SERMO IN DEFUNCTOS. κόσμου, καὶ πρὸς Χριστὸν ἀνέτειλαν. Ἐξῆλθον ἐκ Α τῆς σκηνῆς, καὶ ᾤκησαν εἰς τὴν ἄνω Ἱερουσαλήμ. Κατέλιπον ἡμᾶς ἐν τῇ τοῦ βίου ματαιότητι, καὶ ἔφθασαν την (4) ἄνω μακαριότητα. Αφῆκαν γὰρ ἡμᾶς ἐν τοῖς ματαίοις θορύβοις, καὶ ὤδευσαν προς ἀθορύβους τόπους. Ἐξῆλθον τοῦ χειμῶνος καὶ κλύ- δωνος τοῦ κόσμου, καὶ εἰς παγγαλήνους προσώρμι- σαν λιμένας. Καὶ γὰρ ὄντες μεθ᾿ ἡμῶν, οὐκ ἦσαν μεθ' ἡμῶν, ἀλλὰ τὸν νοῦν εἶχον πρὸς τὸν Θεόν. Καὶ ὄντες ἐπὶ τῆς γῆς, τὸ πολίτευμα εἶχον ἐν οὐρανοῖς. Οὐ γὰρ εἶχον ὧδε μένουσαν πόλιν, ἀλλὰ τὴν ἐπουρά νιον (5). Οὐκ εἶχον ὧδε πρόσκαιρον πλοῦτον, ἀλλὰ τὸν ἐπουράνιον (6) πλοῦτον, ξένοι (7) καὶ παρεπίδη ὄντες, καθὼς καὶ οἱ πατέρες αὐτῶν, ξένοι κόσμου καὶ τῶν ἐν κόσμῳ, καὶ κατὰ κόσμον, ὅλῃ τῇ ψυχῇ τὰ ἄνω ἐν οὐρανοῖς σκοποῦντες, τὰ ἄνω φρονοῦντες, τὰ ἄνω μελετῶντες, τὰ ἐκεῖ κάλλη ἐπιθυμοῦντες, τὰς ἐκεῖσε μονὰς καὶ σκηνάς, τὰς ἄνω χοροστα σίας (8), τὰς ἄνω ὑμνῳδίας, τὰς ἐκεῖ· ἑορτάς, τὰ αἴδια ἀγαθά. Πρὸς ἐκεῖνα ἐσκόπουν, πρὸς ἐκεῖνα ἔβλεπον, πρὸς ἐκεῖνα ἔτρεχον· διὸ καὶ ἐπέτυχον. Εσπευδον· διὸ καὶ εἰσήλθοσαν (9) εἰς τὴν παστάδα καὶ εἰς τὸν νυμφῶνα. Επόνεσαν· διὸ καὶ εὐφραίνον ται. Οὐκ ἠμέλησαν· διὸ καὶ ἀγάλλονται. Ἐξῆλθον καὶ ἀπῆλθον εἰς τὴν χώραν τὴν ἁγίαν καὶ αἰώνιον. Ἐξῆλθον καὶ ἀπῆλθον τὴν ὁδὸν αὐτῶν, τὴν καλὴν καὶ Θεῷ εὐάρεστον. Ἐξῆλθον ἐξαίφνης, καὶ ἐπε- στάθησαν(10) ώς χελιδόνες εὔλαλοι. Επετάσθησαν ὡς τρυγόνες ἐρημικαὶ καὶ πάναγνοι· μετέστησαν τῆς μάνδρας, καὶ στυγνάζει τὰ πρόβατα. Κατέλιπόν την ἡμετέραν νοσσιάν, καὶ βοῶμεν νεοσσοί. Εχωρίσθη τὸ μέλος, καὶ ὀδυνῶνται τὰ μέλη. Διὰ τοῦτο δακρύομεν, ὅτι τῆς ὑμετέρας καλής διαθέσεως εστερήθημεν. Στενάζομεν, ὅτι τοὺς χαρακτήρας ὑμῶν οὐ βλέπου μεν. Οδυρόμεθα, ὅτι οὕτως ἐξαίφνης ἁρπαζόμεθα. Στυγνάζομεν, ὅτε τῆς ἀρετῆς ὑμῶν μνημονεύσομεν, ὅτε τὸ ὄμμα περιστρέψομεν καὶ τὴν ὑμῶν ἀγάπην οὐ βλέπομεν. Δακρύομεν, ὅτι καὶ ζῶα δακρύει ἐπὶ τῷ χωρισμῷ τοῦ ὁμοφύλου αὐτῶν, ὅτι καὶ βόες μυ κῶνται ἐκζητοῦντες τὸν ὁμόζυγον αὐτῶν. Εἰ γὰρ καὶ ὑμῖν εἰς συμφέρον ἐγένετο, ἀλλ' ἡμῖν ἀθυμίαν ἐποιή- σατε· τοῦτο ὑμῖν μὲν ἐπιθυμητόν γέγονεν, ἡμῖν δὲ (11) θλιβερόν. Τίμιος (12) μὲν γὰρ ἐναντίον Κυ- ρίου ὁ θάνατος τῶν ὁσίων αὐτοῦ, ἀλλ᾽ ὁ θάνατος ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν πονηρός. Διὸ καὶ ἔλεγεν ὁ Προφήτης • ο Ινα τί (13) φοβοῦμαι ἐν ἡμέρᾳ πονηρᾷ; ἡ ἀνομία τῆς πτέρνης μου ἐκύκλωσέ με, κ (5) Τὴν ἐπουράνιον. γὰρ ἔχομεν ὧδε μένουσαν πόλιν, ἀλλὰ τὴν μέλλου- (6) Επουράνιον πλοῦτον. (7) Ξένοι καὶ παρεπίδημοι. Hebr. xr, 13. (8) Χοροστασίας. (9) Εισήλθοσαν. Corrige εἰσῆλθον. 7. Τις δώσει μοι πτέρυγας περιστερᾶς, καὶ τετατθί (15) Ἵνα τι φοβοῦμαι. supernam Hierosolyman migraverunt. Nos in vilze D dixit Propheta : Cur timebo in die mala ? Iniqui- vanitate reliquerunt, et ad supernam beatitudinem festinaverunt. Dimiserunt enim nos inter inanes tumultus, et ad loca tumultus expertia accesse- runt. Egressi sunt e tempestate mundique procel- lis, et ad portus perpetua serenitate præditos ap- pulerunt. Etenim dum nobiscum essent, non erant nobiscum, sed animum ad Deum habebant; dun- que in terra erant, domicilium habebant in cœlis. Non enim habebant hic permanentem civitatem, sed coelestes divitias inquirebant, peregrini et ho- spiles, sicut et patres eorum, peregrini,mundi et eorum quæ sunt in mundo, et secundum mundum, tota vero anima quæ sursum sunt in cœlis intuentes, quæ sursum sunt sapientes, quæ sursum sunt medi- tantes, coeli pulchritudines concupiscentes; hic solitudines atque inania, illic saltationes et psal- modias, illic festa, bonaque æterna. Ad illa igitur aspiciebant, illa contemplabantur, ad illa curre- bant. Ideoque proficiebant, festinabant; ideoque in, thalamum, in genialem torum ingressi sunt; laboraverunt, ideoque lætantur; non negligentes fuerunt, ideoque exsultant; egressi sunt et abie- runt in regionem sanctam atque æternam; egressi sunt, et ambulaverunt viam suam, pulchram et Deo acceptam; exierunt repente, atque evolave - runt sicut hirundines garrulæ. Evolaverunt ut pa- lumbæ solitariæ et immaculatæ; recesserunt ex ovili, et inviderunt pecora. Nidum nostrum reli- querunt, et clamitamus pulli; separatum est mem- brum, et dolore afficiuntur membra; ideoque fle- mus, quoniam pulchra dispositione vestra privati fuimus. Gemimus, quoniam characteres vestros, non videmus; lugemus, quoniam tam subito exui- mur; invidemus, cum virtutis vestræ recordabi- mur, cum oculos circumferemus, neque dilectio- nem vestram videbimus. Lacrymamus, quoniam et animalia lacrymant in necessariorum suorum separatione, quoniam et boves mugiunt, conjugein suum requirentes. Etenim id vobis utilitati conti- git, sed nobis registis animos; id vobis exoplan dum contigit, nobis vero molestissimum. Pretiosa enim in conspectu Domini mors sanctorum ejus; sed mors nostri peccatorum mala. Quapropter tas calcanei mei circumdabit me'., Vocabulum, quod in plerisque lexicis omissum est, occurrit tamen apud Gregor. Videtur respexisse Psal. Liv, Lulun minus usitatum. PATROL. GR. LXXXIX. μοι • Psal. XLVII, (4) Έφθασαν τήν. Possit quis putare, hic exci- Ita tamen iufra: disse ἐπ!. τὴν πρωΐαν οὐκ ἔφθα et in Catena inedita in Matthæum, in duobus σαν, codd. ὁ γὰρ μὴ φθάνω, τὸ ἄκρον τῆς ἀρετῆς, τὴν Σκούσιον πενίαν, τὴν ἀδίκως συναχθέντα πλοῦτον καλῶς διοικείτω. lic rursus videtur exci- Nec enim dubium disse, εζήτουν, aut επεζήτουν. est quin respexerit Apostolum llebr. xii, 44. Οὐ σαν ἐπιζητοῦμεν. Etiam hic puto de aut aliud quid tale. esse, ἐπεθύμουν, (10) Επετάσθησαν. σομαι, καὶ καταπαύσω. (14) Θλιβερόν. id est, θλίψιν ἐπιφέρον. Voca- (12) Τίμιος μὲν γὰρ ἐναντίον. Ex Psal. cxv, 5. Ex Psal. xLvill, 5.

S. ANASTASII SINAITE Veniet enim bora diesque nostra, fratres. Ve- A niet profecto, nec præteribit; quando relinquet homo cuncta, abibitque solus, desertus, humilia- tus, nudus, inops, sine ullo viæ vel duce vel co- mite, imparatus, difidens, sive in negligentia vixe- rit; in die quam nescit, et in hora quam non exspectat, dum luxuriat, dum difluit deliciis, dum feliciter vivit, dum nullis agitatur curis, ve- niet subito una hora, et omnia cessaverunt; parva febris, et omnia in nihilum ; parvus labor, et omnia in vana et inania; una nox profunda, et Lenebrosa, et debilis, et abducitur, tanquam dam- natus, quo abducunt abducentes. Multis tibi tunc, o homo, ductoribus opus est; multis tibi auxi- liantibus, multis precibus, multis adjutoribus, in hora separationis animæ. Magnus tunc timor, magnus tunc tremor, magnum mysterium, magna mutatio, cum subimus eo, unde nemo reversus est. Sola hora, et non alia hora : solum iter et non aliud iter; solus pons, cujus non est tran- silus; omnium finis, omniumque tribulum; molestus trajectus, sed quem omnes trajicimus ; acerbus polus, sed quem, non autem alium, bibi- mus omnes; magnum obscurumque mortis myste- riuni, quod nemo unquam exponere poterit. Quæ horrenda atque formidanda tunc anima existimat! sed nemo ex nobis illa novit, nisi soli qui illuc transierunt, qui illuc trajecerunt, qui experimen- tum fecerunt. Nonne vides, dic mihi, cum ad fra- tres defunctos aut moribundos assidemus, quæ formułdanda tunc videmus? quomodo manibus astantium contineantur; quomodo conturbentur; quomodo gemiscant; quomodo frigidum et acer- bum transsudent, tanquam messores in agro? quomodo alii quidem dentibus strideant, alii vero horrescant et conturbentur? quomodo lecto exsi- liant, fugere dum volunt et nequeunt? videntes quæ nunquam viderunt, et audientes e potestati- bus quæ nunquam audierunt, et patientes quæ nunquam passi sunt. Quærunt redemptorem et consolatorem, et nemo audet. Quos videntes nos tunc tremiscimus, et flemus, et continentes eorum manus atque complectentes, in lacrymis perfundimus, vultusque eorum sude- rem buimus. Abstergimus eorum oculos, arden- tem linguam rigamus aqua, aurem nostram admo- vemus ut verborum eorum audiamus hæsitatio- nen. Deinde interrogamus dicentes : Quomodo tete nunc habes? ne timeas, auxiliatur Deus; ho- Cessare solent. Magna mutatio. (15) Απροστάτευτος. (20) Υφίσταται. Ἐλεύσεται γὰρ καὶ ἡ (14) ἡμετέρα ώρα καὶ ἡμῖν ρα, ἀδελφοί. Ἐλεύσεται πάντως καὶ οὐ παρελεύσε ται· ὅτε καταλείψει άνθρωπος πάντα, καὶ ἀπελεύ σεται μόνος, μεμονωμένος, τεταπεινωμένος, για μνός, αβοήθητος (15), ἀπροστάτευτος (16), ασυνόδευ τος, ἀνέτοιμος, ἀπαῤῥησίαστος, εἴπερ ἐν (17) άμεσ λείᾳ φθάσει ἐν ἡμέρᾳ ᾗ οὐ γινώσκει, καὶ ἐν ὥρᾳ ᾗ οὐ προσδοκᾷ, ἐν ὅσῳ τρυφᾷ, ἐν ὅσῳ σπαταλᾷ, ἐν ὅσῳ εὐημερεῖ, ἐν ὅτῳ ἀμεριμνεῖ, ἐλεύσεται ἐξαίφνης μία ώρα, καὶ πάντα ήργησαν (18) μικρός πυρετός, καὶ πάντα εἰς οὐδέν. Μικρός πόνος, καὶ ὅλα εἰς κενά καὶ μάταια. Μία νύξ βαθεῖα καὶ σκοτεινὴ καὶ ὀδυνη ρά, καὶ ἀπάγεται, ὡς κατάδικος, ὅπου ἀπάγουσιν οἱ ἀπάγοντες. Πολλῶν σοι τότε, ὦ ἄνθρωπο, έδηγῶν χρεία. Πολλῶν σοι τῶν βοηθῶν, πολλῶν τῶν εὐχῶν, πολλῶν τῶν συνεργῶν, ἐν τῇ ὥρᾳ τοῦ χωρισμοῦ τῆς ψυχῆς. Μέγας ὁ τότε φόβος, μέγας ὁ τότε τρόμο;, μέγα τὸ μυστήριον, μεγάλη ἡ περίστασις (19), ότι ὑπάγομεν, ὅθεν οὐδεὶς ἐπανέλυσεν. Η μόνη ώρα, καὶ οὐκ ἄλλη ὥρα· ἡ μόνη ὁδὸς, καὶ οὐκ ἄλλη ἀδι;, ἡ μόνη γέφυρα, καὶ πάροδον οὐκ ἔχουσα. Τὸ πάντων τέλος, καὶ πάντων φόρος. Χαλεπὸν τὸ πέραμα, ἀλλὰ πάντες δι' αὐτοῦ περαιούμεθα. Πικρὸν τὸ ποτήριον, ἀλλὰ πάντες αὐτὸν καὶ οὐκ ἄλλο πίνομεν. Μέγα καὶ ἄδηλον τὸ τοῦ θανάτου μυστήριον, καὶ οὐδεὶς αὐτὸ ἡμῖν διηγήσασθαι δύναται. Φρικτὰ καὶ φοβερὰ ἅπερ τότε ἡ ψυχή (20) ὑφίσταται, ἀλλ' οὐδεὶς ἐξ' ἡμῶν ταῦτα ἐπίσταται, εἰ μὴ μόνοι οἱ ἐκεῖ προλαβόν τες (21), οἱ ἐκεῖ περάσαντες, οἱ τὴν πεῖραν λαβόν τες. Οὐχ ὁρᾷς, εἰπέ μοι, ἡνίκα πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς τοὺς τελευτώντας ἢ ψυχοραγοῦντας παρακαθήμεθα, οὐ φοβερὰ τότε ὁρῶμεν; πῶς (22) ἀνέχονται, πως ταράττονται, πῶς στενάζουσι, πῶς ἑδροῦσι ψυχρόν καὶ πικρὸν, ὡς οἱ ἐν (25) ἀγρῷ θερισταί; πῶς οἱ μὲν τοὺς ὀδόντας τρίζουσιν, οἱ δὲ θαμβοῦνται καὶ ταράτ τονται; πῶς τῆς κλίνης ἀναπηδῶσι, φεύγειν βουλό μενοι, μὴ δυνάμενοι δέ; ὁρῶντες ἅπερ οὐδέποτε έωράκασι, καὶ ἀκούοντες ὑπὸ τῶν (24) ἐξουσιών, ἅπερ οὐδέποτε ἤκουσαν, καὶ πάχοντες (πάσχοντες), ἅπερ οὐδέποτε ἔπαθον. Ζητοῦντες τὸν βυόμενου, ζητοῦντες τὸν παρακαλοῦντα, καὶ οὐδεὶς ὁ τολμῶν. Οὓς θεωροῦντες ἡμεῖς τότε τρέμομεν, καὶ κλαίο μεν, καὶ κρατοῦντες αὐτῶν τὰς χεῖρας (25) άσπα, ζόμενοι, τοῖς δάκρυσι βρέχομεν, ἀπαλείψομεν τὸν ἱδρῶτα τοῦ προσώπου αὐτῶν, ἐκμάσσομεν τούς του των ὀφθαλμοὺς τὴν γλώσσαν φλεγομένην δροσίζου μεν (26) ὕδατι, τὸ οὖς ἡμῶν προστιθέντες, ἵνα τὸν ψελισμών (27) τῶν αὐτῶν ἀκούσωμεν ρημάτων. Είτε ἐπερωτῶμεν λέγοντες, Πῶς βλέπεις σεαυτὸν ἄρτι ; ἐπίσταται. (22) 'Ανέχονται. (23) ὡς οἱ ἐν ἀγρῷ θερισταί. (26) Δροσίζομεν. (27) Ψελισμόν. Imo, ψελλισμόν. (14) Ἡ ἡμετέρα ώρα. Sic dedi, pro ἡ ἡμέρα quod erat in cod. ὥρα, Sic Antoninus philoso phus, xi, 15. Adde Chrysost. de sacerdot.. p. 132 (vol. 182), 298, edit. Bengelii. (16) Ασυνόδευτος. Id est, ἄνευ συνοδευτοῦ. Εἰ hoc vocabulum rarum. (17) Εἴπερ ἐν ἀμελείᾳ φθάσει. Nescio, adhuc addendum sit βεβιωκώς, aut aliud simile. (1) "Ηργησαν. (19) Μεγάλη ἡ περίστασις. Lusit in similitudine ὑφίσταται, (21) Προλαβόντες. Id est, φθάσαντες. Manibus astantiumn. Aplissima simili tudo. (24) Εξουσιών. Easdem mor, ni fallor, δυνάμεις δεσποτικές, οι φοβεράς appellat. (25) Ασπαζόμενοι. Forte, καὶ ἀσπαζόμενοι. Sic Gregor. Nazianz. p. 96, 310; et Diog. Laert. p. 189.

με φοβοῦ, βοηθεῖ ὁ Θεός. Φιλάνθρωπος γάρ ἐστιν. Ταῦτα πρὸς αὐτὸν λέγομεν, καὶ τὰ στήθη τοῖς δά κρυσι βρέχομεν, καὶ τὴν καρδίαν κατακαιόμεθα, καὶ οὐκ ἔστι παρ' ἡμῶν τότε ἔρως πονηρός, οὐδὲ χρημάτων φροντίς, οὐδὲ βρωμάτων μέριμνα, ἀλλ᾽ ὁρῶμεν τὸ μέγα καὶ φοβερὸν τοῦ θανάτου μυστήριον, καὶ τρέμομεν. Καὶ τὰς κεφαλὰς κινοῦντες, ἑαυτοὺς ταλανίζομεν· Οὐαὶ ἡμῖν γέγονε, εἰς ποῖα κακὰ διὰ τὴν παρακοὴν ἡμῶν ἐνεπέσαμεν! εἰς ποίας θλίψεις! Ο βίος ταλαίπωρος 1 Γῆ εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσει. “Ο πικροτάτη ἀπόφασις, ἣν οὐδεὶς δύναται διαδρᾶ ναι! Τότε ἡ προπορευόμενος πᾶσιν ἡμῖν κατασπα ζόμενος λέγει· Εῤῥωσθε, ἀδελφοί μου καλεί, ἔῤῥω σθε, καὶ ὑπὲρ ἐμοῦ τῇ ὥρᾳ ταύτῃ ἐκτενῶς προσεύ ξαθε. Εἰς ὁδὸν νῦν μακρὰν πορεύομαι, ἣν οὐδέποτε ὄντως ἐβάδισα, καὶ εἰς χώραν ξένην, ὅπου οὐδεὶς ὁ γνωρίζων με· καὶ εἰς κόσμον φοβερόν, ὅθεν οὐδεὶς ἐπανέλυσεν· καὶ εἰς τὴν σκοτεινὴν ὅπου οὐκ οἶδα, τί ἀπαντήσει μοι· καὶ εἰς ᾅδην βαθύ», ὅθεν οὐδεὶς ἀνελήλυθεν. Ο Λοιπόν σώζεσθε, ἀδελφοί μου ἀγαπητοί, σώ ζεσθε. Ἐμοῦ γὰρ τοῦ λοιποῦ οὐκέτι ἐστὶν ἀδελφός. Σώζεσθε, φίλοι· ἐγὼ γὰρ οὐκέτι φίλος, ἀλλὰ ξένος, Σώζου ή καλή συνῳδία ἀλλ᾽ οὐκέτι συνῳδία, ἀλλὰ θρηνωδία. Σώζεσθε, οι συγγενεῖς, νῦν ἀλ λογενεῖς. Ερρωσθε, μικρὸν, καὶ δεῦτε καταλά Φέτε Αναμένομεν ὑμᾶς, ἵνα ἔλθητε πρὸς ἡμᾶς. Ἡμεῖς γὰρ οὐκέτι ερχόμεθα πρὸς ὑμᾶς, εἰ τι ἑωράκαμεν, έωράκαμεν, καὶ εἴ τι ἐπράξαμεν, ἀπολαμβάνομεν. Νῦν εἴ τι ἀγαθὸν ἔπραξα, αὐτὸ καὶ ἐκέρδησα· καὶ εἴ τι προέπεμψα, αὐτὸ καὶ ἀπαντήσει μοι. Εάν τινα λέησα, τῇ ὥρᾳ ταύτῃ βοηθήσει μοι, ὅτι στενή μοι καὶ βαρεῖα ἡ παρούσα ὥρα τῆς ψυχῆς ὑπὲρ πᾶσαν ὥραν. Ὤ, τί ποιήσω ὁ τάλας! Ανέτοιμος γὰρ προκατελείφθην. Σκοτεινή μοι ἡ παρούσα νύξ. Ακαρπος γὰρ ἐξεκόπην. Ἀλλὰ δακρύσατέ μοι πικρῶς καὶ θρηνήσατε. Ἐλεήσατε, ὦ φίλοι, ἐλεή σατε καὶ βοηθήσατε. Συμπαθήσατέ μοι καὶ προσεύ ξαθε, ἵνα εὕρω ἐπεὶ μικρὰν ἄφεσιν, ἵνα λάβω μικρόν ἐκεῖ ἔλεος. Οὐ ζητῶ πολὺ ὅτι ἡμαρτον πολύ. Οίμοι πῶς ἐμαυτὸν ἠπάτησα! Πῶς ἐμαυτὸν ἐνέπαιξα λέ γων, Νέος εἰμὶ ἔτι, τέως ἀπολαύσω τῶν τοῦ βίου! Ἐντρυφήσω τῷ κόσμῳ. Θεραπεύσω μου την σάρκα, καὶ ἐν ὑστέρῳ μετανοώ. Φιλάνθρωπος γάρ ἐστιν ὁ Θεός, καὶ πάντως συγχωρήσει μοι. Ταῦτα ἐννοῶν καθημέραν τὴν ἐμαυτοῦ ζωὴν κακῶς ἐδαπάνησα. Εδιδασκόμην, καὶ οὐ προσεῖχον· ἐνουθετούμην, καὶ κατεγέλων· ἤκουον τῶν Γραφῶν, ὡς μὴ ἀκούων ἤκουον περὶ κρίσεως, καὶ ἐξεμυκτήριζον· ἤκουον περί θανάτου, καὶ ὡς ἀθάνατος διεκείμην, καὶ ὡς αιώνιος κατεφρόνουν. Καὶ ἰδοῦ, ὡς ἀμετανόητος ἐφθάθην καὶ οὐδεὶς ὁ λυτρούμενος. Ἰδοὺ δέο Εἰς τὴν σκοτεινήν. νύχτα, χώραν, σκοτεινή μοι ἡ παροῦσα νύξ. Συνωδία. θρηνωδίας συνοδία. Καταλάβετε. Καταλαμβάνειν τί κατάλαβε. Προκατελείφθην. προκατελήφθην. Ἐφθάθην, κατελήφθην, mines enim amal. Hare ad cum dicimus, et pectus lacrymis madefacimus, et ardet cor nostrum, neque tunc est apud nos amor malus, neque divitiarum sollicitudo, neque ciborum cura, sed videmas ma gnum et formidandum mortis mysterium, et con tremiscimus; et quatimus caput; miseriam nostram dolemus: Væ nobis! In qualia mala per contu maciam nostram incidimus! In quantas tribulation, nes! O vitam infelicem!. Pulvis es, et in puise rem reverteris '.. acerbissimam sententia:n, quam nemo potest effugeret Tunc qui nobis cm nibus precessit, complexus dicit: Valele, fratres mei dilecti, valete, et pro me assiduo hac hora precamini. Viam nunc magnam incedo, in quam reipsa nunquam ambulavi, et in regionem cste ram, ubi nemo qui me cognoscat; et in formi dandum mundum, unde nemo reversus est; et in tenebrosam noctem, ubi quid mihi obviam erit nescio; et in profundum infernum, unde nemo exfit. Et Reliquum salvamini, fratres mei dilecti, salva mini. Mei enim reliqui non jam est frater; salva mini, amici, ego enim non jam amicus, sed hospes; salvetur optimus concentus, at non jam concentus, sed comploratio. Salvamini, consanguinei, nunc alienigena. Valete, valele, modicum et venite, consequiinini id quod vos manet, ut veniatis ad nos. Nos enim nou jam venimus ad vos, si quid vidimus, vidimus, et si quid perfecimus, recipi cmus. Nunc si quid boni feci, hoc et lucratus sum; et si quid premisi, hoc et mibi erit obvium. Εt si quem miseratus sum, is hora illa auxiliabitur mihi, quia angusta mihi et gravis præsens hora animæ super oinnem horam. Quid faciam infelis! Impara tus enim oppressus sum. Tenebrosa mihi præsens nox; sine ſruetu enim avulsus sum. Sed lacrymate super.me amare, et lugete. Miseremini, amici, ml seremini et auxiliamini. Compatimini mihi et pre camini, ut ibi inveniam parvam absolutionem, ut accipiam ibi parvam misericordiam. Non quæro multum quia multum peccavi. Eheu quam meipsum decopi! Quam me ipsum ludifcavi dicens: Junior sum adhue, usquedum vitæ bonis fruar! Mundl deliciis difuam, carnein meam curabo, ad poste rius penitentiam agam. Hominem enim ant Deus, et protinus indulgebit mibi. Hæc quotidie repu tans vitam meam pessime degi. Docebar, neque attendębam; admonebar et irridebam. Audiebam Scripturas, quasi non audiens; audiebam de judi cio, et in ludibrin vertebam; audiebam de morte, et tanqnam immortalis vivebam, et tanquam æter nus meditaber. Et ecce impœnitens præoccupatus Gen. ut, 49. Forte excidit and ut paulo post, Ex vocabulo possit quis conspicere, bis hoc loco legendumn esse Non minus tamen probabile est suvodia. hoc loco detur esse pervenire, quo sensu dicitur tónov tivá Corrige, id est,

μαι, καὶ οὐδεὶς ὁ εἰσακούων. ᾿Αληθῶς δικαία ἡ κρί σις τοῦ Θεοῦ. Ποσάκις γὰρ αὐτῷ μετανοεῖν συνεται. σόμην καὶ πάλιν τὰ χείρω διεπραττόμην! Που σάκις με ηλέησε, καὶ πάλιν παρώργισα! Ταῦτα πολλάκις τοῦ τελευτῶντος πρὸς ἡμᾶς τοὺς παρόντας διαλεγομένου, ἐξαίφνης δεσμεῖται ἡ γλῶσ σα, ἀναπολεῖ ὁ νοῦς, ἀλλοιοῦνται οἱ ὀφθαλμοί, ἡνίο καὶ αἱ δεσποτικαί δυνάμεις λοιπόν παραγένωνται. Οτι οἱ ἀπαράκλητοι ἀπαιτηταὶ εἰς τὸ δικαστήριον ἡμᾶς ἕλκοντες ἀποφέρουσιν, οὓς καὶ θεασάμενος δ ταλαίπωρος ἄνθρωπος, κἂν βασιλεύς ἐστι, καν δυνά στης, κἂν τύραννος, ὅλος δονείται, καὶ ὁ οἶκος, ὡς ἀπὸ σεισμοῦ, ὅλος τρέμει, ὅλος ταράττεται, όλος θαμβεῖται καὶ ἐξίσταται ὁρῶν δυνάμεις φοβεράς, ὁμῶν μορφὰς ξένας καὶ κραταιὰς, ὁρῶν τάξιν ἣν οὐδέποτε ἐθεάσατο· ταῦτα τότε ὁ ἀπαγόμενος ὁρᾷ, ἡμᾶς δὲ οὐκέτι καθορᾷ, ἀλλὰ πρὸς τὰς κα λαύσας δυνάμεις θαμβηθεὶς ἐξίσταται. Ἴσως δὲ καὶ τινας δεήσεις πρὸς αὐτὰς ποιεῖται ψιθυρίζων, καθώς ἡ γλῶσσα λαλεῖν δύναται. Ἐξ ὧν ῥημάτων καὶ χρησ μάτων οἱ παρόντες πολλάκις νοοῦμεν, ὅτι τὰς δε σποτικὰς δυνάμεις εθεάσατο, καὶ πάντες σύντρο μοι γενόμενοι, φρίττομεν, καὶ πρὸς ἀλλήλους διανεύομεν λέγοντες· Προσευξώμεθα, ἀδελφοί· εἰς γὰρ ἀγῶνα μέγαν παρίσταται. Σκοπήσωμεν, καὶ τῆς ώρας ταύτης φροντίσωμεν. Τί γάρ ἐστιν ἄνθρω πο;; οὐδέν· τί ἄνθρωπος; σκώληξ καὶ τέφρα και σκιὰ καὶ ὄναρ. • Ιδὲ διέβη, ἰδὲ ἀπῆλθε, ἰδὲ κατ έπαυσεν, ἰδὲ ἡσύχασεν. Ἐκεῖνος ὁ πολὺς δ αήττητος, ὁ δυνάστης, ὁ κραταιὸς κεῖται προβάτου πραύτερος. Ο φαινής, ὡς μὴ φαινης, γέγονεν ἀφα νής. Ο κρατῶν κεκράτηται, καὶ ἰδοὺ ἀπάγουσιν, ὅπου ἀπάγουσιν οἱ ἀπάγοντες, ἐν ᾧ ίστανται αἱ ἀρχαὶ καὶ ἐξουσίαι, οἱ πικροὶ ἡμῶν κατήγοροι ἐν τῷ ἀέρι ἐν ᾧ οἱ δεινοὶ τελῶναι καὶ λογοθέται καὶ φο ρολόγοι συναντώντες, λογοθετοῦντες, κρατοῦντες, κατηγοροῦντες, προφέροντες τὰ τοῦ ἀνθρώπου ἁμαρ τήματα καὶ χειρόγραφα, τὰ ἐν νεότητι, τὰ ἐν γή ρει τὰ ἐκούσια, τὰ ἀκούσια, τὰ δι' ἔργων, τὰ διὰ λόγων, τὰ δι' ἐνθυμήσεων. Πολὺς ὁ φόβος ἐκεῖ, πολὺς τῆς ἀθλίας ψυχῆς ὁ τρόμος. 'Αδιήγητος ή ἀνάγκη, ἣν ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν ὑφίσταται, κωλυόντων, ἐμποδιζόντων, ἵνα μὴ ἐν τῷ οὐρανῷ ἀνέλθῃ, ἵνα μὴ ἐν τῇ χώρᾳ τῶν ζώντων εἰσέλθῃ. Αλλ' οἱ μὲν Συνετασσόμην. Ορῶν τάξιν. Ήγουν, τάγματα. Σύντομοι. έντρομοι, Ο πολύς. Πάνυ περιβόητος. Τόπῳ. Εν ᾧ. ἅγιοι ἄγγελοι τὴν ψυχὴν παραλαβόντες ἀπάγουσι τότε. Ἡμεῖς δὲ, τὸ θνητὸν σῶμα κηδεύσαντες, προς τὸν καιρὸν κομίζομεν μετὰ σπουδῆς τὸν τεθνεῶτα, Καὶ ἐκεῖσε καταλιπόντες, οἴκαδε ἀναστρέφομεν, στυγνάζοντες καὶ κατηφεῖς, ἐκδεχόμενοι καὶ αὐτοὶ τὴν ἀπαραίτητον τοῦ θανάτου ὥραν. Ιν' οὖν καὶ ἡμεῖς μὴ ἀνέτοιμοι εὑρεθῶμεν, ἀδελφοὶ, ἐν τῇ ἀνάγ κῃ ἐκείνῃ, δράμωμεν, σπεύσωμεν, προλάβωμεν, Ἐν γήρει. Εν γήρει πίον, Ἐν τῷ οὐρανῷ. εἰς τὸν οὐρανόν. fui; et nemo est qui me liberet; ecce supplex pre cor, et nemo est qui me audiat. Vere justum judi cium Dei. Quoties enim ei poenitentiam promisi, et rursum pejora faciebam! Quoties mei misertus est, et rursum iram ejus concitavi! Hæc plerumque moribundo ad nos præsentes dicente, subito ejus vincitur lingua, avertitur mens, turbantur oculi, donec infernæ potestates deinceps supervenerint; quoniam non invocati exactores ad tribunal nos trahentes deferunt, quos et intuens miser homo, etsi rex sit, vel potens, vel tyrannus, totus concutitur, et domus, tanquam e terrarum quassatione, tota tremiscit, tota con turbatur, tota stupet, et excitatur formido losas videns potestates, videns formas exteras et violentas, videns cohortes, quas nunquam contem platus est. Hæc tunc obiens videt, nos vero jam non videt; sed ad vocantes eum potestates exsur git stupefactus. Forte et nonnullas preces ad eas fundit mussitans, quantum lingua loqui valet. Ex quibus verbis et rebus præsentes plerumque con jicimus quod tyrannicas potestates vidit, et omnes tremore aborio horrescimus; et inter nos innui mus dicentes: Precemur, fratres, in magno enim certamine versatur. Meditemur et de illa hora co gitemus. Quid enim est homo? Nihil. Quid bono? vermis, cinis, umbra, somnium. Ecce transiit, ecce abiit, ecce cessavit, ecce requievit. Hic ma gnus, invictus, potens, validus, jacet ovi mitior; conspicuus, quasi non conspicuus, factus est iuvi sibilis; superatus est qui superabat, et ecce abdu cunt quo abducunt abducentes, in quo loco stant potestates et dominationes, acerbi nostrum accu satores in aere; in quo terribiles publicani, et in quisitores, et collectores sunt obvii, qui sorutantur, inquirunt, insimulant, proferunt hominis peccata, et chirographa, sive in juventute, sive in senectu te, sive libenter, sive invite facta, sive verbo, sive opere, sive cogitatione. Mullus timor ibi, multus miseræ animæ tremor. Infanda necessitas, quam ab inimicis sustinet, impedientibus obstantibusque, ne ascendat in cœlum, ne in viventium regionein ingrediatur. Verum sancti angeli, animam exci pientes, tunc abducunt. Nos autem, justis mortuq corpori persolutis, ad tumulum diligenter defun ctum ederimus; quem ibi relinquentes, domum revertimur masti et abjecti, cxcipientes et ipsi ineluctabilem mortis horam. Ne igitur nos quoque inveniamur imparati, fratres, in hac necessitate, curramus, properamus, praecaveamus, ne ex im proviso abripiamur. Ingrediamur, no foris manea mus; abjiciamus vanam istam ignaviam; abjicia mus socordiam nostram, in qua usque ad hoc tem Promisi. i. e. V. Synes. L. II, p. 24, 60, 61. Sic alibi supe, ut psal. xc, 14. quomodo reperi eliam Luc. 1, 56, in aliquot vetustissimis et magna aucluri tatis codicibus. Pro,

SERMO IN DEFUNCTOS.. ἵνα μὴ ἄρνω προαναρπασθώμεν. Εἰσέλθωμεν, ἵνα μὴ ἔξω μείνωμεν, ἀποθώμεθα τὰς ματαίας οκνηρίας ἐκείνας. ᾿Αποθώμεθα τὴν ῥᾳθυμίαν ἡμῶν, ἐν ᾗ πε- ριεζήσασεν (40) ἕως τοῦ νῦν. Απορρίψωμεν τὰς χλευαζούσας ἡμᾶς ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ (41) ἐλπίδας. Μὴ ἐμπαίξῃ ἡμῖν τοῦ λοιποῦ ὁ μιαρός καὶ πονηρὸς λογισμός, ὅτι πολλοὶ πολλὰ βουλευσάμενοι εἰς τὴν αὔριον οὐ κατέλαβον, ἀλλ᾽ ἐξαίφνης ηρπάγησαν, ὡς (42) στρουθίον ὑπὸ Ιέρακος, ὡς ἀρνίον ὑπὸ λύ κου, μήτε λαλῆσαι όλως ἰσχύοντες, μήτε διαθήκας ποιήσασθαι. Οἱ μὲν καθεύδοντες, ἀπὸ ἑσπέρας ὑγιεῖς, τὴν πρωΐαν οὐκ ἔφθασαν. Οἱ δὲ ἐπὶ τραπέ ζης καθήμενοι, ἐν αὐτῇ ἀπέπνευσαν. Οἱ δὲ περιπα- τοῦντες καὶ πεσόντες, ἐξαίφνης ἀπέθανον. Καὶ ταῦτ τα πάντα είδομεν καὶ γινώσκομεν. Διὸ οὐδεμίαν Διὸ παρακαλῶ, μὴ μόνον ἀκροαταὶ γενώμεθα τῆς Β διδαχῆς, ἀλλὰ καὶ ποιηταί. Εἴ τις οὖν μετὰ τὴν ἀκρόασιν τῶν νῦν εἰρημένων συνήθειαν πονηρὰν πορνείας ἔχων ταύτην ἀπέκοψεν, οὗτος ἀκροατής καλός. Εἴ τις μνησικακίαν ἔχων πρὸς τὸν πλησίον καὶ διαλλαγῇ αὐτῷ, οὗτος καλὸς ἀκροατής. Εἴ τις κατανυγεὶς ἐπὶ τοῖς παροῦσι λόγοις ἐλεήμων και εὐμετάδοτος γένηται, οὗτος καλὸς ἀκροατής· ἵνα μὴ εἰς κρῖμα ἡμῶν καὶ αὕτη ἡ ἀνάγνωσις γένηται· ἀκούομεν γάρ, καὶ οὐ ποιοῦμεν. Εἰ μὴ γὰρ ὁ θάνα τος τοῦ ἀδελφοῦ σου σωφρονίσει σε, οὐδεὶς δύναταί σε ὠφελήσειν. Εἰ μὴ νεκρὸν βλέπων μετανοήσεις, πότε λοιπὸν ἐπιστρέψεις; εἰ μὴ ἐπὶ τοῖς νῦν εἰρημέ- νοις κατενύγης, πότε τῆς ἁμαρτίας ἀποστήσῃ; Ταύτ την ἀγαπητοί, τὴν τῶν θείων λογίων πρᾶξιν οἱ πρὸς Χριστὸν προλαβόντες ἡμῶν ἀδελφοὶ ἡμῖν παρέθηκαν. C Ταῦτα τὰ ζωοποιὰ ἐδέσματα ἡμῖν ἡποίμασαν. Τοῦτον ἡμῖν τὸν τῆς διδασκαλίας οἶνον ἐκέρασαν, ὅπως ταῦτα μελετῶντες ἐν νυκτί, ἐν ἡμέρᾳ, ἐν έχε κλησίᾳ, ἐν οἴκοις, ἐπὶ τραπέζης, ἐν κλίναις, δυνη σόμεθα τῆς πονηρᾶς καὶ ματαίας συνηθείας καὶ ἀμελείας ἀποστῆναι, καὶ τὴν ψυχὴν ἡμῶν ἐπιστρέ- ψαι καὶ πρὸς μετάνοιαν, κἂν ἀπὸ τοῦ νῦν, κλίναι, καὶ τὸν Δεσπότην δυσωπῆσαι, καὶ τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν ἐπιτυχεῖν, χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὅτι αὐτῷ πρέπει δόξα σὺν τῷ ἀνάρχῳ Πατρὶ καὶ τῷ ζωοποιῷ καὶ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς ἀτελευτήτους αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. (40) περιεζήσασεν. Forte, περιεζήσαμεν, aut προεζήσαμεν. (41) Ημέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ. καὶ ἡμέρᾳ diem deludunt; ne nos deinceps decipiat impura et prava ratiocinatio, quia multi multa cum con- stituissent in crastinam, non consecuti sunt, sed repente ablati sunt, sicut turtur a milvio, sicut agnus a lupo ; neque loqui omnino valentes, neque testamenta facere. Hi quidem dormientes, a ve- spere adhuc playe valentes, ad matulinum non pervenerunt; illi vero mensæ accumbentes, in ea exspiraverunt ; alii ambulantes et cadentes subito mortui sunt. Et hæc omnia vidimus et cognosci- mus. Ideo nullam veniam a Deo habemus; quoniam non inscii, sed conscii erramus; audientes quidem divinas Scripturas, et quæ nobis dicta sunt nobi- scum reputantes, neque vero facientes. A pus viximus ; spes exuamnus quæ nos de die in Fortasse scripserat ἡμέρᾳ Itaque precor, ne tantummodo doctrinæ audi- tores, sed et observatores flamus. Si quis igitur post auditionem eorum qua: dicta sunt, pravam fornicationis consuetudinem habens, cam praci- derit, is auditor bonus. Si quis veterem in proxi- mum simultatem habens ignoverit ei, is. auditor. bonus; si quis præsentibus sermonibus compun- ctus misericors et liberalis factus sit, is auditor bonus; ne et nobis crimini vertatur hæc admoni- tio; audimus enim et non agimus. Etenim si te mors fratris tui non emendaverit, nemo tibi pro- desse poterit. Si mortuum videns non hæc animo circumspicis, quando deinceps converteris ? Si non his quæ nunc dicuntur fueris compunctus, quando a peccato descisces? Hanc igitur, dilecti, divino- rum sermonum observantiam fratres nostri, qui ad Christum præcesserunt, has vivificantes escas no- bis paraverunt. Hoc nobis doctrinæ vinum fude- runt, ut hæc meditantes, nocte, die, in ecclesia, in domo, ad mensam, in lecto pravas possimus vanasque consuetudines et negligentias abjicere, animamque nostram couvertere, et ad peniten- tiam, etiam nunc, inclinare el tyrannum pudore confundere, et ad regnum cœlorum pervenire, gratia et humanitate Domini nostri Jesu Christi, quem decet gloria cum æterno Patre et vivificante sancto Spiritu, nunc et semper, et in infinita sz- cula sæculorum. Amen. συγγνώμην παρὰ Θεοῦ ἔχομεν· ὅτι οὐκ ἐν ἀγνωσίᾳ, ἀλλ' ἐν γνώσει πλανώμεθα, ἀκούοντες μὲν τῶν θείων Γραφῶν, καὶ ἐννοοῦντες τὰ λεγόμενα, μὴ ποιοῦντες δέ. ut est u Cor. v, 16, et psal. Lxut. 19. (42) Ὡς στρουθίον ὑπὸ ἱέρακος. Εt hac simili tudo placet.