ADVERSUS JUDÆOS DISPUTATIO. (Aug. Mal, Script. Vet. collect. VII, p. 207.) Christianus ante omnia Judæum interrogabit : A Curnam audis Judæus et Hebræus et Israelita? et quænam est horum trium nominum interpretatio? Et quando Judæus responderit: Hebræi nomen duco ab Abrahamo, Judæi a Juda, Israelita vocor ex quo Jacob a Deo vocatus est Israel;dic ei : Non hoc rogavi te, sed ut mihi indices quid signi- ficet Judæus et Hebræus et Israelita. Quod ubi explicare potuerit, ei dices : Propterea Juli no- men nactus es, et postmodum incipe verba facere de prophetarum testimoniis, quorum paulo infra mentionem injiciemus. Si vero explicare non po- tuerit, noli amplius cum eo colloqui, sed dicas : Abi, disce nominis significationem, et tunc rever- tere ut de fide tua loquamur. Jam trium illorum hominum hæc est interpretatio : Hebræus signi- " Heat transitorem seu trajicientem, quia Jordanem et mare trajecit. Judaeus interpretatur confessio. Israelita exponitur mens Deum videns, siquidem illi (Israelitæ) ante omnes populos Deum cognove- runt. Abraham quoque interpretatur transitor, quo- niam e Mesopotamia discedens Jordanem transiit. Jerusalem significat pacis visionem, et Sabaoth idem est ac pacificator, exercituum Dominus. Mons Sima interpretatur mons rubi, et Sina, rubus. Moses autem, fiscella Egyptiaca, aqua et lignum, siquidem in aqua repertus est in fiscella lignea. Aaron interpretatur montanus, Selem autem locus Dei. Raithu interpretatur, Saracenorum lingua, vidi cum. Joannes, in quo est gratia, et Domino obe- G diens, siquidem ipse præcurrere atque Dominum annuntiare debebat, Jesus interpretatur Salvator. Bethleem, domus panis, siquidem ific natus est panis caelestis, Christus Dominus noster. Jordanes, condescensio ejus, quoniam descendit Dominus, et baptizatus est ipse Christus, Filius Dei viventis, cem aspicit, cum interpretatione nova. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΑΒΒΑ ΔΙΑΛΕΞΙΣ ΚΑΤΑ ΙΟΥΔΑΙΩΝ (3) Ο Χριστιανός πρὸ πάντων τοῦτο θέλει ερωτῆσαι τὸν Ἰουδαῖον· Διὰ τί ἀκούεις Ἰουδαῖος καὶ Εβραίος καὶ Ἰσραηλίτης; καὶ τίς ἐστιν ἡ ἑρμηνεία τῶν τριῶν ὀνομάτων; Καὶ ὅταν ἀποκριθῇ ὁ Ἰουδαῖος · Εβραίος μὲν ἀκούω ἐκ τοῦ ᾿Αβραάμ, Ἰουδαῖος δὲ ἐκ τοῦ Ἰούδα, Ισραηλίτης δὲ ἐκ τοῦ κληθῆναι τὸν Ἰακὼβ ἐκ τοῦ Θεοῦ Ἰσραὴλ, εἰπὲ αὐτῷ· Οὐκ ἠρώτησά σε οὕτως, ἀλλ᾽ ἵνα μοι εἴπῃς τί ἑρμηνεύεται Ἰουδαῖος καὶ Ἑβραῖος καὶ Ἰσραηλίτης. Εἰ μὲν εὕροι εἰπεῖν, εἰπὲ αὐτῷ· Διὰ τοῦτο Ἰουδαῖός ἐστι τὸ ὄνομά του· εἶθ' οὕτως ἅπαρξον τὰ μέλλοντα κάτωθεν λεχθῆναι ἀπὸ τῶν μαρτυριῶν τῶν προφητῶν. Εἰ δὲ μὴ εὑροι εἰπεῖν, μὴ λαλήσῃς αὐτῷ ῥῆμα, ἀλλ' εἰπὲ αὐτῷ· Υπαγε, μαθητεύου τί καλεῖ σε, καὶ τότε ἐλθὲ, καὶ λαλῶ μετὰ σοῦ περὶ τῆς πίστεώς σου. Εστι δὲ ή ἑρμηνεία τῶν τριῶν ὀνομάτων αὕτη · Ἑβραῖος καὶ ἑρμηνεύεται περάτης, τουτέστι διαβάτης, διότι ἐπέρασε τὸν Ἰορδάνην καὶ τὴν θάλασσαν. Ἰουδαῖος ερμηνεύεται ἐξομολόγησις. Ισραηλίτης ἑρμηνεύε ται νοῖς ὁρῶν τὸν Θεὸν, ἐπειδὴ αὐτοὶ πρὸ ὅλων τῶν ἐθνῶν τὸν Θεὸν ἐγνώρισαν. Καὶ ᾿Αβραάμ δὲ περάτης ἑρμηνεύεται, ἐπειδὴ ἐπέρασεν ἀπὸ Μεσοπο ταμίας τὸν Ἰορδάνην. Ἱερουσαλήμ ἑρμηνεύεται ὅρασις εἰρήνης, καὶ Σαβαώθ ερμηνεύεται είρη - νευτής, Κύριος στρατιῶν. Ὅρος το Σινά ἑρμηνεύς - ται δρος βάτου. Σινὰ ἑρμηνεύεται βάτος. Μας - σῆς δὲ Αἰγυπτιακὴ θίβη, ὕδωρ, καὶ ξύλον, ἐπειδὴ εἰς τὸ ὕδωρ εὑρέθη ἐν ξιλίνῃ θίσῃ. "Ααρών ερμηνεύε ται ορεινός. Σελήμ ἑρμηνεύεται τόπος Θεοῦ. Ρ2- θοῦ ἑρμηνεύεται Σαρακηνιστί, εἶδον αὐτόν. Ἰωάν νης ἑρμηνεύεται, ἐν ᾧ ἡ χάρις, καὶ Κυρίῳ ἐπήκοος, ἐπειδὴ αὐτὸς ἔμελλε προτρέχειν καὶ κηρύσσειν τὸν Κύριον. Ἰησοῦς ἑρμηνεύεται σωτήρ. Βηθλεέμ. είχος ἄρτου, ἐπειδὴ ἐκεῖ ἐγενήθη ὁ οὐράνιος ἄρτος Χριστός ὁ Κύριος ἡμῶν. Ἰορδάνης συγκατάβασις αὐτοῦ, ἐπειδὴ κατῆλθεν ὁ Κύριος, καὶ ἐβαπτίσθη αὐτὸς S. ANASTASII SINAITÆ ANASTASII ABBATIS (1) Hoc Anastasii Abbatis opusculum latine taτι- tummo:lo, et quidem aliquot paginis initio muti- Aum, passim insuper hians, exstabat, F. Turrian in- terprete apud Canisium antiq. lect. t. ll, part. 118. 12. ed. Basmagii. Nunc demum Graeus textus

ὁ Χριστὸς ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ ζῶντος, Χριστιανῶν σω- τηρία, Ἰουδαίων τε καὶ Ἑλλήνων κατάλυσις, εἰδώ- λων καθαίρεσις. Εἶτα μετὰ τὸ ὁμολογῆσαι τὸν Ἰουδαῖον εἰδέναι τὰ προερωτηθέντα, ἄρξον πρὸς αὐτὸν εἰπεῖν οὕτως· ὅτι, τῇ Ἰουδαῖε, ἅπερ σοι μέλλω εἰπεῖν, εὐχ ἡμεῖς μόνον αὐτὰ λέγομεν, ἀλλὰ καὶ αἱ Γραφαὶ ὑμῶν τὰ αὐτὰ μαρτυροῦσι καὶ λέγουσι. Πρὸς τίνα οὖν εἶπεν ὁ Θεὸς, • Ποιήσωμεν άνθρωπον κατ' εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ' ὁμοίωσιν ; » Καὶ εἰ μὲν εἴποι, ὅτι Πρὸς τοὺς ἀγγέλους, εἰπὲ αὐτῷ, ὅτι Πῶς; ἐγὼ γὰρ λέγω σοι, ὅτι πρὸς τὸν Υἱὸν τοῦτο εἶπε· σὺ δὲ τὸν ἕνα μὴ θέα λων παραδέξασθαι, μυρίους εἰσάγεις· καὶ τὸν Υἱὸν ἀθετῶν, οἰκέταις τὸ τῆς συμβουλῆς ἀξίωμα περι- ἀπτη· καὶ τοὺς ἐμοδούλους ἡμῶν κυρίους ποιεῖς τῆς ἡμετέρας δημιουργίας. Εἰπὲ, οὐχὶ ὁ ἄνθρωπος τε- λειούμενος διὰ πολιτείας ἀγαθῆς, πρὸς τὴν τῶν ἀγ- γέλων ἀξίαν ἀνάγεται; καὶ ποῖον δημιούργημα ἴσον εἶναι τῷ Κτίσαντι δύναται ; Σκόπει δὲ καὶ τὰ ἐφεξῆς, • Κατ' εἰκόνα ἡμετέραν. » Τί λέγεις πρὸς τοῦτο; Μὴ εἰκὼν μία Θεοῦ καὶ ἀγγέλων; Οὐδαμῶς. Η οὐ μὲν γὰρ καὶ Πατρὸς πᾶσα ἀνάγκη τὴν αὐτὴν εἶναι μορφὴν, θεοπρεπῶς δηλονότι τῆς μορφῆς νοουμένης, οὐκ ἐν σχήματι σωματικῷ, ἀλλ' ἐν τῷ ἰδιώματι τῆς θεότητος ; Ακουε δὲ τί λέγει, « Κατ' εἰκόνα ἡμετέραν. Τίνι ἄλλῳ γε ἢ τῷ ἀπαυγάσματι τῆς δό ξης, καὶ χαρακτῆρι τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ, τῷ Υἱῷ καὶ λόγῳ αὐτοῦ, ὅς ἐστιν εἰκὼν τοῦ ἀοράτου Θεοῦ; Τῇ ἰδίᾳ τοίνυν εἰκόνι τῇ ζώσῃ, τῇ εἰπούσῃ· Ἐγὼ καὶ ὁ Πατήρ ἔν ἐσμεν· » και, . ῾Ο ἑωρακὼς ἐμέ, ἑώρακε τὴν Πατέρα· ο ταύτῃ λέγει· « Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ' εἰκόνα ἡμετέραν. » Οπου μία εἰκὼν, ποῦ τὸ ἀν- όμοιον ; ι Καὶ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον, ο οὐχὶ, Εποίησαν. Ἔφυγε ταῦτα τὸν πληθυσμὸν τῶν προσ- ώπων· διὰ μὲν τοῦ εἰπεῖν, « Ποιήσωμεν ἄνθρωπον,ο σὲ τὸν Ἰουδαῖον παιδεύων· διὰ δὲ τοῦ εἰπεῖν, ο Καὶ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον, ο τὸν Ἑλληνισμὸν ἀποκλείων. Ασφαλῶς ἀνέδραμε πρὸς τὴν μονάδα, ἵνα καὶ Υἱὸν νοῇς μετὰ Πατρὸς, καὶ τῆς πολυθείας ἐκφύγῃς τὸ ἐπικίνδυνον. Τῷ δὲ εἰπεῖν, « Καὶ ἐνεφύσησεν εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ πνοὴν ζωῆς, καὶ ἐγένετο ὁ ἄνθρωπος εἰς ψυ- χὴν ζῶσαν, ο οὐ φανερόν ἐστιν, ὅτι τοῦ ἁγίου Πνεύ ματος τὴν θείαν ἐνέργειαν ἐδήλωσε; Τοῦτο καὶ διὰ D τῶν προφητῶν ἐκηρύχθη, ὡς ἐν τῷ, ο Πνεῦμα Κυρίου ἐπ' ἐμέ, και, ε Πνεῦμα Κυρίου ὡδήγησεν αὐτούς·ο και, « Πνεῦμα ἐπιστήμης ενέπλησε τὸν Βεσελεήλ, τὴν ἀρχιτέκτονα της σκηνῆς· καὶ, ο Πνεῦμα παρ οξυνόμενον, καὶ • Πνεῦμα ἐξῆραν Ηλίαν ἐν ἄρο ματι καὶ ζητηθὲν παρὰ Ελισσαίου διπλάσιον, καὶ Πνεύματι ἀγαθῷ καὶ ἡγεμονικῷ Δαβὶδ ὁδηγούμενος τε καὶ στηριζόμενος. Ἐπηγγέλθη δὲ ὑπὸ μὲν Ἰωὴλ πρότερον, ο Καὶ ἐν ταῖς ἐσχάταις ἡμέραις, λέγοντος, ἐκχεῖ ἀπὸ τοῦ Πνεύματός μου ἐπὶ πᾶσαν σάρκα, ο δηλαδὴ τὴν πιστεύσασαν, ε καὶ ἐπὶ τοὺς υἱοὺς ὑμῶν, A Christianorum salus, Judæorum ac gentilium disso- lutio, idolorum abolitio. « @ Jam vero, ubi Judeus iis quæ modo dicta sunt, consenserit, hunc in modum eum alloquaris : · Judæe, dicturus sum, ea non solum nos asserimus, sed etiani vestri Libri testantur atque asserunt. Ad quemnam igitur dixit Deus: • Faciamus hominem secundum imaginem nostram et similitudinem '?, Quod si responderit : Ad angelos, dic ei : Quid ita ? Equidem ad Filium hæc eum dixisse affirmo; tu vero, quandoquidem unum rejicis, innumeros introducis, et Filium respuens, servis consilii honorem attribuis, atque conservos nostros facis dominos creationis nostræ. Noune, quæso, homo bona vitæ ratione consum- matus ad angelorum evehitur dignitatem ? Quænam autem creatura Creatori par esse poterit? Cæte- rum considera quæ sequuntur, ‹ Ad imaginem no- stram. » Quid ad hæc dices? Num una est Dei et angelorum imago ? Nequaquam. Nonne imago Patris necessario est una eademque, si nimirum sensu Deo digno imaginem acceperis, non secun- dum corporis formam, sed secundum divinitatis naturam ? Jam vero si dicit, Secundum imaginem nostram, › cuinam alii dixerit quam splendori glo- riæ et characteri substantiæ suæ, Filio ac Verbo suo, qui est imago invisibilis Dei? Ad suam igitur ipsius imaginem viventem, quæ dixit : . Ego et Pater unum sunus ',, et : . Qui me vidit, vidit etiam Patrem, ad hanc, inquam, dixit: « Facia mus hominem secundum imaginem nostram. In quo autem una imago, ubi erit dissimile? Et fecit Deus hominem, non, e fecerunt. » Hoc modo personarum pluralitatem evitavit : nimirum di- cendo : 4 Faciamus hominem, te Judaeum edo- cens, dicendo autem : « Et fecit Deus hominem, gentilium errorem rejiciens. Atque sic probe de- monstravit unitatem, ut Filium simul cum Patre agnoscas, et periculosam multorum deorum opi- nionem declines. Cum autem dicitur: Et inspiravit in faciem ejus spiraculum vitæ, et factus est homo in animam viventem ", : nonne manifesto Spiritus sancti emi- cacia his verbis indicatur ? Hoc etiam propheta- rum testimonio confirmatur, ut in illis: Spiritus Domini super me ', . et : « Spiritus Domini duxit eos, et Spiritus cognitionis replevit Beseleel architectum tabernaculi *, » et : • Spiritus irrita- tus ; » et : c Spiritus sustollens Eliam in curru, et desideratus dupliciter ab Elisæo 7 ; › et‹David Spiritu bono et principali conductus et sufful- tus 8. › Promissus est etiam ab Joele prius, ubi dixit: Et ultimis diebus effundam de Spiritu meo super omnem carnem, > scilicet credentem, et super filios vestros et super lilias vestras ", » et elera " Quæ tibi, ο * Gen. 1, 26. • Joan. x, 30. • Joan. xiv, 9. • Gen. ut, 7. XXIV, 31. ' IV Reg. 1, 15. 1 Reg. xνι, 13. • Joel 11, 28. * Isa. Lxr, 1 ; Luc. iv, 18. • Exod.. DISPUTATIO ADVERSUS JUDEOS.

«Spiritus divinus fecit me, et halitus Omni- potentis me docuit ". » Et rursus : 4 Eanilles Spi- • ritun tuum, et creabuntur, et renovabis faciem terra 11. . Similiter Deus etiam de Adamo dicens : • Ecce factus est Adam ut unus e nobis " › Pa- trem, Filium atque Spiritum sanctum innuit. His adjice et considera quod a Deo in lege promulga- tur : e Audi, Israel, Dominus Deus tuus, Dominus unus est "'., Nonne hac voce ter repetita apparet Sanctam Trinitatem esse unum Deum? Patrem au- tem ac Filium et Spiritum sanctum esse unum Deum, tum dictis tum dicendis probatur. Porro hine quoque illud intelliges, quod Filium appella mus eum, de quo Propheta dixit : e Verbo Domini cœli firmati sunt "., Quomodo autem dicimus Spiritum sanctum ? Et Spiritu oris ejus omnis virtus eorum 18 ;, ita enim in Trinitate unum Deum colimus. Jam quæso, ο Jude, cuinam Scri- • ptura vestra dicit hæc : « Dominus ad me dixit : • Filius meus es tu, ego hodie te genui "?, Ubi psalmum de Salomone verba facere responderit, interroga eum : Quotuplicem terræ partem guber- navit Salomo? Scilicet nec dimidiam, nec tertiam partem terræ, sed solam Judæam. Cæterum probe attendas, o Judæe, ut intelligas psalmum non de Salomone, sed de Christo agere. Sic enim habet : • Dominus dixit ad me : Filius meus es tu, ego hodie te genui. Pete a me, et dabo tibi gentes hæ- reditatem tuam, et possessionem tuam fines terræ. Pisces cos in virga ferrea, velut vasa figuli con- C teres eos 17. Jam vero cum certum atque extra omnem dubitationis aleam positum sit, Salomonem, uti diximus, neque dimidiam, neque tertiam terræ partem, sed solam terram Judaicam gubernasse, Judze, fines terræ possedit quo tempore, quæso, ο Salomo ? Quando pavit eos in virga ferrea ? Quando velut vasa Aguli contrivit hostes suos? Nunquam oinino. Ad Judæi autem objectionem : Si Filius est Dei, uti asseritis, quomodo dixerit Deus quasi ad ser- vum : « Pete a me, et dabo tibi?, et rursus : • Ego hodie te genui? › similiter quasi ad servum qui petat atque accipiat, et de hodierno die, cum D dicat : « Ego hodie te genui; › vos Christiani enim ante mundum omnino eum natum esse dicitis: ad hanc, inquam, objectionem ei sic respondebis: De eo quod Pater ad Filium dixerit: ‹ Pete a me, et dabo tibi, › noli offendi. Sæpe enim rex quo- que, animni benevolentia ductus, ad filium dicit : Roga me, et concedam tibi quidquid volueris. Quod autem addidit : « Ego hodie te genui, id de generatione ejus secundum carnem intelligen- ɖum est, siquidem Patris benignitate e sancta Dei- para et semper virgine Maria natus est. Ad quem . Α καὶ ἐπὶ τὰς θυγατέρας ὑμῶν, καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ, Ε: : Πνεῦμα τὸ θεῖον τὸ ποιῆσάν με, πνοὴ δὲ Παντοκρά τορος ἡ διδάσκουσά με.» Καὶ πάλιν, ο Ἐξαποστελεῖς τὸ Πνεῦμά σου, καὶ κτισθήσονται, καὶ ἀνακαινιεῖς τὸ πρόσωπον τῆς γῆς. . Ομοίως δὲ καὶ τῷ εἰπεῖν τὸν Θεὸν περὶ τοῦ ᾿Αδάμ, ὅτι « Ιδού γέγονεν ᾿Αδάμ ὡς εἷς ἐξ ἡμῶν, Πατέρα, Υἱὸν, καὶ ἅγιον Πνεύμα δηλοί. Αρίθμησον δὲ καὶ τοῦτο, καὶ ἴδε τὸ ὑπὲρ τοῦ Θεοῦ εἰρημένον διὰ τοῦ νόμου λέγοντος· "Ακουε, Ισραήλ, Κύριος ὁ Θεός σου, Κύριος εἷς ἐστιν. Οὐχὶ φανερὸν ὑπάρχει διὰ τῆς τρισαρίθμου λέξεως ταύτης ὅτι ἡ ἁγία Τριάς Θεὸς εἷς ἐστιν ; Οτι δὲ Πατὴρ καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα Θεὸς εἰς ἐστι, καὶ ἀπὸ τῶν ῥηθέντων καὶ ὧν ὀφείλομεν λέγειν, δῆλον. Καὶ ἐντεῦ θεν και πρόσεχες. Ἐκεῖνον γὰρ καλοῦμεν Υιόν, περί οὗ ὁ προφήτης εἶπε· . Τῷ λόγῳ Κυρίου οἱ οὐρανοὶ ἑστερεώθησαν. » Εἰς ὃ δὲ λέγομεν Πνεῦμα ἅγιον ; Καὶ τῷ Πνεύματι τοῦ στόματος αὐτοῦ πᾶσα ἡ δύο ναμις αὐτῶν· ο οὕτω γὰρ ἡμεῖς ἐν Τριάδι Θεὸν ἕνα σέσαμεν. Εἰπὲ δὲ σύ, ὦ Ἰουδαῖε, πρὸς τίνα ἡ Γραφή ὑμῶν λέγει, ὅτι ο Κύριος εἶπε πρός με· Υιός μου εξ σύ, ἐγὼ σήμερον γεγέννηκά σε ; » Καὶ εἰ μὲν εἴπῃ, ὅτι περὶ Σολομῶντος λέγει ὁ ψαλμός, εἰπὲ αὐτῷ· Καὶ πόσον μέρος τοῦ κόσμου εκυρίευσεν ὁ Σολομῶν; Δηλονότι οὐδὲ τὸ ἥμισυ, οὐδὲ τὸ τρίτον τοῦ κόσμου, ἀλλ᾽ ἢ μόνον τὴν Ἰουδαίαν. Καὶ ἄκουσον νουνεχῶς, ὦ Ἰουδαῖε, καὶ μάθε ὅτι περὶ τοῦ Χριστοῦ ὁ ψαλμες λέγει, καὶ οὐχὶ περὶ Σολομῶντος. Λέγει γάρ ο Κύ ριος είπε πρός με· Υιός μου εἶ σύ, εγώ σήμερον γεγέννηκά σε· αἴτησαι παρ' ἐμοῦ, καὶ δώσω σοι ἔθνη τὴν κληρονομίαν σου, καὶ τὴν κατάσχεσίν σου τὰ πέρατα τῆς γῆς· ποιμανεῖς αὐτοὺς ἐν βάβδω σιδηρά, ὡς σκεύη κεραμέως συντρίψεις αὐτούς. » Ειπέ μας οὖν σὺ ἄρτι, Ἰουδαῖε, πάντως δῆλον καὶ ὁμολογού μενόν ἐστιν, ὡς εἴπομεν, ὅτι ἥμισυ τῆς γῆς Σολο μῶν οὐ κατέσχεν, οὐδὲ τὸ τρίτον, ἐκτὸς καὶ μόνον τὴν Ἰουδαίαν γῆν. Λοιπόν, πότε κατέσχεν ὁ Σολο μῶν τὰ πέρατα τῆς γῆς; Πότε δὲ ἐποίμανεν αὐτοὺς ἐν ῥάβδω σιδηρᾷ ; Πότε δὲ ὡς σκεύη κεραμέως συν έτριψε τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ; Πάντως οὐδέποτε. > 41, 7. Εἰ δὲ εἴπῃ ὁ Ἰουδαῖος· Εἰ Υἱός ἐστι τοῦ Θεοῦ, ὡς λέγετε, πῶς εἶπεν ὁ Θεὸς ὡς πρὸς δοῦλον· . Αἴτησαι παρ' ἐμοῦ, καὶ δώσω σοι; ο καὶ πάλιν· « Εγώ σή- μερον γεγέννηκά σε ; ο τάχα ὡς πρὸς δοῦλον, διὰ τὸ αἰτεῖν καὶ λαμβάνειν· καὶ ὡς ἐφήμερον, διὰ τὴ • Εγώ σήμερον γεγέννηκά σε· ο καὶ γὰρ ὑμεῖς οἱ Χριστιανοὶ πρὸ τοῦ κόσμου ὅλου λέγετε ὅτι ἐγεννή θη· εἰπὲ αὐτῷ οὕτως· Περὶ τοῦ εἰπεῖν τὸν Πατέρα πρὸς τὸν Υἱόν, ὅτι ο Αἴτησαι παρ' ἐμοῦ, καὶ δώσω σοι, ο μὴ σκανδαλίζουν πολλὰ γὰρ καὶ βασιλεὺς πρὸς τὸν αὐτοῦ υἱὸν λέγει ἀπὸ πολλῆς ἀγάπης· Αίτησαι μοι, καὶ παρέχω σοι εἴ τι θέλεις. Καὶ πάλιν περὶ τοῦ εἰπεῖν, • Εγώ σήμερον γεγέννηκά σε, ο περὶ τῆς κατὰ σάρκα γεννήσεως αὐτοῦ λέγει· εὐδοκία γάμ τοῦ Πατρὸς, ἐτέχθη ἐκ τῆς ἁγίας Θεοτόκου και Αει παρθένου Μαρίας. Τίνι γὰρ εἶπέ ποτε τῶν ἀγγέλων, 13 fob ΧΑΣΙ, 4. " Psal. cut, 50. * Gen. ¡, 22. 17 ibid. 8, 9. 16 Psal. 13 Deut. vi, 3. " Psal. xxxi, 6. 1. ibid. S. ANASTASH SINAITE

• Υιός μου εἴ σύ, ἐγὼ σήμερον γεγέννηκά σε ; ν «Οὐχὶ πάντες εἰσὶ λειτουργικὰ πνεύματα εἰς διακονίαν ἀποστελλόμενα ; Καὶ πάλιν ἀλλαχοῦ· • Ἐγὼ ἔσομαι εἰς Πατέρα, καὶ αὐτὸς ἔσται μοι εἰς Υιόν. » Ταῦτα γὰρ κατὰ τὸ ἀνθρώπινον καὶ τὴν ἔνσαρκον αὐτοῦ οἰκονομίαν εἴρηκεν, οὐ τὴν αἰώνιον γέννησιν δηλοί, ἀλλὰ τὴν τῶν χρόνων συνεζευγμένην. Ο γὰρ φύσει Υἱὸς Θεοῦ γέγονε και φύσει ἄνθρωπος διὰ τὴν ἡμῶν σωτηρίαν, οὐ κατὰ χάριν τοῦτο λαμβάνων (ἔχει γάρ αὐτὴ κατὰ φύσιν· καὶ λαμβάνει τοῦτο πάλιν ὡς ἄν- θρωπος, ὅπερ εἶχεν, ὡς Θεός. Ύψιστος γὰρ ὤν, Θεὸς ἐγένετο)· ἀλλ' ὡς μὲν Θεός, Δεσπότης ἦν τῶν ὅλων ἀεί· ὡς δὲ ἄνθρωπος, προσελάβετο δόξαν ήνπερ εἶχεν ὡς Θεός· καὶ ᾔτησεν οὐ λαβεῖν ἅπερ οὐκ εἶχεν, ἀλλ ἅπερ εἶχε δειχθήναι, καθώς γέγραπται, ὅτι ο Ποι- μανεῖς αὐτοὺς ἐν ῥάβδῳ σιδηρᾷ, ο ἥτις ἐστὶν ἡ τῶν Β Ρωμαίων βασιλεία· ταύτην γάρ πιστοῖς καὶ Χρι- στιανοῖς βασιλεῦσι δοὺς Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ἐπιστατεύει καὶ συμβασιλεύει αὐτοῖς. Δι' αὐτοῦ τὰ πιστὰ ἔθνη εἰς κατάσχεσιν κληρωθέντα πιστεύειν ποιμαίνονται αὐτόν. Ὅθεν καὶ πάντα τὰ ἔθνη συγ κρούοντα μετὰ τῆς τῶν Χριστιανῶν βασιλείας, εἰ καὶ ἡττηθῶσιν, πλὴν ταύτην οὐ μετέστησαν, οὔτε μὴν μεταστήσωσι· καθώς γέγραπται ἐν βίβλῳ Ψαλμῶν περὶ τῆς βασιλείας τοῦ Χριστοῦ, ὅτι • 11 ἀλήθειά μου, καὶ τὸ ἔλεός μου μετ' αὐτοῦ· καὶ ἐν τῷ ὀνόματί μου ὑψωθήσεται τὸ κέρας αὐτοῦ· καὶ θήσομαι ἐν θαλάσσῃ χεῖρα αὐτοῦ καὶ ἐν ποταμοῖς δεξιὰν αὐτοῦ· αὐτὸς ἐπικαλέσεται με, Πατήρ μου εἰ σύ, Θεός μου, καὶ ἀντιλήπτωρ τῆς σωτηρίας μου· κἀγὼ πρωτότο- κον θήσομαι αὐτὸν, ὑψηλὸν παρὰ τοῖς βασιλεῦσι τῆς γῆς· εἰς τὸν αἰῶνα φυλάξω αὐτῷ τὸ ἔλεός μου, καὶ ή διαθήκη μου πιστὴ αὐτῷ· καὶ θήσομαι εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος τὸ σπέρμα αὐτοῦ, καὶ τὸν θρόνον αὐτοῦ ὡς τὰς ἡμέρας τοῦ οὐρανοῦ. Ἐὰν ἐγκαταλί πωσιν οἱ υἱοὶ αὐτοῦ τὸν νόμον μου, ο ἤτοι οἱ Χρι- στιανοί, ο καὶ τοῖς κρίμασί μου οὐ πορευθῶσιν· ἐὰν τα δικαιώματά μου βεβηλώσωσι, καὶ τὰς ἐντολάς μου με φυλάξωσι, ἐπισκέψομαι ἐν ῥάβδω τὰς ἀνο- μίας αὐτῶν, καὶ ἐν μάστιξι τὰς ἀδικίας αὐτῶν· τὸ δὲ ἔλεός μου οὐ μὴ διασκεδάσω ἐπ' αὐτῶν, οὐδ᾽ οὐ μὴ ἀδικήσω τὴν διαθήκην μου. "Απαξ ὤμοσα ἐν τῷ ἁγίῳ μου. Η τῷ Δαβὶδ ψεύσομαι; τὸ σπέρμα αὐτοῦ εἰς τὸν αἰῶνα μένει, ο ὅς ἐστι Χριστὸς τὸ κατὰ σάρκα σπέρμα τοῦ Δαβίδ, ε καὶ ὁ θρόνος αὐτοῦ ὡς ἥλιος ἐναντίον μου, καὶ ὡς ἡ σελήνη κατηρτισμένη εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ ὁ μάρτυς ἐν οὐρανῷ πιστός. .! Διὰ δὲ τὸ μὴ ὑπολαβεῖν σε Ἰουδαῖον ὅτι διὰ Δαβὶδ ταῦτα ἐῤῥέθη καὶ τὴν αὐτοῦ βασιλείαν, ήγουν τοὺς Ἰουδαίους, καὶ οὐχὶ διὰ τὸν Χριστὸν ἐπάγει τὸ γε γονὸς διὰ τὸ ἀποθανεῖν μὲν τὸν Δαβίδ, καὶ παρελ θεῖν τὴν βασιλείαν τῶν Ἰουδαίων, καὶ τὴν παλαιὰν διαθήκην βεβηλώσθαι, λέγων οὕτως· « Σὺ δὲ ἀπώσω καὶ ἐξουδενώσας ἀνεβάλου τὸν χριστόν σου, κατα έστρεψας τὴν διαθήκην τοῦ δούλου σου· ἐβεβήλωσας εἰς τὴν γῆν τὸ ἁγίασμα αὐτοῦ· καθεῖλες πάντας A enim angelorum dixit aliquando: Filius meus es tu, ego hodie te genui?, _ Nonne omnes sunt administratorii spiritus, in ministerium missi 18 9 Et rursus alio in loco : ‹ Ego ero ei in Patrem, et ipse erit mihi in Filium 19?, Hæc enim secundum humanam naturam et corpoream ejus dispensa- tionem protulit, ita ut non æternam generationem, sed eam quæ temporum decursu facta est, indicet. Qui enim natura est Filius Dei, factus est etiam natura homo propter nostram salutem, non secun- dum gratiam hoc accipiens, quod habet secundum naturam. Et rursus ut homo accipit illud quod ha- bebat qua Deus est. Altissimus enim cum sit, Deus fuit, et quatenus Deus est, semper universorum Dominus fuit, ut homo autem assumpsit gloriam quam habuit ut Deus, et petiit, non ut acciperet que non habebat, sed ut quæ habebat, manifesta- rentur, quemadmodum scriptum est : • Pasces eos in virga ferrea 30 › quæ est Romanorum imperium. Postquam enim Christus hoc regnum fidelibus et Christianis imperatoribus largitus est, eis præest atque conregnat. Per eum fideles populi huic regno ascripli pascuntur et in fide continentur. Quapro- pter licet omnes gentes Christianorum regnum impugnaverint et ad tempus victoriam reportarint, illud neque nunc, neque in posterum evertere va- lebunt, uti in libro Psalmorum de Christi regno scriptum legitur : c Veritas mea et misericordia mea cum eo, et in nomine meo cornu ejus exalta- bitur. Ponam in mari manum ejus, et in fluviis dextram ejus. Ipse invocabit me : Pater meus es tu, Deus meus, et susceptor salutis meæ. Et ego pri- mogenitum ponam illum, excelsum præ regibus terræ. In æternum servabo illi misericordiam meam, et testamentum meum fidele ipsi. Et ponam in sæculum sæculi semen ejus, et thronum ejus sicut dies coeli. Si autem dereliquerint filii ejus id est Christiani) legem meam, et in judiciis meis non ambulaverint: si justitias meas profanaverint, et mandata mea non custodierint, visitabo in virga iniquitates eorum, et in verberibus peccata eorum, misericordiam autem meam non dispergam ab eis, neque profanabo testamentum meum. Semel juravi in sancto meo, si David mentiar: semen ejus in D æternum manebit (id est Christus semen Davidis 15. secundum carnem); et thronus ejus sicut sol in conspectu meo, et sicut luna perfecta in æternum, et testis in coelo fidelis "1. Ne autem tu, Judae, hæc de Davide ejusque re- gno, sive de Judæis accipienda autumes, sed potius de Christo, addit (quod etiam evenit) Davidem mortuum, Judæorum regnum eversum, et vetus testamentum abolitum esse, dicens : c Tu vero re- pulisti et despexisti: distulisti christum tuum. Evertisti testamentum servi tui: profanasti in terra sanctuarium ejus. Destruxisti omnes sepes ejus, ▸ et quæ sequuntur usque ad illud: Perfudisti cum 18 febr. 1, 12 11 Reg. vn, 44; Hebr. 1, 5. 10 1'sal. 11, 9. 21 Psal. LXXXVI, 25-38. DISPUTATIO ADVERSUS JUD.EOS.

confusione . Ac profecto bene Spiritus sanctus per prophetam haec elocutus est. Neque enim fieri potest ut Deus mentiatur, sed jurejurando inter- illud: Semel juravi in veritate mea, si David mentiar ".› Davidis enim semen secundum car- nem est Christus Dei Filius, siquidem e Davidis genere secundum carnem prodiit Deipara semper Virgo mater Christi Dei nostri. Regnum autem quod accepit ut homo, manet in perpetuum. David Regnum vero quod promisit Deus secundum ho- eternum ; quod commisit imperatoribu Christianis, et cum ipsis regnat, ut diximus: non est enim aliud regnum vel imperium illo splendidius. Quod si vis veritatem perspicere, sume mihi Moysis popu- lum, qui tantis miraculis profundique maris transitu Nave, per quem sol stetit contra Gabaon, et luna contra vallem, et alia quædam omnem modum su- perantia miracula; imo, ut uno verbo dicam, He- bræorum dominationem perpende. Totam nonne imperium? Quomodo sub Romanorum dominatione derunt? Nonne templi diruti vestigia aratro dele- verunt? Nonne Babyloniorum, Medorum et Persa- rum a Barbaris illis Turcis absorptum est? Qui et „num dominatio transiit? At vero Romanorum im- perium, sive Christianorum, quippe quod una cum Domino nostro Jesu Christo administretur, usque ad mundi consummationem non pertransibit : imo vero Christus, ut est Rex regum et Dominus domi- mantium st, imperio illo utitur ad pascendum po- pulum suum, usque ad secundum ipsius adventum; quod imperium non alii populo relinquetur; sed tunc ipse Dominus, ut qui sit Pater futuri sæculi ”, id est, qui noluerunt credere ei, neque ipsum re- gnare super eos, dissipabit, in inferno æterno pu- sicut scripsit Salomo in Proverbiis ", Et Dominus regnabit super eos in sæcula 28 : » - « Et ecce (in- ad Antiquum dierum pervenit; et ipsi data est po- Α τοὺς φραγμούς αὐτοῦ, σὺν τοῖς λοιποῖς, καὶ [το] και ο τέχεας αὐτῷ αἰσχύνην. » Καὶ ἀληθῶς καλῶς Πνεῦμα τὸ ἅγιον διὰ τοῦ προφήτου ταῦτα εἶπεν· ἀδύνατον γὰρ τὸν Θεὸν ψεύσασθαι, ἀλλὰ δι' ὅρκου ἐμεσίτευσε τὸ ἀμετάθετον τῆς ἀληθείας, καθὼς εἴρηται, ὅτι • Απαξ ώμοσα ἐν τῇ ἀληθείᾳ μου. Η τῷ Δαβίδ ψεύσομαι ; » Σπέρμα γὰρ τοῦ Δαβὶδ τὸ κατὰ σάρκα ἐστὶν ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ. Ἐκ γένους γὰρ τοῦ Δαβίδ τὸ κατὰ σάρκα ὑπῆρχεν ἡ Θεοτόκος Αειπαρ θένος Μήτηρ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν· καὶ ἢν βα σιλείαν ὡς ἄνθρωπος έλαβε, μένει διηνεκώς. Ο γὰρ Δαβὶδ καὶ ἐτελεύτησε καὶ ἐτάφη, καὶ ἡ βασι λεία αὐτοῦ, ἡ τῶν Ἰουδαίων, αφηρέθη (1). Ην δὲ ὁ Θεὸς βασιλείαν ὑπέσχετο δοῦναι και τὰ τὸ ἀνθρώπινον τῷ σαρκωθέντι Χριστῷ τῷ Β Θεῷ ἡμῶν, μένει διηνεκῶς, ἦν καὶ παρέθετο πιο στοῖς βασιλεῦσι, καὶ συμβασιλεύει αὐτοῖς, ὡς εἴπο- μεν· οὐ γὰρ ἐστί τις ἑτέρα βασιλεία ή δυναστεία ταύτης περιφανεστέρα. Καὶ εἰ βούλει σκοπῆσαι τὸ ἀκριβές, λάβε μοι τὸν τοῦ Μωσέως λαὸν τὸν τοσού τοις σημείοις καὶ βυθῷ θαλάσσης τους Αἰγυπτίους ἐκστείλαντα· ἴδε μοι Ἰησοῦν τὸν Ναυῆ ἀφ' οὗ καὶ ὁ ἥλιος κατὰ Γαβαών ἵσταται, καὶ ἡ σελήνη κατὰ φά ραγγα, καὶ ἄλλα τινὰ ἐξαίσια θαύματα· καὶ ἁπλῶς ἅπαν τὸ τῶν Ἑβραίων νόησον κράτος. Οὐ χίλια έτη ἐβασίλευσαν, καὶ ἐξεκόπη ἡ βασιλεία αὐτῶν; Πῶς ὑπὸ τῆς τῶν Ῥωμαίων βασιλείας ἐξέλιπε ; Οὐ Τίτος καὶ Οὐεσπασιανὸς κατέκοψαν ἅπαντας; οὐκ ἀρότρω τὸν ναὸν ἐκπορθήσαντες ; οὐχὶ τῶν Βαβυλωνίων, καὶ οὐχὶ τῶν Μήδων, οὐχὶ τῶν Περσῶν βασιλεία κατ επίθη ὑπὸ τῶν Βαρβάρων τούτων τῶν Τούρκων; Αλλά καὶ αὐτοὶ ἐκκοπήσονται. Οὐχὶ τῶν Μακεδόνων παρ ἦλθεν, ἡ δὲ τῶν Ῥωμαίων βασιλεία, ἤτοι τῶν Χρι στιανῶν, ὡς συμβασιλευομένη παρὰ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἕως τῆς συντελείας τοῦ κόσμου οὐ παρελεύσεται, ἀλλ' ὡς Βασιλεὺς τῶν βιο σιλευόντων, καὶ Κύριος τῶν κυριευόντων, δι' αὐτῆς ποιμαίνει τὸν λαὸν αὐτοῦ, μέχρι τῆς δευτέρας αὐτοῦ παρουσίας, ἥτις λαῷ ἑτέρῳ οὐχ ὑπολειφθήσεται ; Καὶ τότε ταύτην ὡς Πατὴρ τοῦ μέλλοντος αἰῶνος καθέξει, ὅτε πάντες ἀναστησόμεθα, καθώς γέγρα πτα:. 'Αναστήσονται οι νεκροί, καὶ ἐγερθήσονται οι ἐν τοῖς μνημείοις, καὶ παραστησόμεθα τῷ βήματα τῆς ἀδεκά του κρίσεως αὐτοῦ· καὶ τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ, ἤγουν τοὺς μὴ θελήσαντας νῦν πιστεῦσαι αὐτῷ καὶ βασιλεῦσαι αὐτὸν ἐπ' αὐτοὺς, σκορπίσει ἐν τῷ ᾅδῃ αἰωνίῳ κολασθησομένους, καὶ συμβας:- λεύσουσιν αὐτῷ εἰς αἰῶνας οἱ πιστεύσαντες καὶ γνησίως τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τηρήσαντες· καθά Σαλο μῶν λέγει ἐν Παροιμίαις. Καὶ βασιλεύσει αὐτῶν Κύ ριος εἰς τοὺς αἰῶνας. 1—— Καὶ ἰδοὺ μετὰ τῶν νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ ἐρχόμενος ἦν, καὶ ἕως τοῦ Παλαιοῦ τῶν ἡμερῶν ἔφθασε· καὶ αὐτῷ προσηνέχθη ἡ τιμὴ καὶ ἡ βασιλεία, καὶ πᾶσαι αἱ φυλαὶ αὐτῷ δουλεύσουσιν· ἡ 7. τοὺς φραγροὺς αὐτοῦ, σὺν τοῖς λοιποῖς, καὶ {τὸ χα- πέχεας αὑτῷ αἰσχύνην, ν» Καὶ ἀληθῶς χαλῶς Πνεῦμα τὸ ἅγιον διὰ τοῦ προφήτου ταῦτα εἶπεν " ἀδύνατον γὰρ τὸν Θεὸν ψεύσασθαι, ἀλλὰ δι' ὅρκον ἐμεσίτευσε τὸ ἀμοτάθετον τῆς ἀληθείας, καθὼς εἴρηται, ὅτι «ἽΛπαξ ὥμοσα ἐν τῇ ἀληθείᾳ μον. Ἦ τῷ Δαθιδ φεύσομαι ; » Σπέρμα γὰρ τοῦ Δαδὶδ τὸ κατὰ σάρκα ἐστὶν ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, Ἐκ γένους γὰρ τοῦ Δαθ'δ τὸ χατὰ σάρκα ὑπῆρχεν ἡ Θεοτόκος ᾿Αξιπαρ- θένος Μήτηρ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν" καὶ ἣν βα- σιλείαν ὡς ἄνθρωπος ἔλαύε,, μένει διηνεχῶτ. Ὃ γὰρ Δαθλὸ καὶ ἐτελεύτησε καὶ ἐτάφη, καὶ ἡ βασι- λεία αὐτοῦ, ἡ τῶν Ἰουδαίων, ἀφῃρέθη [). Ἣν δὲ ὁ Θεὴς βασιλείαν ὑπέσχετο δοῦναι χα- τὰ τὸ ἀνθρώπινον τῷ σαρχωθέντι Χριστῷ τῷ Θεῷ ἡμῶν, μένει διηνεχῶς, ἣν καὶ παρέθετο πι- στοῖς βασιλεῦσι, καὶ συμθασιλεύει αὐτοῖς, ὡς εἴπο- μεν" οὐ γάρ ἐστί τις ἑτέρα βασιλεία καὶ δυναστεία ταύτης περιφανεστέρα, Καὶ εἰ βούλει σχοπῆσαι τὸ ἀκριθὲς, λὰδε μοι τὸν τοῦ Μωσέως λαὸν τὸν τοσού- ποῖς σημείοις καὶ βυθῷ θαλάσσης τοὺς Αἰγυπτίους ἐκστείλαντα' ἕδς μο: Ἰητοῦν τὸν Ναυῇ ἀφ᾽ οὗ χαὶ ὃ ἥλιος κατὰ τ᾽χθσὼν ἵσταται, καὶ ἢ σελήνη, κατὰ φά- ρᾶγγα, καὶ ἄλλα τινὰ ἐξαίσια θαύματα" καὶ ἀπλῶς ἅπαν τὸ τῶν ᾿Ἐδραίων νόησον κράτος. Οὐ χίλια ἔτη ἐθασίλευσαν, καὶ ἐξεκόπη ἡ βασιλεία αὐτῶν; Πῶς ὑπὸ τῆς τῶν Ῥωμαίων βασιλείας ἐξέλιπε; Οὐ Τῖτος καὶ Οὐεσπασιανὸς χατέχοψαν ἅπαντας; οὐκ ἀρύερῳ τὸν ναὺν ἐκπορθήσαντες ; οὐχὶ τῶν Βαθυλωνίων, καὶ οὐχὶ τῶν λΠέζων, οὐχὶ τῶν Περσῶν βασιλεία κατ- ᾿επόθη ὑπὸ τῶν Βαρθάρων τούτων τῶν Τούρχων; ᾿Αλλὰ πολ αὐτοὶ ἐχχοπήσονται, Οὐχὶ τῶν Μακεδόνων παρ- ἴλῆεν, ἡ δὲ τῶν Ῥωμαίων βασιλεία, ἤτοι τῶν Χρι- στιανῶν, ὡς συμδασιλενυρένη παρὰ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἴησοῦ Χριστοῦ, ἕως τῆς συντελείας τοῦ χόσμου οὐ παρελεύσεται, ἀλλ᾽ ὡς Βασιλεὺ; τῶν βα- σιλευόντων, καὶ Κύριος τῶν κυριυόντων, δι' αὐτῆς ποιμαίνει τὸν λαὸν αὐτοῦ, μέχρ: τῆς ξευτέρας αὐτοῦ παρουσίας, ἥτις λαῷ ἑτέρῳ οὐχ ὑπολειφθέσετοι ; Καὶ τότε ταύτην ὡς Πατὴρ τοῦ μέλλοντος αἰῶνος καθέξει, ὅτε πάντες ἀναστησόμεθα, καθὼς γέγρα- πτας, ᾿λναστήσονται οἱ νεκριὶ, χαὶ ἐγερθήσονται οἱ ἐν τοῖς μνημείοις, καὶ παραστησόμτλα τῷ βένατι τῆς ἀδεχάντου κρίσεως αὐτοῦ" καὶ τοὺς ἐχήροὺς αὐτοῦ, ἤγουν τοὺς μὴ θελέσαντας γῦν πιστεῦσαι αὐτῷ καὶ βασιλεῦσαι αὐτὸν ἐπ᾽ αὐτοὺς, σκορ τίσει ἐν τῷ ἄδῃ αἰωνίῳ χολασθητομένους, χαὶ συμθασ:- λεύσουσιν αὐτῷ εἰς αἰῶνας οἱ πιστεύσαντες καὶ γλτοίως τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τηρήσαντες" καθὰ Σολο- τῶν λέγει ἐν Παροιμίαις"« Καὶ βασιλεύσει αὐτῶν Κύ- ρος εἰς τοὺς αἰῶνας. »-ττε Καὶ ἰδοὺ μετὰ τῶν νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ ἐρχόμενος ἦν, καὶ ἕως τοῦ Παλαιοῦ τῶν ἡρερῶν ἔφθασε" καὶ αὐτῷ προσηνέχθη ἡ τιμὴ καὶ ἢ ἀυσηφίω ΩΣ εὐὐέκο, ἘΣ ΡΝ ΤΗΣ ἀμ θῆκίφδν τ ΤΟΣ Ἣν S. ANASTASII SINAITÆ

βασιλεία αὐτοῦ βασιλεία διηνεκής, καὶ ἐξουσία αὐ- τοῦ εἰς γενεὰς καὶ ἔτη, ἥτις οὐ παρελεύσεται. » Εἰ δὲ λέγεις, ὦ Ἰουδαῖε· Ακμὴν οὐ παραγέγονεν ὁ Χριστὸς, ἀλλὰ περὶ τὰ τελευταῖα τοῦ χρόνου αὐτὸν ἔρχεσθαι, τί ἔτι ἵνα ποιήσῃ ἀφανιζομένων τῶν χρόν νων; 'Αλλ' ίσως ἐρεῖς, ὅτι τὰ ἐξαφανιζόμενα ἵνα ἀνα κτήσηται, ήγουν τὰ ἔθνη τῶν Ἰουδαίων. Καὶ πῶς ἔχει τοῦτο λόγον, & τῇ προστάξει αὐτοῦ καὶ βουλῇ ἀφανίζεται, ταῦτα πάλιν ἀνακτίζειν; Οὕτως ἀσύστα τον τὸ διήγημα τὸ τοιοῦτον. Οὐδαμῶς γὰρ εἴρηται, ὅτι μετὰ τὴν τοῦ κόσμου τούτου κατάλυσιν ἑτέρα τις πάλιν τῶν Ἰουδαίων τοιαύτη κατασκευὴ ἀνίστα ται. Τοῦτο δὲ ὁ προφήτης ὑμῖν λέγει· « Πέμψω ὑμῖν Ἡλίαν τὸν Θεσβίτην, πρὶν ἐλθεῖν τὴν ἡμέραν Κυ- μή] ἐλθὼν πατάξω τὴν ρίου τὴν μεγάλην, καὶ [add. γῆν άρδην. » Εἰ μὲν οὗτος ὂν προσδοκάτε Χριστὸν Ἠλίας ἐστὶν ὁ μὴ ἀνακτίσαι· ἐρχόμενος, ἀλλὰ πα τάξαι· λοιπὸν νοήσατε πῶς οὐ λέγεται Χριστὸς, ἀλλά Ηλίας· καὶ οὐκ ἐκ Βηθλεὲμ γεννᾶται, ὡς προφήτης ὑμῖν ἐμήνυσεν, ἀλλ' ἐκ Θεσσῶν γεννηθείς. Ο γὰρ εἰπών, « Πέμψω ὑμῖν Ηλίαν, ο ἕτερός ἐστι παρὰ τὸ πεμπόμενον· καὶ ὅτι εἶπε, « Μὴ ἐλθὼν πατάξω την γῆν άρδην, ο δι' ἐκείνου πρῶτον διαμαρτύρεται, ἤγουν τοῦ Ἡλίου, καὶ τότε ἐξαίρει πᾶν τὸ συνεστη κὸς τοῦτο, ήγουν ποιεῖ τὴν συντέλειαν. Τί οὖν τῷ Χριστῷ λοιπὸν ὄφελος γεννᾶσθαι τότε ; ἵνα τίνι ἀρέσῃ Η χρησιμεύσῃ τῆς συντελείας γενομένης; Καὶ γὰρ ἄλλος ἐστὶν ὁ Χριστὸς καὶ ἄλλος Ηλίας. Ο γὰρ προφήτης Δανιήλ λίθον αὐτὸν ἐθεώρησε τῷ βασιλεῖ τῶν Βαβυλωνίων, ὃς καὶ ἐγένετο ὄρος μέγα. Λέγει " γὰρ οὕτως· ι Καὶ ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις τῶν βασιλέων ἐκείνων ἀναστήσει ὁ Θεὸς βασιλείαν, ἥτις εἰς τὸν αἰῶνα οὐ διαφθαρήσεται· καὶ αὕτη, φησίν, ἀναστήσεται εἰς τοὺς αἰῶνας· κ καὶ ὅτι ο Εἶδεν ὁ βασιλεὺς ὅτι ἐξ ὅρους ἐτμήθη λίθος ἄνευ χειρῶν καὶ επάταξε τὴν εἰκόνα· ἐγενήθη δὲ ὁ λίθος εἰς ἄρος μέγα, καὶ ἐπλήρωσε πᾶσαν τὴν γῆν. » Τέσσαρας δὲ βασιλεῖς λέγει τὰ ἔνδοξά τε καὶ ἐπίσημα βασίλεια Βαβυλωνίων. Μήδων, καὶ τὸ τρίτον λῃστρικὸν καὶ δυ- σε πιχείρητον τὸ Μακεδονικὸν ᾿Αλεξάνδρου, ήγουν τῶν Ἑλλήνων. Ταῦτα τὰ τρία τὰ δυνατά· καὶ τὸ τέταρ τον τοῦτο τὸ θρασὺ συνηριθμημένον τοῖς τρισί. Μετὰ γὰρ ταύτας τὰς βασιλείας ανεφύη αὕτη, ήγουν ἡ Χριστοῦ βασιλεία, ἣν ὁ Δανιὴλ ἄφθαρτον καὶ ἀδιά- D δοχον ἔρησεν. Εἰ δὲ εἴπῃς τὴν σιδηρᾶν Αὐγούστου Καίσαρος, τίνα ἐλέπτυνεν ἢ ἐδάμασεν ἡ Αὐγούστου καὶ τῶν λοιπῶν βασιλέων, οἵτινες καὶ ἐνίκησαν καὶ ηττήθησαν ; Εἰ γὰρ ὑμᾶς τοὺς Ἰουδαίους καὶ ἄλλα πολλὰ ἔθνη ἐνίκησαν, ἀλλὰ πάλιν ηττήθησαν· καὶ παρῆλθεν ἡ τοῦ Αὐγούστου Καίσαρος ἀρχή· ἡ δὲ τοῦ Χριστοῦ βασιλεία εἰς τὸν αἰῶνα τέλος οὐχ ἕξει. Τὸ γὰρ λεπτύνον, αήττητον καὶ ἀδάμαστον μένει καὶ ἀδιάδοχον, ὅπερ ἐστὶ τὸ ὄνομα καὶ ἡ βασιλεία τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ ἡ πίστις ἡμῶν ἡ εἰς αὐτόν. Πόσοι Ελληνες καὶ κακόδοξοι βασιλεῖς καὶ ἔθνη ἐπολέμησαν τὴν πίστιν ἡμῶν τῶν A guum ejus, regnum æternum, et potestas ejus in generationes el annos, quie non pertransi- Judae: Nondum venit Chri- Quod si dixeris, ο stus, ipsum contendens in consummatione temporis venturum, quid igitur facturus venit, cum jain abolebuntur tempora? Sed forte respondebis ideo venturum ut abolita tempora, id est, nationem Judzorum, restituat. Quam vero rationem haberet, ea quæ ipsius jussu et consilio abolita sunt, reno- vare? Talis itaque explicatio subsistere non potest. Minime enim dictum est, quod post hujus mundi dissolutionem, talis Judæorum constitutio resur- rectura sit; imo propheta vobis dicit: « Mittam vobis Eliam Thesbiten, ne veniens percutiam ter- ram penitus *. › Porro si ille, quem exspectatis, Christus est Elias, Elias, inquam, qui non resti- tuturus, sed percussurus veniet, perpendite jam, non Christum, sed Eliam illum vocari, neque in Bethleem nasci, sicut de Christo vobis a propheta significatum est, sed Thesbis. Cui enim dixit: Mittam vobis Eliam, alius sane est ab eo quod mittitur. Dicendo autem: ‹ Ne veniens percutiam terram penitus, » per illum, Eliam videlicet, pri- mum testificatur, et tunc universi hujus compa- ginem dissolvit, id est, consummationem facit. Cui jam bono tunc temporis natus fuisset? Cui gratif- candi aut quem juvandi gratia, consummatione facta? Et enim alius est Christus, et alius est Elias. Christum enim interpretatus est Daniel lapidem a rege Babyloniorum visum, qui mons 5. 18, magnus factus est. Sic enim loquitur: « In diebus illis reguın illorum suscitabit Deus regnum, quod in sæculum non corrumpetur, et ipsum suscita- bitur in sæcula; et vidit, inquit, rex lapidem e monte excisum) sine manibus et percussit statuam, et factus est lapis in montem magnum, et replevit universam terram ". › Quatuor porro reges regna gloriosa et celebria interpretatur regnum, scilicet Babyloniorum, Medorum; tertium vero prædato- rium fuit et indomitum, Macedonicum, iuquam, Alexandri, sive Græcorum, regnum : hæc tria sunt potentissima ; quartum regnum hoc ipsum est, in- victum, quod tribus præcedentibus connumeratum est. Hoc enim, post illa regna natum est, Christi scilicet regnum, quod nec corruptioni nec succes- sioni obnoxium esse pronuntiavit Daniel. Et si dixeris regnum ferreum Caesaris Augusti fuisse, quem aliorum regum comminuit et perdomuit Augusti regnum, quem, inquam, aliorum regum qui modo vicerunt, modo victi sunt? Si enim vos Judæos et multas alias gentes vicerunt, sed et vicissim victi sunt, et transiit Augusti Caesaris imperium; Christi vero dominatio in seculum non habebit finem : quod enim comminuit, invictum manet, indomitumque, nec successionem recipit: quale est nomen et regnum Domini nostri Jesu Christi, bit 39. • Dan. vis, 13, 14. 30 Malach. οι Dan. 1, 44, 45. DISPUTATIO ADVERSUS JUDEOS.

nec non et fides nostra in ipsum. Quot gentiles et A pessimis erroribus imbuti principes, gentesque Giden nostranı, Christianorum dico, impugnarunt, et non potuerunt illam exstinguere? Quin potius illi interierunt et evanuere, illa autem quotidie magis splendet et dilatatur. Et si velis accurate intelligere tempus, illud, ‹ In diebus illis suscitabit Dominus regnum, › de regno inter illa quatuor ostenso accipe : non enim postea reperietur. Quem admodum enim patres vestri impletæ promis- sionis exputationem retinentes, illam salutis oppor- tunitatem amiserunt, sic et vos facietis. Si ergo creditur esse Christum, abhinc illum quærite, postea enim non reperietur. Jam demonstravi, Judee, Scripturarum testimo- nio ipsaque rerum evidentia, hæc verba : • Do- minus dixit ad me: Filins meus es tu, ego hodie genui te "; › Et : ‹ Postula a me, et dabo tibi gentes hæreditatem tuam ¹³, › de œconomia incarnationis Filii Dei dicta esse, quæ ad effectum perducta sunt, et tum ab ipsa rerum evidentia, tum a pro- phetis vestris declarantur. At, si velis, ostendam tibi Christum ante mundi constitutionem genitum fuisse, esseque Deum; sed prius vos interrogare velim David, qui rex et propheta fuit, quemnam habuit Dominum? Manifestum omnino et in con- fesso est, quod nullum habeat Dominum præter Creatorem cœli et terræ. Ecce itaque David de Christe dicit Dominum suum esse, et ante sæcula genitum. Equidem David in coelum non ascendit; C dicit tamen ipse in libro Psalmorum, psalmo nempe CIX, 1. ‹ Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis: › Ecce igitur Filium Dei, Dominum suum vocat : ipsum enim Pater, post sanctam ejus ex Virgine secundum carnem generationem, post salutarem. passionem, resurrectionemque a mortuis et ascensionem, sic alloquitur: • Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pe- dum Luorum. . Sed forsan dices, ο Judee, Chri- stum sedere ad dexteram Patris, usque ad extre- mum illum et principalem ejus adventum, quem per prophetas prænuntiavit, quasi videlicet non- dum venerit. Sed quomodo hoc sit rationi consen- taneum, die mihi: Quare jam sedenti dicit iterum: Sede? Quomodo autem inimici infensi sint illi qui nondum venerit? Hoc enim dicens, Sede, Chri- stum e terra in cœlos redeuntem, rursus sedere jubet, sicut prius sedebat super inimicos suos. Vos ilaque, Judaei, inimici ejus estis, sub pedibus Christianæ gentis conculcati usque ad extremain horam. Unde et merito conculcamini, et justum est quod passuri estis : tempus enim illud quod jactatis et exspectatis, ictu oculi citius vobis superveniet, quo scilicet vos, cum deceptore illo cui creditis, ater- ni ignis supplicium, cui estis reservati, recipietis. Rursus idem rex et propheta, in eodem psalmo, quasi Dei et Patris personam accipiens, de Filio Χριστιανῶν, καὶ οὐκ ήδυνήθησαν ταύτην σβέσαι ; 'Αλλ' ἐκεῖνοι μὲν ἀπώλοντο καὶ παρῆλθον, αὕτη δὲ καθ' ἑκάστην λάμπει καὶ πλατύνεται. Καὶ εἰ μὲν βούλει καιροῦ] μαθεῖν, το, ο Έν τὸ ἀκριβὲς τοῦ οὐρανοῦ [leg. ταῖς ἡμέραις ἐκείναις ἀναστήσει ὁ Θεὸς βασιλείαν, ο τὴν μεταξὺ αὐτῶν τῶν δηλωθεισῶν τεσσάρων βασιλειῶν ἀναδειχθεῖσαν λάμβανε μετέπειτα γὰρ οὐχ εὑρή σεται. Ως γὰρ οἱ πατέρες ὑμῶν τὴν παρελθοῦσαν προσδοκίαν κρατοῦντες, τῆς εὐκαιρίας ταύτης ἐξ- ἐπεσαν· οὕτως καὶ ὑμεῖς. Εἰ οὖν πιστεύετε εἶναι Χριστόν, ἀπεντεῦθεν ζητεῖτε· μετέπειτα γὰρ οὐχ εὑρίσκεται. Ἤδη ἔδειξα, Ἰουδαῖε, ἀπὸ τῶν Γραφῶν καὶ αὐτῆς τῆς ἀληθείας τὸ, ο Κύριος εἶπε πρός με· Υιός μου εἶ σὺ, ἐγὼ σήμερον γεγέννηκά σε. Και, ε Αίτησαι παρ' ἐμοῦ, καὶ δώσω σοι ἔθνη τὴν κληρονομίαν σου, ο καὶ τὰ ἑξῆς, ὅτι περὶ τῆς ἐνσάρκου οικονομίας τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ εἴρηται, ἅπερ καὶ ἐγένοντο καὶ μαρ τυροῦνται ὑπὸ αὐτῆς τῆς ἀληθείας καὶ τῶν προφη τῶν ὑμῶν. Εἰ δὲ θέλεις, δείξω σοι ὅτι καὶ πρὸ τοῦ κόσμου ἐγεννήθη, καὶ ὅτι Θεός ἐστιν ὁ Χριστός. Πλήν πρῶτον θέλω μαθεῖν ἐξ ὑμῶν· Ο Δαβίδ βασι λεὺς ὢν καὶ προφήτης, τίνα Κύριον καὶ Δεσπότην εἶχε ; Πάντως δῆλον καὶ ὁμολογούμενον, οὐδένα Κύ ριον εἶχε, εἰ μὴ τὸν ποιήσαντα τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. Ἰδοὺ οὖν αὐτὸς ὁ Δαβὶδ λέγει περὶ τοῦ Χρι στοῦ, ὅτι Κύριος αὐτοῦ ἐστι, καὶ ὅτι καὶ πρὸ τῶν αιώνων ἐγεννήθη. Καὶ Δαβὶδ μὲν οὐκ ἀνέβη εἰς τὸν οὐρανόν· λέγει δὲ ὁ αὐτὸς ἐν βίβλῳ τῶν Ψαλμῶν, ἤγουν ρθ', οὕτως· « Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου. • Ἰδοὺ οὖν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ Κύριον ἑαυτοῦ καλεῖ· πρὸς αὐτὸν γὰρ εἶπεν ὁ Πα- τὴρ μετὰ τὴν ἁγίαν αὐτοῦ ἐκ Παρθένου κατά σάρκα γέννησιν, καὶ τὸ σωτήριον πάθος, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν αὐτοῦ ἀνάστασιν, καὶ τὴν ἀνάληψιν· • Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου υποπόδιον τῶν ποδῶν σου. > Αλλ' ἴσως ἐρεῖς, ὦ Ἰουδαῖς, ὅτι Χριστὸς κάθηται ἐν δεξιᾷ τοῦ Θεοῦ, ἄχρις ἂν τὴν ἐσχάτην καιρίαν ἔλευσιν ποιήσηται, ἣν διὰ τῶν προ- φητῶν ἐπηγγείλατο, ὡς δῆθεν ἀκμὴν μὴ ἐλθόντος. Καὶ πῶς ἔχει τοῦτο λόγον, εἰπέ; τί τῷ καθημένω λέγει πάλιν· Κάθου ; Τίνι δὲ ἤχθρευσαν οι εχθρά ναντες τῷ μήπω ἐθέλοντι [leg. ἐλθόντι]; Καὶ γὰρ τοῦτο δ λέγει, Κάθου, τῷ ἀπὸ τῆς γῆς ἐπὶ τοὺς εὐ ρανοὺς ἀνελθόντι καθίσαι πάλιν λέγει, καθώς πρὶν ἐπάνω ἦν τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ· ὡς εἶναι ὑμᾶς τοὺς Ἰουδαίους ἐχθροὺς αὐτοῦ καὶ πατουμένους ὑπὸ τοὺς πόδας τοῦ Χριστιανικοῦ φύλου ἕως τελευταίας ώρας. "Οθεν καὶ δικαίως πατεῖσθε, καὶ τὸ ἀποβησόμενον ὑμῖν δίκαιον· τὸν γὰρ καιρὸν ἐν λέγετε καὶ ἐκδέχε σθε φθάνειν ὑμᾶς βλέμματος γοργοτέρου παρέχεται μεθ' οὗ καὶ ὑμεῖς καὶ ᾧ πιστεύετε πλάνῳ, εἰς αἰω νίαν πυρὸς ἐκδοχὴν δέδοσθε. Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς προφήτης καὶ βασιλεὺς ἐν τῷ αὐτῷ ψαλμῷ ὡς ἐκ προσώπου τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός as Psal. 11, 7. as ibid. 8. S. ANASTASII SINAITE

περὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ Λόγου τοῦ Θεοῦ οὕτως λέγει· • Ἐκ γαστρὸς πρὸ ἑωσφόρου ἐγέννητα σε. » Ο γὰρ Εωσφόρος τῇ τετάρτῃ ἡμέρᾳ ἐγένετο· ὁ δὲ 'Αδάμ τῇ ἕκτῃ ἡμέρᾳ ἐπλάσθη. Λοιπόν, ὦ Ἰουδαῖς, εἰπὲ, τίνα πρὸ παρασκευῆς τῆς κτίσεως ἐγέννησεν ὁ Θεός. 'Αρα περὶ τοῦ Ἀδὰμ λέγει ; Οὐδαμῶς· μετὰ γὰρ δύο ἡμέρας τοῦ ἑωσφόρου καὶ τῶν ἀστέρων ἐπλάσθη. ᾿Αλλὰ περὶ τοῦ Ἠλειμμένον ὑμῖν λέγει; ἀλλὰ υἱὸν Δαβὶδ αὐτὸν οὐ λέγετε εἶναι· ὁ δὲ Δαβὶδ μετὰ πολ- λούς χρόνους τοῦ Ἀδὰμ ἐγεννήθη· ὁ γὰρ Ἀδὰμ τῇ ἕκτῃ ἡμέρᾳ ἐπλάσθη, ὡς εἴρηται, καὶ οἱ ἑωσφόροι τῇ τετάρτῃ ἡμέρᾳ ἐγένοντο· ὁ δὲ Θεὸς περὶ τοῦ ἰδίου Υἱοῦ λέγει, ότι ο Πρὸ ἑωσφόρου ἐγέννησά σε σὺ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ, ο τουτέστιν ἱερεὺς τῶν ἐθνῶν. Ὁ γὰρ Μελχισεδέκ οἶνον καὶ ἄρτον προσέφερε τῷ Θεῷ, καθὼς καὶ ὁ Χριστὸς, ὁ ἀρχιερεὺς ἡμῶν, παρέδωκεν ἡμᾶς θύειν αὐτῷ ἀναιμάκτους θυσίας κατὰ τὴν τάξιν Μελχισε δέκ. Ακουσον δὲ καὶ Σολομῶντος λέγοντος περὶ τῆς πρὸ αἰώνων γεννήσεως τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· . Πρὸ τοῦ τὰ ὄρη γενέσθαι, πρὸ τοῦ τὰς πης γὰς προελθεῖν, πρὸ δὲ πάντων βουνῶν, γεννᾷ με. Δεῖξόν μοι οὖν τίνα ὁ Θεὸς πρὸ πάσης τῆς κτίσεως ἐγέννησεν. Ωσαύτως δὲ καὶ πάλιν ὁ Δαβὶδ ἐν βίο βλῳ Ψαλμῶν οζ' λέγει· . Ὁ Θεὸς, τὸ κρῖμά σου τῷ βασιλεῖ δὸς, καὶ τὴν δικαιοσύνην σου τῷ υἱῷ τοῦ βασιλέως. » Καὶ μὴ εἴπῃς περὶ Σολομῶντος λέγειν· εἶπε γὰρ μετὰ ὀλίγους στίχους, ὅτι ο Κατακυριεύσει ἀπὸ θαλάσσης ἕως θαλάσσης, καὶ πρὸ τοῦ ἡλίου δια- μένει τὸ ὄνομα αὐτοῦ, καὶ πρὸ τῆς σελήνης, γενεάς γενεῶν. ὁ Ἰδοὺ ἔδειξά σοι σαφῶς καὶ διὰ Δαβὶδ καὶ διὰ Σολομῶντος, ὅτι πρὸ πάσης τῆς κτίσεως ἐγεν νήθη ὁ Υἱὸς ἐκ τοῦ Πατρὸς, ὡς οἶδεν αὐτὸς μό νος. Πάλιν ἐκεῖνό μοι εἴπατε ὑμεῖς, καὶ εὐθὺς φαίνεται ἡ ἀλήθεια, τὸν ἠλειμμένον ὃν ἐκδέχεσθε ὑμεῖς, τίνα λέγετε αὐτόν; Θεὸν ἢ ἄνθρωπον ψιλόν, ὡς τὸν Δαβὶδ καὶ τοὺς λοιποὺς ἀνθρώπους; Εχει εἰπεῖν ὁ Ἰου δαῖος Ανθρωπον αὐτὸν λέγομεν, καὶ οὐ Θεόν, ἀλλ' ὡς ἕνα τῶν προφητῶν· οὐκ ἔστι γὰρ εἰ μὴ εἷς καὶ μόνος ὁ Θεὸς, καὶ οὐχὶ δύο, καθάπερ οἱ Χριστιανοὶ λέγετε. Καὶ ἐπεὶ οὕτως λέγετε, ὅτι ἄνθρωπος ἐστι ψιλὸς ὁ ἐρχόμενος Χριστὸς ὑμῶν, ἐνέγκωμεν ἄρτι τὰς φωνὰς τῶν προφητῶν, καὶ ἐὰν Θεὸν ἐκήρυξαν τὸν ἐρχόμενον δηλονότι, καὶ ὁ ἐλθὼν καὶ παρ᾽ ἡμῶν D τῶν Χριστιανῶν προσκυνούμενος καὶ πιστευόμενος, αὐτός ἐστιν ἀληθῶς ὄντως ὁ ἀληθῆς Χριστός· ἂν δὲ ἐκδέχεσθε ὑμεῖς οἱ Ἰουδαῖοι, πλάνος ἐστὶ καὶ ᾿Αντί- χριστος. Εἰ δὲ πάλιν μὴ παραστήσωμεν τους προ- φήτας λέγοντας αὐτὸν Θεόν, δηλονότι ἡμεῖς πλανώ μεθα, Ἰουδαῖοι δὲ ἀληθεύουσιν. Είπατε περὶ τίνος ὁ προφήτης λέγει· ο Ευλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου, Θεὸς Κύριο, καὶ ἐπέφανεν ἡμῖν. Προσέχετε μετὰ ἀκριβείας· πάντως Θεὸν καὶ Κύριον λέγει εἰπών· ι Θεὸς καὶ Κύριος, καὶ ἐπέφανεν ἡμῖν. » Εἴτε οὖν ἐπέφανεν ἡμῖν, εἴτε ἐπιφανῆναι μέλλει, οὐκ ἔστιν ὁ Χριστὸς ὑμῶν τῶν Ἰουδαίων, ἀλλ' ἡμέ A et Verbo Dei sic loquitur : « Ex utero aule luci- ferum genui te 33;, Lucifer porro quarta die crea- tus est, Adam vero sexta die formatus est. Nunc, o Judæe, dic mihi : Quem ante creationis primordia genuerit Deus. Num de Adamo loquitur ? Minine, siquidem post secundum diem quo Lucifer et astra creata sunt, formatus est. Forsan de Uncto vestro loquitur ? Sed illum, de quo sermo est, Filium esse Davidis non dicitur; cæterum David longo tempore, post Adamum et astra natus est: Adamus enim, ut dictum est, sexta creationis die formatus est, astra quarta die facta sunt; Deus autem de proprio Filio dicit Ante Luciferum genui te; tu es sacerdos in æternum secundum ordinem Melchi- sedec, id est, sacerdos gentium : Melchisedec enim vinum et panem Deo obtulit, sicut et Chri- stus, pontifex noster, nobis mandatum dedit, ut ipsi incruenta sacrificia offeramus, secundum or- dinem Melchisedec. Audi et Salomonem de gene- ratione unigeniti Filii Dei ante secula dicentem : • Antequam fierent montes, antequam fontes prodi- rent, et ante omnes colles genuit me. Indica ergo mihi quem ante omnem creaturam genuerit Deus. Lxxi, iterum dicit : . Deus, judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis " ;, ncque les dicas de Salomone dicta esse, siquidem subdit paulo post : c Dominabitur a mari usque ad mare, et permanet ante solemn nomen ejus, et ante lunam in generationes generationum 13. Ecce perspicue demonstravi tibi, ex Davidis Salomonisque testi- monio, Filium Dei ante omnem creaturam a Patre fuisse generatum, eo modo quem ipse solus novit. 1. 9. Rursus aliam questionem solvite mihi, et statim veritas apparebit : Unctum illum, a vobis exspe- clatum, quem dicitis esse? Deumne, an hominem tantum, sicut fuit ipse David, et cæteri homines exsistunt? Respondebit sane Judæus : Hominem esse illum dicimus, non Deum, sed quasi unum e numero prophetarum: non est enim nisi unus Deus, et minime duo, sicut vos Christiani dicitis. Αt vero, quoniam purum hominem esse dicitis, qui ventu- rus est, Christum vestrum, conferamus in medium dicta prophetarum, et siquidem Deum esse pr dicarunt eum qui venturus erat, profecto qui venit, et a nobis Christianis colitur, cuique credimus, is verus Christus est; quem vero vos, Judæi ex- spectatis impostor est et antichristus; si autem non produxerimus prophetas Deum esse illum decla- rantes, ipsi erramus, Judæi vero vera loquuntur. Indicate igitur mihi, de quo Propheta dixerit : • Benedictus qui venit in nomine Domini; Deus Dominus, et illuxit nobis ". » Attendite diligenter ; aperte Deum illum et Dominum declarat, dicens : • Deus et Dominus, et illuxit nobis. Sive ergo illu- xerit, id est, apparuerit nobis, sive appariturus sit,non Item David, in libro Psalmorum, psalino xcvn, imo 23 Psal. cix, 5. as Psal. Lxxi, 3* ibid. 8, 94 Psal. cxvi, 26. 27. DISPUTATIO ADVERSUS JUDEOS.

est Christus vester Judaeorum, sed noster Christiano- rum, siquidem vos purum hominem fore quem ventu- rum exspectatis, asseritis, David autem Deum et Do- minum prædicavit eum, qui venturus erat et venit. Item Isaias, non angelus, non legatus, sed . Ipse, inquit, ‹ Dominus veniet, et salvabit nos ; › el : Parvulus natus est nobis; et filius datus est no- his, et vocatur magni consilii Angelus, Admirabilis Consiliarius, Deus fortis, Dominator, Princeps pacis. Pater futuri sæculi 88., Ecquis homo, quan- doquidem Christum hominem purum fore dicitis, quis homo potest esse Deus fortis, Dominator, Princeps pacis, Pater futuri sæculi? Item Habacum: Deus a Theman veniet ". et Jeremiam alta voce clamantem: Hic est Deus no- ster; non aestimabitur alius adversus eum ; hic adin- venit omnem viam disciplinæ, et tradidit eam Jacob puero suo, et Israel dilecto suo; posthæc in terris visus est, et cum hominibus conversatus est "°. Viden' quod illum prophetæ Deum verum in ter- risque visum et cum hominibus conversatum præ- dicarunt? Sed et David, e Regnavit, inquit, Deus super gentes *¹, eos videlicet ad se vocando per dem Filii sui: quare non dixit: Regnavit Deus super Judæos? Et rursus: « Viderunt omnes gen- tes Salutare Dei nostri 11 : • Dicite inter ; › et : gentes, quoniam Dominus regnavit *, › nimirum per fidem. Isaias vero [imo Malachias] : « Ab ortu solis usque ad occasum, glorificatum est nomen meum in gentibus . . Apud Osee : . Vocabo, in- C quit Deus, non populum meum, Populum meum, › id est, gentes, • et Misericordiam consecutain, non misericordiam consecutain *, . id est, Sy- nagogam Judæorum. Item et Jacob patriarcha benedicens filiis suis, testamentumque consti- tuens, sic de Christo loquitur: «Non deficiet princeps de Juda, et dux de femoribus ejus, donec venial cui repositum est, id est, Christus, et ipse erit exspectatio gentium : quippe providebat animo cæcitatem Judæorum. Frustra igitur exspectant Judæi quem exspectant: Chri- stus enim, quem gentes exspectant, jam venit, et ideo defecit princeps et dux de Juda. • Audi Quod vero verus sit Christus noster non de D ceptor, sicut vos Judæi dicitis æstimatisque, hoc etiam vobis probare obvium est non modo ser · monibus, verum ipsis rebus, quæ usque hodie cla- mant el testantur quod quæcunque dixit, ut uni- verso orbe impleta sint, juxta hanc ipsius declara- tionem. • Column enim, inquit, et terra transibunt, verba autem mea non transibunt 47. • Qualia autein sint verba illius, audi diligenter. Etenim de hoc vestro, hoc est, Judzorum, templo dixit : « Non resinquetur in illo lapis super lapidem 18;, im- pleta est hæc prædictio, vel non impleta est ? Dixit 38 Isa. IX. "Habac. I. 3. us Pavlo 63 Psal, xc, 10. 44 Malac. 1, 11. ** Osce. 11, 21; Rom. ix, 25. 46 Gen. sur, 10. of Mattle. XXIV, 35. ἐρχόμενον ἐκδέχεσθε καὶ οὐ Θεὸν, ὁ δὲ Δαβ δ Θε καὶ Κύριον τὴν ἐρχόμενον καὶ ἐλθόντα ἐκήρυξε. Καὶ ὁ Ησαΐας μὲν λέγει· . Οὐκ ἄγγελος, οὐ πρέσβυς, ἀλλ' αὐτὸς ὁ Κύριος ἥξει, καὶ σώσει ἡμᾶς· ς καὶ ὅτι « Παιδίον έγεννήθη ἡμῖν, καὶ υἱος ἐδόθη ἡμῖν, καὶ καλεῖται τῆς μεγάλης βουλῆς ᾿Αγγελος, θαυμα στός, Σύμβουλος, Θεὸς ἰσχυρὸς, Εξουσιαστής, Αρχων εἰρήνης. Πατὴρ τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. ο Ποῖος ἄνε θρωπος, καθὼς ὑμεῖς λέγετε, δύναται εἶναι ο Θεός Ισχυρός, Εξουσιαστής, "Αρχων εἰρήνης, Πατὴρ τοῦ μέλλοντος αἰῶνος; κ Α τερος τῶν Χριστιανῶν· ὑμεῖς γὰρ ἄνθρωπον εν • :> Ωσαύτως καὶ ὁ ᾿Αβακούμ φησι· . Ὁ Θεὸς ἀπὸ Θα μὲν ἥξει, ο ῎Ακουσον καὶ Ἱερεμίου κεκραγότης μέγα· • Οὗτος ὁ Θεὸς ἡμῶν· οὐ λογισθήσεται ἔτει μος πρὸς αὐτόν· ἐξευρε πᾶσαν ὁδὸν ἐπιστήμης, καὶ ἔδωκεν αὐτὴν Ἰακὼβ τῷ παιδὶ αὐτοῦ, καὶ Ἰσραήλ τῷ Αγαπημένῳ ὑπ' αὐτοῦ· μετὰ τοῦτο ἐπὶ γῆς ὤφθη, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφη. » Βλέπεις ὅτι θεὸν ἐκήρυξαν ἀληθινὸν τὸν ἐπὶ γῆς ὀφθέντα καὶ τοῖς ἀνθρώποις συναναστραφέντα ; Καὶ ὁ Δαβὶδ λέγει περὶ αὐτοῦ, ὅτι « Ἐβασίλευσεν ὁ Θεὸς ἐπὶ τὰ ἔθνη, τουτέστι διὰ τὸ ἐπισπάσασθαι αὐτοὺς τὸν Θεὸν διὰ τῆς πίστεως τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ. Διὰ τί οὐκ εἶπεν, ὅτι Εβασίλευσεν ὁ Θεὸς ἐπὶ τοὺς Ἰουδαίους ; » Καλ πάλιν· « Είδοσαν πάντα τὰ ἔθνη τὸ Σωτήριον τοῦ Θεοῦ ἡμῶν. » Καὶ, ο Εἴπατε ἐν τοῖς ἔθνεσιν, ὅτι Κύ ριος ἐβασίλευσε, ν τουτέστι διὰ τῆς πίστεως. Καὶ ὁ Ησαΐας, ὅτι ι Απὸ ἀνατολῶν ἡλίου καὶ ἕως δυσμῶν δεδοξασμένον τὸ ὄνομά μου ἐν τοῖς ἔθνεσι. » Καὶ πάλιν Ωσηέ, ο Φησὶ ὁ Θεός· Καλέσω τὸν οὐ λαόν μου λαόν μου, ο τουτέστι τὰ ἔθνη· ι καὶ τὴν ἠλημε νην, οὐκ ἠλεημένην, ο τουτέστι την συναγωγήν τῶν Ἰουδαίων. Ωσαύτως καὶ ὁ πατριάρχης Ιακώβ εὐλογών τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ καὶ διατασσόμενος, εἶπε περὶ τοῦ Χριστοῦ οὕτω;· « Οὐκ ἐκλείψει ἄρχων ἐξ Ἰούδα, οὐδὲ ἡγούμενος ἐκ τῶν μηρῶν αὐτοῦ, ἕως οὗ ἔλθη ᾧ ἀπόκειται, τουτέστιν ὁ Χριστός· καὶ αὐτὸς προσδοκία ἐθνῶν· ο ὡς γινώσκων τὴν τῶν Ἰουδαίων πώρωσιν. Ὥστε μάτην προσδοκῶσιν οἱ Ἰουδαῖοι ἐν προσδοκῶσιν· ἐν γὰρ τὰ ἔθνη προσδοκῶσι Χριστόν, ἦλθε· διὰ τοῦτο καὶ ἐξέλιπεν ἄρχων ἐξ Ἰούδα καὶ ἡγούμενος. Οτι δὲ ἀληθής ἐστι καὶ οὐ πλάνος ὁ Χριστὸς, ὡς ὑμεῖς οἱ Ἰουδαῖοι λέγετε καὶ νομίζετε, παραστήσω μεν ὑμῖν καὶ τοῦτο, οὐ διὰ ῥημάτων μόνον, ἀλλὰ καὶ διὰ πραγμάτων μέχρι τοῦ νῦν κραζόντων καὶ μαρτυρούντων ὡς ἐν πάσῃ τῇ οἰκουμένῃ, καὶ ἔτι πάντα τὰ ὑπ' αὐτοῦ λεχθέντα γεγόνασι. Εἶπε γέρ, ὅτι ο Ο ουρανός καὶ ἡ γῆ παρελεύσονται, οἱ δὲ λ γοι μου οὐ μὴ παρέλθωσιν. » Ποίους δὲ λόγους, νεο νεχῶς ἄκουσαν· εἶπε γὰρ περὶ τοῦ ὑμετέρου ναού, τουτέστι τῶν Ἰουδαίων, ὅτι ο Αμὴν λέγω ὑμῖν, οὐ μὴ μείνῃ λίθος ἐπὶ λίθον ἐπ' αὐτόν· ο ἆρα γέγονεν ἐπ' αὐτὸν ὁ αὐτοῦ λόγος, ἢ οὐ γέγονεν; Εἶπεν, ὅτι 4. 6. 3 Isa. XXXV, Bryn b. m, 36 58. * Psal. xLvi, 9. XCVI. 5. 19 ibid. 2. S. ANASTASII SINAITE

Ἐλεύσονται οἱ Ρωμαῖοι καὶ ἀροῦσιν ὑμῶν τὸ ἔθνος καὶ τὴν πόλιν καὶ τὸ βασίλειον· ἆρα γέγονε τοῦτο ὑπὸ Ουεσπασιανοῦ καὶ Τίτου, ἢ οὐ γέγονεν ; Εἶπεν, ὅτι ο Ο νόμος καὶ οἱ προφῆται ἕως Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ, καὶ παύσονται· ο ἆρα οὐ γέγονε τοῦτο; Τις προφήτης παρ' ὑμῖν μετὰ Ἰωάννην τὸν Βαπτι- στήν; Επίδειξόν μοι λοιπὸν ἀφ' οὗ ἐσταύρωσας τὸν Χριστίν, ποῖος προφήτης παρ' ὑμῖν εὑρέθη; ποῖον βασίλειον ἔχετε σήμερον; Ποῦ εἰσιν οἱ κριταὶ ὑμῶν; που οἱ ἄρχοντες ; πάντες ἐξέλιπον. Ποῦ ὁ ναὸς ὑμῶν; ἰδοὺ κεῖται ἔρημος. Ποῦ εἰσὶν αἱ πλάκες ἂς ἐλάβετε; ἰδοὺ οὐκ εἰσί. Ποῦ αἱ θυσίαι ὑμῶν; ἰδοὺ ἐξέλιπον. Ποῦ ἡ κιβωτός τῆς διαθήκης ; ἰδοὺ οὐ φαί- νεται. Ποῦ τὸ θυσιαστήριον ὃ ἐποίησε Μωσῆς ; ποῦ ἡ ῥάβδος ἡ βλαστήσασα; ποῦ ἡ στάμνος καὶ τὸ μάννα ; ποῦ ἐπισκίασις ἐν τῷ ναῷ καὶ ὁ καθαρισμὸς τοῦ ἁγιάσματος; ποῦ τὸ πῦρ τὸ κατερχόμενον ἐκ τοῦ οὐρανοῦ; Ποῦ ἕνα προφήτην έχετε σήμερον ; οὐδένα ἀληθῶς ἔχετε, κατὰ τὴν φωνὴν τῶν τριῶν παίζων τὴν ὑπὲρ ὑμῶν λέγουσαν, ὅτι « Οὐκ ἔστιν ἐν τῷ καιρῷ τούτῳ ἄρχων προφήτης καὶ ἡγούμενος, ο καὶ τὰ ἑξῆς, « ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, καὶ εὑρεῖν ἔλεος. ο Ποῖον γὰρ τόπον, ἐξ ὧν ἔδωκεν ὑμῖν ὁ Θεὸς, ἔχετε σήμερον; ᾿Αλλὰ πάντας ἐξ ὑμῶν ἐπῆρε, καὶ ἡμῖν αὐτοὺς ἔδωκε· κἂν τὸ Σινᾶ εἴπῃς ὅπου τὸν νόμον ἐδέξω καὶ οὐ κατεδέξω, ἀλλ' ὁ Χριστὸς ἐκεῖ δοξάζει ται σήμερον· κἂν τὸν Ἰορδάνην ὅπου ἐπέρασεν ὁ τότε λαὸς ὑμῶν εἴπῃς, ἀλλὰ Χριστοῦ ἐκεῖ βαπτι σθέντος, αὐτὸς παρ' ἡμῶν ἐκεῖ δοξάζεται· κἂν τὴν Ἱερουσαλήμ καὶ τὴν Σιών εἴπῃς, ἀλλὰ Χριστοῦ ἐκεῖ C σταυρωθέντος, τὰ αὐτοῦ παθήματα ἐκεῖ προσκυ νοῦνται σήμερον· εἴτε τὸ ὄρος τῶν Ἐλαιῶν εἴπῃς, ἀλλὰ Χριστοῦ ἐκεῖθεν ἀναληφθέντος, αὐτὸς ἐκεῖ δο ξάζεται· κἂν τὴν Βηθλεὲμ πόλιν Δαβὶδ εἴπῃς, ἀλλὰ Χριστοῦ ἐκεῖθεν γεννηθέντος, ὡς ἐν οὐρανῷ κἀκεῖ δοξάζεται πάντοτε. Καὶ τί λέγω Βηθλεὲμ, καὶ Σιών. καὶ Ἰορδάνην; Παρελθε Δύσιν, ἐπισκόπησον ᾿Ανα τολήν, ἐκζήτησον τὴν ὑπ' οὐρανὸν, αὐτὰς τὰς Βρε - ταννικὰς νήσους, αὐτὰ τὰ ἑσπέρια καὶ ἔσχατα τοῦ κόσμου· τὰ μὲν Ἰουδαίων καὶ Ἑλλήνων παλαιω θέντα καὶ ἀφανισθέντα, τὰ δὲ Χριστοῦ πάντα πιο στευόμενα καὶ τιμώμενα καὶ βεβαιούμενα. Καὶ μὴ εἴπῃς, ὅτι σήμερον καταπονούμεθα οι Χριστιανοὶ καὶ αἰχμαλωτιζόμεθα· τοῦτο γάρ ἐστι τὸ μέγα, ὅτι καὶ ὑπὸ τοσούτων διωκομένη και που λεμουμένη ἡ πίστις ἡμῶν, ἵσταται καὶ οὐ παύεται, οὐδὲ τὸ βασίλειον ἡμῶν καταργείται, οὐδὲ αἱ ἐκ- κλησίαι ἡμῶν κλείονται· ἀλλὰ ἀναμέσον τῶν ἐθνῶν τῶν κρατούντων καὶ διωκόντων ἡμᾶς ἐκκλησίας ἔχομεν, καὶ σταυρούς πήσσομεν, καὶ ἐκκλησίας οἰκοδομοῦμεν, θυσίας ἐπιτελοῦμεν. Εἶπεν, ὅτι «Κη- ρυχθήσεται τὸ Εὐαγγέλιον ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ· ο ἆρα γέγονεν, ἢ οὐ ; Εἶπε, Πύλαι ᾅδου οὐ κατισχύσουσι τῆς αὐτοῦ Ἐκκλησίας, ήγουν τῆς πίστεως ἡμῶν· ἄρα ἐψεύσατο ; οὐκ ἐγένοντο "Ελληνες καὶ αἱρεσιάρ και πολλοὶ, καὶ τύραννοι ισχυροί, καὶ ἀσεβεῖς βασι- λεῖς πολεμήσαντες τὴν πίστιν ἡμῶν, καὶ οὐκ ἠδυνή " A iterum : . Venient Romani, et tollent gentem ve stram, et civitatem, et regnum : factum illud est per Vespasianum et Titum, vel non factum est? Dixit Lex et prophetæ usque ad Joannem Bapti stam, et cessabunt se :, nonne et illud est imple tum? Ecquis inter vos propheta post Joannem Baptistam? imo indica mihi quis propheta apud vos inventus sit, ex quo crucifixisti Christum ; quale habetis hodie regnum ? ubi sunt judices vestri ? ubi principes? Omnes defecerunt. Ubi teniplum vestrum ? ecce desolatum jacet. Ubi sunt tabulæ quas accepistis? ecce non exsistunt. Ubi sacrificia vestra ? ecce defecerunt. Ubi arca testamenti ? ecce non comparet. Ubi est altare quod fecit Moyses? ubi virga quæ germinavit? ubi urna et manna ? ubi illa in templo ἐπισκίασις et lustratio sanctificationis? ubi ignis de cœlo descendens? Ubi vel unum prophetam hodie habetis? Certe nul- lum habetis, juxta sermonem trium puerorum, qui, personam vestram assumentes, dicebant: Non est in tempore hoc princeps, et propheta, et dux, et quæ sequuntur, coram Domino, ut possimus invenire misericordiam "., Quem enim locorum quos dedit vobis Deus, hodie habetis? Omnes vobis abstulit, et nobis ipsis dedit. Si enim montem Sinai dicas ubi legem accepisti, non autem suscepisti : at ibi Christus hodie glorificatur; si Jordanis regio- nem, ubi transivit olim populus vester: at Christo ibi baptizato, ipse a nobis ibidem colitur; si Jeru- salem et Sion : al, Christo ibi crucifixo, ipsius passiones ibidem hodie adorantur; si montem Olivarum at, Christo inde in cœlos assumpto, ipse ibi glorificatur; si Bethleem, civitatem David : at, Christo ibi incarnato, ibi, sicut in caelo, semper glorificatur. Sed quid dico Bethleem, et Sion, et Jordanem? Percurre Occidentem, Orien tem considera, omnem quæ sub cœlo est, terram investiga, ipsas Britannicas insulas, ipsas occi- dentales et extremas mundi plagas: quæcunque ad Judæorum gentiumque religionem spectant, antiquata et abolita; omnia vero Christi mysteria, credità, honorata et confirmata reperies. Nec dicas, nos hodie Christianos alligi, capti- vosque teneri; etenim illud ipsum est maxime D mirandum, quod fides nostra, a tantis hostibus vexata et impugnata, stat et non deficit; imo ne- que regnum nostrum cessat neque ecclesiæ no- træ clauduntur, sed inter medias gentes, in medio eorum qui nobis dominantur persequunturque, ecclesias habemus, cruces figimus, novas ecclesias ædificamus, sacris operamur. Dixit Evangelium prædicatum iri universo mundo os : Utrum et illud factum est, necne ? Dixit : • Porte inferi non prz- valebunt adversus eam , id est, adversus fidem nostram an et in hoc falsum locutus est? Annon exstiterunt gentiles et hæresiarchæ multi, tyranni- que potentes et reges impii, qui fidem nostram ' • Joan. xi, 50 Luc. xvj, 16. 48. * Dan. 1, 38, 39. σε Matth. Isν, 14. vs Matth. xvr, 18. DISPUTATIO ADVERSUS JUDÆOS.

S. ANASTASII SINAITE oppugnarunt, et non potuerunt cam exstinguere? Dixit nobis, qui credimus in eum: Eritis odio omnibus propter nomeu meum : » ipsi dicite, Judæi, nonne prop er nomen Christi omnes gentes oderunt nos et abominantur? Et si autem vos de illis omnibus reliceatis, ipsi lapides clamabunt. Sane videmus non exstitisse a sæculo gentem ab omnibus tanto tempore impugnatam, quin deleta fuerit, præter solam Christianorum gentem: quæ non ita permansisset indebilis, quamvis ab omni- bus gentibus impugnata, nisi manus Domini con- servasset, et etiam nunc conservaret ita indelebi- lem. Nobis etiam compertum est, nullum Christia- norum imperatorem Barbaris unquam in mortem. esse traditum, quamvis a tot gentibus hoc impu- gnatum sit imperium ; imo, non modo non potuer Β runt imperatores Christianorum tollere, sed ne imaginem quidem eorum cum signo crucis in nu- misinate impressum abolere valuerunt, etiamsi id non pauci tyranni tentaverint. Neque est quod illud contemptibile quid et parvi momenti esse creda- tur, nempe fidem nostram, semper oppugnari, semperque firmam nihilominus perseverare, et indelebilem : nisi enim Deus fidem nostram præ cæteris omnibus elegisset et comprobasset, nunquam eam inter gentes, velut lupos, invictam con- servasset. Præterea non permisisset Deus fidem falsam usque ad terminos terræ dominari, nisi fuisset œconomia adventus in carne Christi, Filii ejus, Dei et Salvatoris nostri : unde hoc ipsum, nempe Evangelium Christi ubique gentium creditum esse, ο certissime probat non esse aliam fidem nostra religiosiorem sub culo. Quid igitur? Adeone ini- quus est Deus? Absit ! non adeo, inquam, iniquus est, ut, probe sciens quod Christiani erramus, sic nos errori tradat. Jam vero quot anni a Christo effluxerunt, ut tanta hominum multitudo ab boc errore perierit! Non enim hoc observare vel re- spondere licet, tanto nempe annorum spatio, veri- tatem nos Israeliticis gentibus edoceri. Quinimo, responde mihi, quomodo nobis ; nobis, inquam, errorem amplexis, quod dicitur, universæ terræ imperium Deus commisit? Quomodo factum est, ut nemo signum numismatis abolere potuerit ? Scilicet monstrare voluit Deus quod, etiamsi nos Christiani persecutionem patimur, omnium tamen D fınperium obtinemus: siquidem signum numisma- tis imperii, nostri, ipsum est Christi signum. Dic igitur mihi, nisi inde probatur æterna invicta et indelebilia exsistere fidem et in perium Christiano- rum, quomodo factum est ut vos omnnes, qui cru- cem Christi odistis et cecideruntet jacent? quoinodo crucem in numismate non niodo abolere non potestis, verum etiam libenter suscipitis; imo, si quem nummum cruce carentem viderint, repro- batis et rejicitis? Adeo verum est quod de vobis dixit David: Oculos habent et non videbunt **. * Matth. X, 85 Psal. cx, 5 vel 14. πιστεύουσιν, ὅτι ο Εσεσθε μισούμενοι ὑπὸ πάντων διὰ τὸ ὄνομά μου· ἄρτι ὑμεῖς εἴπατε, Ἰουδαῖο:, οὐ διὰ τὸ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ πάντα ἡμᾶς τὰ ἔθνη μισεῖ καὶ βδελύσσεται ; Κἂν οὖν ὑμεῖς ταῦτα ἀπαν τα παρασιωπήσητε, οι λίθοι κεκράξονται. Καὶ βλέ- πομεν ὅτι οὐχ εύρηται ἀπ' ἀρχῆς αἰῶνος ἔθνος ὑπὸ πάντων πολεμηθὲν ἐπὶ χρόνους τοσούτου; καὶ μὴ ἐξαλειφθέν, εἰ μὴ μόνον τὸ τῶν Χριστιανῶν ἔθνος, ὅπερ οὐκ ἂν ἔμεινεν ἀνεξάλειπτον οὕτως ὑπὸ πάντων ἐθνῶν πολεμούμενον, εἰ μὴ χειρ Κυρίου διεφύλαττε καὶ διαφυλάττε: αὐτὸ ἀνεξάλειπτον. Καὶ ἄλλο, ὅτι οὐδεὶς Χριστιανῶν βασιλεὺς βαρβάροις ποτὲ παρ. εδόθη εἰς θάνατον, καίτοι γε τοσούτων ἐθνῶν τὸ βα σίλειον πολεμησάντων· οὐ μόνον δὲ τὸν βασιλέα, ἀλλ' οὐδὲ τὴν ἑαυτοῦ εἰκόνα ἐκ τοῦ νομίσματος καταβο γῆσαι σὺν τῷ σταυρῷ ἴσχυσαν, καίπερ τινῶν τυράν νων τοῦτο δοκιμασάντων. Μὴ γὰρ ψιλόν τε καὶ εὐ τελές σοι πράγμα τοῦτο εἶναι νομισθῇ, ὅτι πάντοτε οὐκ ἐπαύσατο ἡ πίστις ἡμῶν πολεμουμένη καὶ ἱστα μένη καὶ μὴ ἐξαλειφομένη. Εἰ γὰρ μὴ ὑπὲρ τάτας τὰς πίστεις τὴν ἡμετέραν ὁ Θεὸς ἐξελέξατο καὶ Αγάπησεν, οὐκ ἂν ἀναμέσον τῶν ἐθνῶν ὡς λύκων ὄντων ἐφύλαττεν ἀνάλωτον. Α θησαν ταύτην σβέσα:; Εἶπεν ἡμῖν τοῖς εἰς αὐτὸν Πλὴν οὐδὲ ἔμελλε συγχωρεῖν ὁ Θεὸς πεπλανημέν την πίστιν κατακυριεύειν ἐπὶ πάντα τὰ πέρατα τῆς γῆς, εἰ μὴ ἦν ἡ οἰκονομία τῆς ἐνσάρκου παρουσίας Χριστοῦ τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν. "Οθεν καὶ αὐτὸ τοῦτο τὸ ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσι πιστευ θῆναι τὸ Εὐαγγέλιον τοῦ Χριστοῦ, μαρτυρίας ἐστὶν ἀψευδεστάτης, ὅτι οὐκ ἔστιν ἄλλη πίστις εὐσεβεστέ μα ἐν τῇ ὑπ' οὐρανόν. Αρα τοιοῦτος ἄδικος ὁ Θεός ; μὴ γένοιτο! Ὅτι ἐγίνωσκεν ὅτι πλανώμεθα οἱ Χριστια νοί, ἤφιεν ἡμᾶς οὕτως. Ιδού λοιπὸν πόσοι χρόνοι ἀπὸ Χριστοῦ ἀπολέσθαι τῇ πλάνῃ τοσοῦτον γένος καὶ πλῆθος ἀνθρώπων! μὴ γὰρ τοῦτο σκοπήσητε η εξ πητε, ὅτι ἄρτι εἰς τοσαῦτα ἔτη παιδευόμεθα ἀπὸ τῶν Ἰσραηλιτῶν ἐθνῶν· ἀλλ' ἐκεῖ ὁ μοι ερμήνευσαι, πῶς ἡμῖν τοῖς πλανωμένοις, ὡς λέγετε, τὴν βασι λείαν ὁ Θεὸς πάσης τῆς γῆς ἐπίστευσε; πῶς τὴν τοῦ χρυσίου σφραγίδα οὐδεὶς καταργῆσαι ἡ ἐπᾶραι ἐξ ἡμῶν ἴσχυσε ; πόσοι βασιλεῖς ἐθνῶν, Περσῶν, Α- ράβων, τοῦτο ἐδοκίμασαν, καὶ οὐδαμῶς ἴσχυσαν ; ἵνα δείξῃ ὁ Θεὸς, ὅτι καν διωκώμεθα οἱ Χριστιανοί, ἀλλ' ἡμεῖς πάντων βασιλεύομεν· τὸ γὰρ σημεῖον τοῦ χρυσίου τῆς βασιλείας ἡμῶν, σημεῖον τοῦ Χρι στοῦ αὐτοῦ ἐστιν. Ἐπεὶ εἰπέ μοι, εἰ μὴ σημεῖον ἦν ὅτι αἰώνιος καὶ ἀνίκητος καὶ ἀνεξάλειπτος ἦν ἡ πίστις καὶ ἡ βασιλεία τῶν Χριστιανῶν, πῶς τὸν σταυρὸν τοῦ Χριστοῦ πάντες ὑμεῖς μισούντες καὶ βλασφημοῦντες, ἐκπεπτώκατε ; πῶς τὸν σταυρὸν ἐκ τοῦ χρυσίου ἀπαλείψαι οὐ δύνασθε, ἀλλὰ καὶ τοῦτον προθύμως δέχεσθε, ἀλλὰ καὶ ἐὰν χρυσοῦν χωρὶς σταυροῦ ἴδητε, βδελύσσεσθε αὐτὸ καὶ ἀποστρέφεσθε ; Οὕτω καλῶς ὁ Δαβὶδ περὶ ὑμῶν εἶπεν· ο Όφθαλ

Parnot. Gn. LYXSIX. μοὺς ἔχουσι, χαὶ οὐχ ὄψονται!" χαρδίας ἔχουσι, γαὶ οὐ συνιᾶσι.ν» Πῶς ὅπερ πολεμεῖτε, τοῦτο ποθεῖτε, καὶ ὅπερ βδελύσσεσθε, τοῦτο προθύμως δέχεσθε περαξόξως νικώμενοι; Καὶ εἰ ἄρα νοῦν καὶ φρόνη- σιν εἴχετε, ἤρκει ὑμῖν καὶ πᾶσι τοῦτο τὸ σημεῖον εἰς τὸ δεῖξαι χαὶ πεῖσαι ὑμᾶς, ὅτι ἡ πίστις χαὶ ὁ σταυρὸς τοῦ Χριστοῦ εἰς αἰῶνας πάντοτε βασιλεύτι. Πόσοι τὴν πέττιν ἡμῶν χαὶ τὴν Ἐχχλησίαν κατο- λῦσαι ἐδοκίμασαν καὶ οὐκ ἔσχυσαν; ᾿Αλλ' αὐτοὶ μὲν παρῆλθον, ὁ δὲ θεμέλιος τῆς Ἐχχληστίας χαὶ ἡ πί- στις ἴσταται ἀσάλευτος διὰ Χριστὸν τὸν οὕτως ὁρί- σαντα, ὅτι « Πύλα! ἄδου οὐ χατισχύσουσιν αὐτήν,» Ποῦ ἐστιν ὁ Διοχλητιανός : ποῦ ἔστιν ὁ Νέρων; ποῦ ὁ Οὐεσπασιανόξ; ποῦ Πρώδης ; ποῦ ὁ Μαξι- μιανὸς, καὶ πάντες οἱ τοὺς Χριστοῦ μόρτυρες ἀποχτείναντες, τὴν δὲ πίστιν ἡμῶν μὴ παύσαντες μηδὲ κλείσαντες ; Αὐτοὶ δὲ ἀπώλοντο καὶ διελύ- θησαν. Ὃ δὲ Χριστὸς οὐχ ἐψεύσατο ἡμῖν εἰπὼν, ὅτι « Ἔσεσθε μισούμενοι ὑπὸ πάντων διὰ τὸ ὕνομά μου.» Καὶ πάλιν, ὅτι « Ἐπὶ βασιλεῖ: καὶ ἡγεμόνας ἀχηήσε- σθε ἔνεχεν ἐμοῦ,» Ἕν οὖν ἐπιλέξασθε᾽ ἣ μισεῖτε ἡμᾶς, ὄντως δεικνύετε Χριστὸν ἀληθεύοντα εἰπόντα ἡμῖν, ὅτι « Ἴσεσθε μισούμενοι ὑπὸ πάντων διὰ τὸ ὄνομά μον. ν Οὐ μόνον δὲ τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἄλλα πολλὰ εἴπεν, ἅτινα καθ᾽ ἡμέραν θεωροῦμεν γινόμενα, καὶ ἐπὶ πλεῖον αὐτὸν ὡς Θεὸν προσχυνοῦμεν. Εἶπε, χη- φυχθήσεται τὸ Εὐαγγέλιον αὐτοῦ ἐν ὅλι» τῷ κόσμῳ" εἶπεν" Οὐ μὴ μείνῃ λίθος ἐπὶ λίθον εἰς τὸν ναὺν ὑμῶν" εἶπεν, ὅτι ε Ὁ μὴ ἀφιεὶς πατέρα καὶ ἀδελ- φοὺς καὶ ἀδελφὰς, οὐ δύναται ἀχολουθῆσαί μοι. ν Εἶπεν ἡμῖν περὶ ἐλεημοσύνης κρυπτῶς αὐτὴν ποιεῖν" εἶπεν ἡμῖν - « Βαπτίζεσθε εἰς τὸ ὄνομα τοῦ ἱατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. » Εἶπεν ἡμῖν τ «Μεὺ" ὑμῶν εἰμι πάσας τὰς ἡμέρας ἕω; τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος, » Τί; οὖν ἔστιν ὁ δυνάμενος ἐλέγξαι αὐτὸν, ὅτι ἐψεύσατο ταῦτα εἰπόντα τὸν Χρ'- στόν; Οὐδεὶς πάντως " ἀλλὰ πάντα γεγόνασιν, ὡς προείπομεν, καὶ γίνονται, ρα οὐχ ἔπεσεν ὁ ναὺς ὑμῶν καὶ ἐχάη; ἄρα οὐκ ἐκηρύχθη τὸ Εὐαγγέλιον αὐτοῦ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ ; ἄρα οὐ μισούμεθα οἱ Χρι- στιανοὶ ὑπὸ πάντων τῶν ἐθνῶν διὰ τὸ ὄνομα αὐτοῦ; ἄρα οὐ θεωροῦμεν μυρίους ἀφιέντας πατέρας, χαὶ μητέρας, καὶ ἀκολουθοῦντα, τῷ Χριστῷ; ἄρα οὐ 8λέ- πομὲν ἢ οὐ νοοῦμεν ὅτι μεθ᾽ ἡμῶν ἐστιν ὁ Χριστὸς πάσας τὰς ἡμέρας ἕωςτῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος, μὴ συγχωρῶν καταργηθῆναι τὴν πίστιν ἡμῶν; Τίς οὗν βλέπων τὰ τοιαῦτα καὶ τὰ τοσαῦτα αὑτοῦ ῥήματα γαὶ πράγματα, ἄπερ πρὸ χρόνων ὀκτακοσίων ἢ καὶ ἐπ-- ἔχεινα προεῖπεν, σήμερον καὶ χαθ' ἡμέραν γινόμενα καὶ λάμποντα, δύναται ἀπιστῆσαι ἢ σκανδαλισθῆναι εἰς αὑτόν; μὴ γένοιτο. Ὥστε τῷ βουλομένῳ ἐντεῦ- εν ἔστι μαθεῖν, ὅτι οὐχ ὑπάρχει ἑτέρα πίστις εὑ- σεδεστέρα ἐπὶ τῆς γῆς, ἀλλ᾽ ἢ μόνη ἡ εἰς Χριστόν. Αὐτῷ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, ᾿λμήν. | Quomodo, quod impugnatis, id ipsum requiritis, ct quod abominamini , kl ipsum diligenter suscipitiz, sic a vobis ipsis victi mirahiliter? Sane nisi mnens et intelligentia. vos defecisset, volis el exteris omnihus satis esset hoc signum , nL persuasum et vompertam . haberetis , fidem et. erucem Christi in seeula dominari. Quot et. quanti fidem et beele- Siam nostram dissolvere sperarunt, el non pe- luere ? Imo ipsi transierunt, at fundamentum Ec- clesie , quie est rdes, inconcussum manct, per Christum , qui sie deerevit, « Porte , inquiens, inferi non prievalebunt adversus eam 5*. » Ubi est Diocletianus? ubi Nero? ubi Vespasia- nus? ubi Herodes? ubi Moximianus, et omnes qui mariyres quidem Christi oceiderunt, fidem autem * nostram exstinguere vel intercludere non. petue- runt? Ipsi perierunt et dissoluti sunt, veraque prze nuntiaviL Christus, mobis dicens: « Odio eritis omnibus propter nomen meum ?'; » et iterum : * Ad reges et ad prsides ducemini propter me 9.» Noe igitur solum. superest, quod concludere de- beatis : odio nempe vestro adversum nos, perspi- cue demonstralis vera prophetasse Christum, dum diceret: « Odio eritis omnibus propter nomen meum.» Neque illud tantum, sed mulla alia prz- dixit, qu: quotidie ad effectum perducta conspici- hus, unde magis in ipsius, ut Dei, adoratioue conlirmamur, Dixit enim. priedicatum iri. Evange- lium suum in universo mundo; praedixit «non re- , mansurum lapidem super lapide in templo vestra,» ' dixit: « Qui nox relinquit patrem et fratzes et so- rores, non potest. venire post me "*; » de eleema- Syna precepit nobis, nt latenter eam faciamus ; dixit nobis: « Baptizamini in nomine Patris et Filii et Spiritus sancli; » et jterum : « Ecce. ego vobis- cun sum usqne ad consummationem sveuli**. » Ecquis igitur Christum possit mendacii arguere cirea has oumes praedictiones? Nemo sane ; sed, üt. jam diximus, omnia ad effectum perducta sunt, et perdueuntur, Noune templum vestrum dirutum est el combustum? Nonne pradicatum est Evangelium ejus in universo mundo? Nonne odio habemur nos Christiani ab omnibus gentibus propter nomen ejus? Nonne videmus innumerabiles , patribus et ) niatribus relictis, illum sequentes? Nonne. perspi- cimus aut intelligimus, quod Christus cum nobis sit usque ad consummationem seculi, non permit- tens fidem nostram evaeuari? Quis est igitur qui, talia et. tanta. cernens ab illo ante octingentos vel plures annos prz:dicta ve] praecepta, quolidie nuac ad effectum cum 1anto splendore perducta, non credat, aut seandalizetur in eum? Absit ut talis quis exsistat | Ex bis igitur cuique volenli perspicere lieet, nullam exsistere super terram, religiosiorem tidem, przeter solam. fidem in Christum. Ipsi eluzia ci potestas. Amen. ἀρ Matb.xsn 48. 5 Manh.x, 99. 9 ΠΗ. 3. δ᾽ Mattb.x, 57. (9 Mattb. xis, 09, 20.

S. ANASTASI SINAITÆ EJUSDEM SECUNDA INTERROGATIO. Et omnia quidem de illo prophete prædixerunt, Α sos autem non alleuditis. Si vero dicitis : Quare prophetæ de vestro Christo loquentes non aperte et clare nobis loculi sunt ? Ut videatis, Judai, Christum venisse et linem imposuisse legi et legis immolationibus, et vobis dico : Istos, si nudam rem ita locuti essent, statim lapidabatis eorumque libros cremabatis. Nos demum in hoc aspiciamus ; modo enim ex vestris prophetis vos confundimus, omnia quæ de Christo dixerunt arguentes et præ vobis ponentes. David enim dicit : Inclinavit cœlos et descendit “. ‹ Isaias dicit : ‹ Ecce virgo concipiet et pariet filium, et vocabunt nomen ejus Emmanuel “; ›en ejus nativitas. Iterum idem propheta dicit : . Ille Deus noster, non disceptabit alius cum illo ; et post in terra visus est et cum hominibus conversatus est : » en ejus cum ho- minibus conversatio. Nec possibile erat aliter illum ab hominibus videri, nuda in divinitate conversari, nisi humanam naturam et carnem sumpsisset et induisset. Moyses quoque, postquam gloriam Dei vidisset, ita ut nequirent filii Israel cernere faciem ejus apertam, nisi velum imposuisset, dixit ad illos hæc Prophetam in vobis surgere faciet Dominus Deus noster e fratribus vestris tanquam me Quid est illud tanquam me? Ut enim Moysis facies gloria illuminata fuerat, et cum nequirent Glii Israel aspicere gloriam ejus, faciei velum impone- bat, ita deinde cum illis conversabatur; sic el Christus Dei Filius pro indumento habuit corporis habitaculum, occultans suam divinitatem, et me- dius factus inter Deum et homines; medians, me- Jius quam in Moyse, homines cum Deo, Deum cum hominibus. Etenim melior et major est Dominus scrvo; Moyses enim servus erat, Christus autem, ut Deus, Dominus. Ob quid igitur, tanquam me ? Ob indumentum et mediationem; et quod, quisquis non audiet hunc prophetam, exterminabitur anima ejus a populo ; et quod iste est liberans Israel, factus homo Dominus, et cum nobis hominibus conversalus, neque alius. Deo Jeremias locutus est dicens: Quia ille D Deus noster, non disceptabit alter cum eo, › et quæ sequuntur. Propheta quoque Isaias dicit : c Non angelus, nec legatus, sed ipse Dominus veniet et Psal. xvu, 10. 69 s isa. VII, 68 Baruch us, 36-38. • Deut. xvm, 15. ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ ΕΡΩΤΗΣΙΣ. Καὶ γὰρ ἅπαντα τὰ περὶ αὐτοῦ οἱ προφῆται προϊκή ρυξαν, ἀλλ' ὑμεῖς οὐκ ἐμβλέπετε. Εἰ δὲ λέγετε ὅτι ἐὰν οἱ προφῆται ὑμῶν περὶ τοῦ Χριστοῦ εἰ πάντες, διὰ τ μὴ φανερῶς καὶ διαρρήδην εἶπον ἡμῖν ; Οτι ἵνα εἰ δῆτε, Ἰουδαῖοι, ὅτι ὁ Χριστὸς μέλλει ἐλθεῖν καὶ παύσα. τὸν νόμον καὶ τὰς θυσίας τοῦ νόμου · καὶ λέγω σοι ὅτι εἰ εἶπον οὕτως γυμνὸν τὸ πρᾶγμα, εὐθέως έλι θάζετε αὐτοὺς καὶ τὰς βίβλους αὐτῶν ἐκαίετε. Καὶ ἡμεῖς λοιπὸν εἰς τοῦτο βλεπόμεθα· ἄρτι γὰρ ἐκ τῶν προφητῶν ὑμῶν ὑμᾶς καταισχύνομεν, ὅλα τὰ τοῦ Χριστοῦ ἐξ αὐτῶν ὑμᾶς ἐλέγχοντες καὶ παριστῶν. τες. ῾Ο Δαβὶδ μὲν γὰρ λέγει· « Εκλινεν οὐρανούς καὶ κατέβη. ο Ησαΐας λέγει· . Ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει, καὶ τέξεται υἱὸν, καὶ καλέσουσι τὸ ὄνο μα αὐτοῦ Ἐμμανουήλ · ο ἰδοὺ ἡ γέννησις. Καὶ πάλιν Β ὁ αὐτὸς προφήτης λέγει· « Οὗτος ὁ Θεὸς ἡμῶν, οὐ λογισθήσεται ἕτερο; πρὸς αὐτόν· καὶ μετὰ ταῦτα ἐπὶ γῆς ὤφθη καὶ τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφη - ἰδοὺ μετὰ τῶν ἀνθρώπων αὐτοῦ συναναστροφή· καὶ οὐκ ἦν δυνατὸν ἄλλως πως αὐτὸν τοῖς ἀνθρώποις όφθῆναι, γυμνῇ τῇ θεότητι συναναστραφήναι, εἰ μὴ τὴν ἀνθρωπείαν φύσιν [καὶ σάρκα ἐφόρεσε καὶ ἐν εδύσατο. Καὶ ὁ Μωϋσῆς μετὰ τὸ ἰδεῖν τὴν δόξαν τοῦ Θεοῦ, ὥστε μὴ δύνασθαι τοὺς υἱοὺς Ἰσραὴλ ὁρᾶν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἀνακεκαλυμμένον, εἰ μὴ ἐπετίθετο τὸ κάλυμμα, εἶπε πρὸς αὐτοὺς οὕτως· ε Οτι προ- φήτην ὑμῖν ἀναστήσει Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν ἐκ τῶν ἀδελφῶν ὑμῶν ὡς ἐμέ. » Τί ἐστι τὸ, ο ὡς ἐμέ ; » Ὥσπερ γὰρ τὸ πρόσωπον Μωϋσέως ἐδοξάσθη, καὶ διὰ τὸ μὴ δύνασθαι τοὺς υἱοὺς Ἰσραὴλ ἀτενίζειν την δόξαν αὐτοῦ, ἐτίθει κάλυμμα τῷ προσώπῳ, εἶθ' αυ τως αὐτοῖς ὡμίλει· οὕτως καὶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἀντὶ περιβολῆς ἔσχε τὸν ναὸν τοῦ σώματος, κρύπτων αὐτοῦ τὴν θεότητα, μεσίτης γενόμενος Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων· ὁ μεσιτεύων κρεῖττον ἢ παρά Μωϋσεῖ, ἀνθρώπους μὲν πρὸς Θεὸν, Θεὸν δὲ πρὸς ἀνθρώπους· καὶ γὰρ κρείττων καὶ μείζων δεσπότης παρὰ δούλου. Ο γὰρ Μωϋσῆς δοῦλος ὑπῆρχεν· ὁ δὲ Χριστός, καθ᾽ ὁ Θεὸς, Δεσπότης· καὶ διὰ τοῦτο, • Ὡς ἐμέ, ο διὰ τὸ ἔνδυμα καὶ τὴν μεσιτείαν· καὶ ὅτι ὅστις οὐκ ἀκούσει τοῦ προφήτου ἐκείνου, ἐξολοθρευ θήσεται ἡ ψυχὴ αὐτοῦ ἐκ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ· καὶ ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ λυτρούμενος τὸν Ἰσραήλ, ὁ ἐνανθρω πήσας Κύριος, καὶ συναναστραφείς ἡμῖν τοῖς ἀνθρώποις, καὶ οὐκ ἄλλος. οι *Ανωθεν Ἱερεμίας εἴρηκεν εἰπὼν, ὅτι ο Οὗτος δ Θεὸς ἡμῶν, οὐ λογισθήσεται ἕτερος πρὸς αὐτὸν, » και τὰ ἑξῆς. Καὶ ὁ προφήτης Ησαΐας λέγει· Οὐκ ἄγγελος οὐ πρέσβυς, ἀλλ' αὐτὸς ὁ Κύριος ἥξει καὶ σώσει ἡμᾶ

καὶ ὅτι ἔμελλον τὰ ἔθνη πιστεῦσαι καὶ ἀποστῆναι ὑμᾶς τοὺς Ἰουδαίους διὰ τὴν ὑμῶν ἀπιστίαν. Ο προφήτης Ωσης λέγει· « Καλέσω τὸν οὐ λαόν μου λαόν μου, ο ἤγουν τὰ πιστεύσαντα εἰς αὐτὸν ἔθνη. Καὶ ὁ Δαβίδ, δεικνύς, ὅτι ὁ Θεὸς διὰ τὰ ἔθνη σαρκοῦσθαι ἔμελλεν, εἶπεν· ο Εβασίλευσεν ὁ Θεὸς ἐπὶ τὰ ἔθνη· ἡ διὰ τί οὐκ εἶπεν, Εβασίλευσεν ἐπὶ τοὺς Ἰουδαίους ; Ὅτι μὲν βασιλεύς ἐστιν ὁ Θεὸς ἐπὶ πάντας, δῆλον ἦν· ἀλλ᾽ οὐκ ἦν τοῖς ἔθνεσι πρὸ τοῦ πιστεῦσαι ἐν ἐπιγνώσει, διὰ τὸ ὑπὸ τῆς εἰδωλολατρείας κατέχεσθαι αὐτούς, καὶ ὑπὸ τῶν δαιμόνων δεσποζομένους τυραννικῶς· διὰ δὲ τῆς ἐντάρχου αὐτοῦ οἰκονομίας ἠλευθέρωσεν ἡμᾶς ἀπὸ τῶν εἰδώλων διὰ τοῦ ἰδίου αἵματος αὐτοῦ, οὗ ἐξέχεεν ἐπὶ τοῦ σταυροῦ, καὶ ἐβασίλευσεν εἰς ἡμᾶς, διότι ἐπιστεύσαμεν εἰς αὐτόν. Διὸ καὶ πάλιν λέγει· Πάντα ἔθνη ὅσα ἐποίησας, ήξουσι καὶ Β προσκυνήσουσιν ἐνώπιόν σου, Κύριε · ὅσοι μὲν ἐν τῷ νῦν αἰῶνι προσέλθωσιν αὐτῷ διὰ τοῦ ἁγίου βαπτί σματος · καθάπερ ὁ αὐτὸς προφήτης ἡμῖν παρήνεσε, λέγων· « Προσέλθατε πρὸς αὐτὸν, καὶ φωτίσθητε, καὶ τὰ πρόσωπα ὑμῶν οὐ μὴ καταισχυνθῇ. » Καὶ ἄλλος προφήτης λέγει ο Λούσασθε, καθαροί γίνεσθε, ἀφέλετε τὰς πονηρίας ὑμῶν ἀπὸ τῶν καρδιῶν ὑμῶν. Καὶ εἰ οὕτως αὐτῷ προσέλθωσι, μισθὸν λήψονται τῆς πίστεως, τὸ χωρὶς λατρείας νόμου διὰ τῆς πίστεως σωθῆναι· ὅσοι δὲ νῦν μὴ θελήσωσιν αὐτῷ προσελθεῖν, ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι, καὶ μὴ βουλόμενοι, αὐτὸν μετ' αἰσχύνης μεγάλης καὶ φόβου καὶ τρόμου πολλοῦ προσ- κυνήσουσι· καθὼς ὁ προφήτης εἶπε· « Κύριε, υψηλός σου ὁ βραχίων, καὶ οὐκ ἔδεισαν, ο ἤγουν νῦν ἐπί- στησαν· ι γνόντες δὲ αἰσχυνθήτωσαν, τουτέστιν ἐν τῷ μέλλοντι ἦν νῦν ἠπίστησαν Χριστόν, τότε γνώσον- ται καὶ αἰσχυνθήσονται, καὶ τῷ ἀσβέστῳ πυρὶ παρ' αὐτοῦ παραπεμφθήσονται αιωνίως κολαζόμενοι· ὅτι ἐκ Σιὼν ἔμελλε φανεροῦσθαι ὁ Χριστὸς, καὶ ὅτι ὕψιστός ἐστι, καὶ αὐτὸς τὴν Σιὼν ἐθεμελίωσεν. Εἶπεν ὁ Δαβίδ, • Μήτηρ Σιών, ἐρεῖ ἄνθρωπος, καὶ ἄνθρωπος ἐγεν νήθη ἐν αὐτῇ, καὶ αὐτὸς ἐθεμελίωσεν αὐτὴν ὁ "Υψι- στος. Οτι δὲ βαπτισθῆναι ἐν τῷ Ἰορδάνῃ, καὶ μαρτυ- ρηθῆναι αὐτὸν ἄνωθεν παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, εἶπε· ι Φωνή Κυρίου ἐπὶ ὑδάτων· ὁ Θεὸς τῆς δόξης ἐβρόντησε· Κύριος ἐπὶ ὑδάτων πολλῶν . › Οτι δὲ διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος συνέτριψε τὸν διάβολον καὶ τὰς δυνάμεις αὐτοῦ, λέγει· « Ἐκεῖ συνέτριψας τὰς κεφαλὰς D τῶν δρακόντων ἐπὶ τοῦ ὕδατος· ι τουτέστι τῶν δαι- μόνων. Συνέθλασας τὴν κεφαλὴν τοῦ δράκοντος, του τέστι τοῦ διαβόλου. Τὸ δὲ, ποιητὴς οὐρανοῦ, καὶ γῆς, καὶ θαλάσσης, αὐτός ἐστιν ὁ Χριστὸς, καὶ ἐν τῇ θα λάσσῃ περιπατῆσαι αὐτὸν ὡς ἐπὶ ἐδάφους, καὶ ὅτι βάσεις πολλὰς ποιῆσαι ἐν τῷ λαῷ, καὶ ὅτι ὑπὲρ τοῦ κόσμου ἔμελλε παθεῖν, ἡ βίβλος Ἰὼβ οὕτως λέγει· ι Ο τανύσας τὸν οὐρανὸν μόνος, ὁ περιπα τήσας ἐπὶ θαλάσσης ὡς ἐπὶ ἐδάφους. » Καὶ ὁ προ φήτης λέγει· ο Τότε ὀφθαλμοὶ τυφλῶν ἀνοιχθήσον- ται, καὶ τρανὴ ἔσται γλῶσσα μογιλάλων· τότε ὁ 00 159. 8Χ39, $. ** 122) A salvabit nos " ; s et gentes credituras esse et amoturas vos Judæos propter vestram incredulita- meum, populum meum ", id est credentes in eum gentes. David ostendens Deum inter gentes incarnandum esse, dixit : « Regnavit Deus super gentes º7 ; › cur non dixit : Regnavit super Judæos ? regem esse Deum super omnes, evidens erat ; sed non erat in gentibus, antequam crederent, co- gnitus, nempe quæ in idololatria versarentur et demoniorum tyrannico subjicerentur imperio. Ideo per suam incarnationem nos liberavit ab idolis, per proprium suum sanguinem, quem fudit in cruce, et regnavit super nos, quia credidimus in illum. Propter quod et iterum dicit : Omnes gentes, quascunque fecisti, venient et adorabunt coram te, Domine, quotquot in hoc præsenti sæculo ad illum venerunt per sanctum baptisma; ut idem propheta nobis prædixit, dicens : « Venite ad eum, et illuminamini, et facies vestræ non confundan- tur ". » Alius quoque propheta dicit : • Munda- mini, puri eficiamini, auferte iniquitates a cordibus vestris 7º. › Si ad illum ita veniunt, mercedem fidei accipient ut sine legis ministerio per fidem salventur. Quotquot autem nunc ad illum non vo- luerint venire, in futuro sæculo non volentes illum cum confusione magna et timore et tremore multo adorabunt ; ut propheta dixit : c Domine, altum est brachium tuum, et non limuerunt ", . id est, non nunc crediderunt; ‹ cognoscentes autem con- fundentur, » quod est, in futuro, quem nunc non crediderunt Christum, tunc cognoscent et confun- dentur, et inexstinguibili igni ab illo tradentur æternum puniendi; quia ex Sion debebat mani- festari Christus, et quia Altissimus est, et ipse Sion fundavit. Dixit David : . Mater Sion, dicet homo, et homo natus est in ea, et ipse fundavit eam Al- tissimus 1. Quod autem baptizatus fuit in Jordane, et testi- monium illi datum est in cœlis a Deo et Patre, dixit : « Vox Domini super aquas ; Deus gloriæ in- tonuit; Dominus super aquas multas ". Quod, autem per sauctum suum baptisma contrivit dia- bolum et potestates ejus, dicit : Ibi contereus capita draconum in aqua", » id est, dæmoniorum; conterens caput draconis, id est, diaboli. Illud autem, Creator cœli et terræ et maris, ipse est Christus, quod in mari ambulavit ut in pavimento, quod curationes multas fecit in populo; et pro mun- do debuit pati, liber Job ita loquitur : c Qui colum tetendit solus, ambulans in mari ut in pavis mento ' ; » propheta quoque dicit : . Tunc oculi cæcorum aperientur, et soluta erit lingua mutorum ; tunc caudus ut cervus saliet . . Quod autem de- bebat Dominus noster Jesus Christus in Jerusalem 25. 18 Job 13, 8. tem. Propheta Osee dicit : Vocabo non populum Osec 11. 24; Rom. ix. 25. *7 Psal. *LVI, 9. 68 Psal. Lxxxν. 9. » Psal. xxxın, 6. 10 Iga. 1. 16. 10 [ga. XXXV, 71 Malach. LJ, 5. "Peal LXXNS, 5. 74 Psal. xxv, 3. "Psal. LXXIII, 13. DISPUTATIO ADVERSUS JUD.EOS.

S. ANASTASII SINAITE ingredi sedens in pullo asimi subjugalis quasi res, A propheta Zacharias dicit : «Exsulla satis, filia Sion, jubila, filia Jerusalem ; ecce rex tuus venit justus et salvator; ipse pauper et ascendens super sub- jugalem et super pullum ". » Quod a vestris, Juder, pueris ‹ Hosanna › clamatum est, Deo illud inspi- rate, David prophetizavit: «Ex ore infantium et lac- tentium perfecisti laudem 78. » Isaias autem : « Ipse infirmitates nostras tulit et languores portavit, et pro nobis allligitur. Nonne vides, o Judæe, quomodo oportuerit im- pleri in illum scripta prophetarum? De illius autem proditione, cujus auctor fuit Judas unus e duodecim B discipulis ejus, psalmus dicit : Quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania? Astiterunt reges terræ, et principes convenerunt in unumª³¸» Convenerunt quidem revera in sanctum puerum Dei Jesum, qui est Christus, Herodes et Pontius Pi- kutus cum gentibus et populis Israel. David quoque dicit de eodem: Foderunt manus meas et pedes meos, et diviserunt sibi vestimenta mea, et super tunicam meam miserunt sortem; dinumeraverunt omnia ossa mea 81. Vide crucifixionem, et quo- modo acetum cum felle illi bibendum dederint; idem David iterum dicit: Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto". Ergo mentiti sunt prophetæ et nostri Christianorum evangelista, similia dicentes, lec passum esse Christum? Si nostri evangelistæ mentiti sunt, et prophetæ etiam mentiti similia illis dicentes. Vis atlire de ejus sepultura ? Propheta dicit in libero Psalmorum : c Posuerunt me in lacu inferiori, in tenebris et in umbra mortis, et factus sum sicut homo sine adjutorio, inter mortuos liber ** , id est sine peccata. Job quoque dicit: « Aperiuntur tibi timore porte mortis, custodes autem portarun inferni videntes te terrebuntur ; aperte adver- sariorum dæmoniorum potestates designantur, quæ in inferno habitant. Quod multa corpora sanctorum qui ab initio mundi dormierant, Christus in cruce pendens excitavit e mortuis, Psalinista dixit: «Qui educit vinctos in fortituline ; similiter qui exacer bati sunt et habitant in sepulcris *5, » Sed de il- lius triduana sepultura et resurrectione propheta Oee sic loquitur : cQueramus Dominum, vivifica- Lit nos post duos dies, et in die tertia resurgam **. » Quod autem anima ejus in inferno non derelicta ost, neque caro ejus vidit corruptionem, David di· cit : « Non derelinques animam meam in inferno, neque dabis sanctum tuum videre corruptionem 87. › Ne arbitreris autem de se David locutum esse, non de Christo; David in sua gencratione obsecutus Dei voluptati. dormisit et appositus est ad patres stos, et vidit corruptionem. Ipse igitur Deus natu- Isa χωλὸς ὡς ἔλαφος ἀλεῖται ». Ὅτι δὲ ἐλθεῖν ἔμελις ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς τοῦ παθεῖν ἐν Ἱε ρουσαλήμ καθεζόμενος ἐπὶ πώλου όνου υποζυγίου ὡς βασιλεὺς παρών, ὁ προφήτης Ζαχαρίας λέγει· • Χαίρε σφόδρα, θύγατερ Σιών κήρυσσε, θύγατερ Ἱερουσαλήμ · ἰδοὺ ὁ βασιλεύς σου ἔρχεται δίκαιος καὶ σώζων, αὐτὸς πραῦς καὶ ἐπιβεβηκὼς ἐπὶ ὑποζυγίου καὶ πώλου. » Οτι δὲ καὶ ὑπὸ τῶν παίδων ὑμῶν τῶν Ἰουδαίων τὸ, ο Ντανιά, ο εὐφημίσθη, ὑπὸ Θεοῦ τοῦτο διδαχθέντες, ὁ Δαβλδ προανεφώνησεν ο Ἐκ στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων κατηρτίσω αἶνον. ο 'Ο δὲ 'Π: αΐας· ο Λύτὸς τὰς ἀσθενείας ἡμῶν ἦρέ, καὶ τὰς νόσους ἐβάστασε, καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ὀδυνᾶται. ο Οὐχ ὁρᾶς, ὦ Ἰουδαῖ:, πῶς ἔδει πληρωθῆναι εἰς αὐτὸν τὰς Γραφάς τῶν προφητών; Περὶ γὰρ του προδεδόσθαι αὐτὸν παρὰ τοῦ Ἰούδα ἑνὸς τῶν β' μαθη- τῶν αὐτοῦ, ὁ ψαλμός λέγει· ο Ινα τί ἐφρύαξαν ἔθνη, καὶ λαοὶ ἐμελέτησαν καινά ; παρέστησαν οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς, καὶ οἱ ἄρχοντες συνήχθησαν ἐπὶ τὸ αὐτό. Συνήχθησαν γὰρ ἐπ' ἀληθείας ἐπὶ τὸν ἅγιον Παῖδα του Θεοῦ Ἰησοῦν, ὅς ἐστι Χριστός, Ηρώδης τε καὶ Πάν- τιος Πιλάτος σὺν ἔθνεσι καὶ λαοῖς Ἰσραήλ. Καὶ ὁ Δαβὶδ λέγει περὶ αὐτοῦ • Ωρυξαν χειράς μου καὶ πίδας μου, καὶ διεμερίσαντο τὰ ἱμάτιά μου ἑαυτοῖς, καὶ ἐπὶ τὸν ἱματισμόν μου έβαλον κλῆρον· ἐξηριθ μησαν πάντα τὰ ὀστᾶ μου. » Ἰδοὺ καὶ ἡ σταύρωσις. καὶ ὅτι ὄξος μετὰ χολῆς αὐτὸν ἐπότισαν. Ὁ αὐτὸς Δαβιδ πάλιν εἶπεν· 4 Εδωκαν εἰς τὸ βρῶμά μου χολὴν, καὶ εἰς τὴν δίψαν μου ἐπότισαν με ὄξος. ο 'Αρα εψεύσαντο οἱ προφῆται καὶ οἱ εὐαγγελισταί ἡμῶν τῶν Χριστιανῶν, τὰ ἴσα τούτων εἰπόντες, ὅτι ταῦτα ἔπαθεν ὁ Χριστός ; καὶ εἰ οἱ εὐαγγελισταί ἡμῶν ἐψεύσαντο, καὶ οἱ προφῆται λοιπὸν ἐψεύσαντο τέ ὅμοια τούτων εἰπόντες. Θέλεις ἀκοῦσαι καὶ περὶ τῆς ταφῆς αὐτοῦ; Ο Προφήτης λέγει ἐν βίβλω Ψαλμών • Εθεντό με ἐν λάκκῳ κατωτάτῳ, ἐν σκοτεινοῖς καὶ ἐν σκιᾷ θανάτου, καὶ ἐγενήθην ὡσεὶ άνθρωπος ἀβοήθητος, ἐν νεκροῖς ἐλεύθερος, τουτέστιν ἀναμάρτητο . Καὶ ἐν τῷ Ἰὼβ λέγει· ο 'Ανοίγονταί σοι φίσι πύλαι θανάτου, πυλωροί δὲ ᾅδου ἰδόντες σε Έπτηξαν ο δηλονότι αἱ τῶν ἐναντίων δαιμόνων δυνάμεις αἱ ἐν τῷ ᾅδῃ. "Οτι δὲ πολλὰ σώματα των κε- κοιμημένων ἀπ' αἰῶνος ἁγίων ὁ Χριστὸς ἐν τῷ σταυρῷ κρεμάμενος ήγειρεν ἐκ τῶν νεκρῶν, ὁ Ψαλμωδός εἶπεν ' 'Ο ἐξάγων πεπεδημένους ἐν ἀνδρείᾳ· ἐμοίως τους παραπικραίνοντας τοὺς κατοικοῦντας ἐν τάφοις. ο ᾿Αλλὰ καὶ περὶ τῆς τριημέρου αὐτοῦ ταφῆς καὶ τῆς ἀναστάσεως ὁ προφήτης Ωσηέ λέγει οὕτως· . Ζητή σωμεν τὸν Κύριον, καὶ ἁγιάσει ἡμᾶς μετὰ ἡμέρας δύο, καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστήσομαι. ο Ότι δὲ ἡ ψυχὴ αὐτοῦ ἐν ᾅδῃ οὐ καταλέλειπται, οὐδὲ ἡ σάρξ αὐτοῦ εἶδε διαφθοράν, ὁ Δαῦ δ λέγει· « Οὐκ ἐγκατα λείψεις τὴν ψυχήν μου εἰς ᾅδην, οὐδὲ δώσεις τὸν ὅπιόν σου ἰδεῖν διαφθοράν. » Μη νομίσῃς δὲ ὅτι περὶ ἑαυτοῦ εἶπεν ὁ Δαβίδ, καὶ οὐ περὶ Χριστοῦ· διὸ 1:6:8 μὲν τῇ ἰδίᾳ γενεᾷ ὑπηρετήσαι τῇ τοῦ Θεοῦ βουλή ἐκοιμήθη καὶ προσετέθη πρὸς τοὺς πατέρας αὐτοῦ, 9. 78 Psal. viti, 3. 17 Zachar. 15, ** Psal. LXVI, 22. 8' Psal. LXXXVir, 7, S. L, 4, 5. fo Pal. 11, 1, 2. 81 Psal. xxi, 17–13. *> Psal. LXVII, 6, 7. 8 User v, 5. Job xxxya, 17.

DISPUTATIO ADVERSUS JUDEOS. και εἶδε διαφθοράν· αὐτὸς γὰρ ὁ Θεὸς τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν, ἣν ἀνέλαβεν, ἀνέστησε. Καὶ ἀλλαχοῦ γέγραπται· • Καὶ ἔσται ἡ ἀνάπαυσις αὐτοῦ τιμή· ν τουτέστιν ἡ μὲν ἀνάπαυσις, ταφή· ἡ δὲ τιμή, ἀνάστασις. Λοιπὸν τίς ταῦτα ἀκούων ἐκ τῶν προφητῶν περὶ τοῦ Χριστοῦ, οὐχ ὁμολογεῖ αὐτὸν Θεὸν ἀληθινὸν διὰ τὴν τοῦ κόσμου σωτηρίαν ἐνανθρωπήσαντα, εἴδωλά τε καταργήσαντα, θυσίας δαιμόνων καταστρέψαντα; Ποῦ εἰσιν αἱ θυσίαι Αἰγύπτου; που αἱ μαντείαι Μέμφεως ; ποῦ Σεβήνυτος ἡ τὸν Σίμωνα σεβομένη ; ποῦ Νούφις ἡ τὸν οἶνον προσκυνοῦσα ; ποῦ εἰσι σή μέρων οἱ τὸν ἥλιον σεβόμενοι; ποῦ τῆς ᾿Αρτέμιδος ὁ ναός ; ποῦ τοῦ ναοῦ Κυζίκου αἱ μαντεία: ᾿Απόλ- λογο; καὶ πάντων τῶν δαιμόνων; Τοῦ γὰρ Χριστοῦ φανέντος καὶ σταυροῦ παγέντος, ὁ Θεὸς πανταχοῦ προσκυνεῖται καὶ δοξάζεται. Καὶ οὐκ αἰσχύνεσθε, Β Ἰουδαῖοι, εἰδωλοθύτας ἡμᾶς καὶ εἰδωλολάτρας όνο- μάζοντες ; Ὅμως οὐδὲν ξένον· πᾶσα γὰρ πόρνη τῇ ἐλευθέρα γυναικὶ τὸ ἴδιον ὄνομα περιτίθησι, κράζου σα αὐτῇ • Πεπορνευμένη. Καὶ γὰρ Ἡσαΐου καὶ ς- ρεμίου καὶ τῶν λοιπῶν προφητῶν, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ, οὐκ ἐφείσασθε· καὶ πῶς ἡμῖν τοῖς Χριστιανοῖς ἔχετε φείσασθαι ; 'Αλλ' εἰ καὶ εἴχετε ὑμεῖς ἐξουσίαν, καὶ ἡμεῖς σήμερον ἔχομεν, οὐκ ἂν ἐάσατε ἕνα ἐξ ἡμῶν μέσον ὑμῶν ζῆσαι, καθάπερ καὶ ἡμεῖς ὑμᾶς ἀνεχόμεθα. Ἐπειδὴ δὲ εἴπατε· Διὰ τί οὐκ εἶπαν οἱ προφῆται φανερῶς καὶ γυμνῷ τῷ πράγματι περὶ τοῦ Χριστοῦ ; ἐρωτῶ κἀγὼ ὑμᾶς τοῦτό γε· Πῶς οὐκ εἶπον οἱ προφῆται περὶ τοῦ Χριστοῦ ὑμῖν τοῖς Ἰου δαίοις, ὅτι Βλέπετε, ἐλθεῖν ἔχει ἄνθρωπος καλούμε Εἰ δὲ εἴπῃ ὁ Ἰουδαῖος, ὅτι Πῶς τοῦ Θεοῦ παραγ- C γείλαντος μὴ προσκυνεῖν ξύλα ἢ λίθον καὶ ἔργα χειρῶν ἀνθρώπων, πῶς ὑμεῖς οἱ Χριστιανοὶ αὐτὰ προσκυνεῖτε καὶ σέβεσθε, ποιοῦντες αὐτῶν σταυρούς καὶ εἰκόνας; εἰπὲ αὐτῷ· Λέγε μοι καὶ σὺ Ἰουδαῖε, διὰ τί καὶ σὺ προσκυνεῖς τὸ βιβλίον τοῦ νόμου, ἐπει- δὴ ἐκ δερμάτων τυγχάνει καὶ ἐν ἀκαθαρσίᾳ βεβυρ σευμένον ; διὰ τί δὲ καὶ ὁ Ἰακὼν ὁ πατριάρχης προσεκύνησεν ἐπὶ τὸ ἄκρον τῆς ῥάβδου τοῦ Ἰωσήφ ; Καὶ εἰ μὲν ἔχει εἰπεῖν, ὅτι Κἂν προσκυνῶ τοῦ νόμου τὸ βιβλίον, οὐ τὴν φύσιν τῶν δερμάτων προσκυνώ, ἀλλὰ τὴν δύναμιν τῶν ῥημάτων· καὶ ὁ Ἰακὼβ προς- Η κυνήσας τὴν ράβδον, οὐ τὸ ξύλον προσεκύνησεν, ἀλλὰ τὸν κρατοῦντα αὐτὴν Ἰωσήφ· εἰπὲ αὐτῷ, ὅτι Οὕτως καὶ ἡμεῖς οἱ Χριστιανοί προσκυνοῦντες τοῦ Χριστοῦ σταυρόν, οὐ τὴν φύσιν του ξύλου προσκυ νοῦμεν, μὴ γένοιτο ! ἀλλὰ Χριστὸν τὸν σταυρωθέντα ἐν αὐτῷ. Καὶ ὥσπερ ὑμεῖς ἐὰν ηὕρατε ἄρτι τὰς δύο πλάκας καὶ τὰ δύο Χερουβὶμ τὰ χρυσᾶ, ἅπερ ἐποίησε Μωϋσῆς, καὶ τὴν κιβωτόν, προσ[ε]κυνήσατε ἂν αὐτὰ τιμῶντες τὸν ἐπιτάξαντα ταῦτα· τῷ αὐτῷ τρόπῳ καὶ ἡμεῖς, τὰς εἰκόνας προσκυνοῦντες, οὐ τὸ ξύλον προσκυνούμεν, μὴ γένοιτο ! ἀλλὰ Χριστὸν τιμῶντες, καὶ τοὺς ἁγίους αὐτοῦ· καὶ οὔτε τὸ ξύλον, οὔτε τὴν ζωγραφίαν προσκυνοῦμεν· ἐπεὶ πολλάκις τὰς A ram humanam quam sumpsit suscitavit. Εt alili scriptum est : « Et erit re. nies ejus gloria 8, id est, requies sepulcrum, gloria autem resurrectio- nem indicat Quis demum hæc audiens a prophetis de Chri- sto dicta, non fatetur hunc Deum vere ad mundi salutem hominem factum esse, idola destruxisse. demoniorum sacrificia abolevisse? Ubi sunt Ægy- pli sacrificia ? ubi Memphidis oracula ? ubi S- henyle Simonem colens ? ubi Nuphis vinum ado- rans? ubi sunt hodie solis cultores? ubi Diane templum ? ubi Cyziceni templi Apollinis et omnium dæmoniorum oracula? Christo enim manifestato et in cruce pendente, Deus ubique adoratur et glorificatur. Nonne vos pudel, Judaei, nos idololatras et idolis sacrificantes vocare ? Attamen mirum non est. Omnis enim meretrix mulieri liberæ nomen suum imponit, vocitans illam meretricem. Nam Isaiæ, Jeremiæ, et reliquis prophetis, adeoque ipsi Christo non pepercistis; et quomodo nobis Christia- nis potestis parcere? si vero haberetis hanc po- testatem, quam nos hodie habemus, non sineretis unum ex nobis inter vos vivere, ut nos vos tolera- mus. Cum enim dicitis, cur non locuti sint aperie et nude de Christo prophetæ, quæro et ego a vobis, cur non dixerint prophetæ vobis Judæis de Christo : Cavete, veniet homo appellatus Jesus, ne illi credite quia impostor est? Sed ita verum esse Christum et Deum, quem prophete praenuntiaverunt, nolen- tes credere, impostorem, nee Christum accipitis. Sin autem Juckens dixerit : Quomodo, cum Deus præceperit ne adorentur ligna, lapis, et opera manuum hominum, vos, Christiani, hire adoratis et colitis, facientes ex his cruces et imagines ? re- sponde illi : Dic mihi et tu, Judae, quare tu aderas legis librum, cum e pellibus et immundis coriis co: pactus sit? cur Jacob patriarcha adoravit in su::.- nitate virgae Joseph" ? Quod si potuerit dicere : It si adoro legis librum, non naturain pellium adoro, sed verborum virtutem ; neque Jacob adorars vir- gam, lignum adoravit, sed qui eam possidebat Jo- seph ; die illi : Similiter et nos Christiani adora- tes Christi crucem, non ligni naturam adoramus, quod absit, sed Christum in eo crucifixum. Quent- admodum et vos, si inveneritis hodie duas taku- las et duo Cherubim aurea, quæ fecit Moyses, et arcam, adoraretis ea colentes illum qui hæc manda- vit fieri ; ita et nos cum imagines adoramus, non adoramus lignum, quod absit! sed Christum coli- mus et sanctos ejus; neque lignum neque picturam adoramus, cum sæpius imagines vetustas abstergimus et renovamus, aut putrescentes conburimus, alias- que novas facimus, tantummodo ad bonam me- moriam servandam. Vos autem, dicite mihi, cur imaginem Nabuchodonosor Babylone adoravieviel νος Ἰησοῦς, μὴ πιστεύσατε αὐτῷ ὅτι πλάνος ἐστίν; ἀλλ᾽ οὕτως τὸν ἀληθινὸν Χριστὸν καὶ Θεὸν, ὃν οἱ προφῆται προεκήρυξαν, μὴ θελήσαντες πιστεῦσαι, πλάνον καὶ οὐ Χριστὸν ἐνδέχεσθε. Τελ. 31, 10. ** Hebr. xt, 21.

S. ANASTASII SINAITE et illic quidem labentes Daniel et alios prophetas Α qui vos docerent? Et ego Christianus, cum Christi adoro imaginem, dico : Gloria Deo sanctorum ; non dico : Gloria ligno aut picturæ; tu vero, Na- buchodonosor adorans imaginem, dicebas: Gloria Nabuchodonosor. Ego crucen adoro, nec dico: Gloria ligno, quod absit! tu vitulum adoras, et dicis : c Hi sunt dei tui, Israel, qui eduxerunt te e terra Ægypti "., Nos Christiani multis annis captivi et malis amicti, Deum non negamus. Si qui Christiani negaverunt, non tam multi quam B vos Babylone, non quidem percussi nec excoriati, sed mero in verbo omnes negastis,et imaginem homi- nis adorastis. Et nisi tres pueri fidem inDeum servas- sent, ubi fidem in Deum servassetis ? et tamen tanta signa videratis in omni loco, in Ægypto sub Moyse, in mari Rubro, in deserto, in columna ignis, in nube luminis, in monte Sina. Num talia bona Deus alicui contulit? Num Deus alicui ita locutus est legibus et tubis angelicis, et tantis miraculis legem vobis ferens, manna rorans, prophetas inter vos mittens, gentes subjugans, alienigenas destruens, tabulas præbens, tabernaculum vestrum describens, Moysen ceu alterum Deum, ut suas vices agat, vo- bis præficiens? O vestri populi cæcitatem! o malam voluntatem ! o ingratum animum et voluntariam obscuritatem ! supra in monte Moyses vobis peri- clitabatur, vos infra vitulum fingebatis; supra ille Deum rogabat, et infra Deum tu iratum reddebas, et vitulum adorabas; manna comedebas, et Deo in- sultabas. Dixit enim David: Adhuc escæ erant in ore eorum, et ira Dei ascendit super eos ". > Et de nobis Christianis quid dicere potestis, nos nempe Filium Dei adorare? Sed respondete : Cur vos ve- stros filios et filias, ut loquitur David, immolavistis dac- moniis Belphegor ? quid ? vos semper fidem habetis? absit! Audi Moysem dicentem ad populum (et tunc quidem in Deum pius erat Hebræorum populos), andi quid dicat Moyses: Generatio perversa sunt, ct non est fides in ea” > el rursus: Generatio prava et perversa, hæc reddis Domino "?, Et multa alia testimonia de vobis mala occurrunt in vestris a Deo prophetiis dicentia : ‹ Filios enim genui et exaltavi, ipsi autem spreverunt me; bos cognovit possessorem suum, et asinus præsepe domini sui, Israel autem me non cognovit, et populus meus non intellexit. Væ genti peccatrici, populo pleno peccatis ”!› Et rursus idem propheta Isaias vobis dicit : «Audite verbum Donini, domus Sodoma ; percipite legem Dei, popule Gomorrhæ ". Videte quomodo Sodomitas, et infideles, populumque de- mentem Judæos vocet Deus, et idololatras, et in- gratos, et generationem pravam et perversam, et filios castigandos. Et sacrificaverunt dæmoniis et εἰκόνας παλαιουμένας ἀπαλείφομεν καὶ ἀνακαινίζο μεν, ἢ καὶ σαθρωθείσας καίομεν,καὶ ἄλλας καινουρ γιας ποιοῦμεν, πρὸς ὑπόμνησιν ἀγαθὴν μόνον. Υμεῖς δὲ ἐκεῖνό μοι εἴπατε· διὰ τί τὴν εἰκόνα τὴν ἐν Βαβυλῶνι Ναβουχοδονόσορ προσ[ε]κυνήσατε ; καίτοι γε έχοντες ἐκεῖ τὸν Δανιὴλ καὶ ἄλλους προφήτας διδάσκοντας ὑμᾶς ; Κἀγὼ μὲν ὁ Χριστιανὸς προσκυνῶν εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ, λέγω· Δόξα ὁ Θεὸς τῶν ἁγίων, οὐ λέγω, Δόξα ξύλου ή ζωγραφίας· σὺ δὲ προσκυνήσας τὴν εἰκόνα, εἶπας· Δόξα Ναβουχοδονόσορ· ἐγὼ προσκυν τὸν σταυρὸν, οὐ λέγω, Δόξα ξύλου, μη γένοιτο ! σὺ δὲ προσκυνεῖς τὴν μόσχον, λέγεις· Οὗτοι οἱ θεοί σου, Ἰσραήλ, οἱ ἐξαγαγόντες σε ἐκ γῆς Αἰγύπτου· ο ἡμεῖς δὲ οἱ Χριστιανοὶ αἰχμαλωτιζόμενοι πολλὰ ἔτη καὶ καταπονούμενοι, τὸν Θεὸν οὐκ αρνούμεθα. Εἰ δὲ καὶ τινες Χριστιανοὶ ηρνήσαντο, ἀλλ' οὐ τοσοῦτοι ὡς ὑμεῖς ἐν Βαβυλῶνι, μήτε τυφθέντες. μήτε δαρέντες, ἀλλ' ἀπὸ ψιλοῦ ῥήματος πάντες ἠρνήσασθε, καὶ εἰκόνα προσεκυνήσατε ἀνθρώπου· καὶ εἰ μὴ οἱ τρεῖς παῖδες πιστὰ τῷ Θεῷ ἐφύλαξαν, ποῦ, εἰπέ μοι, πιστὰ ἐφυλάξατε τῷ Θεῷ; καίτοι γε τοσαῦτα σημεία θεωρήσαντες ἐν παντὶ τόπῳ, ἐν Α γύπτῳ ὑπὸ Μωϋσέως, ἐν τῇ Ερυθρᾷ θαλάσσῃ, ἐν τῇ ἐρήμῳ, ἐν στύλῳ πυρός, ἐν νεφέλῃ φωτός, ἐν τῷ ὄρει Σινά· πότε ὁ Θεὸς τοιαῦτα ἀγαθά τινι ἐποίη σεν ; πότε ὁ Θεός τινι ἐλάλησεν οὕτως διὰ νόμων καὶ σαλπίγγων ἀγγελικῶν, καὶ σημείων τοιούτων νόμον δώσας ὑμῖν, μάννα βρέξας, προφήτας ἐν ὑμῖν ἀποστείλας, τὰ ἔθνη ὑποτάξας, ἀλλοφύλους ἐξηλη θρεύσας, τὰς πλάκες ἐπιδώσας, τὴν σκηνὴν ὑμῶν αὐτὸς διατυπώσας, Μωϋσέα δεύτερον θεὸν τυποποι οῦντα αὐτὸν πρὸς ὑμᾶς καταστήσας; Ο τῆς πολ λῆς ὑμῶν πωρώσεως 1 & τῆς κακῆς γνώμης 1 ὼ τῆς ἀχαρίστου ὑμῶν προαιρέσεως καὶ ἐθελουσίου τυφλού σεως ! 'Ανω ἐν τῷ ὄρει Μωϋσῆς ὑπὲρ ὑμῶν ἡγωνί ζετο, καὶ κάτω ὑμεῖς τὴν μόσχον ἐχωνεύετε· ἄνω ἐκεῖνος τὸν Θεὸν παρεκάλει, καὶ κάτω σὺ τὸν Θεὸν παρώργιζες, καὶ τὸν μόσχον προσεκύνεις· τὸ μάννα ἤσθιες, καὶ τὸν Θεὸν ὠνείδιζες. Λέγει γὰρ ὁ Δαβίδ, ὅτι ο Ετι τῆς βρώσεως οὔσης ἐν τῷ στόματι αὐτῶν, καὶ ὀργὴ τοῦ Θεοῦ ἀνέβη ἐπ' αὐτούς. » Καὶ ἡμᾶς τους Χριστιανούς τί ὑμεῖς ἔχετε εἰπεῖν, ὅτι τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ προσκυνοῦμεν ; Αλλ' εἴπατε, διὰ τὸ ὑμεῖς τοὺς υἱοὺς ὑμῶν καὶ τὰς θυγατέρας, ὡς λέγει Δαβίδ, ἐθύτατε τοῖς δαιμονίοις, τῷ Βεελφεγώρ ; εί γάρ ; ὑμεῖς ὅλως πίστιν ἔχετε ; μὴ γένοιτο ! Ακου- σον Μωϋσέως λέγοντος πρὸς τὸν λαὸν (καίτοι γε τέτε θεοσεβής ἦν ὁ λαὸς τῶν Εβραίων), ἀλλ' ἄκουσον τί λέγει Μωϋσῆς· « Οτι γενεὰ ἐξεστραμμένη εἰσὶν, ἦ οὐκ ἔστι πίστις ἐν αὐτῇ. » Καὶ πάλιν· ο Γενεά σχε διὰ καὶ διεστραμμένη, ταῦτα Κυρίῳ ἀνταποδίδοτε ; Καὶ ἄλλαι μυρίας μαρτυρίας περὶ ὑμῶν πονηρεί εἰσιν ἐν ταῖς προφητείαις ὑμῶν ἐκ τοῦ Θεοῦ εἰρη- μέναι. « Υιούς γὰρ, φησίν, ἐγέννησα καὶ ὕψωτα, αὐτοὶ δέ με ἠθέτησαν· ἔγνω βοῦς τὸν κτησάμενον, καὶ ὄνος τὴν φάτνην τοῦ κυρίου αὐτοῦ Ἰσραὴλ δε με οὐκ ἔγνω, καὶ ὁ λαός μου οὐ συνῆκεν. Οὐαὶ 10- νὰς ἁμαρτωλὸν, λαός πλήρης ἁμαρτιῶν!, Καὶ πά λιν ὁ αὐτὸς προφήτης Ησαΐας πρὸς ὑμᾶς· ο 'Ακα ** Exod. xxx1, 4.

DISPUTATIO ADVERSUS JUDEOS. σατε λόγον Κυρίου, οἶκος Σοδόμων· προσέχετε νόμον Θεοῦ. λαός Γομόρβας. Ορᾶτε, ὅτι καὶ Σοδομίτας, καὶ ἀπίστους, καὶ λαὸν μωρὴν τοὺς Ἰουδαίους λέγει ὁ Θεὸς, καὶ εἰδωλοθύτας, καὶ ἀχαρίστους, καὶ γενεάν πονηρὰν καὶ διεστραμμένην, καὶ τέκνα μωμητά ; ι Καὶ ἔθυσαν δαιμονίοις, καὶ οὐ Θεῷ, καὶ ἐγκατέλι- τὸν Θεὸν τὸν ποιήσαντα αὐτοὺς, καὶ ἀπέστησαν ἀπὸ Θεοῦ Σωτῆρος αὐτῶν. » Ερευνήσωμεν οὖν τὰς Γραφάς λοιπόν, ἐὰν περί ἄλλου οιουδήποτε ἔθνους τοσαῦτα ὁ Θεὸς κατήγγει λεν. Καὶ γὰρ ἐν Ἱεροσολύμοις πεντήκοντα δύο έτη ἐποιήσατε θύοντες ἐν τῷ ναῷ τοῦ Θεοῦ τοῖς εἰδώλοις ἐπὶ Μανασσῆ τοῦ βασιλέως ὑμῶν, βεβηλώσαντες τὸν ναὸν καὶ τὴν πόλιν τοῦ Θεοῦ· διὰ τοῦτο ἐν Βαβυλῶνι καὶ ἅπαξ καὶ δὶς παρέδωκεν ὑμᾶς ὁ Θεὸς τοῖς Χαλ- δαίοις εἰς αἰχμαλωσίαν· εἶτα πάλιν ὑμᾶς μεθ' ἑβδο μήκοντα ἔτη ἀνεκαλέσατο. Αρτι οὖν τοῦτο θέλω μαθεῖν ἐξ ὑμῶν· μετὰ τὸ ἀνελθεῖν ὑμᾶς ἐκ τῆς Βα- βυλώνος, καὶ κτισθῆναι ἐκ δευτέρου τὸν ναὸν ὑμῶν ἐν Ἱεροσολύμοις, καὶ ὑμᾶς ἐν αὐτῷ τῷ Θεῷ προσκυνοῦν- τας οὐκέτι τοῖς εἰδώλοις ἐθύσατε· ποίαν ἁμαρτίαν ἐποιήσατε ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ ; ὅτι ἰδοὺ ὀκτακόσια καὶ πλείονα ἔτη ἐν πάσῃ τῇ γῇ διεσκόρπισεν ὑμᾶς δ Θεός, καὶ ἤγαγε Τίτον καὶ Οὐεσπασιανὸν ἀπὸ Ῥώ- μης, καὶ ἔσφαξαν ἐξ ὑμῶν κἂν ἑκατὸν μυριάδας ἐν Ἱεροσολύμοις, ὡς λέγει ὁ Ιώσηπος ὁ ὑμῶν συγγρα- φεὺς μόνος ταῦτα ἐκθέμενος· καὶ ἐνεπύρισαν τὸν ναὸν ὑμῶν, καὶ ἠρήμωσαν το θυσιαστήριον καὶ τὰ ἅγια, καὶ τὴν πόλιν πᾶσαν, καὶ τὴν Σιών, καὶ ᾐχμαλώτευσαν ὑμᾶς· καὶ ἐστὲ ἐν πάσῃ τῇ γῇ διε σπαρμένοι καὶ παρανομούντες ἕως τῆς σήμερον. Καὶ ἰδοὺ ὀκτακόσια καὶ πλείονα ἔτη, ὡς εἴπομεν, οὐ θυ- σιαστήριον, οὐ κιβωτόν, οὐ τόπον τοῦ Πάσχα φυλάτ- τοντες. Εἶπε γὰρ ὁ Θεὸς ὑμῖν· Μηδαμοῦ ποιήσετε τὸ Πάσχα, εἰ μὴ ἐν Ἱερουσαλήμ· μηδὲ εἰς Αἴγυπτον εἰσελθεῖν· ἰδοὺ οἱ πατέρες ὑμῶν ἁμαρτήσαντες ἀπο ἔλαβον δεύτερον ἐν Βαβυλῶνι αἰχμαλωτευθέντες ἐκ δευ- τέρου καὶ δευτέρου τοῦ ναοῦ ἐρημωθέντος, καὶ διαλλα- γῆναι αὐτοὺς τὸν Θεὸν καὶ οἰκοδομηθῆναι τὸν ναόν· ὑμεῖς δὲ ποίαν ἁμαρτίαν ἐποιήσατε, καὶ τοιαύτην μεν γάλην, ὅτι οὐκέτι ἤγειρεν ὑμῖν τὸν ναὸν ὁ Θεὸς, οὐκέτι ἀνήγαγεν ὑμᾶς ἐκ τῶν ἐχθρῶν ; ἆρα εἰδώλοις ἐθύσα τε ὑμεῖς, ὡς οἱ πατέρες ὑμῶν, τοὺς υἱοὺς ὑμῶν και τάς θυγατέρας ; ἆρα εἰκόνι προσεκυνήσατε ὡς ἐκεῖνοι ; Οὐδαμῶς. Αρα εἰς τὸν ναὸν εἴ δωλον ἐστήσατε, ὡς ὁ Μανασσῆς; ἄρα προφήτας ἀπεκτείνατε; Οὐδαμῶς. Τίνος ένεκεν ὑπὸ Θεοῦ οὕτως ἐγκατελείφθητε ; Αληθῶς, κἂν ὑμεῖς μὴ εἰ πητε, οἱ λίθοι κεκράξονται· ὅτι ἀφ' οὗπερ τὸν Χρι στὸν ἐσταυρώσατε, ἐγκατελείφθητε · διὰ τοῦτο μέν χρι καὶ νῦν καὶ εἰς τὸν αἰῶνα ἐγκατελείφθητε, δια εσκορπίσθητε, εγυμνώθητε, ἀπερρίφητε τοῦ ναοῦ καὶ τῆς Σιών. Οἱ γὰρ πατέρες ὁμῶν οἱ μοσχοποιήσαντες, οἱ πολλὰ παρανομήσαντες, καὶ τῇ εἰκόνι τῇ χρυσῇ προσκυνήσαντες, καὶ τοὺς υἱοὺς αὐτῶν καὶ τὰς θυ γατέρας τῷ διαβόλῳ θύσαντες, ἑβδομήκοντα ἔτη καὶ ἑκατὸν ἐν Βαβυλῶνι Περσίδος παιδευθέντες, ἀνεκλή - Θησαν, Ὑμεῖς δὲ οἱ ἐν Χριστῷ ἁμαρτήσαντες, οὐχ ἑβδομήκοντα οὐδὲ ἑκατὸν ἔτη μόνα, ἀλλ᾽ ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος ἐξεβλήθητε. Ἡμεῖς δὲ τὰ ἔθνη, υἱοὶ Χριστοῦ ἐκλήθημεν, καὶ αὐτῷ δουλεύο- μεν, καὶ αὐτῷ δοξάζομεν ἅμα τῷ Πατρὶ σὺν τῷ ἁγίῳ αὐτοῦ Πνεύματι εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. A non Deo, et dereliquerunt Deum qui fecit illos, et aversi sunt a Deo qui salvavit eos”., Inquiramus ergo Scripturas, an de populo quo- cunque alio Deus tanta denuntiaverit. Siquidem Jerosolymis duo et quinquaginta annis sacrifca- vistis in Dei templo idolis sub Manasse rege ve- stro, profanantes urbem et templum Dei. Ob quam causam Babylone semel et iterum tradidit vos Deus Chaldæis in servitutem. Deinde rursus vos annos post septuaginta revocavit. Modo igitur istud volo a vobis discere. Post vestrum Babylone regressum, et templi vestri reædificationem Hiero- solymis, vos in illo adorantes Deo, non idolis sa- crificastis. Quale peccatum egistis coram Deo ? Ecce ením octingentis et amplius annis in omnem ter- ram dispersit vos Deus, et duxit Titum et Vespa- sianum Roma, et trucidaverunt ex vobis centum myriadas Hierosolymis, ut dicit Josephus vestra gentis scriptor, qui solus ista exposuit. Vestrum templum incenderunt, et deleverunt allare et sancta, urbem quoque et Sion, et vos in servitu- tem redegerunt; et estis per totam terram dispersi et sine lege usque adhuc. Et ecce octingentis et amplius annis, ut diximus, neque altare, neque arcam, neque locum Paschæ conservatis; dixit enim Deus vobis: Minime facietis Pascha nisi in Hierusalem ; neque in Ægyptum regressuri ; ecce patres vestri, cum peccavissent, secundo captivi Babylonem ducti, secundo vastato templo, obti- nuerunt secundo in gratiam Dei redire et templum ædificari; vos quale peccatum commisistis, et tantum quidem ut Deus vobis non restauraverit templum, neque vos ab hostibus reduxerit ? idolis igitur sacrificastis vos, ut patres vestri, filios ve- stros et filias ? imaginem, ut illi, adorastis? Minine. Ergo in templo idolum statuistis, ut Manasses ? prophetas occidistis? Minime. Quam ob causam a Deo ita derelicti estis ? Certe quamvis non dicatis, lapides clamabunt: quod ex quo Christum cruci - D dixistis, derelicti fuistis. Ob id usque adhuc et in perpetuum derelicti, dispersi, nudati, ejecti e templo et Sion manebitis. Patres enim vestri vitu- lum ſingentes, in multis legem violantes, auream imaginem adorantes, filios et Glias suas diabolo immolantes, centum et septuaginta annis in Baby- lone Persidis edocti, revocati sunt; vos in Christum peccantes, non solum centum et septuaginta annis, sed usque ad consummationem seculi abjecti eritis. Nos autem gentes filii Christi vocati sumus, et i li servimus, et illum glorificamus una cum Patre et sancto ejus Spiritu in sæcula sæculorum. Amen. ** Psal. cv, 37,21.

S. ANASTASH SINAIT.E EJUSDEM TERTIA INTERROGATIO. Dicite mihi: Messiam quem exspectatis vos Judæi, A quis esse debet? Judæus legem Moysis sequens, an Christianus spernens et transgrediens legem et sacrificia abolens ? scio enim vobis dicendum esse : Ludæus est ex Judæis, filius David patris nostri, legem servans, sacrificia restaurans et nostrum genus. Dicite mihi : Quot auni sunt a prima Judæo- rum captivitate sub Nabuchodonosor Persa? dicere possunt: Mille anni et amplius ; et ita quidem est. Et his dico : Videte, quod dixistis, Christum ve- strum qui venit Judæum esse, et illum sacrificia Mosaica renovare et immolare, et nondum ve- nisse, et a Nabuchodonosor quando erat Daniel Babylone, mille et amplius annos efluxisse ; ve- rum dixistis. Audi ergo attente; et si, ut dicis, Judæus est qui venit Christus, et sacrificia debet legalia instituere, et nondum venit, quomodo Daniel propheta dicit in suis visionibus, tanquam ab archangelo Gabriel ediscens: Ad Christum ducem hebdomades annorum septuaginta abbre- viatæ sunt super populum tuum et super urbem sanctam, ut compleatur peccatum ". » Εt paulo post : ‹ Ut signetur visio et prophetæ, et ungantur sancta sanctorum, et tollatur sacrificium et obser- vatio legis”. › Ostendite ergo nunc nobis, qualis Christus venerit sanctus sanctorum unclus post septuaginta hebdomadas, id est, quadringentos et nonaginta annos a Daniel, qui sacrificium et legis observationem abrogaverit? Quando sublatum est sa- crificium et legis observatio ? Si igitur non mentimini dicentes nondum venisse Christum, sed venturum esse, ostendite nobis qualis Christus venit, post quadringentos et nonaginta annos a Daniel, sanctus sanctorum? Nullum autem alium habes ostenden- dum hæc facientem, nisi Jesum Christum Filium Dei. Et rursum si, vera loquentes, dicitis sacrificia institui legalia debere ab illo qui venit Christo Deo nostro, Daniel contra mentitur dicens Christo veniente auferendum esse sacrificium et observa- tionem. Si nos igitur erramus novum Christi testa- mentum possidentes, et vester Christus qui venit, vetus testamentum et legem Moysis renovat, ut dicitis, ubi demum quærimus testamentum illud de quo dixit Deus per Jeremiam prophetam: «Ecce dies veniunt, et statuam domui Israel testamentumn D novum, non secundum tes'amcntum quod statui patribus eorum, quando eduxi eos e terra Agypti ? * flui l Jeremixx 1,51,52. Dan. ix, 21. ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΤΡΙΤΗ ΕΡΩΤΗΣΙΣ. Επατέ μοι· τὸν ἠλειμμένον ἦν ἐκδέχεσθε ὑμεῖς οἱ Ἰουδαῖοι τί μέλλει εἶναι ; Ἰουδαῖος ἄρα ἐξακολου θῶν τὸν νόμον Μωϋσέως, ἢ Χριστιανός καταφρονῶν καὶ παραβαίνων τὸν νόμον καὶ τὰς θυσίας καταλύων; Οἶδα γάρ, εἰπεῖν ἔχετε, ὅτι Ἰουδαῖός ἐστιν ἐξ Ἰου- δαίων ὁ υἱὸς Δαβὶδ τοῦ πατρὸς ἡμῶν, φυλάττων τὸν νόμον, ἀνακαινίζων τὰς θυσίας καὶ τὸ γένος ἡμῶν καὶ εἰπέ μοι, πόσοι χρόνοι εἰσὶν ἀπὸ τῆς πρώτης αἰχμαλωσίας τῶν Ἰουδαίων ἐπὶ Ναβουχοδονόσορ τοῦ Πέρσου ; ἔχουσιν εἰπεῖν ὅτι χίλια έτη καὶ πλεῖον καὶ οὕτως ἔχει· καὶ εἰπὲ αὐτοῖς· Βλέπετε τί είπατε, ὅτι ὁ ἐρχόμενος Χριστὸς ὑμῶν Ἰουδαῖός ἐστι, καὶ ὅτι τὰς θυσίας τὰς Μωσαϊκὰς ἀνακαινίζει καὶ θύει, καὶ ὅτι ἀκμὴν οὐκ ἦλθε, καὶ ὅτι Ναβουχοδονόσορ ὅτε ἦν Δανιὴλ ἐν Βαβυλώνι, χίλια έτη εἰσὶ ἢ πλεῖον καὶ ἀλήθειαν εἴπατε. ῎Ακουσον οὖν ἄρτι νουνεχῶς· καὶ ἐὰν, ὡς λέγεις, Ἰουδαῖός ἐστιν ὁ ἐρχόμενος Χρι- στὸς, καὶ θυσίας μέλλει νομικὰς ποιῆσαι, καὶ ὅτι ἀκμὴν οὐκ ἦλθε, πως Δανιὴλ ὁ προφήτης λέγει ἐν ταῖς αὐτοῦ ὁράσεσιν, ὡς ὁ ἀρχάγγελος Γαβριήλ του ετίζων οὕτως · « Ἕως Χριστοῦ ἡγεμόνος ἑβδομάδες ἐτῶν ἑβδομήκοντα συνετμήθη ἐπὶ τοῦ λαοῦ σου και ἐπὶ τὴν πόλιν τὴν ἁγίαν τοῦ συντελεσθῆναι ἁμαρ τίαν. » Καὶ μετ' ὀλίγα· ι Καὶ τοῦ σφραγίσαι δρα σιν καὶ προφήτας, καὶ τοῦ χρίσαι ἅγια ἁγίων, τοῦ καταργῆσαι τὴν θυσίαν καὶ τὴν σπουδὴν τὴν νομικήν. » Δείξατε οὖν ἡμῖν ἄρτι, ποῖος Χριστός ἦλθε χρισθεὶς ἅγιος ἁγίων μετὰ τὰς ἑβδομήκοντα ἐβδομάδας, τουτέστι μετὰ τετρακόσια ενενήκοντα ἔτη ἀπὸ Δανιήλ, καταργήσας τὴν θυσίαν καὶ τὴν νομικήν ; καὶ πότε ήρθη ή σπουδὴ καὶ ἡ ου σία τοῦ νόμου ; Εἰ οὖν οὐ ψεύδεσθε λέγοντες, ότι οὔπω ἦλθεν ὁ Χριστὸς, ἀλλὰ μέλλει, δείξατε ἡμῖν ποῖος Χριστὸς ἦλθε μετὰ τετρακόσια ενενήκοντα έτη τοῦ Δανιὴλ ἅγιος ἁγίων; Αλλ' οὐκ ἔχεις ἄλλον τινά δεῖξαι τοῦτο ποιήσαντα, εἰ μὴ Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ. Καὶ πάλιν, εἰ ἀληθεύοντες λέγετε ότι Ουσίας μέλλει ποιεῖν νομικὰς ὁ ἐρχόμενος Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν, λοιπόν Δανιήλ ψεύδεται λέγων, ὅτι • Χριστοῦ ἐρχομένου ἀρθήσεται θυσία καὶ σπουδή. Καὶ εἰ ἄρα ἡμεῖς παρανομοῦμεν τὴν νέαν δια ή κην τοῦ Χριστοῦ κατέχοντες, καὶ ὁ ἐρχόμενος Χρισ στὸς ὑμῶν τὴν παλαιὰν καὶ τὸν νόμον Μωϋσέως ἀνα- καινίζει, ὡς λέγετε· ποῦ λοιπὸν ζητοῦμεν τὴν δια- θήκην ἐκείνην τὴν περὶ ἧς εἶπεν ὁ Θεὸς δι' Ιερά- μίου τοῦ προφήτου · . Ἰδοὺ ἡμέραι έρχονται, καὶ διαθήσομαι τῷ οἴκῳ Ἰσραήλ διαθήκην καινήν, οὐ

DISPUTATIO ADVERSUS JUD.EOS. κατὰ τὴν διαθήκην ἣν διεθέμην τοῖς πατράσιν αύ- τῶν, ἡνίκα ἐξήγαγον αὐτοὺς ἐκ γῆς Αἰγύπτου ; ν μετὰ γὰρ τὸ δοθῆναι αὐτοῖς τὸν νόμον, εἶπεν ὁ Θεός διὰ Ἡσαΐου καὶ Μιχαίου τῶν προφητῶν· . Ὅτι ἐκ Σιὼν ἐξελεύσεται νόμος, καὶ λόγος Κυρίου ἐξ Ιερουσαλήμ·, ὥστε τοῦ Χριστοῦ ἐλθόντος αὐτὸς τὸν νέον νόμον ἤγαγε καὶ τὸν παλαιὸν ἐπλήρωσεν. ῾Ο Ἰουδαῖος· Εἰς ἄνθρωπον πεφουρκισμένον καὶ κατάδικον ἐλπίζετε, οἱ Χριστιανοί. Ο Χριστια- νύς· Τί ἐστι τιμιώτερον παρὰ τῷ Θεῷ, ἄνθρωπος ἢ ὄφις χαλκοῦς ἐν ὑμεῖς προσκυνεῖτε κρεμάμενον ; Πλὴν ἄκουσον μετὰ συνέσεως· ἀλλ' ὅμως εἶπατέ μοι, ἐσταύρωσαν οι πατέρες ὑμῶν τινα λεγό. μενον Ἰησοῦν Χριστόν; καὶ ἢ ου; καὶ διὰ ποίαν αἰτίαν ἐσταυρώσατε αὐτόν; Διότι παράνομος ἦν, καὶ κατέλυε τὸν νόμον καὶ τὸ Σάββατον. Καὶ διὰ ποῖον ἐκήρυξαν οἱ προφῆται ἐλθεῖν ἐπ' ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν, τοῦ πραθῆναι, καὶ τὸ πόσου έχει πραθή- ναι, καὶ ὅτι ἔχει ἀχθῆναι εἰς θάνατον καὶ τῷ ξύλῳ ἤλεις χεῖρας καὶ πόδας προσηλωθήσεται, καὶ ἔξους καὶ χολῆς γεύσεται, καὶ ὅτι λόγχῃ κεντηθήσεται, καὶ ὁ οὐρανὸς σκοτισθήσεται ; Καὶ ἀδύνατον ἦν μὴ πληρωθῆναι τοὺς λόγους τῶν προφητῶν. Τί λέγει ταῦτα πάντα; Εἰς τὸν Χριστὸν ἡμῶν ἐγένοντο, ἢ εἰς τὸν εἰλημμένον ὑμῶν μέλλουσι γίνεσθαι; Καὶ εἰ μὲν εἰς τὸν εἰλημμένον ὑμῶν μέλλουσι γίνεσθαι, ἰδοὺ καὶ ὑμεῖς εἰς ἄνθρωπον κατάδικον ἐλπίζετε εἰ δὲ εἰς τὸν Χριστὸν ἡμῶν πάντα ἐπληρώθησαν, συγκαταθέντες εἴπατε τὴν ἀλήθειαν· εἰ δὲ οὔτε εἰς τὴν ἡμέτερον Χριστόν, οὔτε εἰς τὸν εἰλημμένον ὑμῶν, πάντως οἱ προφῆται ψεύδονται· εἰ δὲ στενού- μενοι άκοντες ὁμολογεῖτε ὅτι τὸν Χριστὸν ἡμῶν κακῷ θανάτῳ οἱ πατέρες ὑμῶν ἐφόνευσαν ὡς κακούρ Είπατε δέ μοι, τίς ἐστιν ἐπὶ γῆς ἀναμάρτητος;. και, ὡς ἡ Γραφὴ λέγει, οὐδεὶς καθαρὸς ἀπὸ ῥύπου, οὐδ' ἂν μίαν ἡμέραν ἡ ζωὴ αὐτοῦ, καὶ δῆλον ὅτι οὐδεὶς εἰ μόνος ὁ Θεός. Καὶ ἀκούσωμεν τί περὶ τοῦ παθόντος Χριστοῦ ἡμῶν ὁ Ἡσαΐας λέγει ο Ως πρό- Γατον ἐπὶ σφαγὴν ἤχθη, καὶ ὡς ἀμνὸς ἐναντίον τοῦ κείροντος αὐτὸν ἄφωνος· ἀπὸ τῶν ἀνομιῶν τοῦ λαοῦ μου ήχθη εἰς θάνατον· καὶ δώσω τους πονηρούς ἀντὶ τῆς ταφῆς αὐτοῦ, καὶ τοὺς πλουσίους ἀντὶ τοῦ θανάτου· ὅτι ἁμαρτίαν οὐκ ἐποίησεν, οὐδὲ εὑρέθη D τόλος ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ. » Αρα οὐκ αἰσχύνεσθε λοιπόν; ἰδοὺ προφανῶς ἡσχημονήσατε· εἴπατε γὰρ ὅτι διὰ τὸ παρανομεῖν ἐσταυρώσατε αὐτὸν, ὁ δὲ προφήτης λέγει ὅτι ἁμαρτίαν οὐκ ἐποίησε. Καὶ ἐπεὶ οὐδεὶς ἀναμάρτητος εἰ μὴ μόνος ὁ Θεός, δῆλον ὅτι καὶ Θεός ἐστιν ἀληθινὸς ὁ σταυρωθείς ὑφ᾽ ὑμῶν· ἁμαρ τίαν γὰρ οὐκ ἐποίησεν, οὐδὲ εὑρέθη δόλος ἐν τῷ στό ματι αὐτοῦ. Ιδωμεν δὲ τί καὶ οἱ λοιποὶ προφῆται περὶ τοῦ παθόντος Χριστοῦ ἡμῶν λέγουσιν· ἐὰν ὡς κακούργον, ἢ ἐὰν ὡς Κύριον αὐτὸν ὁμολογῶσι· τάχα γὰρ τὸ πλῆθος τῶν προφητῶν ἐντρέπεσθε, καὶ φεμοῖσθε λοιπὸν τοῦ λέγειν κατά Χριστοῦ καὶ Χρι- per Isaiam et Michæam prophetas : « Ex Sion exibit lex, et verbum Domini ex Jerusalem'., Ita Christus cum venit, novam legem adduxit et vete- rem implevit. Judæus. In hominem crucifixumet damnatum spe- ratis, Christiani. Christianus. Quis est excellen- tior apud Deum, homo an serpens æreus quem vos adoratis suspensum ? attamen audi cum attentione. Sed dicite mihi: crucifixerunt patres vestri quem- dam appellatum Jesum Christum ? ita an non ? Et qualem ob causam crucifixerunt? Eo quod legum violator erat, et legem et Sabbata abolebat. Et de quo praedixerunt propheta venturum esse illum extremis diebus vendendum, et quanti vendendum, ad mortem etiam ducendum, et in ligno manus et pedes ejus clavis transfigendos esse, et acetum et fel gustaturum, et lancea perforandum, caelumque obscurandum esse? neque possibile esset non im- pleri verba prophetarum. Quid hæc omnia sigui- A Etenim postquam illis legem dedisset, dixit Denis ficant? in nostro Christo facta sunt, num in vestro Messia fieri debent ? et si in vestro Messia fieri de- beant, ecce et vos in hominem damnatum speratis. Si vero in nostro Christo omnia impleta sunt, sub- mittentes vos veritatem fatemini; sin autem neque in nostro Christo, neque in vestro Messia, pro- phetæ omnes mentiuntur; quod si arctati invite fatemini nostrum Christum acerba morte a vestris patribus cæsum esse ut malefactorem et legis vio- latorem, afferamus prophetas, et videamus an ua- lefactorem dixerint quem vos crucifixistis. Isa. 11, 5. Job xiv, 4. Isa. L, 6, 7. Dicite autem mihi, quis est in terra sine peccato? et, ut dicit Scriptura, nemo purus absque macula, tametsi unius diei vita ejus sit, nemo certe nisi solus Deus. Audiamus nunc quid de nostro Christo patiente Isaias dicat: • Tanquam ovis ad occisio- nem ductus est, et tanquam agnus coram tondente se obmutescens; propter peccata populi mei ductus est ad mortem; et dabo impios pro sepultura ejus, et divites pro morte ejus ; eo quod iniquitatem non fecerit, neque iuventus sit dolus in ore ejus. Ergo nonne tandem vos pudet? en manifeste per- ut legis sonam male agitis. Dicite enim vos violatorem crucifixisse quem propheta dicit ini- quitatem non fecisse. Et cum nemo sine peccato est præter solum Deum, evidens est Deum verum esse quem vos crucifixistis; iniquitatem enim non fecit, neque inventus est dolus in ore ejus. Viden- mus autem quid præterea prophetæ de Christo nostro passo dicant; utrum tanquam inalefacto- rem, an tanquam Dominum indicant illum? brevi enim multitudine prophetarum movebimini, et tan- de vos pudebit contra Christum et Christianos γον τὸν καὶ νόμον καταλύοντα, ἐνέγκωμεν τοὺς ὑφ' ὑμῶν σταυρωθέντα. προφήτας, καὶ ἴδωμεν ἐὰν κακοῦργον λέγωσι τὸν

Rursusque idem propheto Moyses dicit de Christi crucifisione et vestra incredulitate : « Vitam xestram videbitis pendentem, et non credetis '*. » fcee hic vitam zeternam vocat in ligno pendentem. Ne dicas illum de serpente zneo lioc locutum esse; mam in serpentem crediderunt, im vitam aulem, quae est Christus, dixit vos non credituros. Eteuimn aostram malediclionem in quam per pravarica- àionem et inobedientiam incideramus, hic sustuliL, vi scriptum est : « Maledietus. qui pendet in li- guo !; » et maledietum. propter nos factus est ῥλθδου Μωῦσέξως εὐθὺς ἔδλυσεν ὕδωρ εἰς ζωὴν πρόσκαιρον τῷ τότε λαῷ, οὕτω χαὶ τὸ ἄχραντον σῶμα Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ νεχρωθὲν τῇ ἁγίᾳ αὑτοῦ πλευρᾷ εὐθὺς ξύλυσεν αἶμα καὶ ὕδωρ πρὸς σωτηρίαν τῶν πι- στευόντων εἰς ζωὴν αἰώνιον εἰς αὐτὸν καὶ οὐ πρόσκαιρον. eüsomgov «fs papropíac* $msp & piXew xpivos Unos tápevos, Do&ácste xbv Osbv by coh, üg xaY và Viv. HAE cor cà byxópua ógeDetat «p Ontp eis &hióvos Xpustoü ivatogvrt. "AX. pot coyyuot:, à ÜcogLonee, colprlsavet Ex moo Ey ofz boüevtápny- xapiü4pevog vhw lepáw aoo mpoceuyhw, Og dv p &monicot «oU elvai cou EAáyisroy víxyoV , Ó tv &závtoy dypeiésepos 6k «ác ápapilag. μὰ μ." " Καὶ πάλιν ὁ αὑτὸς προφήτης Μωῦσῆς λέγει περὶ πὴν τοῦ Χριστοῦ σταύρωσιν καὶ τὴν ὑμῶν ἀπιστίαν, ὅτε ε“Ὄψεσθε τὴν ζωὴν ὑμῶν χρεμαμένην, χαὶοῦ μὴ πιστεύσετε “ν ἰδοὺ καὶ οὗτος ζωὴν αἰώνιον ὄνομάζε: τὸν ἐπὶ ξύλου κρεμασθέντα, Καὶ μὴ εἴπῃς ὅτι περὶ τοῦ ὄφεως τοῦ χαλκοῦ εἶπε τοῦτο " εἰς τὸν ὄφιν γὰρ ἐπίστευσαν, εἰς δὲ τὴν ζωὴν, τουτέστι τὸν Χριστὸν, εἶπεν ὅτ: οὐ μὴ πιστεύσετε" χαὶ γὰρ τὴν ἡμετέραν ἀρὰν ἣν διὰ τῆς παραθάσεως καὶ παρακοῆς ἐπεσπα- σάμεῦα, αὑτὸς ἀνέλαδε, καθὼς γέγραπται, ἐπιχατά- ρατος ὁ χρεμάμενος ἐτὰ ξύλου" χαὶ κατάρα ὑπὲρ mus, uti superiores zlates, sic et nostram quoque / Deo curae esse, alque ab ipso ante omnium oculos. constitui testimonium, quod ab eo alicui sint qui imaginem negant. Si enim a coryphxo abrupii sunt, et ab aliis tribus patriarehis; utique et a Christo, qui eaput est praictorum ; et. Ingere illorum causa et merere convenit, nostra vero lae Vari supra modum. Deinceps itaque, dilecti, carceris molestias per- feramus, ac tentationes quz? impendent; istud ipsum, quotidie mori, testimonium reddere, decer- lare quoad usque pacis tempus adveniat : quod Dominus judicavit satis esse. ad eorum probatio- nem qui confitentur, et ad ultionem eorum qui fidem veritati abrogant. Dies diem trudat per pa- tienliam et alacritatem : raanus qualecunque opus I operetur : lingua psallat : corpus in servitutem redigalur : sibi ipse altendat animus, ne vitiis pandat fores : ut eo. paeto spatiosa fiat custodia, gratiosa, jucunda, Christi palatium : nam res vi- detur contra se habere, Penes vos est. fiducia eo- rum qui foris sunt, virorum ae mulierum, monia- limm ae plebis : et jure optimo : quandoquidem Christi benefieio lux estis Byzantii, ne dicam orbis totius. Sed diabolum intueamur interserentem fru- maeuto zizania :et spiritali eribro fidem utique admillamus, excutiamus autem affectus : ne spiri- Talis ager pessumdetur. Habuit et magnus Paulus charissimas, Appiam ὅδ, Persidem ** ; et Evodiam rogat, et Syntychen depreeatur, Jdipsum sapere in ( Domino : tanquam. laborum ceraminumque so- €jas et adjutrices. Et liabere omuino necesse est, sed quemadmodum ille babuit. Deinde inquit de Priscilla οἱ Aquila : Siquidem pro anima mea. cer- vices suas supposuerunt 9*, Vides amoris ardorem, et Apostoli commenda- üonem? Sie, fraues mei, et nos et vos, pariter habeamus et amplectamur eas quz ejusdem con- ditionis ac meriti, nobis adjunctar-sunt ac deditze : ut et glorificetur Deus, et nos illuminemur, non inquinemur autem et perturbemur. De vobis tri- bus ad me perlatum est, consociatos vos esse per poenitentiam el mutationem Leontii : et Deum Blorificavi ego peccator, tum ob illius mitigatio- | nem, si mnodo perseveret, tum ob vestrum certa- I men : quod, tanquam e camino ignis tres sancti pueri, sic et ipsi e tetro earcere illiesi exiistis, 1yranno perterrito. Sed adhuc, viri strenui, dimi- cate, et vos ad tentalionem comparate usqua ad sanguinem. Hec enim lex martyrii est. Siat illi benedicti qui vos eorroborant, seu domi, seu foris. Nos miseri rursum plagis cosi sumus : sed cum gratiarum actione excepimus : et nune magis etiam nobis placemus. Quare nec vos contristemini jn humilitate nusira; sed gaudete potius, et orate ut valeamus adhuc in omnibus, et ea tolerare quie ἃ potestatibus inferuntur, et ea sustinere quie ab

ἡμῶν γέγονεν ὁ ἀναμάρτητος, ἵνα κατάρας ἡμᾶς \ Ελευθερώσῃ, καὶ ζωὴν αἰώνιον χαρίσηται τοῖς πιστ τεύουσιν εἰς αὐτόν. "Ωσπερ γὰρ ὑμεῖς οἱ Ἰουδαῖοι ἐπι· στεύσατε τῷ ὄφει τῷ χαλκῷ κρεμαμένῳ ἐπὶ ξύλου, ἐπικατηραμένου ὄντος ἀπὸ παντὸς θηρίου ούτινος εἰκὼν παρείχε τοῖς προγόνοις ὑμῶν· ὡς γὰρ ὁ ὄφις ὁ μὴ δάκνων ὑπὲρ τῶν δακνόντων όφεων ζωὴν ἔφε- ρεν, οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς ἀναμάρτητος ὢν ὑπὲρ ἁμαρτωλῶν κρεμασθεὶς, ζωὴν τῷ κόσμῳ ἐχαρίσατο. Καὶ περὶ τοῦ σκοτάσαι τὴν ἡμέραν ἐκείνην σταυ- ρουμένου Χριστοῦ, καὶ φωνὴν αὐτοῦ ἀφιέντος ὅταν ἐξέπνευσεν, καὶ σεισθῆναι τὸν οὐρανὸν καὶ πᾶσαν τὴν γῆν διὰ τὴν τόλμαν ταύτην τῶν Ἰουδαίων, ὁ προ- φήτης Ἰσης λέγει· ο Ηλιος καὶ ἡ σελήνη συσκοτά σουσι, καὶ οἱ ἀστέρες οὐ δώσουσι τὸ φέγγος αὐτῶν· ὁ δὲ Κύριος ἐκ Σιὼν ἀνακράξεται, καὶ σεισθήσεται ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ. Καὶ ὁ Δαβὶδ λέγει· « Εδωκε φωνὴν αὐτοῦ ὁ Ὕψι· στος, ἐσαλεύθη ἡ γῆ. ο Ἰδοὺ καὶ αὐτοὶ Κύριον ὕψι στον τὸν ἐσταυρωμένον ὀνομάζουσι. Καὶ Ζαχαρίας ὁ προφήτης λέγει· ι Καὶ ἥξει Κύριος ὁ Θεὸς, καὶ πάντες οἱ ἅγιοι μετ' αὐτοῦ· καὶ ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ οὐκ ἔσται φῶς, καὶ οὐχ ἡμέρα, οὐχί νύξ, καὶ πρὸς ἑσπέραν ἔσται φῶς, καὶ ἡμέρα ἐκείνη γνωστή τῷ Κυρίῳ. » Ἀπὸ γὰρ ὥρας ἔκτης ἕως ὥρας ἐννάτης σκότος ἐγένετο ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν. Ἰδοὺ καὶ Ζα- χαρίας Κύριον καὶ Θεὸν τὸν σταυρωθέντα ὠνόμασε. Καὶ ἐὰν μὲν εἴπητε ὅτι ταῦτα περὶ τοῦ εἰλημμέ νοι ὑμῶν λέγουσιν· ἰδοὺ λοιπὸν καὶ ὑμεῖς εἰς ἄνθρωπον μέλλοντα σταυρωθῆναι ὡς κατάδικον ( ἐλπίζετε· ἀλλ' οὐκ ἔστιν ἄλλος ὁ προφητευθείς, εἰ μὴ ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ ἐκ τῶν οὐρανῶν κατελθών, καὶ σαρκωθεὶς ἐκ Πνεύματος ἁγίου ἐκ τῆς ἀειπαρθένου Μαρίας, καὶ ταῦτα παθὼν διὰ τὴν τοῦ κόσμου σωτηρίαν, καθ ἅπερ προηγγείλαντο περὶ αὐτοῦ οἱ προφῆται, ὡς δια- λεχθέντες τὰς περὶ Χριστοῦ μαρτυρίας τε καὶ προ- φητείας αὐτῶν παρηγάγομεν. Καὶ περὶ τοῦ ἀναλη- σθῆναι αὐτὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς καὶ καθίσαι ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ, καὶ πρὸς Ζαχαρίαν εἶπεν· « Ἐν τῇ ἡμέ ρᾳ ἐκείνῃ στήσονται οι πόδες Κυρίου εἰς τὸ ὄρος τῶν Ελαιῶν τὸ κατέναντι Ἱερουσαλήμ κατὰ ἀνατολάς. ο Καὶ ψαλμῳδὸς λέγει· . Επέβη ἐπὶ Χερουβίμ, καὶ ἐπιτάσθη ἐπὶ πτερύγων ἀνέμων· καὶ ἀνέβη Θεὸς ἐν αλλαγμῷν, καί Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου • Κά- D prius ? που ἐκ δεξιῶν μου, ο καὶ τὰ ἑξῆς. Τὸ δὲ ἀνέβη τί ἐστιν, εἰ μὴ ὅτι κατέβη πρότερον; Ομως σὺν πᾶσι τοῖς ῥηθεῖσιν, οὐ προφήτας, ἀλλὰ καὶ μάρτυρας ὑμῖν ἄλλους προβαλλόμεθα, οἵτινες παρηκολούθησαν τὴν τοῦ Χριστοῦ ἔνσαρκον παρου- σίαν. Καὶ γὰρ καὶ ἡμεῖς ἅπερ μέλλομεν λέγειν, ἐν ὑπομνήμασιν ἔχετε· οἱ γὰρ πατέρες ὑμῶν οἱ τότε λίαν ἡττηθέντες, καὶ τὴν ἧτταν εἰς νίκην ἀνίκητον ἀνακαλούμενοι, ἐκέλευσαν μηδένα τῶν Ἰουδαίων κατ- ἔχειν αὐτὰ ἐγγράφως τὰ παρὰ τοῦ Χριστοῦ πρα χτές, ἢ ὅλως ζητεῖν ἢ ἀναγινώσκειν, ἵνα μὴ ἡ φι λοπονία τοῖς πολλοῖς γνῶσιν παράσχῃ· ἀλλ' εἰδόσιν 1:45 ret, et vitam æternam largiretur credentibus in cum. Ut enim vos Judæi credidistis serpenti aneo pendenti in ligno, qui maledictus pra: om- nibus cæteris bestiis signum præbebat vestris pa tribus, utpote non mordens hic serpens præ mor- dentibus serpentibus vitam afferebat, ita et Chri- stus, cum sine peccato esset, pro peccatoribus suspensus, vilam mundo largitus est. Εt de te- nebris diei istius in quo crucifixus est Christus, et de voce quam emisit dum exspiraret, et de tremore cœli et terræ totius propter hanc Ju- dæorum audaciam, propheta Osee dicit: c Sol et luna obscurabuntur, et stellæ non dabunt lumen suum; Dominus autem ex Sion clamabit, et ino- vebitur coelum et terra 13. > qui sine peccato erat, ut maledicta nostra solve- David quoque dicit: Dedit vocem suam Allis- simus, commota est terra " : En et ipsi Dominum altissimum hunc crucifixum vocant. Et Zacharias propheta dicit : « Veniet Dominus Deus, et omnes sancti cum eo; et in die illa non erit lumen, et non erit dies neque nox, et ad vesperam erit lumen, et dies illa nota Domino 15. » Ab hora enim sexta ad horam nonam tenebræ factæ sunt in universam terram. Zacharias Dominum et Deum crucifixum appellavit. Quod si dicitis hæc de vestro Messia dici, ecce demum et vos in hominem cru- cifigendum ut inalefactorem speratis. Sed non est noster Jesus Christus Filius Dei, qui descendit de cœlis, et incarnatus est de Spiritu sancto ex Maria Virgine, et hæc passus est propter mundi salutem, ut prænuntiaverant de illo prophetæ, uti disserentes testimonia de Christo el pro- phetias produximus. Εt de illius in cœlos ascen- sione et sessione ad dexteram Dri, a Zacharia dicitur In illa die stabunt pedes Domini in mon- tem Olivarum adversus Jerusalem ad Orientem ". Et Psalmista dicit: Ascendit super Cherubim et volavit super pennas ventorum; et ascendit Deus in voce tubæ . . El : c Dixit Dominus Domin alius qui prædictus est a prophetis, nisi Dominus . meo : Sede a dextris meis 10 , et quod sequitur. Quod autem ascendit quid est, nisi quod descendit Verum ad hæc quæ diximus, non prophetas, sed alios vobis testes proferimus, qui secuti sunt Christi adventum in carne. Etenim quæ nos dicere de- bemus, in commentariis habetis; patres enim vestri tunc omnino prostrati, sed cladem in victoriam invictam mutare cupientes, jusserunt Judæorum neminem conscripta habere a Christo gesta, aut omnino quærere vel legere, ne diligentia multis notitiam afferret. Verum scientibus vobis hæc di- cimus, quamvis occultare veritatem de more co- CIX, 1. 17 Psal. xvi, 11. 18 Psal. 13 Joel 11,10,11. " Psal. xcvi, 4. "Zachar. xiv, 5-7. 16 ibid. 4. DISPUTATIO ADVERSUS JUDEOS.

S. ANASTASII SINAITE gamini. Nonne e Perside in Palestinam devenisse a Magos audivistis divino stelle oraculo ductos, qui Christum adorantes dona protulerunt? cum quibus vestri sacerdotum principes ab Herode tunc rege interrogati : Digite, ubi Christus nascitur? respon- derunt: In Bethleem civitate Judææ, ut prophetæ dicunt; iļa ut Herodes, invidia nascentis regis, tantum puerorum occisionem jusserit. Joannes Baptista nonne ex Judæis oritur? ad quem tunc miserunt vestri patres interrogantes utrum esset Christus, et dixit : . Non sumn ego ; » sed ostendens illis Christum dixit: Hic est aguus Dei qui tollit peccatum mundi ¹º. › Præterea Nicodemus princeps vester, et Natha· B nacl, et Joseph ab Arimathæa, et Bizes et Alexan- der, qui cum ipso comederunt in nuptiis Simonis Galilæi, cum aquam in vinum mutavit; seniores qui ut legati a centurione missi sunt propter ejus filium deprecaturi pro istius salute; Dignus est enim, dicebant, qui hoc praestabit, nam amat gen- tem, et synagogam ipse ædificavit nobis; item regius iste proconsul frater Jairi archisynagogi, cujus filium sanum fecit, istius quoque Jairus frater deprecatus illum, qui filiam suscitavit e mortuis; Caiphas tunc vester summus Pontifex qui consulebat unum hominem mori, ne universa gens periret; pueri vestri clamantes : 4 Hosanna Filio David, benedictus, qui venit in nomine Do- mini, rex Israel "; » Judas discipulus cui statuta G. sunt triginta argentea ut illum vobis traderet; milites quibus dedistis nummos, ut dicerent ve- nisse discipulos illius nocte et tulisse illum, nobis dormientibus; Josephas scriptor vester, qui de Christo dixit, virum justum et bonum divina gra- tia declaratum esse, signis et miraculis in multos lenefacientem. Cujus, secundum prophetam, divi- serunt vestimenta et sortem miserunt? cujus manus et pedes foderunt? Quem aceto et felle potave- runt in siti illius de cruce pendentis? De quo dixit Moyses : « Videbitis vitam vestram ante vestros oculos pendentem, et non credetis ? › Nam si crederetis Moysi, crederetis etiam Christo. Verum, sicut non voluerunt illi obedientes fieri patres vestri, sed repulerunt et conversi sunt corde suo in Agyptumn, dicentes Aaron : Fac nobis deos qui præcedant nos; Moyɛi enim isti qui eduxit nos e terra Ægypti, nescimus quid acciderit; et fece- runt vitulum in diebus illis et adduxerunt sacri- ficia idolo, et lætati sunt in operibus manuum suarum. Hos autem vertit Deus et tradidit illos ut servirent militiæ cœli "; ut scriptum est in ¡ibro Prophetarum : « Non immolationes et sacri- ficia obtulistis mihi annis quadraginta in deserto, ὑμῖν ταῦτα λέγομεν, και κρύβειν τὴν ἀναβαν ὑπὸ τῆς συνηθείας ἀναγκάζεσθε· τοὺς ἀπὸ τῆς Περσίδος ἐπὶ τὴν Παλαιστίνην περάσαντας Μάγους οὐκ ἠκού σατε ἐκ θείας χρησμῳδίας μετὰ ἀστέρος ἀγομένους, οἱ τῷ Χριστῷ προσκυνήσαντες τώρα προσήγαγον; μεθ' ὧν οἱ τότε ὑμῶν ἀρχιερεῖς τῷ τότε βασιλεῖ Ηρώδῃ συντυχόντες, εἶπε· Ποῦ ὁ Χριστὸς γεννᾶται; καὶ εἶπον αὐτῷ· Ἐν Βηθλεὲμ τῇ πόλει τῆς Ἰουδαίας. καθὼς οἱ προφῆται λέγουσιν· ὡς καὶ ζηλώσαντα τὸν Ηρώδην τὴν ἀναφθεῖσαν βασιλείαν, τὴν τοσαύτην παιδοσφαγίαν ποιήσασθαι. Ἰωάννης ὁ Βαπτιστής οὐκ ἐξ Ἰουδαίων κατάγεται; πρὸς ἦν ἀπέσταλκαν τότε οι πατέρες ὑμῶν ἐρωτῶντες εἰ αὐτὸς ὁ Χριστός. καὶ εἶπεν· « Οὐκ εἰμὶ ἐγώ·, ἀλλὰ δείξας αὐτοῖς τὸν Χριστὸν εἶπεν·. Οὗτός ἐστιν ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου. Λοιπὸν Νικόδημος ὁ ἄρχων ὑμῶν, καὶ Ναθαναήλ» καὶ Ἰωσὴφ ὁ ἀπ' Αριμαθίας, καὶ Βιζῆς καὶ ὁ ᾿Αλέξ ανδρος, οἳ καὶ συνέφαγον αὐτῷ ἐν τῷ γάμῳ Σίμω νος τοῦ Γαλιλαίου, ἐν ᾧ καὶ τὸ ὕδωρ εἰς οἶνον μετ- ἐβαλεν· οἱ πρεσβύτεροι οἱ ἐπὶ πρεσβείαν διὰ τὸν παῖδα τοῦ ἑκατοντάρχου ὑπ' αὐτοῦ σταλέντες σκυλο λῆναι αὐτὸν διὰ τὴν σωτηρίαν αὐτοῦ, Αξιος γάρ ἐστι, φασίν, ὅ παρέξει τοῦτο, ἀγαπᾷ γὰρ τὸ ἔθνος καὶ τὴν συναγωγὴν αὐτὸς ᾠκοδόμησεν ὑμῖν· ὁ βασιλικός ὁ ἀνθύπατος ὁ ἀδελφὸς Ιαείρου τοῦ ἀρχισυναγώγου οὗ τὸν υἱὸν ὑγιῆ ἐποίησε, ὁ τούτου ἀδελφὸς Πάειρος παρακαλέσας αὐτὸν καὶ τὴν θυγατέρα ήγειρεν ἐκ νεκρῶν· Καϊάφας ὁ τότε ἀρχιερεὺς ὑμῶν ὁ συμβου λεύσας ἕνα ἄνθρωπον ἀποθανεῖν καὶ μὴ ὅλον τὸ ἔθνος ἀπολέσθαι· οἱ παῖδες ὑμῶν οἱ τότε βοήσαντες, Ωσαννὰ τῷ υἱῷ Δαβίδ, εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου βασιλεὺς τοῦ Ἰσραήλ. Ο μαθητής Ἰούδας ὃς ἐστήσατο τριάκοντα αργύρια ἵνα αὐτὸν παραδώσει ὑμῖν· οἱ στρατιῶται οἷς ἐδώκατε τὰ ἀρε γύρια ὥστε εἰπεῖν ὅτι Οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ νυκτὸς ἐλε θύντες ἔκλεψαν αὐτὸν ἡμῶν κοιμωμένων· Ιώσηπος ὁ συγγραφεὺς ὑμῶν ὅς εἴρηκε περὶ Χριστοῦ λέγων, ἀνδρὸς δικαίου καὶ ἀγαθοῦ ἐκ θείας χάριτος ἀνα- δειχθέντος, σημείοις καὶ τέρασιν εὐεργετοῦντος πολ λούς. Τίνος κατὰ τὸν προφήτην διεμερίσαντο τὰ ἱμάτ τια καὶ ἔβαλον κλήρον ; τίνος χεῖρας καὶ πόδας ωρυ ξαν ; τίνα δξος καὶ χολὴν ἐπότισαν εἰς τὴν δίψαν αὐτοῦ ἐπὶ σταυροῦ κρεμαμένου; Περὶ τίνος δὲ εἶπε Μωϋσῆς ὅτι ο Οψεσθε τὴν ζωήν ὑμῶν κρεμαμένην ἀπέναντι τῶν ὀφθαλμῶν ὑμῶν, καὶ οὐ μὴ πιστεύσετε; : ὥστε εἰ ἐπιστεύετε Μωϋσῃ, ἐπιστεύετε ἂν καὶ τῷ Χριστῷ· ἀλλ᾿ ὥσπερ οὐκ ἠθέ λησαν αὐτῷ ὑπήκοοι γενέσθαι οἱ πατέρες ὑμῶν, ἀλλὰ ἀπώσαντο καὶ ἀπεστράφησαν τῇ καρδίᾳ αὐτῶν εἰς Αἴγυπτον, εἰπόντες τῷ 'Ααρών, Ποίησον ἡμῖν θεούς οι προπορεύσονται ἡμῶν· ὁ γὰρ Μωϋσῆς οὗτος ὅς ἐξήγαγεν ἡμᾶς ἐκ γῆς Αἰγύπτου, οὐκ οἴδαμεν το γέ γονεν αὐτῷ· καὶ ἐμοσχοποίησαν ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις, καὶ ἀνήγαγον θυσίαν τῷ εἰδώλῳ, καὶ εὐ- φραίνοντο ἐν τοῖς ἔργοις τῶν χειρῶν αὐτῶν· ἔστρεψε δὲ ὁ Θεὸς καὶ παρέδωκεν αὐτοὺς λατρεύειν τῇ στρα τις τοῦ οὐρανοῦ· καθώς γέγραπται ἐν τῇ βίβλῳ τῶν 10 Joan. 1, 29. 1º Matth. xx1, 9. . Jerem. vult, 2.

DISPUTATIO ADVERSUS JUD.EOS. προφητών : « Μή σφαγὰς καὶ θυσίας προσηνέγκατέ μοι έτη τεσσαράκοντα ἐν τῇ ἐρήμῳ, οἶκος Ισραήλ, καὶ ἀνελάβετε τὴν σκηνὴν τοῦ Μολόχ, καὶ τὸ ἄστρον τοῦ θεοῦ ὑμῶν Ῥεφάν, τοὺς τύπους οὓς ἐποιήσατε προσκυνεῖν αὐτοῖς· κ καὶ μετοικιῶ ὑμᾶς ἐπέκεινα Βα- Φυλώνος εἰς σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου, ἣν τοῖς πατρά σιν ὑμῶν ἐν τῇ ἐρήμῳ, καθὼς διετάξατο ὁ λαλῶν τῷ Μωϋτῇ ποιῆσαι αὐτὴν κατὰ τὸν τύπον ὂν ἑωράκει· ἣν καὶ εἰσήγαγον διαδεξάμενοι οι πατέρες ὑμῶν μετὰ Ἰησοῦ ἐν τῇ κατασχέσει τῶν ἐθνῶν ὧν ἔξωσεν ὁ Θεὸς ἀπὸ προσώπου τῶν πατέρων ὑμῶν ἕως τῶν ἡμερῶν Δαβίδ, ὅ; εὗρε χάριν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, καὶ ᾐτήσατο εὑρεῖν σκήνωμα τῷ Θεῷ Ἰακώβ Σολομών δὲ ᾠκοδόμησεν ἑαυτῷ οἶκον· ἀλλ' οὐχ ὁ Ὕψιστος ἐν χειροποιήτοις ναοῖς κατοικεῖ, καθὼς ὁ προφήτης λέ- γε: « Ο ουρανός μοι θρόνος, ἡ δὲ γῆ ὑποπόδιον τῶν ποδῶν μου. - • Πεῖον οἶκον οἰκοδομήσετε μας, λέγει Κύριος, ἢ τίς τόπος τῆς καταπαύσεώς μου; οὐχὶ ἡ χείρ μου ἐποίησε ταῦτα πάντα;, « "Ω Ἰουδαῖοι, σκληροτράχηλοι καὶ ἀπερίτμητοι τῇ καρδίᾳ καὶ τοῖς ὡσιν, ὑμεῖς ἀεὶ τῷ Πνεύματι τῷ ἁγίῳ ἀντιπίπτετε, ὡς καὶ οἱ πατέρες ὑμῶν· καὶ ἀπέκτειναν τοὺς προκαταγγείλαντας περὶ τῆς ἐλεί σεως τοῦ δικαίου· οὐ φονεῖς καὶ προδόται γεγόνασιν οἱ ἐν Ἱερουσαλὴμ πατέρες ὑμῶν; » Οὕτω καὶ ὑμεῖς, οἱ ἐκείνων παῖδες τούτους μιμούμενοι τὰς φωνὰς Λέγει δὲ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον διὰ στόματος Δαβὶδ C τοῦ προφήτου· « Σήμερον ἐὰν τῆς φωνῆς αὐτοῦ ἀκού- - σητε, μη σκληρύνητε τὰς καρδίας ὑμῶν ὡς ἐν τῷ παραπικρασμῷ κατὰ τὴν ἡμέραν τοῦ πειρασμοῦ ἐν τῇ ἐρήμῳ, οὗ ἐπείρασάν με οι πατέρες ὑμῶν, ἐδο- κίμασαν με καὶ εἶδον τὰ ἔργα μου· τεσσαράκοντα Στη προσώχθισα τῇ γενεᾷ ἐκείνῃ, καὶ εἶπα · Αεὶ πλα- νώνται τῇ καρδίᾳ· αὐτοὶ δὲ οὐκ ἔγνωσαν τὰς ὁδούς μου· ὡς ώμοσα ἐν τῇ ὀργῇ μου, Εἰ εἰσελεύσονται εἰς τὴν κατάπαυσίν μου· › ἀλλ' οὐ πάντες οἱ ἐξελθόντες ἀπ' Αἰγύπτου εἰσῆλθον παρεπίκραναν γὰρ οἱ παρα κούσαντες καὶ ἀπιστήσαντες· τίσι δὲ προσώχθισε τεσσαράκοντα έτη, εἰ μὴ τοῖς ἁμαρτήσασι καὶ παρ ακούσασιν, ὧν τὰ κῶλα ἔπεσον ἐν τῇ ἐρήμῳ; τίσι δὲ ὤμοσε μὴ εἰσελθεῖν εἰς τὴν κατάπαυσιν αὐτοῦ, εἰ μὴ τοῖς ἀπιθήσασι ; Καὶ βλέπομεν ὅτι οὐκ ἠδυνή Θησαν εἰσελθεῖν δι' ἀπιστίαν, πλὴν Χαλὲς τοῦ Ἰε- · φωνή, καὶ Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ· ἑξακόσιαι διεφθάρησαν {χιλιάδες, ταύτας γὰρ τὰς χιλιάδας εἶπεν ἐξεληλυθό τας ἐξ Αἰγύπτου· τοῦ γὰρ Θεοῦ παρεγγυήσαντος εἰς τὴν ἐπηγγελμένην ἀπᾶραι γῆν, ἀντεῖπον ἐκεῖνοι, προβαλλόμενοι τὸν φόβον καὶ τὸ μέγεθος τῶν πολε- μίων· οὗ δὴ χάριν ὁ τῶν ὅλων Θεὸς ἅπαντα; κατὰ μέρος ἐν τῇ ἐρήμῳ κατανάλωσε, τοὺς ἐκείνων παι- δας ἀντ᾽ ἐκείνων εἰσήγαγεν, ήγουν τοὺς περὶ Χαλέβ τοῦ Ἰεχωνίου καὶ Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ αὐτοὺς κατέπαυ σεν· καὶ εἰ περὶ τῆς γῆς αὐτῆς κατάπαυσιν ὁ προ φήτης είρηκε Δαβίδ· εἰς ἐκείνην γὰρ Ἰησοῦς αυτ A domus Israel, et recepistis tabernaculum Moloch, et astrum Dei vestri Rephan, imagines quas fe- cistis ad adorandum . . Et transferam vos ultra Babylonem in tabernaculum testimonii ",› quod in deserto patribus vestris, sicut mandavit Moyses Joquens fieri secundum exemplum quod viderat; quod acceptum introduxerunt patres vestri cum Jesu in occupatione gentium quas expulit Deus a conspectu patrum vestrorum usque ad dies Da- vid, qui invenit gratiam coram Deo, et postulavit ut respiceret tabernaculum Deo Jacob. Salomon autem ædificavit sibi domum; sed Altissimus in templis manufactis non habitat, sicut propheta dicit : 4 Colum mihi thronus, terra autem scabel lum pedum meorum ". » — ‹ Qualem domum mihi ædificabitis, dicit Dominus, aut quis erit locis morationis meæ ? Nonne manus mea fecit hæc Judaei dure cervicis et incircum- omnia 35 ?, - Ο cisi corde et auribus, vos semper Spiritui sancto resistitis, siculi patres vestri; et occiderunt prae- nuntiantes de adventu justi. Nonne interfectores et proditores facti sunt in Jerusalem patres ve- Ita et vos eorum filii, eos imitantes vo- stri 46? ο ces prophetarum non credentes, Christum odientes permanetis, qui accepistis legem in dispositionem angelorum et non custodistis., Dicit autem Spiritus sanctus per os David pro- phet : 4 Hodie si vocem ejus audieritis, ne obdu- rate corda vestra sicut in exacerbatione secundum diem tentationis in deserto, in quo tentaverunt me patres vestri, probaverunt et viderunt opera mea. Quadraginta annis infensus fui generationi huic, et dixi : Semper errant corde ; ipsi vero non cognoverunt vias meas; sicut juravi in ira mea: Si introibunt in requiem meam ". » Sed non omnes egressi ex Ægypto introierunt; exacerbaverunt enim non audientes neque credentes. Quibus au- tem infensus fuit quadraginta annis, nisi peccan- tibus et non audientibus, quorum membra ceci- derunt in deserto? Quibus autem juravit non in- troituris in requiem suam, nisi non credentibus? Et videmus hos non potuisse ob incredulitatem in- aroire, præter Cháleb filium Jephone, et Jesu filium Nave. Sexcenta millia interierunt, totidem eum millia dicit Scriptura egressa ex Ægypto. Deo enim concedente ut in promissam irent terram, contra- dixerunt illi, præ se ferentes metum et robur ho- stium. Quam ob causam totius mundi Deus omnes singulos in deserto destruxit, filios corum pro illis introduxit, scilicet per Cbaleb filium Jephone et Jesu filium Nave his requiem dedit. Et de terra ista requiem dixit propheta David; in eam enim Jesu illos requiem perduxit In illa autem crat etiam divinus interpres David, cum hæc lo- τῶν προφητῶν ἀπιστοῦντες, μισόχριστοι διαμένετε, οἵτινες ἐλάβετε τὸν νόμον εἰς διαταγὰς ἀγγέλων, καὶ οὐκ ἐφυλάξατε. - Aπος ν, 25, 26. 13 ibi l. 27. 2) Isa. LIVI, 1. * ibid. 16 Act. vu, 51, 52. s Pial. scir,8-11.

culus nuntiavit requiem : « Hudie si vocem ejus audieritis, › el quæ sequuntur. Ergo relinquitur alter sabbatismus et altera re- quies, quæ est in Christum fides, sicut dicit Do- minus per Jeremiam prophetam : ‹ Ecce dies ve- niunt, et statuam domui Israel et domui Juda anti- testamentuin novum › Dicendo novum, quavit primum : • Non secundum testamentuin quod statui patribus eorum in die quo apprehendi manum éjus ut educerem eos e terra Ægypti, quo- niam ipsi non exspectaverunt testamentum meum; et ego neglexi eos, dicit Dominus, quia istud est testamentum quod statuam domui Israel, dans leges meas in mentem eorum, et in corde eorum inscri- Β bam eas, et ero eis in Deum, et ipsi erunt mihi in populum ". ) — ‹ Igitur fides exauditu, auditus autem per verbum Dei ", oportet enim primum audire, deinde in mente et corde accipere Dei verba et credere ; sicut Abraham credidit Deo et reputatum illi in justitiam ". Quoniam non justificabitur ex operibus legis omnis caro ". -- Quicunque enim ex operibus legis sunt, sub maledicto sunt ; scriptum est enim : Maledictus qui non permanet in omnibus quæ scripta sunt in libro legis ad faciendum ea "., Neminem autem in lege justificari apud Deum, perspicuum est, quia justus ex fide vivet " in ipsis; Abraham autem credidit Deo et reputatum est illi in justitiam. Prævidens Scriptura ex fide justificaturum gentes Deum, præenuntiavit Abrahæ. Noscite ergo hos qui ex fide sunt, esse filios Abrahæ. Abrahæ autem dictæ sunt promissiones et semini ejus; non dicit : In seminibus quasi in mul- tis, sed quasi in uno, In semine tuo. Hoc est enim testamentum ante confirmatum a Deo in Christum ; lex quæ post trecentos triginta annos facta est non nocet ut abrogetur promissio **. » Et vetus Scriptura testamentum Dei vocat hanc quæ ad Abraham facta est promissio; promisit autem per semen Abrahæ benedicendas esse gentes totius mundi Dei; hoc vero semen ipse est Dominus Christus. Per illum enim exitum promissio obtinuit. D Namn si ex lege est hæreditas, non est ex promis- sione; Abrahæ autem per promissionem donavit Deus senen. Quid ergo? lex transgressionum causa statula est, usquedum veniret semen quod pro- missum erat, ad utilitatem statuta est lex generis hujus, ex quo semen illud debebat secundum car- nem exire; statuta est autem angelis ministran- tibus, et hujus institutioni Moyse serviente. Sin autem Judæus vocaris et perseveras in lege, quasi in lege glorians, per transgressionem legis Deum inhonoras; circumcisio enim prodest, si Α τοὺς κατέπαυσεν· ἐν αὐτῇ δὲ ἦν καὶ θεῖος Δαβὶ, ὅτε ταῦτα εἰρηκὼς ἐπηγγείλατο τὴν κατάπαυσιν· τὸν • Σήμερον ἐὰν τῆς φωνῆς αὐτοῦ ἀκούσητε, ο καὶ τὰ ἑξῆς. Αρα οὖν ἀπολείπεται ἕτερος σαββατισμὸς καὶ ἑτέρα κατάπαυσις, ἥτις ἐστὶν εἰς Χριστὸν πίστις, καθώς λέω γει Κύριος διὰ Ιερεμίου τοῦ προφήτου· « Ιδού ημέραι ἔρχονται, καὶ διαθήσομαι τῷ οἴκῳ Ἰσραὴλ καὶ τῷ οἴκῳ Ἰούδα διαθήκην καινήν· ο ἐν τῷ λέγειν καινὴν, πεπαλαίωκε τὴν πρώτην «Οὐ κατὰ τὴν διαθήκην ἐν διεθέμην τοῖς πατράσιν αὐτῶν ἐν ἡμέρᾳ ἐπιλαβομέν νου μου τῆς χειρὸς αὐτοῦ ἐξαγαγεῖν αὐτοὺς ἐκ γῆς Αἰγύπτου, ὅτι αὐτοὶ οὐκ ἐνέμειναν τὴν διαθήκη, μου· καὶ ἐγὼ ἡμέλησα αὐτοὺς, φησί Κύριος, ὅτι αὐ τη ή διαθήκη ἣν διαθήσομαι τῷ οἴκῳ Ἰσραήλ, δ:- δούς νόμους μου εἰς τὴν διάνοιαν αὐτῶν, καὶ ἐπὶ καρδίαν αὐτῶν ἐπιγράψω αὐτούς· καὶ ἔσομαι αὐτοῖς εἰς Θεὸν, καὶ αὐτοὶ ἔσονταί μοι εις λαόν. ο - "Apz οὖν ἡ πίστις ἐξ ἀκοῆς, ἡ δ' ἀκοὴ διὰ βήματος Θεοῦ» δεῖ γὰρ πρῶτον ἀκοῦσαι, εἶτα ἐν διανοίᾳ καὶ ἐν τῇ καρδίᾳ δέξασθαι τοῦ Θεοῦ ῥήματα καὶ πιστεῦσαι· καθάπερ καί · ο 'Αβραὰμ ἐπίστευσε τῷ Θεῷ, καὶ ἑλο- γίσθη αὐτῷ εἰς δικαιοσύνην. • Διότι οὐ δικαι θήσεται ἐξ ἔργων νόμου πᾶσα σάρξ. ο - ο Όσοι γὰρ ἐξ ἔργων νόμου εἰσὶν, ὑπὸ κατάραν εἰσί· γέγρα- πται γάρ' Επικατάρατος ὃς οὐκ ἐμμένει ἐν πᾶσι τοῖς γεγραμμένοις ἐν τῷ βιβλίῳ τοῦ νόμου τοῦ ποιῆσαι αὐτά· ο ὅτι δὲ ἐν νόμῳ οὐδεὶς δικαιούται παρὰ τῷ Θεῷ, δῆλον ὅτι ὁ δίκαιος ἐκ πίστεως ζήσεται ἐν αὐτ τοῖς· ὁ δὲ ᾽Αβραὰμ ἐπίστευσε τῷ Θεῷ καὶ ἐλογίσθη αὐτῷ εἰς δικαιοσύνην· προϊδοῦσα δὲ ἡ Γραφὴ ὅτι ἐκ πίστεως δικαιοῖ τὰ ἔθνη ὁ Θεὸς, προευηγγελίσατο τῷ Αβραάμ. - Γινώσκετε οὖν ἄρα ὅτι οἱ ἐκ πίστεως, οὗτοί εἰσιν υἱοὶ ᾿Αβραάμ τῷ δὲ ᾽Αβραὰμ ἐῤῥέθησαν αἱ ἐπαγγε λίαι καὶ τῷ σπέρματι αὐτοῦ· οὐ λέγει, Ἐν τοῖς σπέρν μασιν, ὡς ἐπὶ πολλῶν, ἀλλ' ὡς ἐφ' ἑνὸς, Ἐν τῷ σπέρ ματί σου· τοῦτο γάρ ἐστι διαθήκη προκεκυρωμένη ὑπὸ τοῦ Θεοῦ εἰς Χριστὸν, ὁ μετὰ τετρακόσια τριά κοντα έτη γεγονώς νόμος οὐκ ἀκυροί εἰς τὸ κατα- γῆσαι τὴν ἐπαγγελίαν· καὶ ἡ παλαιά Γραφής διαθή κὴν τοῦ Θεοῦ καλεῖ τὴν πρὸς τὸν ᾿Αβραάμ γεγενη μένην ἐπαγγελίαν· ἐπηγγείλατο δὲ διὰ σπέρματος τοῦ ᾽Αβραὰμ εὐλογεῖν τὰ ἔθνη ὁ τῶν ὅλων θεός τοῦτο δὲ τὸ σπέρμα αὐτός ἐστιν ὁ Δεσπότης Χρι δ στός· δι' αὐτοῦ γὰρ πέρας ἡ ὑπόσχεσις ἔλαβεν· εἰ γὰρ ἐκ νόμου ἡ κληρονομία, οὐκ ἔστιν ἐξ ἐπαγγε λίας· τῷ δὲ ᾽Αβραὰμ δι' ἐπαγγελίας κεχώρισται ὁ Θεὸς τὸ σπέρμα. Τί οὖν; ὁ νόμος τῶν παραβάσεων χάριν προσετέθη, ἄχρις οὗ ἦλθε τὸ σπέρμα ὁ ἐπήγε γεῖται, εἰς ἐπιμέλειαν ετέθη ὁ νόμος τοῦ γένους, ἐξ οὗ τὸ σπέρμα ἔμελλεν ἐκεῖνο κατὰ σάρκα βία στάνειν· ἐτέθη δὲ ἀγγέλων ὑπουργούντων, καὶ τῇ τούτου θέσει Μωϋσέως διακονοῦντος. Εἰ δὲ Ἰουδαίος ὀνομάζει καὶ ἐπαναπαύῃ τῷ νόμῳ, ὡς ἐν νόμῳ και χᾶσθαι, διὰ τῆς παραβάσεως τοῦ νόμου τὸν Θεὸν ἀτιμάτ 38 Jerem. XXXI, 51. *ª Galat. 1.1, 10. so ibid. 32, 33. sc Rom. x, 17. st Gen. xv, 6; Rom. 1, 3. ss Galat. u. 16. 26 Ibid. 11. as ibid. 10, 17. S. ANASTASII SINAIT.E

ζεις· περιτομὴ μὲν ὠφελεῖ, ἐὰν νόμον πράσσῃς· ἐὰν δὲ Α παραβάτης νόμου ᾖς, ή περιτομή σου ακροβυστία γέγονε, καθά φησιν Ἱερεμίας, ὅτι « Πάντα τὰ ἔθνη ἀπερίτμητα τῇ σαρκί, ὁ δὲ οἶκος Ἰσραὴλ ἀπερίτμη τος τῇ καρδίᾳ — Περιτμηθῆναι τῷ Θεῷ καὶ περιτμη- θῆναι τὴν ἀκροβυστίαν τῆς καρδίας ὑμῶν. Διὰ γὰρ νόμου ἐπίγνωσις ἁμαρτίας· νῦν γὰρ δικαιοσύνη Θεοῦ πεφανέρωται μαρτυρουμένη ὑπὸ νόμου καὶ τῶν προ- φητῶν· δικαιοσύνη δὲ Θεοῦ διὰ πίστεως Ἰησοῦ Χρι- στοῦ εἰς πάντας καὶ ἐπὶ πάντας τοὺς πιστεύοντας• δικαιούμεθα δωρεάν τῇ αὐτοῦ χάριτι διὰ τῆς ἀπολυ τρώσεως τῆς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. ρω που • Λογιζόμεθα οὖν πίστει δικαιοῦσθαι ἄνθρ χωρίς ἔργων νόμου. » Τί; « Ἰουδαίων ὁ Θεὸς μό νεν, οὐχὶ καὶ ἐθνῶν; ναὶ καὶ ἐθνῶν· ἐπείπερ εἷς ὁ Β Ε εἰς ὃς δικαιώσει περιτομὴν ἐκ πίστεως καὶ ἀκρο- Ευστίαν διὰ πίστεως· ὡς νόμον οὖν καταργούμεν διὰ τῆς πίστεως ; μὴ γένοιτο !ἀλλὰ νόμον ἱστῶμεν. » — « Τί γὰρ ἡ Γραφή λέγει; Επίστευσε δὲ ᾽Αβραμ τῷ Θεῷ, καὶ ἐλογίσθη αὐτῷ εἰς δικαιοσύνην. » Λέγει γὰρ ὁ Δαβιδ · ο Μακάριοι ὧν ἀφέθησαν αἱ ἀνομίαι, καὶ ὧν ἀπεκαλύφθησαν αἱ ἁμαρτίαι· μακάριος ἀνὴρ, ᾧ οὐ μὴ λογίσηται Κύριος ἁμαρτίαν. » — • Ο νόμος, φησί, τοῖς ἁμαρτάνουσι τὴν τιμωρίαν ἐπάγει, ὁ δὲ προφήτης μακαρίζει τοὺς τῶν ἁμαρ τημάτων δεξαμένους τὴν ἄφεσιν· ὁ μακαρισμὸς οὖν οὗτος ἐπὶ τὴν περιτομὴν ἢ ἐπὶ τὴν ἀκροβυστίαν; λέγομεν ὅτι ἐλογίσθη τῷ ᾿Αβραὰμ ἡ πίστις εἰς δι- καιοσύνην' πῶς οὖν ἐλογίσθη, ἐν περιτομῇ ὄντι, ἢ ἐν ἀκροβυστίᾳ ; δῆλον οὐκ ἐν περιτομῇ, ἀλλ' ἐν ἀκροδυ- C στίς· καὶ σημεῖον ἔλαβε περιτομῆς σφραγίδα τῆς δι- καιοσύνης τῆς πίστεως τῆς ἐν τῇ ἀκροβυστίᾳ εἰς τὸ εἶναι αὐτὸν πατέρα πάντων τῶν πιστευόντων δι' ἀκρο- βυστίας, εἰς τὸ λογισθῆναι καὶ αὐτοῖς τὴν δικαιοσύ νην· καὶ πατέρα περιτομῆς οὐ τοῖς ἐκ περιτομής μόνον, ἀλλὰ καὶ τοῖς στοιχοῦσι τοῖς ἴχνεσι τῆς πίσ στεως, τοῖς ἐν τῇ ἀκροβυστίᾳ τοῦ πατρὸς ὑμῶν Αβραάμ· οὐ γὰρ διὰ νόμου ἡ ἐπαγγελία τῷ ᾽Αβραὰμ, ἢ τῷ σπέρματι αὐτοῦ, τὸ κληρονόμος είναι κόσμου, ἀλλὰ δικαιοσύνης πίστεως· ὁ γὰρ νόμος ὀργὴν κατο εργάζεται· ἔθος γὰρ τῷ νόμῳ κολάζειν τοὺς πα ραδαίνοντας· οὗ γὰρ οὐκ ἔστι νόμος, οὐδὲ παράβα- σις· διὰ τοῦτο ἐκ πίστεως, ἵνα κατὰ χάριν ᾖ, εἰς τὸ εἶναι βεβαίαν τὴν ἐπαγγελίαν παντὶ τῷ σπέρματι, οὐ τῷ ἐκ νόμου μόνον, ἀλλὰ καὶ τῷ ἐκ πίστεως Ἀβραὰμ, ὃς ἐστι πατὴρ πάντων ἡμῶν, καθώς γέγραπται, ὅτι Πατέρα πολλῶν ἐθνῶν τέθεικά σε· κατέναντι οὗ ἐπίστευσε Θεοῦ τοῦ ζωοποιοῦντος τοὺς νεκροὺς καὶ ταλοῦντος τὰ μὴ ὄντα ὡς ὄντα· ὅς παρ' ἐλπίδα ἐπ' ἐλπίδ: ἐπίστευσεν, εἰς τὸ γενέσθαι αὐτὸν πατέρα πολλῶν ἐθνῶν, κατὰ τὸ εἰρημένον, Οὕτως ἔσται τῷ σπέρματί σου· καὶ μὴ ἀσθενήσας τῇ πίστει, οὐ κατενόησε τὸ αὐτοῦ σῶμα ἤδη νενεκρωμένον, έκαν τονταέτης που τυγχάνων, καὶ τὴν νέκρωσιν τῆς μήτρας Σάββας· εἰς δὲ τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ Θεοῦ οὐ -- circumcisio tua præputium facta est ; sicut ait Je- remias : ‹ Omnes gentes incircumcisæ carne, domus vero Israel incircumcisa corde ".) — (Circumcidi Deo et circumcidi in præputio cordis vestri ”. legem observaveris; si vero transgressur legis es, • Per legem enim cognitio peccati; nunc ju stitia Dei manifestata est testificata a lege et pro- phetis; justitia autem Dei per fidem Jesu Christi in omnes et super omnes credentes; justificamur gratis ejus gratia per redemptionem in Christo Jesu ". • Arbitramur ergo fide justificari hominem absque operibus legis s. » Quid? • Judzorum tantum Deus est, non eliam gentiumn? certe el - Et gentium ; quoniam unus Deus qui justificabit cir cumcisionem ex fide et præputium per fidem. Legem ergo destruimus per fidem? absit! sed legem statuimus ". • Quid enim Scriptura dicit? Credidit Abraham Deo et reputatum est illi in justitiam "; » dicit enim David : « Beati quorum remissæ sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata; beatus vir, cui non imputabit Dominus peccatum *. « Lex, inquit, peccantibus suppli- cium affert; › Propheta autem beatos dicit qui peccatorum receperunt remissionem. Hæc igitur beatitudo in circumcisionem an in præputium ? Dicimus Abrahæ reputatam esse fidem in justitiam; quomodo ergo reputata est, in circumcisione an in præputio? Evidens est, non in circumcisione, sed in præputio. Εt signum recepit circumcisionis si- gnaculum justitiæ fidei quæ erat in præputio, ut esset pater omnium credentium ex præputio, ut reputetur et eis in justitiam, et pater circuinci- sionis non his qui sunt ex circumcisione tantum, sed etiam his qui sequuntur vestigia fidei, in præ- pudio patris vestri Abrahæ. Non enim per legem promissio Abrahæ aut semini ejus, hæredem esse mundi, sed per justitiam fidei ; les enim iram ope! ratur, nempe nos est legis punire transgressores. Ubi enim non est lex, non est transgressio; ideo ex fide, ut secundum gratiam sit, ut fieret firma promissio omni semini, non solum quod ex lege est, sed quod est ex fide Abrahæ, qui est pater omnium nostrum, sicut scriptum est: Patrem mul- tarum gentium posui te; propterea quod credidit Deum qui vivificat mortuos et vocat ea quæ non sunt tanquam sint; qui contra spem, in spe cre- didit, ut fieret pater multarum gentium, secundum quod dictum est: Sic erit et semini tuo; qui non infirmatus in fide, non consideravit corpus suum jam emortuum, centum jam annos natus, et emor- tnam vulvam Sarrbæ; in promissionem autem Def non hæsitavit diffidentia, sed confortatus est fide daus gloriam Deo,plenissime sclens quia quæcunque 8. Jerem. 1x, 26. * Jerem. iv, 4. " Rom. 111, 20-22. + Psal. xxxi, 1, 2. * Ibid. 28. ss Ibid. 29-31. * Rom. 1.3. DISPUTATIO ADVERSUS JUD.LOS.

promisit potens est et faccre; ideo et reputatum cst illi in justitiam ". » ● Non autem scriptum est tantum propter ipsum, quia reputatum est ei in justitiam, sed et propternos, quibus reputabitur credentibus in eum qui susci- Mavit Jesum Christum Dominum nostrum a mor- tuis 43. ‹ Non enim omnes qui ex Israel sunt semen Abraha, sed virtutis quaerit Deus cognatio- nem, neque quia sunt semen Abraha, omnes filit Dei, sed in Isaac vocabitur tibi semen ; id est non filii carmis, hi filii sunt Dei, sed filii promissionis reputantur in semen *. » Sarae filios vocat qui se- cundum nature ordinem nati sunt, promissionis autem, qui secundum gratiam fidei dati sunt. Pro- B missionis enim verbum hoc est: Revertar hoc codem tempore, et erit Sara filius " ; » natura ne- gante, per divinum privilegium visus est pater. Car crgo gloriaris, ο Judee, quasi solus semen Abrahæ appelleris? nam et Ismael Abrahæ erat fi:ius et primogenitus. Quod si existimas istum ut semiservum ejectum esse a cognatione; sed Seri- pture mios est ex patribus et non ex matribus ge- nealogiam texere, et qui ex Chetura nati sunt, cum esset libera, semen Abrahæ non appellantur; et duodecim filios Jacob e variis matribus nati, e quibus quatuor semiservi, et universi tamen Israel nomine potiti sunt, minime ex matrum servitute damnum passi. e Non solum illi, sed et Rebecca ex C uno concubitu Isaac patris nostri habens: cum enim nondum nati essent nec aliquid egissent boni aut mali, ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus sed ex vocante, dictum est ei: Major servict minori**. › Num existimas, o Judæc, propter Sartham præla- tum fuisse Isaac Ismaeli et his qui e Chetura nati sunt Abrahæ filii? Quid dixeris de Rebecca? Hic enim una mater, unus conceptus, gemelli sunt filii. Id enim indicat, ex uno concubitu habens, hanc eodem tempore utrumque concepisse. Alter quidem· Deo dilectus, alter autem divinæ curæ indignus. Neque esspectavit Deus actionum experimentum, D sed illorum differentiam prædixit. Prædixit autem prospiciens utriusque dispositionem; non enim injusta est electio, sed cujusque hominis disposi- tionem comitans, ut scriptum est : c Jacob dilexi, Esau autem odio habui ; quod enim a Deo Abrahe dictum est: In Isaac vocabitur tibi senien > ostendit minime genus benedictionis particeps esse ; nam naturam non attendit Deus, sed fidem et virtutem, sicut in Osee dicit: Vocabo non populum meum, populum meum, et non dilectam, dilectam; et erit in loco ubi inventas est ipsis po- Α διεκρίθη τῇ ἀπιστίᾳ, ἀλλ' ἐνεδυναμώθη τῇ πίστει δοὺς δόξαν τῷ Θεῷ· καὶ πληροφορηθεὶς ὅτι ὁ ἐπήγ γείται δυνατός ἐστι καὶ ποιῆσαι· διὸ καὶ ἐλογίσθη αὐτῷ εἰς δικαιοσύνην.» • Οὐκ ἐγράφη δὲ εἰς αὐτὸν μόνον, ὅτι ἐλογίσθη αὐτῷ εἰς δικαιοσύνην, ἀλλὰ καὶ δι' ἡμᾶς, οἷς μέλλει λογίζεσθαι τοῖς πιστεύουσιν ἐπὶ τὸν ἐγείραντα τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν ἐκ νεκρῶν. — Οὐ γὰρ πάντες οἱ ἐξ Ισραήλ σπέρμα 'Αβραάμ, ἀλλά τῆς ἀρετῆς ἐπιζητεῖ τὴν συγγένειαν· οὐδ' ὅτι εἰσ! σπέρμα 'Μαριάμ, πάντες τέκνα Θεοῦ, ἀλλ᾽ ἐν Ἰσαὰκ κληθήσεταί σοι σπέρμα, τουτέστιν, οὐ τὰ τέκνα τῆς σαρκός, ταῦτα τέκνα τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ τὰ τέκνα τῆς ἐπαγγελίας λογίζεται εἰς σπέρμα. » Σάββας δὲ τέκνα καλεῖ τὰ κατὰ τὴν τῆς φύσεως ἀκολουθίαν γεγεννη μένα· ἐπαγγελίας δὲ, τὰ κατὰ χάριν παρεσχημένα τῆς πίστεως· ἐπαγγελίας γὰρ ὁ καιρὸς οὗτος, « Κατά τὸν καιρὸν τοῦτον ἐλεύσομαι, καὶ ἔσται τῇ Σάββα υἱός. » Τῆς φύσεως απειρηκυίας κατὰ θείαν φιλο τιμίαν ἀπεφάνθη πατήρ. Διὰ τί οὖν τοίνυν μεγαλο φρονεῖς, ὦ Ἰουδαῖε, ὡς μόνος σπέρμα Αβραμ προσαγορευόμενος; καὶ ὁ Ἰσραὴλ τοῦ Ἀβραάμ ήν υἱὲς καὶ πρωτότοκος. Εἰ δὲ νομίζεις ἐκεῖνον ὡς ἡμίδουλον ἐκβεβλῆσθαι τῆς συγγενείας, ἀλλ᾽ ἐκ πα τέρων καὶ οὐκ ἐκ μητέρων γενεαλογεῖν ἔθο; τῇ Τρι φῇ, καὶ οἱ ἐκ τῆς Χετούρας γεγεννημένοι, ἐλευθέρα γὰρ αὕτη, ἀλλὰ σπέρμα ᾽Αβραὰμ μὴ καλούμενοι καὶ τοὺς ιβ' παῖδας τοῦ Ἰακὼβ ἐκ διαφόρων μητέ ρων γεγεν νημένους, καὶ τοὺς τέσσαρας ἡμιδούλους, καὶ ὅλους Ἰσραὴλ χρηματίζοντας, καὶ μηδὲν ἐκ τῆς τῶν μητέρων παραβλαβέντας δουλείας· οὐ μόνον δὲ οὗται, ἀλλὰ καὶ Ρεβέκκα ἐξ ἑνὸς κοίτην ἔχουσα Ἰσαὰκ τοῦ πατρὸς ἡμῶν· μήπω γὰρ γεννηθέντων αὐτῶν μηδὲ πραξάντων τι ἀγαθὸν ἢ κακόν· ἵνα ἡ κατ' ἐκλογὴν πρόθεσις τοῦ Θεοῦ μείνῃ οὐκ ἐξ ἔργων, ἀλλ' ἐκ τοῦ καλοῦντος· ἐῤῥέθη δὲ αὐτῇ, « Ο μείζων δουλεύσει τῷ ἐλάσσον. » Η νομίζεις, ὦ Ἰουδαῖε, διὰ τὴν Σάββαν προτιμή θῆναι τὸν Ἰσαὰκ τοῦ Ἰσμαὴλ καὶ τῶν ἀπὸ τῆς Χετού ρας γεννωμένων παίδων τῷ ᾿Αβραάμ ; τί ἀνείπῃς περί τῆς Ρεβέκκας; ἐνταῦθα γὰρ καὶ μία μήτηρ, καὶ μία σύλληψις, δίδυμοι γὰρ οἱ παῖδες· τοῦτο γὰρ ἐστι τὸ ἐξ ἑνὸς κοίτην ἔχουσα, κατ' αὐτὸν τὸν καιρὸν ἄλλο φοτέρους συνέλαβεν· ἀλλ' ὁ μὲν θεοφιλής, ὁ δὲ τῆς θείας κηδεμονίας ἀνάξιος· καὶ οὐκ ἀνέμεινεν ὁ +7 Θεὸς τῶν πραγμάτων τὴν πεῖραν, ἀλλ' ἐκ τῶν πυϊσκομένων τὴν τούτων διαφορὰν προηγόρευσεν προηγόρευσε δὲ τὴν ἑκάστου πρόθεσιν προμηθεν οὐ γὰρ ἄδικος ἡ ἐκλογὴ, ἀλλὰ τῇ προθέσει τῶν ἀν θρώπων συμβαίνουσα, καθώς γέγραπται, ο Τόν Ἰακὼβ ἠγάπησα, τὸν δὲ Ἡσαῦ ἐμίσησα. » Τὸ γὰρ ὑπὸ τοῦ Θεοῦ πρὸς τὸν ᾿Αβραὰμ εἰρημένον, ὅτι ο Έν Ἰσαὰκ κληθήσεταί σοι σπέρμα, ο δείκνυσιν ὡς οὐδὲ τὸ τοῦ γένους ἅπαν τῆς εὐλογίας μετειληφώς· οὐ γὰρ τῇ φύσει προσέχει ὁ Θεὸς, ἀλλὰ πίστιν καὶ ἀρε τὴν ἐπιζητεῖ, ὡς καὶ ἐν τῷ Ὡσης λέγει· « Καλέσ " 42 Rom. IV, 9 22. 49 ibid. 25, 21. 4. Rem. :3, 6-8. M. act. 1. 2 ; Rom. 13. “ Gen. 211, 12. 61 G. xvi, 10. ** Rom. 13, 10-13. S. ANASTASI SINAIT.E

DISPUTATIO ADVERSUS JUD.EOS. τὴν Οὐ λαόν μου, λαόν μου· καὶ τὴν Οὐκ ἠγαπημένην, Α Ηγαπημένην· καὶ ἔσται ἐν τῷ τόπῳ οὗ ἐῤῥέθη αὐτοῖς Οὐ λαός μου ὑμεῖς, αὐτοὶ κληθήσονται υἱοὶ Θεοῦ ζῶν- τος· διότι τὰ ἔθνη τὰ μὴ γινώσκοντα δικαιοσύνην, κατέλαβον δικαιοσύνην· ο δικαιοσύνην δὲ λέγει τὴν ἐκ πίστεως. Ισραήλ δὲ διώκων νόμον ιδίας δικαιοσύ νης, δικαιοσύνην οὐκ ἔφθασεν. Διὰ τί; Διότι οὐκ ἐκ πίστεως, ἀλλ' ἐξ ἔργων νόμου· ἐνόμισαν γὰρ ἐπαρ κεῖν αὐτοῖς τὴν κατὰ νόμον πολιτείαν εἰς κτῆσιν δικαιοσύνης, καὶ πίστεως κατεφρόνησαν· οὗ δὴ χάριν καὶ τῶν τῆς πίστεως οὐ μετέσχον δωρεῶν· «Προσ- έκοψαν γὰρ τῷ λίθῳ τοῦ προσκόμματος, καθώς γέ- γραπται· Ιδού τίθημι ἐν Σιὼν λίθον προσκόμματος καὶ πέτραν σκανδάλου, καὶ πᾶς ὁ πιστεύων ἐπ' αὐτ τὸν οὐ καταισχυνθήσεται. • Προσπταίειν ειώθασιν • Προσπταίειν ειώθασιν οἱ ἑτέρωσε τὴν διάνοιαν τῶν Γραφῶν τῶν προφη τειῶν ἔχοντες καὶ τὴν ὁδὸν προκόπτειν οὐκ ἐθέλον- τες· τοῦτο πεπόνθασιν οἱ Ἰουδαῖοι· περὶ γὰρ δὴ τὰ περιττὰ τοῦ νόμου ἔχοντες, τὸν ὑπὸ τῶν προφητῶν προσαγορευθέντα λίθον ἰδεῖν οὐκ ἐθέλησαν· καίτοι σαφῶς οἱ προφῆται προεθέσπισαν, ὡς ὁ τούτοις πιστεύων, μεγίστων τεύξεται ἀγαθῶν· « Ζῆλον γὰρ Θεοῦ ἔχουσιν, ἀλλ' οὐ κατ᾽ ἐπίγνωσιν· ἀγνοοῦντες γὰρ τὴν τοῦ Θεοῦ δικαιοσύνην, καὶ τὴν ἰδίαν δικαιο σύνην ζητοῦντες στῆσαι, τῇ δικαιοσύνῃ τοῦ Θεοῦ οὐχ ὑποτάσσονται· ο τέλος γὰρ νόμου Χριστὸς εἰς Τὲν τοῦ νόμου τοίνυν πληροί σκοπὸν ὁ πιο στεύων τῷ Σωτῆρι Χριστῷ· διότι περιέχει ἐν τῇ Γραφῇ · . Ιδού τίθημι ἐν Σιὼν λίθον ἀκρογωνιαῖον, ἐκ- λεκτόν, ἔντιμον, καὶ ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν οὐ μὴ καται σχυνθῇ. « Ημῖν οὖν ἡ τιμὴ τοῖς πιστεύουσιν, ἀπειθοῦσι δὲ λίθον ἐν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες, οὗτος ἐγενήθη εἰς κεφαλήν γωνίας καὶ λίθον προσκόμμα- τος και πέτραν σκανδάλου, οι προκόπτουσι τῷ λόγῳ ἀπειθοῦντες εἰς ὃν καὶ ἐτέθησαν·, ἡμεῖς δὲ οἱ πιο στεύοντες καὶ βαπτισθέντες, « Γένος ἐκλεκτόν, βασί- λειον ἱεράτευμα, ἔθνος ἅγιον, λαὸς εἰς περιποίησιν ὅπως τὰς ἀρετὰς ἐξαγγείλωμεν τοῦ ἐκ σκότους ἡμᾶς καλέσαντος εἰς τὸ θαυμαστὸν αὐτοῦ φῶς· οἱ ποτὲ οὐ λαὸς, νῦν δὲ λαὸς Θεοῦ, οἱ οὐκ ἠλέημένοι, νῦν δὲ ἐλε- ηθέντες· - ι Οὔς καὶ ἐκάλεσεν ἡμᾶς οὐ μόνον ἐξ Ιου δαίων, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἐθνῶν· ὡς καὶ ἐν τῷ Ωσηὲ λέγει, • Καλέσω τὸν Οὐ λαόν μου, Λαόν μου· καὶ τὴν οὐκ ἠγα πημένην, Αγαπημένην· καὶ ἔσται ἐν τῷ τόπῳ οὗ ἐρω μέθη αὐτοῖς, Οὐ λαός μου ὑμεῖς, ἐκεῖ κληθήσονται υἱοι Θεοῦ ζῶντος. Οσοι γὰρ Πνεύματι Θεοῦ ἄγονται, οὗτοί εἰσιν υἱοὶ Θεοῦ. — Τέλος γὰρ νόμου Χριστὸς εἰς δικαιοσύνην παντὶ τῷ πιστεύοντι. ο Μωϋσῆς γὰρ γρά- φει τὴν δικαιοσύνην τὴν ἐκ τοῦ νόμου, ὅτι ὁ ποιήσας αὐτὰ ἄνθρωπος, ζήσεται ἐν αὐτοῖς· ἡ δὲ ἐκ πίστεως Εικαιοσύνη οὕτως λέγει· «Μὴ εἴπῃς ἐν τῇ καρδίᾳ σου Τίς αναβήσεται εἰς τὸν οὐρανόν ; τουτέστι Χριστὸν καταγαγεῖν· 4, Τίς καταβήσεται εἰς τὴν ἄβυσσον ; τουτέστι Χριστὸν ἐκ νεκρῶν ἀναγαγεῖν. ᾿Αλλὰ τί λέγει; Εγγύς σου τὸ ῥῆμά ἐστιν ἐν τῷ στόματί σου, σε } pulus meus vos, ipsi vocabuntur filii Dei viventis " ; quia gentes non cognoscentes justitiam, apprehen - derunt justitiam 50 ; › justitiam autem dicit quæ ex fide est. Israel vero, sectando legen proprie ju- stitiæe, ad justitiam non pervenit. Quare ? quia non ex fide, sed ex operibus legis. Existimaverunt enim sufficere sibi, quæ secundum legem erat, vitæ consuetudinem ad comparandam justitiam, et fidem contempserunt. Quamobrem fidei donorunı non fuerunt participes; • Offenderunt enim in la- pidem offensionis, ut scriptum est: Erce pono in Sion lapidem offensionis et petram scandali, et omnis qui credit in eum non confundetur ". » - fendere solent qui aliorsum sensum Scripturarum propheticarum accipiunt, et in via progredi no- lunt. Illud experti sunt Judri; nam superduis legis vacantes, qui a prophetis prædictus fuerat, lapidem videre noluerunt; quanquam aperte vaticinati sint prophetæ hunc qui istis crederet, maxima conse- cutúrum esse bona. Zelum enim Dei habent, noa autem secundum scientiam. Nescientes enim Dei justitiam, et suam justitiam quærentes statuere, justitie Dei non subjiciuntur. Finis enim legis Christus in justitiam omni credenti ** ;>lex enim nos omnes, scilicet omnem humanam naturam, atel Dominum Christum conduxit. Legis finem implet qui credit Salvatori Christo ; ideo invenitur in Scriptura : « Ecce pono in Sion lapidem angularem, electum, honoratum, et qui credit in eum non confundetur. Nobis igitur ho- nor credentibus; non credentibus autem lapidem quem reprobaverunt ædificantes, bic factus in caput anguli, et lapis offensionis et petra scandali, his qui offendunt Verbo non credentes ei in quo positi sunt sa > Nos autem credentes et baptizati, ‹ genus electum, regale sacerdotium, gens sancia ; populus in acquisitionem; ut virtutes annuntiemus ejus, qui de tenebris nos vocavit in admirabile lumen suum; qui aliquando non populus, nunc autem populus Dei; qui non misericordiam consecuti, autem misericordiam consecuti " ' • nunc • Quos vocavit nos non solum ex Judæis, sed ex gentibus; ut et in Osee dicit : Vocabo non popu- lum meum. populum meum; non dilectam, dile- ctam; et erit in loco ubi inventus est ipsis populus meus vos, ibi vocabuntur filii Dei viventis **. › — « Qui enim spiritu Dei aguntur, hi sunt filii Dei *., Finis enim legis Christus in justitiam omni credenti. › Moyses enim scribit de justitia quæ est ex lege, quoniam qui fecerit ea bomo, vivet in illis. De justitia autem quæ est ex fide ita dicit: • Ne dicas in cordle tuo, quis ascendet in caelum, id est Christum deducere? aut quis descendet in abyssum, id est Christum a mortuis reducere ? Sed quid dicit? Prope est tuum verbum in ore tuo, in δικαιοσύνην παντὶ τῷ πιστεύοντι· ὁ γὰρ νόμος πάντας ἡμᾶς, ἤγουν πᾶσαν φύσιν ἀνθρώπων, πρὸς τὸν Δεσπότην Χριστὸν ἐποδήγησεν. Rom, tx, 33, 53. 8 Rom. x, 2, 4. σε Rom. viii, 14. ** Osc. 11, 24; Rom. ix. 25. 26. 30 lbid. 30. 51 19. ΧΑΡΗ1, 16; fetr. 1. 6-8. b iliil. 9, 10. 85 Rom. ix, 21, 23; Ose. 11, 24. PATROL GR LXXXIX.

corde tuo : id est, verbum fidei quod praedicanus. Quia si confitearis in ore tuo Dominuin Jesum Christum et in corde tuo credideris, quod Deus suscitavit illum ex mortuis, salvus eris; corde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit in salutem. Dicit enim Scriptura : Qui credit in illum, non confundetur; ipse enim Dominus om- nium et in omnes dives qui invocant cum, et omnis qui invocaverit nomen Domini, salvus erit. Quomodo ergo invocabunt in quem non credide- runt? Quomodo autem credent, quem non andie- runt ? Quomodo autem audient sine prædicante ? Quomodo autem prædicabunt nisi mittantur? sicut scriptum est : Quam speciosi pedes evangelizan- tium bonal et quidem in omnem terram exivit sonus eorum et in fines orbis terræ verba co- rum "7. › Verum non cognovit Israel. Isaias dicit: Domine, quis credidit ɔuditui nostro, et brachium Domini cui revelatum est ?, Moyses autem primus dicit: • Ego provocabo vos in non gentes, in gente stulta irritabo vos ". » Gentes stultas nos vocavit ; ante fi lem enim stultitiam ostendebamus; eramus enim aliquando, id est antequam crederemus, stulti, in- obedientes, errantes. Magnopere Judeos amixit Deus, id est luctu replevit; non enim tam illis molesta est dispersio et templi vastatio, quam gen- tium pietas et splendor. Isaias autem audet dicere: ‹ Inventus sum ab iis qui me non quærebant, pa- lam apparui iis qui ne non interrogabant. » Ostendit eodem loco gentium Dei cognitionis præ- dictionem, et Judæorum crudelitatem; nam illud uudet significat eum non veritum fuisse Judæos trucidantes et furentes, sed cum libertate multa gentium prædixisse salutem, Judaeorum autem præ- nuntiasse incredulitatem; quod sequentia ostendunt. Ad Israel loquitur Moyses: ‹ Tota die extendi ma- nus ad populum inobedientem et contradicentem Ita enim mirabiles prophetæ Judæos arguunt, et gentium fidem prædicunt; dico autem Dominum nostrum Jesum Christum ministrum fuisse circum- cisionis propter veritatem Dei ad confirmandas promissiones Patrum; gentes autem super miseri- cordia laudabunt Deum. Abrahæ enim totius mundi Deus pollicitus est in semine ejus benedicendas esse gentes; accepit autem ipse patriarcha et universum genus cjus circumcisionis signum. Οportebat igitur semen illius secundum carnem appellatum et gen- tibus benedictionis foutem, habere signum cogna- tionis, ut ostenderetur aperte divinæ promissionis veritas; et gentes, quæ gratiam acceperint, lauda- bunt hunc in homines amoris auctorem per suos divinos prophetas prædicentem gentium fidem et salutem, ut scriptum est: • Propterea confitebi- mur tibi in gentibus, Domine, et nomini tuo can- tábimus *. » Et rursus: ‹ Laudate Dominum, omnes Α ἐν τῇ καρδίᾳ σου, τουτέστι τὸ ῥῆμα τῆς πίστεως δ - κηρύσσομεν· ὅτι ἐὰν ὁμολογήσῃς ἐν τῷ στόματί σου Κύριος Ἰησοῦν Χριστὸν καὶ πιστεύσῃς ἐν τῇ καρ δίχ σου ὅτι ὁ Θεὸς αὐτὸν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν, σωθή σῇ καρδίᾳ γὰρ πιστεύεται εἰς δικαιοσύνην, στό κατι δὲ ὁμολογεῖται εἰς σωτηρίαν λέγει γάρ ή Γραφή, ὅτι Ο πιστεύων εἰς αὐτὸν οὐκ αἰσχυνθήσεται" ὁ γὰρ αὐτὸς Κύριος πάντων καὶ εἰς πάντας πλούσιος τοὺς ἐπικαλουμένους αὐτόν· καὶ ἔσται πᾶς ὃς ἂν ἐπικαλέσηται τὸ ὄνομα Κυρίου, σωθήσεται· πῶς οὖν ἐπικαλέσονται εἰς ὃν οὐκ ἐπίστευσαν; πῶς δὲ πιο στεύσουσιν, οὗ οὐκ ἤκουσαν ; Πῶς δὲ ἀκούσουσι χωρίς κηρύσσοντος; πῶς δὲ κηρύξουσινἂν μὴ ἀποσταλῶσι ; καθώς γέγραπται· Ως ὡραῖοι οἱ πόδες τῶν εὐαγγε διζομένων τὰ ἀγαθά ! μενουν γε εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος αὐτῶν, καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἱ- κουμένης τὰ ῥήματα αὐτῶν. » ᾿Αλλὰ μὴν οὐκ ἔγνω Ἰσραήλ. Ησαΐας λέγει· « Κύριε, τίς ἐπίστευσε τῇ ἀκοῇ ἡμῶν, καὶ ὁ βρα χίων Κυρίου τίνι ἀπεκαλύφθη;, Ὁ δὲ Μωϋσῆς πρώτος λέγει· . Ἐγὼ παραζηλῶ ὑμᾶς ἐπ᾽ οὐκ ἔθνη, ἐπὶ ἔθνει ἀσυνέτι παροργιώ ὑμᾶς. » Έθνη ασύνετα ἡμᾶς προσηγόρευσε· πρό γε τῆς πίστεως ἀφροσύ νην ἐπεδείκνυμεν· ἦμεν γάρ ποτε, ήγουν πρὸ τοῦ πιστεῦσαι, ἀνόητοι, ἀπειθεῖς, πλανώμενοι. Διαφε ρόντως Ἰουδαίους ἡνίασεν ὁ Θεὸς, ήγουν ἐλύπησεν οὐ γὰρ οὕτως ἀλγεινὸν ἡ διασπορὰ καὶ ἡ τοῦ ναοῦ ἐρήμωσις, ὡς ἡ τῶν ἐθνῶν εὐσέβειά τε καὶ περιφά νεια. Ησαΐας δὲ ἀποτολμᾷ καὶ λέγει· ο Ευρέθην τους ἐμὲ μὴ ζητοῦσιν, ἐμφανὴς ἐγενόμην τοῖς ἐμὲ μὴ Επερωτῶσιν. » Εδειξε κατ' αὐτὸ καὶ τῆς τῶν ἐθνῶν θεογνωσίας τὴν πρόσρησιν, καὶ τὴν τῶν Ἰουδαίων μιαιφονίαν· τὴ γὰρ ἀποτελεᾷ τοῦτο δηλοῖ, Οὐκ ἐδειλίασε, φησί, φονῶντας Ἰουδαίους καὶ μεμην τας, ἀλλὰ σὺν παρρησίᾳ πολλῇ τὴν τῶν ἐθνῶν προ εκήρυξε σωτηρίαν· προεθέσπισε δὲ καὶ τῶν Ἰου δαίων τὴν ἀπιστίαν· τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὰ ἑξῆς· πρὸς δὲ τὸν Ἰσραὴλ λέγει ὁ Μωϋσῆς· «Ολην τὴν ἡμέσ ραν ἐξεπέτασα τὰς χεῖρας πρὸς λαὸν ἀπειθούντα καὶ ἀντιλέγοντα. • Οὕτω γὰρ οἱ θαυμάσιοι προφή ται καὶ Ἰουδαίοις κατηγοροῦσι καὶ τὴν τῶν ἐθνῶν προκηρύττουσι πίστιν, λέγω δὲ τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν διάκονον γεγενήσθαι περιτομής ὑπὲρ ἀληθείας Θεοῦ εἰς τὸ βεβαιώσαι τὰς ἐπαγγε λίας τῶν Πατέρων· τὰ δὲ ἔθνη ὑπὲρ ἐλέους δοξάσει τὸν Θεόν· τῷ γὰρ Ἀβραὰμ ὁ τῶν ὅλων Θεό; ὑπο έσχετο ἐν τῷ σπέρματι αὐτοῦ εὐλογῆσαι τὰ ἔθνη - ἐδέξατο δὲ καὶ αὐτὸς ὁ πατριάρχης καὶ πᾶν τὸ ἐκείο νου γένος τῆς περιτομῆς τὸ σημεῖον· ἔδει τοίνυν καὶ τὸ ἐκείνου σπέρμα κατὰ σάρκα προσαγορευόμενον καὶ τοῖς ἔθνεσι τὴν εὐλογίαν πηγάζον, ἔχειν τὸ ση μεῖον τῆς συγγενείας, ἵνα δειχθῇ σαφῶς τῆς θείας ἐπαγγελίας ἡ ἀλήθεια· καὶ τὰ ἔθνη τὴν χάριν δεξά μενα ὑμνήσει τῆς φιλανθρωπίας τὸν χορηγὸν τὸν διά τῶν θείων προφητῶν αὐτοῦ προσαγορεύσαντα τὴν τῶν ἐθνῶν πίστιν καὶ σωτηρίαν, καθώς γέγραπται Δια * Deut. xxxit, 21 ; Rom. s, 19. Psal. xvII, 50. Rom. x, 4-18. 58 Isa. 1.1, 1 ; Rom. x. 16. Rom. x, 20. "Isa. Lxv, 2; Rom. x, 21. ** Isa. LXV, §; S. ANASTASII SINAITE

τοῦτο ἐξομολογησόμεθά σοι ἐν ἔθνεσι, Κύριε, καὶ τῷ ὀνόματι του ψάλλομεν. » Καὶ πάλιν λέγει· « Αἰνεῖτε τὸν Κύριον, πάντα ἔθνη, καὶ ἐπαινέσατε αὐτὸν, πάν- τες οἱ λαοί. » Καὶ πάλιν Ησαΐας λέγει· « Καὶ ἔσται ρίζα τοῦ Ἰεσσαὶ, καὶ ὁ ἀνιστάμενος ἄρχειν ἐθνῶν, ἐπ' αὐτὸν ἔθνη ἐλπιοῦσι, καθώς γέγραπται • • Όψονται οἷς οὐκ ἀνηγγέλη περὶ αὐτοῦ, καὶ οἳ οὐκ ἀκηκόασι συνήσουσι. ο ο Ὅταν δὲ πάλιν εἰσάγῃ τὸν πρωτότοκον εἰς τὴν οἰ κουμένην, λέγει· « Καὶ προσκυνείτωσαν αὐτῷ πάντες ἄγγελοι Θεοῦ., Οὕτω καὶ ὁ Θεὸς διὰ τοῦ στόματος τοῦ μακαρίου Δαβίδ λέγει· "Απαξ ὤμοσα ἐν τῷ ἁγίῳ μου, εἰ τῷ Δαβὶδ ψεύσομαι· τὸ σπέρμα αὐτοῦ εἰς τὸν αἰῶνα μένει, καὶ θρόνος αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος ἐναντίον μου, καὶ ὡς σελήνη κατηρτισμένη εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ ὁ μάρτυς ἐν οὐρανῷ πιστός. » Καὶ πά λιν· ο θήσομαι ἐν θαλάσσῃ χεῖρα αὐτοῦ, καὶ ἐν ποταμοῖς δεξιὰν αὐτοῦ· αὐτὸς ἐπικαλέσεταί με, Πα- τήν μου εἰ σύ, Θεός μου καὶ ἀντιλήπτωρ τῆς σωτη ρίας μου· κἀγὼ πρωτότοκον θήσομαι αὐτὸν ὑψηλὸν παρὰ τοῖς βασιλεῦσι τῆς γῆς. • "Ος ἐστιν ὁ τοῦ Θεού Λόγος καὶ Υἱός μονογενής, καὶ τῶν αἰώνων Ποιητής, καὶ Δημιουργός πάντων. Πόθεν δὲ εἰς τὴν οἰκουμένην εἰσέρχεται; πῶς δὲ πρωτότοκος ὁ Μονο- γενής; Πῶς; διὰ τῆς οἰκονομίας τῆς αὐτοῦ ἐναν θρωπήσεως; Εἰ δὲ καὶ μετὰ τὴν ἐνανθρώπησιν αὐτ τὸν οἱ ἄγγελοι προσεκύνησαν, πρὸ τῆς ἐνανθρωπή σεως ταύτην αὐτῷ τὴν τιμήν οὐ προσέφερον ἐκ παντό;; Καὶ πανταχοῦ ἦν ὁ Θεὸς, καὶ εἰς τὴν οἰκου μένην εἰσῆλθεν ὡς ἄνθρωπος· ὁ Ἐν τῷ κόσμῳ ἦν, καὶ ὁ κόσμος δι' αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ ὁ κόσμος αὐτὸν οὐκ ἔγνω· εἰς τὰ ἴδια ἦλθεν, καὶ οἱ ἴδιοι αὐτὸν οὐ παρέλαβον, ο Εἰ γὰρ ἐν τῷ κόσμῳ ἦν, πῶς ἦλθεν; εἰ δὲ ἦλθε, πῶς ἐν τῷ κόσμῳ ἦν ; ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ κόσμῳ ἦν ὡς Θεὸς, καὶ ἦλθεν ὡς ἄνθρωπος· οὕτω καὶ Μονογενής ἐστιν ὡς Θεὸς, καὶ πρωτότοκος ὡς ἄνθρωπος ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς· οὗτος ἀεὶ τὸ σέβας παρὰ τῶν ἀγγέλων εδέχετο· ἦν γὰρ Θεός ἀεί· προς- εκύνησαν δὲ αὐτὸν καὶ ὡς ἄνθρωπον. Καὶ πρὸς μὲν τοὺς ἀγγέλους λέγει· « Ὁ ποιῶν τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα, καὶ τοὺς λειτουργοὺς αὐτοῦ πυρὸς φλόγα·, πρὸς δὲ τὸν Υἱόν· . Ο θρόνος σου, ὁ Θεός, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος· ῥάβδος ευθύτητος ἡ βά Εξος τῆς βασιλείας σου· Αγάπησας δικαιοσύνην καὶ επίσησε; ἀνομίαν· διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεό; σου D ἔλαιον ἀγαλλιάσεως παρὰ τοὺς μετόχους σου. » Διά τοῦτο σαφῶς ἔδειξε τοὺς μὲν ἀγγέλους κτιστὴν ἔχοντας φύσιν, τοῦ δὲ μονογενοῦς Υἱοῦ ἄκτιστον καὶ ἄΐδιον· ὡς γὰρ Θεός αἰώνιον ἔχει τὸν θρόνον, ἄναρ- χον τὴν βασιλείαν καὶ ἀτελεύτητον· τὸ δὲ, « Ἡγά- πησάς δικαιοσύνην καὶ ἐμίσησας ἀνομίαν, » καὶ τὰ ἑξῆς, κατὰ τὸ ἀνθρώπινον εἴρηται· καὶ γὰρ ὁ προ- φήτης Ησαΐας, τὰ περὶ τοῦ Ἐμμανουήλ προε- σπίσας, καὶ ταῦτα προστέθεικε· « Πριν γνῶναι τὸ παιδίον ἀγαθὸν ἢ κακόν, ἀπειθεῖ πονηρίᾳ τοῦ ἐκλέ- ξασθαι τὰ ἀγαθόν. » Καὶ ἡ χρίτις δὲ οὐ τῆς θεότη- A gentes, et collaudate cum, omnes populi . . Ει rursus Isaias dicit: • Et erit radix Jesse, et qui surgit ad dominandum gentibus, in illum gentes sperabunt, sicut scripturn est: Videbunt qui- bus non nuntiatum est de eo, et qui non audierunt intelligent 65 Cum autem rursus introducit primogenitum in orbem terrarum, dicit: « Et adorent eum omnes an- geli Dei "., Sic Deus per os beati David ait: • Semel juravi in sancto meo, si David mentiar ; semen ejus in sæculum manet, et thronus ejus sicut sol in conspectu meo, et sicut luna perfecta in eternum,et testis in coelo fidelis "; » et rursus : • Ponam in mari manum ejus et in fluminibus dexteram ejus Ipse invocabit me: Pater meus es tu, Deus meus et susceptor salutis meæ: et ego primogenitum ponam illum excelsum præ regibus terræ *. › Is est Dei Verbum et Filius unigenitus, et sæculorum Auctor et Creator omnium. Unde autem in orbem intrat ? Quomodo primogenitus et unige- nitus? Quomodo ? Num per suam incarnationem ? Sin autem post incarnationem illum angeli adora- verunt, ante incarnationem eumdem illi honorem nonne omnino contulerunt? Ubique erat ut Deus, et in orbem intravit ut homo: ‹ Ju mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum nọn cognovit, in propria venit, et sui eum non rece- perunt . Si enim in mundo erat, quomodo venit? quod si venit, quomodo in mundo erat? utique et in mundo erat ut Deus, et venit ut homo. Sic et Unigenitus est ut Deus, et primogenitus ut homo in multis fratribus 7. Sic etiam semper cultum ab angelis recipiebat, Deus enim semper erat; adora- verunt autem illum ut hominem. Et ad angelos quidem dicit : « Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos flammam ignis"; › ad Filium autem dicit : « Thronus tuus, Deus, in saculum sæculi ; vir- ga rectitudinis, virga regni tui; dilexisti justitiam et odisti iniquitatem: propterea unxit te Deus tuns oleo lætitiæ præ consortibus tuis 7. » Per hoc aperte ostendit angelos quidem creatam habere naturam, unigenitum vero Filium increatam et æternam; ut Deus enim æternum habet thronum, et regnum principio et fine carens, hæc vero : ‹ Dilexisti ju- stitiam et odisti iniquitatem, » etc., secundum hu- manitatem dicta sunt. Etenim propheta Isaias de Emmanuel prophetizans, læc adjecit : « Antequam scial puer bonum aut malum, reprobaret malum ut eligeret bonum”. . Et unctio non divinitatis est, sed humanitatis; « Oleum enim, inquit, exsultationis præ consortibus tuis. » Consortes auten nos su- mus et participes non divinitatis sed humanitatis, sicut scriptum est: « Qui sanctificat et qui sancti- ficantur, ex uno omnes "; » et hoc humanitas est. «2 Psal.cxv, 1. es [sa. XI. 10. 68 Isa. 1.1, 15. 6 Psal. χενι, 8 ; Hebr. 1, 6. 07 Psal. LXXXVIII, 36-38. ** ibid. 27, 28. cs Joan. 1, 10, 11. το Rom. viii, 29. Psal. c, 4; Hebr. 1, 7. 1ª Psal. xliv, 7, 8. "isa. !1, 46. 14 Hebr. 11, 41. DISPUTATIO ADVERSUS JUD.LOS.

S. ANASTASII SINAITÆ Creata enim quam assumpsit natura, et unus no- strum ipse Creator, sed in qua sanctificamur, pro- pterea non erubescit fratres vocare dicens: Nun- tiabo nomen tuum fratribus meis, in medio Eccle- site laudabo te ". » Et iterum : . Ego ero fidens in eam"; » et iterum: Ecce ego et pueri quos dedit mihi Deus". Si autem Dominus et Creator omnium, propter servorum suorum salutem carnem sumpsit, et homo factus est in omnibus sine peccato ex sancta sem- per Virgine, et cum servis suis edens et bibens et conversatus,et ex illis agrotos per se ipsum curans,et pro nobis passionem subiens, non erubescit vocare fratres illos pro quibus passus est, evidens est fide- les non solum fratres sed et filios vocaturum Quia igitur pueri communicaverunt carni et sanguini, et ipse similiter participavit eisdem, ut per mor- tem suam destrueret eum qui habebat mortis im- perium, id est diabolum, et liberaret eos, qui timore mortis per totam vitam obnoxii erant ser- vituti 7ª. » Et quomodo illi possibile erat se fratrem nostrum præstare, aut filios nos legitime vocare, nisi eandem naturam induisset? quamobrem banc assumens, et mortis potestatem destruxit, et im- minentem nobis metum solvit ; metuentes enim semper mortem degebamus. Non enim usquam angelos apprehendit, sed semen Abrahæ apprehen- C dit ”; › etenim si naturam angelorum assumpsisset, supra mortem factus esset; cum autem humanum esset quod corpus assumpsit, per passionem homi- num debitum solvit. In corpore autem quo passus est resurgens propriam potestatem ostendit. Unde debuit per omnia fratribus similari *°; › similiter cnim ac nos cibum sumpsit, laborem sustinuit, doluit, lacrymatus est et mortem subiit, ut miseri- cors fieret et fidelis pontifex in his quæ ad Deum attinent, ut repropitiaret delicta populi; in eo enim in quo passus est ipse tentatus, potens est cis qui tentantur auxiliari. flec omnia secundum humanam naturam dicta sunt; neque enim ponti- fex noster est ut Deus, sed ut homo; neque ut Deus passus est, sed ut homo ; neque per ex- perientiam didicit nostra, sed ut Deus et Creator cognoscit omnia apertissime. ‹ Ad quem autem angelorum dixit aliquando: Sede a dextris meis donec ponam inimicos tuos scabel- lum pedum tuorum " ? » Non enim ut Dee tantum dicit, Sede a dextris meis; quomodo enimessel thronus ejus in sæcula sæculorum? Sed ut homo igitur hunc honorem recepit, ut Deus, æternum habet thronum. Et iterum : • Quis est homo quod memor es ejus? aut filius hominis quia visitas μεμάθηκε τὰ ἡμέτερα, ἀλλ' ὡς Θεὸς καὶ Δημιουργός γινώσκει πάντα σαφῶς. Α τος, ἀλλὰ τῆς ἀνθρωπότητος· • Έλαιον γάρ, φησί, ἀγαλλιάσεως παρὰ τοὺς μετόχους σου. » Μέτοχοι δε καὶ ἡμεῖς καὶ κοινωνοί, οὐ τῆς θεότητος, ἀλλὰ τῆς ἀνθρωπότητος, καθώς γέγραπται· ο Ο τε ἁγιάζων καὶ οἱ ἁγιαζόμενοι, ἐξ ἑνὸς πάντες· καὶ τοῦτο ἀνα θρώπινον, κτιστὴ γὰρ ἡ ληφθεῖσα φύσις, εἷς δὲ γε καὶ ἡμῶν καὶ αὐτὸς ὁ Ποιητής· ἀλλὰ δι' ἐκείνης ἀδελφοὺς καλεῖν λέγων· « Απαγγελῶ τὸ ὄνομά στ ἁγιαζόμεθα, δι' ἣν αἰτίαν οὐκ ἐπαισχύνεται αὐτοὺς τοῖς ἀδελφοῖς μου, ἐν μέσῳ ἐκκλησίας ὑμνήσω σε. » Καὶ πάλιν· . Ἔσομαι ἐγὼ πεποιθὼς ἐπ' αὐτῷ, ο Καὶ πάλιν· ο Ἰδοὺ ἐγὼ καὶ τὰ παιδία α μοι ἔδωκεν ὁ Θεός. β ἐσθίων, καὶ πίνων, καὶ συγκαταθέμενος, καὶ τοῖς Εἰ δὲ καὶ Δεσπότης καὶ Ποιητής πάντων, καὶ διὰ τὴν τῶν δούλων αὐτοῦ σωτηρίαν σάρκα ἀνέλαβε καὶ ἄνθρωπος γέγονε κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτία; ἐξ ἁγίας Αειπαρθένου, καὶ μετὰ τῶν δούλων αὐτοῦ τούτων ἀρρώστους δι᾿ ἑαυτοῦ θεραπεύων, καὶ τὰ ὑπὲρ ἡμῶν καταδεξάμενος πάθος, οὐκ ἐπαισχύν νεται καλεῖν καὶ ἀδελφοὺς τούτους ὑπὲρ ὧν τὸ πάν θος ὑπέμεινε, δηλονότι τοὺς πιστούς· οὐ μόνον δὲ ἀδελφούς, ἀλλὰ καὶ παιδία· . Ἐπεὶ οὖν τὰ παιδία κεκοινώνηκε σαρκὸς καὶ αἵματος, καὶ αὐτὸς παρα- πλησίως μετέσχε τῶν αὐτῶν, ἵνα διὰ τοῦ θανάτου αὐτοῦ καταργήσῃ τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου, τουτέστι τὸν διάβολον, καὶ ἀπαλλάξῃ τούτους ὅσοι φόβῳ θανάτου διὰ παντὸς τοῦ ζῆν ἔνοχοι ἦσαν δου λείας. Καὶ πῶς οἷόν τε αὐτὸν ἀδελφὸν ἡμῶν χρησ ματίσαι, ἢ παιδία ἡμᾶς γνησίως καλέσαι, μὴ τὴν αὐτὴν περικείμενος φύσιν; οὗ δὴ χάριν ταύτην ἀνα λαβών, τὴν τοῦ θανάτου κατέλυσε δυναστείαν, καὶ τὸν ἐπικείμενον ἡμῖν διέλυσε φόβον· φοβούμενοι γάρ ἀεὶ διατελοῦμεν τὸν θάνατον· ε (Η γὰρ δήπου ἀγγέ λους ἐπιλαμβάνεται, ἀλλὰ σπέρμα Αβραὰμ ἐπ λαμβάνεται. Εἰ γὰρ ἀγγέλων ἀνείληφε φύσιν, κρείτα των ἂν ἐγεγόνει θανάτου· ἐπεὶ δὲ ἀνθρώπινον ἐν ὁ ἀνέλαβε σῶμα, διὰ μὲν τοῦ πάθους τὸ τῶν ἀνθρώ πων ἀπέδωκε χρέος· διὰ δὲ τοῦ πεπονθότος σώματος, ἀναστὰς τὴν οἰκείαν ἐπεδείξατο δύναμιν· ο Όθεν ὤφειλε κατὰ πάντα τοῖς ἀδελφοῖς ὁμοιωθῆναι. ο Ομοίως γὰρ ἡμῖν καὶ τροφῆς μετέλαβε, καὶ πό ον ὑπέμεινε, καὶ ἠθύμησε καὶ ἐδάκρυσε, καὶ θάνατον κατεδέξατο, ἵνα ἐλεήμων γένηται καὶ πιστὸς ἀρχο ιερεὺς τὰ πρὸς τὸν Θεὸν εἰς τὴ ἱλάσκεσθαι τὰς ἀμας τίας τοῦ λαοῦ· ἐν ᾧ γὰρ πέπονθεν αὐτός πειρασθείς, δύναται τοῖς ἐπηρεαζομένοις βοηθῆσαι· καὶ ταῦτα κατὰ τὸ ἀνθρώπινον εἴρηται· οὔτε γὰρ ἀρχιερείς ἡμῶν ὡς Θεός, ἀλλ' ὡς ἄνθρωπος· οὔτε ὡς Θεός πέν πονθεν, ἀλλ' ὡς ἄνθρωπος· οὔτε διὰ τῆς πείρας • Πρὸς τίνα δὲ τῶν ἀγγέλων εἶπέ ποτε· Κάθο ἐκ δεξιῶν ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου υποπόδιον τῶν ποδῶν σου ; ν οὐ γὰρ ὡς Θεῷ μόνον λέγει· ο Κάβος ἐκ δεξιῶν μου· ο πῶς γὰρ ὁ θρόνος αὐτοῦ εἰς τίτ αἰῶνα τοῦ αἰῶνος; ἀλλ' ὡς ἄνθρωπος τοίνυν ταύτη; μετέλαχε τῆς τιμῆς· ὡς δὲ Θεός, αιώνιον έχει την θρόνον. Καὶ πάλιν· « Τίς ἐστιν ἄνθρωπος ὅτι μιμνή σκει αὐτόν; η υἱὸς ἀνθρώπου, ὅτι ἐπισκέπτες αὐτόν; " Hebr. 78 Psal. xxi, 23; Hebr. 11, 12. 18 Psal. xvi, 3; Hebr. 11, 13. y' Isa. viii, 18; 13, 14, 15. το ibid. 16. 60 ibid. 17. οι Psal. cix, 1; Hebr. 1, 13. Hebr. 11, 13.

DISPUTATIO ADVERSUS JUD.EOS. ἐλάττωσας αὐτὸν βραχύ τι παρ' ἀγγέλους, δόξη και τιμῇ ἐστεφάνωσας αὐτὸν, καὶ κατέστησας αὐτὸν ἐπὶ τὰ ἔργα χειρῶν σου· πάντα ὑπέταξας ὑποκάτω τῶν ποδῶν αὐτοῦ. - Τὸ δὲ βραχύ τι παρ' ἀγγέλους Ελαττωμένον βλέπομεν Ἰησοῦν διὰ τὸ πάθημα τοῦ θανάτου, ὅπως χωρίς Θεοῦ, ὑπὲρ παντὸς γεύσηται θανάτου, δόξῃ καὶ τιμῇ ἐστεφανωμένος·, οὐ τῇ φύσ σει τῆς θεότητος τῶν ἀγγέλων ἠλάττωται, ἀλλὰ τῷ πάθει τῆς ἀνθρωπότητος. Ωσπερ τοίνυν ἐλάτο των ἦν ἀγγέλων ὡς ἄνθρωπος διὰ τὸ πάθημα τοῦ θανάτου· ἐπειδὴ μὲν οἱ ἄγγελοι ἀθάνατον ἔχουσι φύ σιν, αὐτὸς δὲ ὡς ἄνθρωπος τὸ πάθος ὑπέμεινε χωρίς Θεοῦ διὰ τὴν πάντων σωτηρίαν· πάντα γὰρ ἦσα θνητὴν ἔχουσι φύσιν, ταύτης ἐδεῖτο τῆς θεραπείας, τοῦ τῆς ἐνανθρωπήσεως φαρμάκου· μόνη γὰρ ἡ θεία φύσις ἀνενδεής, τοῦτο γὰρ εἶπε· « Χωρὶς Θεοῦ, ὑπὲρ παντός γεύσεται θανάτου. « Δόξῃ δὲ καὶ τιμῇ ἐστεφα νωμένον, ὡς ἄνθρωπον· μετὰ γὰρ τὴν ἀνάστασιν καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἀνάβασιν τῆς θείας μετέλαχε δό- ξης, καὶ κρείττων ἀγγέλων ἐγένετο· ἐκάθισε γὰρ ἐπ- άνω ἀρχῆς καὶ ἐξουσίας καὶ δυνάμεως καὶ κυριότητος καὶ παντὸς ὀνόματος ονομαζομένου οὐ μόνον ἐν τῷ αἰῶνι τούτῳ, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι· ἐν γὰρ τῷ ὑποτά ξαι αὐτῷ τὰ πάντα, οὐδὲν ἀφῆκεν αὐτῷ ἀνυπότακτον. Νῦν δὲ οὔπω ὁρῶμεν αὐτῷ πάντα υποτεταγμένα, ἐν δ' ἐκείνῳ τῷ αἰῶνι ήγουν τῷ μέλλοντι πάντων κρατήσει· ὑποταγήσονται γὰρ τότε καὶ οἱ νῦν ἀντιλέ γοντες· ἐνανθρωπήσας γὰρ ὁ Θεὸς Λόγος, κατέλυσε τοῦ θανάτου τὸ κράτος· καταλύσας δὲ ἐπηγγείλατο ἡμῖν τὴν ἀνάστασιν· τῇ δὲ ἀναστάσει ἀφθαρσία καὶ ἀθανασία συνέζευκται, ἐν ᾗ ὑπάρχει καὶ ἡ τῶν πατέ- ρων ἡμῶν ἐπαγγελθεῖσα διὰ πίστεως ἀτελευτή του κατάπαυσις και ζωή αιώνιος, καὶ πάντων τῶν διὰ τῆς ὁμοίας πίστεως ἐλπιζόντων εἰς τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ· εἰ γὰρ ἦν ἐν Ἱερουσαλήμ ή τελεία κατάπαυσις, εἰς ἐκείνην Ἰησοῦς τοῦ Ναυῆ ἡμᾶς κατέπαυσεν· ἀλλ᾽ οὐκ ἔδωκεν ὁ Θεὸς τῷ ᾽Αβραὰμ ἐν αὐτῇ κληρονομίαν, οὐδὲ βῆμα ποδος, οὐδὲ τοῖς ἐκείνου τέκνοις τοῖς διὰ πί- στεως αὐτῷ ὁ ὡμοιωμένοις δέδωκεν ἐν αὐτῇ κληρο- νομίαν εἰς αἰῶνα· ἀλλὰ παροικοῦντες ἐν αὐτῇ καὶ ἐπὶ πᾶσι δὲ προσκαίρως τῶν ὧδε μετερχόμεθα· ἐκεῖ δὲ ὑπάρχει ἡ ἀτελεύτητος κατάπαυσις, ἥντινα καὶ κληρονομήσαντες οἱ ἀκούσαντες τῇ πίστει σήμερον, κατὰ τὸν θεῖον Δαβίδ, καὶ μὴ σκληρυνθῶσι τῇ καρδίᾳ, ὡς οἱ πονηροί πατέρες ἐν τῷ παραπικρασμῷ κατὰ τὴν ἡμέραν τοῦ πειρασμοῦ· ὥσπερ γὰρ ἐκεῖνοι ἐν τῇ παρούσῃ προσκαίρῳ καταπαύσει οὐκ εἰσῆλθον δι᾿ ἀπιστίας, ἀλλὰ τὰ κῶλα αὐτῶν ἔπεσον ἐν τῇ ἐρήμῳ, ἀντ᾽ ἐκείνων δὲ εἰσῆλθον ἐν αὐτῇ οἱ ἐκείνων παῖδες, οὕτως ἐν τῇ αἰωνίᾳ καταπαύσει τῇ ἐπαγγελθείσῃ διὰ στόματος Δαβὶδ παρὰ τοῦ Θεοῦ, ἐκεῖνοι ὀφείλουσιν ἐν τῇ ἀναστάσει εἰσελθεῖν ἐν αὐτῇ, οἱ ἀκούσαντες νῦν τὸν λόγον τῆς πίστεως, ὃν δεξάμενοι φωτισθώ A eum ? minuisti eum paulominus ab angelis, gloria et honore coronasti eum, et constituisti eum super opera manuum tuarum ; omnia subjecisti sub pedi- bus ejus st ›—‹ Eum autem qui paulo minus ab an- gelis minoratus est, videns Jesum propter passio nem mortis, ut absque Deo pro omnibus gustaret mortem, gloria et honore coronatum . . Non per naturam divinitatis angelis minor effectus est, sed per passionem humanitatis; igitur inferior erat angelis ut homo propter passionem mortis, cum angeli immortalem habeant naturam, ipse autemi ut homo passionem sustinuit absque Deo ad omniuni salutem. Omnia enim quæ mortalem habent natu- ram, hac curatione egebant, et remedio incar- nationis ; sola autem divina natura non egebat. Hoc significat, absque Deo » pro omnibus gusta- bit mortem. ‹ Gloria autem et honore coronatum, ut hominem ; nam post resurrectionem et in ca- los ascensionem divinam gloriam recepit, et major angelis factus est. Sedit enim supra principatum, potestatem, dominationem et virtutem, et omue: nomen quod nominatur non solum in hoc sæculo, sed et in futuro 8; in eo enim quod dicitur sub- iici illi omnia, nibil prætermittitur non subjectum e per- Nunc autem nondum videmus omnia illi sub- jecta in tempore autem illo, id est, futuro omnibus dominabitur; tunc enim subjicientur qui nunc.con- tradicunt. Nam incarnatum Dei Verbum mortis destruxit potestatem; destructa autem pollicitus est nobis resurrectionem ; resurrectioni autem im- mortalitas et incorruptio conjunguntur, in qua fidem constat patrum nostrorum promissa per petua requies et vita æterna, et omnium qui per similitudinem fidei sperant in Dominum nostrum desum Christum Filium Dei. Si enim fuisset in Jeru - salem perfecta requies, in illa Jesu filius Nave nos quiescere fecisset; sed non dedit Deus Abrahæ in illa hæreditatem neque vestigium pedis, neque ejus filiis qui per fidem illi similes facti sunt, dedit in illa hæreditatem in sæculum; sed inquilini in ea et in omnibus brevi tempore hinc excedimus; illic est perpctua requies, quam hæreditantur qui fide audierunt hodie, secundum divinum vatem David ", neque obdurati sunt corde, ut improbi patres in exacerbatione secundum diem tentationis. Ut enim illi in præsentem et brevem requiem non introierunt ob incredulitatem, sed meinbra eorum ceciderunt in deserto, pro ipsis autem introierunt in istam eorum filii, ita in æternam requiem a Deo per os David promissam, illi in resurrectiono intraturi sunt, qui audierunt nunc verbum fidei, quo recepto illuminati sunt; qui autem non cre- diderunt et Deum tentaverunt, in ignem eternum mittentur æternum puniendi. Hoc autem non ignoratis patres vestros omnes sub nube fuisse et omnes per mare transiisse, et σιν· οἱ δὲ ἀπιστήσαντες καὶ τὸν Θεὸν πειράζοντες, εἰς Τοῦτο δὲ μὴ ἀγνοεῖτε ὅτι οἱ πατέρες ὑμῶν πάντες ὑπὸ τὴν νεφέλην ἦσαν, καὶ πάντες διὰ τῆς θαλάσσης πῦρ αἰώνιον ἀποπεμφθήσονται αιωνίως κολαζόμέναι. » Hebr. 11, 9. ** Peal, viu, 5-8; Hebr. 11, 6 8. ss Lebr. 11, 8.

S. ANASTASII SINAITE omnes in Moyse baptizatos esse in nube et in mari, et omnes eamdem escam spiritualem nian«iucavisse, clomnes eumdem potum spiritualem bibisse; Bi- bebant autem de spirituali sequente eos petra, pe- tra autem erat Christus *., Haec autem figura nostrarum rerum sunt. Mare enim figurabat ha- ptisterium, nubes gratiam Spiritus, Moyses sucer dotem, virga crucem; ingrediens autemettransiens Israel baptizatos designabat, persequentes Ægyptii Camones, ipse vero Pharao figura erat diaboli. Post transitum enim Israelitæ Ægyptiorum pote- state liberati sunt, et manna de cœlo acceperunt tanquam typum quendam cœlestis panis corporis Christi. Initabatur autem petra Donini latus; ma- mavit enim præter spem rivus. Et idem fuit illis petra quod nobis Christus; sequebatur autem eos mon petra, sed gratia divina Christi Filii et Verbi Dei, quæ petram illam contra omnem spem aqua- rum emittere rivos faciebat; etenim si petra eos sequeretur, aut rivi e petra, quomodo iterum "guissent divina aquarum largitione? Viri Israelitæ et qui timetis Deum, audite: Deus elegit patres vestros et plebem exaltavit cum esset incola in Ægypto, et in brachio excelso eduxit eos, et per quadraginta annorum tempus circumduxit ens in deserto, et destruens gentes septem in terra Chanaan, dedit illis in hæreditatem terram eorum. Et postea quadringentis et quinquaginta annis, de- dit judices usque ad Samuel prophetam. Et exinde postulaverunt regem, et dedit eis Saul filium Cis, virum de tribu Benjamin annis quadraginta; et amoto illo, suscitavit pro illo David in regem, cui testimonium perhibens dixit: Inveni David filium J'ssc, virum secundum cor meum, qui faciet omnes voluntates meas. Hujus Deus ex semine secundam promissionem eduxit salutem Israel, prædicante Joanne ante faciem adventus ejus baptisma pœni- tentire populo Israel. Cum impleret auten Joannes cursum suum, dicebat : Quem me arbitramini esse, 1:on sum ego; sed ecce venit post me cujus non sum dignus calceamenta pedum solvere. Viri fratres, filii generis Abrahæ, et qui in vobis timent Deum, vobis verbum salutis hujus missum est. Qui enim :.abitabant Jerusalem et principes ejus, hunc igno- Fantes et voces prophetarum, quæ per omne Sab- Eatum leguntur, judicantes impleverunt; et nullam ausam mortis invenientes, petierunt a Pilato ut interficerent eum. Cumque consummassent omnia quæ de eo scripta eraut, deponentes e ligno posuc- raut in monumentum. Deus vero suscitavit eum a mortuis; qui visus est pef plurimos dies in Sabba- tis eorum a Galilæa in Jerusalem; qui testes ejus fueti sunt in plebe (et in discipulis ejus et apostolis, Jost resurrectionem suam visus diebus quadraginta, colloquens cum eis de regno calorum), qui et no- διῆλθον, καὶ πάντες εἰς τὸν Μωϋσῆν ἐβαπτίσαντο ἐν τῇ νεφέλῃ καὶ ἐν τῇ θαλάσσῃ, καὶ πάντες τὸ αὐτὸ βρώ μα πνευματικὸν ἔφαγον, καὶ πάντες τὸ αὐτὸ πόμα πνευματικὸν ἔπιον' ο Βπινον γὰρ ἐκ πνευματικῆς ἀκα λουθούσης πέτρας, ἡ δὲ πέτρα ἦν ὁ Χριστός. Ταύ τα δὲ τύπος, φησί, τῶν ὑμετέρων ἐκεῖνα· ἡ θάλασσα γὰρ ἐμιμεῖτο τὴν κολυμβήθραν, ἡ δὲ νεφέλη τὴν χάρ ριν τοῦ Πνεύματος, ὁ Μωϋσῆς δὲ τὸν ἱερέα, ἡ ῥάβδος δὲ τὸν σταυρὸν, ὁ δὲ διελθὼν καὶ περάσας Ἰσραὴλ τοὺς βαπτιζομένους μιμούμενος, οἱ δὲ διώκοντες λίγ πτιοι τύπον τῶν δαιμόνων ἐπλήρουν, αὐτὸς δὲ ὁ Φα ραὼ εἰκὼν ἦν τοῦ διαβόλου· μετὰ γὰρ τὴν διάβασιν οἱ Ἰσραηλῖται τῆς τῶν Αἰγυπτίων δυναστείας Ελευ θερώθησαν· καὶ τὸ μάννα οὐρανόθεν ὡς ἐν τύπω τινὰ τοῦ οὐρανίου ἄρτου τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ ἐδέξαντο· ἐμιμεῖτο δὲ καὶ ἡ πέτρα τὴν τοῦ Δεσπότου πλευράν· ἀνέβλυσε γὰρ εὐθὺς παρ' ἐλπίδα τὰ νά ματα· καὶ τοῦτο ἦν ἐκείνοις ἡ πέτρα ὅπερ ἡμῖν ὁ Χριστός· ἠκολούθει δὲ καὶ αὐτοῖς οὐχ ἡ πέτρα, ἀλλ᾽ ἡ θεία χάρις Χριστοῦ τοῦ Υἱοῦ καὶ Λόγου του Θεοῦ, ἡ καὶ τὴν πέτραν ἐκείνην παρ' ἐλπίδα πᾶσαν ἀναδείξαι τὰ ῥεῖθρα τῶν ὑδάτων παρασκευάσασα· εἰ γὰρ ἡ πέτρα αὐτοῖς ἠκολούθει, ἢ τὰ τῆς πέτρας νάματα, πῶς αὖθις ἐδεήθησαν ὑδάτων τὴν θείαν χάριν ; "Ανδρες Ισραηλῖται καὶ οἱ φοβούμενοι τὸν Θεόν, ἀκούσατε· Ὁ Θεὸς ἐξελέξατο τοὺς πατέρας ὑμῶν, καὶ τὸν λαὸν ὕψωσεν ἐν τῇ παροικίᾳ ἐν τῇ Αἰγύπτῳ, καὶ μετὰ βραχίονος ὑψηλοῦ ἐξήγαγεν αὐτούς, καὶ ὡς τεσσαρακονταετή χρόνον ἐτροποφόρησεν αὐτοῦ; ἐν τῇ ἐρήμῳ, καὶ καθελὼν ἔθνη ἑπτὰ ἐν γῇ Χαναάν κατεκληρονόμησεν αὐτοῖς τὴν γῆν αὐτῶν· καὶ μετά ταῦτα ὡς ἔτεσι τετρακοσίαις καὶ πεντήκοντα, ἔδωκεν κριτὰς ἕως Σαμουὴλ τοῦ προφήτου· καὶ ἐκεῖθεν ᾐτή. σαντο βασιλέα, καὶ ἔδωκεν αὐτοῖς ὁ Θεὸς τὴν Σαούλ υἱὸν Κις, ἄνδρα ἐκ φυλῆς Βενιαμὶν ἔτη τεσσαρά κοντα· καὶ μεταστήσας αὐτὸν, ἤγειρεν ἀντ' αὐτοῦ τὸν Δαβὶδ εἰς βασιλέα, ᾧ καὶ εἶπε μαρτυρήσας· Εύ- ρον Δαβὶδ τὸν τοῦ Ἰεσσαὶ, ἄνδρα κατὰ τὴν καρδίαν μου, ὃς ποιήσει πάντα τὰ θελήματά μου· τούτου ὁ Θεὸς ἀπὸ τοῦ σπέρματος κατ' ἐπαγγελίαν ἤγαγε τῷ Ἰσραὴλ σωτηρίαν, προκηρύξαντος Ιωάννου προ προσώπου τῆς εἰσόδου αὐτοῦ βάπτισμα μετανοίας τῷ Ἰσραήλ· ὡς δὲ ἐπλήρου Ἰωάννης τὸν δρόμον, η έλεγε. Τίνα με ὑπονοεῖτε εἶναι; οὐκ εἰμὶ ἐγώ· ἀλλ' ἰδοὺ ἔρχεται μετ' ἐμὲ οὗ οὐκ εἰμὶ ἄξιος τὸ ὑπόδημα τῶν ποδῶν λύσαι. ο "Ανδρες ἀδελφοί, υἱοὶ γένους Αβραὰμ καὶ οἱ ἐν ὑμῖν φοβούμενοι τὸν Θεὸν, ὑμῖν ὁ λόγος τῆς σωτηρίας ταύτης ἀπεστάλη· οἱ γὰρ και οικήσαντες Ισραὴλ καὶ οἱ ἄρχοντες αὐτῶν, τοῦτον ἀγνοήσαντες καὶ τὰς φωνὰς τῶν προφητῶν κατά πᾶν Σάββατον ἀναγινωσκομένας, κρίναντες ἐπλή- ρωσαν· καὶ μηδεμίαν αἰτίαν θανάτου εὑρόντες, τη σαν τὸν Πιλάτον ἀναιρεθῆναι αὐτόν. ὡς δὲ ἐτέλεσαν πάντα περὶ αὐτοῦ γεγραμμένα, καθελόντες ἀπὸ τοῦ ξύλου ἔθηκαν εἰς μνημεῖον· ὁ δὲ Θεὸς ἤγειρεν αὐτὸν ἐκ νεκρῶν, ὃς ὤφθη ἐπὶ ἡμέρας πλείους τους Σά6- βασιν αὐτῶν ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας εἰς Ἱερουσαλήμ, οι τινες μάρτυρες αὐτοῦ γεγόνασιν ἐν τῷ λαῷ καὶ τοῖς e | Ger. x, 1-1.

DISPUTATIO ADVERSUS JUDEOS. μαθηταῖς αὐτοῦ καὶ ἀποστόλοις, μετὰ τὴν ἀνάστασιν Α αὐτοῦ ὀπτανόμενος ἐπὶ ἡμέρας τεσσαράκοντα, μέσ λει αὐτοῖς τὰ περὶ τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν· οἵτινες καὶ ὑμῖν εὐηγγελίσαντο καὶ ἡμῖν ὁμοίως εὐαγγελίζοντας τὴν πρὸς τοὺς πατέρας ἐπαγγελίαν γενομένην, ὅτι ταύτην ὁ Θεὸς ἐκπεπλήρωκε τοῖς τέκνοις αὐτῶν, ἡμῖν ἀναστήσας Ἰησοῦν· ὡς καὶ ἐν τῷ “Οτι δὲ ἀνέστησεν αὐτὸν ἐκ νεκρῶν μηκέτι μέλ λοντα ὑποστρέφειν εἰς διαφθοράν, οὕτως εἰρήκασιν· Οτι δώσω ὑμῖν τὰ ὅσια Δαβίδ τὰ πιστά· διὸ καὶ ἐν ἑτέρῳ λέγει· « Οὐ δώσεις τὸν ὅσιόν σου ἰδεῖν δια- φθοράν.» Δαβὶδ μὲν γὰρ τῇ ἰδίᾳ γενεᾷ ὑπηρετήσας τῇ τοῦ Θεοῦ βουλῇ, ἐκοιμήθη καὶ προσετέθη πρὸς τοὺς πατέρας αὐτοῦ, καὶ οἶδε διαφθοράν· ἂν δὲ ὁ Θεὸς ἤγειρεν, οὐκ οἶδε διαφθοράν. Γνωστὸν ἔστω ὑμῖν, ἄνδρες ἀδελφοὶ, ὅτι διὰ τοῦτο ὑμῖν ἄφεσις ἁμαρτιῶν καταγγέλλεται, καὶ ἀπὸ πάντων ὧν οὐκ ἡδυνήθητε ἐν τῷ νόμῳ Μωϋσέως δικαιωθῆναι, ἐν τούς τῳ πᾶς ὁ πιστεύων δικαιοῦται· βλέπετε οὖν μὴ ἐπέλ θῃ ἐφ' ὑμῖν τὸ εἰρημένον ἐν τοῖς προφήταις· «Ιδετε, οἱ καταφρονηται, καὶ θαυμάσατε καὶ ἀφανίσθητε, ὅτι ἔργον ἐγὼ ἐργάζομαι ἐν ταῖς ἡμέραις ὑμῶν, δ οὐ μὴ πιστεύσητε ἐάν τις ἐκδιηγῆται ὑμῖν. » Ησαΐας δὲ κράζει ὑπὲρ τοῦ Ἰσραὴλ λέγων· · Ἐὰν ᾗ δ᾿ ἀριθμὸς τῶν υἱῶν Ἰσραήλ ὡσεὶ ἄμμος τῆς θαλάσ σης, το κατάλειμμα σωθήσεται· λόγον γὰρ συντε τμημένον ποιήσει Κύριος ἐπὶ τῆς γῆς, ὡς ἄνωθεν προεἶδεν ὁ τῶν ὅλων Θεὸς, καὶ τοὺς τῇ πίστει προσό ελθόντας, καὶ τοὺς τῇ ἀπιστία νενοσηκότας· ἐπειδὴ γὰρ λέγουσιν ὀλίγους ἐξ αὐτῶν δεχθῆναι τὸ κήρυγμα, τοὺς δὲ ἄλλους ἅπαντας ἐξ ἀπάτης φεύγειν, ἔδειξεν ἄνωθεν ταῦτα προρηθέντα· οὐκ ἂν ὑπερβάλλωσι τῷ πλήθει τῶν ἀριθμῶν καὶ μιμούνται τῆς θαλάσσης τὸν ψάμμον· οὐχ ἅπαντες τεύξονται τῆς σωτηρίας, ἀλλ' οἱ τῇ πίστει κοσμούμενοι· τοῦ γὰρ συντετμημέ νου λόγου ὂν ποιήσει Κύριος, τὴν πίστιν ἐκάλεσε • καὶ οἱ τῇ πίστει προσελθόντες, οὗτοι ὑπάρχουσιν οἱ ὑπὸ τοῦ προφήτου εγκατάλειμμα κακούμενοι, οι τινες διὰ πίστεως σωθήσονται. Η οὐκ οἴδατε καὶ ἐν Ἠλίᾳ τί λέγει η Γραφή; ὓς ἐντυγχάνει τῷ Θεῷ κατὰ τοῦ Ἰσραὴλ λέγων· « Κύριε, τοὺς προφήτας σου ἀπέκτειναν, καὶ τὰ θυ σιαστήριά σου κατέσκαψαν, κἀγὼ ὑπελείφθην μόνος, καὶ ζητοῦσι τὴν ψυχήν μου ἀπ' ἐμοῦ· ἀλλὰ τί λέγει αὐτῷ ὁ χρηματισμός; Κατέλιπον ἐμαυτῷ ἑπτακισχι- λέους ἄνδρας, οἵτινες οὐκ ἔκαμψαν γόνυ τῇ Βάλλ' κατ' ἐκεῖνον, φησί, τὸν καιρὸν πολλαὶ μυριάδες ἦσαν τῷ Ἰσραήλ, καὶ πάντες Ισραηλῖται ὠνομάζοντο· ἀλλ' ὁ τῶν ὅλων Θεὸς τῶν ἑπτακισχιλίων ἑαυτὸν Θεὸν προσηγόρευσε, τοὺς δὲ ἄλλους ἀπεδοκίμασεν ἅπαν τας ὁ μέντοι προφήτης καὶ τοῦτο ἡγνόει, καὶ ἐν αὐτῷ μόνῳ τὰ λείψανα σώζεσθαι τῆς εὐσεβείας ἐνό- μιζεν οὐδὲν οὖν καινὸν καὶ παράδοξον, εἰ καὶ ὑμεῖς ἀγνοεῖτε, τοὺς ἐξ ὑμῶν τῷ Σωτῆρι πεπιστευκότας, οὐ; λαὸν ὁ τῶν ὅλων προσαγορεύει Θεός· οὕτως οὖν καὶ ἐν νῦν καιρῷ λείμμα κατ' ἐκλογὴν χάριτος γέν bis nuntiaverunt et nobis similiter nuntiant earr quæ ad patres vestros repromissio facta est, quo- niam hane Deus adimplevit filiis eorum, nobis re- suscitans Jesum ; sicut et in Psalmo scriptum est : • Filius meus es tu, ego hodie genui te **.› Quod autem suscitavit eum a mortuis minime reversurum in corruptionem, ita dixit : Quia dabo vobis sancta David fidelia. Ideoque alias dicit: • Non dabis sanctum tuum videre corruptionem. › David enim in sua generatione, cum obseculus fuisset voluntati Dei, dormivit et appositus est ad patres suos, et vidit corruptionem; quem vero Deus suscitavit, non vidit corruptionem. Notum sit vobis, viri fratres, quia propter hoc vobis remis- sio peccatorum annuntiatur, et ab omnibus qui - bus non poteratis in lege Moysi justificari; in hoc, omnis qui credit, justificatur. Videte ergo ne su- perveniat vobis quod dictum est in prophetis : • Videle, contemptores, et admiramini et disperdi- mini; quia opus operor ego in dicbus vestris, quod non credetur, si quis enarraverit vobis 8, Isaias autem clamat super Israel, dicens : « Si fuerit numerus filiorum Israel ut arena maris, reliquiæe salvabuntur; verbum enim abbreviatum faciet Do- minus super terram 90, nt a principio prævidit totius mundi Deus et eds qui in fidem ingrede- rentur, et eos qui infidelitate laborarent. Quod enim dicant paucos ex illis recepisse prædicationem, alios autem omnes ut ab errore fugere, ostenderunt a principio hæc prædicta. Non superant multitudine numeri nec adæquant arenam maris; non tamen omnes adipiscentur salutem, sed qui fide ornan- tur; abbreviatum enim verbum quod faciet Do- minus fidem indicat; et qui in fidem ingrediuntur, hi sunt a propheta reliquiae vocati, et per fiden solvabuntur. Nonne scitis quid in Elia dicit Scriptura? qui Deo contra Israel dicit : «Domine, prophetas tuos oeciderunt, altaria tua everterunt, et ego relictus sum solus, et quærunt animam meam a me. Sed quid dicit ei revelatio? Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genu ante Baal Illo, inquit, tempore multa millia erant in Israel, et omnes Israelitæ appellabantur. Sed totius mundi Deus septem millium Deum se esse dixit, cæteros autem omnes rejecit. Propheta tamen hoc igno- rabat, et in se solo reliquias salvari pietatis exi- stimabat. Minime igitur mirum el extraneum, si vos ipsi ignoratis, eos qui ex vobis in Salvatorem crediderunt, quos populum totius mundi Deus vocal. Ita ergo et in hoc tempore reliquiæ per gratiæ electionem facta sunt; gratia autem non ex operibus, cum quæ ex operibus non sit gratia ". ψαλμῷ γέγραπται. ο Υιός μου εί σύ, εγώ σήμερον γεγέννηκά σε. ο ** Act. x:11, 17-53. ** ibid. 34-41. ** Isa. x, 22, 23; Rom. ix, 27, 28. 1III Reg. xix, 30 ct, 19; Rum. x1, 2-1. ** Rom. x1, 5, 6

S. ANASTASII SINAITÆ Sicuti tunc ait ex innumeris millibus septem mil- lia relicta esse solum ab impietate libera; ita et nunc plures sunt qui non crediderunt, quam qui gratia Dei fruuntar. Non enim justificavit eos vitæ secundum legem habita ratio, id enim in- dicat ex operibus legis; sed Dei gratia salvavit. Ideo gratia salus vocatur, cum ex Dei amore in ho- mines procedit, ut scriptum est: Veniet ex Sion qui eripiat, et avertat impietatem a Jacob; et hoc a me illis testamentum, cum abstulero peccata eorum ”. › Sin autem quæ secundum legem est vita largitur peccatorum eorum remissionem, pro- pheticus sermo dixisset. Quod si puniat lex pec- cantes, semper autem violatores legis Judæi vocati sint, clarum est remissionem quæ per baptismum tribuitur a prophetico sermone ostendi. Omnes enim credentes vocat Israel, sive ex gentibus sive ex Judaeis, per fidei nobilitatem illi conjunctos. Quod ergo quærit hic qui secundum carnem est Israel, hoc non assecutus est; quare non assecutus? quod non ex fide quærit, sed ex operibus legis. Electio autein assecuta est per fidem, reliqui vero ex- cacati sunt, id est derelicti sunt in infidelitate, sicut scriptum est : • Dedit illis Deus spiritum compunctionis, oculos ut non videant, aures ul non audiant, usque ad hunc diem ". » Non enim Deus hos incredulos effecit, sed sustinuit, id est dimisit, spiritum compunctionis mentem obstina- tam vocavit; ut enim qui cognitionem laudabilem habet non vertit se ad pejus, sic qui dedit se om- nino malitiæ, non ad melius convertitur. Et alius propheta dicit : « Incrassatum est cor populi hujus, et auribus graviter audierunt, et oculos com- presserunt, et lumen videre noluerunt 98., David etiam dicit: Fiat mensa eorum in laqueum et in captionem, et in scandalum et in retributio- nem illis. Obscurentur oculi eorum, ne videant, et dorsum eorum semper incurva ". , DIALOGUS PARVUS AD JUDÆOS. Interrogavit Judæus, quare comeditur apud vos D Christianos suilla caro? - Christianus dixit : Cur ila Judæi non vescuntur? Judæus. Quia immunda est. Christianus. Cur vescimini gallinis quæ om- (1) Ilic quidem dialogus statim subtexitur in eodem codice Vaticano. Ast aliud colloquium breve Anastasii abbatis æque cum Judæis in alio Vat. Α γονεν· ἡ δὲ χάρις οὐκέτι ἐξ ἔργων· ἐπεὶ καὶ ἡ ἐξ ἔργων, οὐκ ἔστι χάρις· καθάπερ τότε, φησίν, ἀπὸ μυριάδων ἀπείρων ἑπτακισχίλιοι κατελείφθησαν μό- και τῆς ἀσεβείας ελεύθεροι· οὕτω καὶ νῦν πλείους μὲν οἱ ἀπιστήσαντες ἢ οἱ τῆς θείας χάριτος ἀπο λαύσαντες. Οὐ γὰρ ἡ κατὰ νόμον αὐτοὺς ἐδικαίωσε πολιτεία, (τοῦτο γὰρ λέγει τό, « ἐξ ἔργων νόμου »). ἀλλ᾽ ἡ Θεοῦ διέσωσε χάρις· διὰ τοῦτο καὶ χάρις ἡ σωτηρία καλεῖται, ἐπειδὴ κατὰ θείαν φιλανθρωπίαν γεγένηται, καθώς γέγραπται· . Ηξει ἐκ Σιὼν ὁ ρυό- μενος, καὶ ἀποστρέψει ἀσεβείας ἀπὸ Ἰακώβ· καὶ αὕτη αὐτοῖς ἡ παρ' ἐμοῦ διαθήκη, ὅταν ἀφέλωμαι τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν. » Εἰ ἡ κατὰ νόμον πολιτεία δωρεῖται τῶν ἁμαρτημάτων αὐτῶν τὴν ἄφεσιν· αὐτ τὴν ἂν ὁ προφητικὸς προεθέσπισε λόγος· εἰ δὲ κολά ζει μὲν ὁ νόμος τοὺς ἁμαρτάνοντας, ἀεὶ δὲ παράνο μοι ἐκλήθησαν οἱ Ἰουδαῖοι, εὔδηλον ὡς τὴν διὰ τοῦ βαπτίσματος χορηγουμένην ἄφεσιν ὁ προφητικός λόγος δηλοῖ· πάντας δὲ Ἰσραὴλ καλεῖ τοὺς πιο στεύοντας, εἴτε ἐξ ἐθνῶν εἴτε ἐξ Ἰουδαίων κατὰ τὴν τῆς πίστεως εὐγένειαν αὐτῷ συνηγμένους· τί οὖν ἐπιζητεῖ ὁ κατὰ σάρκα Ἰσραὴλ, τούτου οὐκ ἐπε έτυχε. Διὰ τί οὐκ ἐπέτυχε; Διότι οὐκ ἐκ πίστεως ἐπι ζητεῖ, ἀλλ' ἐξ ἔργων νόμου· ἡ δὲ ἐκλογὴ ἐπέτυχε διὰ τῆς πίστεως, οἱ δὲ λοιποὶ ἐπωρώθησαν, ήγουν κατελείφθησαν τῇ ἀπιστία, καθώς γέγραπται· ε Εδω κεν αὐτοῖς ὁ Θεὸς πνεῦμα κατανύξεως, ὀφθαλμούς τοῦ μὴ βλέπειν, καὶ ὦτα τοῦ μὴ ἀκούειν, ἕως τῆς σήμερον ἡμέρας· οὐ γὰρ ὁ Θεὸς αὐτοὺς ἀπιστῆσαι παρεσκεύασεν, ἀλλ᾽ ἐσυγχώρησεν, ήγουν παρεχών ρησε πνεῦμα κατανύξεως τὴν ἀμετάβλητον ἐκάλεσε γνώμην· ὥσπερ ὁ τὴν ἐπαινουμένην ἔχων κατάγνω σιν τὴν ἐπὶ τὸ χεῖρον τροπὴν οὐκ εἰσδέχεται, οὕτως ὁ παντελῶς ἑαυτὸν ἐκδοὺς τῇ πονηρίᾳ, τὴν ἐπὶ τὸ κρεῖττον οὐχ αἱρεῖται μεταβολήν. Καὶ ἄλλος προφή της λέγει· ο Επαχύνθη γὰρ ἡ καρδία τοῦ λαοῦ τούτου, καὶ τοῖς ὡσὶ βαρέως ἤκουσαν, καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἔμυσαν, καὶ τὸ φῶς ἰδεῖν οὐκ ἠθέλησαν. » Καὶ Δαβίδ λέγει· « Γενηθήτω ἡ τραπέζα αὐτῶν εἰς παγίδα, καὶ εἰς θήραν, καὶ εἰς σκάνδαλον, καὶ εἰς ἀνταπόδομα αὐτῶν· σκοτισθήτωσαν οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτῶν τοῦ μὴ βλέπειν, καὶ τὸν νῶτον αὐτῶν διὰ παντὸς σύγκαμα ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΜΙΚΡΟΣ ΠΡΟΣ ΙΟΥΔΑΙΟΥΣ (4). Ἠρώτησεν ὁ Ἰουδαῖος· Διὰ τί τρώγεται παρ' ὑμῶν τῶν Χριστιανῶν τὸ χοίρειον κρέας; — Ο Χριστιαν νὸς εἶπε· Διὰ τί ὑμεῖς οὐ τρώγετε αὐτό ; δαῖος· "Οτι ἀκάθαρτόν ἐστιν. — Ο Χριστιανός · Καὶ 43 17. 115, 20; Rom. xr, 26, 27. LΧVΙ, 5, 24; Rom. xi, 9, 10. Isa. vi, 9; Rom. x1, 8. ** Isa. vi, 10; Rom. x1, 8. * Psal. codice, non est fere nisi compendium operis lon- gioris a me supra scripti; neque id edere magnu pere interest.

ETEPA EPOTHEIX. ALIA INTERROGATIO. ἐπεὶ ἐὰν θέλῃς θρέψειν αὐτὸν, εἴ τε τρώγει τὸ πρόδατον καὶ τὸ αἰγίδιον, οὔτη ἐστὶν χαὶ ἢ κατὰ φύσιν τροφὴ τοῦ χοίρου" ἄχουσον δὲ τῆς Γραφῆς λεγούσης " « Καὶ εἶδεν ὁ Θεὸς πάντα ὅσα ἐποίτοεν, χαὶ ἰδοὺ καλὰ λίαν.» διὰ τί τρώγετε τὸ ὀρνίθιον, ὅ ἀγαθαρτότατον πύντων ἐστί; Ποντικὸν καὶ ὄφεις ἐσθίει χαὶ πᾶσαν ἀκαθαρ- αἶαν" τὴν δὲ χελιδόνα οὐ τρώγετε καθαρωτέραν εὖ- σαν τῆς ὄρνιθος" οὔτε τὸ σίπιον καθαρὸν καὶ αὐτὸ ὃν καὶ ἀναίμαντον καὶ καθαρώτερον τῆς ὄρνιθος, γαὶ σχηνώματα καὶ ὑνησιμαῖχ ἐσθίει, αὐτὰ ὃξ οὐδαμῶς - θέλεις μαθεῖν δι᾽ ἦν αἰτίαν εἶπεν ὁ Θεὸς διὰ Μωῦσέως τοῖς Ἰουδαίοις μὴ τρώγειν τὸ χοιρίδιον; ὅτι ἐν Αἰγύπτῳ ὄντες μετὰ τῶν Αἰγυπτίων, ἤσθιον τὸν χοῖρον, τὸν δὲ βοῦν καὶ τὸν τράγον χαὶ τὴν χύνχ ἐσέθονξο οἱ Αἰγύπτιοι ὡς θεούς" ἔκ τούτου καὶ Βοσο- ρεῖς, διὰ τὸ τὸν βοῦν σέδεσθαι' καὶ Κυνῖται διὰ τὸ τὸν κύνα σέδεσθαι" διὸ καὶ Ἰουδαῖοι μετ' αὐτῶν ὄντες, τὰ ἔθη αὐτῶν ἐκράτησαν" ἐξαγαγὼν οὖν αὐτοὺς ὁ Θεὸς Ἐξ Αἰγύπτου, θέλων ἀποστῆσαι τὰς χαρδίας αὐτῶν ἐξ ὧν τετραπόδων ἐσέδοντο ἐν Αἰγύπτῳ, ἐνομοθέτησεν αὐτοῖς τὰ ἅπερ εἶχεν ἐκεῖ σεπτὰ καὶ προσχυνητὰ σφάττειν ἐνταῦθα καὶ ἐσθίειν" ἵνα ὡς σφάζοντες αὐτὰ καὶ ἐσθίοντες, μηκέτι λοιτὸν τιμῶσιν αὐτά - πὸν δὲ χεῖρον ὄνπερ ἤσθιον εἰς Αἴγυπτον, παρήγγεν- λὲν αὐτοῖς τούτου μὴ γεύεσθαι, οὐχ ὡς ἀχαθάρτου αὐτοῦ ὄντος, ἀλλ᾽ ἵνα μὴ στρέφωνται ταῖς καρδίαις αὐτῶν ἐν Αἰγύπτῳ" καὶ ὅπως ἀναγχαζόμενοι τούτου νὴ ἐσθίειν, τῶν ἄλλων ζῴων λοιπὸν καθαπτόμενοι, σφάζοντες τρώγωσιν, οἷον τὸν βοῦν, τὸν τράγον, τὸ πρόθατον, ἅπερ ὡς ϑεοὺς ἐν τῇ Αἰγύπτῳ ὄντες ἐσέ. βοντο: καὶ διὰ τὴν τοιαύτην αἰτίαν ἐνομοθετέθη τοῖ; Ἰουδαίοις μὴ ἐσθίειν τὸν χοῖρον, οὐχὶ δὲ ὃτ' ἄχα. Βαρσίαν" ἐπεί εἶσιν ἄλλα ἀκαθαρτότερα, ὡς εἴπομεν, γαὶ διθρωσηόμενα χαὶ παρὰ Ἰουδαίοις " ἀλλ᾽ οὐχ ὁ Θειὸς ταῦτα ἀκάθαρτα ἐποίησεν, ἢ ὠνόμασεν, ἀλλὰ ( καὶ λίαν ἡμῖν αὐτὰ ἐδωρήσατο ἐσθίειν, χαὶ εἰς ἐτέ- ρας ἀναγκαίας χρήσεις ταῦτα ἔδωκεν ἔχειν" καὶ γὰρ χωρὶς τοῦ σφαγῆναι χαὶ βρωθῆναι χαὶ ἄλλην χρῆσιν καὶ δουλείαν ἡμῖν ποιεῖν δύναται ὁ βοῦς, τὸ ἀρο- τριᾷν χαὶ τὰ λοιπὰ μεταχομιδῆς, χαὶ τῶν λοιπῶν Ὑεωργικῶν συμπονούμενος ἡμῖν’ τὸ πρόθατον, τὸ ἔριον πρὸς ἔνδυσιν ἡμῶν" ὁμοίως καὶ τὸ αἰγίδιον, τὸ γάλα χαὶ τὸν τυρὴν χαὶ τὰς τρίχας" ὡσαύτως καὶ ὁ κύων, διὰ τὸ φυλάσσειν ἔστιν' ἡ χάτα, διὰ τὸ χα- βαρίζειν" τὸ ὀρνίθιον, διὰ τὸ ὠόν᾽ οὐδὲ χοῖρος οὐδε- ΝΒίαν ἄλλην χρῆσιν ἔχει, εἰ μὴ διὰ τὸ βρωθῆναι, ἐπεὶ ἅκαιρός ἐστιν καὶ ἄχρηστος ἐτὴ τῆς γῆς" ἀκάθαρτον δὲ ὑμεῖς οἱ Ἰουδαῖοι αὐτὸν ποιεῖτε, διὰ τὴν νηπίαν ὑμῶν, μὴ θέλειν τοῦτον ὠνήσασθαι χαὶ τρέρειν pobg Éyovot, xdi oUx Blovexi* xapüfaz Eyoust, vai , «à cuwiügt.» lg ümsp meAsgsiee, vodco morts, xa cep Büehóse:oüe, coto mpoliguig diyeaür capabóttos wixdbgsvot; Kal el dpa voli wat gpóvr- cc elyete, fpxer Dpiv xul müot soUto sh amgriov tie và Beli xai miiszs Dadg, 6m dp mintir xdi à sixupho so) XpissoU elg alüwag mávcore fasuedct. Tlózor cly ciswtw uev xa ch) "Exxhmaixy xasz- Jisat Biowipaczv xxi oix Üeyosuw "AM aco piv muphüoy, à 25 Deudltos cfjs "Exxcsiasg yai dj ent- ox Üovesni Aodkeocos (dk Xpizrw sbv oítue ópf- savez, üst c Ilükas 302 và xasusyioausty abri, o Toà £czv à Awskdayuavós i mo2 boni à Nfguv ; mo) à Qieonzsinóz mob Clgüon; mo à Maii- piayhe. xal máwres oh vobg Xpusw pápcogse &zoxsevrvesg, ey Gb misurv gts pd] madcavie. | wnib xüelaavesg; Aízol 8b àmdDovoo xGh ÉuDd- 032v. "Ü && Xptssbg oix BQeUnaco fipty eiioy, ci « "Eascfie yisobpsvos írcb más Gk cb Dvogá, pray. » Ko náley, 6st « "Exi fascel: uat ispdvaz &yls- cÜs yswiv Buod. » "Ev ojw icxiíacÓr d guceits iude, Üveug Genvieze Xptasbv dAmÜedovza einóvva div, Gm "EGesüe uicoóprvor bh mávwoy bk cb lop gov. Y Ob pióvov 6$ zo)co, d2k xal Ga XR sÍnev, &cxya. xad fiipuv Üeopobuev veápeva, vat brà seloy abzby ig shy mposxovoUuv. Eime, xn- guyffscvat sb. Bbayyéiov abz03 £v lup ci) xósp* timsv* Ob dp pain Aiüog mà Mov elg by valv bpóv* einzv, Üci «70 qe gis mastpx xai dàc- gabs xu Aiekphs, cb Bovasar dxolouMuai pot. Eizev tv nct ienpocóvne xpozsüs abchv motive &izey fudv* « Bantigects eig cb Dvoya soU lacob, xc soU Yion, xal soU rino Tlysünaro:. » Klnrv piv € Mel" Dv clt mácac zàc fppaz to; kg euyselslag 70 alüvos, » Tí; «Uv &oviv Ó Duvágcvog kxdiyEaua abs, zt bysdsaso salta imiyra rw Xpi- qióvi Old; máviug- hà mávix veydvuss, dg maorineuew, wal vivoywxi. "Apa oby imascw Ó valig SuGs x3 ixán; Rpz obx txnpiyn v» Eóayqfhny ato) by Quep zÜ xicpup ; Rga e$ wood cl Xgi- cravd, $zb mávtuy àv idvOy Bà vh vog a)so3; &px oh Üstzoügev popioug dqiveag mocépac, xot pyrsdpaz, za dolesüoüveas, zip Xotei; ipa o0 Qe- mopew fj ob vooüpev Ust. uc jua Éaty ó Xptssbz másae às fudpas Eee ctis auvceielas xo) alivoc, p 1 covyopóv xaztprnüfvat vh xloviv diu; Tis ej) Eiéztov a xotaücz xat và rosxUva asoü (paca xat mpávuasa, ánep mph ypivov Grsexoolow 1 xai Ez- £xetva, mposinzo, etjuepov xat xab' tfpay vivdgeva x3 Mápoven, Givaxat &zsazhysat T] oxavüsiteUtvat ile aivós; qul yivoro. "Dose cip Bowionéug ivisi- Üsv Éast geatelv, ért oUy üxápyst ivipa micts ci- exfsotéga bmi che Yüe, dOX d] pln del; Xpussiv. Abzip d Gea. xal sb pisos. "Apdiv. A nium immundissimz sunt? Pontica enim. sczrpen- tibus alitur et omnibus sordibus; et hirundinem non eoumeditis mundiorem hac ave, neque cí- cuo» quod purüm et ipsum est et sangwinem fugiens e ave ista mundius, el. domus sordes et carnes emorluas eomedit, illa vero minime. Vis discere quam ob causam dixerit Deus per Moysen Judeis non vesci suillo? quia, eum jn JFgypto essent cum JEgyptiis, senibus vescebantur, bovem: 3ulem et hircum et canem colebant ut deos JEgypti; unde Bocepeic, quia bovem, et Kw z- t4 quia canem colebant : Judzei autem, quando. cum illis erant, mores eorum sequebantur. Deus ergo, eum ex ZEgypto eos eduxisset, et corda eorum amovere vellet ab his quadrupedibus quos cole- J bant. JEgyptii, legem illis statuit ut quz illie ha- bnerant veneranda et adoranda, hic immolarent €l comedereni; ita ut immolantes et comedentes, non amplius honorarent. Suem autem quo vesce- bantur in Egypto, procepit illis ne come«erent, non quod immundus esset, sed ne converterentur cordibus suis ad /Egyptum: et ut coacti sue non vesci, reliqua. animalia sumentes, immolarent et eomederent, ut bovem, hircum, ovem, qus ut deos in Egypto colebant, Ihec nempe eausa fuit eur lex facta sit Judiis suem non edere, neque propter immunditiam; eum sint alia immundiora, ut diximus, quibus Judei vescuntur; qux autem Deus non immunda fecit nec vocavit, sed eL abunde nobis dedit ad vescendum, et ad alios necessa- | rios usus. Etenim, prater immolationem et esum, aliam utilitatem et ministerium nobis proslare potest bos, in. arando, vehendo, et aliis rusticis operibus nos adjuvans; ovis, lanam ad indumen- jum mostrum przstans; similiter el capra, lac, caseum, eL pilos; eanis ad custodiendam domnm; felis ad mundandam; gallina propter ovum, sus nullam aliam utilitatem habet, nisi ut eomeiatur, cum inutilis et noxius sit terrz, Immundum autem vos, Judii, illum facitis, per socordiam, nolentes illum euere et nutrire; nam sj nutrire volueritis, quod comedit ovis et capra, hoc idem natura co- medit sus. AÀudi autem Scripturam dicentem : * Vidit. Deus cuncta qui fecerat, et crant valde bona 93 9" Gen. 1, 3l.

secundum fidem, sicut dictum est illi : • Patrem multarum gentium posui te ". › Tu vero, o Judæe, quomodo filius es Abrahæ? Nonne Isaias dixit populo tuo, Pater Amorrhæus est, et mater Chettra 99 › ideo ego secundum fidem filius-sum Abrahæ, tu vero Amorrh.eus et Chettæus es mo- ribus. Interrogatio. Si dixerit tibi Hebræus : Quomodo credis in crucifixum? audi Scripturam dicentem : • Maledictus omnis qui pendet in ligno '. » . Dic : () Judæae, quomodo credis tu serpenti æneo, cum sit maledictus præe omnibus bestiis, cujus imago vitam præstabat tuis patribus? Si enim ille ser- pens qui non mordebat, pro iis qui mordebant serpentibus vitam afferebat, ita et Christus, cum sine peccato esset, pro peccatoribus suspensus vitam mundo largitus est. Interrogatio. Si oportet responderi Judæis di- centibus nobis: Quia secundum vestram sententiam non est, qui ex Maria natus est Deus, dicitur enim Moysen de illo prophetasse dicentem: Prophe- tam vobis suscitabit Dominus Deus ex fratribus vestris sicut me, ipsum audite '. . Videtur autem Moyses homo fuisse et Deus ? Responsio. Judaei, quando vobis hoc dixit Moyses? antequam ascen- ceret in montem, ubi mulatus est vultus ejus aspectus, ita ut non potueritis vos illum intueri propter splendorem faciei ejus, nisi habuerit ve- Jum, an vero postquam talis factus est ejus vultus? Convenite autem, etiam inviti, hoc illum dixisse, C postquam factus est vultus ejus gloria splendens. Sic et Filius Dei habitans in nobis pro indumento habuit habitaculum corporis sui, occultans suam divinitatem. Quemadmodum Moysen non potue- runt ob faciei ejus glorian intueri aperto vultu, ita Filius Dei humanitate velavit divinitatem. Deus prævidens vestrum genus durum et impro- bum esse, et ejiciendum fore primogenitum filium Israel, et substituendum e gentibus populum, operte illa et cum obscuritate per os prophetarun locutus est. Si enim cognovisset suam ruinam invi- dia plenum et peccato refertum vestrum genus, li- bros omnes cremavisset, eo quod non tolerare po- tuisset in se scripla proferri, nec invidiam inde D contra se his excitatam sustinere. Hæc igitur causa est, ob quam operte prophetici scripti fuerint libri, si non credit his quæ dicimus, credat prophetz dicenti, neque cognovisti, neque audisti, neque a principio aperui aures tuas ; scio enim quod repu- gnans repugnabis. Et nunc quidem eo quod Deus ex muliere natus sit, scandalizaris et refugis. In de- serlo, quando tibi invisibiliter et non in carne con- versabatur Deus, et mirabilia illa propter te patra- bat, cur in Deum cogitabas? quomodo contra Moy- sem irascebaris, ita ut parum abſuérit quin eum lapidaveris? quomodo benefactorem relinquens, in Α τὴν πίστιν, καθὰ ἐλέχθη αὐτῷ, ὅτι ο Πατέρα πολλ -- - ἐθνῶν τέθεικά σε·, σὺ δὲ, ὦ Ἰουδαῖε, πῶς εἶ τέκνον τοῦ ᾿Αβραάμ; οὐχ Ησαΐας εἶπε πρὸς τὸν λαόν σου, ὅτι « Ο Πατήρ Αμορβαῖος ἐστιν, ἡ δὲ μήτηρ Χερ ταία ; ο Διὸ ἐγὼ μὲν κατὰ τὴν πίστιν εἰμὶ τέκνον τοῦ ᾿Αβραάμ, σὺ δὲ ᾿Αμοῤῥαῖος καὶ Χετταίος κατὰ τὸν τρόπον. Ερώτησις. Ἐὰν εἴπῃ σοι Εβραίος, Πῶς πιστεύει; εἰς τὸν ἐσταυρωμένον; ἄκουσον τῆς Γραφῆς λεγού σης Επικατάρατος πᾶς ὁ κρεμάμενος ἐπὶ ξύλου. Εἰπέ· Πῶς πιστεύεις, ὦ Ἰουδαῖε, τῷ ὄρει τῷ χαλκῷ, ἐπεὶ κατηραμένου αὐτοῦ ὄντος ἀπὸ παντὸς θηρίου, οὗτινος ἡ εἰκών, ζωήν παρείχε τοῖς σοῖς προγόνοις ; εἰ γὰρ ὁ ὄφις ὁ μὴ δάκνων, ὑπὲρ τῶν δη κόντων όφεων ζωήν ἔφερεν, οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς ἀναμάρτητος ῶν, ὑπὲρ ἁμαρτωλῶν κρεμασθείς, ζωὴν τῷ κόσμῳ ἐχαρίσατο. 'Ερώτησις. Εἰ χρὴ ἀπακριθῆναι Ἰουδαίοις λέγου- σιν ἡμῖν, ὅτι Ἰδοὺ κατὰ τὴν ὑμῶν δόξαν οὐκ ἦν ὁ ἐκ Μαρίας τεχθεὶς ὁ Θεὸς, λέγεται ὅτι Μωϋσῆς περὶ αὐτοῦ προεφήτευσεν εἰπών, ότι ο Προφήτην ὑμῖν ἀναστήσει Κύριος ὁ Θεὸς ἐκ τῶν ἀδελφῶν ὑμῶν ὡς ἐμὲ, αὐτὸν ἀκούσατε· › φαίνεται δὲ Μωϋσῆς ἄνθρω πος ὧν καὶ Θεός ; Απόκρισις. Οἱ Ἰουδαῖοι, πότε ὑμῖν τοῦτο εἶπε Μωϋσῆς ; πρὸ τοῦ ἀνελθεῖν αὐτὸν ἐν τῷ ὄρει, ὅτε ἐνηλλάγη ἡ ὄψις του χρωτὸς αὐτοῦ, ὥστε μὴ δύνασθαι ὑμᾶς ἀτενίζειν αὐτῷ διὰ τὴν δ ξαν τοῦ προσώπου αὐτοῦ, εἰ μὴ εἶχε τὸ κάλυμμα, μετὰ τὸ γενέσθαι τοιοῦτον τὸ πρόσωπον αὐτοῦ; σύνο θεσθε δὲ καὶ μὴ βουλόμενοι, ὅτι μετὰ τὸ γενέσθαι τὸ πρόσωπον αὐτοῦ δεδοξασμένον· οὕτω καὶ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ σκηνώσας ἐν ἡμῖν ἀντὶ περιβολαίου έσχε τὸν ναὸν τοῦ σώματος αὐτοῦ, κρύπτων αὐτοῦ τὴν θεότητα· ὃν τρόπον τὸν Μωϋσῆν οὐκ ἠδύναντο ἀπὸ τῆς δόξης τοῦ προσώπου αὐτοῦ θεάσασθαι γυμνόν τῇ ὄψει, οὕτω καὶ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τῇ ἀνθρωπότητ ἔκρυψε την θεότητα. Ὁ Θεὸς προειδὼς τὸ γένος ὑμῶν ὅτι σκληρόν ἐστι καὶ πονηρὸν, καὶ ὅτι ἐκβληθήσεται μὲν ὁ πρωτότο κος υἱδ; Ισραήλ, ἀντεισαχθήσεται δὲ ὁ ἐξ ἐθνῶν λαός, ἀσαφῶς ταῦτα καὶ μετ' ἐπικρύψεως διά στό ματος τῶν προφητῶν προηγόρευσεν· εἰ γὰρ ἔγνω τὴν ἑαυτοῦ ἔκπτωσιν τὸ φθόνου μεστὸν, καὶ πλῆρες ἁμαρ τίας γένος ὑμῶν, πυρικαύστους ἂν τὰς βίβλους είν σας πεποίηκεν, ἅτε δὴ μὴ γράμματα φέρειν καθ' ἑαυτοῦ ἀνεχόμενον, κἀντεῦθεν ζημίαν οὐ τὴν το χοῦσαν τοῖς μετὰ ταῦτα ἐπήνεγκεν· αὕτη μὲν οὖν ἡ αἰτία, δι' ἣν ἀσαφῶς αἱ προφητικαὶ συνετέθησαν βίβλοι· καὶ εἰ μὴ πείθῃ τοῖς λεγομένοις, τῷ λέγον πείθου προφήτῃ, οὔτε ἔγνως, οὔτε επίστασο, οὔτε ἀπ' ἀρχῆς ἀνέωξά σου ὦτα· ᾔδειν γὰρ ὅτι ἀπειθεῖν ἀπειθήσεις· καὶ νῦν μὲν ὅτι Θεός ἐκ γυναικός γεν νάται, σκανδαλίζῃ καὶ ἀποπηδᾷς· κατὰ δὲ τὴν ἔρη μον, ὅτε σοι ἀοράτως καὶ οὐ διὰ σαρκός συνανεστρέ φετο ὁ Θεὸς, καὶ τὰ παράδοξα ἐκεῖνα διὰ σὲ ἐτερματο ούργει, τίνος ἕνεκεν ἐφρόνεις κατὰ Θεόν; πώς Αγριαίνου κατὰ Μωϋσέως, ὡς μικρῷ, καὶ λιθολευ * Gen. xvi, 5. • Iuno Ezech, xv, 3. * Deut. xxr, 23; Galat. 111, 15. • Deut. sou', 18, S. ANASTASII SINAITE

DISPUTATIO ADVERSUS JUDEOS. στῆσαι αὐτόν; πῶς τὸν εὐεργέτην ἀπολιμπάνων, Α ἐπὶ τὴν Αἴγυπτον παλινδρομῆσαι ἐφιλονείκεις; ἀπό κριναι· εὔδηλον οὖν, ὅτι ὁ αὐτὸς εἶ καὶ οὐκ ἠλλοίωσαι ὁ τότε σκληροκάρδιος καὶ περὶ τὸν εὐεργέτην ἁγνώ- μων, ὁ αὐτὸς δηλονότι καὶ νῦν ὁ ἐκπειράζων τὸν Θεόν· τότε καὶ λέγων· Εἰ ἔστιν ἐν ἡμῖν Κύριος, ἢ οὐ; τὰ αὐτὰ ποιεῖς ἐπ' αὐτῷ καὶ νῦν ὅτε δι' ἡμᾶς ἑνην- θρώπησεν· ὀφείλων ολοσχερῶς εὐχαριστεῖν αὐτῷ τούτου ἕνεκεν· καθά που πάντως καὶ ἐπὶ τῷ τῶν σωματικῶν παθῶν ἰατρῷ ποιεῖν εἰώθαμεν, ἡνίκα καὶ μᾶλλον ἐπὶ τὸν νοσοῦντα βαδίζει συχνῶς, καὶ μὴ πρὸς τὸ ἑαυτοῦ ἀφορῶν ἀξίωμα συγκύπτει ἐπὶ τὰ πάθη καὶ δυσωδίας ἀνέχεται, ἵνα δῷ τὴν ὑγείαν τῷ κάμνοντι. Εἰ δὲ ταῦτα οὕτως ἔχει, πῶς ἀμφιβάλλεις ἔτι περί τρισυποστάτου θεότητας; πῶς οὐ προσκυνεῖς τὸν Υἱόν; πῶς οὐ πιστεύεις τῷ Πνεύματι; 'Αλλ' ἕνα κηρύσσει Θεὸν ἡ Γραφή. Καὶ τί χρή πολλὰ λέγειν ; ἄφες τὸν Ἡσαΐαν, παραδραμε τὴν Δαβίδ, καὶ πᾶσαν ἑτέραν Γραφήν, δι' ὧν ἡ ζωαρχική Τριάς μεγαλο- φώνως κηρύσσεται· ἐπὶ τὴν σκηνὴν ἄνελθε του Αβραάμ, καὶ σκόπησον ἀκριβῶς, τίνες τε ἦσαν οἱ ὀφθέντες αὐτῷ, καὶ πόσοι τὸν ἀριθμὸν, ὅσα τε καὶ οἷα πρὸς αὐτοὺς ὁ πατριάρχης λελάληκε· καθάπερ γὰρ τελείῳ τὴν γνῶσιν ὄντι τῷ ᾿Αβραάμ, καὶ ὡς τρεῖς ἐφαίνοντο, καὶ ὡς εἰς διελέγοντο, οὕτω κἀκεῖ- νος ἐποιεῖτο πρὸς αὐτοὺς τὴν διάλεξιν « Ἐκκλί νατε, Κύριε, λέγων πρός με. » Τί τούτου γὰρ ἀδο ξέτερον ; τί τῆς ὁμοτίμου Τριάδος ἐμφαντικώτερον; Ἐκκλίνατε μὲν οὖν πληθυντικῶς εἰπὼν, τὸ διάφο- μον τῶν προσώπων ηνίξατο Κύριος δ' αὖ ἐνικῶς, τὴν μίαν αὐτῶν ἐνέφηνε φύσιν καὶ κυριότητα· εἰ δὲ Θεὸν μὲν εἶναι τὸν ἕνα λέγεις, ἀγγέλους δὲ τοὺς λοι- τοὺς, μέμηνας ἀτεχνῶς, καὶ γελοῖός μοι φαίνῃ παν- τάπασι· πότε γὰρ οἱ δοῦλοι τῷ Δεσπότῃ συγκαθίσαι Ανέσχοντο; πότε δ' αὖ Θεοῦ· ὀπτανομένου, δύο καὶ μόνους ἀγγέλους δορυφοροῦντας ηκούσαμεν ; ἔκτοτε γοῦν ὁμότιμες τε καὶ σύνθρονος ἁγία Τριάς τῷ Αβραὰμ ἐγνωρίζετο. Τί πρὸς ταῦτα φής; ὡς κύων καὶ αὖθις κατὰ τῆς ἀληθείας λυττᾷς; εἰ ἐν Τριάδι λέγων ὁ Θεὸς προσκυνεῖται, ἵνα τί με παρὰ τῶν προφητῶν ἀριδήλως τὰ περὶ τούτου διεμηνύθη τῷ Ισραήλ ; Καὶ ἄκουε ἐν Αἰγύπτῳ πάλαι τὸν Ἰσραὴλ πλείστον διατρίψαντα χρόνον, καὶ τὴν πολύθεον τῶν Αἰγυπτίων μεμαθηκότα θρησκείαν, οὐκ ἐναργῶς τὰ περὶ τῆς Τριάδος ὁ πάντα πρὸς τὸ συμφέρον οίκονο- μῶν Θεὸς ἐξεπαίδευσε δόγματα, ἵνα μὴ πρόφασιν ἐντεῦθεν πολυθεΐας λαβὼν, εἰς τὴν τῶν Αἰγυπτίων καὶ αὖθις ἐπαναζεύξῃ πλάνην· ἐφ᾽ ᾧ τὸ τῆς Τριάδος μυστήριον σοφῶς πάντη καὶ οἰκονομικῶς συνεσκία- σεν· εἰ γὰρ ἐξ ἀρχῆς αὐτῆς τοὺς τελείους προτενής ψυχε λόγους, πάντως ἂν ὁ δυσκάθεκτος ἀπεσκίρτησεν Ἰσραὴλ, καὶ πρὸς τὸν πρώην ἐπαλινδρόμησεν ὅλε- Coν· εἰ γὰρ καὶ τοιοῦτον ἀκούων οὐδὲν, αὐτοῦ μὲν τοῦ ἑνὸς ἐπελανθάνετο καθ' ὥραν Θεοῦ, ὁλοσχερῶς δὲ τῆς Αἰγυπτιακῆς ἀσεβείας ἐξήρτητό, τί οὐκ ἂν ἐποίησ σιν, εἴ γε παραχρῆμα κατήκοος Τριάδος ἐγένετο ; Ægyptum reverti cupiebas? responde. Evideus est igitur, te eumdem esse nee mutatum, qui tunc du- rus corde et in benefactorem ingratus fueris, idem evidenter et nunc tentans Deum. Tunc quoque dicis Estne Dominus nobis, annon? eadem facis in illum nunc cum propter nos homo factus est; dum deberes totus ob hanc causam in gratias erumpere, sicut omnino in corporalium morborum medico agere solemus, quando præsertim ægrotan- tem visitat frequenter, et nullam de sua dignitate rationem habens ægritudinem inspicit et malos odores sustinet, ut sanitatem det ægrotanti. Quod si ita se hæc habeant, quomodo dubitas adhuc de trina in subsistentiis divinitate? quomodo Filium non adoras? quomodo in Spiritum non cre!is? At unum Deum praedicat Scriptura. Quid prodest multa dicere? Mitte Isaiam, præteri David, et omnem reliquam Scripturam, per quos æterna Trias magna voce prædicatur; ingredere in Abrahæ tabernaculum, et adverte caute, quinam fuerint qui illi apparuerunt, quot numero, et quæ et qualia ad illos patriarcha locutus fuerit. Ut eniın perfectam cognitionem, habenti, Abrahæ velut tres apparuerunt, et tanquam unus loquebantur, simi- literque et ipse accommodavit suum ad illos serino- nem : • Declinate, Domine (inquit), ad me 3. » Qui erim extraneum magis? quid melius æqualem ho- nore Triadem declararet? Declinate pluraliter di- cens, diversitatem personarum significavit; Domine, singulariter unam earum indicavit naturam et unum dominatum. Quod si Deum esse unum dicis, reli- quos vero angelos, deliras stulte, et ridiculus mihi omnino videris. Quando enim servi cum Domino sedere permissi sunt? quando Deo apparente, duos solum angelos satellites esse audivimus? Ex eo igi- tur tempore æqualis honore et potentia sancta Trias Abrahæ cognita fuit. Quid ad hæc dixeris? am velut canis amplius contra veritatem rabias? — Si in Triade, dicis, Deus adoratur, cur a prophetis Audi : In clare hæc non exposita sunt Israel? Ægypto olim Israel longo tempore moranteni, et polytheum Egyptiorum cultam cognoscentem, non clara de Triade, qui omnia ad utilitatem admini- strat, Deus tradidit dogmata, ne inde occasionem polytheismi sumens, in errorem Ægyptiorum rur- sus incideret. Quamobrem Triadis mysterium sa- pienter admodum et utiliter inumbravit. Si enim a principio apertum de illa sermonem tulisset, omnino restitans cafeitraret Israel, et ad pristinam reverteretur perditionem. Si enim nihil tale au- diens, ipsius unius Dei continuo obliviscebatur, prorsusque ex Ægyptiorum impietate pendebat, quid non egisset, si statim de Triade aperte audi- visset? hos ipsos existimasset ob numerum videre deos multos qui in Egypto adorabantur. αὐτοὺς ἂν ἐκείνους ἐδέχει διὰ τὸ πλῆθος ὁρᾶν τοὺς ἐν Αἰγύπτῳ προσκυνουμένους παμπόλλους θεούς. • Gen. xviii, 5.

Habeo autem tibi aliud de his dicendum : Quando A Christus hominem se esse, non tamen Deum, ut tu testaris, dicebat, cur eum crucifixisti? non pro- pter boc? et quare igitur? — Quia legem violabat et Sabbata solvebat. - Et quomodo hoc egit, dic? quod paralyticum in Sabbato ambulare fecit? quod decumbentem in lecto erexit? quod mortuum qua- triduanum suscitavit? et qualis est hoc legis viola- tio? qui jumentum educit e fossa die Sabbati legen violare non dicitur, et qui mortuum maleolentem ad vitam reducit legem violat? O injustum judicium, o dementiam vestram! qui jumentum melius bo- mine vos ipsi jumenta judicatis! Sed quid tantum honorem Sabbati defendis, o improbe et stulte? Olin Deus præcipiens honorari Sabbatum, et in hoc omine opus vobis prohibens, infantem, si octo diem rum Sabbato esse contingeret, circumcidi libere sinens, clare ostendit, cum tandem incideret cir- cumcisionis octavus dies, hunc sanctum et Domi- nicum esse; nam post septimum iste est, ideo octa- yus vocatur, in quo Sabbati honor solvetur. Cir- cumcisio autem dici potest aptissime: in illa enim e mortuis suscitato Domino nostro Jesu Christo, peccatum circumcisum est, et dæmoniorum super- bia dejecta est. Sed quid multa dicere? olim Deus Sabbati solutionem significavit esse, translationem, et per octavi diei circumcisionem, ut jam ostendi- mus, nec minus autem per Jeremiam *, quando statui Testamentum Novum promisit. Ne igitur moleste feras, neque contra nos disputando pugnes, si cum reliquis Sabbati honor transfertur. Novo nim Testamento, omnia nova esse debent et ejus dogmata. Novum autem omnino illud est quod nunc institutum est, nec illi simile quod præteriit, nec est nec videtur; et hoc aperte Dominus de- claravit : • Statuam Testamentum Novum, non quale statui patribus vestris, cum eduxi eos ex Ægypto. > Si vero ita illa se babent, et Sabbati solutionem decet videre, et circumcisionis mutationem, et mul- torum aliorum legis præceptorum. Si enim Mo- saica illa et cætera præscripta semper debebant permaneré, et usque ad finem firmitatem tenere, non diceret Deus per Jeremiam transisse vetera, Ο aliaque pro illis nova succedere. Quod sit autem Novum istud Testamentum, et in quo detur loco, Isaias docet te dicens : . Ex Sion exibit lex, et verbum Domini e Jerusalem . . Sed vide Dei sa- pientiam : tuam enim prævidens obstinationem et incredulitatem, per unum prophetam de Novo Testa- mento declaravit, per alterum autem ipsum osten- dit locum, in quo talis locum habebit legis condi- tio. Frustra denique Sabbati honorem defendis, frustra circumcisionem jactas; Testamentum enim Novum Deus instituens, lec omnia destruxit. Pre- terea, cum velut signum circumcisio data sit, quid Εχω δέ σοι καὶ ἕτερον ἐπὶ τούτοις εἰπεῖν· ἐπεν ἡ ὁ Χριστὸς ἄνθρωπον ἑαυτὸν, οὐ μέντοι Θεόν, ὡς σὺ μαρτυρεῖς, ἔλεγεν εἶναι, πῶς αὐτὸν ἐσταύρωσας; ἀλλ᾽ οὐ διὰ τοῦτο; καὶ τίνος ένεκεν ; Ως παρανο- μοῦντα καὶ τὰ Σάββατα λύοντα. Καὶ πῶς καὶ τίνα τρόπον, εἰπέ ; Οτι τὸν παράλυτον ἐν Σαββάτῳ βα δίζειν ἐποίησεν; ὅτι τὴν συγκύπτουσαν ώρθωσεν; ὅτι νεκρὸν τετραήμερον ήγειρε ; καὶ ποῖα τοῦτο παι ρανομία; ὁ τὸ κτήνος ἀνάγων ἐκ βόθρου κατὰ τὸ Σάββατον παρανομεῖν οὐ λέγεται, καὶ ὁ νεκρὸν ἐξω δότα ζωώσας παρανομεῖ; Ω τῆς ἀδίκου κρίσεως! ὢ τῆς παραπληξίας ὑμῶν! ὅτι τὸ κτήνος κρεῖσσον ἀνθρώπου παρ' ὑμῖν τοῖς κτήνεσι κρίνεται· ἀλλὰ τί τοσοῦτον ἀντέχῃ τῆς τοῦ Σαββάτου τιμῆς, ὦ ἄθλιε σὺ καὶ ἀνόητε ; πάλαι ὁ Θεὸς ἐντειλάμενος τιμᾶσθαι τὸ Σάββατον, καὶ ἐν αὐτῷ μηδὲν ὑμᾶς ἐργάζεσθαι, παιδίον δὲ εἰ τύχοι ὀκταήμερον λύειν Σάββατον, και ακωλύτως αὐτὸ περιτέμνειν, σαφῶς ἐδήλωσεν, ὡς ἐλθούσης εψέ ποτε τῆς ὄντως ὀγδόης περιτομής, Στις ἐστὶν ἁγία Κυριακή. Μετὰ γὰρ ἐβδόμην αὕτη, ἐφ᾽ ᾧ καὶ ὀγδόη καλεῖται, ἡ τοῦ Σαββάτου τιμή και ταλυθήσεται· περιτομὴ δὲ λέγοιτ' ἂν καὶ μάλα εἰκό τως· ἐν αὐτῇ γὰρ ἐκ νεκρῶν ἐγερθέντος τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ ἡ ἁμαρτία περιετμήθη, καὶ ἡ τῶν δαιμόνων ὀφρὺς καθηρέθη· καὶ τί χρή πολλὰ λέγειν; πάλαι ὁ Θεὸς τὴν τοῦ Σαββάτου και τάλυσιν ηνίξατο μεταβολὴν, καὶ διὰ τῆς ὀκταημέρου περιτομῆς, ὡς ἤδη φθάσαντες εἴπομεν· οὐχ ἧττον δὲ καὶ διὰ τοῦ Ἱερεμίου ὕστερον, ἡνίκα διαθεῖναι Διαθήκην Καινὴν ἐπηγγείλατο. Μὴ οὖν δυσχέραινε, μηδὲ καθ᾿ ἡμῶν ἐριστικῶς διαμάχου, εἴ γε προς τοῖς ἄλλοις καὶ ἡ τοῦ Σαββάτου τιμή μετατίθεται Καινῆς γὰρ οὔσης τῆς Διαθήκης, καινά τινα εἶναι ὀφείλουσι καὶ τὰ ταύτης θεσπίσματα· καινὸν δὲ πάντως ἐκεῖνό ἐστι τὸ νῦν προτιθέμενον, καὶ μὴ ταυτὸν τῷ παρεληλυθότι, καὶ ἂν καὶ φαινόμενον· καὶ τοῦτο δηλῶν ὁ Κύριος ἔλεγε· « Διαθήσομαι δια θήκην Καινὴν, οὐχ οἷαν διεθέμην τοῖς πατράσιν ὑμῶν, ἐξάγων αὐτοὺς ἐξ Αἰγύπτου. » Εἰ δὲ ταῦτα οὕτως ἔχει, καὶ Σαββάτου κατάλυσιν εἰκός ἐστιν ἰδεῖν, καὶ περιτομῆς ἐναλλαγὴν, καὶ πολλῶν ἑτέρων νομικών διατάξεων· εἰ γὰρ τὰ Μα σαϊκὰ ἐκεῖνα καὶ παλαιὰ διατάγματα εἰς ἀεὶ παρα· μένειν ἔμελλε, καὶ μέχρι τέλους τὸ πάγιον ἔχειν, οὐκ ἂν ἔλεγε διὰ τοῦ Ἱερεμίου παρελθεῖν μὲν τὰ παλαιὰ, ἕτερα δὲ ἀντὶ τούτων καινὰ εἰσελθεῖν. Τί; δὲ ἡ Καινὴ αὕτη Διαθήκη, καὶ ἐν ποίῳ δίδοται τόπῳ, Ησαΐας διδάξει σε λέγων· ι Εκ Σιὼν ἐξελεύσετα νόμος, καὶ λόγος Κυρίου ἐξ Ιερουσαλήμ. ο 'Αλλ' δρα σοφίαν Θεοῦ· τὴν γὰρ τὴν προειδὼς ἀνηκοΐαν καὶ ἀπιστίαν, διὰ τοῦδε μὲν τοῦ προφήτου περὶ τῆς Και νῆς ὑπεσημήνατο Διαθήκης· δι' ἐκείνου δὲ καὶ αὐτὸν ἐδήλωσεν τὸν τόπον, ἐν ᾧ ἡ τοιαύτη ἔμελλε δοθῆκαι νομοθεσία· μάτην λοιπὸν ἀντέχῃ τῆς τοῦ Σαββάτου τιμῆς· μάτην ἐξέχῃ τῆς περιτομῆς· Διαθήκην καὶ γὰρ ὁ Θεὸς Καινὴν παρασχών, ταῦτα πάντα κατηρ γησεν· ἄλλως τε, σημείου ἕνεκεν δοθείτης της περι * Jerein. xxxi, 31. * ibid. 32. • Isa. 11, 3. S. ANASTASII SINAITE

FRAGMENTA. DE OPERATIONIBUS. τομής, το μέγα φυτᾷς ἐπ' αὐτῇ; πῶς δὲ καὶ ἡμῶν Α κατεπαίρῃ τῶν ἀπεριτμήτων; σὺ περιτέμνεσθαι κατά αναγκάζῃ σαρκί, ἐγὼ δὲ τῇ καρδίᾳ περιτέμνομαι, ἵνα μὴ πονηρὰ λογίζωμαι. Ὅτι δὲ τῷ Θεῷ εὐάρεστος ἡ τοιαύτη περιτομή, ἄκουε τί φησι κατηγορῶν τοῦ Ἰσραὴλ διὰ τοῦ Ἱερεμίου · . Πάντα τὰ ἔθνη ἀπε ρίτμητα σαρκί, ὁ δὲ οἶκος· Ἰσραὴλ ἀπερίτμητος καρ- δίαις αὐτῶν. » Μὴ γὰρ ἡ τῆς ἀκροβυστίας περιτομή δικαιούν δύναται ἐπὶ τὸν πατριάρχην ἄνελθε Αβραάμ, καὶ ὄψει αὐτὸν πίστει μόνῃ, μὴ μέντοι γε περιτομή, δικαιούμενον. • ᾿Αβραὰμ γάρ, φησίν, επίστευσε τῷ Θεῷ, καὶ ἐλογίσθη αὐτῷ εἰς δικαιο σύνην. » Γνωρίσματος οὖν χάριν ὕστερον ἡ περιτομή νενομοθέτηται, ὥστε δι' αὐτῆς χαρακτηρίζεσθαι πιστούς, όπηνίκα τοῖς ἔθνεσι συναναστρέφοιντο, καὶ εἰς μνήμην ἄγεσθαι τοῦ τῶν ὅλων Θεοῦ· εἰς πίστιν γοῦν τῶν λεγομένων αὐτά σοι παραγέτω τα πράγματα· ὅτε γὰρ ὁ Ἰσραὴλ ἐν τῇ ἐρήμῳ τεσσαράκοντα έτη μόνος καθ' ἑαυτὸν διέτριψεν, ἑτέρῳ ἔθνει μὴ συν αναμιγνύμενος, οὐκ ἦν ἀναγκαία ἡ περιτομή, ἐφ᾽ ᾧ καὶ ἀπερίτμητοι ἐτύγχανον γεννηθέντες κατὰ τὴν ἔρημον· ἡνίκα δὲ ὁ τοῦ Ναυῆ Ἰησοῦς τὸν Ἰορδάνην αὐτοὺς διεβίβασε, κελεύσει θείᾳ περιετμήθησαν· Αναστασίου Αντιοχείας, ἐκ τοῦ Περὶ ἐνεργειῶν λόγου. Τῶν δύο φύσεων ή συνδρομή μίαν ὑπόστασιν ἀπο στασιν μόνος Υἱὸς, καὶ Χριστὸς, καὶ Κύριος· οὕτως ετέλεσεν· ἦν μὲν γὰρ ἡ ἀνθρωπεία φύσις, ἤτοι τὸ κοινὸν – οὐκ ἔστι χωρὶς ὑποστάσεως οὐσία, κἂν ὁ Λόγος της εἶδος ἐξ οὗ τὸ ἡμέτερον προσελήφθη φύραμα· τὸ πρό- τερον οὐκ ἂν ἐν ἰδικῇ ὑποστάσει, προσληφθὲν δὲ τὴν αὐτὴν ὑπόστασιν ὑπογράφεται τοῦ προσλαβόντος· ὡς περ γὰρ τῷ Πατρὶ φυσικῶς ὁ Λόγος ἤνωται, οὕτω καὶ ἡμῖν· καὶ ᾧ Λόγῳ τοῦ Πατρὸς διήρηται· καθ' ὑπό στασιν γὰρ, οὐ ταυτῷ καὶ ἡμῶν· οὐ γάρ ἐστιν ἡμῖν ὥσπερ ὁμοφυής, οὕτω καὶ ὁμοῦπόστατος, ὅτι μηδὲ τῷ ἰδίῳ Πατρί· οὐ γὰρ ταυτὸν φύσις τε καὶ ὑπό- στασις· ἑαυτῷ δὲ καθ' ὑπόστασιν ἤνωται, ἐκεῖνο μεί νας ὅπερ πρὸ τῶν αἰώνων ὑπῆρχεν Υἱός· ἦν δὲ πρὸς ἑαυτὸν ἔχειν ἔνωσιν τοῦ τε πρὸς τὸν Πατέρα τοῦ τε πρὸς ἡμᾶς ἔχειν δύναται· καθ' ὑπόστασιν γάρ ἐστιν ἡ τῶν φύσεων ἕνωσις, καὶ ἡ αὐτὴ αὐτοῦ ἐστιν ὑπό- στασις· Υἱὸς γὰρ ὤν, πάλιν Υἱός ἐστι καὶ τὴν ἀν θρωπείαν ἐνώσας ἑαυτῷ φύσιν· οὐ γὰρ ὑπόστασιν ἑτέραν ἑαυτῷ λαβὼν ἥνωσεν, ἀλλὰ φύσιν ήρμοσεν ἀφθάρτως τῇ ἑαυτοῦ ὑποστάσει· καὶ ἔστι καὶ τοῦτο Θεό; καὶ ἄνθρωπος κατ' οὐσίαν· ὁ αὐτὸς δὲ καθ᾽ ὑπό πρὸς τὴν ἄῤῥητον ἔνωσιν ἔχουσι δύο φύσεις· διὸ προσ- σάρκα ἐλέγομεν, ἢ ἰδίᾳ καὶ ἀνὰ μέρος αὐτὴν ἐν- tantum de illa inflaris? quomodo in nos insurgis incircumcisos? Tu circumcidi juberis carne, ego corde circumcidor, ne prava cogitem). Quod autem Deo hujusmodi circumcisio gratissima sit, audi quid dicat increpans Israel per Jeremiam: Om- nes gentes incircumcise carne, domus autem Israel incircumcisa cordibus corum '. . Non enim præ- putii circumcisio justificare potest; ad Abraham patriarcham adi, et videbis illum sola fide, non autem circumcisione, justificatum. Abraham enim, dicitur, e Credidit Deo, et reputatum est ei in ju- stitiam. Postea præscripta est circumcisio velut signum, ut discernerentur per eum fideles, quando cum gentibus conversabantur, et ut memoriam Dei revocaret. In fidem eorum quæ dicimus tibi res se præbent. Cum enim Israel in deserto quadraginta annis solus secum versatus est, alteri genti non permistus, non necessaria fuit circumcisio, idcirco incircumcisi permanserunt qui in deserto nati erant; quando aulem Jesu filius Nave Jordanen cum illis trajecit, jussu divino circumcisi sunt : • Fac, dicit illi Deus, cultros lapideos, et sedens circumcide filios Israel '. . Quam ob causam et...... 9 Jerem. IX, Reliqua desunt. 26. • Gen. xv, 6; Galat. 11, 6. Josue, v, 2. (ANG. MAI. Script. Vet. VII, 20.) • Ποίησον γάρ, φησὶ πρὸς αὐτὸν ὁ Θεός, μαχαίρας πετρίνας, καὶ καθίσας περίτεμε τοὺς υἱοὺς Ἰσραήλο τίνος ἕνεκεν και.. οὐσίας ἕτερός ἐστιν, ἄλλος δὲ τῆς ὑποστάσεως· κοινὴν γὰρ τὴν μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ὑπόστασιν αἱ συναφθεῖσαι θήκη τῇ ἁγία Τριάδι οὐκ ἐγένετο· προσθήκης γὰρ άν- επίδεκτό; ἐστιν. "Αλλως τε δὲ καὶ ἡ Τριὰς ὑποστάσεών ἐστιν· ἡ γὰρ οὐσία μοναδικῆς ἐστι. Τῆς οὖν ὑποστά σεως τῆς αὐτῆς μεινάσης τοῦ Υἱοῦ, πῶς ἀμάθητα λα λοῦσί τινες τερατευόμενοι τετράδα λέγειν ἀντὶ Τριά δος τοὺς τὴν ἀλήθειαν ὁμολογοῦντας τῶν ἐν Χριστῷ φύσεων, ἢ τῶν ἐν αἷς ἐστιν ὁ Χριστός; εἰ μὲν ὑπο- στῆναι πώποτε καθ' ἑαυτὴν τὴν ἔμψυχον τοῦ Κυρίου εργεῖν διεβεβαιούμεθα, καλῶς ἡμᾶς τετράδα ἀντὶ Τριάδος λέγειν ὑπελάμβανον· εἰ δὲ μετὰ τοῦ συντι θεμένου καὶ συνυφεστῶτος αὐτῇ Λόγου ἐνεργεῖν αὐτὴν πάντοτε ὁμολογοῦμεν ἀχωρίστως, καὶ οὔτε προφεστάναι λέγομεν τῆς πρὸς αὐτὸν ἑνώσεις, ἀλλ' ἐν αὐτῷ τὸ εἶναι λαβοῦσαν αὐτήν γινώσκομεν,