Η τὸ πᾶν ὁ Χριστὸς οὐσιώσας, καθ' ν νοεῖται Θεός, συνέχει κρα- τούμενον. Αγνοήσας μόνης τῆς τῶν ὁμο φυῶν προσώπων ὁμοφυούς ταυτό- τητος τὴν ταυτουργίαν είναι δηλω- τικήν. ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΠΠΟΛΥΤΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΑΙ ΜΑΡΤΥΡΟΣ ΛΟΓΟΣ ΕΙΣ ΤΑ ΑΓΙΑ ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ. Πάντα μὲν καλὰ, καὶ καλὰ λίαν τὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν δημιουργήματα, ὅσα τε ὀφθαλμὸς ὁρᾷ, καὶ ὅσα ψυχὴ διανοεῖται· ὅσα τε λόγος ἑρμηνεύει, καὶ ὅσα χεὶρ περιστρέφει· ὅσα ἡ διάνοια περιέχει, καὶ ὅσα ἡ ἀνθρωπότης καταλαμβάνει. Τί γὰρ τοῦ οὐρα νίου δίσκου πολυμορφώτερον κάλλος ; τί δὲ τοῦ ἐπισ γείου χωρίου πολυανθέστερον εἶδος ; τί δὲ τοῦ ἡλια κοῦ ἅρματος ὀξυτικώτερον εἰς δρόμον, τί δὲ τοῦ σε ληνιακού στοιχείου χαριέστερον ζεῦγος; τί δὲ τοῦ πολυπηγήτου τῶν ἄστρων μουσίου, ἀξιαγάπτερον ἔρ γον; τί δὲ τῶν ἐπιτηδείων ἀνέμων πλουσιώτερον εἰς πρόσοδον; τί δὲ τοῦ ἡμερινοῦ φωτὸς ἀκηλιδώτερον ἔσοπτρον; τί δὲ τοῦ ἀνθρώπου ἐντιμότερον ζῶον ; Πάντα μὲν οὖν καλὰ λίαν τὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν δημιουργήματα. Τί δὲ καὶ τῆς τοῦ ὕδατος φύσ σεως αναγκαιότερον χάρισμα; πάντα γὰρ τοῖς ὕδα σιν καὶ λούεται, καὶ τρέφεται, καὶ καθαίρεται καὶ ἀρδεύεται. Υδωρ τὴν γῆν βαστάζει, ὕδωρ τὴν δρόσον τίκτει, τὴν ἄμπελον ἱλαρύνει· ὕδωρ τὸν στάχυν τε λεσφορεί, ὕδωρ τὴν βότρυν ἀπομφακίζει, ὕδωρ ἔλαιον ἀπαλύνει, ὕδωρ τὸν φοίνικα γλυκαίνει, ὕδωρ το βο δον ἐρυθραίνει, καὶ τὸ ἴον ἀνθίζει, ὕδωρ τὸ κρίνον λαμπροῖς τοῖς κάλυξιν τρέφει. Καὶ τί μακρολογῷ; Ανευ τῆς τῶν ὑδάτων φύσεως οὐδὲν τῶν παρόντων συνίσταται· οὕτως ἡ τῶν ὑδάτων φύσις ἀναγκαία, ὅτι τὰ μὲν ἄλλα στοιχεῖα ὑπὸ τῶν καμαρωδεστάτων οὐρανῶν τὴν οἴκησιν ἔλαβεν· ἡ δὲ τῶν ὑδάτων φύσις καὶ ἐπάνω τῶν οὐρανῶν τὴν μονὴν ἐδέξατο. Καὶ τού του μάρτυς αὐτὸς ὁ Προφήτης βοῶν· « Αἰνεῖτε τὸν Κύριον, οἱ οὐρανοὶ τῶν οὐρανῶν, καὶ τὸ ὕδωρ τὸ ἐπά- νω τῶν οὐρανῶν. » 8º S. HIPPOLYTHOPP. PARS II. DOGMAT. ET HISTORIC • Qua totum Christus substan- tians, secundum quod intelligitur Deus, tenet retentum. ♥ Ignorans solius contra natu- ralium personarum connaturalis identilatis eamdem ipsam opera- tionem esse significativam (75). - Qua Christus (secundum quod intelligitur Deus) productam hanc ce rerum universitatem conservat et sub imperio tenet. Ignorans quod operationis iden- tilas solam significet connatura- lem identitatem personarum quæ sint ejusdem naturæ. SANCTI HIPPOLYTI EPISCOPI ET MARTYRIS SERMO IN SANCTA THEOPHANIA. sunt ac bona valde, quotquot eorum vel oculus vi- det vel mens cogitat; quotquot vel sermo eloquitur vel manus contrectat, quotquot intellectus compre- bendit, et humana natura capit. Quæ enim orbe cœlesti multiformior pulchritudo? vel quænam ter- restri solo florida magis ac variegata exstat spe- cies? quid celerius ad cursum curru solari? quæ- nam alia lunæ sidere jucundior biga? ecquid vero dignius admiratione quam inenarrabile opus musi- vum astrorum? quid tempestivis ventis fecundius ad frugum proventum? quodnam luce diurna spe- cular purius ? ecquod animal præstantius homine ? adeo omnia Dei et Salvatoris nostri opera, bona sunt valde. Quodnam vero vel aquæ natura neces- sarium magis munus reperitur? nihil enim non aquis abluitur, aquis alitur, purgatur, rigaturve. Aqua terras fert, aqua rorem generat, latificat vi- tem, spicam maturat, uvam acerbitate exuit, olivam emollit, palmulam edulcorat: aqua rosam rubeo pingit colore, violæ protrudit florem, lilium splen- didis conspiciendum calicibus alit. Et quid multa verba facio? sine aquæ natura nihil rerum quas vi- demus consistere valet: usque adeo necessaria illa est, ut cætera elementa infra concamerationem cœ- lorum habitent; aqua etiam supra cœlos locum si- bi ceperit. Cujus rei testis Propheta : • Laudale, inquit, Dominum cœli cœlorum, et aqua supra cœ- Jos 88. B Psal. cxlviii, 4. (75) Hunc quoque locum emendare jam occuparat Franciscus Combefis. 1. Omnia certe Dei et Salvatoris nostri opera, bona A

Η τὸ πᾶν ὁ Χριστὸς οὐσιώσας, καθ' ν νοεῖται Θεός, συνέχει κρα- τούμενον. Αγνοήσας μόνης τῆς τῶν ὁμο φυῶν προσώπων ὁμοφυούς ταυτό- τητος τὴν ταυτουργίαν είναι δηλω- τικήν. ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΠΠΟΛΥΤΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΑΙ ΜΑΡΤΥΡΟΣ ΛΟΓΟΣ ΕΙΣ ΤΑ ΑΓΙΑ ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ. Πάντα μὲν καλὰ, καὶ καλὰ λίαν τὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν δημιουργήματα, ὅσα τε ὀφθαλμὸς ὁρᾷ, καὶ ὅσα ψυχὴ διανοεῖται· ὅσα τε λόγος ἑρμηνεύει, καὶ ὅσα χεὶρ περιστρέφει· ὅσα ἡ διάνοια περιέχει, καὶ ὅσα ἡ ἀνθρωπότης καταλαμβάνει. Τί γὰρ τοῦ οὐρα νίου δίσκου πολυμορφώτερον κάλλος ; τί δὲ τοῦ ἐπισ γείου χωρίου πολυανθέστερον εἶδος ; τί δὲ τοῦ ἡλια κοῦ ἅρματος ὀξυτικώτερον εἰς δρόμον, τί δὲ τοῦ σε ληνιακού στοιχείου χαριέστερον ζεῦγος; τί δὲ τοῦ πολυπηγήτου τῶν ἄστρων μουσίου, ἀξιαγάπτερον ἔρ γον; τί δὲ τῶν ἐπιτηδείων ἀνέμων πλουσιώτερον εἰς πρόσοδον; τί δὲ τοῦ ἡμερινοῦ φωτὸς ἀκηλιδώτερον ἔσοπτρον; τί δὲ τοῦ ἀνθρώπου ἐντιμότερον ζῶον ; Πάντα μὲν οὖν καλὰ λίαν τὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν δημιουργήματα. Τί δὲ καὶ τῆς τοῦ ὕδατος φύσ σεως αναγκαιότερον χάρισμα; πάντα γὰρ τοῖς ὕδα σιν καὶ λούεται, καὶ τρέφεται, καὶ καθαίρεται καὶ ἀρδεύεται. Υδωρ τὴν γῆν βαστάζει, ὕδωρ τὴν δρόσον τίκτει, τὴν ἄμπελον ἱλαρύνει· ὕδωρ τὸν στάχυν τε λεσφορεί, ὕδωρ τὴν βότρυν ἀπομφακίζει, ὕδωρ ἔλαιον ἀπαλύνει, ὕδωρ τὸν φοίνικα γλυκαίνει, ὕδωρ το βο δον ἐρυθραίνει, καὶ τὸ ἴον ἀνθίζει, ὕδωρ τὸ κρίνον λαμπροῖς τοῖς κάλυξιν τρέφει. Καὶ τί μακρολογῷ; Ανευ τῆς τῶν ὑδάτων φύσεως οὐδὲν τῶν παρόντων συνίσταται· οὕτως ἡ τῶν ὑδάτων φύσις ἀναγκαία, ὅτι τὰ μὲν ἄλλα στοιχεῖα ὑπὸ τῶν καμαρωδεστάτων οὐρανῶν τὴν οἴκησιν ἔλαβεν· ἡ δὲ τῶν ὑδάτων φύσις καὶ ἐπάνω τῶν οὐρανῶν τὴν μονὴν ἐδέξατο. Καὶ τού του μάρτυς αὐτὸς ὁ Προφήτης βοῶν· « Αἰνεῖτε τὸν Κύριον, οἱ οὐρανοὶ τῶν οὐρανῶν, καὶ τὸ ὕδωρ τὸ ἐπά- νω τῶν οὐρανῶν. » 8º S. HIPPOLYTHOPP. PARS II. DOGMAT. ET HISTORIC • Qua totum Christus substan- tians, secundum quod intelligitur Deus, tenet retentum. ♥ Ignorans solius contra natu- ralium personarum connaturalis identilatis eamdem ipsam opera- tionem esse significativam (75). - Qua Christus (secundum quod intelligitur Deus) productam hanc ce rerum universitatem conservat et sub imperio tenet. Ignorans quod operationis iden- tilas solam significet connatura- lem identitatem personarum quæ sint ejusdem naturæ. SANCTI HIPPOLYTI EPISCOPI ET MARTYRIS SERMO IN SANCTA THEOPHANIA. sunt ac bona valde, quotquot eorum vel oculus vi- det vel mens cogitat; quotquot vel sermo eloquitur vel manus contrectat, quotquot intellectus compre- bendit, et humana natura capit. Quæ enim orbe cœlesti multiformior pulchritudo? vel quænam ter- restri solo florida magis ac variegata exstat spe- cies? quid celerius ad cursum curru solari? quæ- nam alia lunæ sidere jucundior biga? ecquid vero dignius admiratione quam inenarrabile opus musi- vum astrorum? quid tempestivis ventis fecundius ad frugum proventum? quodnam luce diurna spe- cular purius ? ecquod animal præstantius homine ? adeo omnia Dei et Salvatoris nostri opera, bona sunt valde. Quodnam vero vel aquæ natura neces- sarium magis munus reperitur? nihil enim non aquis abluitur, aquis alitur, purgatur, rigaturve. Aqua terras fert, aqua rorem generat, latificat vi- tem, spicam maturat, uvam acerbitate exuit, olivam emollit, palmulam edulcorat: aqua rosam rubeo pingit colore, violæ protrudit florem, lilium splen- didis conspiciendum calicibus alit. Et quid multa verba facio? sine aquæ natura nihil rerum quas vi- demus consistere valet: usque adeo necessaria illa est, ut cætera elementa infra concamerationem cœ- lorum habitent; aqua etiam supra cœlos locum si- bi ceperit. Cujus rei testis Propheta : • Laudale, inquit, Dominum cœli cœlorum, et aqua supra cœ- Jos 88. B Psal. cxlviii, 4. (75) Hunc quoque locum emendare jam occuparat Franciscus Combefis. 1. Omnia certe Dei et Salvatoris nostri opera, bona A

Η τὸ πᾶν ὁ Χριστὸς οὐσιώσας, καθ' ν νοεῖται Θεός, συνέχει κρα- τούμενον. Αγνοήσας μόνης τῆς τῶν ὁμο φυῶν προσώπων ὁμοφυούς ταυτό- τητος τὴν ταυτουργίαν είναι δηλω- τικήν. ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΠΠΟΛΥΤΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΑΙ ΜΑΡΤΥΡΟΣ ΛΟΓΟΣ ΕΙΣ ΤΑ ΑΓΙΑ ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ. Πάντα μὲν καλὰ, καὶ καλὰ λίαν τὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν δημιουργήματα, ὅσα τε ὀφθαλμὸς ὁρᾷ, καὶ ὅσα ψυχὴ διανοεῖται· ὅσα τε λόγος ἑρμηνεύει, καὶ ὅσα χεὶρ περιστρέφει· ὅσα ἡ διάνοια περιέχει, καὶ ὅσα ἡ ἀνθρωπότης καταλαμβάνει. Τί γὰρ τοῦ οὐρα νίου δίσκου πολυμορφώτερον κάλλος ; τί δὲ τοῦ ἐπισ γείου χωρίου πολυανθέστερον εἶδος ; τί δὲ τοῦ ἡλια κοῦ ἅρματος ὀξυτικώτερον εἰς δρόμον, τί δὲ τοῦ σε ληνιακού στοιχείου χαριέστερον ζεῦγος; τί δὲ τοῦ πολυπηγήτου τῶν ἄστρων μουσίου, ἀξιαγάπτερον ἔρ γον; τί δὲ τῶν ἐπιτηδείων ἀνέμων πλουσιώτερον εἰς πρόσοδον; τί δὲ τοῦ ἡμερινοῦ φωτὸς ἀκηλιδώτερον ἔσοπτρον; τί δὲ τοῦ ἀνθρώπου ἐντιμότερον ζῶον ; Πάντα μὲν οὖν καλὰ λίαν τὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν δημιουργήματα. Τί δὲ καὶ τῆς τοῦ ὕδατος φύσ σεως αναγκαιότερον χάρισμα; πάντα γὰρ τοῖς ὕδα σιν καὶ λούεται, καὶ τρέφεται, καὶ καθαίρεται καὶ ἀρδεύεται. Υδωρ τὴν γῆν βαστάζει, ὕδωρ τὴν δρόσον τίκτει, τὴν ἄμπελον ἱλαρύνει· ὕδωρ τὸν στάχυν τε λεσφορεί, ὕδωρ τὴν βότρυν ἀπομφακίζει, ὕδωρ ἔλαιον ἀπαλύνει, ὕδωρ τὸν φοίνικα γλυκαίνει, ὕδωρ το βο δον ἐρυθραίνει, καὶ τὸ ἴον ἀνθίζει, ὕδωρ τὸ κρίνον λαμπροῖς τοῖς κάλυξιν τρέφει. Καὶ τί μακρολογῷ; Ανευ τῆς τῶν ὑδάτων φύσεως οὐδὲν τῶν παρόντων συνίσταται· οὕτως ἡ τῶν ὑδάτων φύσις ἀναγκαία, ὅτι τὰ μὲν ἄλλα στοιχεῖα ὑπὸ τῶν καμαρωδεστάτων οὐρανῶν τὴν οἴκησιν ἔλαβεν· ἡ δὲ τῶν ὑδάτων φύσις καὶ ἐπάνω τῶν οὐρανῶν τὴν μονὴν ἐδέξατο. Καὶ τού του μάρτυς αὐτὸς ὁ Προφήτης βοῶν· « Αἰνεῖτε τὸν Κύριον, οἱ οὐρανοὶ τῶν οὐρανῶν, καὶ τὸ ὕδωρ τὸ ἐπά- νω τῶν οὐρανῶν. » 8º S. HIPPOLYTHOPP. PARS II. DOGMAT. ET HISTORIC • Qua totum Christus substan- tians, secundum quod intelligitur Deus, tenet retentum. ♥ Ignorans solius contra natu- ralium personarum connaturalis identilatis eamdem ipsam opera- tionem esse significativam (75). - Qua Christus (secundum quod intelligitur Deus) productam hanc ce rerum universitatem conservat et sub imperio tenet. Ignorans quod operationis iden- tilas solam significet connatura- lem identitatem personarum quæ sint ejusdem naturæ. SANCTI HIPPOLYTI EPISCOPI ET MARTYRIS SERMO IN SANCTA THEOPHANIA. sunt ac bona valde, quotquot eorum vel oculus vi- det vel mens cogitat; quotquot vel sermo eloquitur vel manus contrectat, quotquot intellectus compre- bendit, et humana natura capit. Quæ enim orbe cœlesti multiformior pulchritudo? vel quænam ter- restri solo florida magis ac variegata exstat spe- cies? quid celerius ad cursum curru solari? quæ- nam alia lunæ sidere jucundior biga? ecquid vero dignius admiratione quam inenarrabile opus musi- vum astrorum? quid tempestivis ventis fecundius ad frugum proventum? quodnam luce diurna spe- cular purius ? ecquod animal præstantius homine ? adeo omnia Dei et Salvatoris nostri opera, bona sunt valde. Quodnam vero vel aquæ natura neces- sarium magis munus reperitur? nihil enim non aquis abluitur, aquis alitur, purgatur, rigaturve. Aqua terras fert, aqua rorem generat, latificat vi- tem, spicam maturat, uvam acerbitate exuit, olivam emollit, palmulam edulcorat: aqua rosam rubeo pingit colore, violæ protrudit florem, lilium splen- didis conspiciendum calicibus alit. Et quid multa verba facio? sine aquæ natura nihil rerum quas vi- demus consistere valet: usque adeo necessaria illa est, ut cætera elementa infra concamerationem cœ- lorum habitent; aqua etiam supra cœlos locum si- bi ceperit. Cujus rei testis Propheta : • Laudale, inquit, Dominum cœli cœlorum, et aqua supra cœ- Jos 88. B Psal. cxlviii, 4. (75) Hunc quoque locum emendare jam occuparat Franciscus Combefis. 1. Omnia certe Dei et Salvatoris nostri opera, bona A

Οὐ μόνον δὲ τοῦτο τὴν ἀξιοπιστίαν τοῦ ὕδατος παρ- Α ἔστησιν, ἀλλὰ καὶ τὸ πάντων αἰδεσιμώτερον. ὅτι ὁ πάντων δημιουργὸς Χριστός, ὡς ὑετὸς κατῆλθεν, καὶ ὡς πηγὴ ἐγνώσθη, καὶ ὡς ποταμὸς διεδόθη, καὶ ἐν τῷ Ἰορδάνῃ ἐβαπτίσθη. "Ηκουες γὰρ ἀρτίως πῶς ἐλα θὼν ὁ Ἰησοῦς πρὸς τὸν Ἰωάννην ἐν τῷ Ἰορδάνῃ ἐβαπτίσθη ὑπ' αὐτοῦ. Ὦ παραδόξων πραγμάτων· πῶς ὁ ἀπερίγραπτος ποταμὸς ὁ εὐφραίνων τὴν πόλιν τοῦ Θεοῦ, ἐν ὀλίγῳ ὕδατι ἐλούετο ; Ἡ ἀκατάληπτος πηγή, ἡ ζωὴν βλαστάνουσα πᾶσιν ἀνθρώποις καὶ τέλος μὴ ἔχουσα, ὑπὸ πενιχρῶν καὶ προσκαίρων ὑδάτων ἐκα λύπτετο. Ο παντῆ παρών, καὶ μηδαμοῦ ἀπολιμπανό- μενος, ὁ ἀκατάληπτος ἀγγέλοις καὶ ἀόρατος ἀνθρώ- ποις, ἐπὶ τὸ βάπτισμα ἔρχεται, ώς ηὐδόκησεν. Ταῦτα ἀκούων, ἀγαπητέ, μὴ φυσικῶς ἐκλάμβανε τα λεγόμε να, ἀλλ' οἰκονομικῶς δέχου τὰ παρατιθέμενα. Διδ καὶ ὁ Κύριος τῇ φιλανθρωπίᾳ τῆς συγκαταβάσεως οὐκ ἔλαθεν τὴν τῶν ὑδάτων φύσιν, ὅπερ ἐποίησεν ἐν κρυφῇ. « Εἶδον γὰρ αὐτὸν τὰ ὕδατα, καὶ ἐφοβήθη- σαν. Εξέστησαν μικροῦ δεῖν, καὶ τῆς ὁροθεσίας ἀπέ- φυγον. "Οθεν ὁ Προφήτης ἐκ πολλῶν τῶν χρόνων τοῦ το θεωρήσας, επερωτᾷ λέγων· « Τί σοι ἐστὶ, θάλαστ σα, ὅτι ἔφυγες, καὶ σὺ, Ἰορδάνη, ὅτι ἐστράφης εἰς τὰ ὀπίσω ; » Αὐτὰ δὲ ἀποκριθέντα εἶπον· Τὸν πάντων κτιστὴν ἐν μορφῇ δούλου είδομεν, καὶ τὸ μυστήριον τῆς οἰκονομίας ἀγνοήσαντες, ἀπὸ τῆς δειλίας ἐλαυνό μεθα. Νῦν δὲ γνόντες τὴν οἰκονομίαν, προσκυνοῦμεν αὐτ τοῦ τὴν εὐσπλαγχνίαν, ὅτι παραγέγονε σῶσαι καὶ οὐ κρῖναι τὴν οἰκουμένην. "Οθεν Ἰωάννης ὁ τοῦ Κυρίου πρόδρομος ἀγνοήσας τοῦτο τὸ μυστήριον, καὶ μαθών, ὅτι ἀληθῶς ὁ Κύριός ἐστιν, ἐβόα λέγων τοῖς ἀπερχο μένοις, ὑπ' αὐτοῦ βαπτισθῆναι· « Γεννήματα ἐχιδνῶν, ο τί μοι σφοδρῶς ἀτενίζετε ; «Οὐκ εἰμὶ ἐγὼ ὁ Χριστός κ ὑπηρέτης εἰμὶ καὶ οὐκ αὐθέντης· ἰδιώτης εἰμὶ, οὐ βασιλεύς· πρόβατόν εἰμι, οὐ ποιμήν· ἄνθρωπός είμι, οὐ Θεός. Στείρωσιν ἔλυσα μητρὸς γεννηθείς, οὐ παρ θενίαν ἐστείρωσα (70). Ἐκ τῶν κάτωθεν ἀνεδόθην, ἐκ τῶν ἄνωθεν οὐ κατῆλθον. Πατρικὴν ἔδησα γλῶσσαν, οὐ θεϊκὴν ἤπλωσα χάριν. Ὑπὸ μητρὸς ἐγνώσθην, ὑπὸ ἀστέρος δὲ οὐκ ἐμηνύθην. Ἐγὼ εὐτελὴς καὶ ἐλάχι στος, ἔρχεται δὲ ὀπίσω μου ὃς ἔμπροσθέν μου ἐστίν· ὀπίσω διὰ τὸν χρόνον, ἔμπροσθεν δὲ διὰ τὸ ἀπρόσιτον καὶ ἀνέκφραστον τῆς θεότητος φῶς. «Ερχεται δ ισχυρότερός μου, οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς τὰ ὑποδήματα βαστάσαι, αὐτὸς ὑμᾶς βαπτίσει ἐν Πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί. ὁ Ἐγὼ ὑπεξούσιος, αὐτὸς δὲ αὐτεξούσιος. Ἐγὼ ἁμαρτιῶν. ἔνοχος, αὐτὸς δὲ ἁμαρτιῶν ἀφαιρέ- της. Ἐγὼ τὸν νόμον παράπτω, αὐτὸς δὲ τὴν χάριν φωταγωγεῖ. Ἐγὼ ὡς δοῦλος κατηχῶν, αὐτὸς δὲ ὡς δεσπότης κρίνων. Ἐγὼ τὸ ἔδαφος κλίνην ἔχω, αὐτὸς τὸν οὐρανὸν ἔχει. Εγώ μετανοίας βαπτίζω βάπτισμα, οι Σὺ δὲ τεχθεὶς ἐκ τῆς παρθένου Μαρίας... οὐκ ἔλυσας παρθενίαν αὐτῆς· ἀλλὰ καὶ ταύτην ἐφρούρησας, καὶ τῆς μητρὸς αὐτῇ προσηγορίαν ἐδώρησας. • SERMO IN SANCTA THEOPHANIA. B D II. Neque hoc tantummodo dignitatem aquæ evin- cit; sed et quod omnibus aliis rebus est venerabi- lius, opifex omnium Christus pluviæ in morem de- scendit, ut fous est cognitus ", tanquam fumen sese diffudit", et in Jordane baptizatus est. Jam enim modo audiisti quod ad Joanneni venit Jesus”, et baptismum ab eo suscepit. O res dignissimas ad- miratione! Infinitum flumen quod lætificat civitatem Dei", exigua abluitur aqua. Fons incomprehensi- bilis qui vitam omnibus hominibus progerminat et termino caret, a parvis et temporariis aquis obrui- tur. Qui ubique præsens est nec usquam abest, in- comprehensibilis angelis et ab hominum conspectu remotus, ad baptismum accedit ut ipsi placuit. Hæc cum audis, dilecte, ne naturali more dicta accipe, sed per dispensationem apposita suscipito. Ideoque nec aquas latuit quod Dominus ex amore in homi- nes se demittens, in occulto operabatur : « Viderunt enim eum aquæ, et timuerunt. Parun alfuit quin exsurgerent atque limitibus suis positis erum- perent. Unde Propheta longo tempore ante hoc vi- dens, eas interrogat et ait : Quid est tibi, mare, quod fugisti ? et tu, Jordanis, quod conversus es retrorsum ”? › Illæ vero respondent : Omnium re- rum conditorem in forma servi vidimus ”; et hoc mysterium dispensationis cum ignoraremus, præ metu commotæ sumus. " III. Nos vero quibus œconomia illa cognita jam est, adoramus ejus misericordiam, quod venit ser- vatum terram, non judicatum. Unde etiam Joannes C præcursor Domini, cum hoc mysterium, quod ne- sciverat antea, edoctus cognovisset, quod vere Do- minus esset, exclamavit ad hos qui ad eum bapti- zandi venerant : « Progenies viperarum ", » quid in me tam vehementer intuemini ? Non sum ego Christus ; » minister, non dominus ego sum ; prim vatus, non rex ; ovis sum, non pastor; homo, non Deus. Sterilitatem matris meæ cum nascerer solvi, non virginitatem reliqui sterilem, Infra emersi, non desuper descendi. Patris linguam ligavit, non divi- nam gratiam explicui. A matre agnitus, non a stella præsignificatus suns. Tenuis ego et minimus ; ve- nit autem post me qui ante me est *; post me qui- dem ratione temporis, ante me autem propter inac- cessum et inenarrabile lumen divinitatis. . Venit fortior me, cujus ego non sum dignus portare cal ceamenta; ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et igne'. . Ego potestati obnoxius, ipse per se pote- statem habens. Ego peccatorum reus, ipse est qui aufert peccatal. Ego legem inculco, ille gratie lu- cen præfert. Ego ut servus instituo, ille judicat ut dominus. Mihi solum lectus est, ipse column tenet. Psal. xLv, 5. Psal. LXXVI, ¹ Luc. 1, 20. • Matth. 11, 9. ss Matth. ut, 13. » Matth. II, 7. "Joan. 1, 20. • Osee vi, 3. Joan. 1, 14. ss Joan. vi. 58. • Joan. 1, 27. * Matth. ut, 11. • Juan. 1, 29. maturgus in sancta Theophania, p. edit. Vossii : Tu vero ex Maria natus virgine..., non solvisti virginitatem ejus : sed et hanc custodisti, et ipsam matris appel- latione donasti. › Fabric. • 17. » Psal. cxil, 5. 97 Philipp. 11, 7. (76) Οὐ παρθενίαν ἐστείρωσα. Gregorius Thau-

Οὐ μόνον δὲ τοῦτο τὴν ἀξιοπιστίαν τοῦ ὕδατος παρ- Α ἔστησιν, ἀλλὰ καὶ τὸ πάντων αἰδεσιμώτερον. ὅτι ὁ πάντων δημιουργὸς Χριστός, ὡς ὑετὸς κατῆλθεν, καὶ ὡς πηγὴ ἐγνώσθη, καὶ ὡς ποταμὸς διεδόθη, καὶ ἐν τῷ Ἰορδάνῃ ἐβαπτίσθη. "Ηκουες γὰρ ἀρτίως πῶς ἐλα θὼν ὁ Ἰησοῦς πρὸς τὸν Ἰωάννην ἐν τῷ Ἰορδάνῃ ἐβαπτίσθη ὑπ' αὐτοῦ. Ὦ παραδόξων πραγμάτων· πῶς ὁ ἀπερίγραπτος ποταμὸς ὁ εὐφραίνων τὴν πόλιν τοῦ Θεοῦ, ἐν ὀλίγῳ ὕδατι ἐλούετο ; Ἡ ἀκατάληπτος πηγή, ἡ ζωὴν βλαστάνουσα πᾶσιν ἀνθρώποις καὶ τέλος μὴ ἔχουσα, ὑπὸ πενιχρῶν καὶ προσκαίρων ὑδάτων ἐκα λύπτετο. Ο παντῆ παρών, καὶ μηδαμοῦ ἀπολιμπανό- μενος, ὁ ἀκατάληπτος ἀγγέλοις καὶ ἀόρατος ἀνθρώ- ποις, ἐπὶ τὸ βάπτισμα ἔρχεται, ώς ηὐδόκησεν. Ταῦτα ἀκούων, ἀγαπητέ, μὴ φυσικῶς ἐκλάμβανε τα λεγόμε να, ἀλλ' οἰκονομικῶς δέχου τὰ παρατιθέμενα. Διδ καὶ ὁ Κύριος τῇ φιλανθρωπίᾳ τῆς συγκαταβάσεως οὐκ ἔλαθεν τὴν τῶν ὑδάτων φύσιν, ὅπερ ἐποίησεν ἐν κρυφῇ. « Εἶδον γὰρ αὐτὸν τὰ ὕδατα, καὶ ἐφοβήθη- σαν. Εξέστησαν μικροῦ δεῖν, καὶ τῆς ὁροθεσίας ἀπέ- φυγον. "Οθεν ὁ Προφήτης ἐκ πολλῶν τῶν χρόνων τοῦ το θεωρήσας, επερωτᾷ λέγων· « Τί σοι ἐστὶ, θάλαστ σα, ὅτι ἔφυγες, καὶ σὺ, Ἰορδάνη, ὅτι ἐστράφης εἰς τὰ ὀπίσω ; » Αὐτὰ δὲ ἀποκριθέντα εἶπον· Τὸν πάντων κτιστὴν ἐν μορφῇ δούλου είδομεν, καὶ τὸ μυστήριον τῆς οἰκονομίας ἀγνοήσαντες, ἀπὸ τῆς δειλίας ἐλαυνό μεθα. Νῦν δὲ γνόντες τὴν οἰκονομίαν, προσκυνοῦμεν αὐτ τοῦ τὴν εὐσπλαγχνίαν, ὅτι παραγέγονε σῶσαι καὶ οὐ κρῖναι τὴν οἰκουμένην. "Οθεν Ἰωάννης ὁ τοῦ Κυρίου πρόδρομος ἀγνοήσας τοῦτο τὸ μυστήριον, καὶ μαθών, ὅτι ἀληθῶς ὁ Κύριός ἐστιν, ἐβόα λέγων τοῖς ἀπερχο μένοις, ὑπ' αὐτοῦ βαπτισθῆναι· « Γεννήματα ἐχιδνῶν, ο τί μοι σφοδρῶς ἀτενίζετε ; «Οὐκ εἰμὶ ἐγὼ ὁ Χριστός κ ὑπηρέτης εἰμὶ καὶ οὐκ αὐθέντης· ἰδιώτης εἰμὶ, οὐ βασιλεύς· πρόβατόν εἰμι, οὐ ποιμήν· ἄνθρωπός είμι, οὐ Θεός. Στείρωσιν ἔλυσα μητρὸς γεννηθείς, οὐ παρ θενίαν ἐστείρωσα (70). Ἐκ τῶν κάτωθεν ἀνεδόθην, ἐκ τῶν ἄνωθεν οὐ κατῆλθον. Πατρικὴν ἔδησα γλῶσσαν, οὐ θεϊκὴν ἤπλωσα χάριν. Ὑπὸ μητρὸς ἐγνώσθην, ὑπὸ ἀστέρος δὲ οὐκ ἐμηνύθην. Ἐγὼ εὐτελὴς καὶ ἐλάχι στος, ἔρχεται δὲ ὀπίσω μου ὃς ἔμπροσθέν μου ἐστίν· ὀπίσω διὰ τὸν χρόνον, ἔμπροσθεν δὲ διὰ τὸ ἀπρόσιτον καὶ ἀνέκφραστον τῆς θεότητος φῶς. «Ερχεται δ ισχυρότερός μου, οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς τὰ ὑποδήματα βαστάσαι, αὐτὸς ὑμᾶς βαπτίσει ἐν Πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί. ὁ Ἐγὼ ὑπεξούσιος, αὐτὸς δὲ αὐτεξούσιος. Ἐγὼ ἁμαρτιῶν. ἔνοχος, αὐτὸς δὲ ἁμαρτιῶν ἀφαιρέ- της. Ἐγὼ τὸν νόμον παράπτω, αὐτὸς δὲ τὴν χάριν φωταγωγεῖ. Ἐγὼ ὡς δοῦλος κατηχῶν, αὐτὸς δὲ ὡς δεσπότης κρίνων. Ἐγὼ τὸ ἔδαφος κλίνην ἔχω, αὐτὸς τὸν οὐρανὸν ἔχει. Εγώ μετανοίας βαπτίζω βάπτισμα, οι Σὺ δὲ τεχθεὶς ἐκ τῆς παρθένου Μαρίας... οὐκ ἔλυσας παρθενίαν αὐτῆς· ἀλλὰ καὶ ταύτην ἐφρούρησας, καὶ τῆς μητρὸς αὐτῇ προσηγορίαν ἐδώρησας. • SERMO IN SANCTA THEOPHANIA. B D II. Neque hoc tantummodo dignitatem aquæ evin- cit; sed et quod omnibus aliis rebus est venerabi- lius, opifex omnium Christus pluviæ in morem de- scendit, ut fous est cognitus ", tanquam fumen sese diffudit", et in Jordane baptizatus est. Jam enim modo audiisti quod ad Joanneni venit Jesus”, et baptismum ab eo suscepit. O res dignissimas ad- miratione! Infinitum flumen quod lætificat civitatem Dei", exigua abluitur aqua. Fons incomprehensi- bilis qui vitam omnibus hominibus progerminat et termino caret, a parvis et temporariis aquis obrui- tur. Qui ubique præsens est nec usquam abest, in- comprehensibilis angelis et ab hominum conspectu remotus, ad baptismum accedit ut ipsi placuit. Hæc cum audis, dilecte, ne naturali more dicta accipe, sed per dispensationem apposita suscipito. Ideoque nec aquas latuit quod Dominus ex amore in homi- nes se demittens, in occulto operabatur : « Viderunt enim eum aquæ, et timuerunt. Parun alfuit quin exsurgerent atque limitibus suis positis erum- perent. Unde Propheta longo tempore ante hoc vi- dens, eas interrogat et ait : Quid est tibi, mare, quod fugisti ? et tu, Jordanis, quod conversus es retrorsum ”? › Illæ vero respondent : Omnium re- rum conditorem in forma servi vidimus ”; et hoc mysterium dispensationis cum ignoraremus, præ metu commotæ sumus. " III. Nos vero quibus œconomia illa cognita jam est, adoramus ejus misericordiam, quod venit ser- vatum terram, non judicatum. Unde etiam Joannes C præcursor Domini, cum hoc mysterium, quod ne- sciverat antea, edoctus cognovisset, quod vere Do- minus esset, exclamavit ad hos qui ad eum bapti- zandi venerant : « Progenies viperarum ", » quid in me tam vehementer intuemini ? Non sum ego Christus ; » minister, non dominus ego sum ; prim vatus, non rex ; ovis sum, non pastor; homo, non Deus. Sterilitatem matris meæ cum nascerer solvi, non virginitatem reliqui sterilem, Infra emersi, non desuper descendi. Patris linguam ligavit, non divi- nam gratiam explicui. A matre agnitus, non a stella præsignificatus suns. Tenuis ego et minimus ; ve- nit autem post me qui ante me est *; post me qui- dem ratione temporis, ante me autem propter inac- cessum et inenarrabile lumen divinitatis. . Venit fortior me, cujus ego non sum dignus portare cal ceamenta; ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et igne'. . Ego potestati obnoxius, ipse per se pote- statem habens. Ego peccatorum reus, ipse est qui aufert peccatal. Ego legem inculco, ille gratie lu- cen præfert. Ego ut servus instituo, ille judicat ut dominus. Mihi solum lectus est, ipse column tenet. Psal. xLv, 5. Psal. LXXVI, ¹ Luc. 1, 20. • Matth. 11, 9. ss Matth. ut, 13. » Matth. II, 7. "Joan. 1, 20. • Osee vi, 3. Joan. 1, 14. ss Joan. vi. 58. • Joan. 1, 27. * Matth. ut, 11. • Juan. 1, 29. maturgus in sancta Theophania, p. edit. Vossii : Tu vero ex Maria natus virgine..., non solvisti virginitatem ejus : sed et hanc custodisti, et ipsam matris appel- latione donasti. › Fabric. • 17. » Psal. cxil, 5. 97 Philipp. 11, 7. (76) Οὐ παρθενίαν ἐστείρωσα. Gregorius Thau-

αὐτὸς δὲ υἱοθεσίας δωρεῖται χάρισμα· αὐτὸς ὑμᾶς βαπτίσει ἐν Πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί. Τί ἐμοὶ προσανέ χετε ; οὐκ εἰμὶ ἐγὼ ὁ Χριστός. Α Ταῦτα τοῦ Ἰωάννου πρὸς τὸν ὄχλον λέγοντος καὶ τοῦ λαοῦ καραδοκοῦντος ξένον τι θέαμα τοῖς σωματικ κοῖς ὀφθαλμοῖς θεάσασθαι, καὶ τοῦ διαβόλου κατα- πληττομένου (77) ἐπὶ τῇ τοσαύτῃ τοῦ Ἰωάννου μας τυρίᾳ· ἰδοὺ ὁ Κύριος παραγίνεται λιτός, μόνος, γυμνός, ἀπροστάτευτος, ἔνδυμα ἔχων τὸ ἀνθρώπινον σῶμα, κρύπτων δὲ τὸ τῆς θεότητος ἀξίωμα, ἵνα λάθη τοῦ δράκοντος τὸ πανούργημα. Καὶ οὐ μόνον ὡς Κύ ριος ἐκτὸς τῆς βασιλικῆς δορυφορίας πρὸς τὸν Ἰωάν την παραγέγονεν, ἀλλὰ καὶ ὡς ἄνθρωπος λιτὸς καὶ υπόχρεως ἁμαρτιῶν, ἔκλινεν τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ βα- πτισθῆναι ὑπὸ Ἰωάννου. Ὅθεν ὁ Ἰωάννης θεασάμε νος τὴν τοσαύτην ταπεινοφροσύνην, θαμβηθεὶς ἐπὶ τῷ πράγματι, ήρξατο διακωλύειν αὐτὸν λέγων, καθὼς ἀρτίως ἠκούσατε· « Εγώ χρείαν ἔχω ὑπὸ σοῦ βαπτι σθῆναι, καὶ σὺ ἔρχῃ πρὸς μέ;» Τί ποιεῖς, ὦ Δέσπο τα; ἀκανόνιστα δογματίζεις. Αλλα κατήγγειλα, καὶ ἄλλα μετέρχῃ· ἄλλα ήκουσεν ὁ διάβολος, καὶ ἄλλα και τανοεῖ. Βάπτισόν με τῷ πυρὶ τῆς θεότητος· τί περι- μένεις τὸ ὕδωρ ; Φώτισον τῷ Πνεύματι· τί προσανέ- χεις τῷ κτίσματι; Βάπτισόν με τὸν βαπτιστὴν, ἵνα γνωσθῇ σου ἡ ὑπεροχή. Εγώ, Δέσποτα, μετανοίας βαπτίζω βάπτισμα, καὶ τοὺς προσερχομένους πρὸς μὲ ἀμήχανον βαπτίσαι ἐὰν μὴ τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν ἐξομολογήσωνται. Κείσθω ὅτι βαπτίζω σε, τί ἔχεις εξομολογήσασθαι; Αμαρτιῶν ἀφαιρέτης ὑπάρχεις, καὶ τὸ τῆς μετανοίας θέλεις βαπτισθῆναι βάπτισμα; Εἰ καὶ ἐγώ σε τολμήσω βαπτίσαι, ὁ Ἰορδάνης οὐ τολ μα πλησιάσαι. « Εγώ χρείαν ἔχω ὑπὸ σοῦ βαπτισθῆ ναι, καὶ σὺ ἔρχῃ πρὸς μέ; ν Τί οὖν ὁ Κύριος πρὸς αὐτόν; «Αφες ἄρτι, οὕτως γὰρ πρέπον ἡμῖν ἐστιν πληρῶσαι πᾶσαν δικαιοσύ νην. » "Αφες ἄρτι, Ἰωάννη, οὐκ εἶ μου σοφώτερος. Σὺ ὡς ἄνθρωπος βλέπεις, ἐγὼ ὡς Θεὸς προγινώσκω. Πρῶτον με δεῖ ποιῆσαι, καὶ οὕτως διδάξαι. Οὐδὲν ἀπρεπὲς μετέρχομαι, εὐπρέπειαν γὰρ περιβέβλημαι. Θαυμάζεις, ὦ Ἰωάννη, ὅτι οὐκ ἦλθον μετὰ τοῦ ἀξιώ- ματός μου ; Ιδιώτῃ μὲν γὰρ οὐ πρέπει βασιλικὴ ἁλουργίς, βασιλεῖ δὲ πρέπει στρατιωτικόν σχῆμα· πρὸς τύραννον ἦλθον, μὴ γὰρ πρὸς φίλον ; "Αφες ἄρ τι, οὕτως γὰρ πρέπον ἡμῖν ἐστιν, πᾶσαν δικαιοσύνην πληρῶσαι. Πληρωτής εἰμι νόμου, οὐδὲν βούλομαι έλα λιπὲς καταλείψαι εἰς πᾶν τὸ πλήρωμα ἵνα μετ' ἐμὲ · βοήσῃ ὁ Παῦλος· • Πλήρωμα νόμου ὁ Χριστὸς εἰς δι καιοσύνην παντὶ τῷ πιστεύοντι. Αφες ἄρτι, οὕτως γὰρ πρέπον ἡμῖν ἐστιν, πληρῶσαι πᾶσαν δικαιοσύ νην. » Βάπτισόν με, Ἰωάννη, ίνα μηδεὶς βαπτίσματος καταφρονήσῃ. Ὑπὸ σοῦ τοῦ δούλου βαπτίζομαι, ἵνα μηδεὶς βασιλέων ἢ ὑπερεχόντων διαπτύσῃ ὑπὸ πενι χροῦ ἱερέως βαπτισθῆναι. Αφες ἐν τῷ Ἰορδάνῃ κατα έλθω, ἵνα ἀκούσωσιν τὴν Πατρῷαν μαρτυρίαν, και -- S. HIPPOLYTI OPP. PARS II. DOGMAT. ET HISTORIC. Ego penitentia baptize baptismale, ille adoptionis donat gratiam : ipse vos Spiritu sancto et igne ba- ptizabit. Quid mihi attenditis? non ego Christus sun. B IV. Hæc Joannes ad populum cum dixisset, et lic arrectis capitibus exspectaret novum aliquid specta- culum oculis corporis cernere, diabolo etiam ad hoc Joannis testimonium perculso; ecce Dominus præ- sens adest simplex, solus, nudus, sine comitatu, hu- mano corpore veluti veste indutus, dignitatemque divinitatis occultans, ut lateret draconis fraudes. Nec tantum ut Dominus sine regio satellitio ad Joannem accessit; sed etiam ut simplex homo et obnoxius peccatis, caput suum inclinavit ut a Joan- ne baptizaretur. Unde ille videns tantam demissio- nem, rei admiratione stupens cepit eum probibere, atque, ut modo audivistis, ad eum dixit : « Mihi opus est baptizari a te, et tu ad me venis"?, Quid facis, Domine? doces quæ cum regula non bene con- gruunt. Alia de te pradicavi, et alia tu olis. Alia audivit diabolus, et alia videt. Baptiza tu me igne divinitatis : quid aquam exspectas? illumina me Spiritu ; quid rem creatam præstolaris? me bapti- stam baptiza, ut prærogativa tua nota fal. Ego, Domine, baptisma poenitentiae baptizo, neque eos qui ad me accedunt possum baptizare, nisi peccata sua confessi prius fuerint. Etiamsi baptizare te ve- lim, quid habes quod confitearis? Tu es qui tollis peccata, et baptismo vis baptizari pœnitentiæ ? Etiamsi ego te baptizare sustinuero, Jordanes non c audet propius ad te accedere: ‹ Ego opus habeo a te baptizari, et tu venis ad me?, V. Quid igitur ei Dominus respondet? • Permitte jam, ita enim decet nos implere omnem justitiam. › Permitte jam, Joannes, non es me sapientior. Tu ut homo, respicis ; ego, ut Deus, novi. Primum ne opor- tet facere, atque ita docere. Nihil indecens obeo, decore totus indutus. Miraris, o Juannes, quod non veni cum dignitatis meæ insigniis? Privato enim non competit regia purpura; regem autem decet militaris ornatus: num adversus tyrannum, et non ad amicum veni? At permitte nunc, ita enim con- venit nobis omnem justitiam implere. Impletor legis sum; nihil volo prætermissum ad totius impletio- nem relinquere, ut post me exclamare possit Pau- Jus Impletio legis Christus, in justitiam omni credenti. Sine modo: sic enim decet nos implere omnem justitiam ". » Baptiza me, Joannes, ne quis baptismum aspernetur. A te servo baptizor, ne quis regum aut superiorum respuat a contempto sacer- · dote baptizari. Permitte in Jordanem descendam, ut audiant Patris testimonium, et Filii potentiam co- gnoscant. Permitte nunc; ita enim decet omnem • Matth. ur, 14. * Rom. x, 4. * Matth. 11, 15. nis veterum sententia est, diabolum ignorasse œco- D nomiæ mysterium, ex Matth. iv, 3, et I Cor. II, (77) Τοῦ διαβόλου καταπληττομένου. Commu- 8. FABRIC.

αὐτὸς δὲ υἱοθεσίας δωρεῖται χάρισμα· αὐτὸς ὑμᾶς βαπτίσει ἐν Πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί. Τί ἐμοὶ προσανέ χετε ; οὐκ εἰμὶ ἐγὼ ὁ Χριστός. Α Ταῦτα τοῦ Ἰωάννου πρὸς τὸν ὄχλον λέγοντος καὶ τοῦ λαοῦ καραδοκοῦντος ξένον τι θέαμα τοῖς σωματικ κοῖς ὀφθαλμοῖς θεάσασθαι, καὶ τοῦ διαβόλου κατα- πληττομένου (77) ἐπὶ τῇ τοσαύτῃ τοῦ Ἰωάννου μας τυρίᾳ· ἰδοὺ ὁ Κύριος παραγίνεται λιτός, μόνος, γυμνός, ἀπροστάτευτος, ἔνδυμα ἔχων τὸ ἀνθρώπινον σῶμα, κρύπτων δὲ τὸ τῆς θεότητος ἀξίωμα, ἵνα λάθη τοῦ δράκοντος τὸ πανούργημα. Καὶ οὐ μόνον ὡς Κύ ριος ἐκτὸς τῆς βασιλικῆς δορυφορίας πρὸς τὸν Ἰωάν την παραγέγονεν, ἀλλὰ καὶ ὡς ἄνθρωπος λιτὸς καὶ υπόχρεως ἁμαρτιῶν, ἔκλινεν τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ βα- πτισθῆναι ὑπὸ Ἰωάννου. Ὅθεν ὁ Ἰωάννης θεασάμε νος τὴν τοσαύτην ταπεινοφροσύνην, θαμβηθεὶς ἐπὶ τῷ πράγματι, ήρξατο διακωλύειν αὐτὸν λέγων, καθὼς ἀρτίως ἠκούσατε· « Εγώ χρείαν ἔχω ὑπὸ σοῦ βαπτι σθῆναι, καὶ σὺ ἔρχῃ πρὸς μέ;» Τί ποιεῖς, ὦ Δέσπο τα; ἀκανόνιστα δογματίζεις. Αλλα κατήγγειλα, καὶ ἄλλα μετέρχῃ· ἄλλα ήκουσεν ὁ διάβολος, καὶ ἄλλα και τανοεῖ. Βάπτισόν με τῷ πυρὶ τῆς θεότητος· τί περι- μένεις τὸ ὕδωρ ; Φώτισον τῷ Πνεύματι· τί προσανέ- χεις τῷ κτίσματι; Βάπτισόν με τὸν βαπτιστὴν, ἵνα γνωσθῇ σου ἡ ὑπεροχή. Εγώ, Δέσποτα, μετανοίας βαπτίζω βάπτισμα, καὶ τοὺς προσερχομένους πρὸς μὲ ἀμήχανον βαπτίσαι ἐὰν μὴ τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν ἐξομολογήσωνται. Κείσθω ὅτι βαπτίζω σε, τί ἔχεις εξομολογήσασθαι; Αμαρτιῶν ἀφαιρέτης ὑπάρχεις, καὶ τὸ τῆς μετανοίας θέλεις βαπτισθῆναι βάπτισμα; Εἰ καὶ ἐγώ σε τολμήσω βαπτίσαι, ὁ Ἰορδάνης οὐ τολ μα πλησιάσαι. « Εγώ χρείαν ἔχω ὑπὸ σοῦ βαπτισθῆ ναι, καὶ σὺ ἔρχῃ πρὸς μέ; ν Τί οὖν ὁ Κύριος πρὸς αὐτόν; «Αφες ἄρτι, οὕτως γὰρ πρέπον ἡμῖν ἐστιν πληρῶσαι πᾶσαν δικαιοσύ νην. » "Αφες ἄρτι, Ἰωάννη, οὐκ εἶ μου σοφώτερος. Σὺ ὡς ἄνθρωπος βλέπεις, ἐγὼ ὡς Θεὸς προγινώσκω. Πρῶτον με δεῖ ποιῆσαι, καὶ οὕτως διδάξαι. Οὐδὲν ἀπρεπὲς μετέρχομαι, εὐπρέπειαν γὰρ περιβέβλημαι. Θαυμάζεις, ὦ Ἰωάννη, ὅτι οὐκ ἦλθον μετὰ τοῦ ἀξιώ- ματός μου ; Ιδιώτῃ μὲν γὰρ οὐ πρέπει βασιλικὴ ἁλουργίς, βασιλεῖ δὲ πρέπει στρατιωτικόν σχῆμα· πρὸς τύραννον ἦλθον, μὴ γὰρ πρὸς φίλον ; "Αφες ἄρ τι, οὕτως γὰρ πρέπον ἡμῖν ἐστιν, πᾶσαν δικαιοσύνην πληρῶσαι. Πληρωτής εἰμι νόμου, οὐδὲν βούλομαι έλα λιπὲς καταλείψαι εἰς πᾶν τὸ πλήρωμα ἵνα μετ' ἐμὲ · βοήσῃ ὁ Παῦλος· • Πλήρωμα νόμου ὁ Χριστὸς εἰς δι καιοσύνην παντὶ τῷ πιστεύοντι. Αφες ἄρτι, οὕτως γὰρ πρέπον ἡμῖν ἐστιν, πληρῶσαι πᾶσαν δικαιοσύ νην. » Βάπτισόν με, Ἰωάννη, ίνα μηδεὶς βαπτίσματος καταφρονήσῃ. Ὑπὸ σοῦ τοῦ δούλου βαπτίζομαι, ἵνα μηδεὶς βασιλέων ἢ ὑπερεχόντων διαπτύσῃ ὑπὸ πενι χροῦ ἱερέως βαπτισθῆναι. Αφες ἐν τῷ Ἰορδάνῃ κατα έλθω, ἵνα ἀκούσωσιν τὴν Πατρῷαν μαρτυρίαν, και -- S. HIPPOLYTI OPP. PARS II. DOGMAT. ET HISTORIC. Ego penitentia baptize baptismale, ille adoptionis donat gratiam : ipse vos Spiritu sancto et igne ba- ptizabit. Quid mihi attenditis? non ego Christus sun. B IV. Hæc Joannes ad populum cum dixisset, et lic arrectis capitibus exspectaret novum aliquid specta- culum oculis corporis cernere, diabolo etiam ad hoc Joannis testimonium perculso; ecce Dominus præ- sens adest simplex, solus, nudus, sine comitatu, hu- mano corpore veluti veste indutus, dignitatemque divinitatis occultans, ut lateret draconis fraudes. Nec tantum ut Dominus sine regio satellitio ad Joannem accessit; sed etiam ut simplex homo et obnoxius peccatis, caput suum inclinavit ut a Joan- ne baptizaretur. Unde ille videns tantam demissio- nem, rei admiratione stupens cepit eum probibere, atque, ut modo audivistis, ad eum dixit : « Mihi opus est baptizari a te, et tu ad me venis"?, Quid facis, Domine? doces quæ cum regula non bene con- gruunt. Alia de te pradicavi, et alia tu olis. Alia audivit diabolus, et alia videt. Baptiza tu me igne divinitatis : quid aquam exspectas? illumina me Spiritu ; quid rem creatam præstolaris? me bapti- stam baptiza, ut prærogativa tua nota fal. Ego, Domine, baptisma poenitentiae baptizo, neque eos qui ad me accedunt possum baptizare, nisi peccata sua confessi prius fuerint. Etiamsi baptizare te ve- lim, quid habes quod confitearis? Tu es qui tollis peccata, et baptismo vis baptizari pœnitentiæ ? Etiamsi ego te baptizare sustinuero, Jordanes non c audet propius ad te accedere: ‹ Ego opus habeo a te baptizari, et tu venis ad me?, V. Quid igitur ei Dominus respondet? • Permitte jam, ita enim decet nos implere omnem justitiam. › Permitte jam, Joannes, non es me sapientior. Tu ut homo, respicis ; ego, ut Deus, novi. Primum ne opor- tet facere, atque ita docere. Nihil indecens obeo, decore totus indutus. Miraris, o Juannes, quod non veni cum dignitatis meæ insigniis? Privato enim non competit regia purpura; regem autem decet militaris ornatus: num adversus tyrannum, et non ad amicum veni? At permitte nunc, ita enim con- venit nobis omnem justitiam implere. Impletor legis sum; nihil volo prætermissum ad totius impletio- nem relinquere, ut post me exclamare possit Pau- Jus Impletio legis Christus, in justitiam omni credenti. Sine modo: sic enim decet nos implere omnem justitiam ". » Baptiza me, Joannes, ne quis baptismum aspernetur. A te servo baptizor, ne quis regum aut superiorum respuat a contempto sacer- · dote baptizari. Permitte in Jordanem descendam, ut audiant Patris testimonium, et Filii potentiam co- gnoscant. Permitte nunc; ita enim decet omnem • Matth. ur, 14. * Rom. x, 4. * Matth. 11, 15. nis veterum sententia est, diabolum ignorasse œco- D nomiæ mysterium, ex Matth. iv, 3, et I Cor. II, (77) Τοῦ διαβόλου καταπληττομένου. Commu- 8. FABRIC.

αὐτὸς δὲ υἱοθεσίας δωρεῖται χάρισμα· αὐτὸς ὑμᾶς βαπτίσει ἐν Πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί. Τί ἐμοὶ προσανέ χετε ; οὐκ εἰμὶ ἐγὼ ὁ Χριστός. Α Ταῦτα τοῦ Ἰωάννου πρὸς τὸν ὄχλον λέγοντος καὶ τοῦ λαοῦ καραδοκοῦντος ξένον τι θέαμα τοῖς σωματικ κοῖς ὀφθαλμοῖς θεάσασθαι, καὶ τοῦ διαβόλου κατα- πληττομένου (77) ἐπὶ τῇ τοσαύτῃ τοῦ Ἰωάννου μας τυρίᾳ· ἰδοὺ ὁ Κύριος παραγίνεται λιτός, μόνος, γυμνός, ἀπροστάτευτος, ἔνδυμα ἔχων τὸ ἀνθρώπινον σῶμα, κρύπτων δὲ τὸ τῆς θεότητος ἀξίωμα, ἵνα λάθη τοῦ δράκοντος τὸ πανούργημα. Καὶ οὐ μόνον ὡς Κύ ριος ἐκτὸς τῆς βασιλικῆς δορυφορίας πρὸς τὸν Ἰωάν την παραγέγονεν, ἀλλὰ καὶ ὡς ἄνθρωπος λιτὸς καὶ υπόχρεως ἁμαρτιῶν, ἔκλινεν τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ βα- πτισθῆναι ὑπὸ Ἰωάννου. Ὅθεν ὁ Ἰωάννης θεασάμε νος τὴν τοσαύτην ταπεινοφροσύνην, θαμβηθεὶς ἐπὶ τῷ πράγματι, ήρξατο διακωλύειν αὐτὸν λέγων, καθὼς ἀρτίως ἠκούσατε· « Εγώ χρείαν ἔχω ὑπὸ σοῦ βαπτι σθῆναι, καὶ σὺ ἔρχῃ πρὸς μέ;» Τί ποιεῖς, ὦ Δέσπο τα; ἀκανόνιστα δογματίζεις. Αλλα κατήγγειλα, καὶ ἄλλα μετέρχῃ· ἄλλα ήκουσεν ὁ διάβολος, καὶ ἄλλα και τανοεῖ. Βάπτισόν με τῷ πυρὶ τῆς θεότητος· τί περι- μένεις τὸ ὕδωρ ; Φώτισον τῷ Πνεύματι· τί προσανέ- χεις τῷ κτίσματι; Βάπτισόν με τὸν βαπτιστὴν, ἵνα γνωσθῇ σου ἡ ὑπεροχή. Εγώ, Δέσποτα, μετανοίας βαπτίζω βάπτισμα, καὶ τοὺς προσερχομένους πρὸς μὲ ἀμήχανον βαπτίσαι ἐὰν μὴ τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν ἐξομολογήσωνται. Κείσθω ὅτι βαπτίζω σε, τί ἔχεις εξομολογήσασθαι; Αμαρτιῶν ἀφαιρέτης ὑπάρχεις, καὶ τὸ τῆς μετανοίας θέλεις βαπτισθῆναι βάπτισμα; Εἰ καὶ ἐγώ σε τολμήσω βαπτίσαι, ὁ Ἰορδάνης οὐ τολ μα πλησιάσαι. « Εγώ χρείαν ἔχω ὑπὸ σοῦ βαπτισθῆ ναι, καὶ σὺ ἔρχῃ πρὸς μέ; ν Τί οὖν ὁ Κύριος πρὸς αὐτόν; «Αφες ἄρτι, οὕτως γὰρ πρέπον ἡμῖν ἐστιν πληρῶσαι πᾶσαν δικαιοσύ νην. » "Αφες ἄρτι, Ἰωάννη, οὐκ εἶ μου σοφώτερος. Σὺ ὡς ἄνθρωπος βλέπεις, ἐγὼ ὡς Θεὸς προγινώσκω. Πρῶτον με δεῖ ποιῆσαι, καὶ οὕτως διδάξαι. Οὐδὲν ἀπρεπὲς μετέρχομαι, εὐπρέπειαν γὰρ περιβέβλημαι. Θαυμάζεις, ὦ Ἰωάννη, ὅτι οὐκ ἦλθον μετὰ τοῦ ἀξιώ- ματός μου ; Ιδιώτῃ μὲν γὰρ οὐ πρέπει βασιλικὴ ἁλουργίς, βασιλεῖ δὲ πρέπει στρατιωτικόν σχῆμα· πρὸς τύραννον ἦλθον, μὴ γὰρ πρὸς φίλον ; "Αφες ἄρ τι, οὕτως γὰρ πρέπον ἡμῖν ἐστιν, πᾶσαν δικαιοσύνην πληρῶσαι. Πληρωτής εἰμι νόμου, οὐδὲν βούλομαι έλα λιπὲς καταλείψαι εἰς πᾶν τὸ πλήρωμα ἵνα μετ' ἐμὲ · βοήσῃ ὁ Παῦλος· • Πλήρωμα νόμου ὁ Χριστὸς εἰς δι καιοσύνην παντὶ τῷ πιστεύοντι. Αφες ἄρτι, οὕτως γὰρ πρέπον ἡμῖν ἐστιν, πληρῶσαι πᾶσαν δικαιοσύ νην. » Βάπτισόν με, Ἰωάννη, ίνα μηδεὶς βαπτίσματος καταφρονήσῃ. Ὑπὸ σοῦ τοῦ δούλου βαπτίζομαι, ἵνα μηδεὶς βασιλέων ἢ ὑπερεχόντων διαπτύσῃ ὑπὸ πενι χροῦ ἱερέως βαπτισθῆναι. Αφες ἐν τῷ Ἰορδάνῃ κατα έλθω, ἵνα ἀκούσωσιν τὴν Πατρῷαν μαρτυρίαν, και -- S. HIPPOLYTI OPP. PARS II. DOGMAT. ET HISTORIC. Ego penitentia baptize baptismale, ille adoptionis donat gratiam : ipse vos Spiritu sancto et igne ba- ptizabit. Quid mihi attenditis? non ego Christus sun. B IV. Hæc Joannes ad populum cum dixisset, et lic arrectis capitibus exspectaret novum aliquid specta- culum oculis corporis cernere, diabolo etiam ad hoc Joannis testimonium perculso; ecce Dominus præ- sens adest simplex, solus, nudus, sine comitatu, hu- mano corpore veluti veste indutus, dignitatemque divinitatis occultans, ut lateret draconis fraudes. Nec tantum ut Dominus sine regio satellitio ad Joannem accessit; sed etiam ut simplex homo et obnoxius peccatis, caput suum inclinavit ut a Joan- ne baptizaretur. Unde ille videns tantam demissio- nem, rei admiratione stupens cepit eum probibere, atque, ut modo audivistis, ad eum dixit : « Mihi opus est baptizari a te, et tu ad me venis"?, Quid facis, Domine? doces quæ cum regula non bene con- gruunt. Alia de te pradicavi, et alia tu olis. Alia audivit diabolus, et alia videt. Baptiza tu me igne divinitatis : quid aquam exspectas? illumina me Spiritu ; quid rem creatam præstolaris? me bapti- stam baptiza, ut prærogativa tua nota fal. Ego, Domine, baptisma poenitentiae baptizo, neque eos qui ad me accedunt possum baptizare, nisi peccata sua confessi prius fuerint. Etiamsi baptizare te ve- lim, quid habes quod confitearis? Tu es qui tollis peccata, et baptismo vis baptizari pœnitentiæ ? Etiamsi ego te baptizare sustinuero, Jordanes non c audet propius ad te accedere: ‹ Ego opus habeo a te baptizari, et tu venis ad me?, V. Quid igitur ei Dominus respondet? • Permitte jam, ita enim decet nos implere omnem justitiam. › Permitte jam, Joannes, non es me sapientior. Tu ut homo, respicis ; ego, ut Deus, novi. Primum ne opor- tet facere, atque ita docere. Nihil indecens obeo, decore totus indutus. Miraris, o Juannes, quod non veni cum dignitatis meæ insigniis? Privato enim non competit regia purpura; regem autem decet militaris ornatus: num adversus tyrannum, et non ad amicum veni? At permitte nunc, ita enim con- venit nobis omnem justitiam implere. Impletor legis sum; nihil volo prætermissum ad totius impletio- nem relinquere, ut post me exclamare possit Pau- Jus Impletio legis Christus, in justitiam omni credenti. Sine modo: sic enim decet nos implere omnem justitiam ". » Baptiza me, Joannes, ne quis baptismum aspernetur. A te servo baptizor, ne quis regum aut superiorum respuat a contempto sacer- · dote baptizari. Permitte in Jordanem descendam, ut audiant Patris testimonium, et Filii potentiam co- gnoscant. Permitte nunc; ita enim decet omnem • Matth. ur, 14. * Rom. x, 4. * Matth. 11, 15. nis veterum sententia est, diabolum ignorasse œco- D nomiæ mysterium, ex Matth. iv, 3, et I Cor. II, (77) Τοῦ διαβόλου καταπληττομένου. Commu- 8. FABRIC.

ἐπιγνώσωνται τὴν τοῦ Υἱοῦ δύναμιν. Αφες ἄρτι, οὔ- τους γὰρ πρέπον ἡμῖν ἐστιν πληρῶσαι πᾶσαν δικαιο- σύνην. Τότε λοιπὸν ἀφίησιν αὐτὸν ὁ Ἰωάννης, ο καὶ βαπτισθεὶς ὁ Ἰησοῦς εὐθέως ἀνέβη ἀπὸ τοῦ ὕδατος· καὶ ἠνεώχθησαν αὐτῷ οἱ οὐρανοὶ, καὶ ἰδοὺ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ κατέρχεται ἐν εἴδει περιστερᾶς, καὶ ἔμεινεν ἐπ' αὐτόν. Καὶ φωνὴ ἐκ τῶν οὐρανῶν λέγουσα· Οξ τός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ ηὐδόκησα. Ιδες, ἀγαπητέ, πόσων καὶ πηλίκων ἀγαθῶν ἐμέλ- λομεν ζημιοῦσθαι, εἰ εἶξεν ὁ Κύριος τῇ τοῦ Ἰωάννου παρακλήσει, καὶ παρητήσατο τὸ βάπτισμα; Κεκλει σμένοι γὰρ ἦσαν πρὸ τούτου οἱ οὐρανοὶ, ἄβατον ἦν τὸ ἄνω χωρίον. Ἐν τοῖς κάτω κατείημεν, ἐν τοῖς ἄνω δὲ οὐκ ἀνίειμεν. Μόνον δὲ ὁ Δεσπότης ἐβαπτίσθη; καὶ τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον ἀνεκαίνισεν, καὶ τὰ σκῆπτρα τῆς υἱοθεσίας αὐτῷ πάλιν ἐπίστευσεν. Εὐθέως γὰρ • Ανεώχθησαν αὐτῷ οἱ οὐρανοί. » Διαλλαγή γέγονεν τῶν ὁρατῶν πρὸς τὰ ἀόρατα· ἐχαροποιήθησαν τὰ οὐ ράνια τάγματα, ιάθη τὰ ἐπίγεια νοσήματα, ἐγνώσθη τὰ ἀπόρρητα πράγματα, ἐφιλιώθη τὰ ἐχθραίνοντα. Ηκουες γὰρ τοῦ εὐαγγελιστοῦ λέγοντος· « Ηνεώ- χθησαν αὐτῷ οἱ οὐρανοί·, τριῶν παραδόξων χάριν. Τοῦ γὰρ νυμφίου Χριστοῦ βαπτιζομένου, ἔδει τὸν οὐ- ράνιον θάλαμον τὰς λαμπροφόρους ἀνοίξαι πύλας. Ὡσαύτως δὲ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐν εἴδει περι- στερᾶς κατιόντος, καὶ τῆς Πατρώας φωνῆς πανταχού διαδεδραμένης, έδει τὰς < ἐπουρανίους πύλας ἐπῃς- μένας ὑπάρχειν. » Καὶ ἰδοὺ ἡνεώχθησαν αὐτῷ οἱ οὐ ρανοί, καὶ φωνὴ ἐγένετο, λέγουσα· « Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ ηὐδόκησα. » Αγαπητὸς ἀγάπην γεννᾷ, καὶ φῶς ἄϋλον, φῶς ἀπρόσιτον (78). «Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητὸς,ο ὁ κάτω ἐπιφανεὶς καὶ τῶν Πατρώων κόλπων μή χω ρισθεὶς, ἐπεφάνη, οὐκ ἐφάνη· ἄλλο γὰρ τὸ φανῆναι, ἐπειδὴ πρὸς τὸ φαινόμενον ὁ βαπτίζων τοῦ βαπτιζο- μένου προέχει. Τούτου ἕνεκεν ὁ Πατήρ οὐρανόθεν τὸ ἅγιον Πνεῦμα ἐπὶ τὸν βαπτιζόμενον κατέπεμπεν. Ὥσπερ γὰρ ἐν τῇ κιβωτῷ τοῦ Νε διὰ περιστερᾶς μηνύεται ἡ φιλανθρωπία τοῦ Θεοῦ, οὕτως καὶ νῦν τὸ ἐν εἴδει περιστερᾶς κατελθὼν Πνεῦμα, ὡς καρπὸν ἐλαίας βαστάσαν, ἐπὶ τὸν μαρτυρούμενον κατέστη. Διὰ τί ; ἵνα καὶ τῆς Πατρώας φωνῆς τὸ βέβαιον γνω- ρισθῇ, καὶ ἡ προφητική πρόρρησις ἐκ πολλῶν τῶν χρόνων πιστωθῇ. Ποία αὕτη; «Φωνή Κυρίου ἐπὶ τῶν ὑδάτων, ὁ Θεὸς τῆς δόξης ἑβρόντησεν, Κύριος ἐπὶ ὑδάτων πολλῶν. Ποία φωνή; « Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητὸς, ἐν ᾧ ηὐδόκησα. » Οὗτός ἐστιν ὁ τοῦ Ἰωσὴφ ὀνομαζόμενος υἱὸς, καὶ ἐμὸς Μονογενής κατά τὴν θεϊκὴν οὐσίαν. • Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπη- τός· ἡ ὁ πεινῶν, καὶ τρέφων μυριάδας· καὶ κοπιῶν, καὶ ἀναπαύων τοὺς κοπιῶντας· ὁ μὴ ἔχων ποῦ τὴν κεφαλήν κλίναι, καὶ πάντα ἐν τῇ χειρὶ βαστάζων· ὁ πάσχων, καὶ τὰ πάθη ιώμενος· ὁ ραπιζόμενος, καὶ ἐλευ θερίαν τῷ κόσμῳ δωρούμενος (79)· ὁ τὴν πλευρὰν νυτ- • Εt Εt Φῶς ἀπρόσιτον δωρούμενος. SERMO IN SANCTA THEOPHANIA." A nos implere justitiam. Tunc deinceps Joannes ipsi Matth. III, 16, 17. > B " permittit : baptizatus Jesus, statim iterum ex aqua ascendit ; et aperti sunt ipsi coli : et ecce Spi- ritus Dei descendit specie columbæ, et super ipso mansit. vox de colo, dicens : llic est Filius meus dilectus, in quo complacui". » VI. Vides, dilecte, quot et quantorum bonorum jacturam facturi fuissemus, si Joannis monitioni Dominus cessisset, et baptismum non suscepisset? Clausi enim erant antehac cœli, inaccessa supera regio. In inferiora descendimus : ad superiora au- tem non iterum ascendimus. Num vero solum Do- minus baptizatus est? et veterem hominem renova- vit, et sceptra adoptionis ipsi iterum credidit. Statim enim ‹ aperti ipsi sunt cœli. › Reconciliatio facta est visibilium cum invisibilibus; cœlestes ordines gaudio sunt impleti; sanatæ in terris ægritudines; res absconditæ quæ erant, patefactæ sunt; quæ hostium erant in numero, reddita fuere amica. Au- disti enim evangelistam dicentem: ‹ Patefacti sunt ipsi cœli; s ob tria hæc admirabilia. Sponso enim Christo baptizato oportebat cœlestis thalami splen- didas portas aperiri. Similiter et Spiritu sancto in columba specie descendente, et Patris voce omnia percurrente loca, oportebat e portas altolli coe lestes". » Et ecce aperti sunt ei cœli, et vox facta est dicens: Hic est Filius meus dilectus, in quo complacui. › C VII. Amatus amorem generat, et lux immateria- lis lucem inaccessibilem. Hic est Filius meus di- lectus, qui infra apparuit, nec tamen a Patris sinu fuit separatus: apparuit et non apparuit. Aljud enim quod apparebat : siquidem, prout apparuit, baptizans baptizato præstantior fuit. Itaque Paler de cœlo Spiritum sanctum in baptizatum demisit. Sicut enim in arca Noe per columbam significatus est Dei in homines amor; sic et nunc Spiritus, columbæ descendens specie, velut fructum portans oleæ, su- per eum cui testimonium perhibebatur substitit. Quare? ut Paterna etiam vox certa et firma esse constaret, et propheticæ prædictioni multis ante temporibus factæ haberetur fides. Quænam illa? • Vox Domini super aquas, Deus gloriæ tonuit, Dom minus super aquas multas ''., Quænam vox? « Hic est Filius meus dilectus, in quo complacui. › Hic est qui Josephi nominatus est filius, et meus est Unigenitus secundum divinam essentiam. c Hic est Filius meus dilectus: > esuriens ille qui innumera alit millia ; laborans, idemque recreanis laborantes ; non habens ubi caput reclinet suum ", et omnia gerens manu; qui patitur, et omnibus medetur passionibus; qui cæditur colaphis, et mundum do- D Psal. XXIII, 7: Psal. xxvIII, 3. Luc. IX, 5. lunien de lumine dictus etiam ab Hippolyto su- prius cap. contra Noelum. respi- cit ad Tim. VI, 16. FABRIC. Alludit hic Hippolytus ad morem ma numittendi servos per alapam. lp. (78) Φῶς ἄλλον γεννᾷ φῶς ἀπρόσιτον. Filius, (79) Ὁ ραπιζόμενος, καὶ ἐλευθερίαν τῷ κόσμῳ

ἐπιγνώσωνται τὴν τοῦ Υἱοῦ δύναμιν. Αφες ἄρτι, οὔ- τους γὰρ πρέπον ἡμῖν ἐστιν πληρῶσαι πᾶσαν δικαιο- σύνην. Τότε λοιπὸν ἀφίησιν αὐτὸν ὁ Ἰωάννης, ο καὶ βαπτισθεὶς ὁ Ἰησοῦς εὐθέως ἀνέβη ἀπὸ τοῦ ὕδατος· καὶ ἠνεώχθησαν αὐτῷ οἱ οὐρανοὶ, καὶ ἰδοὺ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ κατέρχεται ἐν εἴδει περιστερᾶς, καὶ ἔμεινεν ἐπ' αὐτόν. Καὶ φωνὴ ἐκ τῶν οὐρανῶν λέγουσα· Οξ τός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ ηὐδόκησα. Ιδες, ἀγαπητέ, πόσων καὶ πηλίκων ἀγαθῶν ἐμέλ- λομεν ζημιοῦσθαι, εἰ εἶξεν ὁ Κύριος τῇ τοῦ Ἰωάννου παρακλήσει, καὶ παρητήσατο τὸ βάπτισμα; Κεκλει σμένοι γὰρ ἦσαν πρὸ τούτου οἱ οὐρανοὶ, ἄβατον ἦν τὸ ἄνω χωρίον. Ἐν τοῖς κάτω κατείημεν, ἐν τοῖς ἄνω δὲ οὐκ ἀνίειμεν. Μόνον δὲ ὁ Δεσπότης ἐβαπτίσθη; καὶ τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον ἀνεκαίνισεν, καὶ τὰ σκῆπτρα τῆς υἱοθεσίας αὐτῷ πάλιν ἐπίστευσεν. Εὐθέως γὰρ • Ανεώχθησαν αὐτῷ οἱ οὐρανοί. » Διαλλαγή γέγονεν τῶν ὁρατῶν πρὸς τὰ ἀόρατα· ἐχαροποιήθησαν τὰ οὐ ράνια τάγματα, ιάθη τὰ ἐπίγεια νοσήματα, ἐγνώσθη τὰ ἀπόρρητα πράγματα, ἐφιλιώθη τὰ ἐχθραίνοντα. Ηκουες γὰρ τοῦ εὐαγγελιστοῦ λέγοντος· « Ηνεώ- χθησαν αὐτῷ οἱ οὐρανοί·, τριῶν παραδόξων χάριν. Τοῦ γὰρ νυμφίου Χριστοῦ βαπτιζομένου, ἔδει τὸν οὐ- ράνιον θάλαμον τὰς λαμπροφόρους ἀνοίξαι πύλας. Ὡσαύτως δὲ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐν εἴδει περι- στερᾶς κατιόντος, καὶ τῆς Πατρώας φωνῆς πανταχού διαδεδραμένης, έδει τὰς < ἐπουρανίους πύλας ἐπῃς- μένας ὑπάρχειν. » Καὶ ἰδοὺ ἡνεώχθησαν αὐτῷ οἱ οὐ ρανοί, καὶ φωνὴ ἐγένετο, λέγουσα· « Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ ηὐδόκησα. » Αγαπητὸς ἀγάπην γεννᾷ, καὶ φῶς ἄϋλον, φῶς ἀπρόσιτον (78). «Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητὸς,ο ὁ κάτω ἐπιφανεὶς καὶ τῶν Πατρώων κόλπων μή χω ρισθεὶς, ἐπεφάνη, οὐκ ἐφάνη· ἄλλο γὰρ τὸ φανῆναι, ἐπειδὴ πρὸς τὸ φαινόμενον ὁ βαπτίζων τοῦ βαπτιζο- μένου προέχει. Τούτου ἕνεκεν ὁ Πατήρ οὐρανόθεν τὸ ἅγιον Πνεῦμα ἐπὶ τὸν βαπτιζόμενον κατέπεμπεν. Ὥσπερ γὰρ ἐν τῇ κιβωτῷ τοῦ Νε διὰ περιστερᾶς μηνύεται ἡ φιλανθρωπία τοῦ Θεοῦ, οὕτως καὶ νῦν τὸ ἐν εἴδει περιστερᾶς κατελθὼν Πνεῦμα, ὡς καρπὸν ἐλαίας βαστάσαν, ἐπὶ τὸν μαρτυρούμενον κατέστη. Διὰ τί ; ἵνα καὶ τῆς Πατρώας φωνῆς τὸ βέβαιον γνω- ρισθῇ, καὶ ἡ προφητική πρόρρησις ἐκ πολλῶν τῶν χρόνων πιστωθῇ. Ποία αὕτη; «Φωνή Κυρίου ἐπὶ τῶν ὑδάτων, ὁ Θεὸς τῆς δόξης ἑβρόντησεν, Κύριος ἐπὶ ὑδάτων πολλῶν. Ποία φωνή; « Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητὸς, ἐν ᾧ ηὐδόκησα. » Οὗτός ἐστιν ὁ τοῦ Ἰωσὴφ ὀνομαζόμενος υἱὸς, καὶ ἐμὸς Μονογενής κατά τὴν θεϊκὴν οὐσίαν. • Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπη- τός· ἡ ὁ πεινῶν, καὶ τρέφων μυριάδας· καὶ κοπιῶν, καὶ ἀναπαύων τοὺς κοπιῶντας· ὁ μὴ ἔχων ποῦ τὴν κεφαλήν κλίναι, καὶ πάντα ἐν τῇ χειρὶ βαστάζων· ὁ πάσχων, καὶ τὰ πάθη ιώμενος· ὁ ραπιζόμενος, καὶ ἐλευ θερίαν τῷ κόσμῳ δωρούμενος (79)· ὁ τὴν πλευρὰν νυτ- • Εt Εt Φῶς ἀπρόσιτον δωρούμενος. SERMO IN SANCTA THEOPHANIA." A nos implere justitiam. Tunc deinceps Joannes ipsi Matth. III, 16, 17. > B " permittit : baptizatus Jesus, statim iterum ex aqua ascendit ; et aperti sunt ipsi coli : et ecce Spi- ritus Dei descendit specie columbæ, et super ipso mansit. vox de colo, dicens : llic est Filius meus dilectus, in quo complacui". » VI. Vides, dilecte, quot et quantorum bonorum jacturam facturi fuissemus, si Joannis monitioni Dominus cessisset, et baptismum non suscepisset? Clausi enim erant antehac cœli, inaccessa supera regio. In inferiora descendimus : ad superiora au- tem non iterum ascendimus. Num vero solum Do- minus baptizatus est? et veterem hominem renova- vit, et sceptra adoptionis ipsi iterum credidit. Statim enim ‹ aperti ipsi sunt cœli. › Reconciliatio facta est visibilium cum invisibilibus; cœlestes ordines gaudio sunt impleti; sanatæ in terris ægritudines; res absconditæ quæ erant, patefactæ sunt; quæ hostium erant in numero, reddita fuere amica. Au- disti enim evangelistam dicentem: ‹ Patefacti sunt ipsi cœli; s ob tria hæc admirabilia. Sponso enim Christo baptizato oportebat cœlestis thalami splen- didas portas aperiri. Similiter et Spiritu sancto in columba specie descendente, et Patris voce omnia percurrente loca, oportebat e portas altolli coe lestes". » Et ecce aperti sunt ei cœli, et vox facta est dicens: Hic est Filius meus dilectus, in quo complacui. › C VII. Amatus amorem generat, et lux immateria- lis lucem inaccessibilem. Hic est Filius meus di- lectus, qui infra apparuit, nec tamen a Patris sinu fuit separatus: apparuit et non apparuit. Aljud enim quod apparebat : siquidem, prout apparuit, baptizans baptizato præstantior fuit. Itaque Paler de cœlo Spiritum sanctum in baptizatum demisit. Sicut enim in arca Noe per columbam significatus est Dei in homines amor; sic et nunc Spiritus, columbæ descendens specie, velut fructum portans oleæ, su- per eum cui testimonium perhibebatur substitit. Quare? ut Paterna etiam vox certa et firma esse constaret, et propheticæ prædictioni multis ante temporibus factæ haberetur fides. Quænam illa? • Vox Domini super aquas, Deus gloriæ tonuit, Dom minus super aquas multas ''., Quænam vox? « Hic est Filius meus dilectus, in quo complacui. › Hic est qui Josephi nominatus est filius, et meus est Unigenitus secundum divinam essentiam. c Hic est Filius meus dilectus: > esuriens ille qui innumera alit millia ; laborans, idemque recreanis laborantes ; non habens ubi caput reclinet suum ", et omnia gerens manu; qui patitur, et omnibus medetur passionibus; qui cæditur colaphis, et mundum do- D Psal. XXIII, 7: Psal. xxvIII, 3. Luc. IX, 5. lunien de lumine dictus etiam ab Hippolyto su- prius cap. contra Noelum. respi- cit ad Tim. VI, 16. FABRIC. Alludit hic Hippolytus ad morem ma numittendi servos per alapam. lp. (78) Φῶς ἄλλον γεννᾷ φῶς ἀπρόσιτον. Filius, (79) Ὁ ραπιζόμενος, καὶ ἐλευθερίαν τῷ κόσμῳ

ἐπιγνώσωνται τὴν τοῦ Υἱοῦ δύναμιν. Αφες ἄρτι, οὔ- τους γὰρ πρέπον ἡμῖν ἐστιν πληρῶσαι πᾶσαν δικαιο- σύνην. Τότε λοιπὸν ἀφίησιν αὐτὸν ὁ Ἰωάννης, ο καὶ βαπτισθεὶς ὁ Ἰησοῦς εὐθέως ἀνέβη ἀπὸ τοῦ ὕδατος· καὶ ἠνεώχθησαν αὐτῷ οἱ οὐρανοὶ, καὶ ἰδοὺ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ κατέρχεται ἐν εἴδει περιστερᾶς, καὶ ἔμεινεν ἐπ' αὐτόν. Καὶ φωνὴ ἐκ τῶν οὐρανῶν λέγουσα· Οξ τός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ ηὐδόκησα. Ιδες, ἀγαπητέ, πόσων καὶ πηλίκων ἀγαθῶν ἐμέλ- λομεν ζημιοῦσθαι, εἰ εἶξεν ὁ Κύριος τῇ τοῦ Ἰωάννου παρακλήσει, καὶ παρητήσατο τὸ βάπτισμα; Κεκλει σμένοι γὰρ ἦσαν πρὸ τούτου οἱ οὐρανοὶ, ἄβατον ἦν τὸ ἄνω χωρίον. Ἐν τοῖς κάτω κατείημεν, ἐν τοῖς ἄνω δὲ οὐκ ἀνίειμεν. Μόνον δὲ ὁ Δεσπότης ἐβαπτίσθη; καὶ τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον ἀνεκαίνισεν, καὶ τὰ σκῆπτρα τῆς υἱοθεσίας αὐτῷ πάλιν ἐπίστευσεν. Εὐθέως γὰρ • Ανεώχθησαν αὐτῷ οἱ οὐρανοί. » Διαλλαγή γέγονεν τῶν ὁρατῶν πρὸς τὰ ἀόρατα· ἐχαροποιήθησαν τὰ οὐ ράνια τάγματα, ιάθη τὰ ἐπίγεια νοσήματα, ἐγνώσθη τὰ ἀπόρρητα πράγματα, ἐφιλιώθη τὰ ἐχθραίνοντα. Ηκουες γὰρ τοῦ εὐαγγελιστοῦ λέγοντος· « Ηνεώ- χθησαν αὐτῷ οἱ οὐρανοί·, τριῶν παραδόξων χάριν. Τοῦ γὰρ νυμφίου Χριστοῦ βαπτιζομένου, ἔδει τὸν οὐ- ράνιον θάλαμον τὰς λαμπροφόρους ἀνοίξαι πύλας. Ὡσαύτως δὲ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐν εἴδει περι- στερᾶς κατιόντος, καὶ τῆς Πατρώας φωνῆς πανταχού διαδεδραμένης, έδει τὰς < ἐπουρανίους πύλας ἐπῃς- μένας ὑπάρχειν. » Καὶ ἰδοὺ ἡνεώχθησαν αὐτῷ οἱ οὐ ρανοί, καὶ φωνὴ ἐγένετο, λέγουσα· « Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ ηὐδόκησα. » Αγαπητὸς ἀγάπην γεννᾷ, καὶ φῶς ἄϋλον, φῶς ἀπρόσιτον (78). «Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητὸς,ο ὁ κάτω ἐπιφανεὶς καὶ τῶν Πατρώων κόλπων μή χω ρισθεὶς, ἐπεφάνη, οὐκ ἐφάνη· ἄλλο γὰρ τὸ φανῆναι, ἐπειδὴ πρὸς τὸ φαινόμενον ὁ βαπτίζων τοῦ βαπτιζο- μένου προέχει. Τούτου ἕνεκεν ὁ Πατήρ οὐρανόθεν τὸ ἅγιον Πνεῦμα ἐπὶ τὸν βαπτιζόμενον κατέπεμπεν. Ὥσπερ γὰρ ἐν τῇ κιβωτῷ τοῦ Νε διὰ περιστερᾶς μηνύεται ἡ φιλανθρωπία τοῦ Θεοῦ, οὕτως καὶ νῦν τὸ ἐν εἴδει περιστερᾶς κατελθὼν Πνεῦμα, ὡς καρπὸν ἐλαίας βαστάσαν, ἐπὶ τὸν μαρτυρούμενον κατέστη. Διὰ τί ; ἵνα καὶ τῆς Πατρώας φωνῆς τὸ βέβαιον γνω- ρισθῇ, καὶ ἡ προφητική πρόρρησις ἐκ πολλῶν τῶν χρόνων πιστωθῇ. Ποία αὕτη; «Φωνή Κυρίου ἐπὶ τῶν ὑδάτων, ὁ Θεὸς τῆς δόξης ἑβρόντησεν, Κύριος ἐπὶ ὑδάτων πολλῶν. Ποία φωνή; « Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητὸς, ἐν ᾧ ηὐδόκησα. » Οὗτός ἐστιν ὁ τοῦ Ἰωσὴφ ὀνομαζόμενος υἱὸς, καὶ ἐμὸς Μονογενής κατά τὴν θεϊκὴν οὐσίαν. • Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπη- τός· ἡ ὁ πεινῶν, καὶ τρέφων μυριάδας· καὶ κοπιῶν, καὶ ἀναπαύων τοὺς κοπιῶντας· ὁ μὴ ἔχων ποῦ τὴν κεφαλήν κλίναι, καὶ πάντα ἐν τῇ χειρὶ βαστάζων· ὁ πάσχων, καὶ τὰ πάθη ιώμενος· ὁ ραπιζόμενος, καὶ ἐλευ θερίαν τῷ κόσμῳ δωρούμενος (79)· ὁ τὴν πλευρὰν νυτ- • Εt Εt Φῶς ἀπρόσιτον δωρούμενος. SERMO IN SANCTA THEOPHANIA." A nos implere justitiam. Tunc deinceps Joannes ipsi Matth. III, 16, 17. > B " permittit : baptizatus Jesus, statim iterum ex aqua ascendit ; et aperti sunt ipsi coli : et ecce Spi- ritus Dei descendit specie columbæ, et super ipso mansit. vox de colo, dicens : llic est Filius meus dilectus, in quo complacui". » VI. Vides, dilecte, quot et quantorum bonorum jacturam facturi fuissemus, si Joannis monitioni Dominus cessisset, et baptismum non suscepisset? Clausi enim erant antehac cœli, inaccessa supera regio. In inferiora descendimus : ad superiora au- tem non iterum ascendimus. Num vero solum Do- minus baptizatus est? et veterem hominem renova- vit, et sceptra adoptionis ipsi iterum credidit. Statim enim ‹ aperti ipsi sunt cœli. › Reconciliatio facta est visibilium cum invisibilibus; cœlestes ordines gaudio sunt impleti; sanatæ in terris ægritudines; res absconditæ quæ erant, patefactæ sunt; quæ hostium erant in numero, reddita fuere amica. Au- disti enim evangelistam dicentem: ‹ Patefacti sunt ipsi cœli; s ob tria hæc admirabilia. Sponso enim Christo baptizato oportebat cœlestis thalami splen- didas portas aperiri. Similiter et Spiritu sancto in columba specie descendente, et Patris voce omnia percurrente loca, oportebat e portas altolli coe lestes". » Et ecce aperti sunt ei cœli, et vox facta est dicens: Hic est Filius meus dilectus, in quo complacui. › C VII. Amatus amorem generat, et lux immateria- lis lucem inaccessibilem. Hic est Filius meus di- lectus, qui infra apparuit, nec tamen a Patris sinu fuit separatus: apparuit et non apparuit. Aljud enim quod apparebat : siquidem, prout apparuit, baptizans baptizato præstantior fuit. Itaque Paler de cœlo Spiritum sanctum in baptizatum demisit. Sicut enim in arca Noe per columbam significatus est Dei in homines amor; sic et nunc Spiritus, columbæ descendens specie, velut fructum portans oleæ, su- per eum cui testimonium perhibebatur substitit. Quare? ut Paterna etiam vox certa et firma esse constaret, et propheticæ prædictioni multis ante temporibus factæ haberetur fides. Quænam illa? • Vox Domini super aquas, Deus gloriæ tonuit, Dom minus super aquas multas ''., Quænam vox? « Hic est Filius meus dilectus, in quo complacui. › Hic est qui Josephi nominatus est filius, et meus est Unigenitus secundum divinam essentiam. c Hic est Filius meus dilectus: > esuriens ille qui innumera alit millia ; laborans, idemque recreanis laborantes ; non habens ubi caput reclinet suum ", et omnia gerens manu; qui patitur, et omnibus medetur passionibus; qui cæditur colaphis, et mundum do- D Psal. XXIII, 7: Psal. xxvIII, 3. Luc. IX, 5. lunien de lumine dictus etiam ab Hippolyto su- prius cap. contra Noelum. respi- cit ad Tim. VI, 16. FABRIC. Alludit hic Hippolytus ad morem ma numittendi servos per alapam. lp. (78) Φῶς ἄλλον γεννᾷ φῶς ἀπρόσιτον. Filius, (79) Ὁ ραπιζόμενος, καὶ ἐλευθερίαν τῷ κόσμῳ

Α τόμενος, καὶ τὴν πλευρὰν τοῦ ᾿Αδάμ διορθούμενος (80). Β ᾿Αλλὰ συντείνατέ μοι τὸν νοῦν, παρακαλώ, μετὰ ἀκριβείας· βούλομαι γὰρ ἐπὶ τὴν πηγὴν τῆς ζωῆς άναδραμεῖν, καὶ θεάσασθαι τὴν πηγὴν τῶν ἰαμάτων πηγάζουσαν. Ο τῆς ἀθανασίας Πατὴρ, τὸν ἀθάνατον Υἱὸν καὶ Λόγον ἀπέστειλεν εἰς τὸν κόσμον· ὃς ἀφικό- μενος εἰς τὸν ἄνθρωπον, λούσασθαι ὕδατι καὶ Πνεύ ματι· καὶ ἀναγεννήσας πρὸς ἀφθαρσίαν ψυχῆς τε καὶ σώματος, ἐνεφύσησεν ἡμῖν πνεῦμα ζωής, περιαμφιά- σας ἡμᾶς ἀφθάρτῳ πανοπλία. Εἰ οὖν ἀθάνατος γέγο νεν ὁ ἄνθρωπος, ἔσται καὶ Θεός (81). Εἰ δὲ Θεὸς δι ὕδατος καὶ Πνεύματος ἁγίου μετὰ τὴν τῆς κολυμβή θρας ἀναγέννησιν γίνεται, εὑρίσκεται καὶ συγκληρο νόμος Χριστοῦ μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασιν. Διδ κηρύσσω λέγων· Δεῦτε, πᾶσαι αἱ πατριαὶ τῶν ἐθνῶν, ἐπὶ τὴν τοῦ βαπτίσματος ἀθανασίαν. Ζωὴν ὑμῖν εὐαγ γελίζομαι, τοῖς ἐν τῷ ζόφῳ τῆς ἁγνωσίας ἐνδιατρί σουσιν. Δεῦτε εἰς ἐλευθερίαν ἐκ δουλείας, εἰς βασι λείαν ἐκ τυραννίδος, εἰς ἀφθαρσίαν ἐκ τῆς φθορᾶς. Καὶ πῶς, φησὶν, ἐλευσόμεθα; Πῶς; Δι᾿ ὕδατος καὶ ἁγίου Πνεύματος. Τοῦτο δέ ἐστιν τὸ ὕδωρ τὸ Πνεύ ματι κοινωνοῦν, δι' οὗ παράδεισος ποτίζεται, δι' οὗ ἡ γῆ πιαίνεται, δι' οὗ φυτὸν αὔξει, δι' οὗ ζῶα τεχνο γονεῖ· καὶ ἵνα πάντα συνελὼν εἴπω, δι' οὗ ἀναγεννώ μενος ζωογονείται ἄνθρωπος, ἐν ᾧ καὶ ὁ Χριστὸς ἐβαπτίσατο, ἐν ᾧ καὶ τὸ Πνεῦμα κατήρχετο ἐν εἴδει περιστερᾶς. Τοῦτο δέ ἐστιν τὸ Πνεῦμα, τὸ ἀπ' ἀρχῆς ἐπιφερό μενον ἐπάνω τῶν ὑδάτων· ο δι' οὗ κόσμος κινεῖται, δι' οὗ κτίσις ἵσταται καὶ τὰ σύμπαντα ζωογονείται - τὸ ἐν προφήταις ἐνεργῆσαν, τὸ ἐπὶ Χριστὸν καταπτάν. Τοῦτό ἐστιν τὸ Πνεῦμα τὸ δοθὲν τοῖς ἀποστόλοις ἐν είδει πυρίνων γλωσσῶν. Τοῦτο τὸ Πνεῦμα ἐζήτει Δα στο λέγων· « Καρδίαν καθαράν κτίσον ἐν ἐμοὶ, ὁ Θεὸς, καὶ πνεῦμα εὐθὲς ἐγκαίνισον ἐν τοῖς ἐγκάτοις μου. » Περὶ τούτου καὶ Γαβριὴλ ἔλεγεν τῇ Παρθένω· « Πνεύ μα ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σὲ, καὶ δύναμις Υψίστου ἐπισκιάσει σοι. » Διὰ τούτου τοῦ Πνεύματος Πέτρος ἐφθέγξατο τὴν μακαρίαν ἐκείνην φωνήν· « Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ζῶντος. » Διὰ τούτου τοῦ Πνεύματος ἐστερεώθη ἡ πέτρα τῆς Ἐκκλησίας. Τοῦτό ἐστιν τὸ Πνεῦμα, ὁ Παράκλητος, τὸ διὰ σὲ πεμπόμε νον, ἵνα δείξῃ σε τέκνον Θεοῦ. Δεύρο τοίνυν, ἀναγεννήθητι, ἄνθρωπε, εἰς υἱοθεσίαν Θεοῦ. Καὶ πῶς; φησίν· ἐὰν μηκέτι μοιχεύσης (82), μηδὲ φονεύσῃς, μηδὲ εἰδωλολατρεύσῃς· ἐὰν μὴ κρα- τηθῇς ὑφ᾽ ἡδονῆς, ἐὰν μὴ πάθος ὑπερηφανίας κυριεύση σου· ἐὰν ἀποξέσῃς τὸν ῥύπον τῆς ἀκαθαρσίας, καὶ ἀποῤῥίψῃς τὸ φορτίον τῆς ἁμαρτίας· ἐὰν ἀποδύσῃ τὴν πανοπλίαν τοῦ διαβόλου, καὶ ἐνδύσῃ τὸν θώρακα τῆς πίστεως, καθώς φησιν Ησαΐας· « Λούσασθε καὶ ζητήσατε κρίσιν, ῥύσασθε ἀδικούμενον, κρίνατε όρ Ἵνα διὰ τούτων γένησθε θείας κοινωνοί φύσεως · • S. HIPPOLYTI OPP. PARS I. - DOGMAT. ET HISTORIC. nat libertate ; qui in latere percutitur ', et latus Adami corrigit 10. Vill. Sed mentem, quæso, mihi accurate inten- dile : volo enim recurrere ad fontem vitæ, et fon- tem medelas scaturientem contemplari. Pater im- mortalitatis immortalem Filium ac Verbum in mun- dum misit, qui venit ad homines loturus eos aqua et Spirim : et regeneraturus ad animæ corporisque incorruptibilitatem, inspiravit in nes spiritum vitæ, et incorruptibili armatura nos induit. Si igitur homo factus immortalis est, Deus etiam erit 1. Si vero per aquam et Spiritum sanctum a regenera- tione ex lavacro Deus fit, comperitur etiam post resurrectionem e mortuis cohæres Christi esse". Igitur præconis voce proclamo : Venite, omnes tri- bus gentium, ad baptismatis immortalitatem. Vitam vobis qui in ignorantiæ caligine versati adhuc estis, fausto significo nuntio. Venite ex servitute in liber- tatem, ex tyrannide ad regnum, ex corruptione ad incorruptibilitatem. Et quomodo, inquit, veniemnus? Quomodo? Per aquam et Spiritum sanctum. Hæc est aqua cum Spiritu conjuncta, qua paradisus ri- gatur, terra pinguescit, incrementum plantæ ca- piunt, generant animalia; atque ut omnia compen- dio amplectar, per quam regeneratus homo vivifi- catur, qua Christus baptizatus est, in quam Spiritus sanctus columbæ specie descendit. IX. Hic est Spiritus qui ab initio e ferebatur su- per aquas 46; » per quem mundus movetur, natura creata consistit, et omnia vitam accipiunt; qui in prophetis operatus est 19, in Christum devolavit 10. llic est Spiritus specie linguarum ignearum datus apostolis ". Hunc quærebat David cum dixit : c Cor mundum crea in me, Deus, et spiritum rectum in- nova in visceribus meis "., De hoc Gabriel ad Vir- ginem : ‹ Spiritus sanctus superveniet in te, et vir- tus Altissimi obumbrabit tibi ". › Per hunc Spiri- tum Petrus beatam illam vocem effatus est : ‹ Tu es Christus Filius Dei viventis *. » Per hunc Spiritum Armata Ecclesiæ petra est ". Ilic est Spiritus Para- cletus propter te missus s, ut demonstraret filium te esse Dei. C X. Aceede igitur et regenerare, o homo, ad ado- D ptionem in filium Dei. Et quomodo? inquit. Si non adulterium nec cædem commiseris ", nec idola co- lueris; si non vincaris a voluptate, si non committas ut affectus superbiæ tibi dominetur ; si sordes impu- ritatis abstergas, et onus peccati a te abjicias; si exuas armaturam diaboli et induas fidei loricam, sicut Isaias : e Lavamini, inquit, et quærite judi- cium, eripite oppressum, judicate orphano, absol- Heb. 1, 3. Matth. xxvΙ, 67. Joan. xix, 54. Act. xxvi, 25. so Matth. iii, 16. Act. 11, 3. Ibid. 18. Joan. xvi, 26. " Ephes. vi, 14. est, peccatum per Evam introductum, quæ ex la- tere Adami formata a Deo fuerat. FABRIC. Rom. vu, 17. Gen. 1, 2. 1s Psal. L, 12. * Luc. 1, 55. * Matth. xvi, 16. 4: Ut per haec eliciamini divine consortes natura. Possinum ad S. Nili epistolam 2. FABRIC. (80) Τὴν πλευρὰν τοῦ Ἀδὰμ διορθούμενος. 14 (81) Εσται καὶ Θεός. Ad illud respicit II Pet. 1, 16. Il Pet. 1, 4. (82) Ἐὰν μηκέτι μοιχεύσης. In hunc locum vide

Α τόμενος, καὶ τὴν πλευρὰν τοῦ ᾿Αδάμ διορθούμενος (80). Β ᾿Αλλὰ συντείνατέ μοι τὸν νοῦν, παρακαλώ, μετὰ ἀκριβείας· βούλομαι γὰρ ἐπὶ τὴν πηγὴν τῆς ζωῆς άναδραμεῖν, καὶ θεάσασθαι τὴν πηγὴν τῶν ἰαμάτων πηγάζουσαν. Ο τῆς ἀθανασίας Πατὴρ, τὸν ἀθάνατον Υἱὸν καὶ Λόγον ἀπέστειλεν εἰς τὸν κόσμον· ὃς ἀφικό- μενος εἰς τὸν ἄνθρωπον, λούσασθαι ὕδατι καὶ Πνεύ ματι· καὶ ἀναγεννήσας πρὸς ἀφθαρσίαν ψυχῆς τε καὶ σώματος, ἐνεφύσησεν ἡμῖν πνεῦμα ζωής, περιαμφιά- σας ἡμᾶς ἀφθάρτῳ πανοπλία. Εἰ οὖν ἀθάνατος γέγο νεν ὁ ἄνθρωπος, ἔσται καὶ Θεός (81). Εἰ δὲ Θεὸς δι ὕδατος καὶ Πνεύματος ἁγίου μετὰ τὴν τῆς κολυμβή θρας ἀναγέννησιν γίνεται, εὑρίσκεται καὶ συγκληρο νόμος Χριστοῦ μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασιν. Διδ κηρύσσω λέγων· Δεῦτε, πᾶσαι αἱ πατριαὶ τῶν ἐθνῶν, ἐπὶ τὴν τοῦ βαπτίσματος ἀθανασίαν. Ζωὴν ὑμῖν εὐαγ γελίζομαι, τοῖς ἐν τῷ ζόφῳ τῆς ἁγνωσίας ἐνδιατρί σουσιν. Δεῦτε εἰς ἐλευθερίαν ἐκ δουλείας, εἰς βασι λείαν ἐκ τυραννίδος, εἰς ἀφθαρσίαν ἐκ τῆς φθορᾶς. Καὶ πῶς, φησὶν, ἐλευσόμεθα; Πῶς; Δι᾿ ὕδατος καὶ ἁγίου Πνεύματος. Τοῦτο δέ ἐστιν τὸ ὕδωρ τὸ Πνεύ ματι κοινωνοῦν, δι' οὗ παράδεισος ποτίζεται, δι' οὗ ἡ γῆ πιαίνεται, δι' οὗ φυτὸν αὔξει, δι' οὗ ζῶα τεχνο γονεῖ· καὶ ἵνα πάντα συνελὼν εἴπω, δι' οὗ ἀναγεννώ μενος ζωογονείται ἄνθρωπος, ἐν ᾧ καὶ ὁ Χριστὸς ἐβαπτίσατο, ἐν ᾧ καὶ τὸ Πνεῦμα κατήρχετο ἐν εἴδει περιστερᾶς. Τοῦτο δέ ἐστιν τὸ Πνεῦμα, τὸ ἀπ' ἀρχῆς ἐπιφερό μενον ἐπάνω τῶν ὑδάτων· ο δι' οὗ κόσμος κινεῖται, δι' οὗ κτίσις ἵσταται καὶ τὰ σύμπαντα ζωογονείται - τὸ ἐν προφήταις ἐνεργῆσαν, τὸ ἐπὶ Χριστὸν καταπτάν. Τοῦτό ἐστιν τὸ Πνεῦμα τὸ δοθὲν τοῖς ἀποστόλοις ἐν είδει πυρίνων γλωσσῶν. Τοῦτο τὸ Πνεῦμα ἐζήτει Δα στο λέγων· « Καρδίαν καθαράν κτίσον ἐν ἐμοὶ, ὁ Θεὸς, καὶ πνεῦμα εὐθὲς ἐγκαίνισον ἐν τοῖς ἐγκάτοις μου. » Περὶ τούτου καὶ Γαβριὴλ ἔλεγεν τῇ Παρθένω· « Πνεύ μα ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σὲ, καὶ δύναμις Υψίστου ἐπισκιάσει σοι. » Διὰ τούτου τοῦ Πνεύματος Πέτρος ἐφθέγξατο τὴν μακαρίαν ἐκείνην φωνήν· « Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ζῶντος. » Διὰ τούτου τοῦ Πνεύματος ἐστερεώθη ἡ πέτρα τῆς Ἐκκλησίας. Τοῦτό ἐστιν τὸ Πνεῦμα, ὁ Παράκλητος, τὸ διὰ σὲ πεμπόμε νον, ἵνα δείξῃ σε τέκνον Θεοῦ. Δεύρο τοίνυν, ἀναγεννήθητι, ἄνθρωπε, εἰς υἱοθεσίαν Θεοῦ. Καὶ πῶς; φησίν· ἐὰν μηκέτι μοιχεύσης (82), μηδὲ φονεύσῃς, μηδὲ εἰδωλολατρεύσῃς· ἐὰν μὴ κρα- τηθῇς ὑφ᾽ ἡδονῆς, ἐὰν μὴ πάθος ὑπερηφανίας κυριεύση σου· ἐὰν ἀποξέσῃς τὸν ῥύπον τῆς ἀκαθαρσίας, καὶ ἀποῤῥίψῃς τὸ φορτίον τῆς ἁμαρτίας· ἐὰν ἀποδύσῃ τὴν πανοπλίαν τοῦ διαβόλου, καὶ ἐνδύσῃ τὸν θώρακα τῆς πίστεως, καθώς φησιν Ησαΐας· « Λούσασθε καὶ ζητήσατε κρίσιν, ῥύσασθε ἀδικούμενον, κρίνατε όρ Ἵνα διὰ τούτων γένησθε θείας κοινωνοί φύσεως · • S. HIPPOLYTI OPP. PARS I. - DOGMAT. ET HISTORIC. nat libertate ; qui in latere percutitur ', et latus Adami corrigit 10. Vill. Sed mentem, quæso, mihi accurate inten- dile : volo enim recurrere ad fontem vitæ, et fon- tem medelas scaturientem contemplari. Pater im- mortalitatis immortalem Filium ac Verbum in mun- dum misit, qui venit ad homines loturus eos aqua et Spirim : et regeneraturus ad animæ corporisque incorruptibilitatem, inspiravit in nes spiritum vitæ, et incorruptibili armatura nos induit. Si igitur homo factus immortalis est, Deus etiam erit 1. Si vero per aquam et Spiritum sanctum a regenera- tione ex lavacro Deus fit, comperitur etiam post resurrectionem e mortuis cohæres Christi esse". Igitur præconis voce proclamo : Venite, omnes tri- bus gentium, ad baptismatis immortalitatem. Vitam vobis qui in ignorantiæ caligine versati adhuc estis, fausto significo nuntio. Venite ex servitute in liber- tatem, ex tyrannide ad regnum, ex corruptione ad incorruptibilitatem. Et quomodo, inquit, veniemnus? Quomodo? Per aquam et Spiritum sanctum. Hæc est aqua cum Spiritu conjuncta, qua paradisus ri- gatur, terra pinguescit, incrementum plantæ ca- piunt, generant animalia; atque ut omnia compen- dio amplectar, per quam regeneratus homo vivifi- catur, qua Christus baptizatus est, in quam Spiritus sanctus columbæ specie descendit. IX. Hic est Spiritus qui ab initio e ferebatur su- per aquas 46; » per quem mundus movetur, natura creata consistit, et omnia vitam accipiunt; qui in prophetis operatus est 19, in Christum devolavit 10. llic est Spiritus specie linguarum ignearum datus apostolis ". Hunc quærebat David cum dixit : c Cor mundum crea in me, Deus, et spiritum rectum in- nova in visceribus meis "., De hoc Gabriel ad Vir- ginem : ‹ Spiritus sanctus superveniet in te, et vir- tus Altissimi obumbrabit tibi ". › Per hunc Spiri- tum Petrus beatam illam vocem effatus est : ‹ Tu es Christus Filius Dei viventis *. » Per hunc Spiritum Armata Ecclesiæ petra est ". Ilic est Spiritus Para- cletus propter te missus s, ut demonstraret filium te esse Dei. C X. Aceede igitur et regenerare, o homo, ad ado- D ptionem in filium Dei. Et quomodo? inquit. Si non adulterium nec cædem commiseris ", nec idola co- lueris; si non vincaris a voluptate, si non committas ut affectus superbiæ tibi dominetur ; si sordes impu- ritatis abstergas, et onus peccati a te abjicias; si exuas armaturam diaboli et induas fidei loricam, sicut Isaias : e Lavamini, inquit, et quærite judi- cium, eripite oppressum, judicate orphano, absol- Heb. 1, 3. Matth. xxvΙ, 67. Joan. xix, 54. Act. xxvi, 25. so Matth. iii, 16. Act. 11, 3. Ibid. 18. Joan. xvi, 26. " Ephes. vi, 14. est, peccatum per Evam introductum, quæ ex la- tere Adami formata a Deo fuerat. FABRIC. Rom. vu, 17. Gen. 1, 2. 1s Psal. L, 12. * Luc. 1, 55. * Matth. xvi, 16. 4: Ut per haec eliciamini divine consortes natura. Possinum ad S. Nili epistolam 2. FABRIC. (80) Τὴν πλευρὰν τοῦ Ἀδὰμ διορθούμενος. 14 (81) Εσται καὶ Θεός. Ad illud respicit II Pet. 1, 16. Il Pet. 1, 4. (82) Ἐὰν μηκέτι μοιχεύσης. In hunc locum vide