Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) — PG column chips mark the printed columns.
PG 39:59Ἀμφιλοχίου ἐπισκόπου Ἰκονίου λόγος εἰς τὸν τετραήμερον Λάζαρον Φέρε πάλιν εἰς μέσον τὸν εὐαγγελιστὴν Ἰωάννην· καλὸν γὰρ τὴν ἀπαρχὴν τῆς ἀναστάσεως σκοπῆσαι. Ἤκουες γὰρ αὐτοῦ ἀρτίως λέγοντος· Πρὸ ἓξ ἡμερῶν τοῦ Πάσχα ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς εἰς βηθανίαν, ὅπου ἦν Λάζαρος, ὃν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν. Εἶδες τὴν ἀπαρχὴν τῆς ἀναστάσεως ἐν Λαζάρῳ προτυπωθεῖσαν, ἣν ὁ πιστὸς ὄχλος ἐγνώρισεν; Οἱ ὄχλοι ἐγνώρισαν καὶ οἱ ἀρχιερεῖς ἐλοιδόρησαν τὴν θαυματουργίαν εἰς βασκανίαν μεταβαλόντες. Ὄντως ἐβάσκαναν τὴν ἀνάστασιν Λαζάρου, ὅτι μετὰ τὴν ἀνάστασιν αὐτοῦ, ἣν ἤκουες, συνεβουλεύσαντο αὐτὸν ἀποκτεῖναι. Εἶδες βασκανίας ὑπερβολήν; Ὃν ὁ κύριος ἤγειρεν, αὐτοὶ ἀποκτεῖναι διενοήθησαν, μὴ συνειδότες ὅτι κἂν αὐτοὶ ἀποκτείνωσι, πάλιν κοῦφον τῷ κυρίῳ ἀναστῆσαι τὸν φίλον. Συνεβουλεύσαντο τὸν Λάζαρον ἀποκτεῖναι· οὐδὲν οὕτως ἐδρίμυττε τοὺς Ἰουδαίους ὡς ἡ ἀνάστασις τοῦ Λαζάρου. Τοῦτο μόνον τὸ θαῦμα οὐκ ἴσχυσαν συκοφαντῆσαι. Τὴν ἀνάβλεψιν τοῦ ἐκ γεννητῆς τυφλοῦ ἐσυκοφάντησαν λέγοντες· Οὗτός ἐστιν· οὐκ ἔστιν οὗτος· ὅμοιος αὐτοῦ ἐστιν.
καὶ μὴ ἐλεήσητε πρεσβύτην, μηδὲ νεανίσκον ὁ σταυρὸς ὁ τὸν κόσμον σώζων· διὰ Ἰησοῦ τοῦ τος, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. καὶ παρθένον· καὶ παιδίον, καὶ γυναῖκας θανατώ σατε εἰς ἐξάλειψιν. Τοῖς δὲ ἐπιφερομένοις ἐπὶ τῶν μετώπων τὸ σημεῖον, μὴ ἅψησθε. Ιδε τὸ ση μεῖον τῆς Παλαιᾶς καὶ τῆς Νέας. Αὐτὸς γάρ ἐστιν Χριστοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κρά Αμήν. ΛΟΓΟΣ Γ'. Εἰς τὸν τετραήμερον Λάζαρον. Α΄. Φέρε πάλιν εἰς μέσον τὸν εὐαγγελιστὴν Ἰωάννην καλὸν γὰρ τὴν ἀπαρχὴν τῆς ἀναστάσεως σκοπῆσαι. Ἤκουες γὰρ αὐτοῦ ἀρτίως λέγοντος· Πρὸ ἓξ ἡμε ρῶν τοῦ Πάσχα, ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς εἰς Βηθανίαν, ὅπου ἦν Λάζαρος, ὃν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν. Ιδες τὴν ἀπαρχὴν τῆς ἀναστάσεως ἐν Λαζάρῳ προτυπωθεῖσαν, ἣν ὁ πιστὸς ὄχλος ἐγνώρισεν; Οἱ ὄχλοι ἐγνώρισαν, καὶ οἱ ἀρχιερεῖς ἑλοιδόρησαν, τὴν θαυματουργίαν εἰς βασκανίαν μεταβαλόντες. Οντως ἐβάσκαναν τὴν ἀνάστασιν Λαζάρου, ὅτι μετὰ τὴν ἀνάστασιν αὐτοῦ, ἧς ἤκουες, συνεβουλεύσαντο αὐτὸν ἀποκτεῖναι. Ιδες βασκανίας ὑπερβολήν; "Ον ὁ Κύριος ἤγειρεν, αὐτοὶ ἀποκτεῖναι διενοήθησαν, μὴ συνειδότες, ὅτι κἂν αὐτοὶ ἀποκτείνουσι, πάλιν κούφον τῷ Κυρίῳ ἀναστῆσαι τὸν φίλον. Συνεβουλεύσαντο τὸν Λάζαρον ἀποκτεῖναι. Οὐδὲν οὕτως ἐδρίμυττε τοὺς Ἰουδαίους, ὡς ἡ ἀνά- στασις τοῦ Λαζάρου. Τοῦτο μόνον τὸ θαῦμα οὐκ ἴσχυ σαν συκοφαντήσαι. Τὴν ἀνάβλεψιν τοῦ ἐκ γεννητῆς τυφλοῦ ἐσυκοφάντησαν λέγοντες· Οὗτός ἐστιν· οὐχ οὗτός ἐστιν· ὅμοιος αὐτοῦ ἐστιν. Τὴν ἔγερσιν τῆς θυγατρός Ιαήρου ἐσυκοφάντησαν (41), λέγοντες, ὡς κατηνέχθη, καὶ οὐ τελείῳ θανάτῳ παρεδόθη. Τὴν ἀνάστασιν τοῦ υἱοῦ τῆς χήρας τοῦ μονογενοῦς ἐσυ- κοφάντησαν λέγοντες, ὡς τὸν θάνατον ἐσχηματίσατο, καὶ οὐχ ὑπὸ τῆς τυραννίδος τοῦ θανάτου κατεπόθη. Τὴν ξηρανθεῖσαν συκῆν ἐσυκοφάντησαν λέγοντες, ὡς τρυγωνισθεῖσαν, καὶ οὐχ ὡς Δεσποτικῷ ῥήματι ξη- ρανθεῖσαν. Τὴν τοῦ ὕδατος εἰς οἶνον μεταβολὴν ἐσυ- κοφάντησαν λέγοντες, ὡς ἤδη τῶν ἐν τῷ δείπνῳ με θυσθέντων, καὶ μὴ εἰδότων τὴν χλεύην. Τὴν ἀνάστα σιν μόνην τοῦ Λαζάρου οὐκ ἴσχυσαν συκοφαντήσαι. Ιδον αὐτὸν Λάζαρον· ἐπίσημος ἦν ὁ ἀνήρ· ἡκολού- θησαν τῇ κηδία · ἴδον τὸν τάφον σφραγιζόμενον· παρ- εμυθήσαντο κατὰ τὸ εἰωθὸς, ὡς ἐν περιδείπνῳ θανά του. Παρεμυθήσαντο Μάρθαν καὶ Μαρίαν τὰς ἀδελ φὰς τοῦ Λαζάρου · ἔγνωσαν ὅτι τέσσαρας ἡμέρας εξω χεν, ἀκριβῶς ἐν τῷ μνημείῳ κατατεθεὶς, καὶ ὅτι τε τραήμερος νεκρός, πάντοθεν ἐξαρθρος, τῶν σαρκῶν μειωθέντων, τῆς νευροστασίας διασπασθείσης, τῶν ἐνδοσθίων διασκορπισθέντων, τῆς γαστρὸς ἐκχυθεί σης. Ταῦτα συνειδότες, ὡς ἴδον ἀθρέον τὴν ἀνάστα- σιν Λαζάρου σῶαν, ἀρτίαν ὡς ἀπὸ τόρνου στίλβου- σαν τὴν παννεωσίαν, ἐταράχθησαν. Μικροῦ δεῖν ἀπέψυξαν, μὴ εὑρίσκοντες λόγους προφασιλογίας, τὸ τὸ, κατηνέχθη . S. AMPHILOCHII ICONIENSIS EPISCOPI gestant in frontibus, ne tetigeritis ". Vide signum et A Veteris et Novi Testamenti; est enim ipsa crux quæ salvat mundum, per Jesum Christum Dominum nostrum : cui gloria et imperium, nunc et semper, et in secula sæculoruin. Amen. ORATIO III. In Lazarum quatriduanum 81. C I. Profer rursum in medium Joannem evange- listam. Bonum est ut consideremus resurrectio- nis primitias. Audisti enim nuper dicentem: Ante sex dies Paschæ venit Jesus Bethaniam, ubi erat Lazarus quem suscitavit a,mortuis 8. Vidistin' resurrectionis primitias, præcedenti typo in Lazaro B designatas, quas cognovit fidelis populus? Agnove· runt turbæ, et pontifices miraculum transferentes in occasionem invidiæ, probris insectati sunt. Plane inviderunt suscitato Lazaro, cum post ejus resur- rectionem quam audisti, consilium inierint ut eum interficerent. Vidistin' exsuperantem invidiam? Co- gitaverunt ipsi interficere, quem Dominus suscita- verat es ; non conscii fore, ut quamvis interfecerint, facile sit Domino ut iterum amicum resuscitet. Consilium injerunt ut Lazarum interficerent. Nihil ita mordebat Judæos sicut resurrectio Lazari. Huic uni miraculo nequiverant calumniam inferre. Cæci a nativitate illuminationem fuerant calumniati, di- centes: Hic est: non est hic, similis ei est 8*. Fuerant calumniati suscitationem filia Jairi, dicentes gra- viori depressam somno, non consummato morbo fuisse traditam 88. Suscitationem filii viduæ unige- niti fuerant calumniati, dicentes simulasse norlem, non mortis absorptum tyrannide 8. Exsiccatam fi- cum calumniati erant, dicentes aruisse velut acci- sam, non siccatam sermone Dominico 87. Aquæ in vinum mutationi intulerant calumniam, dicentes jam in cœna temulentorum rem esse, nec irrisionem percipientium * : soli suscitationi Lazari non polue- rant inferre. Viderant ipsum Lazarum: vir insignis erat: pompæ funebri fuerant comites; viderant signatum sepulcrum, fuerant pro more consolati velut in parentalibus et demortui epulo. Fuerant consolati Martham et Mariam sorores Lazari. Nove- D rant tres dies habere, accurate depositum in monu- mento, esseque quatriduanum mortuum ; undequa- que dissolutis artubus, minutis carnibus, nervorum colligatione divulsa, dissipatis visceribus, ventre de- fuente. Cum essent horum conscii, ac repente vi- dissent resuscitatum Lazarum incolumem, novam velut ex torno, totam juvenem vegetamque ac reni- dentem speciem, turbati fuerunt; parum abest ut ne exspirarent, non invenientes quibus prætextis et Joan. IX, sqq. Ezech. 1x, 5, 6. Joan. x1, sqq. ss Joan. XII, 1. ss Joan. aut, 10. 39; Luc. viii, 52. Luc. vi, 11. er Matth. xxi, 19; Marc. xι, 13. Joan. 11, 9. specie calumniari; quomodo reliqua accipi debent: solam enim expresse cæci illuminationein Joan. iv 8. * Marc. V, legimus passam calumniam : signifi- cantissimum est. (41) Εσυκοφάντησαν. Saltem potuerunt aliqua
PG 39:60Τὴν ἔγερσιν τῆς θυγατρὸς Ἰαήρου ἐσυκοφάντησαν λέγοντες ὡς κατηνέχθη καὶ οὐ τελείῳ θανάτῳ παρεδόθη. Τὴν ἀνάστασιν τοῦ υἱοῦ τῆς χήρας τοῦ μονογενοῦς ἐσυκοφάντησαν λέγοντες ὡς τὸν θάνατον ἐσχηματίσατο καὶ οὐχ ὑπὸ τῆς τυραννίδος τοῦ θανάτου κατεπόθη. Τὴν ξηρανθεῖσαν συκῆν ἐσυκοφάντησαν λέγοντες ὡς τρυγωνισθεῖσαν καὶ οὐχ ὡς δεσποτικῷ ῥήματι ξηρανθεῖσαν. Τὴν τοῦ ὕδατος εἰς οἶνον μεταβολὴν ἐσυκοφάντησαν λέγοντες ὡς ἤδη τῶν ἐν τῷ δείπνῳ μεθυσθέντων καὶ μὴ εἰδότων τὴν χλεύην. Τὴν ἀνάστασιν μόνην τοῦ Λαζάρου οὐκ ἴσχυσαν συκοφαντῆσαι. Ἤδεισαν τὸν Λάζαρον· ἐπίσημος ἦν ὁ ἀνήρ. Ἠκολούθησαν τῇ κηδίᾳ, εἶδον τὸν τάφον σφραγιζόμενον, παρεμυθήσαντο κατὰ τὸ εἰωθός, ὡς ἐν περιδείπνῳ θανάτου, Μάρθαν καὶ Μαρίαν τὰς ἀδελφὰς Λαζάρου. Ἔγνωσαν ὅτι τέσσαρας ἡμέρας εἶχεν ἀκριβῶς ἐν τῷ μνημείῳ κατατεθείς, καὶ ὅτι τετραήμερος νεκρὸς πάντοθεν ἔξαρθρος, τῶν σαρκῶν μειωθέντων, τῶν ὀστέων ἐκγομφωθέντων, τῆς νευροστασίας διασπασθείσης, τῶν ἐνδοσθίων σκορπισθέντων, τῆς γαστρὸς ἐκχυθείσης. Ταῦτα συνειδότες ὡς εἶδον ἀθρόον τὴν ἀνάστασιν Λαζάρου σῶαν, ἀρτίαν ὡς ἀπὸ τόρνου, στίλβουσαν τῇ παλινβιωσίᾳ, ἐταράχθησαν.
καὶ μὴ ἐλεήσητε πρεσβύτην, μηδὲ νεανίσκον ὁ σταυρὸς ὁ τὸν κόσμον σώζων· διὰ Ἰησοῦ τοῦ τος, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. καὶ παρθένον· καὶ παιδίον, καὶ γυναῖκας θανατώ σατε εἰς ἐξάλειψιν. Τοῖς δὲ ἐπιφερομένοις ἐπὶ τῶν μετώπων τὸ σημεῖον, μὴ ἅψησθε. Ιδε τὸ ση μεῖον τῆς Παλαιᾶς καὶ τῆς Νέας. Αὐτὸς γάρ ἐστιν Χριστοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κρά Αμήν. ΛΟΓΟΣ Γ'. Εἰς τὸν τετραήμερον Λάζαρον. Α΄. Φέρε πάλιν εἰς μέσον τὸν εὐαγγελιστὴν Ἰωάννην καλὸν γὰρ τὴν ἀπαρχὴν τῆς ἀναστάσεως σκοπῆσαι. Ἤκουες γὰρ αὐτοῦ ἀρτίως λέγοντος· Πρὸ ἓξ ἡμε ρῶν τοῦ Πάσχα, ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς εἰς Βηθανίαν, ὅπου ἦν Λάζαρος, ὃν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν. Ιδες τὴν ἀπαρχὴν τῆς ἀναστάσεως ἐν Λαζάρῳ προτυπωθεῖσαν, ἣν ὁ πιστὸς ὄχλος ἐγνώρισεν; Οἱ ὄχλοι ἐγνώρισαν, καὶ οἱ ἀρχιερεῖς ἑλοιδόρησαν, τὴν θαυματουργίαν εἰς βασκανίαν μεταβαλόντες. Οντως ἐβάσκαναν τὴν ἀνάστασιν Λαζάρου, ὅτι μετὰ τὴν ἀνάστασιν αὐτοῦ, ἧς ἤκουες, συνεβουλεύσαντο αὐτὸν ἀποκτεῖναι. Ιδες βασκανίας ὑπερβολήν; "Ον ὁ Κύριος ἤγειρεν, αὐτοὶ ἀποκτεῖναι διενοήθησαν, μὴ συνειδότες, ὅτι κἂν αὐτοὶ ἀποκτείνουσι, πάλιν κούφον τῷ Κυρίῳ ἀναστῆσαι τὸν φίλον. Συνεβουλεύσαντο τὸν Λάζαρον ἀποκτεῖναι. Οὐδὲν οὕτως ἐδρίμυττε τοὺς Ἰουδαίους, ὡς ἡ ἀνά- στασις τοῦ Λαζάρου. Τοῦτο μόνον τὸ θαῦμα οὐκ ἴσχυ σαν συκοφαντήσαι. Τὴν ἀνάβλεψιν τοῦ ἐκ γεννητῆς τυφλοῦ ἐσυκοφάντησαν λέγοντες· Οὗτός ἐστιν· οὐχ οὗτός ἐστιν· ὅμοιος αὐτοῦ ἐστιν. Τὴν ἔγερσιν τῆς θυγατρός Ιαήρου ἐσυκοφάντησαν (41), λέγοντες, ὡς κατηνέχθη, καὶ οὐ τελείῳ θανάτῳ παρεδόθη. Τὴν ἀνάστασιν τοῦ υἱοῦ τῆς χήρας τοῦ μονογενοῦς ἐσυ- κοφάντησαν λέγοντες, ὡς τὸν θάνατον ἐσχηματίσατο, καὶ οὐχ ὑπὸ τῆς τυραννίδος τοῦ θανάτου κατεπόθη. Τὴν ξηρανθεῖσαν συκῆν ἐσυκοφάντησαν λέγοντες, ὡς τρυγωνισθεῖσαν, καὶ οὐχ ὡς Δεσποτικῷ ῥήματι ξη- ρανθεῖσαν. Τὴν τοῦ ὕδατος εἰς οἶνον μεταβολὴν ἐσυ- κοφάντησαν λέγοντες, ὡς ἤδη τῶν ἐν τῷ δείπνῳ με θυσθέντων, καὶ μὴ εἰδότων τὴν χλεύην. Τὴν ἀνάστα σιν μόνην τοῦ Λαζάρου οὐκ ἴσχυσαν συκοφαντήσαι. Ιδον αὐτὸν Λάζαρον· ἐπίσημος ἦν ὁ ἀνήρ· ἡκολού- θησαν τῇ κηδία · ἴδον τὸν τάφον σφραγιζόμενον· παρ- εμυθήσαντο κατὰ τὸ εἰωθὸς, ὡς ἐν περιδείπνῳ θανά του. Παρεμυθήσαντο Μάρθαν καὶ Μαρίαν τὰς ἀδελ φὰς τοῦ Λαζάρου · ἔγνωσαν ὅτι τέσσαρας ἡμέρας εξω χεν, ἀκριβῶς ἐν τῷ μνημείῳ κατατεθεὶς, καὶ ὅτι τε τραήμερος νεκρός, πάντοθεν ἐξαρθρος, τῶν σαρκῶν μειωθέντων, τῆς νευροστασίας διασπασθείσης, τῶν ἐνδοσθίων διασκορπισθέντων, τῆς γαστρὸς ἐκχυθεί σης. Ταῦτα συνειδότες, ὡς ἴδον ἀθρέον τὴν ἀνάστα- σιν Λαζάρου σῶαν, ἀρτίαν ὡς ἀπὸ τόρνου στίλβου- σαν τὴν παννεωσίαν, ἐταράχθησαν. Μικροῦ δεῖν ἀπέψυξαν, μὴ εὑρίσκοντες λόγους προφασιλογίας, τὸ τὸ, κατηνέχθη . S. AMPHILOCHII ICONIENSIS EPISCOPI gestant in frontibus, ne tetigeritis ". Vide signum et A Veteris et Novi Testamenti; est enim ipsa crux quæ salvat mundum, per Jesum Christum Dominum nostrum : cui gloria et imperium, nunc et semper, et in secula sæculoruin. Amen. ORATIO III. In Lazarum quatriduanum 81. C I. Profer rursum in medium Joannem evange- listam. Bonum est ut consideremus resurrectio- nis primitias. Audisti enim nuper dicentem: Ante sex dies Paschæ venit Jesus Bethaniam, ubi erat Lazarus quem suscitavit a,mortuis 8. Vidistin' resurrectionis primitias, præcedenti typo in Lazaro B designatas, quas cognovit fidelis populus? Agnove· runt turbæ, et pontifices miraculum transferentes in occasionem invidiæ, probris insectati sunt. Plane inviderunt suscitato Lazaro, cum post ejus resur- rectionem quam audisti, consilium inierint ut eum interficerent. Vidistin' exsuperantem invidiam? Co- gitaverunt ipsi interficere, quem Dominus suscita- verat es ; non conscii fore, ut quamvis interfecerint, facile sit Domino ut iterum amicum resuscitet. Consilium injerunt ut Lazarum interficerent. Nihil ita mordebat Judæos sicut resurrectio Lazari. Huic uni miraculo nequiverant calumniam inferre. Cæci a nativitate illuminationem fuerant calumniati, di- centes: Hic est: non est hic, similis ei est 8*. Fuerant calumniati suscitationem filia Jairi, dicentes gra- viori depressam somno, non consummato morbo fuisse traditam 88. Suscitationem filii viduæ unige- niti fuerant calumniati, dicentes simulasse norlem, non mortis absorptum tyrannide 8. Exsiccatam fi- cum calumniati erant, dicentes aruisse velut acci- sam, non siccatam sermone Dominico 87. Aquæ in vinum mutationi intulerant calumniam, dicentes jam in cœna temulentorum rem esse, nec irrisionem percipientium * : soli suscitationi Lazari non polue- rant inferre. Viderant ipsum Lazarum: vir insignis erat: pompæ funebri fuerant comites; viderant signatum sepulcrum, fuerant pro more consolati velut in parentalibus et demortui epulo. Fuerant consolati Martham et Mariam sorores Lazari. Nove- D rant tres dies habere, accurate depositum in monu- mento, esseque quatriduanum mortuum ; undequa- que dissolutis artubus, minutis carnibus, nervorum colligatione divulsa, dissipatis visceribus, ventre de- fuente. Cum essent horum conscii, ac repente vi- dissent resuscitatum Lazarum incolumem, novam velut ex torno, totam juvenem vegetamque ac reni- dentem speciem, turbati fuerunt; parum abest ut ne exspirarent, non invenientes quibus prætextis et Joan. IX, sqq. Ezech. 1x, 5, 6. Joan. x1, sqq. ss Joan. XII, 1. ss Joan. aut, 10. 39; Luc. viii, 52. Luc. vi, 11. er Matth. xxi, 19; Marc. xι, 13. Joan. 11, 9. specie calumniari; quomodo reliqua accipi debent: solam enim expresse cæci illuminationein Joan. iv 8. * Marc. V, legimus passam calumniam : signifi- cantissimum est. (41) Εσυκοφάντησαν. Saltem potuerunt aliqua
PG 39:61Μικροῦ δεῖν ἀπέψυξαν μὴ εὑρίσκοντες λόγους προφασιλογίας, τὸ πῶς συκοφαντήσουσι τὴν ἀνάστασιν Λαζάρου τῆς τοῦ κυρίου πραγματείας τοῦτο κατασκευασάσης. Τί ἐστι, τῆς τοῦ κυρίου πραγματείας τοῦτο παρασκευασάσης; Ἄκουε διὰ βραχέων. Ἡνίκα Λάζαρος τὴν παροῦσαν ζωὴν ἀπεδύσατο φυσικῶς, οὐκ ἦν ὁ κύριος ἐν Βηθανίᾳ παρὼν τοῖς σωματικοῖς ὀφθαλμοῖς, τῇ δὲ θεότητι πανταχοῦ παρὼν καὶ τὰ πάντα πληρῶν. Μετὰ γὰρ τέσσαρας ἡμέρας τοῦ ταφῆναι τὸν Λάζαρον, ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς εἰς Βηθανίαν τὴν ἀνάστασιν τοῦ φίλου κωμῳδῆσαι. Ὅθεν καὶ τοῦ κυρίου παραγενομένου ἐν Βηθανίᾳ, ὡς ἤκουσε Μάρθα ἡ ἀδελφὴ Λαζάρου, ἔδραμεν, ἔσπευσε, προσέπεσεν ἐν παρακλήσει αἱρετικὴν πρεσβείαν προσφέρουσα. Προσπεσοῦσα γὰρ ἔφασκε τῷ κυρίῳ λέγουσα· Κύριε, εἰ ἦς ὧδε, οὐκ ἂν ἀπέθανεν ὁ ἀδελφός μου. Καὶ νῦν οἶδα ὅτι ὅσα ἂν αἰτήσῃ τὸν θεόν, δώσει σοι ὁ θεός. Ὁ δὲ κύριος αὐτὸς πέλαγος ὢν μακροθυμίας ἀπεκρίνατο λέγων· Τί λέγεις, Μάρθα; Κύριον καλεῖς, καὶ κύριον οὐκ ἐννοεῖς; Οὐκ ἤμην ὧδε; Μικρὸν καρτέρησον· ἐν τάχει γὰρ παρὰ τοῦ ἀδελφοῦ σου μαθήσῃ. Ἀναστήσεται γὰρ ὁ ἀδελφός σου. Συγγινώσκω σοι, Μάρθα· μεθύεις γὰρ τῇ λύπῃὥσπερ αὐτῇ εἶπεν·
πως συκοφαντήσουσι τὴν ἀνάστασιν Λαζάρου, τῆς τοῦ Χριστοῦ πραγματείας τοῦτο κατασκευασάσης. Β.Τί ἐστι, τῆς τοῦ Κυρίου πραγματείας τοῦτο πα- ρασκευασάσης; "Ακουε διὰ βραχέων. Ηνίκα Λάζαρος τὴν παροῦσαν ζωὴν ἀπεδύσατο φυσικῶς, οὐκ ἦν ὁ Κύριος Βηθανία παρὼν τοῖς σωματικοῖς ὀφθαλ- μοῖς (42)· τῇ δὲ θεότητι πανταχοῦ παρών, καὶ τὰ πάντα πληρῶν. Μετὰ γὰρ τέσσαρας ἡμέρας τοῦ τα φῆναι τὸν Λάζαρον, ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς εἰς Βηθανίαν, τὴν ἀνάστασιν τοῦ φίλου κωμῳδῆσαι. "Οθεν καὶ τοῦ παραγενομένου ἐν Βηθανίᾳ, ὡς ἤκουσε Μάρθα ή ἀδελφὴ Λαζάρου, έδραμεν, ἔσπευσε, προέπεσεν ἐν παρακλήσει, αἱρετικὴν πρεσβείαν προσφέρουσα (43). Προπετῶς γὰρ ἔφασκε τῷ Κυρίῳ λέγουσα· Κύριε, εἰ ἧς ὧδε, οὐκ ἂν ἀπέθανεν ὁ ἀδελφός μου. Καὶ νῦν οἶδα, ὅτι ὅσα ἂν αἰτήσῃ τὸν Θεόν, δώσει σοι ὁ Θεός. Ο δὲ Κύριος αὐτὸς, πέλαγος ὢν μακροθυ- μίας, ἀπεκρίνατο λέγων· Τί λέγεις, Μάρθα ; Κύριον καλεῖς, καὶ Κύριον ἀγνοεῖς ; Οὐκ ἤμην ὧδε ; Μικρὸν καρτέρησον· ἐν τάχει γὰρ παρὰ τοῦ ἀδελφοῦ σου μα θήσῃ. Ἀναστήσεται γὰρ ὁ ἀδελφός σου. Συγγινώσκω σοι, Μάρθα. Μεθύεις γὰρ τῇ λύπῃ (44). Ωσπερ αὐτῇ εἶπεν· Καλῶν μεθύων σφάλλεται· ὅτε ἐκνήψεις, τότε σοφρωνισθήσῃ. Αναστήσεται γὰρ ὁ ἀδελφός σου. Ἡ δὲ Μάρθα, καὶ οὕτως συμπεριενεχθεῖσα (45) άνθρω- πίνοις ρήμασιν, ἀνθυπένεγκε τῷ Κυρίῳ λέγουσα· Οἶδα ὅτι ἀναστήσεται ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ. Ὁ δὲ Κύριος πρὸς αὐτήν· Τί θαμβεύεις, ὦ Μάρθα ; Τί εἰς μακρὰς ἐλπίδας τὴν ἀνάστασιν ἀναδύῃ; Ἡ ἀνάστα σίς σοι διαλέγεται, καὶ περὶ ἀναστάσεως διαλέγη ; Εγώ εἰμι ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή· ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ, κἂν ἀποθάνῃ, ζήσεται. Γ. Ταῦτα τοῦ Κυρίου διαλεγομένου, μικροῦ δεῖν πᾶσα ἡ πόλις Βηθανία κατέδραμεν εἰς τὴν παρουσίαν τοῦ Κυρίου, οὐ θαυμάσαι, ἀλλὰ γελάσαι. Οὐκ εἶχον γὰρ ἐλπίδα, τετραήμερον νεκρὸν ἀναστῆσαι. Τί οὖν ὁ Κύριος; Ὡς εἶδε τοσοῦτον πλῆθος καταδραμὸν, καὶ ὅτι ἄξιοί εἰσι, καὶ ἱκανοῦσι πρὸς μαρτυρίαν τοῦ μέλ λοντος παρ' αὐτοῦ ἀνεγείρεσθαι, ἀποκριθεὶς πρὸς αὐτ τοὺς ἔφη· Ποῦ τεθείκατε τὸν Λάζαρον; Αρ᾽ οὐκ ἔδει τὸν τόπον ὁ τοῦ τόπου Δεσπότης; Ηδει τὸν τό πον, ἀλλ' ἐπραγματεύσατο τὸν τρόπον, ὅπως πάντες αὖθις ἀναγκασθέντες ἐπακολουθήσωσι τῷ Ἰησοῦ, ἵνα αὐτοψὶ θεασάμενοι τὴν ἀνάστασιν ἀναμφίβολοι κήρυ κες γένωνται. Ποῦ τεθείκατε αὐτόν; Οἱ δὲ ἑπερω- τηθέντες εἶπον πρὸς αὐτόν· Ερχου, καὶ ἴδε. Τοῦ δὲ Ἰησοῦ βαδίζοντος, καὶ ἐπὶ τὸν τάφον σπεύδοντος, ὁ ἀκολουθῶν ὄπισθεν ὄχλος ἀντέλαβε πρὸς ἑαυτόν, λέγων· Τί θέλει οὗτος τὸν τάφον Λαζάρου θεάσασθαι ; προσφέρουσα. προφέρουσα· προπετῶς, Μεθύετε τῷ μεγέθει τῆς ἐξουσίας. ORATIO IN LAZARUM QUÁTRIDUANUM. B Christi arte molita. Ꮳ II. Quænam porro sit illa Domini sic moliti ars, paucis accipe. Quando Lazarus natura exuit prasen- tem vitam, non erat Dominus in Bethania præsens corporeis oculis : qui tamen est ubique deitate pre sens, et omnia replet. Post quatuor dies sepulti La- zari venit Jesus Bethaniam, amici resurrectionem in theatrum acturus. Unde etiam cum eo advenisset : ut audivit Martha soror Lazari, cucurrit, properavit, accidit, legationem sua voluntate assumptam sup plex obivit. Præcipitantius enim allocuta Dominum, dixit : Domine, si fuisses hic, frater meus non fuis - set mortuus: sed et nunc scio quia quæcunque po- posceris a Deo, dabit tibi Deus. Dominus autem, ipse longanimitatis pelagus, respondit dicens: Quil dicis, Martha? Vocas Dominum, nec Dominum ce- gitus ? Non hic eram? Modicum sustine : cito enin noveris ex tuo fratre: Resurget enim frater tuus. Ignosco, Martha : præ tristitia enim ebria es. Ac si ei diceret Errat a bonis qui est ebrius. Cum emerserit, tunc sapueris. Resurget enim frater iuus. Martha vero, si quoque verbis humanis obsecuta, ex adverso intulit, dicens Domino : Scio quia re- surget in novissimo die. At Dominus ad illam : Quid, Martha trepidas ? Quid in longam spem resurrectio- nein revocas? Tecum resurrectio disserit, et de resurrectione disceptas? Ego sum resurrectio et vita : qui credit in me, etiamsi mortuus fuerit, vivet. A verbis Lazari resurrectionem calumniarentur, ha C D Est hic modus præsentiæ in terminis D. Tho. p. ipseque, quo Deus dicitur in omnibus esse per præ- sentiam; eo modo quo rex omnibus coram positis et in prospectu, adest praesens : vixque fuerit us- quam scholæ theologia sic Patribus expressa. Forte ipsa supplica- tione, ultro se legationem assumpsisse ostendit; vel- ut quodam calore, inconsideratiusque Dominum allocuta, sola nimirum fratris suscita- III. Hos Domino conferente sermones, parum abfuit ne tota urbs Bethania ad adventum ejus ac- curreret, non admirationis causa, sed irrisionis. non enim sperabant fore, ut quatriduanus resur- geret. Quid igitur Dominus ? Ut vidit accurrisse tantam multitudinem, ac dignos esse quibus ha- beretur fides, idoneosque ut suscitando ab ipso te- stimonium deferrent, respondens ad illos ait : Ubi posuistis Lazarum ? Nunquid nou sciebat lo- cum, loci Dominus? Plane noverat, sed modum negotiatur, ut omnes subinde coacti sequantur Je- sum, quo ipsis oculis conspecta resurrectione, præ- cones ferent omni majores exceptione. Ubi posui- stis eum? Qui autem fuerant interrogati dixerunt ei : Veni et vide. Porro ambulante Jesu et ad se- pulcrum properante, qui pone sequebatur populus, apud se conferebat, dicens: Quid hic sepulcrum tione et morte obversante animo, cui deprecandæ sic festina Domino occurrisset. phorice de quocunque immoderato affectu, quo quis velut sensibus moveatur. Dionys. Halicar. l. 11: s. Chrys. de Abraham to. I Fronton. ubi is videri potest. gratiose quasi acquiescendo respondens, alio tamen detortis verbis Dominicis ; ad aliam scilicet resur- rectionem, quam pro qua supplex Dominum rogaret (42) Οὐκ ἦν παρών τοῖς σωματικοῖς ὀφθαλμοῖς. (45) Έν παρακλήσει, αἱρετικήν πρεσβείαν (44) Μεθύεις τῇ λύπῃ. Dicitur το μεθύειν meta- (45) Συμπεριενεχθεῖσα. Velut adblandiens, et
PG 39:62καλῶν μεθύων τις σφάλλεται, ὅτε ἐκνήψεις, τότε σωφρονισθήσῃ. Ἀναστήσεται γὰρ ὁ ἀδελφός σου. Ἡ δὲ Μάρθα καὶ οὕτως συμπεριενεχθεῖσα ἀνθρωπίνοις ῥήμασιν ἀνθυπένεγκε τῷ κυρίῳ λέγουσα· Οἶδα ὅτι ἀναστήσεται ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ. Ὁ δὲ κύριος πρὸς αὐτήν· Τί βαμβαίνεις, ὦ Μάρθα; Τί εἰς μακρὰς ἐλπίδας τὴν ἀνάστασιν ἀναδύῃ; Ἡ ἀνάστασίς σοι διαλέγεται, καὶ περὶ τῆς ἀναστάσεως διαλέγῃ; Ἐγώ εἰμι ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή· ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ κἂν ἀποθάνῃ ζήσεται. Ταῦτα τοῦ κυρίου διαλεγομένου μικροῦ δεῖν πᾶσα ἡ πόλις Βηθανία κατέδραμεν εἰς τὴν παρουσίαν τοῦ κυρίου, οὐ θαυμάσαι ἀλλὰ γελάσαι. Οὐκ εἶχον γὰρ ἐλπίδα τετραήμερον νεκρὸν ἀναστῆσαι. Τί οὖν ὁ κύριος; Ὡς εἶδε τοσοῦτον πλῆθος καταδραμὸν καὶ ὅτι ἄξιοί εἰσι καὶ ἱκανοῦσι πρὸς μαρτυρίαν τοῦ μέλλοντος παρ’ αὐτοῦ ἀνεγείρεσθαι, ἀποκριθεὶς πρὸς αὐτοὺς ἔφη· Ποῦ τεθείκατε Λάζαρον; Ἆρ’ οὐκ ᾔδει τὸν τόπον ὁ τοῦ τόπου δεσπότης; Ἤδει τὸν τόπον, ἀλλ’ ἐπραγματεύσατο τὸν τρόπον, ὅπως πάντες αὖθις ἀναγκασθέντες ἐπακολουθήσωσι τῷ Ἰησοῦ, ἵνα αὐτοψὶ δεξάμενοι τὴν ἀνάστασιν ἀναμφίβολοι κήρυκες γένωνται. Ποῦ τεθείκατε αὐτόν; Οἱ δὲ ἐπερωτηθέντες εἶπον πρὸς αὐτόν·
πως συκοφαντήσουσι τὴν ἀνάστασιν Λαζάρου, τῆς τοῦ Χριστοῦ πραγματείας τοῦτο κατασκευασάσης. Β.Τί ἐστι, τῆς τοῦ Κυρίου πραγματείας τοῦτο πα- ρασκευασάσης; "Ακουε διὰ βραχέων. Ηνίκα Λάζαρος τὴν παροῦσαν ζωὴν ἀπεδύσατο φυσικῶς, οὐκ ἦν ὁ Κύριος Βηθανία παρὼν τοῖς σωματικοῖς ὀφθαλ- μοῖς (42)· τῇ δὲ θεότητι πανταχοῦ παρών, καὶ τὰ πάντα πληρῶν. Μετὰ γὰρ τέσσαρας ἡμέρας τοῦ τα φῆναι τὸν Λάζαρον, ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς εἰς Βηθανίαν, τὴν ἀνάστασιν τοῦ φίλου κωμῳδῆσαι. "Οθεν καὶ τοῦ παραγενομένου ἐν Βηθανίᾳ, ὡς ἤκουσε Μάρθα ή ἀδελφὴ Λαζάρου, έδραμεν, ἔσπευσε, προέπεσεν ἐν παρακλήσει, αἱρετικὴν πρεσβείαν προσφέρουσα (43). Προπετῶς γὰρ ἔφασκε τῷ Κυρίῳ λέγουσα· Κύριε, εἰ ἧς ὧδε, οὐκ ἂν ἀπέθανεν ὁ ἀδελφός μου. Καὶ νῦν οἶδα, ὅτι ὅσα ἂν αἰτήσῃ τὸν Θεόν, δώσει σοι ὁ Θεός. Ο δὲ Κύριος αὐτὸς, πέλαγος ὢν μακροθυ- μίας, ἀπεκρίνατο λέγων· Τί λέγεις, Μάρθα ; Κύριον καλεῖς, καὶ Κύριον ἀγνοεῖς ; Οὐκ ἤμην ὧδε ; Μικρὸν καρτέρησον· ἐν τάχει γὰρ παρὰ τοῦ ἀδελφοῦ σου μα θήσῃ. Ἀναστήσεται γὰρ ὁ ἀδελφός σου. Συγγινώσκω σοι, Μάρθα. Μεθύεις γὰρ τῇ λύπῃ (44). Ωσπερ αὐτῇ εἶπεν· Καλῶν μεθύων σφάλλεται· ὅτε ἐκνήψεις, τότε σοφρωνισθήσῃ. Αναστήσεται γὰρ ὁ ἀδελφός σου. Ἡ δὲ Μάρθα, καὶ οὕτως συμπεριενεχθεῖσα (45) άνθρω- πίνοις ρήμασιν, ἀνθυπένεγκε τῷ Κυρίῳ λέγουσα· Οἶδα ὅτι ἀναστήσεται ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ. Ὁ δὲ Κύριος πρὸς αὐτήν· Τί θαμβεύεις, ὦ Μάρθα ; Τί εἰς μακρὰς ἐλπίδας τὴν ἀνάστασιν ἀναδύῃ; Ἡ ἀνάστα σίς σοι διαλέγεται, καὶ περὶ ἀναστάσεως διαλέγη ; Εγώ εἰμι ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή· ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ, κἂν ἀποθάνῃ, ζήσεται. Γ. Ταῦτα τοῦ Κυρίου διαλεγομένου, μικροῦ δεῖν πᾶσα ἡ πόλις Βηθανία κατέδραμεν εἰς τὴν παρουσίαν τοῦ Κυρίου, οὐ θαυμάσαι, ἀλλὰ γελάσαι. Οὐκ εἶχον γὰρ ἐλπίδα, τετραήμερον νεκρὸν ἀναστῆσαι. Τί οὖν ὁ Κύριος; Ὡς εἶδε τοσοῦτον πλῆθος καταδραμὸν, καὶ ὅτι ἄξιοί εἰσι, καὶ ἱκανοῦσι πρὸς μαρτυρίαν τοῦ μέλ λοντος παρ' αὐτοῦ ἀνεγείρεσθαι, ἀποκριθεὶς πρὸς αὐτ τοὺς ἔφη· Ποῦ τεθείκατε τὸν Λάζαρον; Αρ᾽ οὐκ ἔδει τὸν τόπον ὁ τοῦ τόπου Δεσπότης; Ηδει τὸν τό πον, ἀλλ' ἐπραγματεύσατο τὸν τρόπον, ὅπως πάντες αὖθις ἀναγκασθέντες ἐπακολουθήσωσι τῷ Ἰησοῦ, ἵνα αὐτοψὶ θεασάμενοι τὴν ἀνάστασιν ἀναμφίβολοι κήρυ κες γένωνται. Ποῦ τεθείκατε αὐτόν; Οἱ δὲ ἑπερω- τηθέντες εἶπον πρὸς αὐτόν· Ερχου, καὶ ἴδε. Τοῦ δὲ Ἰησοῦ βαδίζοντος, καὶ ἐπὶ τὸν τάφον σπεύδοντος, ὁ ἀκολουθῶν ὄπισθεν ὄχλος ἀντέλαβε πρὸς ἑαυτόν, λέγων· Τί θέλει οὗτος τὸν τάφον Λαζάρου θεάσασθαι ; προσφέρουσα. προφέρουσα· προπετῶς, Μεθύετε τῷ μεγέθει τῆς ἐξουσίας. ORATIO IN LAZARUM QUÁTRIDUANUM. B Christi arte molita. Ꮳ II. Quænam porro sit illa Domini sic moliti ars, paucis accipe. Quando Lazarus natura exuit prasen- tem vitam, non erat Dominus in Bethania præsens corporeis oculis : qui tamen est ubique deitate pre sens, et omnia replet. Post quatuor dies sepulti La- zari venit Jesus Bethaniam, amici resurrectionem in theatrum acturus. Unde etiam cum eo advenisset : ut audivit Martha soror Lazari, cucurrit, properavit, accidit, legationem sua voluntate assumptam sup plex obivit. Præcipitantius enim allocuta Dominum, dixit : Domine, si fuisses hic, frater meus non fuis - set mortuus: sed et nunc scio quia quæcunque po- posceris a Deo, dabit tibi Deus. Dominus autem, ipse longanimitatis pelagus, respondit dicens: Quil dicis, Martha? Vocas Dominum, nec Dominum ce- gitus ? Non hic eram? Modicum sustine : cito enin noveris ex tuo fratre: Resurget enim frater tuus. Ignosco, Martha : præ tristitia enim ebria es. Ac si ei diceret Errat a bonis qui est ebrius. Cum emerserit, tunc sapueris. Resurget enim frater iuus. Martha vero, si quoque verbis humanis obsecuta, ex adverso intulit, dicens Domino : Scio quia re- surget in novissimo die. At Dominus ad illam : Quid, Martha trepidas ? Quid in longam spem resurrectio- nein revocas? Tecum resurrectio disserit, et de resurrectione disceptas? Ego sum resurrectio et vita : qui credit in me, etiamsi mortuus fuerit, vivet. A verbis Lazari resurrectionem calumniarentur, ha C D Est hic modus præsentiæ in terminis D. Tho. p. ipseque, quo Deus dicitur in omnibus esse per præ- sentiam; eo modo quo rex omnibus coram positis et in prospectu, adest praesens : vixque fuerit us- quam scholæ theologia sic Patribus expressa. Forte ipsa supplica- tione, ultro se legationem assumpsisse ostendit; vel- ut quodam calore, inconsideratiusque Dominum allocuta, sola nimirum fratris suscita- III. Hos Domino conferente sermones, parum abfuit ne tota urbs Bethania ad adventum ejus ac- curreret, non admirationis causa, sed irrisionis. non enim sperabant fore, ut quatriduanus resur- geret. Quid igitur Dominus ? Ut vidit accurrisse tantam multitudinem, ac dignos esse quibus ha- beretur fides, idoneosque ut suscitando ab ipso te- stimonium deferrent, respondens ad illos ait : Ubi posuistis Lazarum ? Nunquid nou sciebat lo- cum, loci Dominus? Plane noverat, sed modum negotiatur, ut omnes subinde coacti sequantur Je- sum, quo ipsis oculis conspecta resurrectione, præ- cones ferent omni majores exceptione. Ubi posui- stis eum? Qui autem fuerant interrogati dixerunt ei : Veni et vide. Porro ambulante Jesu et ad se- pulcrum properante, qui pone sequebatur populus, apud se conferebat, dicens: Quid hic sepulcrum tione et morte obversante animo, cui deprecandæ sic festina Domino occurrisset. phorice de quocunque immoderato affectu, quo quis velut sensibus moveatur. Dionys. Halicar. l. 11: s. Chrys. de Abraham to. I Fronton. ubi is videri potest. gratiose quasi acquiescendo respondens, alio tamen detortis verbis Dominicis ; ad aliam scilicet resur- rectionem, quam pro qua supplex Dominum rogaret (42) Οὐκ ἦν παρών τοῖς σωματικοῖς ὀφθαλμοῖς. (45) Έν παρακλήσει, αἱρετικήν πρεσβείαν (44) Μεθύεις τῇ λύπῃ. Dicitur το μεθύειν meta- (45) Συμπεριενεχθεῖσα. Velut adblandiens, et
Ἔρχου καὶ ἴδε. Τοῦ δὲ κυρίου βαδίζοντος καὶ ἐπὶ τὸν τάφον σπεύδοντος ὁ ἀκολουθῶν ὄπισθεν ὄχλος ἀντέβαλε πρὸς ἑαυτὸν λέγων· Τί θέλει οὗτος τὸν τάφον Λαζάρου θεάσασθαι; Εἰ υἱός ἐστι τοῦ θεοῦ, τοῦτον ἀναστήσει. Τῶν γὰρ προσφάτως τελευτησάντων, ὧν ἤγειρεν, οὐκ ἐπιστάμεθα. Πόθεν οὖν ἴσμεν, εἰ τελείῳ θανάτῳ παρεδόθησαν; Τοῦτον ἀναστήσει, καὶ γνῶσιν λαμβάνομεν ὅτι ἀληθῶς θεοῦ υἱός ἐστιν. Ὅθεν καὶ ἡ Μάρθα τοῖς λόγοις τούτοις συμπεριενεχθεῖσα προσῆλθε τῷ κυρίῳ καὶ αὐτὴ λέγουσα· Ποῦ πορεύῃ, δέσποτα; Τί θέλεις τὸν τάφον ἰδεῖν Λαζάρου; Τί τὴν ὀδύνην ἡμῶν ἀναζέεις; Τί τὸ πένθος ἐπεγείρεις; Τί θέλεις τὸν τάφον ἰδεῖν; Οὐδὲν γὰρ ὀνήσεις, δέσποτα· ἤδη ὄζει, τετραήμερος γάρ ἐστιν. Ὁ δὲ κύριος πρὸς τὴν Μάρθαν· Οὐκ εἶπόν σοι ὅτι ἐὰν πιστεύσῃς ὄψῃ τὴν δόξαν τοῦ θεοῦ; Ἐμοὶ λέγεις· Ἤδη ὄζει. Ἡ ἀδελφή σου μυρίζει, καὶ σὺ καπνίζῃ τῇ ἀπιστίᾳ; Θέλω τὸν τάφον ἰδεῖν τοῦ φίλου μου. Ταῦτα εἰπὼν ὁ κύριος ἐπὶ τὸν τάφον ἐπορεύετο. Καὶ πλησιάσας τῷ τάφῳ μόνον εἶδε τὸ μνημεῖον, εὐθέως ἐδάκρυσε. Τίς ἡ χρεία δακρύειν ὃν ἤμελλεν ἐγείρειν; Ἐδάκρυσε. Δι’ ὅ; Ἄκουε συνετῶς. Πάντα ὁ κύριος σοφῶς ἐπραγματεύσατο·
πως συκοφαντήσουσι τὴν ἀνάστασιν Λαζάρου, τῆς τοῦ Χριστοῦ πραγματείας τοῦτο κατασκευασάσης. Β.Τί ἐστι, τῆς τοῦ Κυρίου πραγματείας τοῦτο πα- ρασκευασάσης; "Ακουε διὰ βραχέων. Ηνίκα Λάζαρος τὴν παροῦσαν ζωὴν ἀπεδύσατο φυσικῶς, οὐκ ἦν ὁ Κύριος Βηθανία παρὼν τοῖς σωματικοῖς ὀφθαλ- μοῖς (42)· τῇ δὲ θεότητι πανταχοῦ παρών, καὶ τὰ πάντα πληρῶν. Μετὰ γὰρ τέσσαρας ἡμέρας τοῦ τα φῆναι τὸν Λάζαρον, ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς εἰς Βηθανίαν, τὴν ἀνάστασιν τοῦ φίλου κωμῳδῆσαι. "Οθεν καὶ τοῦ παραγενομένου ἐν Βηθανίᾳ, ὡς ἤκουσε Μάρθα ή ἀδελφὴ Λαζάρου, έδραμεν, ἔσπευσε, προέπεσεν ἐν παρακλήσει, αἱρετικὴν πρεσβείαν προσφέρουσα (43). Προπετῶς γὰρ ἔφασκε τῷ Κυρίῳ λέγουσα· Κύριε, εἰ ἧς ὧδε, οὐκ ἂν ἀπέθανεν ὁ ἀδελφός μου. Καὶ νῦν οἶδα, ὅτι ὅσα ἂν αἰτήσῃ τὸν Θεόν, δώσει σοι ὁ Θεός. Ο δὲ Κύριος αὐτὸς, πέλαγος ὢν μακροθυ- μίας, ἀπεκρίνατο λέγων· Τί λέγεις, Μάρθα ; Κύριον καλεῖς, καὶ Κύριον ἀγνοεῖς ; Οὐκ ἤμην ὧδε ; Μικρὸν καρτέρησον· ἐν τάχει γὰρ παρὰ τοῦ ἀδελφοῦ σου μα θήσῃ. Ἀναστήσεται γὰρ ὁ ἀδελφός σου. Συγγινώσκω σοι, Μάρθα. Μεθύεις γὰρ τῇ λύπῃ (44). Ωσπερ αὐτῇ εἶπεν· Καλῶν μεθύων σφάλλεται· ὅτε ἐκνήψεις, τότε σοφρωνισθήσῃ. Αναστήσεται γὰρ ὁ ἀδελφός σου. Ἡ δὲ Μάρθα, καὶ οὕτως συμπεριενεχθεῖσα (45) άνθρω- πίνοις ρήμασιν, ἀνθυπένεγκε τῷ Κυρίῳ λέγουσα· Οἶδα ὅτι ἀναστήσεται ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ. Ὁ δὲ Κύριος πρὸς αὐτήν· Τί θαμβεύεις, ὦ Μάρθα ; Τί εἰς μακρὰς ἐλπίδας τὴν ἀνάστασιν ἀναδύῃ; Ἡ ἀνάστα σίς σοι διαλέγεται, καὶ περὶ ἀναστάσεως διαλέγη ; Εγώ εἰμι ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή· ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ, κἂν ἀποθάνῃ, ζήσεται. Γ. Ταῦτα τοῦ Κυρίου διαλεγομένου, μικροῦ δεῖν πᾶσα ἡ πόλις Βηθανία κατέδραμεν εἰς τὴν παρουσίαν τοῦ Κυρίου, οὐ θαυμάσαι, ἀλλὰ γελάσαι. Οὐκ εἶχον γὰρ ἐλπίδα, τετραήμερον νεκρὸν ἀναστῆσαι. Τί οὖν ὁ Κύριος; Ὡς εἶδε τοσοῦτον πλῆθος καταδραμὸν, καὶ ὅτι ἄξιοί εἰσι, καὶ ἱκανοῦσι πρὸς μαρτυρίαν τοῦ μέλ λοντος παρ' αὐτοῦ ἀνεγείρεσθαι, ἀποκριθεὶς πρὸς αὐτ τοὺς ἔφη· Ποῦ τεθείκατε τὸν Λάζαρον; Αρ᾽ οὐκ ἔδει τὸν τόπον ὁ τοῦ τόπου Δεσπότης; Ηδει τὸν τό πον, ἀλλ' ἐπραγματεύσατο τὸν τρόπον, ὅπως πάντες αὖθις ἀναγκασθέντες ἐπακολουθήσωσι τῷ Ἰησοῦ, ἵνα αὐτοψὶ θεασάμενοι τὴν ἀνάστασιν ἀναμφίβολοι κήρυ κες γένωνται. Ποῦ τεθείκατε αὐτόν; Οἱ δὲ ἑπερω- τηθέντες εἶπον πρὸς αὐτόν· Ερχου, καὶ ἴδε. Τοῦ δὲ Ἰησοῦ βαδίζοντος, καὶ ἐπὶ τὸν τάφον σπεύδοντος, ὁ ἀκολουθῶν ὄπισθεν ὄχλος ἀντέλαβε πρὸς ἑαυτόν, λέγων· Τί θέλει οὗτος τὸν τάφον Λαζάρου θεάσασθαι ; προσφέρουσα. προφέρουσα· προπετῶς, Μεθύετε τῷ μεγέθει τῆς ἐξουσίας. ORATIO IN LAZARUM QUÁTRIDUANUM. B Christi arte molita. Ꮳ II. Quænam porro sit illa Domini sic moliti ars, paucis accipe. Quando Lazarus natura exuit prasen- tem vitam, non erat Dominus in Bethania præsens corporeis oculis : qui tamen est ubique deitate pre sens, et omnia replet. Post quatuor dies sepulti La- zari venit Jesus Bethaniam, amici resurrectionem in theatrum acturus. Unde etiam cum eo advenisset : ut audivit Martha soror Lazari, cucurrit, properavit, accidit, legationem sua voluntate assumptam sup plex obivit. Præcipitantius enim allocuta Dominum, dixit : Domine, si fuisses hic, frater meus non fuis - set mortuus: sed et nunc scio quia quæcunque po- posceris a Deo, dabit tibi Deus. Dominus autem, ipse longanimitatis pelagus, respondit dicens: Quil dicis, Martha? Vocas Dominum, nec Dominum ce- gitus ? Non hic eram? Modicum sustine : cito enin noveris ex tuo fratre: Resurget enim frater tuus. Ignosco, Martha : præ tristitia enim ebria es. Ac si ei diceret Errat a bonis qui est ebrius. Cum emerserit, tunc sapueris. Resurget enim frater iuus. Martha vero, si quoque verbis humanis obsecuta, ex adverso intulit, dicens Domino : Scio quia re- surget in novissimo die. At Dominus ad illam : Quid, Martha trepidas ? Quid in longam spem resurrectio- nein revocas? Tecum resurrectio disserit, et de resurrectione disceptas? Ego sum resurrectio et vita : qui credit in me, etiamsi mortuus fuerit, vivet. A verbis Lazari resurrectionem calumniarentur, ha C D Est hic modus præsentiæ in terminis D. Tho. p. ipseque, quo Deus dicitur in omnibus esse per præ- sentiam; eo modo quo rex omnibus coram positis et in prospectu, adest praesens : vixque fuerit us- quam scholæ theologia sic Patribus expressa. Forte ipsa supplica- tione, ultro se legationem assumpsisse ostendit; vel- ut quodam calore, inconsideratiusque Dominum allocuta, sola nimirum fratris suscita- III. Hos Domino conferente sermones, parum abfuit ne tota urbs Bethania ad adventum ejus ac- curreret, non admirationis causa, sed irrisionis. non enim sperabant fore, ut quatriduanus resur- geret. Quid igitur Dominus ? Ut vidit accurrisse tantam multitudinem, ac dignos esse quibus ha- beretur fides, idoneosque ut suscitando ab ipso te- stimonium deferrent, respondens ad illos ait : Ubi posuistis Lazarum ? Nunquid nou sciebat lo- cum, loci Dominus? Plane noverat, sed modum negotiatur, ut omnes subinde coacti sequantur Je- sum, quo ipsis oculis conspecta resurrectione, præ- cones ferent omni majores exceptione. Ubi posui- stis eum? Qui autem fuerant interrogati dixerunt ei : Veni et vide. Porro ambulante Jesu et ad se- pulcrum properante, qui pone sequebatur populus, apud se conferebat, dicens: Quid hic sepulcrum tione et morte obversante animo, cui deprecandæ sic festina Domino occurrisset. phorice de quocunque immoderato affectu, quo quis velut sensibus moveatur. Dionys. Halicar. l. 11: s. Chrys. de Abraham to. I Fronton. ubi is videri potest. gratiose quasi acquiescendo respondens, alio tamen detortis verbis Dominicis ; ad aliam scilicet resur- rectionem, quam pro qua supplex Dominum rogaret (42) Οὐκ ἦν παρών τοῖς σωματικοῖς ὀφθαλμοῖς. (45) Έν παρακλήσει, αἱρετικήν πρεσβείαν (44) Μεθύεις τῇ λύπῃ. Dicitur το μεθύειν meta- (45) Συμπεριενεχθεῖσα. Velut adblandiens, et
PG 39:63ἐδάκρυσε γὰρ ἐπὶ τὸν τάφον, ὅπως τῶν ἀκολουθησάντων τὴν γνώμην δημοσιεύσῃ, οἵαν ἔχουσι περὶ αὐτοῦ τὴν ὑποψίαν. Διὸ καὶ ὡς εἶδον αὐτὸν δακρύσαντα, ἀνθρώπινα πάλιν παθόντες οἱ ἀκολουθοῦντες ὄχλοι ἤρξαντο πρὸς ἑαυτοὺς ἀντιβάλλειν καὶ λέγειν· Ἴδε πῶς ἐφίλει αὐτόν. Ὁ νεκροὺς ἐγείρας καὶ τυφλοὺς ὀμματώσας οὐκ ἠδύνατο ποιῆσαι ἵνα καὶ οὗτος μὴ ἀποθάνῃ, εἰ ἄρα οὕτως ἐφίλει αὐτόν; Ὁ δὲ κύριος ὡς εἶδεν αὐτοὺς ἔτι ἀνθρώπινα λαλοῦντας, ἀπεκρίνατο πρὸς αὐτούς· Κοῦφον μὲν ἦν μοι παρακατασχεῖν τὴν ζωὴν Λαζάρου ὡς καὶ τοῦ Ἠλία καὶ τοῦ Ἐνώχ, ἀλλ’ οὐδεὶς ὑμῶν ἐγίνωσκεν ὅτι τῇ ἐμῇ θελήσει ἡ ζωὴ Λαζάρου παρακατέχεται. Διὰ τοῦτο συνεχώρησα ὑπὸ τοῦ θανάτου αὐτὸν καταποθῆναι, ὅπως ἀκριβῶς μάθητε ὅτι ζωῆς καὶ θανάτου τὴν ἐξουσίαν ἔχω. Καὶ εὐθὺς πρὸς αὐτοὺς ὁ κύριος, καθὼς ἴστε πάντες σαφῶς· Ἀποκυλίσατε τὸν λίθον. Ἰουδαίοις ἐπέτρεπεν· Ἀποκυλίσατε τὸν λίθον. Βλέπε πῶς πάντα σοφῶς ἐπραγματεύσατο μάρτυρας ἀκριβεῖς τῆς ἀναστάσεως Λαζάρου καθιστῶν. Ἀποκυλίσατε τὸν λίθον. Τοῖς μαθηταῖς ἐπέτρεπεν ὄρη μετάγειν λόγῳ, καὶ αὐτὸς λόθον οὐκ ἀπεκύλιεν;
Υἱός ἐστι τοῦ Θεοῦ, τοῦτον ἀναστήσει. Τῶν γὰρ προσφάτως τελευτησάντων, ὧν ἤγειρεν, οὐκ ἐπιστά- μεθα. Πόθεν οὖν ἴσμεν ; Εἰ τελείῳ θανάτῳ παρεδόθη- σαν, τοῦτον ἀναστήσει, καὶ γνῶσιν λαμβάνομεν ὅτι ἀληθῶς Θεοῦ Υἱός ἐστιν. "Οθεν καὶ ἡ Μάρθα τοῖς λόγοις τοιούτοις συμπεριενεχθεῖσα, προσῆλθε τῷ Κυ ρίῳ καὶ αὐτὴ λέγουσα· Ποῦ πορεύῃ, Δέσποτα ; Τί θέ λεις τὸν τάφον ἰδεῖν Λαζάρου; Τί τὴν ὀδύνην ἡμῶν ἀναξέεις ; Τί τὸ πένθος επεγείρεις; Τί θέλεις τὸν τά φον ἰδεῖν; Οὐδὲν γὰρ ὠνήσῃ, Δέσποτα· Ηδη ὄζει, τετραήμερος γάρ ἐστιν. Ὁ δὲ Κύριος πρὸς τὴν Μάρθαν· Οὐκ εἶπόν σοι, ὅτι ἐὰν πιστεύσῃς, όψη τὴν δόξαν τοῦ Θεοῦ; Ἐμοὶ λέγεις, Ἤδη όζει; Η ἀδελφή σου μυρίζει, καὶ σὺ καπνίζῃ ἐν τῇ ἀπιστία; Θέλω τὸν τάφον ἰδεῖν τοῦ φίλου μου. Δ'. Ταῦτα εἰπὼν ὁ Κύριος, ἐπὶ τὸν τάφον ἐπορεύετο καὶ πλησιάσας τῷ τάφῳ, μόνον εἶδε τὸ μνημεῖον, εὐ- θέως ἐδάκρυσε. Τίς ή χρεία δακρύειν, ὃν ήμελλεν ἐγείρειν; Εδάκρυσε (47), διὸ συνετῶς πάντα ὁ Κύ ριος σοφῶς ἐπραγματεύσατο. Εδάκρυσε γὰρ ἐπὶ τον τάφον, ὅπως τῶν ἀκολουθησάντων τὴν γνώμην δημο σιεύσῃ, οἵαν ἔχουσι περὶ αὐτοῦ ὑποψίαν. Διὸ καὶ ὡς εἶδον αὐτὸν δακρύσαντα, ἀνθρώπινα πάλιν παθόντες οἱ ἀκολουθοῦντες ὄχλοι, ήρξαντο πρὸς ἑαυτοὺς ἀντι- βάλλειν καὶ λέγειν· Εἶδες πῶς ἐφίλει αὐτόν; Ο νε- κροὺς ἐγείρας, καὶ τυφλοὺς ὀμματώσας, οὐκ ἠδύνατο ποιῆσαι ἵνα καὶ οὗτος μὴ ἀποθάνῃ, εἰ ἄρα οὕτως ἐφίλει αὐτόν; Ὁ δὲ Κύριος, ὡς εἶδεν αὐτοὺς ἔτι ἀνθρώπινα λαλοῦντας, ἀπεκρίνατο πρὸς αὐτούς· Κού φον μὲν ἦν μοι παρακατασχεῖν τὴν ζωὴν Λαζάρου, ὡς καὶ τοῦ Ἠλία καὶ τοῦ Ενώχ, ἀλλ᾽ οὐδεὶς ὑμῶν ἐγίνωσκεν, ὅτι τῇ ἐμῇ θελήσει ἡ ζωὴ Λαζάρου πα ρακατέχεται. Διὰ τοῦτο συνεχώρησα ὑπὸ τοῦ θανάτου αὐτὸν καταποθῆναι, ὅπως ἀκριβῶς μάθητε, ὅτι ζωῆς καὶ θανάτου τὴν ἐξουσίαν ἔχω. Καὶ εὐθὺς πρὸς αὐ τοὺς ὁ Κύριος, καθὼς ἴστε πάντες σαφῶς· ᾿Αποκυ λίσατε τὸν λίθον. Βλέπε πῶς πάντα σοφῶς ἐπρα- γματεύσατο, μάρτυρας ἀκριβεῖς τῆς ἀναστάσεως Λα- ζάρου καθιστῶν. Ἀποκυλίσατε τὸν λίθον. Τοῖς μαθηταῖς ἐπέτρεπεν ὄρη μεταγαγεῖν λόγῳ, καὶ αὐτὸς λίθον οὐκ ἀπεκύλισεν; ᾿Αλλὰ πάντα σοφῶς, καθώς προείπον, πραγματευόμενος πρὸς λυσιτέλειαν, ἔλεγε τοῖς Ἰουδαίοις, ᾿Αποκυλίσατε τὸν λίθον, ὅπως ἐξ αὐτῆς τῆς νεκροφόρου ἀποφορᾶς μάθωσιν ὅτι ἐσάπη καὶ οὐκ ἐκλάπη. Αποκυλίσατε τὸν λίθον. Τῶν δὲ ἀποκυλισάντων μετὰ γογγυσμοῦ (ἐδρίμυττεν γὰρ αυ τοὺς ἡ νεκροφόρου δυσίνιος ἀποφορά)· ἀποκυλισάντων δὲ τῶν παρόντων τὸν λίθον, εὐθέως εβόησεν ὁ Κύριος λέγων· Λάζαρε, δεύρο έξω. Δεσπότης ὁ καλῶν, οὐ δεὶς ὁ ἀντιλέγων. Λάζαρε, δεύρο έξω πληροφόρησον Μάρθαν τὴν ἀδελφήν σου, ὡς κελεύω, καὶ οὐχ ἱκε τεύω. Λάζαρε, δεύρο έξω. Πρὸ τοῦ κατέλθω, Εξελ- θε (48)· ἐν σοὶ τὸν ἀῤῥαβῶνα, ἐν ἐμοὶ τὸ τέλειον. Λάζαρε, δεύρο έξω. €3 S. AMPHILOCHI ICONIENSIS EPISCOPI Lazari vult videre ? Si est Dei Filius, suscitabit eum. A El Quod enim ad eos spectat quos recens mortuos sus- citavit, nescimus. Unde ergo sciverimus? Si erant perfecte mortui, hunc suscitabit, eoque cognosci- mus esse re vera Dei Filium. Unde et Martha ta- libus se sermonibus facilem præbens, accessit et ipsa ad Dominum, dicens : Quo pergis, Domine? Quid vis videre sepulcrum Lazari? Quid refricas dolo- rem nostrum ? Quid luctum exsuscitas? Quid vis videre sepulcrum? Nihil enim, Domine, inde retule- ris commodi : jam fetet, quatriduanus est enim. Do- minus autem ad Martham: Nonne diai libi, quoniam si credideris, videbis gloriam Dei? Mihine dicis, Jam felet? Soror tua ungit unguento, ipsaque in infideli- tate denigraris? Volo videre sepulcrum amici mei. IV. His Dominus dictis, ad sepulcruin proces-Β sit, jamnque illi propinquus, ut tantum vidit monu- mentum, statim lacrymatus est. Quid vero ei quem erat suscitaturus, opus lacrymnis? Utique la- crymatus est Dominus, ut qui sapienter omnia gereret. Est enim lacrymatus ad tumulum, ut quid ii qui comites adhesissent de ipso suspicionis ha- berent animo repositum proderet. Unde etiam ut viderunt lacrymantem, humanum denuo aliquid passa turbe, coeperunt conferre invicem, ac di- cere : Ecce quomodo amabat eum. Non poterat, qui suscitavi, mortuos cæcis restituit visum, facere ut ne hic moreretur, siquidem eum sic amabat? Dominus autem ut eos adhuc humana vidit loquen- tes, illis respondit: Erat mihi non grave, ut Lazari vitam, quemadmodum etiam Eliæ et Enoch, reti- nerem : nemo tamen vestrum, mea illam voluntate retineri cognovisset. Idcirco perinisi ut morte ab- sorberetur, quo accuratius vitæ et mortis habere me potestatem docerem. Moxque ad eos Dominus, ut oinnes clare nostis: Revolvite lapidem. Judæis injunxit ut revolverent lapidemn (46). Vide ut om- nia prudenter gesserit, testes probatissimos re- surrectionis Lazari faciens. Revolvile lapidem. Concessit discipulis ut sermone montes transfer- rent ®, et ipse non revolvit lapidem ? Verumn, ut dixi, omnia sapienter ad utilitatem gerens, dixit Judæis Revolvite lapidem, ut ex ipso fe- retri felore, putruisse defunctum, non furto fuisse sublatum discerent. Revolvite lapidem. Ut autem illi murmurantes revolverunt (mordebat enim ef- frenata capuli olentia) : cum itaque qui aderant revolvissent lapidem, confestim clamavit Dominus, dicens : Lazare, veni foras. Herus est qui vocal: ne quis contradixerit. Lazare, veni foras ; certam fidem sorori tuæ Marthæ facito ut jubeam, non ut supplicem. Lazare, veni foras. Priusquam descen- dero, percurre, et edissere in te arrhabonem: in me autem, quod perfectum est. Lazare, veni foras. Matth. xvi, 19. desunt in Græcis, sed sensus constat. C D ens in suavi illa propositionis solius commutatione. Tu ergo, priusquam morte inferna petam, esto ho- minibus præco; tuæmet resurrectionis, ut primitia- rum : meæque illius, ut perfecti; nempe ut ejus, (46) Judæis injunxit ut revolverent lapidem. Hæc (47) Εδάκρυσε. Littera vitiosa. (48) Πρὸ τοῦ κατέλθω ἔξελθε. Perit lepos Gree
PG 39:64Ἀλλὰ πάντα σοφῶς, καθὼς προεῖπον, πραγματευόμενος πρὸς λυσιτέλειαν ἔλεγεν τοῖς Ἰουδαίοις· Ἀποκυλίσατε τὸν λίθον, ὅπως ἐξ αὐτῆς τῆς νεκροφόρου ἀποφορᾶς μάθωσιν ὅτι ἐσάπη καὶ οὐκ ἐκλάπη. Ἀποκυλίσατε τὸν λίθον. Τῶν δὲ ἀποκυλισάντων μετὰ γογγυσμοῦ ἐδρίμυττεν γὰρ αὐτοὺς ἡ νεκροφόρος δυσήνιος ἀποφορά, ἀποκυλισάντων δὲ τῶν παρόντων τὸν λίθον, εὐθέως ἐβόησεν ὁ κύριος λέγων· Λάζαρε δεῦρο ἔξω. Δεσπότης ὁ καλῶν, οὐδεὶς ὁ ἀντιλέγων. Λάζαρε, δεῦρο ἔξω· πληροφόρησον Μάρθαν τὴν ἀδελφήν σου ὡς κελεύω καὶ οὐχ ἱκετεύω. Λάζαρε, δεῦρο ἔξω. Πρὸ τοῦ κατέλθω, ἔξελθε· ἐν σοὶ τὸν ἀρραβῶνα, ἐν ἐμοὶ δὲ τὸ τέλειον. Λάζαρε, δεῦρο ἔξω. Σὺ δὲ ἀκούων, ὦ φίλε, Λάζαρε, δεῦρο ἔξω, μὴ οἴου τὸν κύριον πολλὰς φωνὰς βεβληκέναι. Ἅπαξ ἐλάλησε καὶ ὃν ἔπλασεν ἤγειρεν· οὔτε γὰρ ὡς Ἠλίας ἔκλαυσεν οὔτε ὡς Ἐλισσαῖος ἠπόρησε. Μονοφθόγγῳ φωνῇ διύπνισε τὸν παρ’ αὐτῷ καθεύδοντα εἰπών· Λάζαρε, δεῦρο ἔξω. Εἷς ὁ λόγος καὶ διάφορα τὰ θαύματα. Μόνον ὁ κύριος ἐφώνησε· Λάζαρε, δεῦρο ἔξω, καὶ εὐθέως αἱ σάρκες ἀπεπληροῦντο, αἱ τρίχες ἀντεφυτεύοντο, αἱ ἁρμονίαι συνεδεςμοῦντο, αἱ φλέβες καθαρῷ αἵματι ἀντεγεμίζοντο.
Υἱός ἐστι τοῦ Θεοῦ, τοῦτον ἀναστήσει. Τῶν γὰρ προσφάτως τελευτησάντων, ὧν ἤγειρεν, οὐκ ἐπιστά- μεθα. Πόθεν οὖν ἴσμεν ; Εἰ τελείῳ θανάτῳ παρεδόθη- σαν, τοῦτον ἀναστήσει, καὶ γνῶσιν λαμβάνομεν ὅτι ἀληθῶς Θεοῦ Υἱός ἐστιν. "Οθεν καὶ ἡ Μάρθα τοῖς λόγοις τοιούτοις συμπεριενεχθεῖσα, προσῆλθε τῷ Κυ ρίῳ καὶ αὐτὴ λέγουσα· Ποῦ πορεύῃ, Δέσποτα ; Τί θέ λεις τὸν τάφον ἰδεῖν Λαζάρου; Τί τὴν ὀδύνην ἡμῶν ἀναξέεις ; Τί τὸ πένθος επεγείρεις; Τί θέλεις τὸν τά φον ἰδεῖν; Οὐδὲν γὰρ ὠνήσῃ, Δέσποτα· Ηδη ὄζει, τετραήμερος γάρ ἐστιν. Ὁ δὲ Κύριος πρὸς τὴν Μάρθαν· Οὐκ εἶπόν σοι, ὅτι ἐὰν πιστεύσῃς, όψη τὴν δόξαν τοῦ Θεοῦ; Ἐμοὶ λέγεις, Ἤδη όζει; Η ἀδελφή σου μυρίζει, καὶ σὺ καπνίζῃ ἐν τῇ ἀπιστία; Θέλω τὸν τάφον ἰδεῖν τοῦ φίλου μου. Δ'. Ταῦτα εἰπὼν ὁ Κύριος, ἐπὶ τὸν τάφον ἐπορεύετο καὶ πλησιάσας τῷ τάφῳ, μόνον εἶδε τὸ μνημεῖον, εὐ- θέως ἐδάκρυσε. Τίς ή χρεία δακρύειν, ὃν ήμελλεν ἐγείρειν; Εδάκρυσε (47), διὸ συνετῶς πάντα ὁ Κύ ριος σοφῶς ἐπραγματεύσατο. Εδάκρυσε γὰρ ἐπὶ τον τάφον, ὅπως τῶν ἀκολουθησάντων τὴν γνώμην δημο σιεύσῃ, οἵαν ἔχουσι περὶ αὐτοῦ ὑποψίαν. Διὸ καὶ ὡς εἶδον αὐτὸν δακρύσαντα, ἀνθρώπινα πάλιν παθόντες οἱ ἀκολουθοῦντες ὄχλοι, ήρξαντο πρὸς ἑαυτοὺς ἀντι- βάλλειν καὶ λέγειν· Εἶδες πῶς ἐφίλει αὐτόν; Ο νε- κροὺς ἐγείρας, καὶ τυφλοὺς ὀμματώσας, οὐκ ἠδύνατο ποιῆσαι ἵνα καὶ οὗτος μὴ ἀποθάνῃ, εἰ ἄρα οὕτως ἐφίλει αὐτόν; Ὁ δὲ Κύριος, ὡς εἶδεν αὐτοὺς ἔτι ἀνθρώπινα λαλοῦντας, ἀπεκρίνατο πρὸς αὐτούς· Κού φον μὲν ἦν μοι παρακατασχεῖν τὴν ζωὴν Λαζάρου, ὡς καὶ τοῦ Ἠλία καὶ τοῦ Ενώχ, ἀλλ᾽ οὐδεὶς ὑμῶν ἐγίνωσκεν, ὅτι τῇ ἐμῇ θελήσει ἡ ζωὴ Λαζάρου πα ρακατέχεται. Διὰ τοῦτο συνεχώρησα ὑπὸ τοῦ θανάτου αὐτὸν καταποθῆναι, ὅπως ἀκριβῶς μάθητε, ὅτι ζωῆς καὶ θανάτου τὴν ἐξουσίαν ἔχω. Καὶ εὐθὺς πρὸς αὐ τοὺς ὁ Κύριος, καθὼς ἴστε πάντες σαφῶς· ᾿Αποκυ λίσατε τὸν λίθον. Βλέπε πῶς πάντα σοφῶς ἐπρα- γματεύσατο, μάρτυρας ἀκριβεῖς τῆς ἀναστάσεως Λα- ζάρου καθιστῶν. Ἀποκυλίσατε τὸν λίθον. Τοῖς μαθηταῖς ἐπέτρεπεν ὄρη μεταγαγεῖν λόγῳ, καὶ αὐτὸς λίθον οὐκ ἀπεκύλισεν; ᾿Αλλὰ πάντα σοφῶς, καθώς προείπον, πραγματευόμενος πρὸς λυσιτέλειαν, ἔλεγε τοῖς Ἰουδαίοις, ᾿Αποκυλίσατε τὸν λίθον, ὅπως ἐξ αὐτῆς τῆς νεκροφόρου ἀποφορᾶς μάθωσιν ὅτι ἐσάπη καὶ οὐκ ἐκλάπη. Αποκυλίσατε τὸν λίθον. Τῶν δὲ ἀποκυλισάντων μετὰ γογγυσμοῦ (ἐδρίμυττεν γὰρ αυ τοὺς ἡ νεκροφόρου δυσίνιος ἀποφορά)· ἀποκυλισάντων δὲ τῶν παρόντων τὸν λίθον, εὐθέως εβόησεν ὁ Κύριος λέγων· Λάζαρε, δεύρο έξω. Δεσπότης ὁ καλῶν, οὐ δεὶς ὁ ἀντιλέγων. Λάζαρε, δεύρο έξω πληροφόρησον Μάρθαν τὴν ἀδελφήν σου, ὡς κελεύω, καὶ οὐχ ἱκε τεύω. Λάζαρε, δεύρο έξω. Πρὸ τοῦ κατέλθω, Εξελ- θε (48)· ἐν σοὶ τὸν ἀῤῥαβῶνα, ἐν ἐμοὶ τὸ τέλειον. Λάζαρε, δεύρο έξω. €3 S. AMPHILOCHI ICONIENSIS EPISCOPI Lazari vult videre ? Si est Dei Filius, suscitabit eum. A El Quod enim ad eos spectat quos recens mortuos sus- citavit, nescimus. Unde ergo sciverimus? Si erant perfecte mortui, hunc suscitabit, eoque cognosci- mus esse re vera Dei Filium. Unde et Martha ta- libus se sermonibus facilem præbens, accessit et ipsa ad Dominum, dicens : Quo pergis, Domine? Quid vis videre sepulcrum Lazari? Quid refricas dolo- rem nostrum ? Quid luctum exsuscitas? Quid vis videre sepulcrum? Nihil enim, Domine, inde retule- ris commodi : jam fetet, quatriduanus est enim. Do- minus autem ad Martham: Nonne diai libi, quoniam si credideris, videbis gloriam Dei? Mihine dicis, Jam felet? Soror tua ungit unguento, ipsaque in infideli- tate denigraris? Volo videre sepulcrum amici mei. IV. His Dominus dictis, ad sepulcruin proces-Β sit, jamnque illi propinquus, ut tantum vidit monu- mentum, statim lacrymatus est. Quid vero ei quem erat suscitaturus, opus lacrymnis? Utique la- crymatus est Dominus, ut qui sapienter omnia gereret. Est enim lacrymatus ad tumulum, ut quid ii qui comites adhesissent de ipso suspicionis ha- berent animo repositum proderet. Unde etiam ut viderunt lacrymantem, humanum denuo aliquid passa turbe, coeperunt conferre invicem, ac di- cere : Ecce quomodo amabat eum. Non poterat, qui suscitavi, mortuos cæcis restituit visum, facere ut ne hic moreretur, siquidem eum sic amabat? Dominus autem ut eos adhuc humana vidit loquen- tes, illis respondit: Erat mihi non grave, ut Lazari vitam, quemadmodum etiam Eliæ et Enoch, reti- nerem : nemo tamen vestrum, mea illam voluntate retineri cognovisset. Idcirco perinisi ut morte ab- sorberetur, quo accuratius vitæ et mortis habere me potestatem docerem. Moxque ad eos Dominus, ut oinnes clare nostis: Revolvite lapidem. Judæis injunxit ut revolverent lapidemn (46). Vide ut om- nia prudenter gesserit, testes probatissimos re- surrectionis Lazari faciens. Revolvile lapidem. Concessit discipulis ut sermone montes transfer- rent ®, et ipse non revolvit lapidem ? Verumn, ut dixi, omnia sapienter ad utilitatem gerens, dixit Judæis Revolvite lapidem, ut ex ipso fe- retri felore, putruisse defunctum, non furto fuisse sublatum discerent. Revolvite lapidem. Ut autem illi murmurantes revolverunt (mordebat enim ef- frenata capuli olentia) : cum itaque qui aderant revolvissent lapidem, confestim clamavit Dominus, dicens : Lazare, veni foras. Herus est qui vocal: ne quis contradixerit. Lazare, veni foras ; certam fidem sorori tuæ Marthæ facito ut jubeam, non ut supplicem. Lazare, veni foras. Priusquam descen- dero, percurre, et edissere in te arrhabonem: in me autem, quod perfectum est. Lazare, veni foras. Matth. xvi, 19. desunt in Græcis, sed sensus constat. C D ens in suavi illa propositionis solius commutatione. Tu ergo, priusquam morte inferna petam, esto ho- minibus præco; tuæmet resurrectionis, ut primitia- rum : meæque illius, ut perfecti; nempe ut ejus, (46) Judæis injunxit ut revolverent lapidem. Hæc (47) Εδάκρυσε. Littera vitiosa. (48) Πρὸ τοῦ κατέλθω ἔξελθε. Perit lepos Gree
PG 39:65Ὁ ᾅδης κάτωθεν κοπτόμενος τὸν Λάζαρον προέπεμπεν. Ἡ ψυχὴ Λαζάρου παρακρατουμένη καὶ ὑπὸ τῶν ἁγίων ἀγγέλων παρακαλουμένη τὸ ἴδιον εἰς τὸ ἴδιον μετεχωνεύετο. Καὶ τὸ πάντων ἐνδοξότερον ἦν ὅτι πανταχόθεν δεδεμένος ἦν τοὺς πόδας καὶ τὴν ὄψιν κηρίαις καὶ ἀνεμποδίστως ἐβάδιζεν. Διὸ καὶ ὁ κύριος δραστικώτερον πρὸς τοὺς παρόντας ὄχλους παρεκελεύετο λέγων· Λύσατε αὐτὸν καὶ ἄφετε ὑπάγειν. Βλέπε τὴν τοῦ κυρίου πραγματείαν καὶ πῶς τὰ πάντα σοφῶς οἰκονομεῖ. Πρὸς πληροφορίαν τῶν παρόντων ἔλεγε· Λύσατε αὐτὸν καὶ ἄφετε ὑπάγειν· ὡς τὸν λίθον ἀπεκυλίσατε καὶ τὸν τάφον ὑπεδείξατε καὶ τῆς ὀσφρήσεως μετήσχετε, καὶ τὰ νεκροτάφια λύσατε· τὸ μὲν ὡς εὐλογίαν τηροῦντες, τὸ δὲ ὡς μάρτυρες φυλάττοντες. Ἐὰν ἀπιστήσωσιν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ φαρισαῖοι ὡς οὐκ ἀνέστη Λάζαρος, δείξατε τὰ νεκροτάφια· ἐμφανίσατε τὰ σουδάρια ὡς ὁ παράλυτος τὸν κράβαττον. Ἡμεῖς δὲ τὰ βαί̈α τῶν φοινίκων βαστάζοντες εἴπωμεν· Ὡσαννὰ ἐν τοῖς ὑψίστοις· εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι κυρίου. Αὐτῷ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος σὺν τῷ παναγίῳ καὶ ζωοποιῷ πνεύματι νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
Ε΄. Μὴ οἴον τὸν Κύριον πολλὰς φωνὰς βεβληκέναι. Α *Απαξ ἐλάλησε, καὶ ὃν ἔπλασεν, ἤγειρεν. Οὔτε γὰρ ὡς Ἠλίας ἔκλαυσεν· οὔτε ὡς Ἐλισαῖος ἀπόρησε. Μονοφθόγγω φωνῇ (49) διύπνισε τὸν παρ' αὐτῷ καθεύδοντα, εἰπὼν, Λάζαρε, δεύρο ἔξω· εἷς ὁ λόγος, καὶ διάφορα τὰ θαύματα. Μόνον ὁ Κύριος ἐφώνησε, Λάζαρε, δεῦρο ἔξω, καὶ εὐθέως αἱ σάρκες ἀπεπλη- ροῦντο· αἱ τρίχες αντεφύτοντο αἱ ἁρμονίαι συν εδραμοῦντο· αἱ φλέβες καθαρῷ αἵματι ἀντεγεμί- ζοντο· ὁ ᾅδης κάτωθεν κοπτόμενος τὸν Λάζαρον προέπεμψεν· ἡ ψυχὴ Λαζάρου παρακρατουμένη (50), καὶ ὑπὸ τῶν ἀγγέλων παρακαλουμένη, τὸ ἴδιον εἰς τὸ ἴδιον μετεχωνεύετο· καὶ τὸ πάντων ἐνδο ξότερον (51) ἦν, ὅτι πανταχόθεν δεδεμένος ἦν τοὺς πόδας καὶ τὴν ὄψιν κηρίαις, καὶ ἀνεμποδίστως ἐβά διζε. Διὸ καὶ ὁ Κύριος δραστικώτερον πρὸς τοὺς παρόντας ὄχλους παρεκελεύσατο, λέγων· Λύσατε αὐτὸν, καὶ ἄρετε ὑπάγειν. Βλέπε τὴν τοῦ Κυρίου πραγματείαν, καὶ πῶς τὰ πάντα σοφῶς οἰκονομεῖ. Πρὸς πληροφορίαν τῶν παρόντων ἔλεγε· Λύσατε αὐτ τὸν, καὶ ἄρετε ὑπάγειν, ὡς τὸν λίθον ἀπεκυλίσατε, καὶ τὸν τάφον ὑπεδείξατε, καὶ τῆς ὀσφρήσεως μετα ήσχετε, καὶ τὰ νεκροτάφια ελύσατε· τὸ μὲν, εὐλο γιαν τηρούντες (52)· τὸ δὲ, ὡς μάρτυρες φυλάττον- τες. Ἐὰν ἀπιστήσωσιν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι ὡς οὐκ ἀνέστη Λάζαρος, δείξατε τὰ νεκροτάφια· ἐμ φανίσατε σουδάρια ὡς ὁ παραλυτικὸς τὸν κράβατον. Ἡμεῖς δὲ τὰ βαΐα τῶν φοινίκων βαστάζοντες (53) εἴπωμεν· Ωσαννὰ ἐν τοῖς ὑψίστοις· εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου. Αὐτῷ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, σὺν τῷ παναγίῳ καὶ ζωοποιῷ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΛΟΓΟΣ Δ'. Ὁμιλία (54) εἰς τὴν γυναῖκα τὴν ἁμαρτωλόν, τὴν ἀλείψασαν τὸν Κύριον μύρῳ, καὶ εἰς Φαρι σαῖον. Τῇ μ. δ' (55). Ικανῶς (56) ἡμᾶς πρώην εψυχαγώγησεν ὁ Χριστὸς μονοφθόγ γῳ φωνῇ, τὸ ἴδιον εἰς τὸ ἴδιον μετεχωνεύε το, Ικανῶς. γάλῃ δ', ORATIO IN MULIEREM PECCATRICEM. B A (sic)· C V. Tu vero, amice, cum audis, Lazare, veni fo- ras, ne putaveris plures Dominum jactasse voces. Semel locutus est, eumque suscitavit quem plas- maverat. Neque enim deploravit sicut Elias": neque sicut Elisæus " dubitavit. Unius soni voce excitavit a somno dormientem apud ipsum, dicens : Lazare, veni foras. Sermo unicus, et miracula di- versa. Solum voce protulit Dominus : Lazare, veni foras, confestimque repletæ sunt carnes, pili suis locis plantati, compages consertæ, venæ puro pro putri repleta sanguine, inferne percussus infernus Lazarum emisit. Confirmata anima Lazari, atque ab angelis sanctis evocata, proprium in proprium transmutando conflabat. Omnibus vero clarius et illustrius erat, ut undequaque pedes et faciem in- stitis vinctus, libere ambularet. Ideo etiam Domi- nus præsentibus turbis efficacius majorique aucto- ritate præcepit dicens: Solvite eum, et sinite abire. Vide Dominicam in agendis solertiam, et ut omnia sapienter gerat. Ut certam fidem astantibus face- ret, dixit : Solvite eum, et sinite abire, quemad modum revolvistis lapidem, et sepulcrum ostendi- stis, percepistisque olentiam, ac sepulcralia solvi- stis : qua servantes ut benedictionem : qua velut testes custodientes. Si pontifices Pharisæique in- creduli, quasi Lazarus non surrexerit, inficias ie- rint, exhibete sepulcralia, palam proferte sudaria, quemadmodum paralyticus grabatum ". Nos vero ferentes ramos palmarum, dicamus: Hosanna im excelsis : Benedictus qui venit in nomine Domini ºª. Ipsi gloria et imperium, cum sanctissimo et vivifco Spiritu, nunc et semper, in sæcula sæculorum. Amen. ORATIO IV. Homilia in mulierem peccatricem, quæ unxit Domi- num unguento, et in Pharisæum *. Magna quarta feria. ** III Reg. xv, 20. IV Reg. IV, 27. • Marc. II, 12. " Joan. v, 9; Matth. xx), 9. ss Luc. VII, sqq. cai mors gustala tantum, omnino mortua sit; qui resurgens ex mortuis, jam non moriar, sed æternæ vitæ mortalibus universis aditum pandam. plici oratione, qualem refert evangelista, forte etiam breviori, pro Hebrææ et Syriacæ linguæ contractione, qua Dominus locutus est. Potuit etiam velut interjectione loqui, eaque excitare a monumento dormientem sibi Lazarum : quasi voce monosyllaba, evocare. minica voce : Corpus proprium, quo vixisset, in proprium transmutando conflabat: aptando ad pristinos usus, ac dotes restituendo, quibus olim suum continebat. tensis, aliique, eam circumstantiam merito suspi- ciunt eratque ad stuporem vere maximum, ut ho- mo tandiu sepulcro depositus, totus vinctus et invo- lutus, ceu membris liber, procederet, seque aspe- ctandum turbæ toti ipse redivivus daret. antiquum morem fidelium servandl ut quid sacrum, quæ sacro alicui vel adhæsissent, vel fuissent usui; ac ceu benedictionem ab eo relictam; qui rītus, etsi D in eum olim Dormitantius ille Hieronymi, nostrique sectarii, deblaterent, etiamnum utrique Ecclesiæ sanctus merito perseverat, perseverabitque, ut et reliqua apostolica, usuque universali, christiana vere pietate recepta. dit ad futurum statim insequenti Dominica Christi triumphum, quo velut redeuntem a Bethania Domi- num, ubi pridie cum suscitato Lazaro, ungente etiamṇ ipsius sorore Maria, celebri convivio exceptus esset, continuata festivitate Græci suscipiunt, qua de re, elegantissime nec paucis præfatus Andreas: Am- philochius leviter tantum innuit. diano evulgavit Combelisius. Eamdem ediderant Savilius et Morellus inter opera Chrysostomo sup- posita. Neque illam prætermisit Montfauconius in sua ejusdem Chrysostomi editione exstatque in Appendice ad tom. X, pag. 799-806, absque nomine auctoris quam tamen Amphilochio tribuit doctis- simus editor tom. XIII, in indice, v. in sancta et magna feria IV. orationem in Zachæum habuisse, sed ea desideratur, 1. Abunde nuper, apud Zach:cum convivans Chri- (47) Μονοφθόγγω φωνῇ. Velut recla uma sim- (50) Παρακρατουμένη. Novo robore aucta, Do- (51) Τὸ πάντων ἐνδοξότερον. Sic Andreas Cre- (52) Τὸ μὲν, εὐλογίαν τηροῦντες. Respicit per- (53) Τὰ βαΐα τῶν φοινίκων βαστάζοντες. Allu- (54) Ομιλ. Hanc homiliam ex apographo Sirmon- (55) Τῇ μ. δ'. Apud Montfauc. τῇ ἁγίᾳ καὶ με (56) Ικανώς, κ. τ. λ. Significat huic se aliper
Continue reading PG 39: Oratio IV: In mulierem peccatricem →≣ entire volume