Diplomatic text · scholarios OCR (cleaned, language-split) — OCR floor from page-view (megaspan gap-fill) — PG column chips mark the printed columns.
col. 651–652page 1 of 4
PG 91:651αγίαν κοίτην, τὸ φρικτὸν ἐκεῖνο τῆς ὑπὲρ νοῦν καὶ ἡ λόγον ἐνότητος μυστήριον ἐπιτελεῖται· δι᾿ οὗ μία σὰρξ καὶ ἐν πνεῦμα, ὅ τε Θεὸς πρὸς τὴν ἐκκλησίαν, τὴν ψυχὴν 28, καὶ ἡ ψυχὴ πρὸς τὸν Θεὸν για νήσεται· ὦ πῶς σε 19.30. Χριστέ, θαυμάσω τῆς ἀγα θότητος, οὐ γὰρ ἀνυμνῆσαι φάναι τολμήσω, ὁ μήτε πρὸς τὸ θαυμάζειν ἀξίως ἀρκοῦσαν ἔχων τὴν δύνα μιν· ἔσονται γὰρ οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν· τὸ δὲ μυστήριον τοῦτο μέγα ἐστίν· ἐγὼ δὲ λέγω εἰς Χριστὶν καὶ εἰς τὴν Ἐκκλησίαν, φησὶν ὁ θεῖος Απόστολος. Καὶ πάλιν· Ὁ κολλώμενος τῷ Κυρίῳ, ἐν πνεῦμά ἐστι. Οὕτω γοῦν ἐνοειδή γενομένην ψυχὴν, καὶ πρὸς ἑαυτὴν καὶ τὸν Θεὸν συναχθεῖσαν, οὐκ ἔσται ὁ εἰς πολλὰ κατ᾽ ἐπίνοιαν αὐτὴν ἔτι διαιρῶν λόγος, τῷ πρώτῳ καὶ μόνῳ καὶ ἑνὶ Λόγῳ τε καὶ Θεῷ κατα εστεμμένην τὴν κεφαλήν· ἐν ᾧ κατὰ μίαν ἀπερινόη τον ἁπλότητα πάντες οἱ τῶν ὄντων λόγοι ενοειδῶς καὶ εἰσὶ καὶ ὑφεστήκασιν, ὡς δημιουργῷ τῶν ὄντων καὶ ποιητῇ· ᾧ ἐνατενίζουσα, οὐκ ἐκτὸς αὐτῆς ὄντι, ἀλλ' ἐν ὅλῃ ὅλῳ, κατὰ ἁπλῆν προσβολήν εἴσεται καὶ αὐτὴ τοὺς τῶν ὄντων λόγους καὶ τὰς αἰτίας, δι' οὓς τυχὸν πρὶν νυμφευθῆναι τῷ λόγῳ καὶ Θεῷ ταῖς διαιρετικαῖς ὑπήγετο μεθόδοις· σωστικῶς τε δι' αὐτῶν καὶ ἐναρμονίως πρὸς αὐτὸν φερομένη, τὸν παντός λόγου καὶ πάσης αἰτίας περιεκτικόν τε καὶ ποιητήν. Ἐπειδὴ ταῦτα τοίνυν τῆς ψυχῆς εἰσὶν, ὡς ἔφα μεν, κατὰ νοῦν μὲν ἐχούσης δυνάμει την σοφίαν, ἐκ δὲ τῆς σοφίας τὴν θεωρίαν, ἐκ δὲ ταύτης τὴν γνώσ σιν· ἐκ δὲ τῆς γνώσεως τὴν ἄληστον γνῶσιν· δι᾿ ἧς πρὸς τὴν ἀλήθειαν ὡς πέρας καὶ τέλος οὖσαν τῶν κατὰ νοῦν ἀγαθῶν ἄγεται· κατὰ δὲ τὸν λόγον ἐχού σης την φρόνησιν, ἐκ δὲ ταύτης την πρᾶξιν, ἐκ δὲ τῆς πράξεως τὴν ἀρετὴν, ἐκ δὲ ταύτης τὴν πίστιν, καθ᾽ ἦν εἰς τὸ ἀγαθὸν ὡς τέλος μακάριον τῶν λογι κῶν ἐνεργιῶν καταλήγει· δι' ὧν ἡ τῶν θείων ἐπισ στήμη, κατὰ σύνοδον τῆς πρὸς ἄλληλα τούτων ἑνώ. σεως, συλλέγεται· πρὸς ταῦτα πάντα σαφῶς ἁρμό ζεται, κατὰ τὴν θεωρίαν εικαζομένη τῇ ψυχῇ ἡ ἁγία τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησία· τὰ μὲν κατὰ νοῦν πάντα καὶ ἐκ τοῦ νοῦ κατὰ πρόοδον εἶναι δειχθέντα, διὰ τοῦ ἱερατείου σημαίνουσα· τὰ δὲ κατὰ τὸν λόγον καὶ ἐκ τοῦ λόγου κατὰ διαστολὴν εἶναι δηλωθέντα, διὰ τοῦ ναοῦ σαφηνίζουσα· καὶ πάντα συνάγουσα πρὸς τὸ τελούμενον ἐπὶ τοῦ θείου θυσιαστηρίου μυστήριον ὅπερ διὰ τῶν κατὰ τὴν Ἐκκλησίαν ἐπιτελουμένων δ δυνηθεὶς ἐμφρόνως. καὶ σοφῶς μυηθῆναι, ἐκκλησίαν ὄντως Θεοῦ, καὶ θείαν τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν κατ εστήσατο· δι' ήν ἴσως, καὶ ἧς ἡ χειροποίητος έχε κλησία σαφῶς διὰ τῆς ἐν αὐτῇ τῶν θείων ποικιλίας 30 ἐκκλησίαν ψυχήν. 1080 γραφ. καὶ σοῦ.
sic nimirum comparata, ut eorum quæ sint per turbando, possintque molestiam facere, ejus in Deo secretum attingat nihil, ac assequatur; quo in beato ac sanctissimo cubili tremendum illud, ejus unitatis quæ mentis omnem cogitatum ratio nemque superat ac sermonem, mysterium peragi tur; cujus gratia, una caro unusque spiritus, cum Deus cum Ecclesia (nempe anima) tuın anima cum Deo efficictur. O quomodo tuam, Christe, bo nitatem demirabor ac suspiciam! Non enim ausim dicere, Laudabo, qui neque ad digne admirandum satisque suspiciendum sufficiente instructus virtute exsistam Erunt enim duo in carne una. Sacramentum hoc magnum est; ego autem dico in Christo, et in Ecclesia, inquit divinus Apostolus. Et iterum: Qui adhæret Deo, unus spiritus est r. Ephes. v, 32.. Pl Cor. vi, Ubi igitur anima sic uniformis evaserit, ac se cum ipsa, et cum Deo collecta fuerit, haud jam erit ratio, quæ subtili cam cogitatu in multa divi dat; quippe cum prima solaque ac una illa ratione. Deoque coronatum caput habeat; in quo, per unan quæ cogitatum omnem superat, simplicitatem, on nes rerum rationes uniformiter tanquam in ipsa rum auctore ac opifice, exsistunt consistuntque; in quem, qui non extra ipsam, sed in tota totus exsistat, simplici conatu ac intuitu intendens, ipsa quoque rerum rationes causasque intelliget, ob quas forte antequam Verbo ac Deo esset desponsa, di visionis via ac ratione pelliciebatur; ac quibus cum salute, numeroseque ac concinne ad ipsum, qui omnem rationem, omnemque causam conti net, auctorque harum exsistit, ferebatur. Quia igitur hæc, ut diximus, animæ sunt, quæ in' mente potentia sapientiam babcat, exque sapien tia contemplationem, atque ex illa scientiam; ex scientia denique indelebilem illam ac perpetuam scientiam, qua ad veritatem ducitur ut bonorum animi terminum ac finem; inque ratione pruden tiam, atque ex illa actionem, ex actione virtutem, exque illa fidem; cujus munere in bono, tanquam beato fine operationum rationis desinit ac con quiescit; per quæ divinorum illa scientia ex horum inter se unionis concursu colligitur ac 505 para tur; ad hæc omnia aperte quadrabit secundum spiritalem intelligentiam animæ assiinilala sancta Dei Ecclesia; quæ ca quæ in mente, exque mente secundum processum exsistere universa osten dimus, per sacrarium significet; quæ autem in ratione, exque ratione secundum distractionem esse monstrata sunt, per templum declaret; cun ctaque penes mysterium quod in divino altari per agitur, colligat: quod quisquis ex iis quæ in Eccle sia celebrantur solerter ac sapienter doceri potuit, Dei revera Ecclesiam, divinamque suam ipse ani mam reddidit; in cujus forte gratiam, ac cujus symbolice exemplar manufacta ecclesia, per eornm Fr.
αγίαν κοίτην, τὸ φρικτὸν ἐκεῖνο τῆς ὑπὲρ νοῦν καὶ ἡ
λόγον ἐνότητος μυστήριον ἐπιτελεῖται· δι᾿ οὗ μία
σὰρξ καὶ ἐν πνεῦμα, ὅ τε Θεὸς πρὸς τὴν Ἐκκλη
σίαν, τὴν ψυχὴν 28, καὶ ἡ ψυχὴ πρὸς τὸν Θεὸν για
νήσεται· ὦ πῶς σε 19.30. Χριστέ, θαυμάσω τῆς ἀγα
θότητος, οὐ γὰρ ἀνυμνῆσαι φάναι τολμήσω, ὁ μήτε
πρὸς τὸ θαυμάζειν ἀξίως ἀρκοῦσαν ἔχων τὴν δύνα
μιν· ἔσονται γὰρ οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν· τὸ δὲ
μυστήριον τοῦτο μέγα ἐστίν· ἐγὼ δὲ λέγω εἰς
Χριστὶν καὶ εἰς τὴν Ἐκκλησίαν, φησὶν ὁ θεῖος
Απόστολος. Καὶ πάλιν· Ὁ κολλώμενος τῷ Κυρίῳ,
ἐν πνεῦμά ἐστι.
Οὕτω γοῦν ἐνοειδή γενομένην ψυχὴν, καὶ πρὸς
ἑαυτὴν καὶ τὸν Θεὸν συναχθεῖσαν, οὐκ ἔσται ὁ εἰς
πολλὰ κατ᾽ ἐπίνοιαν αὐτὴν ἔτι διαιρῶν λόγος, τῷ
πρώτῳ καὶ μόνῳ καὶ ἑνὶ Λόγῳ τε καὶ Θεῷ κατα
εστεμμένην τὴν κεφαλήν· ἐν ᾧ κατὰ μίαν ἀπερινόη
τον ἁπλότητα πάντες οἱ τῶν ὄντων λόγοι ενοειδῶς
καὶ εἰσὶ καὶ ὑφεστήκασιν, ὡς δημιουργῷ τῶν ὄντων
καὶ ποιητῇ· ᾧ ἐνατενίζουσα, οὐκ ἐκτὸς αὐτῆς
ὄντι, ἀλλ' ἐν ὅλῃ ὅλῳ, κατὰ ἁπλῆν προσβολήν
εἴσεται καὶ αὐτὴ τοὺς τῶν ὄντων λόγους καὶ τὰς
αἰτίας, δι' οὓς τυχὸν πρὶν νυμφευθῆναι τῷ λόγῳ καὶ
Θεῷ ταῖς διαιρετικαῖς ὑπήγετο μεθόδοις· σωστικῶς
τε δι' αὐτῶν καὶ ἐναρμονίως πρὸς αὐτὸν φερομένη,
τὸν παντός λόγου καὶ πάσης αἰτίας περιεκτικόν τε
καὶ ποιητήν.
Ἐπειδὴ ταῦτα τοίνυν τῆς ψυχῆς εἰσὶν, ὡς ἔφα
μεν, κατὰ νοῦν μὲν ἐχούσης δυνάμει την σοφίαν, ἐκ
δὲ τῆς σοφίας τὴν θεωρίαν, ἐκ δὲ ταύτης τὴν γνώσ
σιν· ἐκ δὲ τῆς γνώσεως τὴν ἄληστον γνῶσιν· δι᾿ ἧς
πρὸς τὴν ἀλήθειαν ὡς πέρας καὶ τέλος οὖσαν τῶν
κατὰ νοῦν ἀγαθῶν ἄγεται· κατὰ δὲ τὸν λόγον ἐχού
σης την φρόνησιν, ἐκ δὲ ταύτης την πρᾶξιν, ἐκ δὲ
τῆς πράξεως τὴν ἀρετὴν, ἐκ δὲ ταύτης τὴν πίστιν,
καθ᾽ ἦν εἰς τὸ ἀγαθὸν ὡς τέλος μακάριον τῶν λογι
κῶν ἐνεργιῶν καταλήγει· δι' ὧν ἡ τῶν θείων ἐπισ
στήμη, κατὰ σύνοδον τῆς πρὸς ἄλληλα τούτων ἑνώ.
σεως, συλλέγεται· πρὸς ταῦτα πάντα σαφῶς ἁρμό
ζεται, κατὰ τὴν θεωρίαν εικαζομένη τῇ ψυχῇ ἡ ἁγία
τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησία· τὰ μὲν κατὰ νοῦν πάντα καὶ
ἐκ τοῦ νοῦ κατὰ πρόοδον εἶναι δειχθέντα, διὰ τοῦ
ἱερατείου σημαίνουσα· τὰ δὲ κατὰ τὸν λόγον καὶ ἐκ
τοῦ λόγου κατὰ διαστολὴν εἶναι δηλωθέντα, διὰ τοῦ
ναοῦ σαφηνίζουσα· καὶ πάντα συνάγουσα πρὸς τὸ
τελούμενον ἐπὶ τοῦ θείου θυσιαστηρίου μυστήριον
ὅπερ διὰ τῶν κατὰ τὴν Ἐκκλησίαν ἐπιτελουμένων δ
δυνηθεὶς ἐμφρόνως. καὶ σοφῶς μυηθῆναι, Ἐκκλη
σίαν ὄντως Θεοῦ, καὶ θείαν τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν κατ
εστήσατο· δι' ήν ἴσως, καὶ ἧς ἡ χειροποίητος έχε
κλησία σαφῶς διὰ τῆς ἐν αὐτῇ τῶν θείων ποικιλίας
30 ἐκκλησίαν ψυχήν. 1080
γραφ. καὶ σοῦ.
sic nimirum comparata, ut eorum quæ sint per
turbando, possintque molestiam facere, ejus in
Deo secretum attingat nihil, ac assequatur; quo
in beato ac sanctissimo cubili tremendum illud,
ejus unitatis quæ mentis omnem cogitatum ratio
nemque superat ac sermonem, mysterium peragi
tur; cujus gratia, una caro unusque spiritus, cum
Deus cum Ecclesia (nempe anima) tuın anima
cum Deo efficictur. O quomodo tuam, Christe, bo
nitatem demirabor ac suspiciam! Non enim ausim
dicere, Laudabo, qui neque ad digne admirandum
satisque suspiciendum sufficiente instructus virtute
exsistam Erunt enim duo in carne una. Sacramentum hoc magnum est; ego autem dico in Christo, et
in Ecclesia, inquit divinus Apostolus. Et iterum: Qui adhæret Deo, unus spiritus est r.
Ephes. v, 32.. Pl Cor. vi,
Ubi igitur anima sic uniformis evaserit, ac se
cum ipsa, et cum Deo collecta fuerit, haud jam
erit ratio, quæ subtili cam cogitatu in multa divi
dat; quippe cum prima solaque ac una illa ratione.
Deoque coronatum caput habeat; in quo, per unan
quæ cogitatum omnem superat, simplicitatem, on
nes rerum rationes uniformiter tanquam in ipsa
rum auctore ac opifice, exsistunt consistuntque;
in quem, qui non extra ipsam, sed in tota totus
exsistat, simplici conatu ac intuitu intendens, ipsa
quoque rerum rationes causasque intelliget, ob quas
forte antequam Verbo ac Deo esset desponsa, di
visionis via ac ratione pelliciebatur; ac quibus
cum salute, numeroseque ac concinne ad ipsum,
qui omnem rationem, omnemque causam conti
net, auctorque harum exsistit, ferebatur.
Quia igitur hæc, ut diximus, animæ sunt, quæ
in' mente potentia sapientiam babcat, exque sapien
tia contemplationem, atque ex illa scientiam; ex
scientia denique indelebilem illam ac perpetuam
scientiam, qua ad veritatem ducitur ut bonorum
animi terminum ac finem; inque ratione pruden
tiam, atque ex illa actionem, ex actione virtutem,
exque illa fidem; cujus munere in bono, tanquam
beato fine operationum rationis desinit ac con
quiescit; per quæ divinorum illa scientia ex horum
inter se unionis concursu colligitur ac 505 para
tur; ad hæc omnia aperte quadrabit secundum
spiritalem intelligentiam animæ assiinilala sancta
Dei Ecclesia; quæ ca quæ in mente, exque mente
secundum processum exsistere universa osten
dimus, per sacrarium significet; quæ autem in
ratione, exque ratione secundum distractionem
esse monstrata sunt, per templum declaret; cun
ctaque penes mysterium quod in divino altari per
agitur, colligat: quod quisquis ex iis quæ in Eccle
sia celebrantur solerter ac sapienter doceri potuit,
Dei revera Ecclesiam, divinamque suam ipse ani
mam reddidit; in cujus forte gratiam, ac cujus
symbolice exemplar manufacta ecclesia, per eornm
Fr.
col. 653–654page 2 of 4
PG 91:653γραφέων. Η τοῦ Φωτίου Μυριόδιβλος ἤδη Έλλην στὶ παρ' ἡμῖν, τόνῳ καὶ ἐπιμελείᾳ μου, ἀντιγράφοις γ' διαφόροις χρωμένου, ἐντυποῦται. Εῤῥωμένος διαφυλάσσοιο τῇ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ, τῇ αὐτοῦ χά ριτι, πανεύφημε καὶ θεοφρούρητε δέσποτα. Ἐν Αὐγούστῃ Ουϊνδελικῶν Μουνιχιῶνος ἑβδόμη φθίνοντος, ἔτει ἀπὸ τῆς Ἐνσαρκώσεως τοῦ Λόγου αριθ. Μάξιμος ὁ Μαργούνιος, ταπεινὸς Κυθήρων ἐπί σκοπος, Δαυΐδῃ τῷ Εσχελίῳ, σοφωτάτῳ ἀν δρί, εὖ πράττειν. Περὶ τῆς τῶν τοῦ ἱεροῦ Μαξίμου προσφωνητικής, ὑπέρχαρι μὲν ἔμοιγ᾽ ἂν εἴη, εἰ ὥσπερ τοῦ ὀνόματος τῷ μακαρίῳ ἐκείνῳ, οὕτω, καὶ τῆς ἄνωθεν αὐτῷ ἐπψιλῶς χορηγηθείσης συγκοινωνοίην χάριτος. Και ἣν ἂν ἄρα ταύτῃ ἡ τῶν προσώπων κοινωνία οὐκ ἀσύμφωνος. Ἐπειδὴ δ' ἐκ τῆς ἐνοικούσης ἡμῖν ἀμετ λείας, μᾶλλον δὲ καὶ ὥσπερ συμπεφυκυίας, ἐκ δια μέτρου τοῖς ἐκείνου τὰ ἡμέτερα φέρεται· ὅσον γε Έχει εἰς τε σοφίαν καὶ τὴν ἄλλην ἀρετήν· καὶ σκεῦος ἀχρεῖον, οἷον δὴ τουμόν τῆς ψυχῆς, τὴν τοιούτου ἐκλεκτοῦ μύρου εὐωδίαν χωρεῖν οὐ μεμά θηκε, τί ἐμοί, πρὸς τοῦ Φιλίου, καὶ τῷ σοφωτάτῳ ἐκείνῳ τὰ θεῖα καὶ ἁγιωτάτῳ ἀνδρί; Όπως μὴ παρὰ τὸ πρέπον, καὶ τὴν ἐμὴν ἀξίαν ποιήσῃς, μιγνύων τὰ ἄμικτα, καὶ ὧν ἤ γε ὁποιαοῦν συνδρομή, διὰ τὸ τοῦ τρόπου διάφορον, ἀφιλάλληλος· καὶ τῶν ἀδύτων καὶ ἀποῤῥήτων τοὺς ἔτι πρὸς τῇ ὑπωρεία καθεζομένους, καὶ στοιχειουμένους τὰ θεῖα καταξιῶν. Οὕτως μὲν οὐκ ἔχω γνώμης ἐγώ· εἰ δ᾽ ἄλλως σοὶ, καὶ βέλτιον ἢ κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην δόξειεν, ἐπὶ σοὶ κείσεται τὸ βουληθὲν διαπράξασθαι. Καὶ εἰ τοῦτο εὖ οἶδ' ὅτι ούτε παρὰ τὸ πρέπον τι πράξη, οὔτε μὴν παρὰ τὴν ἐμὴν ἀξίαν, ἐπίσκοπον οὐκ ἀγνοῶν ταπεινὸν, εἰ καὶ μὴ σπουδαῖον τοὺς τρόπους, ἀλλὰ φιλάρετον· καὶ μαθητὴν ἁλιέων, εἰ καὶ μὴ κατ' ἐκείνους, αλλά γε τῶν ἐκείνων ἰχνῶν, ὅσον σθένος, ἐχόμενον· καὶ τὴν κατὰ Θεὸν φιλοσοφίαν μετὰ τοῦ εὐσεβοῦς καὶ ὀρθο δέξου ἀντὶ πάντων διώκοντά τε καὶ ἀσπαζόμενον. Χαριῇ μοι τὰ μέγιστα, διαμηνύων μοι, εἴ που τυχὸν κατὰ τὸ παρὸν τὰ τῆς τοῦ Φωτίου βιβλιοθήκης Ἑλληνιστὶ ἐκτυποῦται, εἰ μέλλει εκτυπωθήσεσθαι. Ερρωμένος μοι διαφυλάσσοι» ἐν Χριστῷ ψυχῇ τε καὶ σώματι, ἀνδρῶν σοφώτατέ μοι και φιλικώτατε. Ενετίηθεν Σκιροφοριῶνος πέμπτη φθίνοντος, κατὰ τὸ αφήθ' ἔτος τὸ σωτήριον. ῾Ο αὐτὸς Μάξιμος Μαργούνιος, τοῖς περὶ τὴν ἱερὰν φιλοσοφίαν ἐσχολακόσι, χάριτος θείας ἐπίδοσιν. Οἷος μὲν ὁ ἱερὸς Μάξιμος, καὶ οἶους ὑπὲρ τῆς τῶν τῆς ἱερᾶς Ἐκκλησίας δογμάτων συστάσεως, πρὸς
simno, sic a me oblatus est, nec inde quidquam a mea sententia sensuque discessurum. Placide igitur atque amanter munuscuium accipe, accepturus, Deo auspice, haud ita pridem mysticam ejusdem sancti Maximi Expositionem in orationem Domini. cam Pater noster, Christi amanti cuidem viroque religioso nuncupatam, aliaque veterum scripta. Photii Myriobiblos (nostri bibliothecam vocant) Græce jam meo labore et cura, ex diversis tribus exem plaribus, typis mandatur. Bene vale, estoque incolumis, præstarte Deo sua gratia suae ipsius Eccle siæ, clarissime Deoque charissime ejusque præsidiis tute, domine. Augusta Vindelicorum excuntis Munichionis (Martii scilicet ) die septima, incarnati Verbi MDXCIX. 13 Maximus Margunius humilis Cytherorum episcopus, sapientissimo viro Davidi Hæschelio S. Ad sancti Maximi nuncupationem quod attinet, res supra modum grata foret atque gaudio animum cumularet, si, ut commune cum eo nomen, sic et gratiæ illi afatim divinitus concesse, societas mili inducta esset. Foret nimirum ca ratione haud dis sentanea personarum conjunctio. Quod vero ex ea quæ nobis inolevit, sive (ut verius loquar) innata est, segnis animi incuria, res nostra, sapientiae ac virtutum reliquarum muniis, illius rebus ex diame tro feruntur opposită; ac qui vas inutile exsistam, pro cjus qua præditus sum animæ ratione, electi unguenti ejusmodi fragrantiam haud doctus capere; quid mibi per Deum viroque illi divinorum scientia ornatissimo ac sanctissimo? Ne igitur contra ac de cel, meaque exposcit dignitas, facias, qui videlicet incommista misceas, eaque quorum ne vel minima, propter morum diversitatcm, sint anica commercia ipsisque penetralibus atque arcanis adhibeas, qui adhuc ad imas radices sedeat, primaque divinorum rudimenta haurjat. Sic itaque ego animo compara tus sum: sin vero tibi aliter, meliusque quam pro meæ mentis stupore videbitur, penes te stabit quod præstandum ipse putaveris. Ac siquidem ita, sat scio, nihil te facturum quod vel a decorò, vel a dignitate mea abhorreat, qui episcopum humilem non nescias, ac quamvis non satis insti tutis moribus virtute fulgentem, at ejus certe aman tem; piscatorum discipulum, quamvis non pari illis celsitate atque merito, at saltem pro virili eornmı vestigiis hærentem; divinamque philosophiam cum pietate rectaque fide conjunctam majore cunctis ardore persequentein ac amplexantem gratum quam maxime feceris, nuntiando, num impræsentiarum L'hotii Bibliotheca Græce usquam typis mandetur, aut mandanda exspectetur. Sanus mihi et incolu mis in Christo, animo pariter et corpore, serveris, virorum mihi sapientissime amicissimeque. Venetiis, Scirrophorionis (i. Maii) exeuntis quinta, anno salutis MDXCIX. 488 Idem Maximus Margunius, his, qui sacra philos sophiae ponunt operam, divinæ gratiæ augmentum. Qualis quidem sacer Maximus fuerit, quantaque pro sanctæ Ecclesiæ constabilienda doctrina, adver
γραφέων. Η τοῦ Φωτίου Μυριόδιβλος ἤδη Έλλην
στὶ παρ' ἡμῖν, τόνῳ καὶ ἐπιμελείᾳ μου, αντιγρά
φοις γ' διαφόροις χρωμένου, ἐντυποῦται. Εῤῥωμένος
διαφυλάσσοιο τῇ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ, τῇ αὐτοῦ χά
ριτι, πανεύφημε καὶ θεοφρούρητε δέσποτα.
Ἐν Αὐγούστῃ Ουϊνδελικῶν Μουνιχιῶνος ἑβδόμη
φθίνοντος, ἔτει ἀπὸ τῆς Ἐνσαρκώσεως τοῦ
Λόγου αριθ.
Μάξιμος ὁ Μαργούνιος, ταπεινὸς Κυθήρων ἐπί
σκοπος, Δαυΐδῃ τῷ Εσχελίῳ, σοφωτάτῳ ἀν
δρί, εὖ πράττειν.
Περὶ τῆς τῶν τοῦ ἱεροῦ Μαξίμου προσφωνητικής,
ὑπέρχαρι μὲν ἔμοιγ᾽ ἂν εἴη, εἰ ὥσπερ τοῦ ὀνόματος
τῷ μακαρίῳ ἐκείνῳ, οὕτω, καὶ τῆς ἄνωθεν αὐτῷ
ἐπψιλῶς χορηγηθείσης συγκοινωνοίην χάριτος. Και
ἣν ἂν ἄρα ταύτῃ ἡ τῶν προσώπων κοινωνία οὐκ
ἀσύμφωνος. Ἐπειδὴ δ' ἐκ τῆς ἐνοικούσης ἡμῖν ἀμετ
λείας, μᾶλλον δὲ καὶ ὥσπερ συμπεφυκυίας, ἐκ δια
μέτρου τοῖς ἐκείνου τὰ ἡμέτερα φέρεται· ὅσον γε
Έχει εἰς τε σοφίαν καὶ τὴν ἄλλην ἀρετήν· καὶ
σκεῦος ἀχρεῖον, οἷον δὴ τουμόν τῆς ψυχῆς, τὴν
τοιούτου ἐκλεκτοῦ μύρου εὐωδίαν χωρεῖν οὐ μεμά
θηκε, τί ἐμοί, πρὸς τοῦ Φιλίου, καὶ τῷ σοφωτάτῳ
ἐκείνῳ τὰ θεῖα καὶ ἁγιωτάτῳ ἀνδρί; Όπως μὴ παρὰ
τὸ πρέπον, καὶ τὴν ἐμὴν ἀξίαν ποιήσῃς, μιγνύων τὰ
ἄμικτα, καὶ ὧν ἤ γε ὁποιαοῦν συνδρομή, διὰ τὸ τοῦ
τρόπου διάφορον, ἀφιλάλληλος· καὶ τῶν ἀδύτων καὶ
ἀποῤῥήτων τοὺς ἔτι πρὸς τῇ ὑπωρεία καθεζομένους,
καὶ στοιχειουμένους τὰ θεῖα καταξιῶν. Οὕτως μὲν
οὐκ ἔχω γνώμης ἐγώ· εἰ δ᾽ ἄλλως σοὶ, καὶ βέλτιον
ἢ κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην δόξειεν, ἐπὶ σοὶ κείσεται
τὸ βουληθὲν διαπράξασθαι. Καὶ εἰ τοῦτο εὖ οἶδ' ὅτι
ούτε παρὰ τὸ πρέπον τι πράξη, οὔτε μὴν παρὰ τὴν
ἐμὴν ἀξίαν, ἐπίσκοπον οὐκ ἀγνοῶν ταπεινὸν, εἰ καὶ
μὴ σπουδαῖον τοὺς τρόπους, ἀλλὰ φιλάρετον· καὶ
μαθητὴν ἁλιέων, εἰ καὶ μὴ κατ' ἐκείνους, αλλά γε
τῶν ἐκείνων ἰχνῶν, ὅσον σθένος, ἐχόμενον· καὶ τὴν
κατὰ Θεὸν φιλοσοφίαν μετὰ τοῦ εὐσεβοῦς καὶ ὀρθο
δέξου ἀντὶ πάντων διώκοντά τε καὶ ἀσπαζόμενον.
Χαριῇ μοι τὰ μέγιστα, διαμηνύων μοι, εἴ που τυχὸν
κατὰ τὸ παρὸν τὰ τῆς τοῦ Φωτίου βιβλιοθήκης Έλ
ληνιστί ἐκτυποῦται, εἰ μέλλει εκτυπωθήσεσθαι.
Ερρωμένος μοι διαφυλάσσοι» ἐν Χριστῷ ψυχῇ τε
καὶ σώματι, ἀνδρῶν σοφώτατέ μοι και φιλικώτατε.
Ενετίηθεν Σκιροφοριῶνος πέμπτη φθίνοντος,
κατὰ τὸ αφήθ' ἔτος τὸ σωτήριον.
῾Ο αὐτὸς Μάξιμος Μαργούνιος, τοῖς περὶ τὴν
ἱερὰν φιλοσοφίαν ἐσχολακόσι, χάριτος θείας
ἐπίδοσιν.
Οἷος μὲν ὁ ἱερὸς Μάξιμος, καὶ οἶους ὑπὲρ τῆς τῶν
τῆς ἱερᾶς Ἐκκλησίας δογμάτων συστάσεως, πρὸς
simno, sic a me oblatus est, nec inde quidquam a
mea sententia sensuque discessurum. Placide igitur
atque amanter munuscuium accipe, accepturus,
Deo auspice, haud ita pridem mysticam ejusdem
sancti Maximi Expositionem in orationem Domini.
cam Pater noster, Christi amanti cuidem viroque religioso nuncupatam, aliaque veterum scripta. Photii
Myriobiblos (nostri bibliothecam vocant) Græce jam meo labore et cura, ex diversis tribus exem
plaribus, typis mandatur. Bene vale, estoque incolumis, præstarte Deo sua gratia suae ipsius Eccle
siæ, clarissime Deoque charissime ejusque præsidiis tute, domine.
Augusta Vindelicorum excuntis Munichionis
(Martii scilicet ) die septima, incarnati
Verbi MDXCIX.
13 Maximus Margunius humilis Cytherorum episcopus,
sapientissimo viro Davidi Hæschelio S.
Ad sancti Maximi nuncupationem quod attinet,
res supra modum grata foret atque gaudio animum
cumularet, si, ut commune cum eo nomen, sic et
gratiæ illi afatim divinitus concesse, societas mili
inducta esset. Foret nimirum ca ratione haud dis
sentanea personarum conjunctio. Quod vero ex ea
quæ nobis inolevit, sive (ut verius loquar) innata
est, segnis animi incuria, res nostra, sapientiae ac
virtutum reliquarum muniis, illius rebus ex diame
tro feruntur opposită; ac qui vas inutile exsistam,
pro cjus qua præditus sum animæ ratione, electi
unguenti ejusmodi fragrantiam haud doctus capere;
quid mibi per Deum viroque illi divinorum scientia
ornatissimo ac sanctissimo? Ne igitur contra ac de
cel, meaque exposcit dignitas, facias, qui videlicet
incommista misceas, eaque quorum ne vel minima,
propter morum diversitatcm, sint anica commercia
ipsisque penetralibus atque arcanis adhibeas, qui
adhuc ad imas radices sedeat, primaque divinorum
rudimenta haurjat. Sic itaque ego animo compara
tus sum: sin vero tibi aliter, meliusque quam pro
meæ mentis stupore videbitur, penes te stabit quod
præstandum ipse putaveris. Ac siquidem ita, sat
scio, nihil te facturum quod vel a decorò,
vel a dignitate mea abhorreat, qui episcopum
humilem non nescias, ac quamvis non satis insti
tutis moribus virtute fulgentem, at ejus certe aman
tem; piscatorum discipulum, quamvis non pari illis
celsitate atque merito, at saltem pro virili eornmı
vestigiis hærentem; divinamque philosophiam cum
pietate rectaque fide conjunctam majore cunctis
ardore persequentein ac amplexantem gratum quam
maxime feceris, nuntiando, num impræsentiarum
L'hotii Bibliotheca Græce usquam typis mandetur, aut mandanda exspectetur. Sanus mihi et incolu
mis in Christo, animo pariter et corpore, serveris, virorum mihi sapientissime amicissimeque.
Venetiis, Scirrophorionis (i. Maii) exeuntis quinta,
anno salutis MDXCIX.
488 Idem Maximus Margunius, his, qui sacra philos
sophiae ponunt operam, divinæ gratiæ augmentum.
Qualis quidem sacer Maximus fuerit, quantaque
pro sanctæ Ecclesiæ constabilienda doctrina, adver
col. 655–656page 3 of 4
PG 91:655αἱρετικούς διαμαχόμενος, τοὺς ἀγῶνας ὑπέστη· ἡ τε πρὸς Πύρρον τὸν δυσσεβῆ αὐτοῦ προσδιάλεξις, περί τοῦ δεῖν δύο μετὰ τὴν ἕνωσιν ἐπὶ Χριστοῦ φύσεις ὁμολογεῖν, καὶ ἄλλα πλεῖστα τῶν αὐτοῦ συγγραμμάτ των, τῆς κατὰ Θεὸν σοφίας πληρέστατα, σαφώς παριστάνουσιν· ὅπως δὲ καὶ δεξιώτατον μετὰ τοῦ εὐ σεβοῦς διαλλακτήν τε καὶ διαιτητήν παρέσχεν ἑπυ τὸν τῆς μεταξὺ τῶν Ἐκκλησιῶν ἀναφθείσης ποτέ διαμφισβητήσεως· ἀλλὰ καὶ ἐν μέρει ἔστιν οἷς τῶν ἁγίων τὸ πάντη ἀνεπίληπτον ἔν γε τοῖς ἑαυτῶν συγ γράμμασι διετήρησεν· ἥ τε πρὸς Μαρίνος Κύπρου πρεσβύτερον ἐπιστολὴ, καὶ ἡ τῶν τοῦ ἱεροῦ Νύσση; λόγων, ὅσα γε εἰς τὴν ἀποκατάστασιν ἥκει, γενι μένη αὐτῷ θεραπεία, καὶ ἄλλα τοιαῦτα λαμπρῶς πάνυ ἀνακηρύττουσιν. Ἐν οἷς μέντοι ἑαυτὸν ἑρμη νέα καθίστησι τῆς ἁγίας Γραφῆς, οὕτως ἀνακαθαίρει τοῦ ὑλώδους ἐπικαλύμματος τὸν ἐγκεκρυμμένον τοῖς ἱεροῖς λογίοις θησαυρὸν, καὶ τῶν προσεχόντων αὐτῷ κατακαλλύνει τὸ ἦθος, τὸ πρὸς τὴν ὕλην ἐπι ρεπὲς τῆς ψυχῆς πρὸς κάλλος ἀποξέων πνευματικὸν, πρός τε τὸ ὑψηλὸν τῆς θεωρίας αναβιβάζων τὸν νοῦν, καὶ τῶν θείων μύστας τε καὶ ἐπόπτας ἀπερ γαζόμενος, ὡς εἰς θεῖόν τι ἄγαλμα τῆς καθ' ὁμοίωσιν ὡραιότητος τοῦ κάλλει ὡραίου παρὰ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων μετασκευάζειν αὐτούς· καὶ εἰς τὴν κατὰ Θεὸν τελείωσιν ταῖς ἐπὶ τὰ κρείττω τοῦ νοῦ ἀναβάσεσι χειραγωγεῖν. Πολὺ δὲ, ὅσα γε ἐμὲ εἰδέναι, τοὺς ἄλλους παρήλασε τῷ μυστικωτέρῳ τε καὶ ἀναγωγικωτέρῳ τῆς ἑρμηνείας τρόπῳ. Καὶ γὰρ κάτω που καταλείπων πολλάκις τὸ τοῦ λόγου οἷόν τι προ κάλυμμα ταπεινόν, τῷ ὕψει καὶ μόνῳ τῶν νοημάτων ἐντρυφᾷ καὶ πολὺς ἐστιν ἐν τῷ δαψιλῇ τούτων ταῖς τῶν τοιούτων καλοῖς δαιτυμόσι συμπαρασκευάζειν τὴν τράπεζαν. Ισασι τοῦτο οἱ μὴ ἐπιπολαιότερον τοῖς πρὸς Θαλάσσιον τὸν πρεσβύτερον περὶ διαφόρων ἀπόρων τῆς ἁγίας Γραφῆς ἐγκεκυφότες ζητήμασι τοῖς πρὸς Ἐλπίδιον περὶ ἀγάπης τετρακοσίοις κεφαλαίοις· τοῖς περὶ θεολογίας καὶ τῆς ἐνσάρκου οίκο νομίας, διακοσίοις· καὶ τοῖς περὶ ἀρετῶν καὶ κακία; πεντακοσίοις· καὶ ταῖς πρὸς διαφόρους αὐτοῦ ἐπι στολαῖς, καὶ ἄλλοις τοιούτοις· δι᾽ ὧν ἕκαστος τῶν μετὰ προσοχῆς ἀναγινωσκόντων, τῆς πρὸς τὴν ὕλην συμπαθείας ἀνώτερος γίγνεται, καὶ οἷον ἀναπτεροῦται πρὸς τὴν τοῦ Θείου δυνατὴν κατανόησιν καὶ ἀγάπησιν. Κρινόντων ἄλλοι, οι γε ἡμῶν κριτικών τεροι, τὸ περὶ τὴν ἔξω σοφίαν τοῦ ἱεροῦ ἀνδρὸς πα ριττόν, τὸ πρακτικὸν ἐν θεωρίᾳ, τὸ ἐν πράξει θεω ρητικόν τὴν καλὴν ὄντως ἀντιστροφὴν, καὶ πάσῃ θεοφιλεῖ ψυχῇ ἀξιέραστον ξυνωρίδα· οἷς πᾶσιν οἱ μόνον δογματιστής ἀκριβῆς καὶ θεολόγος, ἀλλὰ δὴ καὶ φιλόσοφος ἀναδείκνυται. Τοιούτου δὲ γένους, καὶ τὸ παρόν ἐστι σύγγραμμα, τὸ περὶ τοῦ, Τίνων σύμ βολα τὰ κατὰ τὴν ἁγίας Εκκλησίαν ἐπὶ τῆς θείας Συνάξεως τελούμενα, πραγματεία, το ὄντι πᾶσι Χριστιανοῖς, καὶ μάλιστα τοῖς περὶ τὰς ἱερᾶς τελετάς κατασχολουμένοις, καὶ τὸν τοῦ Θεοῦ λαὸν διδάσκειν ἐμπεπιστευμένοις, λυσιτελεστάτη τί
sus lareticos conserta acie, certamina sustinuerit, tum illius cum impio Pyrrho disputatio, quod duæ in Christo post unitionem astruendæ sint naturæ [voluntates], tum ejus alia plurina monumenta, sa pientiæ divinæ plenissima, clare demonstrant: quo item modo solertissimum pacatorem ac judicem arbitrum cum pietate, componendo, quod inter Ecclesias dissidium quandoque emerserat, sesc præ buerit; sed et speciatim sanctorum inculpatam om nino fidem atque doctrinam, scriptis illorum monu mentis, vindicaverit, tum scripta ad Marinuın Cypr. presbyterum epistola, tum eorum Gregorii Nysseni sermonun, qui ad restitutionem in inte grum spectant, eaque laborare videntur, lenitio ac curatio, atque ejus generis alia, perspicue admodum ac magnifice prædicant. Cæterum ubi sa cræ Scripturæ interpretem agit, sic abditum sacris eloquiis thesaurum, a terreno crassoque involucro ac cortice depurgat, ac qui eis competit doctrinæ `moram sensum lepide exornat, pronum ad terrena animum, ad spiritalem decorem perpoliens, atque ad celsam contemplationis arcem, mentem prove hens, divinorumque mystas et epoptas (iis doctos ac inspectores) efficiens, ut ad divinum quoddam elegans simulacrum transmutet, ejus formæ, qui est speciosus forma præ filiis hominum mentis que ad potiora ascensionibus ad divinam perfe ctionem manuducat. Longe vero, quantum mihi as sequi licet, reliquos superavit, spiritaliori subli miorique (mystico et anagogico) exponendi genere. Etenim haud raro, ceu primo quodam involucro relicto, quod Scripturæ humile est, una sensorum sublimitate deliciatur, lautaque præclaris horum convivis instruenda mensa plurimum immoratur, Neverunt sic rem habere, qui haud levius, ejus ad Thalassium presbyterum de variis difficilibus sacræ Scripturæ locis, quæestionibus animum adjecerunt, quater item centenis capitibus de charitate ad Elpidium, necnon ducentis de theologia deque in carne dispensatione; ut et quinquies centenis de virtute et vitio, ejusque ad diversos epistolis, atque aliis ejus generis. His nimirum, quisquis legendo animum satis adhibeat, terrena omni necessitudine superior evadit, velutque assumptis alis, ad divi nam, quoad mortali licet, intelligentiam dilectio nemque provehit. Judicent alii, quorum major judi cii vis et solertia, sancti hujus viri eximiam sæcu Jaris litteraturæ peritiam, actionis vim in contem. platione inque actione contemplationis vim, præcia ram revera conversionem, omnique religioso animo longe desideratum par jugumque; quibus omnibus нedum accuratus dogmatum assertor ac theologus, verum etiam philosophus proditur. Ejus generis est, et quæ in manibus versatur præsens lucubra tio. Quorumnam signa sint, quæ in sancta Ecclesia in divina synaxi ejusque ritu peraguntur, cunctis plane Christianis, ac præcipue iis, quorum in sa 4 Psal, xo, 3.
αἱρετικούς διαμαχόμενος, τοὺς ἀγῶνας ὑπέστη· ἡ τε
πρὸς Πύρρον τὸν δυσσεβῆ αὐτοῦ προσδιάλεξις, περί
τοῦ δεῖν δύο μετὰ τὴν ἕνωσιν ἐπὶ Χριστοῦ φύσεις
ὁμολογεῖν, καὶ ἄλλα πλεῖστα τῶν αὐτοῦ συγγραμμάτ
των, τῆς κατὰ Θεὸν σοφίας πληρέστατα, σαφώς παρ
ιστάνουσιν· ὅπως δὲ καὶ δεξιώτατον μετὰ τοῦ εὐ
σεβοῦς διαλλακτήν τε καὶ διαιτητήν παρέσχεν ἑπυ
τὸν τῆς μεταξὺ τῶν Ἐκκλησιῶν ἀναφθείσης ποτέ
διαμφισβητήσεως· ἀλλὰ καὶ ἐν μέρει ἔστιν οἷς τῶν
ἁγίων τὸ πάντη ἀνεπίληπτον ἔν γε τοῖς ἑαυτῶν συγ
γράμμασι διετήρησεν· ἥ τε πρὸς Μαρίνος Κύπρου
πρεσβύτερον ἐπιστολὴ, καὶ ἡ τῶν τοῦ ἱεροῦ Νύσση;
λόγων, ὅσα γε εἰς τὴν ἀποκατάστασιν ἥκει, γενι
μένη αὐτῷ θεραπεία, καὶ ἄλλα τοιαῦτα λαμπρῶς
πάνυ ἀνακηρύττουσιν. Ἐν οἷς μέντοι ἑαυτὸν ἑρμη
νέα καθίστησι τῆς ἁγίας Γραφῆς, οὕτως ἀνακαθαί
ρει τοῦ ὑλώδους ἐπικαλύμματος τὸν ἐγκεκρυμμένον
τοῖς ἱεροῖς λογίοις θησαυρὸν, καὶ τῶν προσεχόντων
αὐτῷ κατακαλλύνει τὸ ἦθος, τὸ πρὸς τὴν ὕλην ἐπι
ρεπὲς τῆς ψυχῆς πρὸς κάλλος ἀποξέων πνευματικὸν,
πρός τε τὸ ὑψηλὸν τῆς θεωρίας αναβιβάζων τὸν νοῦν,
καὶ τῶν θείων μύστας τε καὶ ἐπόπτας ἀπερ
γαζόμενος, ὡς εἰς θεῖόν τι ἄγαλμα τῆς καθ' ὁμοίω
σιν ὡραιότητος τοῦ κάλλει ὡραίου παρὰ τοὺς υἱοὺς
τῶν ἀνθρώπων μετασκευάζειν αὐτούς· καὶ εἰς τὴν
κατὰ Θεὸν τελείωσιν ταῖς ἐπὶ τὰ κρείττω τοῦ νοῦ
ἀναβάσεσι χειραγωγεῖν. Πολὺ δὲ, ὅσα γε ἐμὲ εἰδέναι,
τοὺς ἄλλους παρήλασε τῷ μυστικωτέρῳ τε καὶ ἀνα
γωγικωτέρῳ τῆς ἑρμηνείας τρόπῳ. Καὶ γὰρ κάτω
που καταλείπων πολλάκις τὸ τοῦ λόγου οἷόν τι προ
κάλυμμα ταπεινόν, τῷ ὕψει καὶ μόνῳ τῶν νοημάτων
ἐντρυφᾷ καὶ πολὺς ἐστιν ἐν τῷ δαψιλῇ τούτων ταῖς
τῶν τοιούτων καλοῖς δαιτυμόσι συμπαρασκευάζειν
τὴν τράπεζαν. Ισασι τοῦτο οἱ μὴ ἐπιπολαιότερον
τοῖς πρὸς Θαλάσσιον τὸν πρεσβύτερον περὶ διαφόρων
ἀπόρων τῆς ἁγίας Γραφῆς ἐγκεκυφότες ζητήμασι
τοῖς πρὸς Ἐλπίδιον περὶ ἀγάπης τετρακοσίοις κε
φαλαίοις· τοῖς περὶ θεολογίας καὶ τῆς ἐνσάρκου οίκο
νομίας, διακοσίοις· καὶ τοῖς περὶ ἀρετῶν καὶ κακία;
πεντακοσίοις· καὶ ταῖς πρὸς διαφόρους αὐτοῦ ἐπι
στολαῖς, καὶ ἄλλοις τοιούτοις· δι᾽ ὧν ἕκαστος τῶν
μετὰ προσοχῆς ἀναγινωσκόντων, τῆς πρὸς τὴν ὕλην
συμπαθείας ἀνώτερος γίγνεται, καὶ οἷον ἀναπτέ
ροῦται πρὸς τὴν τοῦ Θείου δυνατὴν κατανόησιν καὶ
ἀγάπησιν. Κρινόντων ἄλλοι, οι γε ἡμῶν κριτικών
τεροι, τὸ περὶ τὴν ἔξω σοφίαν τοῦ ἱεροῦ ἀνδρὸς πα
ριττόν, τὸ πρακτικὸν ἐν θεωρίᾳ, τὸ ἐν πράξει θεω
ρητικόν τὴν καλὴν ὄντως ἀντιστροφὴν, καὶ πάσῃ
θεοφιλεῖ ψυχῇ ἀξιέραστον ξυνωρίδα· οἷς πᾶσιν οἱ
μόνον δογματιστής ἀκριβῆς καὶ θεολόγος, ἀλλὰ δὴ
καὶ φιλόσοφος ἀναδείκνυται. Τοιούτου δὲ γένους, καὶ
τὸ παρόν ἐστι σύγγραμμα, τὸ περὶ τοῦ, Τίνων σύμ
βολα τὰ κατὰ τὴν ἁγίας Εκκλησίαν ἐπὶ τῆς
θείας Συνάξεως τελούμενα, πραγματεία, το
ὄντι πᾶσι Χριστιανοῖς, καὶ μάλιστα τοῖς περὶ τὰς
ἱερᾶς τελετάς κατασχολουμένοις, καὶ τὸν τοῦ Θεοῦ
λαὸν διδάσκειν ἐμπεπιστευμένοις, λυσιτελεστάτη τί
sus lareticos conserta acie, certamina sustinuerit,
tum illius cum impio Pyrrho disputatio, quod duæ
in Christo post unitionem astruendæ sint naturæ
[voluntates], tum ejus alia plurina monumenta, sa
pientiæ divinæ plenissima, clare demonstrant: quo
item modo solertissimum pacatorem ac judicem
arbitrum cum pietate, componendo, quod inter
Ecclesias dissidium quandoque emerserat, sesc præ
buerit; sed et speciatim sanctorum inculpatam om
nino fidem atque doctrinam, scriptis illorum monu
mentis, vindicaverit, tum scripta ad Marinuın
Cypr. presbyterum epistola, tum eorum Gregorii
Nysseni sermonun, qui ad restitutionem in inte
grum spectant, eaque laborare videntur, lenitio
ac curatio, atque ejus generis alia, perspicue
admodum ac magnifice prædicant. Cæterum ubi sa
cræ Scripturæ interpretem agit, sic abditum sacris
eloquiis thesaurum, a terreno crassoque involucro
ac cortice depurgat, ac qui eis competit doctrinæ
`moram sensum lepide exornat, pronum ad terrena
animum, ad spiritalem decorem perpoliens, atque
ad celsam contemplationis arcem, mentem prove
hens, divinorumque mystas et epoptas (iis doctos
ac inspectores) efficiens, ut ad divinum quoddam
elegans simulacrum transmutet, ejus formæ, qui
est speciosus forma præ filiis hominum mentis
que ad potiora ascensionibus ad divinam perfe
ctionem manuducat. Longe vero, quantum mihi as
sequi licet, reliquos superavit, spiritaliori subli
miorique (mystico et anagogico) exponendi genere.
Etenim haud raro, ceu primo quodam involucro
relicto, quod Scripturæ humile est, una sensorum
sublimitate deliciatur, lautaque præclaris horum
convivis instruenda mensa plurimum immoratur,
Neverunt sic rem habere, qui haud levius, ejus ad
Thalassium presbyterum de variis difficilibus sacræ
Scripturæ locis, quæestionibus animum adjecerunt,
quater item centenis capitibus de charitate ad
Elpidium, necnon ducentis de theologia deque in
carne dispensatione; ut et quinquies centenis de
virtute et vitio, ejusque ad diversos epistolis, atque
aliis ejus generis. His nimirum, quisquis legendo
animum satis adhibeat, terrena omni necessitudine
superior evadit, velutque assumptis alis, ad divi
nam, quoad mortali licet, intelligentiam dilectio
nemque provehit. Judicent alii, quorum major judi
cii vis et solertia, sancti hujus viri eximiam sæcu
Jaris litteraturæ peritiam, actionis vim in contem.
platione inque actione contemplationis vim, præcia
ram revera conversionem, omnique religioso animo
longe desideratum par jugumque; quibus omnibus
нedum accuratus dogmatum assertor ac theologus,
verum etiam philosophus proditur. Ejus generis
est, et quæ in manibus versatur præsens lucubra
tio. Quorumnam signa sint, quæ in sancta Ecclesia
in divina synaxi ejusque ritu peraguntur, cunctis
plane Christianis, ac præcipue iis, quorum in sa
4 Psal, xo, 3.
col. 657–658page 4 of 4
PG 91:657ἅμα καὶ ἀναγκαιοτάτη· ἐν ᾗ τοσοῦτον ἀνώτερος γέ γονεν ἑαυτοῦ, ὅσῳ γε τῶν ἄλλων ἡ τοιαύτη θεωρία ὑψηλοτέρα καθέστηκε, τὴν χωρητὴν ἡμῖν τῶν κατὰ τὴν τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίαν τελουμένων μυστηρίων γνῶσιν ἐμποιοῦσα καὶ τὴν ἐν οὐρανοῖς ἱεραρχίαν ἐκμιμεῖσθαι παρασκευάζουσα. Ταῦτ᾽ οὖν ὁλοψύχως ἀποδεξάμενοι, ὦ τῆς εὐσεβείας διάπυροι ἐρασταί, καὶ τῶν ἐν τούτεις καλῶν ἐν γε τῷ μεταξὺ ἀπο λαύοντες, ἀντὶ τούτων τοῖς χαρισαμένοις τὴν πρὸς Θεοῦ χάριν ἐκλιπαροίητε, ὅσον οὔπω καὶ τοῖς ἄλλοις τούτου πανσόφοις συγγράμμασιν ἐντευξόμενοι. Ερ βωσθε ἐν Χριστῷ Σωτῆρι. Ενετίησιν, Ανθεστηριώνος τετάρτη φθίνοντος, κατὰ τὸ ἀφηθ' ἔτος τὸ σωτήριον. ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΑΞΙΜΟΥ ΜΥΣΤΑΓΩΓΙΑ, ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΤΙΝΩΝ ΣΥΜΒΟΛΑ ΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΓΙΑΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΝ ΕΠΙ ΤΗΣ ΣΥΝΑΞΕΩΣ ΤΕΛΟΥΜΕΝΑ. ΚΑΘΕΣΤΗΚΕ. ΠΡΟΟΙΜΙΟΝ. Πῶς σοφώτερος γίνεται λαβὼν ἀφορμὴν ὁ σοφός καὶ δίκαιος γνούς, προσθήσει τοῦ δέχεσθαι, κατὰ τὴν θείαν Παροιμίαν· σαφῶς αὐτὸς, πάντων μοι τιμιώτατε, κατ' αὐτὴν ἔδειξας τὴν πεῖραν· ἔργῳ διδάξας ὅπερ ὁ θεῖος 3 σοφῶς ὑπαινίσσεται λόγος. “Απαξ γὰρ ἀκούσας μου κατ' ἐπιδρομὴν ἐπιτόμως, ὡς οἷόν τε ἦν, ἀφηγουμένου τὰ ἄλλῳ τινὶ μεγάλῳ γέροντι, καὶ ὄντως τὰ θεῖα σοφῷ περί τε τῆς ἁγίας Ἐκκλησίας, καὶ τῆς ἐν αὐτῇ ἐπιτελουμένης ἁγίας συνάξεως, καλῶς τε καὶ μυστικῶς θεωρηθέντα· και, ὡς ἑνῆν μάλιστα διδασκαλικῶς· ἀπήτεις με κατεπεί (ο 1 Μαξίμου μοναχοῦ περὶ ἐκκλησιαστικῆς μυσταγωγίας, τινῶν. Πρὸς τὸν Θεοχάριστον. 1 σαφώς οι
cris iisdem ritibus posita functio, ac quibus con credita docendæ plebis provincia, utilissima simul summeque necessaria: in qua tanto seipso subli nior excessit, quanto nimirum ejusmodi contem platio ipsa reliquis altior exsistit, eam nobis, cujus capaces simus, mysteriorum, quæ peragantur in Christi Ecclesia, notitiam inserens, et ut coelestis æmuli hierarchiæ simus, præbens. Hæc igitur totis animis suscipientes, vos pietatis fervore amantes, interimque hisce fruentes, horum gratia, his, qui gratiam intulerunt, gratiam a Deo exorate, quam omni sapienția refertis viri hujus libris aliis rc ereandi. Valete in Domino Servatore. Venetiis, Anthesterionis (i. Septembr., al. April.) exeuntis quarta, auno salutis MDXCIX QUORUM SIGNA SINT, QUE IN SANCTA ECCLESIA PERAGUNTUR IN DIVINA SYNAXI, SEU Prov. IX, 9. Quomodo sapiens, accepta occasione, sapientior Gel, et Justus, qui cognovit, adjiciet ad recipien dum, ut est divinum Proverbium, ipse palam omnium nihi maxime venerande) ipsa ostendisti experientia; re docens, quod Scriptura divina sa pienter subinnuit, pauloque obscurius consulto aperit. Cum enim ea, quæ ab alio quodam nagno sene, et in rebus divinis plane erudito, pulchre ac mystice, et certa quadam (quantum fieri poterat) doctrinæ via ac ratione, de sancta Ecclesia, ac sall cla, quæ in ca peragitur, synaxi, spiritali intelli Cod. Reg. Scoriacensis regis Call. Fr. ut edita Hosch Edita Fr.
ἅμα καὶ ἀναγκαιοτάτη· ἐν ᾗ τοσοῦτον ἀνώτερος γέ
γονεν ἑαυτοῦ, ὅσῳ γε τῶν ἄλλων ἡ τοιαύτη θεωρία
ὑψηλοτέρα καθέστηκε, τὴν χωρητὴν ἡμῖν τῶν κατὰ
τὴν τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίαν τελουμένων μυστηρίων
γνῶσιν ἐμποιοῦσα καὶ τὴν ἐν οὐρανοῖς ἱεραρχίαν
ἐκμιμεῖσθαι παρασκευάζουσα. Ταῦτ᾽ οὖν ὁλοψύχως
ἀποδεξάμενοι, ὦ τῆς εὐσεβείας διάπυροι ἐρασταί,
καὶ τῶν ἐν τούτεις καλῶν ἐν γε τῷ μεταξὺ ἀπο
λαύοντες, ἀντὶ τούτων τοῖς χαρισαμένοις τὴν πρὸς
Θεοῦ χάριν ἐκλιπαροίητε, ὅσον οὔπω καὶ τοῖς ἄλλοις
τούτου πανσόφοις συγγράμμασιν ἐντευξόμενοι. Ερ
βωσθε ἐν Χριστῷ Σωτῆρι.
Ενετίησιν, Ανθεστηριώνος τετάρτη φθίνοντος,
κατὰ τὸ ἀφηθ' ἔτος τὸ σωτήριον.
ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΑΞΙΜΟΥ
ΜΥΣΤΑΓΩΓΙΑ,
ΠΕΡΙ ΤΟΥ
ΤΙΝΩΝ ΣΥΜΒΟΛΑ ΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΓΙΑΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΝ ΕΠΙ ΤΗΣ ΣΥΝΑΞΕΩΣ ΤΕΛΟΥΜΕΝΑ.
ΚΑΘΕΣΤΗΚΕ.
ΠΡΟΟΙΜΙΟΝ.
Πῶς σοφώτερος γίνεται λαβὼν ἀφορμὴν ὁ σοφός
καὶ δίκαιος γνούς, προσθήσει τοῦ δέχεσθαι, κατὰ
τὴν θείαν Παροιμίαν· σαφῶς αὐτὸς, πάντων μοι
τιμιώτατε, κατ' αὐτὴν ἔδειξας τὴν πεῖραν· ἔργῳ
διδάξας ὅπερ ὁ θεῖος 3 σοφῶς ὑπαινίσσεται λόγος.
“Απαξ γὰρ ἀκούσας μου κατ' ἐπιδρομὴν ἐπιτόμως,
ὡς οἷόν τε ἦν, ἀφηγουμένου τὰ ἄλλῳ τινὶ μεγάλῳ
γέροντι, καὶ ὄντως τὰ θεῖα σοφῷ περί τε τῆς ἁγίας
Ἐκκλησίας, καὶ τῆς ἐν αὐτῇ ἐπιτελουμένης ἁγίας
συνάξεως, καλῶς τε καὶ μυστικῶς θεωρηθέντα· και,
ὡς ἑνῆν μάλιστα διδασκαλικῶς· ἀπήτεις με κατεπεί
(ο
1 Μαξίμου μοναχοῦ περὶ ἐκκλησιαστικῆς μυσταγωγίας, τινῶν. Πρὸς
τὸν Θεοχάριστον. 1 σαφώς οι
cris iisdem ritibus posita functio, ac quibus con
credita docendæ plebis provincia, utilissima simul
summeque necessaria: in qua tanto seipso subli
nior excessit, quanto nimirum ejusmodi contem
platio ipsa reliquis altior exsistit, eam nobis, cujus
capaces simus, mysteriorum, quæ peragantur in
Christi Ecclesia, notitiam inserens, et ut coelestis
æmuli hierarchiæ simus, præbens. Hæc igitur totis
animis suscipientes, vos pietatis fervore amantes,
interimque hisce fruentes, horum gratia, his, qui
gratiam intulerunt, gratiam a Deo exorate, quam
omni sapienția refertis viri hujus libris aliis rc
ereandi. Valete in Domino Servatore.
Venetiis, Anthesterionis (i. Septembr., al. April.)
exeuntis quarta, auno salutis MDXCIX
QUORUM SIGNA SINT, QUE IN SANCTA ECCLESIA PERAGUNTUR IN DIVINA SYNAXI, SEU
Prov. IX, 9.
Quomodo sapiens, accepta occasione, sapientior
Gel, et Justus, qui cognovit, adjiciet ad recipien
dum, ut est divinum Proverbium, ipse palam
omnium nihi maxime venerande) ipsa ostendisti
experientia; re docens, quod Scriptura divina sa
pienter subinnuit, pauloque obscurius consulto
aperit. Cum enim ea, quæ ab alio quodam nagno
sene, et in rebus divinis plane erudito, pulchre ac
mystice, et certa quadam (quantum fieri poterat)
doctrinæ via ac ratione, de sancta Ecclesia, ac sall
cla, quæ in ca peragitur, synaxi, spiritali intelli
Cod. Reg. Scoriacensis regis Call.
Fr. ut edita Hosch Edita Fr.
Continue reading PG 91: Maximus Confessor, Confessio Fidei Latinorum →≣ entire volume