῇ τοῦ ᾅδου φυλακῇ ἐν τῷ πνεύματι τῆς θεότητος. ριος ἔμελλε τὸ ἀνθρώπινον ἀναδέχεσθαι σῶμα, λέγει· Πλυνεῖ ἐν οἴνῳ τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν αἵματι σταφυλῆς τὴν περιβολὴν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο κατὰ τὴν ἱστορίαν οὐ πεποίηκεν· οὔτε γὰρ ἐν οἴνῳ ἔπλυνε τὴν ἑαυτοῦ στολήν. Τί δέ, μετὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν, οίνω πλυνεῖν τὴν στολὴν αὐτοῦ, λέγει· Καὶ ἐν αἵματι στα φυλῆς; Μὴ Ἑτερός ἐστιν ὁ οἶνος, καὶ ἕτερον αἷμα S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. Filio, et ipsi subjecta fuerit; tunc et ipse Filius Patri A subjicietur, factus pro omni creatura fidelis aposto- lus et pontifex, ut sit Deus omnia in omnibus, id est, Pater et Filius et Spiritus sanctus, uma domi- natio, divinitas et regnum. Quod si quis dixerit : Non Jesum subjectum esse dixit Apostolus, sed Ver- bum; audiat is, Jesum Filium Dei vocari et esse propter Verbum in eo absconditum : quemadmodum Lucas, qui genealogiam scripsit, ait: Erat autem Jesus incipiens quasi annorum triginta, filius, ut pu- tabatur, Joseph ". Atque decursis omnibus qui in genealogia locum habent usque ad Adam, dixit : qui fuit Adam, qui fuit Dei 's ; ut declararet et cor- pus quod ex Adamo gestavit, et deitatem quam ex Patre habet. Pater efficit et ostendit, quod ipse cognoscat diem et horam judicii', ipsique omne judicium tradidit; ut quemadmodum honorant Patrem, ita et Filium honorent s. Quod si judicium omne ipsi tradidit, ut illud exerceret ; liquidum sane est cognitionem quo- que ejus, quandonam scilicet et quo pacto futurum sit, ipsi traditam fuisse. Qui igitur non novit diem judicii, Jesus est ex Maria genitus, nam qui ex corde Patris est Deus Verbum, ignorat nihil, qui omnia novit antequam fiant. et tamen dicit se æqualem Deo esse; ediscamus quæ causa sit, quod Patrem et majorem et æqualem sibi dicat : Major est Filio, propter corpus patibile quod Filius gestavit; æqualis vero, quia Pater totus totum perfectum ab æterno genuit Filium. B cit ex persona Zorobabelis, idque de Filio Dei : Vivil veritas,et vincit, et roboratur manetque in sacula sacu- lorum ; intelligendo scilicet corpus, quod gestaturus erat pro nobis, morti tradendum; sed non veritatem in ipso atentem, id est Verbum Patris. Una quidem cirm Jesu mortuo descendit veritas in cor terræ; ut eos qui mendacio decepti ac circumventi fuerant, ipse, veritas cum esset, liberaret : perinde ac si rex quispiam carcerem adeat visitatum eos qui in vincu- lis sunt; ingressus quippe nihil læditur, sed eos ju- vat qui sub custodia sunt; ita Deus Verbumn, nibil lsus a corpore mortali quod pro nobis gestavit, D ipsis qui in carcere inferni degebant, in spiritu divinitatis auxilium tulit. 36. Jacob cum benedicit Judæ, ex quo futurum erat ut Dominus humanum corpus assume- ret, ait : Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvæ amictum suum *. Quod tam historice sumptum neutiquam fecit: neque enim in vino lavit stolam suam. Quid vero, postquam dixit loturum in vino stolam suam, adjicit, Et in sanguine uvæ? Num aliud est vinum, aliud sanguis uvæ? id melius novit Isaias Luc. III, » Joan. v, 23. Joan. xiv, 28. Esd. 1, 41. 3. Gen. sLIS, 11. 33. Est autem una ex omnibus rebus quas in Filio 54. Si itaque Jesus ait : Pater meus major est me 3, 35. Quemadmodum et Esdras prophetico spiritu di- 25. ibid. 58. 35. Ἔστι δὲ ἓν τῶν πάντων, ὧν ἐν τῷ Υἱῷ ἐργά 34. Εἰ τοίνυν λέγει ὁ Ἰησοῦς· ῾Ο Πατήρ μου μεί 35. Ὡς καὶ ὁ Ἔσδρας προφητεύει ἐκ προσώπου του 36. Εὐλογῶν δὲ ὁ Ἰακὼβ τὸν Ἰούδαν, ἐξ οὗ ὁ Κύ

ἡ κτίσις ἐν νεφέλαις ἀπαντήσῃ τῷ Υἱῷ, καὶ υποτα- ς οι γῇ αὐτῷ· τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ Πατρὶ, ὑπὲρ πάσης κτίσεως γενόμενος πιστὸς ἀπό στολος καὶ ἀρχιερεὺς, ἵνα ᾗ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι· τουτέστι Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἡ μία κυριότης καὶ θεότης καὶ βασιλεία. Ἐὰν δέ τις λέγῃ ὅτι Οὐ τὸν Ἰησοῦν εἶπεν ὑποτασσόμενον, ἀλλὰ τὸν Λόγον· ἀκουσάτω, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐχρη- μάτισε καὶ ἔστι διὰ τὸν ἐν αὐτῷ κρυβέντα Λόγον· ὡς ὁ Λουκᾶς γενεαλογῶν εἶπεν· "Ην δὲ Ἰησοῦς ἀρ χόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα, ὢν υἱὸς, ὡς ἐνομία ζετο, τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ διελθὼν τοὺς ἐφεξῆς γενεα- λογουμένους μέχρις ἐπὶ τὸν ᾿Αδάμ, εἶπε· τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ· ἵνα δείξῃ καὶ τὸ ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐφό ρεσε σῶμα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεότητα. ζεται καὶ δεικνύει ὁ Πατήρ, τὸ γινώσκειν τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς κρίσεως· αὐτῷ τε καὶ πᾶσαν τὴν κρίσ σιν παραδέδωκεν· ἵνα, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, τιμῶσι καὶ τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τὴν κρίσιν αὐτῷ πᾶσαν παραδέδωκε ποιεῖσθαι, δῆλον, ὅτι καὶ τὴν γνῶσι αὐτῆς, πότε καὶ πῶς γίνεται. Ο γοῦν μή γινώσκων τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ὁ ἐκ τῆς Μαρίας γεννηθείς ἐστιν Ἰησοῦς· οὐδὲν γὰρ ἀγνοεῖ ὁ ἐκ καρδίας του Πατρὸς Θεὸς Λόγος, ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. ζων μου ἐστί· λέγει δὲ καὶ ἴσον ἑαυτὸν τῷ Θεῷ· μάθ θωμεν διὰ τί καὶ μείζονα λέγει τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ καὶ ἴσον· Μείζων ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὸ σῶμα ὁ ἐφό- ρεσε παθητόν· ἴσος δὲ, καθότι ὅλος ὅλον τέλειον ἐγέν νησεν ὁ Πατὴρ ἀϊδίως τὸν Υἱόν. δ Ζωροβάβελ, λέγων περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ζῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ νικᾷ, καὶ κραταιοῦται, καὶ μένει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἔμελλε το ρεῖν σῶμα, ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθνήσκειν αὐτό· καὶ οὐ τὴν ἐν αὐτῷ κρυπτομένην ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Πατρός. Συγκατέβαινε μὲν ἡ ἀλήθεια τῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι Ἰησοῦ εἰς τὴν καρδίαν τῆς γῆς· ἵνα τοὺς ὑπὸ τοῦ ψεύδους απατηθέντας, αὐτὸς ἀλή θεια ὢν, ἐλευθερώσῃ· ὃν τρόπον εἴ τις βασιλεὺς ἐν φυλακῇ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἐκεῖσε κατεχομένους δε- σμώτας εἰσελθὼν, βλάπτεται μὲν οὐδὲν, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ὑπὸ κατοχὴν τυγχάνοντας· οὕτως ὁ Θεὸς Λυγος, ουδέν βλαπτόμενος δι' οὗ ἐφόρεσεν ὑπὲρ ἡμῶν θνητοῦ σώ ματος, ὠφέλησε τοὺς ἐν τῇ τοῦ ᾅδου φυλακῇ ἐν τῷ πνεύματι τῆς θεότητος. ριος ἔμελλε τὸ ἀνθρώπινον ἀναδέχεσθαι σῶμα, λέγει· Πλυνεῖ ἐν οἴνῳ τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν αἵματι σταφυλῆς τὴν περιβολὴν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο κατὰ τὴν ἱστορίαν οὐ πεποίηκεν· οὔτε γὰρ ἐν οἴνῳ ἔπλυνε τὴν ἑαυτοῦ στολήν. Τί δέ, μετὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν, οίνω πλυνεῖν τὴν στολὴν αὐτοῦ, λέγει· Καὶ ἐν αἵματι στα φυλῆς; Μὴ Ἑτερός ἐστιν ὁ οἶνος, καὶ ἕτερον αἷμα S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. Filio, et ipsi subjecta fuerit; tunc et ipse Filius Patri A subjicietur, factus pro omni creatura fidelis aposto- lus et pontifex, ut sit Deus omnia in omnibus, id est, Pater et Filius et Spiritus sanctus, uma domi- natio, divinitas et regnum. Quod si quis dixerit : Non Jesum subjectum esse dixit Apostolus, sed Ver- bum; audiat is, Jesum Filium Dei vocari et esse propter Verbum in eo absconditum : quemadmodum Lucas, qui genealogiam scripsit, ait: Erat autem Jesus incipiens quasi annorum triginta, filius, ut pu- tabatur, Joseph ". Atque decursis omnibus qui in genealogia locum habent usque ad Adam, dixit : qui fuit Adam, qui fuit Dei 's ; ut declararet et cor- pus quod ex Adamo gestavit, et deitatem quam ex Patre habet. Pater efficit et ostendit, quod ipse cognoscat diem et horam judicii', ipsique omne judicium tradidit; ut quemadmodum honorant Patrem, ita et Filium honorent s. Quod si judicium omne ipsi tradidit, ut illud exerceret ; liquidum sane est cognitionem quo- que ejus, quandonam scilicet et quo pacto futurum sit, ipsi traditam fuisse. Qui igitur non novit diem judicii, Jesus est ex Maria genitus, nam qui ex corde Patris est Deus Verbum, ignorat nihil, qui omnia novit antequam fiant. et tamen dicit se æqualem Deo esse; ediscamus quæ causa sit, quod Patrem et majorem et æqualem sibi dicat : Major est Filio, propter corpus patibile quod Filius gestavit; æqualis vero, quia Pater totus totum perfectum ab æterno genuit Filium. B cit ex persona Zorobabelis, idque de Filio Dei : Vivil veritas,et vincit, et roboratur manetque in sacula sacu- lorum ; intelligendo scilicet corpus, quod gestaturus erat pro nobis, morti tradendum; sed non veritatem in ipso atentem, id est Verbum Patris. Una quidem cirm Jesu mortuo descendit veritas in cor terræ; ut eos qui mendacio decepti ac circumventi fuerant, ipse, veritas cum esset, liberaret : perinde ac si rex quispiam carcerem adeat visitatum eos qui in vincu- lis sunt; ingressus quippe nihil læditur, sed eos ju- vat qui sub custodia sunt; ita Deus Verbumn, nibil lsus a corpore mortali quod pro nobis gestavit, D ipsis qui in carcere inferni degebant, in spiritu divinitatis auxilium tulit. 36. Jacob cum benedicit Judæ, ex quo futurum erat ut Dominus humanum corpus assume- ret, ait : Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvæ amictum suum *. Quod tam historice sumptum neutiquam fecit: neque enim in vino lavit stolam suam. Quid vero, postquam dixit loturum in vino stolam suam, adjicit, Et in sanguine uvæ? Num aliud est vinum, aliud sanguis uvæ? id melius novit Isaias Luc. III, » Joan. v, 23. Joan. xiv, 28. Esd. 1, 41. 3. Gen. sLIS, 11. 33. Est autem una ex omnibus rebus quas in Filio 54. Si itaque Jesus ait : Pater meus major est me 3, 35. Quemadmodum et Esdras prophetico spiritu di- 25. ibid. 58. 35. Ἔστι δὲ ἓν τῶν πάντων, ὧν ἐν τῷ Υἱῷ ἐργά 34. Εἰ τοίνυν λέγει ὁ Ἰησοῦς· ῾Ο Πατήρ μου μεί 35. Ὡς καὶ ὁ Ἔσδρας προφητεύει ἐκ προσώπου του 36. Εὐλογῶν δὲ ὁ Ἰακὼβ τὸν Ἰούδαν, ἐξ οὗ ὁ Κύ

ἡ κτίσις ἐν νεφέλαις ἀπαντήσῃ τῷ Υἱῷ, καὶ υποτα- ς οι γῇ αὐτῷ· τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ Πατρὶ, ὑπὲρ πάσης κτίσεως γενόμενος πιστὸς ἀπό στολος καὶ ἀρχιερεὺς, ἵνα ᾗ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι· τουτέστι Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἡ μία κυριότης καὶ θεότης καὶ βασιλεία. Ἐὰν δέ τις λέγῃ ὅτι Οὐ τὸν Ἰησοῦν εἶπεν ὑποτασσόμενον, ἀλλὰ τὸν Λόγον· ἀκουσάτω, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐχρη- μάτισε καὶ ἔστι διὰ τὸν ἐν αὐτῷ κρυβέντα Λόγον· ὡς ὁ Λουκᾶς γενεαλογῶν εἶπεν· "Ην δὲ Ἰησοῦς ἀρ χόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα, ὢν υἱὸς, ὡς ἐνομία ζετο, τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ διελθὼν τοὺς ἐφεξῆς γενεα- λογουμένους μέχρις ἐπὶ τὸν ᾿Αδάμ, εἶπε· τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ· ἵνα δείξῃ καὶ τὸ ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐφό ρεσε σῶμα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεότητα. ζεται καὶ δεικνύει ὁ Πατήρ, τὸ γινώσκειν τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς κρίσεως· αὐτῷ τε καὶ πᾶσαν τὴν κρίσ σιν παραδέδωκεν· ἵνα, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, τιμῶσι καὶ τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τὴν κρίσιν αὐτῷ πᾶσαν παραδέδωκε ποιεῖσθαι, δῆλον, ὅτι καὶ τὴν γνῶσι αὐτῆς, πότε καὶ πῶς γίνεται. Ο γοῦν μή γινώσκων τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ὁ ἐκ τῆς Μαρίας γεννηθείς ἐστιν Ἰησοῦς· οὐδὲν γὰρ ἀγνοεῖ ὁ ἐκ καρδίας του Πατρὸς Θεὸς Λόγος, ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. ζων μου ἐστί· λέγει δὲ καὶ ἴσον ἑαυτὸν τῷ Θεῷ· μάθ θωμεν διὰ τί καὶ μείζονα λέγει τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ καὶ ἴσον· Μείζων ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὸ σῶμα ὁ ἐφό- ρεσε παθητόν· ἴσος δὲ, καθότι ὅλος ὅλον τέλειον ἐγέν νησεν ὁ Πατὴρ ἀϊδίως τὸν Υἱόν. δ Ζωροβάβελ, λέγων περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ζῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ νικᾷ, καὶ κραταιοῦται, καὶ μένει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἔμελλε το ρεῖν σῶμα, ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθνήσκειν αὐτό· καὶ οὐ τὴν ἐν αὐτῷ κρυπτομένην ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Πατρός. Συγκατέβαινε μὲν ἡ ἀλήθεια τῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι Ἰησοῦ εἰς τὴν καρδίαν τῆς γῆς· ἵνα τοὺς ὑπὸ τοῦ ψεύδους απατηθέντας, αὐτὸς ἀλή θεια ὢν, ἐλευθερώσῃ· ὃν τρόπον εἴ τις βασιλεὺς ἐν φυλακῇ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἐκεῖσε κατεχομένους δε- σμώτας εἰσελθὼν, βλάπτεται μὲν οὐδὲν, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ὑπὸ κατοχὴν τυγχάνοντας· οὕτως ὁ Θεὸς Λυγος, ουδέν βλαπτόμενος δι' οὗ ἐφόρεσεν ὑπὲρ ἡμῶν θνητοῦ σώ ματος, ὠφέλησε τοὺς ἐν τῇ τοῦ ᾅδου φυλακῇ ἐν τῷ πνεύματι τῆς θεότητος. ριος ἔμελλε τὸ ἀνθρώπινον ἀναδέχεσθαι σῶμα, λέγει· Πλυνεῖ ἐν οἴνῳ τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν αἵματι σταφυλῆς τὴν περιβολὴν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο κατὰ τὴν ἱστορίαν οὐ πεποίηκεν· οὔτε γὰρ ἐν οἴνῳ ἔπλυνε τὴν ἑαυτοῦ στολήν. Τί δέ, μετὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν, οίνω πλυνεῖν τὴν στολὴν αὐτοῦ, λέγει· Καὶ ἐν αἵματι στα φυλῆς; Μὴ Ἑτερός ἐστιν ὁ οἶνος, καὶ ἕτερον αἷμα S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. Filio, et ipsi subjecta fuerit; tunc et ipse Filius Patri A subjicietur, factus pro omni creatura fidelis aposto- lus et pontifex, ut sit Deus omnia in omnibus, id est, Pater et Filius et Spiritus sanctus, uma domi- natio, divinitas et regnum. Quod si quis dixerit : Non Jesum subjectum esse dixit Apostolus, sed Ver- bum; audiat is, Jesum Filium Dei vocari et esse propter Verbum in eo absconditum : quemadmodum Lucas, qui genealogiam scripsit, ait: Erat autem Jesus incipiens quasi annorum triginta, filius, ut pu- tabatur, Joseph ". Atque decursis omnibus qui in genealogia locum habent usque ad Adam, dixit : qui fuit Adam, qui fuit Dei 's ; ut declararet et cor- pus quod ex Adamo gestavit, et deitatem quam ex Patre habet. Pater efficit et ostendit, quod ipse cognoscat diem et horam judicii', ipsique omne judicium tradidit; ut quemadmodum honorant Patrem, ita et Filium honorent s. Quod si judicium omne ipsi tradidit, ut illud exerceret ; liquidum sane est cognitionem quo- que ejus, quandonam scilicet et quo pacto futurum sit, ipsi traditam fuisse. Qui igitur non novit diem judicii, Jesus est ex Maria genitus, nam qui ex corde Patris est Deus Verbum, ignorat nihil, qui omnia novit antequam fiant. et tamen dicit se æqualem Deo esse; ediscamus quæ causa sit, quod Patrem et majorem et æqualem sibi dicat : Major est Filio, propter corpus patibile quod Filius gestavit; æqualis vero, quia Pater totus totum perfectum ab æterno genuit Filium. B cit ex persona Zorobabelis, idque de Filio Dei : Vivil veritas,et vincit, et roboratur manetque in sacula sacu- lorum ; intelligendo scilicet corpus, quod gestaturus erat pro nobis, morti tradendum; sed non veritatem in ipso atentem, id est Verbum Patris. Una quidem cirm Jesu mortuo descendit veritas in cor terræ; ut eos qui mendacio decepti ac circumventi fuerant, ipse, veritas cum esset, liberaret : perinde ac si rex quispiam carcerem adeat visitatum eos qui in vincu- lis sunt; ingressus quippe nihil læditur, sed eos ju- vat qui sub custodia sunt; ita Deus Verbumn, nibil lsus a corpore mortali quod pro nobis gestavit, D ipsis qui in carcere inferni degebant, in spiritu divinitatis auxilium tulit. 36. Jacob cum benedicit Judæ, ex quo futurum erat ut Dominus humanum corpus assume- ret, ait : Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvæ amictum suum *. Quod tam historice sumptum neutiquam fecit: neque enim in vino lavit stolam suam. Quid vero, postquam dixit loturum in vino stolam suam, adjicit, Et in sanguine uvæ? Num aliud est vinum, aliud sanguis uvæ? id melius novit Isaias Luc. III, » Joan. v, 23. Joan. xiv, 28. Esd. 1, 41. 3. Gen. sLIS, 11. 33. Est autem una ex omnibus rebus quas in Filio 54. Si itaque Jesus ait : Pater meus major est me 3, 35. Quemadmodum et Esdras prophetico spiritu di- 25. ibid. 58. 35. Ἔστι δὲ ἓν τῶν πάντων, ὧν ἐν τῷ Υἱῷ ἐργά 34. Εἰ τοίνυν λέγει ὁ Ἰησοῦς· ῾Ο Πατήρ μου μεί 35. Ὡς καὶ ὁ Ἔσδρας προφητεύει ἐκ προσώπου του 36. Εὐλογῶν δὲ ὁ Ἰακὼβ τὸν Ἰούδαν, ἐξ οὗ ὁ Κύ

ἡ κτίσις ἐν νεφέλαις ἀπαντήσῃ τῷ Υἱῷ, καὶ υποτα- ς οι γῇ αὐτῷ· τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ Πατρὶ, ὑπὲρ πάσης κτίσεως γενόμενος πιστὸς ἀπό στολος καὶ ἀρχιερεὺς, ἵνα ᾗ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι· τουτέστι Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἡ μία κυριότης καὶ θεότης καὶ βασιλεία. Ἐὰν δέ τις λέγῃ ὅτι Οὐ τὸν Ἰησοῦν εἶπεν ὑποτασσόμενον, ἀλλὰ τὸν Λόγον· ἀκουσάτω, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐχρη- μάτισε καὶ ἔστι διὰ τὸν ἐν αὐτῷ κρυβέντα Λόγον· ὡς ὁ Λουκᾶς γενεαλογῶν εἶπεν· "Ην δὲ Ἰησοῦς ἀρ χόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα, ὢν υἱὸς, ὡς ἐνομία ζετο, τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ διελθὼν τοὺς ἐφεξῆς γενεα- λογουμένους μέχρις ἐπὶ τὸν ᾿Αδάμ, εἶπε· τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ· ἵνα δείξῃ καὶ τὸ ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐφό ρεσε σῶμα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεότητα. ζεται καὶ δεικνύει ὁ Πατήρ, τὸ γινώσκειν τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς κρίσεως· αὐτῷ τε καὶ πᾶσαν τὴν κρίσ σιν παραδέδωκεν· ἵνα, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, τιμῶσι καὶ τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τὴν κρίσιν αὐτῷ πᾶσαν παραδέδωκε ποιεῖσθαι, δῆλον, ὅτι καὶ τὴν γνῶσι αὐτῆς, πότε καὶ πῶς γίνεται. Ο γοῦν μή γινώσκων τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ὁ ἐκ τῆς Μαρίας γεννηθείς ἐστιν Ἰησοῦς· οὐδὲν γὰρ ἀγνοεῖ ὁ ἐκ καρδίας του Πατρὸς Θεὸς Λόγος, ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. ζων μου ἐστί· λέγει δὲ καὶ ἴσον ἑαυτὸν τῷ Θεῷ· μάθ θωμεν διὰ τί καὶ μείζονα λέγει τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ καὶ ἴσον· Μείζων ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὸ σῶμα ὁ ἐφό- ρεσε παθητόν· ἴσος δὲ, καθότι ὅλος ὅλον τέλειον ἐγέν νησεν ὁ Πατὴρ ἀϊδίως τὸν Υἱόν. δ Ζωροβάβελ, λέγων περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ζῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ νικᾷ, καὶ κραταιοῦται, καὶ μένει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἔμελλε το ρεῖν σῶμα, ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθνήσκειν αὐτό· καὶ οὐ τὴν ἐν αὐτῷ κρυπτομένην ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Πατρός. Συγκατέβαινε μὲν ἡ ἀλήθεια τῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι Ἰησοῦ εἰς τὴν καρδίαν τῆς γῆς· ἵνα τοὺς ὑπὸ τοῦ ψεύδους απατηθέντας, αὐτὸς ἀλή θεια ὢν, ἐλευθερώσῃ· ὃν τρόπον εἴ τις βασιλεὺς ἐν φυλακῇ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἐκεῖσε κατεχομένους δε- σμώτας εἰσελθὼν, βλάπτεται μὲν οὐδὲν, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ὑπὸ κατοχὴν τυγχάνοντας· οὕτως ὁ Θεὸς Λυγος, ουδέν βλαπτόμενος δι' οὗ ἐφόρεσεν ὑπὲρ ἡμῶν θνητοῦ σώ ματος, ὠφέλησε τοὺς ἐν τῇ τοῦ ᾅδου φυλακῇ ἐν τῷ πνεύματι τῆς θεότητος. ριος ἔμελλε τὸ ἀνθρώπινον ἀναδέχεσθαι σῶμα, λέγει· Πλυνεῖ ἐν οἴνῳ τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν αἵματι σταφυλῆς τὴν περιβολὴν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο κατὰ τὴν ἱστορίαν οὐ πεποίηκεν· οὔτε γὰρ ἐν οἴνῳ ἔπλυνε τὴν ἑαυτοῦ στολήν. Τί δέ, μετὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν, οίνω πλυνεῖν τὴν στολὴν αὐτοῦ, λέγει· Καὶ ἐν αἵματι στα φυλῆς; Μὴ Ἑτερός ἐστιν ὁ οἶνος, καὶ ἕτερον αἷμα S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. Filio, et ipsi subjecta fuerit; tunc et ipse Filius Patri A subjicietur, factus pro omni creatura fidelis aposto- lus et pontifex, ut sit Deus omnia in omnibus, id est, Pater et Filius et Spiritus sanctus, uma domi- natio, divinitas et regnum. Quod si quis dixerit : Non Jesum subjectum esse dixit Apostolus, sed Ver- bum; audiat is, Jesum Filium Dei vocari et esse propter Verbum in eo absconditum : quemadmodum Lucas, qui genealogiam scripsit, ait: Erat autem Jesus incipiens quasi annorum triginta, filius, ut pu- tabatur, Joseph ". Atque decursis omnibus qui in genealogia locum habent usque ad Adam, dixit : qui fuit Adam, qui fuit Dei 's ; ut declararet et cor- pus quod ex Adamo gestavit, et deitatem quam ex Patre habet. Pater efficit et ostendit, quod ipse cognoscat diem et horam judicii', ipsique omne judicium tradidit; ut quemadmodum honorant Patrem, ita et Filium honorent s. Quod si judicium omne ipsi tradidit, ut illud exerceret ; liquidum sane est cognitionem quo- que ejus, quandonam scilicet et quo pacto futurum sit, ipsi traditam fuisse. Qui igitur non novit diem judicii, Jesus est ex Maria genitus, nam qui ex corde Patris est Deus Verbum, ignorat nihil, qui omnia novit antequam fiant. et tamen dicit se æqualem Deo esse; ediscamus quæ causa sit, quod Patrem et majorem et æqualem sibi dicat : Major est Filio, propter corpus patibile quod Filius gestavit; æqualis vero, quia Pater totus totum perfectum ab æterno genuit Filium. B cit ex persona Zorobabelis, idque de Filio Dei : Vivil veritas,et vincit, et roboratur manetque in sacula sacu- lorum ; intelligendo scilicet corpus, quod gestaturus erat pro nobis, morti tradendum; sed non veritatem in ipso atentem, id est Verbum Patris. Una quidem cirm Jesu mortuo descendit veritas in cor terræ; ut eos qui mendacio decepti ac circumventi fuerant, ipse, veritas cum esset, liberaret : perinde ac si rex quispiam carcerem adeat visitatum eos qui in vincu- lis sunt; ingressus quippe nihil læditur, sed eos ju- vat qui sub custodia sunt; ita Deus Verbumn, nibil lsus a corpore mortali quod pro nobis gestavit, D ipsis qui in carcere inferni degebant, in spiritu divinitatis auxilium tulit. 36. Jacob cum benedicit Judæ, ex quo futurum erat ut Dominus humanum corpus assume- ret, ait : Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvæ amictum suum *. Quod tam historice sumptum neutiquam fecit: neque enim in vino lavit stolam suam. Quid vero, postquam dixit loturum in vino stolam suam, adjicit, Et in sanguine uvæ? Num aliud est vinum, aliud sanguis uvæ? id melius novit Isaias Luc. III, » Joan. v, 23. Joan. xiv, 28. Esd. 1, 41. 3. Gen. sLIS, 11. 33. Est autem una ex omnibus rebus quas in Filio 54. Si itaque Jesus ait : Pater meus major est me 3, 35. Quemadmodum et Esdras prophetico spiritu di- 25. ibid. 58. 35. Ἔστι δὲ ἓν τῶν πάντων, ὧν ἐν τῷ Υἱῷ ἐργά 34. Εἰ τοίνυν λέγει ὁ Ἰησοῦς· ῾Ο Πατήρ μου μεί 35. Ὡς καὶ ὁ Ἔσδρας προφητεύει ἐκ προσώπου του 36. Εὐλογῶν δὲ ὁ Ἰακὼβ τὸν Ἰούδαν, ἐξ οὗ ὁ Κύ

ἡ κτίσις ἐν νεφέλαις ἀπαντήσῃ τῷ Υἱῷ, καὶ υποτα- ς οι γῇ αὐτῷ· τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ Πατρὶ, ὑπὲρ πάσης κτίσεως γενόμενος πιστὸς ἀπό στολος καὶ ἀρχιερεὺς, ἵνα ᾗ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι· τουτέστι Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἡ μία κυριότης καὶ θεότης καὶ βασιλεία. Ἐὰν δέ τις λέγῃ ὅτι Οὐ τὸν Ἰησοῦν εἶπεν ὑποτασσόμενον, ἀλλὰ τὸν Λόγον· ἀκουσάτω, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐχρη- μάτισε καὶ ἔστι διὰ τὸν ἐν αὐτῷ κρυβέντα Λόγον· ὡς ὁ Λουκᾶς γενεαλογῶν εἶπεν· "Ην δὲ Ἰησοῦς ἀρ χόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα, ὢν υἱὸς, ὡς ἐνομία ζετο, τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ διελθὼν τοὺς ἐφεξῆς γενεα- λογουμένους μέχρις ἐπὶ τὸν ᾿Αδάμ, εἶπε· τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ· ἵνα δείξῃ καὶ τὸ ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐφό ρεσε σῶμα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεότητα. ζεται καὶ δεικνύει ὁ Πατήρ, τὸ γινώσκειν τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς κρίσεως· αὐτῷ τε καὶ πᾶσαν τὴν κρίσ σιν παραδέδωκεν· ἵνα, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, τιμῶσι καὶ τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τὴν κρίσιν αὐτῷ πᾶσαν παραδέδωκε ποιεῖσθαι, δῆλον, ὅτι καὶ τὴν γνῶσι αὐτῆς, πότε καὶ πῶς γίνεται. Ο γοῦν μή γινώσκων τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ὁ ἐκ τῆς Μαρίας γεννηθείς ἐστιν Ἰησοῦς· οὐδὲν γὰρ ἀγνοεῖ ὁ ἐκ καρδίας του Πατρὸς Θεὸς Λόγος, ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. ζων μου ἐστί· λέγει δὲ καὶ ἴσον ἑαυτὸν τῷ Θεῷ· μάθ θωμεν διὰ τί καὶ μείζονα λέγει τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ καὶ ἴσον· Μείζων ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὸ σῶμα ὁ ἐφό- ρεσε παθητόν· ἴσος δὲ, καθότι ὅλος ὅλον τέλειον ἐγέν νησεν ὁ Πατὴρ ἀϊδίως τὸν Υἱόν. δ Ζωροβάβελ, λέγων περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ζῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ νικᾷ, καὶ κραταιοῦται, καὶ μένει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἔμελλε το ρεῖν σῶμα, ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθνήσκειν αὐτό· καὶ οὐ τὴν ἐν αὐτῷ κρυπτομένην ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Πατρός. Συγκατέβαινε μὲν ἡ ἀλήθεια τῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι Ἰησοῦ εἰς τὴν καρδίαν τῆς γῆς· ἵνα τοὺς ὑπὸ τοῦ ψεύδους απατηθέντας, αὐτὸς ἀλή θεια ὢν, ἐλευθερώσῃ· ὃν τρόπον εἴ τις βασιλεὺς ἐν φυλακῇ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἐκεῖσε κατεχομένους δε- σμώτας εἰσελθὼν, βλάπτεται μὲν οὐδὲν, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ὑπὸ κατοχὴν τυγχάνοντας· οὕτως ὁ Θεὸς Λυγος, ουδέν βλαπτόμενος δι' οὗ ἐφόρεσεν ὑπὲρ ἡμῶν θνητοῦ σώ ματος, ὠφέλησε τοὺς ἐν τῇ τοῦ ᾅδου φυλακῇ ἐν τῷ πνεύματι τῆς θεότητος. ριος ἔμελλε τὸ ἀνθρώπινον ἀναδέχεσθαι σῶμα, λέγει· Πλυνεῖ ἐν οἴνῳ τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν αἵματι σταφυλῆς τὴν περιβολὴν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο κατὰ τὴν ἱστορίαν οὐ πεποίηκεν· οὔτε γὰρ ἐν οἴνῳ ἔπλυνε τὴν ἑαυτοῦ στολήν. Τί δέ, μετὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν, οίνω πλυνεῖν τὴν στολὴν αὐτοῦ, λέγει· Καὶ ἐν αἵματι στα φυλῆς; Μὴ Ἑτερός ἐστιν ὁ οἶνος, καὶ ἕτερον αἷμα S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. Filio, et ipsi subjecta fuerit; tunc et ipse Filius Patri A subjicietur, factus pro omni creatura fidelis aposto- lus et pontifex, ut sit Deus omnia in omnibus, id est, Pater et Filius et Spiritus sanctus, uma domi- natio, divinitas et regnum. Quod si quis dixerit : Non Jesum subjectum esse dixit Apostolus, sed Ver- bum; audiat is, Jesum Filium Dei vocari et esse propter Verbum in eo absconditum : quemadmodum Lucas, qui genealogiam scripsit, ait: Erat autem Jesus incipiens quasi annorum triginta, filius, ut pu- tabatur, Joseph ". Atque decursis omnibus qui in genealogia locum habent usque ad Adam, dixit : qui fuit Adam, qui fuit Dei 's ; ut declararet et cor- pus quod ex Adamo gestavit, et deitatem quam ex Patre habet. Pater efficit et ostendit, quod ipse cognoscat diem et horam judicii', ipsique omne judicium tradidit; ut quemadmodum honorant Patrem, ita et Filium honorent s. Quod si judicium omne ipsi tradidit, ut illud exerceret ; liquidum sane est cognitionem quo- que ejus, quandonam scilicet et quo pacto futurum sit, ipsi traditam fuisse. Qui igitur non novit diem judicii, Jesus est ex Maria genitus, nam qui ex corde Patris est Deus Verbum, ignorat nihil, qui omnia novit antequam fiant. et tamen dicit se æqualem Deo esse; ediscamus quæ causa sit, quod Patrem et majorem et æqualem sibi dicat : Major est Filio, propter corpus patibile quod Filius gestavit; æqualis vero, quia Pater totus totum perfectum ab æterno genuit Filium. B cit ex persona Zorobabelis, idque de Filio Dei : Vivil veritas,et vincit, et roboratur manetque in sacula sacu- lorum ; intelligendo scilicet corpus, quod gestaturus erat pro nobis, morti tradendum; sed non veritatem in ipso atentem, id est Verbum Patris. Una quidem cirm Jesu mortuo descendit veritas in cor terræ; ut eos qui mendacio decepti ac circumventi fuerant, ipse, veritas cum esset, liberaret : perinde ac si rex quispiam carcerem adeat visitatum eos qui in vincu- lis sunt; ingressus quippe nihil læditur, sed eos ju- vat qui sub custodia sunt; ita Deus Verbumn, nibil lsus a corpore mortali quod pro nobis gestavit, D ipsis qui in carcere inferni degebant, in spiritu divinitatis auxilium tulit. 36. Jacob cum benedicit Judæ, ex quo futurum erat ut Dominus humanum corpus assume- ret, ait : Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvæ amictum suum *. Quod tam historice sumptum neutiquam fecit: neque enim in vino lavit stolam suam. Quid vero, postquam dixit loturum in vino stolam suam, adjicit, Et in sanguine uvæ? Num aliud est vinum, aliud sanguis uvæ? id melius novit Isaias Luc. III, » Joan. v, 23. Joan. xiv, 28. Esd. 1, 41. 3. Gen. sLIS, 11. 33. Est autem una ex omnibus rebus quas in Filio 54. Si itaque Jesus ait : Pater meus major est me 3, 35. Quemadmodum et Esdras prophetico spiritu di- 25. ibid. 58. 35. Ἔστι δὲ ἓν τῶν πάντων, ὧν ἐν τῷ Υἱῷ ἐργά 34. Εἰ τοίνυν λέγει ὁ Ἰησοῦς· ῾Ο Πατήρ μου μεί 35. Ὡς καὶ ὁ Ἔσδρας προφητεύει ἐκ προσώπου του 36. Εὐλογῶν δὲ ὁ Ἰακὼβ τὸν Ἰούδαν, ἐξ οὗ ὁ Κύ

ἡ κτίσις ἐν νεφέλαις ἀπαντήσῃ τῷ Υἱῷ, καὶ υποτα- ς οι γῇ αὐτῷ· τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ Πατρὶ, ὑπὲρ πάσης κτίσεως γενόμενος πιστὸς ἀπό στολος καὶ ἀρχιερεὺς, ἵνα ᾗ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι· τουτέστι Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἡ μία κυριότης καὶ θεότης καὶ βασιλεία. Ἐὰν δέ τις λέγῃ ὅτι Οὐ τὸν Ἰησοῦν εἶπεν ὑποτασσόμενον, ἀλλὰ τὸν Λόγον· ἀκουσάτω, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐχρη- μάτισε καὶ ἔστι διὰ τὸν ἐν αὐτῷ κρυβέντα Λόγον· ὡς ὁ Λουκᾶς γενεαλογῶν εἶπεν· "Ην δὲ Ἰησοῦς ἀρ χόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα, ὢν υἱὸς, ὡς ἐνομία ζετο, τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ διελθὼν τοὺς ἐφεξῆς γενεα- λογουμένους μέχρις ἐπὶ τὸν ᾿Αδάμ, εἶπε· τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ· ἵνα δείξῃ καὶ τὸ ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐφό ρεσε σῶμα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεότητα. ζεται καὶ δεικνύει ὁ Πατήρ, τὸ γινώσκειν τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς κρίσεως· αὐτῷ τε καὶ πᾶσαν τὴν κρίσ σιν παραδέδωκεν· ἵνα, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, τιμῶσι καὶ τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τὴν κρίσιν αὐτῷ πᾶσαν παραδέδωκε ποιεῖσθαι, δῆλον, ὅτι καὶ τὴν γνῶσι αὐτῆς, πότε καὶ πῶς γίνεται. Ο γοῦν μή γινώσκων τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ὁ ἐκ τῆς Μαρίας γεννηθείς ἐστιν Ἰησοῦς· οὐδὲν γὰρ ἀγνοεῖ ὁ ἐκ καρδίας του Πατρὸς Θεὸς Λόγος, ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. ζων μου ἐστί· λέγει δὲ καὶ ἴσον ἑαυτὸν τῷ Θεῷ· μάθ θωμεν διὰ τί καὶ μείζονα λέγει τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ καὶ ἴσον· Μείζων ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὸ σῶμα ὁ ἐφό- ρεσε παθητόν· ἴσος δὲ, καθότι ὅλος ὅλον τέλειον ἐγέν νησεν ὁ Πατὴρ ἀϊδίως τὸν Υἱόν. δ Ζωροβάβελ, λέγων περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ζῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ νικᾷ, καὶ κραταιοῦται, καὶ μένει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἔμελλε το ρεῖν σῶμα, ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθνήσκειν αὐτό· καὶ οὐ τὴν ἐν αὐτῷ κρυπτομένην ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Πατρός. Συγκατέβαινε μὲν ἡ ἀλήθεια τῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι Ἰησοῦ εἰς τὴν καρδίαν τῆς γῆς· ἵνα τοὺς ὑπὸ τοῦ ψεύδους απατηθέντας, αὐτὸς ἀλή θεια ὢν, ἐλευθερώσῃ· ὃν τρόπον εἴ τις βασιλεὺς ἐν φυλακῇ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἐκεῖσε κατεχομένους δε- σμώτας εἰσελθὼν, βλάπτεται μὲν οὐδὲν, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ὑπὸ κατοχὴν τυγχάνοντας· οὕτως ὁ Θεὸς Λυγος, ουδέν βλαπτόμενος δι' οὗ ἐφόρεσεν ὑπὲρ ἡμῶν θνητοῦ σώ ματος, ὠφέλησε τοὺς ἐν τῇ τοῦ ᾅδου φυλακῇ ἐν τῷ πνεύματι τῆς θεότητος. ριος ἔμελλε τὸ ἀνθρώπινον ἀναδέχεσθαι σῶμα, λέγει· Πλυνεῖ ἐν οἴνῳ τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν αἵματι σταφυλῆς τὴν περιβολὴν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο κατὰ τὴν ἱστορίαν οὐ πεποίηκεν· οὔτε γὰρ ἐν οἴνῳ ἔπλυνε τὴν ἑαυτοῦ στολήν. Τί δέ, μετὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν, οίνω πλυνεῖν τὴν στολὴν αὐτοῦ, λέγει· Καὶ ἐν αἵματι στα φυλῆς; Μὴ Ἑτερός ἐστιν ὁ οἶνος, καὶ ἕτερον αἷμα S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. Filio, et ipsi subjecta fuerit; tunc et ipse Filius Patri A subjicietur, factus pro omni creatura fidelis aposto- lus et pontifex, ut sit Deus omnia in omnibus, id est, Pater et Filius et Spiritus sanctus, uma domi- natio, divinitas et regnum. Quod si quis dixerit : Non Jesum subjectum esse dixit Apostolus, sed Ver- bum; audiat is, Jesum Filium Dei vocari et esse propter Verbum in eo absconditum : quemadmodum Lucas, qui genealogiam scripsit, ait: Erat autem Jesus incipiens quasi annorum triginta, filius, ut pu- tabatur, Joseph ". Atque decursis omnibus qui in genealogia locum habent usque ad Adam, dixit : qui fuit Adam, qui fuit Dei 's ; ut declararet et cor- pus quod ex Adamo gestavit, et deitatem quam ex Patre habet. Pater efficit et ostendit, quod ipse cognoscat diem et horam judicii', ipsique omne judicium tradidit; ut quemadmodum honorant Patrem, ita et Filium honorent s. Quod si judicium omne ipsi tradidit, ut illud exerceret ; liquidum sane est cognitionem quo- que ejus, quandonam scilicet et quo pacto futurum sit, ipsi traditam fuisse. Qui igitur non novit diem judicii, Jesus est ex Maria genitus, nam qui ex corde Patris est Deus Verbum, ignorat nihil, qui omnia novit antequam fiant. et tamen dicit se æqualem Deo esse; ediscamus quæ causa sit, quod Patrem et majorem et æqualem sibi dicat : Major est Filio, propter corpus patibile quod Filius gestavit; æqualis vero, quia Pater totus totum perfectum ab æterno genuit Filium. B cit ex persona Zorobabelis, idque de Filio Dei : Vivil veritas,et vincit, et roboratur manetque in sacula sacu- lorum ; intelligendo scilicet corpus, quod gestaturus erat pro nobis, morti tradendum; sed non veritatem in ipso atentem, id est Verbum Patris. Una quidem cirm Jesu mortuo descendit veritas in cor terræ; ut eos qui mendacio decepti ac circumventi fuerant, ipse, veritas cum esset, liberaret : perinde ac si rex quispiam carcerem adeat visitatum eos qui in vincu- lis sunt; ingressus quippe nihil læditur, sed eos ju- vat qui sub custodia sunt; ita Deus Verbumn, nibil lsus a corpore mortali quod pro nobis gestavit, D ipsis qui in carcere inferni degebant, in spiritu divinitatis auxilium tulit. 36. Jacob cum benedicit Judæ, ex quo futurum erat ut Dominus humanum corpus assume- ret, ait : Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvæ amictum suum *. Quod tam historice sumptum neutiquam fecit: neque enim in vino lavit stolam suam. Quid vero, postquam dixit loturum in vino stolam suam, adjicit, Et in sanguine uvæ? Num aliud est vinum, aliud sanguis uvæ? id melius novit Isaias Luc. III, » Joan. v, 23. Joan. xiv, 28. Esd. 1, 41. 3. Gen. sLIS, 11. 33. Est autem una ex omnibus rebus quas in Filio 54. Si itaque Jesus ait : Pater meus major est me 3, 35. Quemadmodum et Esdras prophetico spiritu di- 25. ibid. 58. 35. Ἔστι δὲ ἓν τῶν πάντων, ὧν ἐν τῷ Υἱῷ ἐργά 34. Εἰ τοίνυν λέγει ὁ Ἰησοῦς· ῾Ο Πατήρ μου μεί 35. Ὡς καὶ ὁ Ἔσδρας προφητεύει ἐκ προσώπου του 36. Εὐλογῶν δὲ ὁ Ἰακὼβ τὸν Ἰούδαν, ἐξ οὗ ὁ Κύ

ἡ κτίσις ἐν νεφέλαις ἀπαντήσῃ τῷ Υἱῷ, καὶ υποτα- ς οι γῇ αὐτῷ· τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ Πατρὶ, ὑπὲρ πάσης κτίσεως γενόμενος πιστὸς ἀπό στολος καὶ ἀρχιερεὺς, ἵνα ᾗ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι· τουτέστι Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἡ μία κυριότης καὶ θεότης καὶ βασιλεία. Ἐὰν δέ τις λέγῃ ὅτι Οὐ τὸν Ἰησοῦν εἶπεν ὑποτασσόμενον, ἀλλὰ τὸν Λόγον· ἀκουσάτω, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐχρη- μάτισε καὶ ἔστι διὰ τὸν ἐν αὐτῷ κρυβέντα Λόγον· ὡς ὁ Λουκᾶς γενεαλογῶν εἶπεν· "Ην δὲ Ἰησοῦς ἀρ χόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα, ὢν υἱὸς, ὡς ἐνομία ζετο, τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ διελθὼν τοὺς ἐφεξῆς γενεα- λογουμένους μέχρις ἐπὶ τὸν ᾿Αδάμ, εἶπε· τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ· ἵνα δείξῃ καὶ τὸ ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐφό ρεσε σῶμα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεότητα. ζεται καὶ δεικνύει ὁ Πατήρ, τὸ γινώσκειν τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς κρίσεως· αὐτῷ τε καὶ πᾶσαν τὴν κρίσ σιν παραδέδωκεν· ἵνα, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, τιμῶσι καὶ τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τὴν κρίσιν αὐτῷ πᾶσαν παραδέδωκε ποιεῖσθαι, δῆλον, ὅτι καὶ τὴν γνῶσι αὐτῆς, πότε καὶ πῶς γίνεται. Ο γοῦν μή γινώσκων τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ὁ ἐκ τῆς Μαρίας γεννηθείς ἐστιν Ἰησοῦς· οὐδὲν γὰρ ἀγνοεῖ ὁ ἐκ καρδίας του Πατρὸς Θεὸς Λόγος, ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. ζων μου ἐστί· λέγει δὲ καὶ ἴσον ἑαυτὸν τῷ Θεῷ· μάθ θωμεν διὰ τί καὶ μείζονα λέγει τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ καὶ ἴσον· Μείζων ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὸ σῶμα ὁ ἐφό- ρεσε παθητόν· ἴσος δὲ, καθότι ὅλος ὅλον τέλειον ἐγέν νησεν ὁ Πατὴρ ἀϊδίως τὸν Υἱόν. δ Ζωροβάβελ, λέγων περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ζῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ νικᾷ, καὶ κραταιοῦται, καὶ μένει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἔμελλε το ρεῖν σῶμα, ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθνήσκειν αὐτό· καὶ οὐ τὴν ἐν αὐτῷ κρυπτομένην ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Πατρός. Συγκατέβαινε μὲν ἡ ἀλήθεια τῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι Ἰησοῦ εἰς τὴν καρδίαν τῆς γῆς· ἵνα τοὺς ὑπὸ τοῦ ψεύδους απατηθέντας, αὐτὸς ἀλή θεια ὢν, ἐλευθερώσῃ· ὃν τρόπον εἴ τις βασιλεὺς ἐν φυλακῇ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἐκεῖσε κατεχομένους δε- σμώτας εἰσελθὼν, βλάπτεται μὲν οὐδὲν, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ὑπὸ κατοχὴν τυγχάνοντας· οὕτως ὁ Θεὸς Λυγος, ουδέν βλαπτόμενος δι' οὗ ἐφόρεσεν ὑπὲρ ἡμῶν θνητοῦ σώ ματος, ὠφέλησε τοὺς ἐν τῇ τοῦ ᾅδου φυλακῇ ἐν τῷ πνεύματι τῆς θεότητος. ριος ἔμελλε τὸ ἀνθρώπινον ἀναδέχεσθαι σῶμα, λέγει· Πλυνεῖ ἐν οἴνῳ τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν αἵματι σταφυλῆς τὴν περιβολὴν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο κατὰ τὴν ἱστορίαν οὐ πεποίηκεν· οὔτε γὰρ ἐν οἴνῳ ἔπλυνε τὴν ἑαυτοῦ στολήν. Τί δέ, μετὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν, οίνω πλυνεῖν τὴν στολὴν αὐτοῦ, λέγει· Καὶ ἐν αἵματι στα φυλῆς; Μὴ Ἑτερός ἐστιν ὁ οἶνος, καὶ ἕτερον αἷμα S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. Filio, et ipsi subjecta fuerit; tunc et ipse Filius Patri A subjicietur, factus pro omni creatura fidelis aposto- lus et pontifex, ut sit Deus omnia in omnibus, id est, Pater et Filius et Spiritus sanctus, uma domi- natio, divinitas et regnum. Quod si quis dixerit : Non Jesum subjectum esse dixit Apostolus, sed Ver- bum; audiat is, Jesum Filium Dei vocari et esse propter Verbum in eo absconditum : quemadmodum Lucas, qui genealogiam scripsit, ait: Erat autem Jesus incipiens quasi annorum triginta, filius, ut pu- tabatur, Joseph ". Atque decursis omnibus qui in genealogia locum habent usque ad Adam, dixit : qui fuit Adam, qui fuit Dei 's ; ut declararet et cor- pus quod ex Adamo gestavit, et deitatem quam ex Patre habet. Pater efficit et ostendit, quod ipse cognoscat diem et horam judicii', ipsique omne judicium tradidit; ut quemadmodum honorant Patrem, ita et Filium honorent s. Quod si judicium omne ipsi tradidit, ut illud exerceret ; liquidum sane est cognitionem quo- que ejus, quandonam scilicet et quo pacto futurum sit, ipsi traditam fuisse. Qui igitur non novit diem judicii, Jesus est ex Maria genitus, nam qui ex corde Patris est Deus Verbum, ignorat nihil, qui omnia novit antequam fiant. et tamen dicit se æqualem Deo esse; ediscamus quæ causa sit, quod Patrem et majorem et æqualem sibi dicat : Major est Filio, propter corpus patibile quod Filius gestavit; æqualis vero, quia Pater totus totum perfectum ab æterno genuit Filium. B cit ex persona Zorobabelis, idque de Filio Dei : Vivil veritas,et vincit, et roboratur manetque in sacula sacu- lorum ; intelligendo scilicet corpus, quod gestaturus erat pro nobis, morti tradendum; sed non veritatem in ipso atentem, id est Verbum Patris. Una quidem cirm Jesu mortuo descendit veritas in cor terræ; ut eos qui mendacio decepti ac circumventi fuerant, ipse, veritas cum esset, liberaret : perinde ac si rex quispiam carcerem adeat visitatum eos qui in vincu- lis sunt; ingressus quippe nihil læditur, sed eos ju- vat qui sub custodia sunt; ita Deus Verbumn, nibil lsus a corpore mortali quod pro nobis gestavit, D ipsis qui in carcere inferni degebant, in spiritu divinitatis auxilium tulit. 36. Jacob cum benedicit Judæ, ex quo futurum erat ut Dominus humanum corpus assume- ret, ait : Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvæ amictum suum *. Quod tam historice sumptum neutiquam fecit: neque enim in vino lavit stolam suam. Quid vero, postquam dixit loturum in vino stolam suam, adjicit, Et in sanguine uvæ? Num aliud est vinum, aliud sanguis uvæ? id melius novit Isaias Luc. III, » Joan. v, 23. Joan. xiv, 28. Esd. 1, 41. 3. Gen. sLIS, 11. 33. Est autem una ex omnibus rebus quas in Filio 54. Si itaque Jesus ait : Pater meus major est me 3, 35. Quemadmodum et Esdras prophetico spiritu di- 25. ibid. 58. 35. Ἔστι δὲ ἓν τῶν πάντων, ὧν ἐν τῷ Υἱῷ ἐργά 34. Εἰ τοίνυν λέγει ὁ Ἰησοῦς· ῾Ο Πατήρ μου μεί 35. Ὡς καὶ ὁ Ἔσδρας προφητεύει ἐκ προσώπου του 36. Εὐλογῶν δὲ ὁ Ἰακὼβ τὸν Ἰούδαν, ἐξ οὗ ὁ Κύ

ἡ κτίσις ἐν νεφέλαις ἀπαντήσῃ τῷ Υἱῷ, καὶ υποτα- ς οι γῇ αὐτῷ· τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ Πατρὶ, ὑπὲρ πάσης κτίσεως γενόμενος πιστὸς ἀπό στολος καὶ ἀρχιερεὺς, ἵνα ᾗ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι· τουτέστι Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἡ μία κυριότης καὶ θεότης καὶ βασιλεία. Ἐὰν δέ τις λέγῃ ὅτι Οὐ τὸν Ἰησοῦν εἶπεν ὑποτασσόμενον, ἀλλὰ τὸν Λόγον· ἀκουσάτω, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐχρη- μάτισε καὶ ἔστι διὰ τὸν ἐν αὐτῷ κρυβέντα Λόγον· ὡς ὁ Λουκᾶς γενεαλογῶν εἶπεν· "Ην δὲ Ἰησοῦς ἀρ χόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα, ὢν υἱὸς, ὡς ἐνομία ζετο, τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ διελθὼν τοὺς ἐφεξῆς γενεα- λογουμένους μέχρις ἐπὶ τὸν ᾿Αδάμ, εἶπε· τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ· ἵνα δείξῃ καὶ τὸ ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐφό ρεσε σῶμα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεότητα. ζεται καὶ δεικνύει ὁ Πατήρ, τὸ γινώσκειν τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς κρίσεως· αὐτῷ τε καὶ πᾶσαν τὴν κρίσ σιν παραδέδωκεν· ἵνα, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, τιμῶσι καὶ τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τὴν κρίσιν αὐτῷ πᾶσαν παραδέδωκε ποιεῖσθαι, δῆλον, ὅτι καὶ τὴν γνῶσι αὐτῆς, πότε καὶ πῶς γίνεται. Ο γοῦν μή γινώσκων τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ὁ ἐκ τῆς Μαρίας γεννηθείς ἐστιν Ἰησοῦς· οὐδὲν γὰρ ἀγνοεῖ ὁ ἐκ καρδίας του Πατρὸς Θεὸς Λόγος, ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. ζων μου ἐστί· λέγει δὲ καὶ ἴσον ἑαυτὸν τῷ Θεῷ· μάθ θωμεν διὰ τί καὶ μείζονα λέγει τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ καὶ ἴσον· Μείζων ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὸ σῶμα ὁ ἐφό- ρεσε παθητόν· ἴσος δὲ, καθότι ὅλος ὅλον τέλειον ἐγέν νησεν ὁ Πατὴρ ἀϊδίως τὸν Υἱόν. δ Ζωροβάβελ, λέγων περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ζῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ νικᾷ, καὶ κραταιοῦται, καὶ μένει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἔμελλε το ρεῖν σῶμα, ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθνήσκειν αὐτό· καὶ οὐ τὴν ἐν αὐτῷ κρυπτομένην ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Πατρός. Συγκατέβαινε μὲν ἡ ἀλήθεια τῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι Ἰησοῦ εἰς τὴν καρδίαν τῆς γῆς· ἵνα τοὺς ὑπὸ τοῦ ψεύδους απατηθέντας, αὐτὸς ἀλή θεια ὢν, ἐλευθερώσῃ· ὃν τρόπον εἴ τις βασιλεὺς ἐν φυλακῇ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἐκεῖσε κατεχομένους δε- σμώτας εἰσελθὼν, βλάπτεται μὲν οὐδὲν, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ὑπὸ κατοχὴν τυγχάνοντας· οὕτως ὁ Θεὸς Λυγος, ουδέν βλαπτόμενος δι' οὗ ἐφόρεσεν ὑπὲρ ἡμῶν θνητοῦ σώ ματος, ὠφέλησε τοὺς ἐν τῇ τοῦ ᾅδου φυλακῇ ἐν τῷ πνεύματι τῆς θεότητος. ριος ἔμελλε τὸ ἀνθρώπινον ἀναδέχεσθαι σῶμα, λέγει· Πλυνεῖ ἐν οἴνῳ τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν αἵματι σταφυλῆς τὴν περιβολὴν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο κατὰ τὴν ἱστορίαν οὐ πεποίηκεν· οὔτε γὰρ ἐν οἴνῳ ἔπλυνε τὴν ἑαυτοῦ στολήν. Τί δέ, μετὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν, οίνω πλυνεῖν τὴν στολὴν αὐτοῦ, λέγει· Καὶ ἐν αἵματι στα φυλῆς; Μὴ Ἑτερός ἐστιν ὁ οἶνος, καὶ ἕτερον αἷμα S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. Filio, et ipsi subjecta fuerit; tunc et ipse Filius Patri A subjicietur, factus pro omni creatura fidelis aposto- lus et pontifex, ut sit Deus omnia in omnibus, id est, Pater et Filius et Spiritus sanctus, uma domi- natio, divinitas et regnum. Quod si quis dixerit : Non Jesum subjectum esse dixit Apostolus, sed Ver- bum; audiat is, Jesum Filium Dei vocari et esse propter Verbum in eo absconditum : quemadmodum Lucas, qui genealogiam scripsit, ait: Erat autem Jesus incipiens quasi annorum triginta, filius, ut pu- tabatur, Joseph ". Atque decursis omnibus qui in genealogia locum habent usque ad Adam, dixit : qui fuit Adam, qui fuit Dei 's ; ut declararet et cor- pus quod ex Adamo gestavit, et deitatem quam ex Patre habet. Pater efficit et ostendit, quod ipse cognoscat diem et horam judicii', ipsique omne judicium tradidit; ut quemadmodum honorant Patrem, ita et Filium honorent s. Quod si judicium omne ipsi tradidit, ut illud exerceret ; liquidum sane est cognitionem quo- que ejus, quandonam scilicet et quo pacto futurum sit, ipsi traditam fuisse. Qui igitur non novit diem judicii, Jesus est ex Maria genitus, nam qui ex corde Patris est Deus Verbum, ignorat nihil, qui omnia novit antequam fiant. et tamen dicit se æqualem Deo esse; ediscamus quæ causa sit, quod Patrem et majorem et æqualem sibi dicat : Major est Filio, propter corpus patibile quod Filius gestavit; æqualis vero, quia Pater totus totum perfectum ab æterno genuit Filium. B cit ex persona Zorobabelis, idque de Filio Dei : Vivil veritas,et vincit, et roboratur manetque in sacula sacu- lorum ; intelligendo scilicet corpus, quod gestaturus erat pro nobis, morti tradendum; sed non veritatem in ipso atentem, id est Verbum Patris. Una quidem cirm Jesu mortuo descendit veritas in cor terræ; ut eos qui mendacio decepti ac circumventi fuerant, ipse, veritas cum esset, liberaret : perinde ac si rex quispiam carcerem adeat visitatum eos qui in vincu- lis sunt; ingressus quippe nihil læditur, sed eos ju- vat qui sub custodia sunt; ita Deus Verbumn, nibil lsus a corpore mortali quod pro nobis gestavit, D ipsis qui in carcere inferni degebant, in spiritu divinitatis auxilium tulit. 36. Jacob cum benedicit Judæ, ex quo futurum erat ut Dominus humanum corpus assume- ret, ait : Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvæ amictum suum *. Quod tam historice sumptum neutiquam fecit: neque enim in vino lavit stolam suam. Quid vero, postquam dixit loturum in vino stolam suam, adjicit, Et in sanguine uvæ? Num aliud est vinum, aliud sanguis uvæ? id melius novit Isaias Luc. III, » Joan. v, 23. Joan. xiv, 28. Esd. 1, 41. 3. Gen. sLIS, 11. 33. Est autem una ex omnibus rebus quas in Filio 54. Si itaque Jesus ait : Pater meus major est me 3, 35. Quemadmodum et Esdras prophetico spiritu di- 25. ibid. 58. 35. Ἔστι δὲ ἓν τῶν πάντων, ὧν ἐν τῷ Υἱῷ ἐργά 34. Εἰ τοίνυν λέγει ὁ Ἰησοῦς· ῾Ο Πατήρ μου μεί 35. Ὡς καὶ ὁ Ἔσδρας προφητεύει ἐκ προσώπου του 36. Εὐλογῶν δὲ ὁ Ἰακὼβ τὸν Ἰούδαν, ἐξ οὗ ὁ Κύ

ἡ κτίσις ἐν νεφέλαις ἀπαντήσῃ τῷ Υἱῷ, καὶ υποτα- ς οι γῇ αὐτῷ· τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ Πατρὶ, ὑπὲρ πάσης κτίσεως γενόμενος πιστὸς ἀπό στολος καὶ ἀρχιερεὺς, ἵνα ᾗ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι· τουτέστι Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἡ μία κυριότης καὶ θεότης καὶ βασιλεία. Ἐὰν δέ τις λέγῃ ὅτι Οὐ τὸν Ἰησοῦν εἶπεν ὑποτασσόμενον, ἀλλὰ τὸν Λόγον· ἀκουσάτω, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐχρη- μάτισε καὶ ἔστι διὰ τὸν ἐν αὐτῷ κρυβέντα Λόγον· ὡς ὁ Λουκᾶς γενεαλογῶν εἶπεν· "Ην δὲ Ἰησοῦς ἀρ χόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα, ὢν υἱὸς, ὡς ἐνομία ζετο, τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ διελθὼν τοὺς ἐφεξῆς γενεα- λογουμένους μέχρις ἐπὶ τὸν ᾿Αδάμ, εἶπε· τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ· ἵνα δείξῃ καὶ τὸ ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐφό ρεσε σῶμα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεότητα. ζεται καὶ δεικνύει ὁ Πατήρ, τὸ γινώσκειν τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς κρίσεως· αὐτῷ τε καὶ πᾶσαν τὴν κρίσ σιν παραδέδωκεν· ἵνα, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, τιμῶσι καὶ τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τὴν κρίσιν αὐτῷ πᾶσαν παραδέδωκε ποιεῖσθαι, δῆλον, ὅτι καὶ τὴν γνῶσι αὐτῆς, πότε καὶ πῶς γίνεται. Ο γοῦν μή γινώσκων τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ὁ ἐκ τῆς Μαρίας γεννηθείς ἐστιν Ἰησοῦς· οὐδὲν γὰρ ἀγνοεῖ ὁ ἐκ καρδίας του Πατρὸς Θεὸς Λόγος, ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. ζων μου ἐστί· λέγει δὲ καὶ ἴσον ἑαυτὸν τῷ Θεῷ· μάθ θωμεν διὰ τί καὶ μείζονα λέγει τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ καὶ ἴσον· Μείζων ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὸ σῶμα ὁ ἐφό- ρεσε παθητόν· ἴσος δὲ, καθότι ὅλος ὅλον τέλειον ἐγέν νησεν ὁ Πατὴρ ἀϊδίως τὸν Υἱόν. δ Ζωροβάβελ, λέγων περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ζῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ νικᾷ, καὶ κραταιοῦται, καὶ μένει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἔμελλε το ρεῖν σῶμα, ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθνήσκειν αὐτό· καὶ οὐ τὴν ἐν αὐτῷ κρυπτομένην ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Πατρός. Συγκατέβαινε μὲν ἡ ἀλήθεια τῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι Ἰησοῦ εἰς τὴν καρδίαν τῆς γῆς· ἵνα τοὺς ὑπὸ τοῦ ψεύδους απατηθέντας, αὐτὸς ἀλή θεια ὢν, ἐλευθερώσῃ· ὃν τρόπον εἴ τις βασιλεὺς ἐν φυλακῇ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἐκεῖσε κατεχομένους δε- σμώτας εἰσελθὼν, βλάπτεται μὲν οὐδὲν, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ὑπὸ κατοχὴν τυγχάνοντας· οὕτως ὁ Θεὸς Λυγος, ουδέν βλαπτόμενος δι' οὗ ἐφόρεσεν ὑπὲρ ἡμῶν θνητοῦ σώ ματος, ὠφέλησε τοὺς ἐν τῇ τοῦ ᾅδου φυλακῇ ἐν τῷ πνεύματι τῆς θεότητος. ριος ἔμελλε τὸ ἀνθρώπινον ἀναδέχεσθαι σῶμα, λέγει· Πλυνεῖ ἐν οἴνῳ τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν αἵματι σταφυλῆς τὴν περιβολὴν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο κατὰ τὴν ἱστορίαν οὐ πεποίηκεν· οὔτε γὰρ ἐν οἴνῳ ἔπλυνε τὴν ἑαυτοῦ στολήν. Τί δέ, μετὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν, οίνω πλυνεῖν τὴν στολὴν αὐτοῦ, λέγει· Καὶ ἐν αἵματι στα φυλῆς; Μὴ Ἑτερός ἐστιν ὁ οἶνος, καὶ ἕτερον αἷμα S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. Filio, et ipsi subjecta fuerit; tunc et ipse Filius Patri A subjicietur, factus pro omni creatura fidelis aposto- lus et pontifex, ut sit Deus omnia in omnibus, id est, Pater et Filius et Spiritus sanctus, uma domi- natio, divinitas et regnum. Quod si quis dixerit : Non Jesum subjectum esse dixit Apostolus, sed Ver- bum; audiat is, Jesum Filium Dei vocari et esse propter Verbum in eo absconditum : quemadmodum Lucas, qui genealogiam scripsit, ait: Erat autem Jesus incipiens quasi annorum triginta, filius, ut pu- tabatur, Joseph ". Atque decursis omnibus qui in genealogia locum habent usque ad Adam, dixit : qui fuit Adam, qui fuit Dei 's ; ut declararet et cor- pus quod ex Adamo gestavit, et deitatem quam ex Patre habet. Pater efficit et ostendit, quod ipse cognoscat diem et horam judicii', ipsique omne judicium tradidit; ut quemadmodum honorant Patrem, ita et Filium honorent s. Quod si judicium omne ipsi tradidit, ut illud exerceret ; liquidum sane est cognitionem quo- que ejus, quandonam scilicet et quo pacto futurum sit, ipsi traditam fuisse. Qui igitur non novit diem judicii, Jesus est ex Maria genitus, nam qui ex corde Patris est Deus Verbum, ignorat nihil, qui omnia novit antequam fiant. et tamen dicit se æqualem Deo esse; ediscamus quæ causa sit, quod Patrem et majorem et æqualem sibi dicat : Major est Filio, propter corpus patibile quod Filius gestavit; æqualis vero, quia Pater totus totum perfectum ab æterno genuit Filium. B cit ex persona Zorobabelis, idque de Filio Dei : Vivil veritas,et vincit, et roboratur manetque in sacula sacu- lorum ; intelligendo scilicet corpus, quod gestaturus erat pro nobis, morti tradendum; sed non veritatem in ipso atentem, id est Verbum Patris. Una quidem cirm Jesu mortuo descendit veritas in cor terræ; ut eos qui mendacio decepti ac circumventi fuerant, ipse, veritas cum esset, liberaret : perinde ac si rex quispiam carcerem adeat visitatum eos qui in vincu- lis sunt; ingressus quippe nihil læditur, sed eos ju- vat qui sub custodia sunt; ita Deus Verbumn, nibil lsus a corpore mortali quod pro nobis gestavit, D ipsis qui in carcere inferni degebant, in spiritu divinitatis auxilium tulit. 36. Jacob cum benedicit Judæ, ex quo futurum erat ut Dominus humanum corpus assume- ret, ait : Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvæ amictum suum *. Quod tam historice sumptum neutiquam fecit: neque enim in vino lavit stolam suam. Quid vero, postquam dixit loturum in vino stolam suam, adjicit, Et in sanguine uvæ? Num aliud est vinum, aliud sanguis uvæ? id melius novit Isaias Luc. III, » Joan. v, 23. Joan. xiv, 28. Esd. 1, 41. 3. Gen. sLIS, 11. 33. Est autem una ex omnibus rebus quas in Filio 54. Si itaque Jesus ait : Pater meus major est me 3, 35. Quemadmodum et Esdras prophetico spiritu di- 25. ibid. 58. 35. Ἔστι δὲ ἓν τῶν πάντων, ὧν ἐν τῷ Υἱῷ ἐργά 34. Εἰ τοίνυν λέγει ὁ Ἰησοῦς· ῾Ο Πατήρ μου μεί 35. Ὡς καὶ ὁ Ἔσδρας προφητεύει ἐκ προσώπου του 36. Εὐλογῶν δὲ ὁ Ἰακὼβ τὸν Ἰούδαν, ἐξ οὗ ὁ Κύ

ἡ κτίσις ἐν νεφέλαις ἀπαντήσῃ τῷ Υἱῷ, καὶ υποτα- ς οι γῇ αὐτῷ· τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ Πατρὶ, ὑπὲρ πάσης κτίσεως γενόμενος πιστὸς ἀπό στολος καὶ ἀρχιερεὺς, ἵνα ᾗ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι· τουτέστι Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἡ μία κυριότης καὶ θεότης καὶ βασιλεία. Ἐὰν δέ τις λέγῃ ὅτι Οὐ τὸν Ἰησοῦν εἶπεν ὑποτασσόμενον, ἀλλὰ τὸν Λόγον· ἀκουσάτω, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐχρη- μάτισε καὶ ἔστι διὰ τὸν ἐν αὐτῷ κρυβέντα Λόγον· ὡς ὁ Λουκᾶς γενεαλογῶν εἶπεν· "Ην δὲ Ἰησοῦς ἀρ χόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα, ὢν υἱὸς, ὡς ἐνομία ζετο, τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ διελθὼν τοὺς ἐφεξῆς γενεα- λογουμένους μέχρις ἐπὶ τὸν ᾿Αδάμ, εἶπε· τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ· ἵνα δείξῃ καὶ τὸ ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐφό ρεσε σῶμα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεότητα. ζεται καὶ δεικνύει ὁ Πατήρ, τὸ γινώσκειν τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς κρίσεως· αὐτῷ τε καὶ πᾶσαν τὴν κρίσ σιν παραδέδωκεν· ἵνα, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, τιμῶσι καὶ τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τὴν κρίσιν αὐτῷ πᾶσαν παραδέδωκε ποιεῖσθαι, δῆλον, ὅτι καὶ τὴν γνῶσι αὐτῆς, πότε καὶ πῶς γίνεται. Ο γοῦν μή γινώσκων τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ὁ ἐκ τῆς Μαρίας γεννηθείς ἐστιν Ἰησοῦς· οὐδὲν γὰρ ἀγνοεῖ ὁ ἐκ καρδίας του Πατρὸς Θεὸς Λόγος, ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. ζων μου ἐστί· λέγει δὲ καὶ ἴσον ἑαυτὸν τῷ Θεῷ· μάθ θωμεν διὰ τί καὶ μείζονα λέγει τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ καὶ ἴσον· Μείζων ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὸ σῶμα ὁ ἐφό- ρεσε παθητόν· ἴσος δὲ, καθότι ὅλος ὅλον τέλειον ἐγέν νησεν ὁ Πατὴρ ἀϊδίως τὸν Υἱόν. δ Ζωροβάβελ, λέγων περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ζῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ νικᾷ, καὶ κραταιοῦται, καὶ μένει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἔμελλε το ρεῖν σῶμα, ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθνήσκειν αὐτό· καὶ οὐ τὴν ἐν αὐτῷ κρυπτομένην ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Πατρός. Συγκατέβαινε μὲν ἡ ἀλήθεια τῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι Ἰησοῦ εἰς τὴν καρδίαν τῆς γῆς· ἵνα τοὺς ὑπὸ τοῦ ψεύδους απατηθέντας, αὐτὸς ἀλή θεια ὢν, ἐλευθερώσῃ· ὃν τρόπον εἴ τις βασιλεὺς ἐν φυλακῇ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἐκεῖσε κατεχομένους δε- σμώτας εἰσελθὼν, βλάπτεται μὲν οὐδὲν, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ὑπὸ κατοχὴν τυγχάνοντας· οὕτως ὁ Θεὸς Λυγος, ουδέν βλαπτόμενος δι' οὗ ἐφόρεσεν ὑπὲρ ἡμῶν θνητοῦ σώ ματος, ὠφέλησε τοὺς ἐν τῇ τοῦ ᾅδου φυλακῇ ἐν τῷ πνεύματι τῆς θεότητος. ριος ἔμελλε τὸ ἀνθρώπινον ἀναδέχεσθαι σῶμα, λέγει· Πλυνεῖ ἐν οἴνῳ τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν αἵματι σταφυλῆς τὴν περιβολὴν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο κατὰ τὴν ἱστορίαν οὐ πεποίηκεν· οὔτε γὰρ ἐν οἴνῳ ἔπλυνε τὴν ἑαυτοῦ στολήν. Τί δέ, μετὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν, οίνω πλυνεῖν τὴν στολὴν αὐτοῦ, λέγει· Καὶ ἐν αἵματι στα φυλῆς; Μὴ Ἑτερός ἐστιν ὁ οἶνος, καὶ ἕτερον αἷμα S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. Filio, et ipsi subjecta fuerit; tunc et ipse Filius Patri A subjicietur, factus pro omni creatura fidelis aposto- lus et pontifex, ut sit Deus omnia in omnibus, id est, Pater et Filius et Spiritus sanctus, uma domi- natio, divinitas et regnum. Quod si quis dixerit : Non Jesum subjectum esse dixit Apostolus, sed Ver- bum; audiat is, Jesum Filium Dei vocari et esse propter Verbum in eo absconditum : quemadmodum Lucas, qui genealogiam scripsit, ait: Erat autem Jesus incipiens quasi annorum triginta, filius, ut pu- tabatur, Joseph ". Atque decursis omnibus qui in genealogia locum habent usque ad Adam, dixit : qui fuit Adam, qui fuit Dei 's ; ut declararet et cor- pus quod ex Adamo gestavit, et deitatem quam ex Patre habet. Pater efficit et ostendit, quod ipse cognoscat diem et horam judicii', ipsique omne judicium tradidit; ut quemadmodum honorant Patrem, ita et Filium honorent s. Quod si judicium omne ipsi tradidit, ut illud exerceret ; liquidum sane est cognitionem quo- que ejus, quandonam scilicet et quo pacto futurum sit, ipsi traditam fuisse. Qui igitur non novit diem judicii, Jesus est ex Maria genitus, nam qui ex corde Patris est Deus Verbum, ignorat nihil, qui omnia novit antequam fiant. et tamen dicit se æqualem Deo esse; ediscamus quæ causa sit, quod Patrem et majorem et æqualem sibi dicat : Major est Filio, propter corpus patibile quod Filius gestavit; æqualis vero, quia Pater totus totum perfectum ab æterno genuit Filium. B cit ex persona Zorobabelis, idque de Filio Dei : Vivil veritas,et vincit, et roboratur manetque in sacula sacu- lorum ; intelligendo scilicet corpus, quod gestaturus erat pro nobis, morti tradendum; sed non veritatem in ipso atentem, id est Verbum Patris. Una quidem cirm Jesu mortuo descendit veritas in cor terræ; ut eos qui mendacio decepti ac circumventi fuerant, ipse, veritas cum esset, liberaret : perinde ac si rex quispiam carcerem adeat visitatum eos qui in vincu- lis sunt; ingressus quippe nihil læditur, sed eos ju- vat qui sub custodia sunt; ita Deus Verbumn, nibil lsus a corpore mortali quod pro nobis gestavit, D ipsis qui in carcere inferni degebant, in spiritu divinitatis auxilium tulit. 36. Jacob cum benedicit Judæ, ex quo futurum erat ut Dominus humanum corpus assume- ret, ait : Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvæ amictum suum *. Quod tam historice sumptum neutiquam fecit: neque enim in vino lavit stolam suam. Quid vero, postquam dixit loturum in vino stolam suam, adjicit, Et in sanguine uvæ? Num aliud est vinum, aliud sanguis uvæ? id melius novit Isaias Luc. III, » Joan. v, 23. Joan. xiv, 28. Esd. 1, 41. 3. Gen. sLIS, 11. 33. Est autem una ex omnibus rebus quas in Filio 54. Si itaque Jesus ait : Pater meus major est me 3, 35. Quemadmodum et Esdras prophetico spiritu di- 25. ibid. 58. 35. Ἔστι δὲ ἓν τῶν πάντων, ὧν ἐν τῷ Υἱῷ ἐργά 34. Εἰ τοίνυν λέγει ὁ Ἰησοῦς· ῾Ο Πατήρ μου μεί 35. Ὡς καὶ ὁ Ἔσδρας προφητεύει ἐκ προσώπου του 36. Εὐλογῶν δὲ ὁ Ἰακὼβ τὸν Ἰούδαν, ἐξ οὗ ὁ Κύ

ἡ κτίσις ἐν νεφέλαις ἀπαντήσῃ τῷ Υἱῷ, καὶ υποτα- ς οι γῇ αὐτῷ· τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ Πατρὶ, ὑπὲρ πάσης κτίσεως γενόμενος πιστὸς ἀπό στολος καὶ ἀρχιερεὺς, ἵνα ᾗ ὁ Θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσι· τουτέστι Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἡ μία κυριότης καὶ θεότης καὶ βασιλεία. Ἐὰν δέ τις λέγῃ ὅτι Οὐ τὸν Ἰησοῦν εἶπεν ὑποτασσόμενον, ἀλλὰ τὸν Λόγον· ἀκουσάτω, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐχρη- μάτισε καὶ ἔστι διὰ τὸν ἐν αὐτῷ κρυβέντα Λόγον· ὡς ὁ Λουκᾶς γενεαλογῶν εἶπεν· "Ην δὲ Ἰησοῦς ἀρ χόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα, ὢν υἱὸς, ὡς ἐνομία ζετο, τοῦ Ἰωσήφ. Καὶ διελθὼν τοὺς ἐφεξῆς γενεα- λογουμένους μέχρις ἐπὶ τὸν ᾿Αδάμ, εἶπε· τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ· ἵνα δείξῃ καὶ τὸ ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐφό ρεσε σῶμα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεότητα. ζεται καὶ δεικνύει ὁ Πατήρ, τὸ γινώσκειν τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν τῆς κρίσεως· αὐτῷ τε καὶ πᾶσαν τὴν κρίσ σιν παραδέδωκεν· ἵνα, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, τιμῶσι καὶ τὸν Υἱόν. Εἰ δὲ τὴν κρίσιν αὐτῷ πᾶσαν παραδέδωκε ποιεῖσθαι, δῆλον, ὅτι καὶ τὴν γνῶσι αὐτῆς, πότε καὶ πῶς γίνεται. Ο γοῦν μή γινώσκων τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ὁ ἐκ τῆς Μαρίας γεννηθείς ἐστιν Ἰησοῦς· οὐδὲν γὰρ ἀγνοεῖ ὁ ἐκ καρδίας του Πατρὸς Θεὸς Λόγος, ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. ζων μου ἐστί· λέγει δὲ καὶ ἴσον ἑαυτὸν τῷ Θεῷ· μάθ θωμεν διὰ τί καὶ μείζονα λέγει τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ καὶ ἴσον· Μείζων ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ διὰ τὸ σῶμα ὁ ἐφό- ρεσε παθητόν· ἴσος δὲ, καθότι ὅλος ὅλον τέλειον ἐγέν νησεν ὁ Πατὴρ ἀϊδίως τὸν Υἱόν. δ Ζωροβάβελ, λέγων περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· Ζῇ ἡ ἀλήθεια, καὶ νικᾷ, καὶ κραταιοῦται, καὶ μένει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἔμελλε το ρεῖν σῶμα, ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθνήσκειν αὐτό· καὶ οὐ τὴν ἐν αὐτῷ κρυπτομένην ἀλήθειαν, τουτέστι τὸν λόγον τοῦ Πατρός. Συγκατέβαινε μὲν ἡ ἀλήθεια τῷ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι Ἰησοῦ εἰς τὴν καρδίαν τῆς γῆς· ἵνα τοὺς ὑπὸ τοῦ ψεύδους απατηθέντας, αὐτὸς ἀλή θεια ὢν, ἐλευθερώσῃ· ὃν τρόπον εἴ τις βασιλεὺς ἐν φυλακῇ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἐκεῖσε κατεχομένους δε- σμώτας εἰσελθὼν, βλάπτεται μὲν οὐδὲν, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ὑπὸ κατοχὴν τυγχάνοντας· οὕτως ὁ Θεὸς Λυγος, ουδέν βλαπτόμενος δι' οὗ ἐφόρεσεν ὑπὲρ ἡμῶν θνητοῦ σώ ματος, ὠφέλησε τοὺς ἐν τῇ τοῦ ᾅδου φυλακῇ ἐν τῷ πνεύματι τῆς θεότητος. ριος ἔμελλε τὸ ἀνθρώπινον ἀναδέχεσθαι σῶμα, λέγει· Πλυνεῖ ἐν οἴνῳ τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν αἵματι σταφυλῆς τὴν περιβολὴν αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο κατὰ τὴν ἱστορίαν οὐ πεποίηκεν· οὔτε γὰρ ἐν οἴνῳ ἔπλυνε τὴν ἑαυτοῦ στολήν. Τί δέ, μετὰ τὸ εἰπεῖν αὐτὸν, οίνω πλυνεῖν τὴν στολὴν αὐτοῦ, λέγει· Καὶ ἐν αἵματι στα φυλῆς; Μὴ Ἑτερός ἐστιν ὁ οἶνος, καὶ ἕτερον αἷμα S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. Filio, et ipsi subjecta fuerit; tunc et ipse Filius Patri A subjicietur, factus pro omni creatura fidelis aposto- lus et pontifex, ut sit Deus omnia in omnibus, id est, Pater et Filius et Spiritus sanctus, uma domi- natio, divinitas et regnum. Quod si quis dixerit : Non Jesum subjectum esse dixit Apostolus, sed Ver- bum; audiat is, Jesum Filium Dei vocari et esse propter Verbum in eo absconditum : quemadmodum Lucas, qui genealogiam scripsit, ait: Erat autem Jesus incipiens quasi annorum triginta, filius, ut pu- tabatur, Joseph ". Atque decursis omnibus qui in genealogia locum habent usque ad Adam, dixit : qui fuit Adam, qui fuit Dei 's ; ut declararet et cor- pus quod ex Adamo gestavit, et deitatem quam ex Patre habet. Pater efficit et ostendit, quod ipse cognoscat diem et horam judicii', ipsique omne judicium tradidit; ut quemadmodum honorant Patrem, ita et Filium honorent s. Quod si judicium omne ipsi tradidit, ut illud exerceret ; liquidum sane est cognitionem quo- que ejus, quandonam scilicet et quo pacto futurum sit, ipsi traditam fuisse. Qui igitur non novit diem judicii, Jesus est ex Maria genitus, nam qui ex corde Patris est Deus Verbum, ignorat nihil, qui omnia novit antequam fiant. et tamen dicit se æqualem Deo esse; ediscamus quæ causa sit, quod Patrem et majorem et æqualem sibi dicat : Major est Filio, propter corpus patibile quod Filius gestavit; æqualis vero, quia Pater totus totum perfectum ab æterno genuit Filium. B cit ex persona Zorobabelis, idque de Filio Dei : Vivil veritas,et vincit, et roboratur manetque in sacula sacu- lorum ; intelligendo scilicet corpus, quod gestaturus erat pro nobis, morti tradendum; sed non veritatem in ipso atentem, id est Verbum Patris. Una quidem cirm Jesu mortuo descendit veritas in cor terræ; ut eos qui mendacio decepti ac circumventi fuerant, ipse, veritas cum esset, liberaret : perinde ac si rex quispiam carcerem adeat visitatum eos qui in vincu- lis sunt; ingressus quippe nihil læditur, sed eos ju- vat qui sub custodia sunt; ita Deus Verbumn, nibil lsus a corpore mortali quod pro nobis gestavit, D ipsis qui in carcere inferni degebant, in spiritu divinitatis auxilium tulit. 36. Jacob cum benedicit Judæ, ex quo futurum erat ut Dominus humanum corpus assume- ret, ait : Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvæ amictum suum *. Quod tam historice sumptum neutiquam fecit: neque enim in vino lavit stolam suam. Quid vero, postquam dixit loturum in vino stolam suam, adjicit, Et in sanguine uvæ? Num aliud est vinum, aliud sanguis uvæ? id melius novit Isaias Luc. III, » Joan. v, 23. Joan. xiv, 28. Esd. 1, 41. 3. Gen. sLIS, 11. 33. Est autem una ex omnibus rebus quas in Filio 54. Si itaque Jesus ait : Pater meus major est me 3, 35. Quemadmodum et Esdras prophetico spiritu di- 25. ibid. 58. 35. Ἔστι δὲ ἓν τῶν πάντων, ὧν ἐν τῷ Υἱῷ ἐργά 34. Εἰ τοίνυν λέγει ὁ Ἰησοῦς· ῾Ο Πατήρ μου μεί 35. Ὡς καὶ ὁ Ἔσδρας προφητεύει ἐκ προσώπου του 36. Εὐλογῶν δὲ ὁ Ἰακὼβ τὸν Ἰούδαν, ἐξ οὗ ὁ Κύ