ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΜΦΙΛΟΧΙΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΙΚΟΝΙΟΥ ΛΟΓΟΙ ΚΑΙ ΟΜΙΛΙΑΙ. ΛΟΓΟΣ Α'. Εἰς τὰ γενέθλια τοῦ μεγάλου Θεοῦ καὶ Σωτή ρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Α'. Ὁ μὲν πνευματικὸς οὗτος καὶ λαμπρὸς λειμών, ὁ τῷ τῶν οὐρανίων ἀνθῶν κάλλει πεποικιλμένος, καὶ ταῖς ἀποστολικαῖς καὶ ἀχράντοις εὐοδιάζων ἀποφοραῖς, τύπον ἔχειν τοῦ θείου παραδείσου μοι φαίνεται. Ον γὰρ τρόπον ὁ αἰσθητὸς ἐκεῖνος καὶ ἀκή- ρατος χορός (1), δένδρεσιν ἀφθάρτοις, καὶ καρποίς ἀθανάτοις, καὶ μυρίοις ἄλλοις ὑπερλαμπρος φαιδρύ νετα: κάλλεσιν· οὕτω δὴ καὶ οὗτος ὁ θεοειδέστατος τῆς ἱεροπρεπεστάτης Εκκλησίας θίασος, νοητοῖς καὶ ἀῤῥήτοις καταλαμπρύνεται μυστηρίοις, ὧν χρη- πὶς ἡμῖν ἀῤῥαγής, καὶ θεμέλιος ἀστεμφὴς, καὶ ἀρχὴ σωτήριος, καὶ κορυφὴ πανσεβάσμιος, ἡ σήμερον τῶν ἁγίων Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ ἡμῶν γενεθλίων ἐστὶν ἑορτή· δι᾿ ἣν καὶ τὰ παλαιὰ πεπροφήτευται τυπικῶς, καὶ τὰ νέα διαβρήδην εἰς πᾶσαν τὴν οίκου- μένην κεκήρυκται· δι᾿ ἣν φθορᾶς δύναμις πεπάτη- ται, καὶ διαβόλου σέβας ολέθριον πέπαυται· δι' ήν ἀνθρώπινα πάθη τεθανάτωται, ἀγγελικῆς δεσποτείας βίος ἀναπεπαίνισται (2) δεν ἣν οὐρανὸς ἠνέψεται, καὶ γῆ εἰς θεῖον ὕψος μετεώρισται· δι᾿ ἣν παράδει σος ἀνθρώποις ἀποδέδοται, καὶ θανάτου κράτος κατ ήργηται· δι᾿ ἣν πλάνη δαιμόνων δεδίωκται, Θεοῦ σοφία καὶ πάναγνος παρουσία μεμήνυται. Οὐκ ἄγ γελος γάρ, φησίν, οὐδὲ πρέσβυς, ἀλλ' αὐτὸς ὁ Κύριος ἥξει καὶ σώσει αὐτούς. Τα θείων εὐαγγε λίων πλοῦτος ἀμύθητος! ὦ πανσόφων μυστηρίων γνώ σις ἀνεκδιήγητος! ὦ θείων ἀφράστων δωρεῶν θησ σαυρὸς ἀνεξάλειπτος ! ὦ προνοητικῆς φιλανθρωπίας θίασος, χάρις αναρίθμητος! Αὐτὸς γάρ, φησὶν, ὁ Κύριος ἥξει, καὶ σώσει ἡμᾶς. Ηξειν πρὸς ἡμᾶς τίνα τρό πον, ὦ θεῖε προφῆτα, κηρύττεις τὸν Κύριον; Παρ τοῦ ἡγεμονικοῦ, S. AMPHILOCHII ICONIENSIS EPISCOPI S. P. N. AMPHILOCHII EPISCOPI ICONI ORATIONES ET HOMILIÆ. ORATIO 1. A In natalitia magni Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi 15. I. Videtur plane pratum hoc spirituale et splendi- dum, cœlestium florum venustate varium illud, apo- stolicisque ac incorruptis suaveolens odoribus, di- vini paradisi præferre typum. Quemadmodum enim tripudii ovansque ille sensui subjectus atque mala omni aura vacuus locus; arboribus incorruptis, im- mortalibusque fructibus, ac innumerabilibus aliis perquam magnificis decoratur ornamentis: ita sane et divinissimus sacratissimusque Ecclesiæ conven- ius, spiritualibus arcanisque illustrius splendescit sacramentis: quorum nobis sacrorum hodie Christi veri Dei nostri nataliliorum festa dies, solida crepido est fundamentumque immotumn, et salubre initium B ac plane augustus vertex : propter quam et vetera figurate prophetata sunt, et nova in toto terrarum orbe palam prædicata : per quam coelum apertumn est, terraque ad divinam elata celsitudinem : per quam paradisus concessus est hominibus, mortisque potestas abolita : per quam vis corruptionis est con- culcata, perniciosusque diaboli enitus sublatus : per quam humana vitia mortificata sunt, angelicique domninii designata vitæ ratio : per quam fugalus est error damonum, Deique sapientia ac castissimus aununtiatus adventus. Non enim angelus, inquit, neque legatus, sed ipse Dominus veniet et salvabit eos . faustorum nuntiorum inmensæ divitiæ! o sapientissimorum sacramentorum scientia inenar- rabilis! o divinorum ineffabilium donorum inde-C fectibilis thesaurus! o providæ clementiæ gratia innumerabilis! Ipse enim, inquit, Dominus veniet, et salvabit nos. Quo, propheta divine, modo ad nos Tit. 11, 13. Isa. LXIII, 9. retinuimus tamen propter sequens, ut signi- ficetur paradisus et hortus ille, ad modum loci cho- reis destinati, et loci tripudii : qualis vere fuit crea- tus innocenti homini. . Velut prima illa libertate, qua similes angelis, mero imperio appetitui dominabamur, sin plene restituta, at velut inchoata; abundantiori illa gratia et sani- tale redundante in corpus subje- clum, ejusque vires. ຄ (1) Καὶ ἀκήρατος χορός. Placeret magis χώρος ο (2) Αγγελικής δεσποτείας βίος ανακεκαίνισται.

ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΜΦΙΛΟΧΙΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΙΚΟΝΙΟΥ ΛΟΓΟΙ ΚΑΙ ΟΜΙΛΙΑΙ. ΛΟΓΟΣ Α'. Εἰς τὰ γενέθλια τοῦ μεγάλου Θεοῦ καὶ Σωτή ρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Α'. Ὁ μὲν πνευματικὸς οὗτος καὶ λαμπρὸς λειμών, ὁ τῷ τῶν οὐρανίων ἀνθῶν κάλλει πεποικιλμένος, καὶ ταῖς ἀποστολικαῖς καὶ ἀχράντοις εὐοδιάζων ἀποφοραῖς, τύπον ἔχειν τοῦ θείου παραδείσου μοι φαίνεται. Ον γὰρ τρόπον ὁ αἰσθητὸς ἐκεῖνος καὶ ἀκή- ρατος χορός (1), δένδρεσιν ἀφθάρτοις, καὶ καρποίς ἀθανάτοις, καὶ μυρίοις ἄλλοις ὑπερλαμπρος φαιδρύ νετα: κάλλεσιν· οὕτω δὴ καὶ οὗτος ὁ θεοειδέστατος τῆς ἱεροπρεπεστάτης Εκκλησίας θίασος, νοητοῖς καὶ ἀῤῥήτοις καταλαμπρύνεται μυστηρίοις, ὧν χρη- πὶς ἡμῖν ἀῤῥαγής, καὶ θεμέλιος ἀστεμφὴς, καὶ ἀρχὴ σωτήριος, καὶ κορυφὴ πανσεβάσμιος, ἡ σήμερον τῶν ἁγίων Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ ἡμῶν γενεθλίων ἐστὶν ἑορτή· δι᾿ ἣν καὶ τὰ παλαιὰ πεπροφήτευται τυπικῶς, καὶ τὰ νέα διαβρήδην εἰς πᾶσαν τὴν οίκου- μένην κεκήρυκται· δι᾿ ἣν φθορᾶς δύναμις πεπάτη- ται, καὶ διαβόλου σέβας ολέθριον πέπαυται· δι' ήν ἀνθρώπινα πάθη τεθανάτωται, ἀγγελικῆς δεσποτείας βίος ἀναπεπαίνισται (2) δεν ἣν οὐρανὸς ἠνέψεται, καὶ γῆ εἰς θεῖον ὕψος μετεώρισται· δι᾿ ἣν παράδει σος ἀνθρώποις ἀποδέδοται, καὶ θανάτου κράτος κατ ήργηται· δι᾿ ἣν πλάνη δαιμόνων δεδίωκται, Θεοῦ σοφία καὶ πάναγνος παρουσία μεμήνυται. Οὐκ ἄγ γελος γάρ, φησίν, οὐδὲ πρέσβυς, ἀλλ' αὐτὸς ὁ Κύριος ἥξει καὶ σώσει αὐτούς. Τα θείων εὐαγγε λίων πλοῦτος ἀμύθητος! ὦ πανσόφων μυστηρίων γνώ σις ἀνεκδιήγητος! ὦ θείων ἀφράστων δωρεῶν θησ σαυρὸς ἀνεξάλειπτος ! ὦ προνοητικῆς φιλανθρωπίας θίασος, χάρις αναρίθμητος! Αὐτὸς γάρ, φησὶν, ὁ Κύριος ἥξει, καὶ σώσει ἡμᾶς. Ηξειν πρὸς ἡμᾶς τίνα τρό πον, ὦ θεῖε προφῆτα, κηρύττεις τὸν Κύριον; Παρ τοῦ ἡγεμονικοῦ, S. AMPHILOCHII ICONIENSIS EPISCOPI S. P. N. AMPHILOCHII EPISCOPI ICONI ORATIONES ET HOMILIÆ. ORATIO 1. A In natalitia magni Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi 15. I. Videtur plane pratum hoc spirituale et splendi- dum, cœlestium florum venustate varium illud, apo- stolicisque ac incorruptis suaveolens odoribus, di- vini paradisi præferre typum. Quemadmodum enim tripudii ovansque ille sensui subjectus atque mala omni aura vacuus locus; arboribus incorruptis, im- mortalibusque fructibus, ac innumerabilibus aliis perquam magnificis decoratur ornamentis: ita sane et divinissimus sacratissimusque Ecclesiæ conven- ius, spiritualibus arcanisque illustrius splendescit sacramentis: quorum nobis sacrorum hodie Christi veri Dei nostri nataliliorum festa dies, solida crepido est fundamentumque immotumn, et salubre initium B ac plane augustus vertex : propter quam et vetera figurate prophetata sunt, et nova in toto terrarum orbe palam prædicata : per quam coelum apertumn est, terraque ad divinam elata celsitudinem : per quam paradisus concessus est hominibus, mortisque potestas abolita : per quam vis corruptionis est con- culcata, perniciosusque diaboli enitus sublatus : per quam humana vitia mortificata sunt, angelicique domninii designata vitæ ratio : per quam fugalus est error damonum, Deique sapientia ac castissimus aununtiatus adventus. Non enim angelus, inquit, neque legatus, sed ipse Dominus veniet et salvabit eos . faustorum nuntiorum inmensæ divitiæ! o sapientissimorum sacramentorum scientia inenar- rabilis! o divinorum ineffabilium donorum inde-C fectibilis thesaurus! o providæ clementiæ gratia innumerabilis! Ipse enim, inquit, Dominus veniet, et salvabit nos. Quo, propheta divine, modo ad nos Tit. 11, 13. Isa. LXIII, 9. retinuimus tamen propter sequens, ut signi- ficetur paradisus et hortus ille, ad modum loci cho- reis destinati, et loci tripudii : qualis vere fuit crea- tus innocenti homini. . Velut prima illa libertate, qua similes angelis, mero imperio appetitui dominabamur, sin plene restituta, at velut inchoata; abundantiori illa gratia et sani- tale redundante in corpus subje- clum, ejusque vires. ຄ (1) Καὶ ἀκήρατος χορός. Placeret magis χώρος ο (2) Αγγελικής δεσποτείας βίος ανακεκαίνισται.

ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΜΦΙΛΟΧΙΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΙΚΟΝΙΟΥ ΛΟΓΟΙ ΚΑΙ ΟΜΙΛΙΑΙ. ΛΟΓΟΣ Α'. Εἰς τὰ γενέθλια τοῦ μεγάλου Θεοῦ καὶ Σωτή ρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Α'. Ὁ μὲν πνευματικὸς οὗτος καὶ λαμπρὸς λειμών, ὁ τῷ τῶν οὐρανίων ἀνθῶν κάλλει πεποικιλμένος, καὶ ταῖς ἀποστολικαῖς καὶ ἀχράντοις εὐοδιάζων ἀποφοραῖς, τύπον ἔχειν τοῦ θείου παραδείσου μοι φαίνεται. Ον γὰρ τρόπον ὁ αἰσθητὸς ἐκεῖνος καὶ ἀκή- ρατος χορός (1), δένδρεσιν ἀφθάρτοις, καὶ καρποίς ἀθανάτοις, καὶ μυρίοις ἄλλοις ὑπερλαμπρος φαιδρύ νετα: κάλλεσιν· οὕτω δὴ καὶ οὗτος ὁ θεοειδέστατος τῆς ἱεροπρεπεστάτης Εκκλησίας θίασος, νοητοῖς καὶ ἀῤῥήτοις καταλαμπρύνεται μυστηρίοις, ὧν χρη- πὶς ἡμῖν ἀῤῥαγής, καὶ θεμέλιος ἀστεμφὴς, καὶ ἀρχὴ σωτήριος, καὶ κορυφὴ πανσεβάσμιος, ἡ σήμερον τῶν ἁγίων Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ ἡμῶν γενεθλίων ἐστὶν ἑορτή· δι᾿ ἣν καὶ τὰ παλαιὰ πεπροφήτευται τυπικῶς, καὶ τὰ νέα διαβρήδην εἰς πᾶσαν τὴν οίκου- μένην κεκήρυκται· δι᾿ ἣν φθορᾶς δύναμις πεπάτη- ται, καὶ διαβόλου σέβας ολέθριον πέπαυται· δι' ήν ἀνθρώπινα πάθη τεθανάτωται, ἀγγελικῆς δεσποτείας βίος ἀναπεπαίνισται (2) δεν ἣν οὐρανὸς ἠνέψεται, καὶ γῆ εἰς θεῖον ὕψος μετεώρισται· δι᾿ ἣν παράδει σος ἀνθρώποις ἀποδέδοται, καὶ θανάτου κράτος κατ ήργηται· δι᾿ ἣν πλάνη δαιμόνων δεδίωκται, Θεοῦ σοφία καὶ πάναγνος παρουσία μεμήνυται. Οὐκ ἄγ γελος γάρ, φησίν, οὐδὲ πρέσβυς, ἀλλ' αὐτὸς ὁ Κύριος ἥξει καὶ σώσει αὐτούς. Τα θείων εὐαγγε λίων πλοῦτος ἀμύθητος! ὦ πανσόφων μυστηρίων γνώ σις ἀνεκδιήγητος! ὦ θείων ἀφράστων δωρεῶν θησ σαυρὸς ἀνεξάλειπτος ! ὦ προνοητικῆς φιλανθρωπίας θίασος, χάρις αναρίθμητος! Αὐτὸς γάρ, φησὶν, ὁ Κύριος ἥξει, καὶ σώσει ἡμᾶς. Ηξειν πρὸς ἡμᾶς τίνα τρό πον, ὦ θεῖε προφῆτα, κηρύττεις τὸν Κύριον; Παρ τοῦ ἡγεμονικοῦ, S. AMPHILOCHII ICONIENSIS EPISCOPI S. P. N. AMPHILOCHII EPISCOPI ICONI ORATIONES ET HOMILIÆ. ORATIO 1. A In natalitia magni Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi 15. I. Videtur plane pratum hoc spirituale et splendi- dum, cœlestium florum venustate varium illud, apo- stolicisque ac incorruptis suaveolens odoribus, di- vini paradisi præferre typum. Quemadmodum enim tripudii ovansque ille sensui subjectus atque mala omni aura vacuus locus; arboribus incorruptis, im- mortalibusque fructibus, ac innumerabilibus aliis perquam magnificis decoratur ornamentis: ita sane et divinissimus sacratissimusque Ecclesiæ conven- ius, spiritualibus arcanisque illustrius splendescit sacramentis: quorum nobis sacrorum hodie Christi veri Dei nostri nataliliorum festa dies, solida crepido est fundamentumque immotumn, et salubre initium B ac plane augustus vertex : propter quam et vetera figurate prophetata sunt, et nova in toto terrarum orbe palam prædicata : per quam coelum apertumn est, terraque ad divinam elata celsitudinem : per quam paradisus concessus est hominibus, mortisque potestas abolita : per quam vis corruptionis est con- culcata, perniciosusque diaboli enitus sublatus : per quam humana vitia mortificata sunt, angelicique domninii designata vitæ ratio : per quam fugalus est error damonum, Deique sapientia ac castissimus aununtiatus adventus. Non enim angelus, inquit, neque legatus, sed ipse Dominus veniet et salvabit eos . faustorum nuntiorum inmensæ divitiæ! o sapientissimorum sacramentorum scientia inenar- rabilis! o divinorum ineffabilium donorum inde-C fectibilis thesaurus! o providæ clementiæ gratia innumerabilis! Ipse enim, inquit, Dominus veniet, et salvabit nos. Quo, propheta divine, modo ad nos Tit. 11, 13. Isa. LXIII, 9. retinuimus tamen propter sequens, ut signi- ficetur paradisus et hortus ille, ad modum loci cho- reis destinati, et loci tripudii : qualis vere fuit crea- tus innocenti homini. . Velut prima illa libertate, qua similes angelis, mero imperio appetitui dominabamur, sin plene restituta, at velut inchoata; abundantiori illa gratia et sani- tale redundante in corpus subje- clum, ejusque vires. ຄ (1) Καὶ ἀκήρατος χορός. Placeret magis χώρος ο (2) Αγγελικής δεσποτείας βίος ανακεκαίνισται.

ῥησιάσομαι γὰρ ἐν τούτῳ τῷ μέρει πρὸς σὲ τὸ τῶν παλαιῶν ἀνδρῶν πρόσωπον ἀναδεδεγμένος, τῶν ταύ- την (εἰς) τὴν πανύμνητόν μοι ἑορτασάντων πανήγυ- ριν, μήτε δὲ τοῦ καινοῦ καὶ πανάγνου τοκετοῦ τῆς ἀχράντου Παρθένου πεπειραμένων, μήτε τὰ τῶν ἀγ γέλων ἑωρακότων σκιρτήματα, μήτε τὰς θείας ἀκη- κοήτων φωνὰς, ἂς πρὸς τοὺς ἱερεῖς ποιμένας ἀνευ φημοῦντες τὸν γεγεννημένον Σωτήρα, γεγηθότες ἀπήγγελλον· μήτε μὴν τῶν μάγων τὰ δῶρα συνιένα των, καὶ τὴν προσκύνησιν τὴν θεϊκήν· ἐκείνων ἀνα- δεξάμενος τὸ πρόσωπον, ἐρωτήσαιμί σε τὸν τρόπον τῆς παρουσίας. Κατέπληττε γὰρ αὐτοὺς εἰκότως λίαν τὸ λόγιον, καὶ μικροῦ δεῖν τῷ πλήθει τοῦ δέους ἐξίστασθαι παρεσκεύασεν τῶν φρενῶν. Οὐ γὰρ εἶχον νοεῖν, ὅτι ὁ ἀθάνατος Θεὸς πρὸς ἀνθρώπους γεωδεστά τους ἥξει· ὁ ἀψηλάφητος, πρὸς τοὺς αἰσθητούς· ὁ ἀθεώρητος, πρὸς τοὺς ὁρατούς. Πῶς γὰρ ἂν ἥξειν τὸν Θεὸν ᾠήθησαν, καὶ πῶς ὀφθήσεσθαι; Ἐνίοις μὲν ἐδόκει πρότερον ὡς ὤφθη τῷ ᾽Αβραὰμ δι' ἀγγέλων, ἢ δ' αὖ πάλιν, ὡς ὤφθη τῷ Μωϋσῃ διὰ πυρὸς ἐν τῇ βάτῳ, ἢ καθ᾿ ὃν τρόπον ὤφθη τῷ Ἡσαΐᾳ διὰ τῶν σεραφίμ, ἢ τῷ Ἰεζεκιήλ διὰ τῶν χερουβίμ. Οὕτω γὰρ πάντες Θεὸν ἑωρακέναι διαμφοτέροις τρόποις μεμαρτυρήκασι. Ποῖος τοίνυν τούτων τρόπων εἰς θεωρίαν Θεοῦ ἐστιν ἄξιος ; δῆλον ὅτι οὐδὲ εἶς. Πόθεν δὲ μάλιστα τοῦτο πιστούμεθα ; Ἐκ τῆς ἑτέ ρας τοῦ προφήτου φωνῆς λεγούσης· Μετὰ ταῦτα ἐπὶ τῆς γῆς ὤφθη, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συναν εστράφη. Οπτασίας μὲν γὰρ ἐκεῖνα, καὶ οὐ συνανα- στροφῆς ὑπῆρχε τεκμήρια· ταῦτα συναναστροφής, καὶ οὐκ ὀπτασίας τυγχάνει κηρύγματα. Πῶς οὖν φησίν· Αὐτὸς ὁ Κύριος ἥξει, καὶ σώσει ἡμᾶς; Λέγῃς ἂν ἡμῖν, ὦ μακάριε. Πῶς ὁ ἀσχημάτιστος σχηματίζεται; ὁ ἀκίνητος, ἀπὸ τῶν οὐρανίων θρό νων ἐπὶ τῆς γῆς πάλιν ἀντιμεθίσταται; εἴπῃ δ᾽ ἂν πρὸς αὐτοὺς ἁπαντῶν ὁ θεῖος οὗτος ἀνήρ· "Οτι δι᾿ ἑτέ ρων λογίων τὸν τρόπον ἠκούσατε τῆς παρουσίας, τί περιστῶς πολυπραγμονεῖτε ἐνταῦθα τὸ λόγιον; "Η λέληθεν ὑμᾶς τὸ εἰρημένον, ὅτι Ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει, καὶ τέξεται υἱὸν, καὶ καλέσουσι τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουὴλ, ὅ ἐστι μεθερμηνευό- μενον, Μεθ' ἡμῶν ὁ Θεός; ἢ οὐκ ἀκηκόατε τὸ γε- γραμμένον, ὅτι Παιδίον ἐγεννήθη ἡμῖν, υἱὸς καὶ ἐδόθη ἡμῖν, οὗ ἡ ἀρχὴ ἐπὶ τοῦ ὤμου αὐτοῦ, καὶ καλεῖται τὸ ὄνομα αὐτοῦ, μεγάλης βουλῆς ἄγγε- λος, θαυμαστός, σύμβουλος, Θεὸς ἰσχυρὸς, ἐξου σιαστής, ἄρχων εἰρήνης, πατὴρ τοῦ μέλλοντος αἰῶνος ; Ἐκ τούτων τῶν λόγων τὸν τρόπον τῆς παρ- ουσίας ἐπέγνωτε. Παρθένος γὰρ ἄφθαρτος ἀπο- κυήσει σωματικῶς τὸν λύχνον τὸν ἄφθαρτον (3). Β' ORATIO IN CHRISTI NATALEM. " A venturum Dominum prædicas? Ad te enim hac in parte libere loquar, persona veterum assumpta, qui Gen. xvII, 4. Exod. 111, 2. Isa. VI, 2. 9s (sa. 18, 6. Scriptura per lucernam designari proles et semen; in qua igniculus Patris et Pater velut vivat. Sic Jansen. illud psal. cxxxt, Paravi lucernam Christo meo, paraphrasticws: Paravi enim uncto meo David posteritatem, quæ sua claritate et gloria, quasi lu- cerna quædam illustrabit Davidis nomen: ubi plura in eam rew. Præ omnibus autem fuit Maria: lu- B hancce mihi laudatissimam celebritatem coluerunt, nec novum tamen et castissimum intemeratæ Virgi- nis partum, experimento cognoverunt, nec sancto- rum angelorum viderunt tripudia, nec divinas au- dierunt voces, quibus illi, sacris pastoribus fauste acclamantes, natum Salvatorem gaudio nuntiarunt: sed neque magorum munera, divinanque perspe- xerunt adorationem : eorum, inquam, persona as- sumpta, ex te adventus modum quæsierim. Perculit enim eos perquam merito oracului, parumque al- fuit, ne præ ingenti metu sensibus deturbaret. Non enim poterant intellectu assequi, venturum Deum immortalem ad crassissimos homines; palpari ne- scium, ad sensibiles; invisibilem, ad visibiles. Nam quomodo venturum, quoque modo videndum existi marent? Quidam enim putabant, sicut prius Abral apparuit per angelos ' : aut rursum ut per ignem Moysi in rubo : aut quomodo Isaiæ visus est per seraphim : aut Ezechieli per cherubim s. His enim alterutris modis, Deum omnes vidisse testati sunt. Quis ergo illoruin dignus, ut se Deus eo viden- dum praeberet? Planum est ne ullum esse. Il. Unde id confirmamus? Ex alia prophetae voce, dicentis: Post hæc in terra visus est, et cum homi- nibus conversatus est 31. Illa quidem visionis fuerunt, non conversationis argumenta: ista conversationis sunt, non visionis praeconia. Quomodo igitur ait : Ipse Dominus veniet, et salvabit nos? Dixeris nobis, o beate: quomodo figuratur, in quem non cadit figura ? immobilisque ab coelestibus sedibus, dere- licta rursum statione, in terram transfertur ? (lis vero vir divinus occurrerit, dicens : Alio oraculo traditum audivistis adventus modum. Quid hic su- pervacanea curiositate exquiritis oraculum? Fugit vos dictum illud: Ecce virgo habebit in utero, el pariet filium, et vocabunt nomen ejus Emmanuel" : quod interpreteris, Nobiscum Deus? Nonne audistis quod scriptum est, quia Parvulus natus est nobis, flius et datus est nobis, cujus principatus super hu- merum ejus, et vocatur nomen ejus, magni consilii angelus : admirabilis, consiliarius, Deus fortis, po- tens, princeps pacis, pater futuri seculis39 Ex iis sermonibus cognitum habetis modum præsentiæ. Virgo enim incorrupta nesciam illam corruptionis lucernai corporali ratione concipiet. Oportet enim ut se Dei Verbum augustissimum ad carnem usque nobis inclinet; ut quos incorporea divinitate Ezech. x, etc. • Baruch 111, 38. Isa. VII, 14. cerna Dominus Jesus, qui lux de luce æternum a Patre prodit; humanumque et suum dignatione ge- nus, carnali ex ea nativitate, ad divinæ lucis com- mercium, deificatione admirabili evehit: ut tantum faciat homines deos, quantum factus est ipse, homo: ut ingens illa theologiæ lucerna Gregoriug audentius protulit exponitque D. Maximus dub. ad Thomami, etc. (3) Τον λύχνον τὸν ἄφθαρτον. Solet crebro in

ῥησιάσομαι γὰρ ἐν τούτῳ τῷ μέρει πρὸς σὲ τὸ τῶν παλαιῶν ἀνδρῶν πρόσωπον ἀναδεδεγμένος, τῶν ταύ- την (εἰς) τὴν πανύμνητόν μοι ἑορτασάντων πανήγυ- ριν, μήτε δὲ τοῦ καινοῦ καὶ πανάγνου τοκετοῦ τῆς ἀχράντου Παρθένου πεπειραμένων, μήτε τὰ τῶν ἀγ γέλων ἑωρακότων σκιρτήματα, μήτε τὰς θείας ἀκη- κοήτων φωνὰς, ἂς πρὸς τοὺς ἱερεῖς ποιμένας ἀνευ φημοῦντες τὸν γεγεννημένον Σωτήρα, γεγηθότες ἀπήγγελλον· μήτε μὴν τῶν μάγων τὰ δῶρα συνιένα των, καὶ τὴν προσκύνησιν τὴν θεϊκήν· ἐκείνων ἀνα- δεξάμενος τὸ πρόσωπον, ἐρωτήσαιμί σε τὸν τρόπον τῆς παρουσίας. Κατέπληττε γὰρ αὐτοὺς εἰκότως λίαν τὸ λόγιον, καὶ μικροῦ δεῖν τῷ πλήθει τοῦ δέους ἐξίστασθαι παρεσκεύασεν τῶν φρενῶν. Οὐ γὰρ εἶχον νοεῖν, ὅτι ὁ ἀθάνατος Θεὸς πρὸς ἀνθρώπους γεωδεστά τους ἥξει· ὁ ἀψηλάφητος, πρὸς τοὺς αἰσθητούς· ὁ ἀθεώρητος, πρὸς τοὺς ὁρατούς. Πῶς γὰρ ἂν ἥξειν τὸν Θεὸν ᾠήθησαν, καὶ πῶς ὀφθήσεσθαι; Ἐνίοις μὲν ἐδόκει πρότερον ὡς ὤφθη τῷ ᾽Αβραὰμ δι' ἀγγέλων, ἢ δ' αὖ πάλιν, ὡς ὤφθη τῷ Μωϋσῃ διὰ πυρὸς ἐν τῇ βάτῳ, ἢ καθ᾿ ὃν τρόπον ὤφθη τῷ Ἡσαΐᾳ διὰ τῶν σεραφίμ, ἢ τῷ Ἰεζεκιήλ διὰ τῶν χερουβίμ. Οὕτω γὰρ πάντες Θεὸν ἑωρακέναι διαμφοτέροις τρόποις μεμαρτυρήκασι. Ποῖος τοίνυν τούτων τρόπων εἰς θεωρίαν Θεοῦ ἐστιν ἄξιος ; δῆλον ὅτι οὐδὲ εἶς. Πόθεν δὲ μάλιστα τοῦτο πιστούμεθα ; Ἐκ τῆς ἑτέ ρας τοῦ προφήτου φωνῆς λεγούσης· Μετὰ ταῦτα ἐπὶ τῆς γῆς ὤφθη, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συναν εστράφη. Οπτασίας μὲν γὰρ ἐκεῖνα, καὶ οὐ συνανα- στροφῆς ὑπῆρχε τεκμήρια· ταῦτα συναναστροφής, καὶ οὐκ ὀπτασίας τυγχάνει κηρύγματα. Πῶς οὖν φησίν· Αὐτὸς ὁ Κύριος ἥξει, καὶ σώσει ἡμᾶς; Λέγῃς ἂν ἡμῖν, ὦ μακάριε. Πῶς ὁ ἀσχημάτιστος σχηματίζεται; ὁ ἀκίνητος, ἀπὸ τῶν οὐρανίων θρό νων ἐπὶ τῆς γῆς πάλιν ἀντιμεθίσταται; εἴπῃ δ᾽ ἂν πρὸς αὐτοὺς ἁπαντῶν ὁ θεῖος οὗτος ἀνήρ· "Οτι δι᾿ ἑτέ ρων λογίων τὸν τρόπον ἠκούσατε τῆς παρουσίας, τί περιστῶς πολυπραγμονεῖτε ἐνταῦθα τὸ λόγιον; "Η λέληθεν ὑμᾶς τὸ εἰρημένον, ὅτι Ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει, καὶ τέξεται υἱὸν, καὶ καλέσουσι τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουὴλ, ὅ ἐστι μεθερμηνευό- μενον, Μεθ' ἡμῶν ὁ Θεός; ἢ οὐκ ἀκηκόατε τὸ γε- γραμμένον, ὅτι Παιδίον ἐγεννήθη ἡμῖν, υἱὸς καὶ ἐδόθη ἡμῖν, οὗ ἡ ἀρχὴ ἐπὶ τοῦ ὤμου αὐτοῦ, καὶ καλεῖται τὸ ὄνομα αὐτοῦ, μεγάλης βουλῆς ἄγγε- λος, θαυμαστός, σύμβουλος, Θεὸς ἰσχυρὸς, ἐξου σιαστής, ἄρχων εἰρήνης, πατὴρ τοῦ μέλλοντος αἰῶνος ; Ἐκ τούτων τῶν λόγων τὸν τρόπον τῆς παρ- ουσίας ἐπέγνωτε. Παρθένος γὰρ ἄφθαρτος ἀπο- κυήσει σωματικῶς τὸν λύχνον τὸν ἄφθαρτον (3). Β' ORATIO IN CHRISTI NATALEM. " A venturum Dominum prædicas? Ad te enim hac in parte libere loquar, persona veterum assumpta, qui Gen. xvII, 4. Exod. 111, 2. Isa. VI, 2. 9s (sa. 18, 6. Scriptura per lucernam designari proles et semen; in qua igniculus Patris et Pater velut vivat. Sic Jansen. illud psal. cxxxt, Paravi lucernam Christo meo, paraphrasticws: Paravi enim uncto meo David posteritatem, quæ sua claritate et gloria, quasi lu- cerna quædam illustrabit Davidis nomen: ubi plura in eam rew. Præ omnibus autem fuit Maria: lu- B hancce mihi laudatissimam celebritatem coluerunt, nec novum tamen et castissimum intemeratæ Virgi- nis partum, experimento cognoverunt, nec sancto- rum angelorum viderunt tripudia, nec divinas au- dierunt voces, quibus illi, sacris pastoribus fauste acclamantes, natum Salvatorem gaudio nuntiarunt: sed neque magorum munera, divinanque perspe- xerunt adorationem : eorum, inquam, persona as- sumpta, ex te adventus modum quæsierim. Perculit enim eos perquam merito oracului, parumque al- fuit, ne præ ingenti metu sensibus deturbaret. Non enim poterant intellectu assequi, venturum Deum immortalem ad crassissimos homines; palpari ne- scium, ad sensibiles; invisibilem, ad visibiles. Nam quomodo venturum, quoque modo videndum existi marent? Quidam enim putabant, sicut prius Abral apparuit per angelos ' : aut rursum ut per ignem Moysi in rubo : aut quomodo Isaiæ visus est per seraphim : aut Ezechieli per cherubim s. His enim alterutris modis, Deum omnes vidisse testati sunt. Quis ergo illoruin dignus, ut se Deus eo viden- dum praeberet? Planum est ne ullum esse. Il. Unde id confirmamus? Ex alia prophetae voce, dicentis: Post hæc in terra visus est, et cum homi- nibus conversatus est 31. Illa quidem visionis fuerunt, non conversationis argumenta: ista conversationis sunt, non visionis praeconia. Quomodo igitur ait : Ipse Dominus veniet, et salvabit nos? Dixeris nobis, o beate: quomodo figuratur, in quem non cadit figura ? immobilisque ab coelestibus sedibus, dere- licta rursum statione, in terram transfertur ? (lis vero vir divinus occurrerit, dicens : Alio oraculo traditum audivistis adventus modum. Quid hic su- pervacanea curiositate exquiritis oraculum? Fugit vos dictum illud: Ecce virgo habebit in utero, el pariet filium, et vocabunt nomen ejus Emmanuel" : quod interpreteris, Nobiscum Deus? Nonne audistis quod scriptum est, quia Parvulus natus est nobis, flius et datus est nobis, cujus principatus super hu- merum ejus, et vocatur nomen ejus, magni consilii angelus : admirabilis, consiliarius, Deus fortis, po- tens, princeps pacis, pater futuri seculis39 Ex iis sermonibus cognitum habetis modum præsentiæ. Virgo enim incorrupta nesciam illam corruptionis lucernai corporali ratione concipiet. Oportet enim ut se Dei Verbum augustissimum ad carnem usque nobis inclinet; ut quos incorporea divinitate Ezech. x, etc. • Baruch 111, 38. Isa. VII, 14. cerna Dominus Jesus, qui lux de luce æternum a Patre prodit; humanumque et suum dignatione ge- nus, carnali ex ea nativitate, ad divinæ lucis com- mercium, deificatione admirabili evehit: ut tantum faciat homines deos, quantum factus est ipse, homo: ut ingens illa theologiæ lucerna Gregoriug audentius protulit exponitque D. Maximus dub. ad Thomami, etc. (3) Τον λύχνον τὸν ἄφθαρτον. Solet crebro in

ῥησιάσομαι γὰρ ἐν τούτῳ τῷ μέρει πρὸς σὲ τὸ τῶν παλαιῶν ἀνδρῶν πρόσωπον ἀναδεδεγμένος, τῶν ταύ- την (εἰς) τὴν πανύμνητόν μοι ἑορτασάντων πανήγυ- ριν, μήτε δὲ τοῦ καινοῦ καὶ πανάγνου τοκετοῦ τῆς ἀχράντου Παρθένου πεπειραμένων, μήτε τὰ τῶν ἀγ γέλων ἑωρακότων σκιρτήματα, μήτε τὰς θείας ἀκη- κοήτων φωνὰς, ἂς πρὸς τοὺς ἱερεῖς ποιμένας ἀνευ φημοῦντες τὸν γεγεννημένον Σωτήρα, γεγηθότες ἀπήγγελλον· μήτε μὴν τῶν μάγων τὰ δῶρα συνιένα των, καὶ τὴν προσκύνησιν τὴν θεϊκήν· ἐκείνων ἀνα- δεξάμενος τὸ πρόσωπον, ἐρωτήσαιμί σε τὸν τρόπον τῆς παρουσίας. Κατέπληττε γὰρ αὐτοὺς εἰκότως λίαν τὸ λόγιον, καὶ μικροῦ δεῖν τῷ πλήθει τοῦ δέους ἐξίστασθαι παρεσκεύασεν τῶν φρενῶν. Οὐ γὰρ εἶχον νοεῖν, ὅτι ὁ ἀθάνατος Θεὸς πρὸς ἀνθρώπους γεωδεστά τους ἥξει· ὁ ἀψηλάφητος, πρὸς τοὺς αἰσθητούς· ὁ ἀθεώρητος, πρὸς τοὺς ὁρατούς. Πῶς γὰρ ἂν ἥξειν τὸν Θεὸν ᾠήθησαν, καὶ πῶς ὀφθήσεσθαι; Ἐνίοις μὲν ἐδόκει πρότερον ὡς ὤφθη τῷ ᾽Αβραὰμ δι' ἀγγέλων, ἢ δ' αὖ πάλιν, ὡς ὤφθη τῷ Μωϋσῃ διὰ πυρὸς ἐν τῇ βάτῳ, ἢ καθ᾿ ὃν τρόπον ὤφθη τῷ Ἡσαΐᾳ διὰ τῶν σεραφίμ, ἢ τῷ Ἰεζεκιήλ διὰ τῶν χερουβίμ. Οὕτω γὰρ πάντες Θεὸν ἑωρακέναι διαμφοτέροις τρόποις μεμαρτυρήκασι. Ποῖος τοίνυν τούτων τρόπων εἰς θεωρίαν Θεοῦ ἐστιν ἄξιος ; δῆλον ὅτι οὐδὲ εἶς. Πόθεν δὲ μάλιστα τοῦτο πιστούμεθα ; Ἐκ τῆς ἑτέ ρας τοῦ προφήτου φωνῆς λεγούσης· Μετὰ ταῦτα ἐπὶ τῆς γῆς ὤφθη, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συναν εστράφη. Οπτασίας μὲν γὰρ ἐκεῖνα, καὶ οὐ συνανα- στροφῆς ὑπῆρχε τεκμήρια· ταῦτα συναναστροφής, καὶ οὐκ ὀπτασίας τυγχάνει κηρύγματα. Πῶς οὖν φησίν· Αὐτὸς ὁ Κύριος ἥξει, καὶ σώσει ἡμᾶς; Λέγῃς ἂν ἡμῖν, ὦ μακάριε. Πῶς ὁ ἀσχημάτιστος σχηματίζεται; ὁ ἀκίνητος, ἀπὸ τῶν οὐρανίων θρό νων ἐπὶ τῆς γῆς πάλιν ἀντιμεθίσταται; εἴπῃ δ᾽ ἂν πρὸς αὐτοὺς ἁπαντῶν ὁ θεῖος οὗτος ἀνήρ· "Οτι δι᾿ ἑτέ ρων λογίων τὸν τρόπον ἠκούσατε τῆς παρουσίας, τί περιστῶς πολυπραγμονεῖτε ἐνταῦθα τὸ λόγιον; "Η λέληθεν ὑμᾶς τὸ εἰρημένον, ὅτι Ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει, καὶ τέξεται υἱὸν, καὶ καλέσουσι τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουὴλ, ὅ ἐστι μεθερμηνευό- μενον, Μεθ' ἡμῶν ὁ Θεός; ἢ οὐκ ἀκηκόατε τὸ γε- γραμμένον, ὅτι Παιδίον ἐγεννήθη ἡμῖν, υἱὸς καὶ ἐδόθη ἡμῖν, οὗ ἡ ἀρχὴ ἐπὶ τοῦ ὤμου αὐτοῦ, καὶ καλεῖται τὸ ὄνομα αὐτοῦ, μεγάλης βουλῆς ἄγγε- λος, θαυμαστός, σύμβουλος, Θεὸς ἰσχυρὸς, ἐξου σιαστής, ἄρχων εἰρήνης, πατὴρ τοῦ μέλλοντος αἰῶνος ; Ἐκ τούτων τῶν λόγων τὸν τρόπον τῆς παρ- ουσίας ἐπέγνωτε. Παρθένος γὰρ ἄφθαρτος ἀπο- κυήσει σωματικῶς τὸν λύχνον τὸν ἄφθαρτον (3). Β' ORATIO IN CHRISTI NATALEM. " A venturum Dominum prædicas? Ad te enim hac in parte libere loquar, persona veterum assumpta, qui Gen. xvII, 4. Exod. 111, 2. Isa. VI, 2. 9s (sa. 18, 6. Scriptura per lucernam designari proles et semen; in qua igniculus Patris et Pater velut vivat. Sic Jansen. illud psal. cxxxt, Paravi lucernam Christo meo, paraphrasticws: Paravi enim uncto meo David posteritatem, quæ sua claritate et gloria, quasi lu- cerna quædam illustrabit Davidis nomen: ubi plura in eam rew. Præ omnibus autem fuit Maria: lu- B hancce mihi laudatissimam celebritatem coluerunt, nec novum tamen et castissimum intemeratæ Virgi- nis partum, experimento cognoverunt, nec sancto- rum angelorum viderunt tripudia, nec divinas au- dierunt voces, quibus illi, sacris pastoribus fauste acclamantes, natum Salvatorem gaudio nuntiarunt: sed neque magorum munera, divinanque perspe- xerunt adorationem : eorum, inquam, persona as- sumpta, ex te adventus modum quæsierim. Perculit enim eos perquam merito oracului, parumque al- fuit, ne præ ingenti metu sensibus deturbaret. Non enim poterant intellectu assequi, venturum Deum immortalem ad crassissimos homines; palpari ne- scium, ad sensibiles; invisibilem, ad visibiles. Nam quomodo venturum, quoque modo videndum existi marent? Quidam enim putabant, sicut prius Abral apparuit per angelos ' : aut rursum ut per ignem Moysi in rubo : aut quomodo Isaiæ visus est per seraphim : aut Ezechieli per cherubim s. His enim alterutris modis, Deum omnes vidisse testati sunt. Quis ergo illoruin dignus, ut se Deus eo viden- dum praeberet? Planum est ne ullum esse. Il. Unde id confirmamus? Ex alia prophetae voce, dicentis: Post hæc in terra visus est, et cum homi- nibus conversatus est 31. Illa quidem visionis fuerunt, non conversationis argumenta: ista conversationis sunt, non visionis praeconia. Quomodo igitur ait : Ipse Dominus veniet, et salvabit nos? Dixeris nobis, o beate: quomodo figuratur, in quem non cadit figura ? immobilisque ab coelestibus sedibus, dere- licta rursum statione, in terram transfertur ? (lis vero vir divinus occurrerit, dicens : Alio oraculo traditum audivistis adventus modum. Quid hic su- pervacanea curiositate exquiritis oraculum? Fugit vos dictum illud: Ecce virgo habebit in utero, el pariet filium, et vocabunt nomen ejus Emmanuel" : quod interpreteris, Nobiscum Deus? Nonne audistis quod scriptum est, quia Parvulus natus est nobis, flius et datus est nobis, cujus principatus super hu- merum ejus, et vocatur nomen ejus, magni consilii angelus : admirabilis, consiliarius, Deus fortis, po- tens, princeps pacis, pater futuri seculis39 Ex iis sermonibus cognitum habetis modum præsentiæ. Virgo enim incorrupta nesciam illam corruptionis lucernai corporali ratione concipiet. Oportet enim ut se Dei Verbum augustissimum ad carnem usque nobis inclinet; ut quos incorporea divinitate Ezech. x, etc. • Baruch 111, 38. Isa. VII, 14. cerna Dominus Jesus, qui lux de luce æternum a Patre prodit; humanumque et suum dignatione ge- nus, carnali ex ea nativitate, ad divinæ lucis com- mercium, deificatione admirabili evehit: ut tantum faciat homines deos, quantum factus est ipse, homo: ut ingens illa theologiæ lucerna Gregoriug audentius protulit exponitque D. Maximus dub. ad Thomami, etc. (3) Τον λύχνον τὸν ἄφθαρτον. Solet crebro in

Α μέχρι γὰρ σαρκὸς δεῖ συγκαταβῆναι πρὸς ἡμᾶς (4) τὸν πανσεβάσμιον τοῦ Θεοῦ Λόγον, ἵνα δὴ τοὺς ἀσω μάτῳ θεότητι παρ' αὐτοῦ δεδημιουργημένους ἀνα- καινίσῃ διὰ σαρκώσεως, παλαιωθέντας διὰ τὴν ἁμαρτίαν, καὶ ἀφθάρτους κατασκευάσῃ διὰ τῆς ὁμοιότητος τῆς πρὸς τὴν φθοράν. Ο Ο Ο Ο Γ'. Ταῦτα τοῦ Προφήτου πρὸς αὐτοὺς εἰρηκότος, ἐροῦμεν καὶ ἡμεῖς. "Ω παιδίον οὐρανοῦ παλαιότερον ! " τρισόλβιος υἱὸς, ὅστις ἐπ᾽ ὤμων ἥκει τὴν ἑαυτοῦ βαστάζων ἀρχὴν (5), καὶ οὐ παρ' ἑτέρου ζητῶν αὐτὴν κομίσασθαι. Εμφυτον γὰρ τῷ λόγῳ τῶν πάντων ἄρχειν ὡς Υἱῷ, καὶ οὐκ ἐπείσακτον ὡς ποιήματι. ῾Η ἀρχὴ γὰρ, φησίν, ἐπὶ τοῦ ὤμου αὐτοῦ. 'Ω με γαλώνυμον γέννημα ! Μεγάλης γὰρ βουλῆς, φησίν, ἄγγελος, καὶ Θεὸς ἰσχυρὸς ὀνομάζεται. Ω παντο- δύναμος ἐξουσία! Θαυμαστὸς γὰρ σύμβουλος, καὶ ἄρχων εἰρήνης ἐστί. Πῶς τοίνυν δοξάσωμεν τὴν σήμερον ἑορτήν; Πῶς μακαρίσωμεν τὴν ἐπὶ τοῦ παρόντος μυστικωτάτην πανήγυριν; Τίς γὰρ ἐξ- ιχνιάσει τὸν ταύτης τῆς ἡμέρας πλοῦτον ἀθάνατον; Ποίοις μεγαλήχοις καὶ ὑψηλοτάτοις ρήμασιν ἀνακη ρύξομεν τὸ πανύμνητον τοῦτο καὶ τροπαιοῦχον τῆς ἀφθαρσίας μυστήριον; Τα ἡμέρα μυρίων ὕμνων ἀξία, ἐν ᾗ ἀνέτειλεν ἡμῖν τὸ ἄστρον ἐξ Ἰακώβ, καὶ ὁ ἄνθρωπος ὁ οὐράνιος, ὃς ὤφθη ἐξ Ἰσραήλ, καὶ ἐπεδήμησεν ἡμῖν ὁ ἰσχυρὸς Θεὸς, καὶ ὁ τῆς δικαιο- σύνης ἐπεσκίασεν ἥλιος, καὶ ὁ τῶν θείων ἀρετῶν ἠνέωκται θησαυρὸς, καὶ τὸ τῆς αἰωνίου ζωῆς φυτὸν ἀνθρώποις ἐβλάστησε, καὶ ἡ ἀνατολὴ ἐκ τοῦ ὕψους ἐπέλαμψε, καὶ ὁ τῶν οὐρανίων καὶ ἐπιγείων Δεσπό της ἐκ παρθενικῶν λαγόνων, ὑπὲρ κόσμου λυτρώ σεως, εἰς κόσμον φθαρτὸν ἐλήλυθεν. Ἐγεννήθη γάρ ἡμῖν σήμερον Σωτὴρ, ὅς ἐστι Χριστός Κύριος, ὅστις φῶς ὑπάρχει ἐθνῶν, καὶ σωτηρία οἴκου Ἰσραήλ. Ω τοῦ θαύματος! Ἐπὶ φάτνης ὡς παι δίον ηὐλίζετο, ὁ ὑπὸ τῶν οὐρανῶν μὴ περιγραφόμε νος· καὶ γυναικείαις ἀγκάλαις ἐθάλπετο, ὁ λόγῳ βραχεῖ τὰ πάντα συστησάμενος· καὶ ἐγαλουχεῖτο ὑπὸ τῶν αμιάντων τῆς ἁγίας Παρθένου μαστῶν, ὁ πάσαις ταῖς ὑπερκοσμίαις δυνάμεσι τὸ εἶναι κεχαρισμένος. Εγέ- νετο γάρ, φησί, καθώς μαρτυρεῖ τὸ Εὐαγγέλιον, ἐν τῷ εἶναι αὐτοὺς ἐκεῖ, ἐπλήσθησαν αἱ ἡμέρα τοῦ τεκεῖν αὐτὴν, καὶ ἔτεκε τὸν υἱὸν αὐτῆς τὸν πρωτ τότοκον, καὶ ἐσπαργάνωσεν αὐτὸν, καὶ ἀνέκλινεν αὐτὸν ἐν τῇ φάτνῃ, διότι οὐκ ἦν αὐτοῖς τόπος ἐν τῷ καταλύματι. Δ΄. Τίς ἡ καινὴ καὶ παράδοξος αὕτη μυσταγωγία; Τίς ἡ παντοδύναμος καὶ φθαρτοποιός (6) τῆς θείας Προνοίας ευμένεια ; Τί τὸ δεινὸν καὶ πάνσοφον κατὰ τοῦ διαβόλου στρατήγημα; Ἠλευθέρωται κόσμος διά ἡμᾶς, S. AMPIILOCHII ICONIENSIS EPISCOPI creaverat, peccato veleratos, carnis assumptione in- novet, et immunes a corruptione, similitudine ad corruptionem, elliciat. Ill. His ad eos per Prophetam dictis, etiam ipsi interrogabimus. puerule cœlo antiquior! filius ter beatus, qui venit ferens principatum suum, non vero quaerens ut ab alio accipiat. Est enim Verbo a natura, tanquam Filio, ut omnibus præsideal, nec aliquid adscititium ut creatura habeat. Princi- palus enim, inquit, super humerum ejus. proles magni nominis ! Magni enim consilii, inquit, ange- lus vocatur, et Deus fortis. potestas ornnipotens! Admirabilis enim consiliarius est, et princeps pacis. Qui ergo celebraverimus hodiernam festivitatem? Qui maxime spiritualem in præsenti celebritatem beatam prædicaverimus? Quis enim hujusce diei immortales divitias investigabit? Quibus magniso- nis elatissimisque verbis, omnibus canticis prose- quendum, ac tropæale sacramentum hoc procla- mabimus? O dies innumerabilibus celebranda canticis, in qua nobis orta est stella ex Jacob.", coelestisque homo ex Israel apparuit, ac nos Deus fortis adiit Solque justitiæ obumbravit, et virtu… tum divinarum thesaurus patuit, ac vitæ æternæ planta hominibus germinavit, Oriensque de alto illuxit et coelestium, terrestrium infernoruinque Dominus ex virgineo progressus utero, pro mundi redemptione, in mundum corruptibilem venit. Na- tus enim est nobis hodie Salvator Christus Domi- nus, qui lumen est gentiums, et salus domus Israel. O miraculum ! Qui non definitur coelis, in præsepi demoratus est ut parvulus : quique brevi зermone universa constituit, muliebribus fovebatur u!nis; ac qui supercolestibus omnibus virtutibus donavit ut essent, impollutis lactabatur Virginis sa- cræ uberibus. Factum enim est, inquit, ut Evange- lium testatur, cum essent ibi, impleti sunt dies ut pareret. Et peperit filium suum primogenitum, et pannis eum involvit, et reclinavit eum in præsepio : quia non eral eis locus in diversorio ". B C IV. Quæ nova hæc et mirabilis doctrina? Quæ D omnipotens, et faciens mortalen, divina Providen- iae benevolentia? Quod grande astutissimumque iæ stratagema adversus diabolum? Mundus assertus * Num. xxiv, 17. Luc. 11, 11. ibid. 32. s' ibid. 6, 7. velut condescendat : sed ea vox durior est ; quanquam habet Bernardus, sive quisquis auctor. est sermonis in Evangelium infra oct. Epiphan. Imi- tati sumus magnum Leonem in illo, Se nobis incli- net. Passim utitur Chrysostomus ea voce etiam in materia visionis, ubi etiam quædam est Dei in nos inclinatio, compositioque ad nostrum modum, qui se videndum præbeat, non quantus est ipse, sed quantum ejus lumine perfusus intellectus creatus, capere potest. Pulchra illius loci expositio: quam eamdem habet Theodotus Ancyranus auctor alterius orationis in Annam et Symeonem, Amphilochii nomine vulgatæ. chia antithesis: vere enim nusquam magis eluxit divina potentia; tametsi impotentiæ videtur, fa- cere mortalem. Sic Maria : Fecit polentiam, etc., (4) Μέχρι γὰρ σαρκὸς δεῖ συγκαταβῆναι πρὸς (5) Επ' ώμων βαστάζων τὴν ἑαυτοῦ ἀρχήν. (6) Τίς ή παντοδύναμος καὶ φθαρτοποιός. Pul-

Α μέχρι γὰρ σαρκὸς δεῖ συγκαταβῆναι πρὸς ἡμᾶς (4) τὸν πανσεβάσμιον τοῦ Θεοῦ Λόγον, ἵνα δὴ τοὺς ἀσω μάτῳ θεότητι παρ' αὐτοῦ δεδημιουργημένους ἀνα- καινίσῃ διὰ σαρκώσεως, παλαιωθέντας διὰ τὴν ἁμαρτίαν, καὶ ἀφθάρτους κατασκευάσῃ διὰ τῆς ὁμοιότητος τῆς πρὸς τὴν φθοράν. Ο Ο Ο Ο Γ'. Ταῦτα τοῦ Προφήτου πρὸς αὐτοὺς εἰρηκότος, ἐροῦμεν καὶ ἡμεῖς. "Ω παιδίον οὐρανοῦ παλαιότερον ! " τρισόλβιος υἱὸς, ὅστις ἐπ᾽ ὤμων ἥκει τὴν ἑαυτοῦ βαστάζων ἀρχὴν (5), καὶ οὐ παρ' ἑτέρου ζητῶν αὐτὴν κομίσασθαι. Εμφυτον γὰρ τῷ λόγῳ τῶν πάντων ἄρχειν ὡς Υἱῷ, καὶ οὐκ ἐπείσακτον ὡς ποιήματι. ῾Η ἀρχὴ γὰρ, φησίν, ἐπὶ τοῦ ὤμου αὐτοῦ. 'Ω με γαλώνυμον γέννημα ! Μεγάλης γὰρ βουλῆς, φησίν, ἄγγελος, καὶ Θεὸς ἰσχυρὸς ὀνομάζεται. Ω παντο- δύναμος ἐξουσία! Θαυμαστὸς γὰρ σύμβουλος, καὶ ἄρχων εἰρήνης ἐστί. Πῶς τοίνυν δοξάσωμεν τὴν σήμερον ἑορτήν; Πῶς μακαρίσωμεν τὴν ἐπὶ τοῦ παρόντος μυστικωτάτην πανήγυριν; Τίς γὰρ ἐξ- ιχνιάσει τὸν ταύτης τῆς ἡμέρας πλοῦτον ἀθάνατον; Ποίοις μεγαλήχοις καὶ ὑψηλοτάτοις ρήμασιν ἀνακη ρύξομεν τὸ πανύμνητον τοῦτο καὶ τροπαιοῦχον τῆς ἀφθαρσίας μυστήριον; Τα ἡμέρα μυρίων ὕμνων ἀξία, ἐν ᾗ ἀνέτειλεν ἡμῖν τὸ ἄστρον ἐξ Ἰακώβ, καὶ ὁ ἄνθρωπος ὁ οὐράνιος, ὃς ὤφθη ἐξ Ἰσραήλ, καὶ ἐπεδήμησεν ἡμῖν ὁ ἰσχυρὸς Θεὸς, καὶ ὁ τῆς δικαιο- σύνης ἐπεσκίασεν ἥλιος, καὶ ὁ τῶν θείων ἀρετῶν ἠνέωκται θησαυρὸς, καὶ τὸ τῆς αἰωνίου ζωῆς φυτὸν ἀνθρώποις ἐβλάστησε, καὶ ἡ ἀνατολὴ ἐκ τοῦ ὕψους ἐπέλαμψε, καὶ ὁ τῶν οὐρανίων καὶ ἐπιγείων Δεσπό της ἐκ παρθενικῶν λαγόνων, ὑπὲρ κόσμου λυτρώ σεως, εἰς κόσμον φθαρτὸν ἐλήλυθεν. Ἐγεννήθη γάρ ἡμῖν σήμερον Σωτὴρ, ὅς ἐστι Χριστός Κύριος, ὅστις φῶς ὑπάρχει ἐθνῶν, καὶ σωτηρία οἴκου Ἰσραήλ. Ω τοῦ θαύματος! Ἐπὶ φάτνης ὡς παι δίον ηὐλίζετο, ὁ ὑπὸ τῶν οὐρανῶν μὴ περιγραφόμε νος· καὶ γυναικείαις ἀγκάλαις ἐθάλπετο, ὁ λόγῳ βραχεῖ τὰ πάντα συστησάμενος· καὶ ἐγαλουχεῖτο ὑπὸ τῶν αμιάντων τῆς ἁγίας Παρθένου μαστῶν, ὁ πάσαις ταῖς ὑπερκοσμίαις δυνάμεσι τὸ εἶναι κεχαρισμένος. Εγέ- νετο γάρ, φησί, καθώς μαρτυρεῖ τὸ Εὐαγγέλιον, ἐν τῷ εἶναι αὐτοὺς ἐκεῖ, ἐπλήσθησαν αἱ ἡμέρα τοῦ τεκεῖν αὐτὴν, καὶ ἔτεκε τὸν υἱὸν αὐτῆς τὸν πρωτ τότοκον, καὶ ἐσπαργάνωσεν αὐτὸν, καὶ ἀνέκλινεν αὐτὸν ἐν τῇ φάτνῃ, διότι οὐκ ἦν αὐτοῖς τόπος ἐν τῷ καταλύματι. Δ΄. Τίς ἡ καινὴ καὶ παράδοξος αὕτη μυσταγωγία; Τίς ἡ παντοδύναμος καὶ φθαρτοποιός (6) τῆς θείας Προνοίας ευμένεια ; Τί τὸ δεινὸν καὶ πάνσοφον κατὰ τοῦ διαβόλου στρατήγημα; Ἠλευθέρωται κόσμος διά ἡμᾶς, S. AMPIILOCHII ICONIENSIS EPISCOPI creaverat, peccato veleratos, carnis assumptione in- novet, et immunes a corruptione, similitudine ad corruptionem, elliciat. Ill. His ad eos per Prophetam dictis, etiam ipsi interrogabimus. puerule cœlo antiquior! filius ter beatus, qui venit ferens principatum suum, non vero quaerens ut ab alio accipiat. Est enim Verbo a natura, tanquam Filio, ut omnibus præsideal, nec aliquid adscititium ut creatura habeat. Princi- palus enim, inquit, super humerum ejus. proles magni nominis ! Magni enim consilii, inquit, ange- lus vocatur, et Deus fortis. potestas ornnipotens! Admirabilis enim consiliarius est, et princeps pacis. Qui ergo celebraverimus hodiernam festivitatem? Qui maxime spiritualem in præsenti celebritatem beatam prædicaverimus? Quis enim hujusce diei immortales divitias investigabit? Quibus magniso- nis elatissimisque verbis, omnibus canticis prose- quendum, ac tropæale sacramentum hoc procla- mabimus? O dies innumerabilibus celebranda canticis, in qua nobis orta est stella ex Jacob.", coelestisque homo ex Israel apparuit, ac nos Deus fortis adiit Solque justitiæ obumbravit, et virtu… tum divinarum thesaurus patuit, ac vitæ æternæ planta hominibus germinavit, Oriensque de alto illuxit et coelestium, terrestrium infernoruinque Dominus ex virgineo progressus utero, pro mundi redemptione, in mundum corruptibilem venit. Na- tus enim est nobis hodie Salvator Christus Domi- nus, qui lumen est gentiums, et salus domus Israel. O miraculum ! Qui non definitur coelis, in præsepi demoratus est ut parvulus : quique brevi зermone universa constituit, muliebribus fovebatur u!nis; ac qui supercolestibus omnibus virtutibus donavit ut essent, impollutis lactabatur Virginis sa- cræ uberibus. Factum enim est, inquit, ut Evange- lium testatur, cum essent ibi, impleti sunt dies ut pareret. Et peperit filium suum primogenitum, et pannis eum involvit, et reclinavit eum in præsepio : quia non eral eis locus in diversorio ". B C IV. Quæ nova hæc et mirabilis doctrina? Quæ D omnipotens, et faciens mortalen, divina Providen- iae benevolentia? Quod grande astutissimumque iæ stratagema adversus diabolum? Mundus assertus * Num. xxiv, 17. Luc. 11, 11. ibid. 32. s' ibid. 6, 7. velut condescendat : sed ea vox durior est ; quanquam habet Bernardus, sive quisquis auctor. est sermonis in Evangelium infra oct. Epiphan. Imi- tati sumus magnum Leonem in illo, Se nobis incli- net. Passim utitur Chrysostomus ea voce etiam in materia visionis, ubi etiam quædam est Dei in nos inclinatio, compositioque ad nostrum modum, qui se videndum præbeat, non quantus est ipse, sed quantum ejus lumine perfusus intellectus creatus, capere potest. Pulchra illius loci expositio: quam eamdem habet Theodotus Ancyranus auctor alterius orationis in Annam et Symeonem, Amphilochii nomine vulgatæ. chia antithesis: vere enim nusquam magis eluxit divina potentia; tametsi impotentiæ videtur, fa- cere mortalem. Sic Maria : Fecit polentiam, etc., (4) Μέχρι γὰρ σαρκὸς δεῖ συγκαταβῆναι πρὸς (5) Επ' ώμων βαστάζων τὴν ἑαυτοῦ ἀρχήν. (6) Τίς ή παντοδύναμος καὶ φθαρτοποιός. Pul-

παρθένου, ὁ διὰ ταύτης τὸ πρὶν ὑπὸ τὴν ἁμαρτίαν Α πεσών. Διὰ παρθενικού τοκετοῦ τεταρτάρωται δαι μόνων ἀοράτων τὰ τοσαῦτα καὶ τηλικαῦτα συστή- ματα. Σύμμορφος τοῖς δούλοις ὁ Δεσπότης γέγονεν, ἵνα οἱ δοῦλοι γένωνται σύμμορφοι πάλιν Θεοῦ. Ὦ Βηθλεὲμ πόλις ἡγιασμένη, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συγ- κεκληρωμένη (7). ΤΩ φάτνη, ὦ φάτνη συμμέτοχε τῶν Χερουβίμ, καὶ ὁμότιμε τῶν Σεραφίμ! Ο γὰρ αἰωνίως ὑπ' ἐκείνων τῶν θρόνων ἐποχούμενος θεϊκῶς, νῦν ἐν σοὶ σωματικῶς πάλιν αὐλίζεται. Ω Μαρία, ὦ Μαρία! ἡ τὸν ἁπάντων Δημιουργὸν πρωτότοκον κεκτημένη. Ὦ ἀνθρωπότης, ἡ τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγου σωματικῶς οὐσιώσασα (8), καὶ τῶν ἐπουρανίων καὶ νοερῶν δυνάμεων ἐν τούτῳ τῷ μέρει προτετιμημένη! Οὐ γὰρ ἠξίωσε Χριστὸς μορφωθῆναι πρὸς τὰς τῶν ἀρχαγγέλων μορφάς, οὔτε μὴν πρὸς τὰς τῶν ἀρχῶν, Β καὶ δυνάμεων, καὶ ἐξουσιῶν ἀτρέπτους εἰκόνας (9), ἀλλὰ πρὸς σὲ τὴν κατενεχθεῖσαν ἐπὶ τροπὴν, καὶ τοῖς ἀλόγοις ζώοις παρασυμβεβλημένην. Οἱ μὲν γὰρ ὑγιαίνοντες οὐ χρείαν ἔχουσιν ἰατροῦ· ἡ δὲ νόσῳ συχνῇ κατασχεθεῖσα, τηλικούτου καὶ τοιούτου τετύχηκεν ἰατροῦ, ὡς μείζονος τῆς ὑγείας εὐτυχής ἐστι σωτη- ρίας (10), τοῦ νοσήματος δραπετεύσαντος. ᾿Αλλὰ ποῦ νῦν ὁ δυσμενὴς καὶ ἀβρόντητος (11)· ὁ ἀλάστωρ καὶ παμμίαρος δράκων, ὁ μετεωρίζειν εἰς ὕψος τὸν ἑαυ τοῦ θρόνον ἐπαγγειλάμενος; Ε΄. Διό, ἀδελφοί, μακαρίας κλήσεως ἐπουρανίου μέτω οχοι, πρὸς υἱοθεσίαν Θεοῦ καὶ ἀδελφότητα κεκλημέ- ναι, εὐχαριστεῖν ὀφείλομεν τῷ καλέσαντι ἡμᾶς, καὶ παρέχειν ἑαυτοὺς ἀξίους εἶναι τοῦ παρέχοντος ἡμῖν τὴν ἀδελφότητα, καὶ δεξαμένου ἡμᾶς εἰς υἱοθεσίαν, ἑκόντες οὖν καὶ ἐξ ἀγάπης δουλεύσωμεν αὐτῷ, ἔτοι- μοι ὄντες πρὸς πᾶσαν δικαιοσύνης κατόρθωσιν· ἀγνείᾳ κοσμούμενοι, ἀκτημοσύνην διώκοντες, λόγοις Θεοῦ προσκαρτεροῦντες, εὐχαῖς ἁγίαις καὶ ὕμνοις Θεοῦ ἱεροῖς ἀνακείμενοι· μετασχηματίζοντες ἑαυτοὺς ἀπὸ τοῦ αἰῶνος τούτου, ἐπιλανθανόμενοι τῶν γηΐνων καὶ θνητῶν ἐπιθυμιῶν, νικῶντες ἐν τῷ ἀγαθῷ τὸ κακὸν, μηδενὶ κακὸν ἀντὶ κακοῦ ἀποδιδόντες· μὴ λογιζό- μενοι ἑαυτοὺς διατρίβειν ἐν τῇ γῇ, ἀλλ' ἐν οὐρανῷ πολιτεύεσθαι· μετ' ἀγγέλων ἀναστρέφεσθαι, τῷ θρόνῳ τῆς οὐρανίου βασιλείας παραστῆναι. Ταῦτα τῶν ἱερῶν ἀποστόλων τὰ διδάγματα· ἐν τούτοις Χριστὸς ἡμῖν τὴν μακαρίαν καὶ αἰώνιον διαθήκην διέθετο. Θαυμασάτω τὴν ἀρετὴν ἡμῶν ὁ κόσμος· αἰσχυνθή- Ο Ο ο Ο σασα. μὲ τὸ, σωματικῶς, σωματικῶς, μεταποιούμε - νος τοῦτο. ρίας. ORATIO IN CHRISTI NATALEM. est in libertatem per Virginem, qui per virginem G olim sub peccatum corruerat. Virginali partu, tot tantaque invisibilium dæmonum copiæ in tartarum præcipites datæ sunt. Factus est Dominus conformis servis, ut servi iterum conformes Deo fierent. Bethlehem urbs sanctificata, et communis hæredi- tas hominibus facta! O præsepe, o præsepe compar- ticeps cherubim, eodemque seraphim honore! Qui enim iis æternum sedibus divine inequitat, nunc in te rursum corporaliter degit. Maria, Maria, quæ universorum Creatorem habuisti primogeni- tum! humanitas Dei Verbo corporaliter facta substantia, eoque titulo coelestibus spiritalibusque virtutibus honore prælata ! Noluit enim Christus formam archangelorum induere *, sed neque princi- patuum et virtutum potestatumque immutabiles imagines, tuam vero in mutationem prolapsam in- duit, et brutis animantibus comparatam s. Sanis quidem non est opus medicus "t: at quæ multis mor- bis detinebatur, talem tantumque consecuta est medicum, ut fugato morbo, majori quam sana for tunata sit salute. Ubi vero nunc infensus ille et im- perculsus ille exitiosus, prorsusque exsecrabilis draco, qui edixerat fore ut thronum suun in sub- lime extolleret ? V. Ideo, iratres, beatæ coelestis vocalionis parti- cipes 3, ad divinam vocati adoptionem et fraterni- tatem, debemus agere gratias ei qui nos vocavit ; eoque nos ipsos dignos ei exhibere, qui se nobis fratrem exhibuit; ac velut filii, illo digni esse, qui filiatione donavit inque adoptionem assumpsit. Lu- bentes ergo et ex charitate ei serviamus, expediti ad omnem gerendam justitiam, castitate ornati, consectantes paupertatem, divinis sermonibus in- stantes, precibus sanctis sacrisque Dei dediti can- ticis, nos ipsos transformantes ab isto sæculo, obliti terrenas et mortales concupiscentias; vincentes in bono, malum; nemini malum pro malo reddentes : non reputantes in terra incolatum nostrum, sed con- versationem in coelos : cum angelis agere, coelestis que Regis throno astare. Sunt haec sacrorum apo- stolorum doctrina tradita. In his Christus beatum nobis æternumque testamentum condidit. Demiretur mundus vestram virtutem. Confundantur Judai con- Psal. LXXIX, 2. Hebr. 11, 16. Psal. XLVIII, 15. Matth. 1x, 12. Isa. XIV, 15. Hebr. 111, 1. Rom. XII, et 17. Philipp. 111, 20. communem inetropolim homines sortiti sint, ex ignobili vico, facta Christi editione, regina urbium, juxta prophetiam Michae : Et tu, etc. Quae Dei Verbum vere substantia induisti : sit emphaticum, quale illud Pauli : In quo habitat plenitudo divinitatis vel corporaliter, quia ipsa corporalis, substantia dona. vit Verbum, eo vere factum corpus, Hoc sibi adsciscens, ut et esse carnem, atque adeo creaturam, non mutatione aliqua, sed assumptione et appropriatione. absolute, propter gloriam : antea vero et a condi- PATROL. GR. XXXIX. tione, quodammodo etiam. Quod enim non absolute, arguit Lucifer ille, mutatus in tenebras, ut bene colligit Gregorius Theologus, orat. in Natal. et in sanctum Pascha. Sic passim Patres et theologi, immensas illas divinæ bonitatis divitias in humanum genus merito celebrantes. velut qui voto frustratum se videat, quod altomitos per- culsosque habet facere. Forte vero voluit significare magnam illius audaciam et infractam pervicacita- tem, qualis describitur Job XL sub nomine Behe- moth. (7) Ανθρώποις συγκεκληρωμένη. Quam velut D (8) Τὸν τοῦ Θεοῦ λόγον σωματικῶς οὐσιώ- (9) Ατρέπτους εἰκόνας. Modo quidem tales (10) Μείζονος τῆς ὑγείας εὐτυχής ἐστι σωτη- (11) Αβρόντητος. Forte εμβρόντητος,

παρθένου, ὁ διὰ ταύτης τὸ πρὶν ὑπὸ τὴν ἁμαρτίαν Α πεσών. Διὰ παρθενικού τοκετοῦ τεταρτάρωται δαι μόνων ἀοράτων τὰ τοσαῦτα καὶ τηλικαῦτα συστή- ματα. Σύμμορφος τοῖς δούλοις ὁ Δεσπότης γέγονεν, ἵνα οἱ δοῦλοι γένωνται σύμμορφοι πάλιν Θεοῦ. Ὦ Βηθλεὲμ πόλις ἡγιασμένη, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συγ- κεκληρωμένη (7). ΤΩ φάτνη, ὦ φάτνη συμμέτοχε τῶν Χερουβίμ, καὶ ὁμότιμε τῶν Σεραφίμ! Ο γὰρ αἰωνίως ὑπ' ἐκείνων τῶν θρόνων ἐποχούμενος θεϊκῶς, νῦν ἐν σοὶ σωματικῶς πάλιν αὐλίζεται. Ω Μαρία, ὦ Μαρία! ἡ τὸν ἁπάντων Δημιουργὸν πρωτότοκον κεκτημένη. Ὦ ἀνθρωπότης, ἡ τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγου σωματικῶς οὐσιώσασα (8), καὶ τῶν ἐπουρανίων καὶ νοερῶν δυνάμεων ἐν τούτῳ τῷ μέρει προτετιμημένη! Οὐ γὰρ ἠξίωσε Χριστὸς μορφωθῆναι πρὸς τὰς τῶν ἀρχαγγέλων μορφάς, οὔτε μὴν πρὸς τὰς τῶν ἀρχῶν, Β καὶ δυνάμεων, καὶ ἐξουσιῶν ἀτρέπτους εἰκόνας (9), ἀλλὰ πρὸς σὲ τὴν κατενεχθεῖσαν ἐπὶ τροπὴν, καὶ τοῖς ἀλόγοις ζώοις παρασυμβεβλημένην. Οἱ μὲν γὰρ ὑγιαίνοντες οὐ χρείαν ἔχουσιν ἰατροῦ· ἡ δὲ νόσῳ συχνῇ κατασχεθεῖσα, τηλικούτου καὶ τοιούτου τετύχηκεν ἰατροῦ, ὡς μείζονος τῆς ὑγείας εὐτυχής ἐστι σωτη- ρίας (10), τοῦ νοσήματος δραπετεύσαντος. ᾿Αλλὰ ποῦ νῦν ὁ δυσμενὴς καὶ ἀβρόντητος (11)· ὁ ἀλάστωρ καὶ παμμίαρος δράκων, ὁ μετεωρίζειν εἰς ὕψος τὸν ἑαυ τοῦ θρόνον ἐπαγγειλάμενος; Ε΄. Διό, ἀδελφοί, μακαρίας κλήσεως ἐπουρανίου μέτω οχοι, πρὸς υἱοθεσίαν Θεοῦ καὶ ἀδελφότητα κεκλημέ- ναι, εὐχαριστεῖν ὀφείλομεν τῷ καλέσαντι ἡμᾶς, καὶ παρέχειν ἑαυτοὺς ἀξίους εἶναι τοῦ παρέχοντος ἡμῖν τὴν ἀδελφότητα, καὶ δεξαμένου ἡμᾶς εἰς υἱοθεσίαν, ἑκόντες οὖν καὶ ἐξ ἀγάπης δουλεύσωμεν αὐτῷ, ἔτοι- μοι ὄντες πρὸς πᾶσαν δικαιοσύνης κατόρθωσιν· ἀγνείᾳ κοσμούμενοι, ἀκτημοσύνην διώκοντες, λόγοις Θεοῦ προσκαρτεροῦντες, εὐχαῖς ἁγίαις καὶ ὕμνοις Θεοῦ ἱεροῖς ἀνακείμενοι· μετασχηματίζοντες ἑαυτοὺς ἀπὸ τοῦ αἰῶνος τούτου, ἐπιλανθανόμενοι τῶν γηΐνων καὶ θνητῶν ἐπιθυμιῶν, νικῶντες ἐν τῷ ἀγαθῷ τὸ κακὸν, μηδενὶ κακὸν ἀντὶ κακοῦ ἀποδιδόντες· μὴ λογιζό- μενοι ἑαυτοὺς διατρίβειν ἐν τῇ γῇ, ἀλλ' ἐν οὐρανῷ πολιτεύεσθαι· μετ' ἀγγέλων ἀναστρέφεσθαι, τῷ θρόνῳ τῆς οὐρανίου βασιλείας παραστῆναι. Ταῦτα τῶν ἱερῶν ἀποστόλων τὰ διδάγματα· ἐν τούτοις Χριστὸς ἡμῖν τὴν μακαρίαν καὶ αἰώνιον διαθήκην διέθετο. Θαυμασάτω τὴν ἀρετὴν ἡμῶν ὁ κόσμος· αἰσχυνθή- Ο Ο ο Ο σασα. μὲ τὸ, σωματικῶς, σωματικῶς, μεταποιούμε - νος τοῦτο. ρίας. ORATIO IN CHRISTI NATALEM. est in libertatem per Virginem, qui per virginem G olim sub peccatum corruerat. Virginali partu, tot tantaque invisibilium dæmonum copiæ in tartarum præcipites datæ sunt. Factus est Dominus conformis servis, ut servi iterum conformes Deo fierent. Bethlehem urbs sanctificata, et communis hæredi- tas hominibus facta! O præsepe, o præsepe compar- ticeps cherubim, eodemque seraphim honore! Qui enim iis æternum sedibus divine inequitat, nunc in te rursum corporaliter degit. Maria, Maria, quæ universorum Creatorem habuisti primogeni- tum! humanitas Dei Verbo corporaliter facta substantia, eoque titulo coelestibus spiritalibusque virtutibus honore prælata ! Noluit enim Christus formam archangelorum induere *, sed neque princi- patuum et virtutum potestatumque immutabiles imagines, tuam vero in mutationem prolapsam in- duit, et brutis animantibus comparatam s. Sanis quidem non est opus medicus "t: at quæ multis mor- bis detinebatur, talem tantumque consecuta est medicum, ut fugato morbo, majori quam sana for tunata sit salute. Ubi vero nunc infensus ille et im- perculsus ille exitiosus, prorsusque exsecrabilis draco, qui edixerat fore ut thronum suun in sub- lime extolleret ? V. Ideo, iratres, beatæ coelestis vocalionis parti- cipes 3, ad divinam vocati adoptionem et fraterni- tatem, debemus agere gratias ei qui nos vocavit ; eoque nos ipsos dignos ei exhibere, qui se nobis fratrem exhibuit; ac velut filii, illo digni esse, qui filiatione donavit inque adoptionem assumpsit. Lu- bentes ergo et ex charitate ei serviamus, expediti ad omnem gerendam justitiam, castitate ornati, consectantes paupertatem, divinis sermonibus in- stantes, precibus sanctis sacrisque Dei dediti can- ticis, nos ipsos transformantes ab isto sæculo, obliti terrenas et mortales concupiscentias; vincentes in bono, malum; nemini malum pro malo reddentes : non reputantes in terra incolatum nostrum, sed con- versationem in coelos : cum angelis agere, coelestis que Regis throno astare. Sunt haec sacrorum apo- stolorum doctrina tradita. In his Christus beatum nobis æternumque testamentum condidit. Demiretur mundus vestram virtutem. Confundantur Judai con- Psal. LXXIX, 2. Hebr. 11, 16. Psal. XLVIII, 15. Matth. 1x, 12. Isa. XIV, 15. Hebr. 111, 1. Rom. XII, et 17. Philipp. 111, 20. communem inetropolim homines sortiti sint, ex ignobili vico, facta Christi editione, regina urbium, juxta prophetiam Michae : Et tu, etc. Quae Dei Verbum vere substantia induisti : sit emphaticum, quale illud Pauli : In quo habitat plenitudo divinitatis vel corporaliter, quia ipsa corporalis, substantia dona. vit Verbum, eo vere factum corpus, Hoc sibi adsciscens, ut et esse carnem, atque adeo creaturam, non mutatione aliqua, sed assumptione et appropriatione. absolute, propter gloriam : antea vero et a condi- PATROL. GR. XXXIX. tione, quodammodo etiam. Quod enim non absolute, arguit Lucifer ille, mutatus in tenebras, ut bene colligit Gregorius Theologus, orat. in Natal. et in sanctum Pascha. Sic passim Patres et theologi, immensas illas divinæ bonitatis divitias in humanum genus merito celebrantes. velut qui voto frustratum se videat, quod altomitos per- culsosque habet facere. Forte vero voluit significare magnam illius audaciam et infractam pervicacita- tem, qualis describitur Job XL sub nomine Behe- moth. (7) Ανθρώποις συγκεκληρωμένη. Quam velut D (8) Τὸν τοῦ Θεοῦ λόγον σωματικῶς οὐσιώ- (9) Ατρέπτους εἰκόνας. Modo quidem tales (10) Μείζονος τῆς ὑγείας εὐτυχής ἐστι σωτη- (11) Αβρόντητος. Forte εμβρόντητος,

παρθένου, ὁ διὰ ταύτης τὸ πρὶν ὑπὸ τὴν ἁμαρτίαν Α πεσών. Διὰ παρθενικού τοκετοῦ τεταρτάρωται δαι μόνων ἀοράτων τὰ τοσαῦτα καὶ τηλικαῦτα συστή- ματα. Σύμμορφος τοῖς δούλοις ὁ Δεσπότης γέγονεν, ἵνα οἱ δοῦλοι γένωνται σύμμορφοι πάλιν Θεοῦ. Ὦ Βηθλεὲμ πόλις ἡγιασμένη, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συγ- κεκληρωμένη (7). ΤΩ φάτνη, ὦ φάτνη συμμέτοχε τῶν Χερουβίμ, καὶ ὁμότιμε τῶν Σεραφίμ! Ο γὰρ αἰωνίως ὑπ' ἐκείνων τῶν θρόνων ἐποχούμενος θεϊκῶς, νῦν ἐν σοὶ σωματικῶς πάλιν αὐλίζεται. Ω Μαρία, ὦ Μαρία! ἡ τὸν ἁπάντων Δημιουργὸν πρωτότοκον κεκτημένη. Ὦ ἀνθρωπότης, ἡ τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγου σωματικῶς οὐσιώσασα (8), καὶ τῶν ἐπουρανίων καὶ νοερῶν δυνάμεων ἐν τούτῳ τῷ μέρει προτετιμημένη! Οὐ γὰρ ἠξίωσε Χριστὸς μορφωθῆναι πρὸς τὰς τῶν ἀρχαγγέλων μορφάς, οὔτε μὴν πρὸς τὰς τῶν ἀρχῶν, Β καὶ δυνάμεων, καὶ ἐξουσιῶν ἀτρέπτους εἰκόνας (9), ἀλλὰ πρὸς σὲ τὴν κατενεχθεῖσαν ἐπὶ τροπὴν, καὶ τοῖς ἀλόγοις ζώοις παρασυμβεβλημένην. Οἱ μὲν γὰρ ὑγιαίνοντες οὐ χρείαν ἔχουσιν ἰατροῦ· ἡ δὲ νόσῳ συχνῇ κατασχεθεῖσα, τηλικούτου καὶ τοιούτου τετύχηκεν ἰατροῦ, ὡς μείζονος τῆς ὑγείας εὐτυχής ἐστι σωτη- ρίας (10), τοῦ νοσήματος δραπετεύσαντος. ᾿Αλλὰ ποῦ νῦν ὁ δυσμενὴς καὶ ἀβρόντητος (11)· ὁ ἀλάστωρ καὶ παμμίαρος δράκων, ὁ μετεωρίζειν εἰς ὕψος τὸν ἑαυ τοῦ θρόνον ἐπαγγειλάμενος; Ε΄. Διό, ἀδελφοί, μακαρίας κλήσεως ἐπουρανίου μέτω οχοι, πρὸς υἱοθεσίαν Θεοῦ καὶ ἀδελφότητα κεκλημέ- ναι, εὐχαριστεῖν ὀφείλομεν τῷ καλέσαντι ἡμᾶς, καὶ παρέχειν ἑαυτοὺς ἀξίους εἶναι τοῦ παρέχοντος ἡμῖν τὴν ἀδελφότητα, καὶ δεξαμένου ἡμᾶς εἰς υἱοθεσίαν, ἑκόντες οὖν καὶ ἐξ ἀγάπης δουλεύσωμεν αὐτῷ, ἔτοι- μοι ὄντες πρὸς πᾶσαν δικαιοσύνης κατόρθωσιν· ἀγνείᾳ κοσμούμενοι, ἀκτημοσύνην διώκοντες, λόγοις Θεοῦ προσκαρτεροῦντες, εὐχαῖς ἁγίαις καὶ ὕμνοις Θεοῦ ἱεροῖς ἀνακείμενοι· μετασχηματίζοντες ἑαυτοὺς ἀπὸ τοῦ αἰῶνος τούτου, ἐπιλανθανόμενοι τῶν γηΐνων καὶ θνητῶν ἐπιθυμιῶν, νικῶντες ἐν τῷ ἀγαθῷ τὸ κακὸν, μηδενὶ κακὸν ἀντὶ κακοῦ ἀποδιδόντες· μὴ λογιζό- μενοι ἑαυτοὺς διατρίβειν ἐν τῇ γῇ, ἀλλ' ἐν οὐρανῷ πολιτεύεσθαι· μετ' ἀγγέλων ἀναστρέφεσθαι, τῷ θρόνῳ τῆς οὐρανίου βασιλείας παραστῆναι. Ταῦτα τῶν ἱερῶν ἀποστόλων τὰ διδάγματα· ἐν τούτοις Χριστὸς ἡμῖν τὴν μακαρίαν καὶ αἰώνιον διαθήκην διέθετο. Θαυμασάτω τὴν ἀρετὴν ἡμῶν ὁ κόσμος· αἰσχυνθή- Ο Ο ο Ο σασα. μὲ τὸ, σωματικῶς, σωματικῶς, μεταποιούμε - νος τοῦτο. ρίας. ORATIO IN CHRISTI NATALEM. est in libertatem per Virginem, qui per virginem G olim sub peccatum corruerat. Virginali partu, tot tantaque invisibilium dæmonum copiæ in tartarum præcipites datæ sunt. Factus est Dominus conformis servis, ut servi iterum conformes Deo fierent. Bethlehem urbs sanctificata, et communis hæredi- tas hominibus facta! O præsepe, o præsepe compar- ticeps cherubim, eodemque seraphim honore! Qui enim iis æternum sedibus divine inequitat, nunc in te rursum corporaliter degit. Maria, Maria, quæ universorum Creatorem habuisti primogeni- tum! humanitas Dei Verbo corporaliter facta substantia, eoque titulo coelestibus spiritalibusque virtutibus honore prælata ! Noluit enim Christus formam archangelorum induere *, sed neque princi- patuum et virtutum potestatumque immutabiles imagines, tuam vero in mutationem prolapsam in- duit, et brutis animantibus comparatam s. Sanis quidem non est opus medicus "t: at quæ multis mor- bis detinebatur, talem tantumque consecuta est medicum, ut fugato morbo, majori quam sana for tunata sit salute. Ubi vero nunc infensus ille et im- perculsus ille exitiosus, prorsusque exsecrabilis draco, qui edixerat fore ut thronum suun in sub- lime extolleret ? V. Ideo, iratres, beatæ coelestis vocalionis parti- cipes 3, ad divinam vocati adoptionem et fraterni- tatem, debemus agere gratias ei qui nos vocavit ; eoque nos ipsos dignos ei exhibere, qui se nobis fratrem exhibuit; ac velut filii, illo digni esse, qui filiatione donavit inque adoptionem assumpsit. Lu- bentes ergo et ex charitate ei serviamus, expediti ad omnem gerendam justitiam, castitate ornati, consectantes paupertatem, divinis sermonibus in- stantes, precibus sanctis sacrisque Dei dediti can- ticis, nos ipsos transformantes ab isto sæculo, obliti terrenas et mortales concupiscentias; vincentes in bono, malum; nemini malum pro malo reddentes : non reputantes in terra incolatum nostrum, sed con- versationem in coelos : cum angelis agere, coelestis que Regis throno astare. Sunt haec sacrorum apo- stolorum doctrina tradita. In his Christus beatum nobis æternumque testamentum condidit. Demiretur mundus vestram virtutem. Confundantur Judai con- Psal. LXXIX, 2. Hebr. 11, 16. Psal. XLVIII, 15. Matth. 1x, 12. Isa. XIV, 15. Hebr. 111, 1. Rom. XII, et 17. Philipp. 111, 20. communem inetropolim homines sortiti sint, ex ignobili vico, facta Christi editione, regina urbium, juxta prophetiam Michae : Et tu, etc. Quae Dei Verbum vere substantia induisti : sit emphaticum, quale illud Pauli : In quo habitat plenitudo divinitatis vel corporaliter, quia ipsa corporalis, substantia dona. vit Verbum, eo vere factum corpus, Hoc sibi adsciscens, ut et esse carnem, atque adeo creaturam, non mutatione aliqua, sed assumptione et appropriatione. absolute, propter gloriam : antea vero et a condi- PATROL. GR. XXXIX. tione, quodammodo etiam. Quod enim non absolute, arguit Lucifer ille, mutatus in tenebras, ut bene colligit Gregorius Theologus, orat. in Natal. et in sanctum Pascha. Sic passim Patres et theologi, immensas illas divinæ bonitatis divitias in humanum genus merito celebrantes. velut qui voto frustratum se videat, quod altomitos per- culsosque habet facere. Forte vero voluit significare magnam illius audaciam et infractam pervicacita- tem, qualis describitur Job XL sub nomine Behe- moth. (7) Ανθρώποις συγκεκληρωμένη. Quam velut D (8) Τὸν τοῦ Θεοῦ λόγον σωματικῶς οὐσιώ- (9) Ατρέπτους εἰκόνας. Modo quidem tales (10) Μείζονος τῆς ὑγείας εὐτυχής ἐστι σωτη- (11) Αβρόντητος. Forte εμβρόντητος,