FRAGMENTA SPERIA IN EPIST. II AD COR. νης καὶ τῶν ἐθνῶν καὶ νήσων πεφωτισμέναι ψυχαί, insulis illuminata anima, atque fide et spe in καὶ τῇ πρὸς Θεὸν πίστει καὶ ἐλπίδι ἐκλάμπουσαι, ἐν τῇ χώρᾳ τῶν ζώντων καὶ ἐν ταῖς τῶν ἁγίων σκηναῖς συνηθροίζοντο. αν πάντων ὁμολογούντων, ὅτι διὰ τῆς διδασκαλίας Παύλου τῆς θεογνωσίας τὸ φέγγος ἐδέξαντο· διὰ τοῦτο τὴν δέησιν καὶ ἱκεσίαν τῷ Δεσπότῃ προσήγαγον. Ὁ δὲ, πληρῶν τὸ αἴτημα τῶν θεραπόν των αὐτοῦ, καὶ πρὸ τῆς ἐντεῦθεν ἀπαλλαγῆς ἀνήγαγεν αὐτὸν πρὸς ἀσπασμὸν καὶ εὐφροσύνην τῶν ἀπ' αἰῶνος ἁγίων πατριαρχῶν, προφητῶν καὶ δικαίων ἁπάντων, εἴτε ἐν σώματι, ὡς αὐτὸς ἔφη, εἴτε ἐκτὸς τοῦ σώματος, μόνῳ γνωστὸν τῷ Θεῷ, τῷ παραδόξως ποιοῦντι θαύματα καὶ ἐξαίσια, ὧν οὐκ ἔστιν ἀριθμός. Ἐκεῖθεν γὰρ εἶδε τὴν τῶν ἄνω στρατηγῶν διακόσμη σιν, ἀγγέλων καὶ οὐρανίων δυνάμεων, καὶ τὰ ἄῤῥητα θαύματα, ἃ οὐκ ἐξὸν ἀνθρώπῳ λαλεῖν, ἢ ἀκοῦσαι. ΣΧΟΛΙΟΝ. Εἰ περὶ τὸν οὐρανὸν ὑπάρχουν (sic) καὶ παράκεινα ται αἱ τῶν ἁγίων ψυχαί, ὡς λέγεται· καὶ γὰρ αἱ τῶν δικαίων ψυχαὶ ἐν οὐρανοῖς αὐλίζονται, καὶ ἄλλαι δικαίων ψυχαὶ ἐν παραδείσῳ, καὶ ἄλλαι ἐν γῇ πραέων· ἰδοὺ γοῦν οἰκίαι δικαίων· εἰς αὐτὰς ἁρπαγεὶς ὁ Παῦ λος ὑπάρχων, ἁρπαγεὶς δὲ μετὰ τὸ βαπτίσαι αὐτὸν ὁ ἅγιος Ανανίας, ὅταν ἔπεσον ἀπὸ τοῦ Παύλου ὡσεὶ λεπίδες, ἀπὸ ἐκείνου τοῦ καιροῦ ἕως οὗ ὡμολόγησε καὶ εἶπε, καὶ τὴν Ἐπιστολὴν ἣν λέγει, Ὁ ἐν εὐλογη μένος, καὶ τὰ ἑξῆς, ἕως ἐκεῖ ὑπῆρχον χρόνοι δεκα-. τέσσαρες. Διὰ τί οὐκ εἶπε Παῦλος· Ἐγὼ ἡρπάγην, ἀλλὰ εἶπεν Οἶδα ἄνθρωπον; "Η διὰ τὸ μὴ γνῶσαι [γνωρίσαι] ἑαυτὸν εἰς ὑπερηφανίαν, καυχώμενον εἰς δόξαν τοῦ Θεοῦ; Τοῦ ἁγίου Αθανασίου εἰς τὸ ῥητὸν τοῦ ἀποστό λου Παύλου· ι Εδόθη μοι σκόλοψ τῇ σαρκί, ἄγγελος Σατῶν, ἵνα με κολαφίζῃ. Οἱ τὴν εὐσέβειαν σύντροφον ἔχοντες, καὶ ἐν τῇ τῶν θείων Γραφών μελέτη σχολάζοντες, ἐξ αὐτῶν τῶν Γραφῶν ἔχουσι ὁδηγὸν τὴν ἀλήθειαν. Καὶ πρῶτον μὲν εἰδέναι προσήκει τὴν τῆς Ἐπιστολῆς ὑπόθεσιν, καὶ ὅπως γέγραπται. Ἐπειδὴ ὁ θειότατος Παῦλος ἐξαι ρέτως ἐν ταύτῃ τῇ Ἐπιστολῇ, ὡς πολλὰ παθὼν καὶ πειρασθείς παρὰ τῶν συγγενῶν καὶ ὁμοφύλων και ἀγνωμόνων Ἰουδαίων, ὧν καλεῖ ψευδαδέλφους, ἅπαν τα τὰ συμβάντα αὐτῷ ἐμνημόνευσεν, καὶ εἰς οὓς τὴν αὐτὴν Ἐπιστολὴν ἐπιστέλλει, παραινεί λέγων· Ηδέως ἀνέχεσθε τῶν ἀφρένων φρόνιμοι ὄντες· καὶ ἐπε ἀγει· Ἀνέχεσθε ὅστις ὑμᾶς καταδουλοῖ, ὅστις κατεσθίει, ὅστις κατεπαίρεται, καὶ τὰ ἑξῆς τῆς Επιστολῆς ἀκολούθως μνημονεύει, καὶ τὰ αὐτοῦ άπειρα πάθη αὐτοῖς διαγράφει λέγων· Ἐν κόποις περισσοτέρως, ἐν πληγαῖς ὑπερβαλλόντως· καὶ αὖθις προσάγει τοὺς πειρασμούς, τοὺς λιθασμοὺς καὶ ῥαβδισμούς, τα ναυάγια, τους κινδύνους, τοὺς κόπους καὶ μόχθους, καὶ λιμοὺς καὶ δίψεις· καὶ ἅπαντα ὡς γενναῖος ἀθλητὴς ἐμνημόνευσε τῶν ἰδίων. Καὶ οὐκ * Acl. 16, 18. ር 74 Rom. 1, 25. 17 11 Cor. xii, 7. Deum splendentes, in regione viventium, et in sanclorum tabernaculis congregabantur. Quibus omnibus confitentibus se per Pauli doctrinam lucem divinæ cognitionis mutuatos; his permoti illi, Domino supplicarunt: qui ut servorum suorum voluntatem impleret, illum antequam ex hac vita discederet assumpsit et rapuit ad amplexum et letitiam sancto rum patriarcharum, prophetarum et justorum οιnnium qui a sæculo floruerant; sive in corpore, ut ipse dixit; sive extra corpus; quæ res soli Deo nota, qui præter exspectationem opinionenique lo minum miracula et portenta, quorum non est numerus, edit. Ibi enim vidit concinnum ordinem su pernorum ducum, angelorum scilicet et cœlestium virtutum, et arcana audivit miracula, qui non licet homini loqui, vel audire. SCHOLION. Si in cœlo degunt et versantur sanctorum anjmæ, ut dicitur; etenim justorum animæ in cœlis habitant, et aliæ quædam justorum animæ in paradiso, aliæ vero in terra mansuetorum: en igitur domos justorum, in quibus raptus Paulus collocatus est. Raptus autem fuit postquam baptizatus fuerat a S. Anania, cum ab eo ceu squamæ ceciderunt”. Ab eo autem tempore usque ad illud, quo hæc confessus est et protulit, Epistolamque scripsit, ac dixit, Qui est benedictus 76, el cælera, intercurrunt anni quatuordecim. Quare non dixit Paulus: Ego raptus sum, sed, Novi hominem. An quia non noverat, aut ne in superbiam caderet, sed ut unius Dei gloriam cele braret? Sancti Athanasii in dictum illud apostoli Pauli: ‹ Datus est mihi stimulus carnis, angelus Satanæ, qui me colaphizet”.» Qui cum pietate educati sunt, et in meditatione divinarum Scripturarum versantur, ex ipsis Scripturis veritatem ducem mutuantur. Ac primo quidem sciendum Epistolæ ipsius argumentum, et quo pacto scripta fuerit. Postquam divinissinus Paulus in hac Epistola præcipue, cum multa passus, muita expertus mala esset a cognatis et a contribulibus ingratisque Judæis, quos falsos fratres nuncupat; hæc omnia quæ sibi acciderant, hic commemoravit: hortatur eos quibus hæc epistola dirigitur, his verbis: Libenter suffertis insipientes, cum sitis ipsi sapientes; atque adjicit: Sustinelis, si quis vos in servitutem redigit, si quis devorat, si quis extolliLur 18, el cætera in Epistola sua consequenter recenset, atque infinitas suas ærumnas describit hoc pacto: In laboribus plurimis, in plagis supra mo. dum *; rursusque profert tentationes, lapidumn et virgarum supplicia, naufragia, pericula, labores, ærumnas, famem, sitim, atque ut generosus athleta de omnibus quæ sibi acciderunt mentionem facit. 78 II Cor. x1, 19, 20. 19 ibid. 25.

S. ATHANASII OPP. PARS IIL EXEGETICA. Nec iis sibi propriis contentus, etiam ea quæ ex- ηρκέσθη ἐπὶ τοῖς αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ τῶν παρεκτὸς ἐμνηtrinsecus advenerunt enarrat. Quotidiana sollicizudo omnium Ecclesiarum 8. Unde nunquam in conscientia sua quis infirmabatur, quin ipse infirmaretur, non quidem corpore, sed spiritu. sed spirit. Cum autem ærumnas in gloriam sibi verteret beatus ille vir, aiebat: Gloriari certe non oportet, sed de infirmitatibus meis gloriabor 81 id est de variis tribulationum mearum passionibus. Quamobrem alibi quoque ut optimus athleta, qui immortalem Dei gloriam præ oculis mentis haberet et consideraret, ait: Non enim sunt condignæ passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quæ revelabitur in nobis es: quia nempe divinissimus ille vir, qui superne erectum gerebat animum, omnia supplicia ceu delectabilem concentum et harmoniam reputabat. Rursumque visionem sibi immissam et oblatam, raptum in paradisum et arcana illa verba memorat. Quamobrem, utpote qui nollet de seipso gloriari, ait: De meipso non gloriabor, nisi in infirmitatibus meis **, ac si diceret, in tribulationibus et passionibus meis. Εt ne magnitudo revelationum extollat me, datus est mihi slimulus carnis **, scilicet impedimentum ne erectis cervicibus extollar, angelus Satanæ, qui me colaphizet. Satan explicatur adversarius. Quidam enim B. Paulto in prædicatione obsistebant, ipsumque gravibus flagellis, multisque atrocibus penis amigebant ceu legis adversarium, non concedentes ut doctrinæ verbum clare prædicaret. Hos igitur divinus Apostolus deprimens, ceu filios diaboli Satan vocat. Eadem de causa qui primum apostolorum thronum occupavit Petrus, ut qui magistri sui sententiæ adversaretur, et neutiquam divina, sed humana solum saperet, Satan ab ipso Domino vocatus est, his verbis: Vade retro me, Salan 85; id est, Adversaris divinæ ac salutari sententiæ meæ, quia passio mea communem mundo salutem allatura est. Cum igitur ter eadem de causa Dominuin Paulus rogasset, ait illi: Sufficit tibi gratia mea **. Sufficit tibi ut vas electionis fias, ut praeco omnium Ecclesiarum constituaris, ut usque ad cœlum et ad paradisum, adhuc in carne vivens, rapiaris, ut revelationem mysteriorum, quæ non hic effari licet, et quæ cœlestes ordines spectant quæque humanam omnem linguam exsuperant, eloquare, ut plenus divina sapientia, item Spiritu sancto repleare, et cum symniystis tuis apostolis una sedeas. Sufficiunt tibi hæc et similia a me tibi data munera, Nam virtus mea in infirmitate perfcitur; in infirmitate scilicet non corporis vel animæ, sed de tribulationibus, sive de tentationibus loquitur. Nam qui animi infirmitati obnoxius esset, qui pos. set animi ægritudines aliorum curare? Ipse namque divinus Apostolus dixit: Cum infirmor, tunc væ cogitationes passionum, tune spiritu potens sum. μόνευσεν, Η καθημερινή μέριμνα πασῶν τῶν Εκκλησιῶν. Οθεν καὶ τῇ συνειδήσει τις ἀσθενῶν καὶ αὐτὸς ἠσθένει, οὐ σώματι, ἀλλὰ πνεύματι. Καύ χημα δὲ ἔχων τὰς θλίψεις ὁ μακάριος ἔλεγεν Καυ χᾶσθαι δὴ οὐ συμφέρει μοι, ἀλλὰ τὰ τῆς ἀσθε νείας μου καυχήσομαι· ἤγουν τὰ τῶν διαφόρων θλίψεών μου πάθη. Διὸ καὶ ἑτέρωθι, ὡς ἄριστος ἀθλητῆς καὶ τὴν ἀκήρατον δόξαν τοῦ Θεοῦ τοῖς τῆς διανοίας ὀφθαλμοῖς κατανοῶν, λέγει· Οὐ γὰρ ἄξια τὰ παθήματα τοῦ νῦν καιροῦ πρὸς τὴν μέλλουσαν δόξαν ἀποκαλυφθῆναι εἰς ἡμᾶς· ἐπειδὴ, ὡς τερπνὰ ὀρφίσματα ὁ θειότατος ἀνὴρ καὶ ἄνω τὸ φρόνημα κεκτημένος, ἅπαντα τὰ κολαστήρια ελογίζετο. Αὖθις εμνημόνευσε τὴν ἀποκαλυφθεῖσαν αὐτῷ ὀπτασίαν, καὶ ἁρπαγὴν εἰς τὸν παράδεισον, καὶ τὰ ἄῤῥητα ἐκεῖνα ῥήματα· ὅθεν, ὡς μὴ βουλόμενος δι᾿ ἑαυτοῦ καυχήσασθαι, ἔφη· Ὑπὲρ δὲ ἐμαυτοῦ οὐ καυχή σομαι, εἰ μὴ ἐν ταῖς ἀσθενείαις μου· οἱονεὶ ἐν ταῖς θλίψεσί μου καὶ τὰ πάθη μου. Καὶ τῇ ὑπερβολῇ τῶν ἀποκαλύψεων, ἵνα μὴ ὑπεραίρωμαι, ἐδόθη μοι σκόλοψ τῇ σαρκὶ, ήγουν ἐμπόδιον, ἵνα μὴ ὑψαν χενῶν αἴρωμαι, ἄγγελος Σατᾶν, ἵνα με κολαφίζῃ. Σατᾶν ἑρμηνεύεται ἀντικείμενος· ἀντέκειντο γὰρ τῇ κηρύξει τῷ μακαρίῳ Παύλῳ τινὲς, καὶ μάστιξι δεινοῖς καὶ πολλοῖς κακοῖς κολαστηρίοις τοῦτον ὡς τοῦ νόμου ἀντίπαλον κατεπόνουν, μὴ συγχωρούντων τον τῆς διδασκαλίας λόγον σαφῶς κηρύξαι. Τούτους τοίνυν ὁ θεῖος ἀπόστολος ὑποβάλλων ὡς υἱοὺς διαβόλου Σα τῶν ὀνομάζει. Διὸ δὴ καὶ ὁ τῶν ἀποστόλων πρωτόθρονος Πέτρος, ώς τῇ διδασκάλου γνώμῃ ἀντικείμε νος, καὶ μὴ τὰ θεῖα, ἀλλὰ τὰ ἀνθρώπινα φρονῶν, Σατᾶν αὐτὸν ὁ Κύριος προηγόρευσε λέγων· "Υπαγε ὀπίσω μου, Σατῶν· ήγουν, Αντίκεισαι τῇ θείᾳ καὶ σωτηριώδει γνώμῃ μου· ἐπειδὴ τὸ πάθος μου κοινὴν σωτηρίαν τῇ οἰκουμένῃ μέλλει ἐργάσασθαι. Ὡς οὖν τρισσῶς τὸν Κύριον περὶ τούτου παρακαλέσας, εἰρή κει αὐτῷ· Ἀρκεῖ σοι ἡ χάρις μου. Αρκεί σοι ἵνα σκεῦος ἐκλογῆς γενήσῃ, ἵνα ῥήτωρ τῶν Ἐκκλησιῶν κατασταθήσῃ, ἵνα μέχρι τὸν οὐρανὸν καὶ παράδεισον άρπαγῇς ἔτι ζῶν ἐν τῷ σαρκίῳ, ἵνα τὴν ἀποκάλυψιν τῶν ἀῤῥήτων μυστηρίων καὶ τὰ τῶν ἐπουρανίων ταγμάτων ὑπὲρ πᾶσαν γλῶσσαν βροτείαν λαλήσῃ, ἵνα πλήρης θείας σοφίας, καὶ Πνεύματος ἁγίου ἐμπλη σθήσῃ, ἵνα συγκάθεδρος τῶν συμμυστῶν ἀποστόλων γενήσῃ. Αρκεί σοι τὰ δοθέντα σοι ταῦτα καὶ παραπλήσια παρ' ἐμοῦ χαρίσματα· Ἡ γὰρ δύναμίς μου ἐν ἀσθενείᾳ τελειοῦται· ἀσθένειαν, φημί, οὐ τὴν τοῦ σώματος, ἀλλὰ τὰς θλίψεις, τους πειρασμούς λέγει. Ο γὰρ ἀσθενείᾳ ψυχικῇ ὑποκείμενος πῶς ἑτέ ροις τὰ ψυχικὰ παθήματα ἰᾶσαι δύναται; Αὐτὸς γὰρ ὁ θεῖος Απόστολος εἴρηκεν· Ὅταν ἀσθενῶ, τότε δι νατός είμι, τουτέστι, ὅταν ἀσθενῶσιν οἱ πονηροί λογισ μοὶ τῶν παθῶν ἐν ἐμοί, τότε δυνατός εἰμι τῷ πνεύματι. potens sum 88, hoc est eum infirmantur in me pra87. 50 1 Cor. x1, 28. et ibid. 30. 62 Rom. VIII, 11 Cor. x, 9. 87 ibid. 88 ibid. 10. & 83 ] Cor. III, 5. 8. ibil. 7. ** Matth. xv, 23.

Αγαπητός, idem qui, Μονογενής, Unigenitus. 'Αγαnós, item hac sententia usu venit, col. 252 B: Ἀλλὰ φόβος καὶ τρόμος ἐπέπεσε τῷ προφήτῃ ὁρῶντι τὸν ᾿Αγαπητὸν τοῦ Θεοῦ τοιαῦτα ὑπὸ τῶν ἀσεβῶν πάσχοντα. Αγιοπρεπής, ους, Sanctus, col. 92 D. 'Aryloupos, foribus propinquus, et per metaphoram, congruens, accommodatus, col. 540 C. 'Artaxpεvoμai, vicissim capior, col. 169 D. 'Arapé™litos, qui inclinatus et inflexus non est, col. 547 A. Arɛvdonéw, despero, col. 336 A. Aлobavμá, admiror, admirationem verbis exprimo, psal, cXXXVIII. Azonлεioμóc, conclusio, col. 540 D. Azollóoμai, lapidesco, lapidis instar durus sum, psal. cxxxiv. Arotajiɛvojat, mecum reputo, in intimis coruis repono considerandum, col. 541 A. Αποτελέσματα τῶν ἐνυπνίων, somniorum prædictiones, col. 444 C. 'Aprieraipoc, in amicis primus, amicissimus, col. A. + Aogoloria, Jerosolymitana hæc verba complectitur: Τα Κύριε, σῶσον δή, ὦ Κύριε, εὐόδωσον δή, εὐλο γημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου, col. 480 B. Alia hujus vocis significata videsis in Glossariis Cangii et Suiceri. Ertvrzarɛir, conqueri de aliquo, accusare aliquem, col. 33 D. Eodem sensu hæc vox usu venit Machab., lib. 1, c. x, vers. 61. Errvyla, petitio adversus aliquem, accusatio. Học modo videtur verti posse in Epist. ad Marcellinum, col. 25 D. Nam qui Psalmi ¿vruɣlaç dicuntur, accusationes proferunt in adversarios. 'Exljuxτoç, promiscua turba, col. 448 A. Savμát, laudo, cum admiratione celebro, col. 128 C, et usu frequenti. K Kálajoç, locus in Palæstina, col. 303: Κασία φλοιός τίς ἐστι λεπτότατος καὶ εὐώδης, ξυλώ δη κάρφη περιτεινόμενος, col. 212 Α. Karaparic, exsecratio, maledictio, col. 149 B. Katevμerɛdéw, despicio, contemno, col. 148 D. Kupianos ǎropwлos, Dominicus homo, scilicet Christus, col. 197 B. Λ Αιθολόγως τόπος, locus ex lapidibus electis constructus, col. 357 C. Maxponμépεvσiç, longitudo dierum, col. 128 D. Maralwois, vanitas, col. 141 B. Μεταχειρίσας ἑαυτὸν ἀγχόνῃ, qui laqueo se præ focavit, de Juda dictum, col. 457 A. Olxoroula, sæpe pro Incarnatione usu venit. Vulga tius autem significat totam seriem actionum Christi ut col. 300 C. Dicitur etiam, oixovouía toỷ πάθους, cronomia passionis, οικονομία τοῦ σταυ pov, œconomia crucis, col. 325 D. Παρεκτροπή, deflexio, col. 224 D. Παρεκτροπὴ τῆς θείας ὁδοῦ. Holvwpɛir, verto, diuturnam curam habere (psa!. CXXXVI). Alias ejus vocis significationes vide in Lexicis. Πολυωρία, ibid. Πολυωρίαν τὴν πολυχρον viótŋtá yŋoiv, id est, diuturnitatem, malo, diuturnam sollicitudinem. Holvwpla, id est, noλuXpovións, temporis diuturnitas, col. 96 B. Пpoлnrior, q. d. protorcular, col. 80 D. Σ Zapnevç, qui carnem gestat, dictum de Christo, col. 1408 A. Στακτή. Έστιν ἡ στακτὴ σμύρνης εἶδος λεπτότατον. Ἐκθλιβέντος γὰρ τοῦ ἀρώματος, ὅσον μὲν γὰρ αὐτ τοῦ ῥυτὸν εἰς στα τὴν ἀπομερίζεται, τὸ δὲ παχύτε ρον ἀπομένον σμύρνα προσαγορεύεται, col. 212. Α. T Touoc, rescriptum compendiosum, sic vocatum quod in eo res συντετμημένως tractentur. Κεφα λίδα οἱ Ἑβραῖοι τὸν τόμον φασίν, col. 192 D. r Txanon. Sic vocantur plurimi psalmi, quia nunk rum ita canebantur, ut diaconus primam versiculi partem proferret, et populus quasi respondendo, postremam absolveret, nam Saxon ab Unaxousty, id est, respondere, col. 37 B. Yaaxon, item q. d. exauditio, ea sententia dicitur, col. 469 D. Τῆς ἀγάπης μισθὸν ἐδέξατο τὴν ὑπο axofy, id est, in dilectionis præmium exaudivit illum Deus. Troyaller, idem videtur significare 'quod dπaxoústy, id est respondendo cantare, ut fiebat olim cum diaconus priorem versiculi, populus autem posteriorem partem canebat, col. 256 B.