Αγγέλους τε τοὺς μὴ τηρήσαντας τὴν ἑαυτῶν ἀρχήν.» Ρητά προκείμενα· Ελεος καὶ ἀλήθειαν αὐτῶν τίς ἐκζητήσει; Τίς γὰρ αὐτοῦ τὴν φιλαν θρωπίαν καταλαβεῖν, ἢ τίς λογιστεῦσαι τὴν ἀλήθειαν δύναται; Απὸ μὲν γὰρ τῆς ἀληθείας ἀγγέλων ἁμαρ τησάντων οὐκ ἐφείσατο· διὰ δὲ τὴν φιλανθρωπίαν πέρνας καὶ τελώνας εἰς τὴν βασιλείαν εἰσήγαγεν. ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΗΣΥΧΙΟΥ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΥ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ ΣΥΝΑΓΩΓΗ ΑΠΟΡΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΛΥΣΕΩΝ, ΕΚΛΕΓΕΙΣΑ ΕΝ ΕΠΙΤΟΜΗ ΕΚ ΤΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ Ι. ΙΙΙ, Απορία. Τίνι λόγῳ ἀρξάμενος ὁ Μάρκος καὶ εἰπών, 'Αρχή τοῦ Εὐαγγελίου Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἐπήγαγεν, Ως γέγραπται ἐν Ησαΐᾳ τῷ προφήτῃ· Ἰδοὺ ἐγὼ ἀποστέλλω τὸν ἄγγελόν μου προ προσώπου σου, καὶ τὰ ἑξῆς; Ταῦτα γὰρ, εἰ καὶ μικρὸν διαλλαττού σαις ταῖς λέξεσιν, οὐκ ἐν τῷ Ἡσαΐμ κεῖται, ἀλλ᾽ ἐν τῷ Μαλαχία. Λύσις. Τὴν εὐαγγελικὴν ταύτην ἀρχὴν, οὕτω δεῖ καθ' ὑπερβατὸν ἀναγινώσκειν· ᾿Αρχὴ τοῦ Εὐαγγελίου Αποριών. Ι, Ρ. 72. Γ. ἀποῤῥηθέντων. ἀπορηθέντων. Εὐαγγελικῆς συμφωνίας. Cap. I, v. 6. Angelosque qui non servaverant principium suum., In verba ista: Misericordiam et veritatem ejus quis exquiret? Quis enim ejus in homines amorem comprehendere, aut veritatem cogitando assequi potest? Ob veritatem enim ange lis peccantibus non pepercit: ob humanitatem vero scortatrices et publicanos in regnum suum admisit. Exstant hæc psal. LXI, 7, unde patet, hac ex Hesychii in Psalmos commentario petita esse. Fru stra tamen in Catena Corderiana in Psalmos hæc quæres. EXCERPTA PER COMPENDIUM EX EVANGELICA CONSONANTIA. (COTELERIUS, Monumenta Græca, p. 4.) Bifficultas 1. Qua ratione Marcus hisce verbis incipiens: Initium Evangelii Jesu Christi ', subjunxit: Sicut scriptum est in Isaia propheta: Ecce ego mitto angelum meum ante faciem tuam ', et quæ sequuntur? Hæc enim, licet paulo diversis vocibus, non in Isaia posita sunt, sed apud Malachiam. Solutio. Hoc Evangelii principium, sie oportet per hyper batum seu trajectionem verborum legere, Initium ¹ Marc. 1, 1, 2, 3. Malach. 111, 1. In Synodico Anglicano, 1. p. 1, Corr. De Hieronymo 1. IV Veterum Analectorum, Evangelii historiam ita consolatoris (an conciliatoris) dissertationibus declaravit, ut unicam fore arbitretur.

Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ἰδοὺ ἐγὼ ἀποστέλλω τὸν ἄγ- Λ γελόν μου πρὸ προσώπου σου, ὃς κατασκευάσει τὴν ὁδόν σου ἔμπροσθέν σου· ὡς γέγραπται ἐν Ησαΐα προφήτῃ· Φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ. Εθος γὰρ τοῖς συγγραφεῦσι, τοῖς ὑπερβατοῖς κεχρή σθαι, ἔν τε νοήμασι καὶ λέξεσιν· ὡς ἐν τῇ πρώτη τῆς Παλαιᾶς βίβλῳ, τῇ Γενέσει λέγω, μετὰ τὴν τοῦ Αδάμ κατασκευήν, καὶ τὴν τῶν κτηνῶν δημιουρ γίαν, ἡ τῆς Εὔας παραγωγή μνημονεύεται, καίτοιγε εὐθέως μετὰ τὸν ᾿Αδὰμ ἐξ αὐτοῦ δημιουργηθείσης. Καὶ ἐν τῷ ξα' ψαλμῷ καθ᾿ ὑπερβατὸν κεῖται τὸ, "Εως πότε ἐπιτίθεσθε ἐπ' ἄνθρωπον; Φωνεύετε πάντες ὑμεῖς, ὡς τοίχῳ κεκλιμένῳ καὶ φραγμῷ ὠσμένῳ; Ποῖος γὰρ τοῖχος φονεύεται; Οὕτως γὰρ χρὴ νοεῖν· Εως πότε ἐπιτίθεσθε ἐπ' ἄνθρωπον, ὡς τοίχῳ κεκλιμένῳ καὶ φραγμῷ ὡσμένῳ εἶθ᾽ οὕτως τὸ, Φονεύετε πάντες ὑμεῖς. Τοῦτο δὲ τὸ ἐπὶ τοῖς ὑπερβατοῖς ἔθος καὶ τοῖς λοιποῖς ἀσαφέσι, κατά δύο τρόπους τοῖς συγγραφεῦσιν ἐμφέρεται· πρῶτον μὲν συντονίας ἐπιμελουμένοις· ἔπειτα δὲ πρὸς τὸ ἡμᾶς μὴ ἀπόρως τὴν γνῶσιν τῆς θείας Γραφῆς κτήσασθαι, ἀλλὰ δι' ἐρεύνης καὶ ψηλαφήσεως πολ λῆς, ὥστε μὴ γενέσθαι ταύτην ἡμῖν εὐαπόπτυ στον. Απορία. Πῶς ἐρωτηθεὶς Ιωάννης ὁ βαπτιστής παρὰ τῶν Φαρισαίων - Ηλίας εἶ; εἶπεν Ου· καίτοι τοῦ Χριστοῦ εἰρηκότος περὶ αὐτοῦ· Αὐτός ἐστιν Ηλίας ὁ μέλλων ἔρχεσθαι; ἀειδεστά τη ποπ εὐειδεστάση, Β. ἀηδῆ τὴν ὄψιν Μὴ ἀπόρως. μή εὐπόρως, α, εν, εν, περί κοστ μοποιΐας. τῶν εἰς τὴν Μωυσέως κοσμογονίαν ἐξηγητικῶν, 1, 16, 34, ἀσώματος ενσώματο:, 10, 218, ἐννοοῦντες εὐνοοῦντες. xιν, 12, ἀπροσφόρως εὐπροσφή ρως. δ κατὰ ἀντίφρασιν τῆς ἀσεβείας εὐσεβείας, 122, ) Εὐσέβειον ἑαυτὸν καλέσας. ὁ δὲ βασιλεὺς τῇ δυάδι τῆς εὐσεβείας φενα χιζόμενος. ἀσεβείας. δὲ βασιλεὺς Ιωάννης ἦν μὴ στέργων τὴν σύνοικον. Η κόρη γὰρ τῷ μὲν σώματι καὶ μάλα ευάρμοστος· τράχηλος εὐειδής, θρίξ ὑποξανθίζουσα, καὶ τοὺς πλοκάμους ὡς Εύακας χρυσαυγίζοντας, μέχρι τῶν ἀστραγάλων και ταρεομένους έχουσα, ὤμους πλατεῖς, καὶ βραχίονας, καὶ στέρνα καὶ χεῖρας ἐμμέτρους, καὶ δακτύλους κρυσταλλοειδείς, καὶ τὴν πᾶσαν ἡλικίαν τοῦ σώματος ἀνωρεπῆ, καὶ πολὺ εἰς τὸ ὄρθιον ἱσταμένη· ὄψις δὲ καὶ χείλη, καὶ ῥινὸς κατάστασις, καὶ ὀφθαλμῶν καὶ ὀφρύων σύνθεσι, εὐειδεστάτη παντάπασιν· ὡς ἔπος χυδαῖον εἰπεῖν· ἀπ' ἐμπρὸ; Τεσσαρακοστή, καὶ ἔπισθεν Πάσχα. Ηλίας [εἰ εἶπεν καὶ τί δέον ἐστὶν ἐκ συλλογισμοῦ τοῦτο λαμ βάνειν, ἐπ' αὐτῆς αὐτὸ λέξεως γέγραφεν έπεὶ ἐπ' αὐτῆς. πολυάνδριον δέ φησιν meum ante faciem tuam, qui præparabit viam tuam ante te: sicut scriptum est in Isaia propheta: Vox clamantis in deserto *. Solent enim auctores hyper batis uti, tum in sensis, tum in verbis, quemadmo dom in primo Veteris Testamenti libro, Genesi inquam, post Adæ formationem, et animalium creationem, Evæ productio memoratur; tametsi condita fuerit ex Adamo statim post eum *; et psalino Lxr eadem hyperbati figura ponitur Quousque irruitis in hominem? interficitis universi vos, tanquam parieti inclinato et maceriæ depulsæ "? Quis enim paries interficitur? Sic autem intelligen dum est: Quousque irruitis in hominem, tanquam parieti inclinato et maceriæ depulsæ? deinde sic Evangelii Jesu Christi. Ecce ego mitto angelum ; illud: Interficilis universi vos. Hic porro circa hy perbata mos cum reliquis obscuris, duabus de cau sis per scriptores usurpatur; primo quidem dum curam habent contentionis, dein vero ne absque difficultate cognitionem sacræ Scripturæ conse quantur, sed per scrutationem et tractationem mul tam, ut nobis illa non fiat aspernabilis. Difficultas 11. Cur Joannes Baptista interrogatus à Pharisæis Elias es *? dixit, Non, quamvis Christus de ipso pronuntiaverit; Ipse est Elias qui venturus est?. Isa. xL, 3. * Gen. 1, 27; ut, 19, 21. * Psal. Lxt, 4. * Joan. ▼ Matth. xi, 14. aversabatur, quamvis decenti esset corpore, formoso collo, flavisque crinibus; capillos cincinnatos ad in star radiantis auri ad talos usque defluentes gestabat; tati illi erant humeri, brachia, pectus et manus egregia proportione composite; digiti ipsius crystalli nitorem ac splendorem imitabantur, corporis statura erecta ac mediocri procerior. Cæterum formosissimo erat vultu, naso, oculis et superciliis; ita ut juxta vulgare proverbium, anterius Quadragesima, pone vero Paschati similis esse videretur. Ac merito quidem non satisfaciebat præstantissimi Bullialdi interpreta tio, Sophiam eximia et absoluta pulchritudine niten tem ironice describi; ejusque partes anteriores Quadragesima, posteriores Paschati comparatas fuisse, quod facie macilenta nec florida deformisque esset. Mihi vero post aliquantam meditationem in mentem venit id quod res est, legi debere sensu serio et aperto, ut puella facie deformis, Quadragesimae, a tergo scita et elegans, Paschati similis vulgo diceretur. Unde Laonicus lib. iv, p. 109 nuncupat, Phrantzes vero lib. 1, cap. ult. deformem facit, a potiori parte. Nec minus faceto adagio joculatores nostrates de hujusmodi feminis dictitant, Tentation par der rière, repentance par devant. Αut geminandum aut potius scribendum ex solemui in scriptis excm plaribus affiuitate inter quam pluribus exemplis alibi firmavi, quæque plurimas peperit in libris editis cum variɔs lectiones, tum mendas. Sie in Joanne Philopono, De mundi creatione, ex Corderio, aut juxta Lambecium, lib. cap. p. extrema, vice lib. vi, cap. p. qui Catena Marci loco Isidorus Pelusiota epist. 199, lib. m, (imo ut epist. in textu Et vice versa, Libelli Synodici cap. 56 De Acacio et Eudoxio Arianis, corrig. Atque per eam simili tudinem solvitur quæstio quam annis superioribus proponebant viri Græce, Latine et Gallice docti, quæ et eruditorum hujusce urbis ingenia exercuit; locus videlicet Ducae Historia, cap. 20: 6 Verum imperator Joannes uxorem ;] Syllabam supplevi quæ omissa fuerat ob similem consequentem. Idque ge nus vitii frequenter occurrit. En ad manum docu menta. Philoponus De mundi creatione vi, 15, extrem mo; pro in Catena ad Jeremiam Ghisleriana, cape II, vers. 23, Victor presbyter;

Λύσις. Οὐκ ἀπροσδιορίστως ὁ Χριστὸς περὶ αὐτοῦ εἶπεν Οὗτός ἐστιν Ηλίας ὁ μέλλων ἔρχεσθαι· ἀλλὰ προέταξεν το, Εἰ θέλετε δέξασθαι, οὗτός ἐστιν Ηλίας. Τοῦτο δὲ εἶπε, διὰ τὸ τὴν διακονίαν αὐτὸν τοῦ Ἠλιοῦ πεπληρωκέναι. Πρόδρομος γὰρ τῆς τοῦ Χριστοῦ παρουσίας Ἰωάννης γεγένηται, καθὰ Ηλίας τῆς δευτέρας γενήσεται. Απορία. Λύσις. Πῶς Ἰωάννης ὁ εὐαγγελιστὴς ἐκτίθεται τὸν Βα πτιστὴν περὶ τοῦ Χριστοῦ λέγοντα, ότι Ἐγὼ οὐκ ᾔδειν αὐτόν; Εἰ γὰρ οὐκ ᾔδει, πῶς βαπτισθῆναι θέλοντα διεκώλυεν αὐτὸν, λέγων ἅπερ τῷ Ματθαίῳ ἱστόρηται. Τεσσάρων γνώσεων οὐσῶν· τῆς δι' ὄψεως, τῆς διὰ προφητείας, τῆς δι᾿ ἀκοῆς, τῆς διὰ πείρας· ταῖς μὲν τρισὶν οὐ λέγει αὐτὸν ἠγνοηκέναι, ἀλλὰ τῇ τετάρτη τῇ διὰ πείρας. Ταύτῃ γὰρ αὐτὸν μέχρι τοῦ βαπτί σματος, καὶ τοῦ Πνεύματος θεωρίας, ήγνόει. Καθά περ καὶ Ἀδάμ, τὸ καλὸν καὶ πονηρὸν οὐκ ᾔδει τῇ διὰ πείρας γνώσει. Εἰ γὰρ παντελῶς ἡγνόει, ἀγαθὸν μὲν τὸ ἀκοῦσαι Θεοῦ, κακὸν δὲ τὸ παρακοῦσαι, οὐκ ἂν ἐκολάζετο. Απορία. Τίνος χάριν τὴν τῶν ἀποστόλων κλήσιν διαφόρως οἱ εὐαγγελισταί ἐκτίθενται; Ὁ μὲν Ματθαῖος φησι εἰρηκέναι τὸν Κύριον· Δεῦτε ὀπίσω μου, καὶ ποιή σω ὑμᾶς ἁλιεῖς ἀνθρώπων. Λουκᾶς δὲ μετὰ τὴν τῶν ἰχθύων ἄγραν ἱστόρησε τὸν Κύριον εἰπεῖν τῷ Πέτρῳ Ἀπὸ τοῦ νῦν ἀνθρώπους ἔσῃ ζωγρών. Ἰωάννης δὲ ἑτέρως. Λύσις. Εκατέρα κλήσις ἀληθῆς, ἐν διαφόροις γενομένη καιροῖς. Τοῖς γὰρ Ἀνδρέου λόγοις ἐναχθεὶς ὁ Πέτρος, καὶ ἀπῆλθεν πρὸς τὸν Κύριον, καὶ ἀκούσας παρ' αὐτοῦ· Σὺ κληθήσῃ Κηφᾶς, καὶ τὰ ἑξῆς, πάλιν τῇ ἁλίᾳ ἐσχόλαζεν· εἶτα, καθὼς Ματθαίῳ δοκεί, Καταρτίζοντες τὰ δίκτυα, αὐτός τε καὶ Ἀνδρέας, ΝΟΤΑ. τίπο, ἐνταῦθα, τὰς νεκυομαντίας ἐποίουν. ἔνθα τάς. Οὐ γὰρ ἕτερα κτίζοντος τοῦ Πατρός, ἕτερα οὐσιοῖ ὁ Υἱός. Ἠκολούθει γὰρ τούτῳ, δύο ηλίους, καὶ ἕκαστον τῶν διττὸν εἶναι· ἀλλ᾽ οὐ φαίνεται οὕτω ἔχοντα τὰ κτίσ σματα. ἕκαστον ὄνο των. Ρ. δν αἱ πᾶσαι βασιλεῖαι τῆς Δύσεως [ὡς] Θεὸν ἐπίγειον ἔχουσι. ἵνα ἀκυρωθῇ. τρίτης τριττής, Τον Βαπτιστήν. ἐν με στρώματι, ἐν ε' στρώματι, στρωματεῖ Solutio. Non absolute Christus de illo dixit: Hic est Elias qui venturus est; sed præposuit: Si vullis recipere, hic est Elias. Hoc autem elocutus est, quod is mi nisterium Eliæ adimpleverit. Exstitit quippe Joan nes Præcursor primi Christi adventus, sicut Elias erit secundi. Difficultas 111. Quo modo Joannes evangelista inducit Baptistam de Christo dicentem sic: Ego nesciebam eum *? Nam si nesciebat, quare illum baptizari cupientem pro hibebat ", dicens quæ a Matthæo referuntur. Solutio. Cum sint quatuor cognitiones; per visum, per prophetiam, per auditum, et per experientiam; tribus quidem prioribus non dicit se nesciisse, sed quarta, per experientiam videlicet. Hac enim ipsum usque ad baptismum, et spiritus contemplationem, ignorabat. Sicut et Adam bonum et malum 10 ne sciebat cognitione experimenti. Si enim omnino ignorasset, bonum esse obedire Deo, malum non obtemperare, non poenas dedisset. Difficultas iv. Quam ob rem evangelistæ vocationem apostolo rum diverse exposuerunt? Ait siquidem Matthæus dixisse Dominum: Venite post me, et faciam vos piscatores hominum ". Lucas autem post piscium capturam retulit Dominum dixisse Petro ": Ex hoc jam homines eris capiens ¹¹. Solutio. Utraque vocatio vera est, diversis nempe facta temporibus. Nam verbis Andreæ inductus Petrus, et profectus est ad Dominum; audiensque ab illo: Tu vocaris Cephas ", adhuc piscationein exercuit; de inde, ut Matthæo placet; reficientes retia 1, ipse et Andreas, Jacobus et Joannes, a Christo vocati sunt. Joan. I, 31. • Matth. II:, 14. 1º Gen. 111, 5, 22. ** ibid. 42. 18 Matth. 17, 21. i 11 Matth. 1V, 19. 1 Luc. v, 10. 18 Joan. 1, 59. sui regimen præversi suscepisse pontifices. Ubi tria errata tollas velim, rescribendo: Noverint po puli meritis sui, regimen perversi suscepisse ponti fces.» Idem Bonifacius Moguntinus De sancto Li p. 249: • Sed non ita ininjuriatus emigra bit. Male editum injuriatus. Denique Philastrii Hæresi antepenult.: Credentium recte atque pau coruin perfecte lectio (electio) nuntiabatur per an gelum affutura; ut dictum est: Multi vocati, pauci electi.▸ Add. ante tur persona electorum. Unde noverunt populi meriti Alia Catena; Joan. v, 21, ex Didymo Insigni mendo, atque sic sanando, «Non enim alia creante Palre, aliis dat esse Filius. Sequeretur enim hinc, duos soles, et unum quodque eorum quæ sunt duplex esse: verum non sic sese res creatæ habere videntur.› Ad Leonem Isau rum Gregorius R. Quem omnia Occidentis regna velut Deum terrestrem habent. In synodo Pho tiana, Oxoniensis synodici, 11, 11, 282, E: Iva xupwon pro Canone 6 Gregorii Nysseni, eliam apud Matthæum monachum litt. II, c. 11, loco e mss. quoque. Εt apud Latinos, epistola 38 inter Bonifacianas: Accusamur apud eum ab his qui nobis invident. › Imo apud Deum epist. 75. Interdum enim et juxta meritum plebium, eligun Agens de Joanne Baptista Anonymus Vaticanus citaverat Clementis Alexan drini Stromaleum v, loco qui habetur edit. Paris. p. 573, priusquam librario placuisset nobis obtru dere Stromatum librum XLV, immani et ridiculo post veterum testimonia augmento. Ponatur itaque in Catena pro vel Marc. l. vu.

QUÆSTIONES Απορία. Λύσις. Difficultas v. Solutio. Difficultas vi. Difficultas vit. Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης, ὑπὸ Χριστοῦ ἐκλήθησαν. Εἶτα, καθὼς Λουκᾶς ἱστορεί, μετὰ τὴν τῶν ἰχθύων ἄγραν, ἔργοις τῆς δυνάμεως αὐτοῦ πεῖραν, εἰληφό- τες, καὶ θάμβους πλησθέντες, ὁλοκλήρως αὐτῷ ἠκολούθησαν. Τίνος χάριν ὁ Ματθαῖος καὶ ὁ Λουκᾶς ἀνηλλαγμέ νως τοὺς πειρασμούς προσενεχθῆναι ὑπὸ τοῦ διαβό του τῷ Κυρίῳ ἐξέθεντο, ἐν τῷ πτερυγίῳ καὶ ἐν τῷ ὑψηλῷ ὄρει (6) ἀναχθέντι ; Οὐκ ἐναντιολογία τοῦτο· διά τε τὸ ἐν στιγμῇ χρόν νου ἑκάτερον γεγενῆσθαι, διά τε τὸ συμπεπλεγμένον τῆς κενοδοξίας, υπερηφανίας τε καὶ φιλαργυρίας, ἅπερ ὑπέλαβεν αὐτῷ ὁ ἐχθρός· ὧνπερ τό τε πτερύ- γιον, τό τε ὑψηλὸν ὄρος, ὑπῆρχε σύμβολον· τῷ μὲν εἰπεῖν, Βάλε σεαυτόν κάτω, εἰς κενοδοξίαν αὐτὸν ἐρεθίζων· τῇ δὲ ὑποσχέσει τῆς δόσεως τῆς δειχθεί σης αὐτῷ ἀπατηλῆς δόξης, εἰς φιλαργυρίαν καὶ τύ φον αὐτὸν προτρεπόμενος. 'Αλλ᾽ ἐν ἑκατέρᾳ πάλη πτωματισθεὶς κατησχύνθη. Τίνος χάριν παρηλλαγμένως τους μακαρισμούς Ματθαῖός τε καὶ Λουκᾶς ἀνεγράψαντο ; "Οτι διαφόροις καιροῖς ἐλέχθησαν. Οἱ μὲν ἐν τῷ ὄρει καθημένου τοῦ Κυρίου, καὶ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ περιεστώτων, καὶ τοῦ λοιποῦ ὄχλου κάτω ἑστηκότος καὶ ἀκριωμένου. Οἱ δὲ ἐν τόπῳ πεδινῷ παρὰ τοῦ Κυρίου πρὸς τοὺς ἀποστόλους ἐξεφώνησαν. Διατί Ματθαῖος μὲν μετὰ τοὺς μακαρισμούς καὶ τὸν ἑκατόνταρχον, φησὶ τὸν Κύριον εἰσελθεῖν εἰς τὸν οἶκον τοῦ Πέτρου, καὶ θεραπεῦσαι τὴν πενθερὰν αὐτοῦ · Λουκᾶς δὲ προλεχθῆναι τοὺς μακαρισμούς, πρὶν προσελθεῖν τὸν ἑκατόνταρχον, φησὶ τὸν Κύριον [άσασθαι αὐτήν ; Τίνος δὲ χάριν καὶ τὸν παράλυτον, Ματθαῖος μὲν εἰς τὴν ἰδίαν πόλιν τῆς Ναζαρέτ, Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς εἰς Καπερναούμ, Ιωάννης δὲ ἐν Ἱεροσολύμοις λέγει τὸν Κύριον ἰάσασθαι ; Ἐκ τούτων δείκνυται μὴ μόνον τοὺς μακαρισμούς ἐκ δευτέρου ἐκθέσθαι τὸν Κύριον, ἀλλὰ διαφόρους (6) Ἐν τῷ ὑψηλῷ ὄρει. ΠΕΡ A Postea, quemadmodum narrat Lucas, post piscium capturam, cum ex operibus experientiam cepissent virtutis illius, ac stupore repleti fuissent '', on- nino secuti sunt eum. Qua de causa Matthæus et Lucas diverso ordine tentationes Domino per diabolum illatas fuisse re- tulerunt, in pinnaculum et in excelsum montem adducto 17 ? Non hoc est contradictio, tum quia utrumque momento temporis contigit; tum ob connexionein inanis gloriæ, superbiæ et avaritiæ, quæ vitia ipsi suggessit inimicus, quorumque symbolum erat pin- naculum et mons excelsus ; dicendo, Mitte te deor sum, ad vanam gloriam eum incitans, promissione autem doni ostensæ illi fallacis gloriæ, in avaritiam et fastum inducens. Verum in utraque lucta deje- clus ignominia affectus est. Quare permutato ordine beatitudines Matthæus et Lucas conscripserint 18. Quia variis temporibus dictæ fuerunt. Illæ qui- chem Matthæi, cum Dominus sedisset in monte, dis- cipulique ejus circumstarent, et reliqua turba infra staret atque audiret. Hæ vero Lucæ, in loco campe- stri pronuntiatæ sunt a Domino ad apostolos. Cur Matthæus quidem post beatitudines centurionem, ait Dominum intrasse in domumi Petri, et curasse socrum ejus '' ; Lucas vero, ante- quam beatitudines prolatæ fuissent, antequam ac- cessisset centurio, dicit Dominum eam sanasse ? Quare etiam paralyticum a Domino sanatum fuisse 11 dicit Matthæus in sua civitate Nazareth, Marcus et Lucas in Capernaum, Joannes Hierosolymis ? Ex his patet non modo Dominum bis protulisse beatitudines, sed et diversis leprosis ac paralyticis sanitatem contulisse. Siquidem illas apud Mat "Ὅτι διαφόροις καιροῖς ἐλέχθησαν. Οἱ μὲν ἐν τῷ ὄρει καθημένου τοῦ Κυρίου, καὶ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ περιεστώτων, καὶ τοῦ λοιποῦ ὄχλου κάτω ἑστηκότος χαὶ ἀχριωμένου. Οἱ ὃξ ἐν τόπῳ πεδινῷ παρὰ τοῦ Κυρίου πρὸς τοὺς ἀποστόλους ἐξεφώνησαν. ᾿Απορία. Διατί Μα:θαῖος μὲν μετὰ τοὺς μακαρισμοὺς καὶ πὸν ἑκατόνταρχον, φησὶ τὸν Κύριον εἰσελθεῖν εἰς τὸν οἴκον ποῦ Πέτρου, χαὶ θεραπεῦσαι τὴν πενθερὰν αὐτοῦ " Λουκᾶς δὲ προλεχθῆναι τοὺς μαχαρισμοὺς,, πρὶν προσελθεῖν τὸν ἑκατόνταρχον, φησὶ τὸν Κύριον ἰάσασθαι αὐτὴν ; Τίνος δὲ χάριν καὶ τὸν παράλυτον, Ματθαῖος μὲν εἰς τὴν ἰδίαν πόλιν τῆς Ναζαρὲτ, Μάρχος δὲ καὶ Λουκᾶς εἰς Καπερναοὺμ, Ἰωάννης ὃὲ ἐν Ἱεροσολύμοις λέγε: τὸν Κύριον ἰάσασθαι; Δύσις. Ἐχ τούτων δείχνυται μὴ μόνον τοὺς μακαρισμοὺς ἐκ δευτέρου ἐχθέσθαι τὸν Κύριον, ἀλλὰ διαφόρους

2, λεπροὺς καὶ παραλυτικούς ιάσασθαι. Τοὺς μὲν γὰρ παρὰ τῷ Ματθαίῳ, πρὸ τῆς ἐκλογῆς τῶν δώδεκα ἀπὸ τῶν λοιπῶν, προσεφώνησεν. "Οθεν καὶ καθολικώτε ρον τούτους ἐξέθετο· μεθ' οὓς κατελθὼν ἐκ τοῦ ὄρους, τὸν λεπρὸν ἐκάθηρε, καὶ τὸν τοῦ ἑκατοντάρ χου παῖδα, καὶ τὴν Πέτρου πενθεράν. Λουκᾶς δὲ μετὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν δώδεκα, καὶ τὴν τῶν ὀνομάτων αὐτῶν φανέρωσιν, ἐπὶ τόπου πεδινοῦ στάντα τὸν Κύ ριον ἐκτίθεται τὸν Χριστὸν, τοὺς μακαρισμούς, αὐτ τοῖς ἐκφωνῆσαι. "Οθεν καὶ εἰς τὸ αὐτῶν πρόσωπον ἀποτείνεται. Ὡσαύτως δὲ καὶ τῶν ἑκατοντάρχων ἑκάτερος, ὅ τε παρὰ τῷ Ματθαίῳ, ὅ τε παρὰ τῷ Λουκα γεγραμμένος, ἕτερος ἦν, εἰ καὶ τῆς Καπερ ναούμ ὑπῆρχον ἑκάτεροι οικήτορες. Ὁ μὲν γὰρ δι' ἑαυτοῦ παρακαλεῖ τὸν Κύριον· ὁ δὲ διὰ τῶν πρεσβυ τέρων· καὶ ὁ μὲν περὶ δούλων, ὁ δὲ περὶ υἱοῦ παῖδα γὰρ τῇ Γραφῇ σύνηθες τὸν υἱὸν ὀνομάζεσθαι. Καὶ τῶν παραλύτων δὲ, ἕτερος μὲν ὁ παρὰ Λουκ καὶ Μάρκῳ ἱστορηθεὶς διὰ τῶν κεράμων χαλα σθῆναι· καὶ ἕτερος ὁ παρὰ τῷ Ματθαίῳ μετὰ τὴν αὐτοῦ ἐκ τοῦ τελωνίου κλῆσιν ἀναγραφείς· καὶ ἕτερος ὁ ἐν τῇ προβατική κολυμβήθρα ἐν Ἱερουσαλὴμ ὑπὸ Ἰωάννου ἐκτεθείς. Απορία. Πῶς ὁ Ματθαῖος δύο δαιμονιώντας συναντήσει τῷ Κυρίῳ ἐν τῇ Γεργεσηνῶν ἔγραψεν, ένα δὲ ὁ Μάρκος καὶ Λουκᾶς ἱστόρησαν; Λύσις. Οτι πολλῶν ἰάσεων, λόγον καὶ νοῦν ὑπερβαινο σῶν, παρὰ τοῦ Κυρίου γεγενημένων, ἑκάτερον τῶν Αν δούλου. 419, 451, κολύμβιον. Κολυμβείον. Καὶ Μάρκῳ. ήγουν κολυμβήθρα, κόλυμβος. οἰκονομίζοντες οἱ κομί ζοντες. Μετὰ τὴν αὐτοῦ. μετὰ μετά κατά, Οἱ μὲν γὰρ τοῦ ἁγίου ὑπεραπολογούμενοι, λέγουσιν ὅτι πρὸ τῆς χάριτος γεγονώς, καὶ μηδὲν ἐλπίζων ἔσεσθαι κατὰ τόνδε τὸν βίον, ἐπειδὴ τῆς τῶν ὁρωμέ νων εὐδαιμονίας αφηρέθη, χρημάτων καὶ παίδων, καὶ τῇ ἀνηκέστῳ περιεβέβλητο νόσῳ, εἰκότως ἐδυσ χέραινεν. μετὰ τόνδε τὸν βίον. κατὰ τὸ Σάββατον τῆς τυ ροφάγου. μετά τὸ Σάββατον τῆς τυροφάγου. Πολυμβήθρα. 275: ὀφείλει γενέσθαι κόλυβος, Πῶς ὁ Γεργεσηνών. Ελθὼν εἰς τὰ μέρη της Γεργεσηνῶν, ὡς ὁ Μάρκος λέγει, ἢ ἐν τοῖς ὁρίοις τῶν Γεργεσηνῶν, ὡς ὁ Λουκᾶς φησι, ἢ Γαδαρηνῶν, ὡς ὁ Ματθαῖος, ἢ Γεργεσαίων, ὡς ἀντίγραφά τινα έχει τῶν γὰρ τριῶν κλήρων & τόπος ἀνὰ μέσον ἦν. Γερασηνών, Γεργεσηνῶν, theum ante electionem duodecim apostolorum præ cæteris, elocutus est? Unde et universalius cas exposuit. Post quas descendens de monte, le prosum purgavit, curavitque puerum centurionis et Petri socrum. Lucas vero post electionem duode cim et nominum corum manifestationem, narrat Christum Dominum stantem in loco campestri, beatitudines ipsis promulgasse. Quocirca in eorum persona effert. Consimili modo et centurionum uterque, ille a Matthæo et ille a Luca scriptus 28, diversi fuerunt, quamvis ambo essent habitatores Capernaum. Ilie namque per se Dominum rogavit; hic vero per seniores; et hic pro servo, ille pro filio. Solet enim Scriptura filio dare nomen pueri. Sed et ex paralyticis, alius est ille qui a Luca et Marco " refertur per tegulas submissus, et alius per Mat thæum inter suam e telonio vocationem descri plus s7, et alter qui in probatica piscina Hierosoly inis Joanne narratur 98. Dificultas vult. Qua ratione Matthæus scripsit duos dæmoniacos ' occurrisse Domino in regione Gergesenorum Marcus autem et Lucas unum retulerunt **? Solutio. Quia cum multæ curationes, sermonem et men tem superantes, a Domino editæ fuerint, utrumque ss Matth. v, 5 seqq. * Luc. vi. 17. 25 Matth. viii, 5; Luc. vii, 2. "Luc. v, 19; Marc. 1, 4. 37 Matth. 18, 2. ss Joan. v, 2. 29 Matth. vit, 28. 80 Marc. v, 1; Luc. VIII, 26. Euchologii p. Mendum occupat interpretem omnino scribendum, Victorem Antiochenum pro Hoc per se patebit cuilibet legenti. Unde nec scriptos codices versare, nec locum proferre volui.. Vel erratum memoriæ est, si nempe sit post, vel accipi debet in eo dem sensu ac inter, cum, vel denique ipsum xatà substituendum est. Sæpe enim confundun tur, maxime quando per compendium exarantur. Sic Prooemio Catena in Job legas hæc Olympiodori Αt cum ipse contextus, tum loca alia ejusdem Catenæ p. 87, 98, 187, 279, 340 et 341, postulant Alii enim, hominis sancti defensionem suscipientes, non immerito eum, qui gratiam ætate præcesserat, et nihil post præsen tem vitam fore sperabat, postquam visibilium omnium, divitiarum ac liberorum, felicitate orbatus esset, et in morbum immedicabilem incidisset, calamitatem ægre tulisse dicunt. Sect. 4, cap. 47 Historiæ concilii Florentini Syropulana, Apud Lambecium Biblioth. Casar. lib. vii, pag. 509, sub nomine Gennadii Scholarii, In Vita Silvestri Papae per Com bedsium edita p. Ματθαῖος.Historia Evangelica pessime accepta jacet in Pauli Orosii Apologetico de arbiträ libertate, p. 742: «Qui (dæmones) propria damnati conscientia vociferantur ad Dominum: Quid tibi et nobis, Fili Dei? Quid venisti ante tempus perdere nos? Quos cum intelligas de constitutione judicii confidentes, cape certissimum ipsius contra te exemplum. Si illos in oppressione miserit homines comprehensos, ultimo tune judicio intelligis esse damnatos. Quis explicet hæc? Tu me vindice le gito, e confitentes, et 4 miseri hominis.. Sensus liet aptus ac perspicuus. Evangelicos textus nequaquam expendo; quippe qui suos habeant satis diffusos in terpretes; sed si quæ inter legendum observatu digna occurrerunt, ea non extra rem appono. Cu jusmodi sunt verba Epiphanii, hæresi 66, cap. 55 Primo siquidem temere argui tur sanctus doctor, in tanta exemplarium omnis ætatis varietate. Deinde verisimilius fit scripsisse eum secundo ut tres sortes faceret, Gergesenorum, Gerasenorum, et Gadarenorum, quam bis quasi Gergeseni a Gergeszeis distinguerentur, idque id eodem confinio.

σημείων τούτων πέπρακται. Καὶ τοῦ μὲν ἑνὸς, Μάρκος καὶ Λουκᾶς ἐμνημόνευσαν, τοῦ ἐν τῇ χώρᾳ τῶν Γεργεσηνῶν ὑπ' αὐτοῦ ἰαθέντος· τῶν δὲ δύο τῶν εἰς τὴν χώραν τῶν Γεργεσηνῶν ἰαθέντων, δ Ματθαῖος. Οθεν οἱ μὲν μετὰ τὴν ἴασιν οὐ μνημονεύ σονται, δεηθέντες τοῦ Κυρίου ὥστε συνεἶναι αὐτῷ ὁ δὲ ἱστόρηται τοῦτο πετραχώς. Απορία. Τίνος χάριν Ματθαῖος καὶ Λουκᾶς φησιν εἰρηκέ ναι, τὴν εἰς τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἁμαρτίαν συγ χωρεῖσθαι, τὴν δὲ εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον μὴ συγχω ρεῖσθαι· τοῦ Κυρίου λέγοντος περὶ τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου, Ὅτι ἐκ τοῦ ἐμοῦ λήψεται, καὶ ἀναγ τελεῖ ὑμῖν; Λύσις. Τὴν εἰς τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου βλασφημίαν, ὡς κατὰ ἄγνοιαν διὰ τὰ πάθη τῷ ἀνθρωπίνῳ τοῦ Κυρίου συγκρίματι προσαγομένην, εἶπεν διὰ μετανοίας συγχωρεῖσθαι· τὴν δὲ εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τουτ ἐστιν ἢ εἰς τὴν αὐτοῦ θεότητα, καθ' ὁ Πνεῦμα ὁ Θεός, ἢ εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ζωοποιοῦ Πνεύματος, μετὰ τὴν τῶν θεοπρεπῶν σημείων καὶ τεράτων ἐπί δειξιν, εἰκότως ἀσυγχώρητον ἔφη, ὡς οὐκ ἔτι κατ' ἄγνοιαν· διὰ τὸ παρεσχηκέναι αὐτοῖς πεῖραν τῆς α. τοῦ δυνάμεως· ἔπειτα δὲ διὰ τὸ καὶ ἐν τῇ Παλαιά τετρανῶσθαι τὴν γνῶσιν τὴν περὶ τοῦ Πνεύματος. Δυσχερὲς γὰρ, εἰ καὶ ἀδύνατον, τοὺς ἑκουσίως ἐν γνώσει ἀσεβοῦντας, ἅτε ποιωθέντας τῇ θεομάχω γνώμῃ, τὸ μεταβάλλεσθαι, κατὰ τὸ ἐν τῷ Ἱερεμία γεγραμμένον· Εἰ ἀλλάξεται Αιθίοψ τὸ δέρμα αὐτοῦ, καὶ πάρδαλις τὰ ποικίλματα αὐτῆς. Τούτους ὁ Θεολόγος, ἁμαρτάνοντας πρὸς θάνατον κέκληκε. Τὸ δὲ μὴ ἐν τῷ παρόντι, μήτε ἐν τῷ μέλ λοντι συγχωρεῖσθαι, δείκνυσι, τινὰ μὲν τῶν ἁμαρτημάτων ἐνταῦθα συγχωρεῖσθαι διὰ τῶν λαβόν των ἐξουσίαν δεσμεῖν καὶ λύειν, τινὰ δὲ ἐν τῷ μέλο λοντι, ὅτε τῶν λογισμῶν κατηγορούντων, ἢ καὶ ἀπολογουμένων, την νικῶσαν ψῆφον ὁ κριτής δωρήσεται τοῖς ἄξια ταύτης πράξασιν. xτι, » 1η 4. ΝΟΤΑ. Αλλάξεται. ναται, τοῦ πηγάζειν δαψιλῶς τὴν ἑαυτοῦ χρηστότητα 1, 1: Τίς ἡ τῶν οὐρανῶν οὐσία, καὶ εἰ τῶν ὑπὸ σελήνην ἑτέρα, καὶ εἰ ταῖς κινήσεσιν αὐτῶν ἡ οὐσία συνεξελάσσονται. Αἱ οὐσίαι συνεξαλλάσσονται. τῆς μεταβολῆς τῶν ἀπὸ φύσεως γινομένων υπάρχει τῇ κινήσει συναί τιος. συνεξαλλάττε σθαι, συνεξαλάττεσθαι. Τινὰ δὲ ἐν τῷ μέλλοντι, Πηγὴ γὰρ ὑπάρχων ἀγαθότη τος ὁ Θεὸς, ζητεί προφάσεις, δι' ὧν πράξασθαι δύο ἐφ' ἡμᾶς, καὶ ἀφιέναι ἁμαρτήματα, μὴ μόνον ἐν τῷ αἰῶνι τούτῳ, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι. Εἰπὼν γὰρ περὶ τῶν βλασφημούντων εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, μὴ νῦν, μὴ ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι συγχωρήσεως ἀπολαύειν, κατὰ τὸ σιωπώμενον ἔδωκε νοεῖν, ὡς εἰ ἦν τις ὀφεί λούσα ὀφελοῦσα καὶ ὠφελοῦσα) ἐπέκεινα τοῦ παρόντος βίου συγγνώμη, ἔδωκεν ἄν. horum miraculorum perpetratum est. Et unius b 81.8 Matth. 32; Luc. xit, 10. 3 Joan. XVI, 8 Rom. XI, 15. 16 Apocal. 11, 17. quidem Marcus et Lucas mentionem fecerunt de illo qui in regione Gergesenorum ab ipso sanatus est; duos vero in eadem regione sanatos Matthæus commemorat. Proinde hi non memorantur post sa nitatem deprecati Dominum ut essent cum illo; at ille hoc fecisse narratur. Difficultas 1x. Quam ob causam Matthæus et Lucas aiunt dixisse Dominum. peccatum in Filium hominis condonati, in Spiritum sanctum non condonari 31.39; cum de Spiritu sancto dixerit Dominus, Quia de meo acci piet et annuntiabil vobis 83? Solutio. Blasphemiam in Filium hominis, veluti ex igno rantia ob perpessiones humano Domini composito illatam, dixit per penitentiam condonarii blasphe miam vero in Spiritum sanctum, hoc est, aut in ipsius divinitatem, in quantum Spiritus est Deus ", aut in substantiam viviſici Spiritus, post signorum prodigiorumque Deo dignorum ostensionem, merito venia carere inquit, eo quod illis exhibuerit speci men viṛtutis suæ; deinde etiam quia in Veteri Te stamento patefacta est cognitio de Spiritu sancto. Difficile enim est, vel et impossibile, eos qui sponte circa cognitionem impie agunt, utpote in sententia contra Deum pugnante infectos, mutari, juxta illud quod apud Jeremiam scriptum est: Si mutabil Ethiops pellem suam, et pardus varietates suας 15. Hos Theologus vocavit, peccantes ad mortem *. Illud autem, Neque in præsenti neque in futuro condo nari, ostendit, quædam peccata hic dimitti per eos qui acceperunt potestatem ligandi et solvendi, vero in futuro sæculo, quando cogitationibus accu santibus, aut etiam defendentibus 37, victoriæ calcu lum judex donabit iis qui digna eo calculo fece rint 38. alia ss Joan. 1V, 38 Jerem. x111, 23. 26 | Juan. v, 16. Nullius bonæ frugi Philoponiana de mundi creatione, Quænam sit substan tia cœlorum; et an alia sit rerum sublunarium, et an una cum motibus eorum substantia simul expel latur. Pretio suo reddes hac ratione Substantia simul immutentur. Ut cap. 6, extremo de calo, Motu suo simul quoque causa mutationis rerum naturalium exsistit. Lib. iii, cap. 12, non Leo Allatius in opere De purgatorio, pag. 929, 930, profert locum ex Pachomii Vita, huc pertinentem. hicque afferen dum, ut corrigatur (scribe meo periculo, Id est: Deus enim cum sit fons bonitatis, occa siones quærit per ea quæ facere potest, ut benignita tem suam super nos abundanter effundat, remittat que peccata, non solum in hoc sæculo, sed etiam in futuro. Nam dum dicit eos qui blasphemaverint in Spiritum sanctum, neque nunc, neque in futuro sæculo veniam consecuturos, tacite intelligendum tradit, quod si quæpiam esset ultra præsentem vitam utilis indulgen tia, eam utique concessisset.

Lucas autem post dies octo, a promissione disci- usum fuisse 47. Cujus rei gratia Matthæus introducit principem Synagogæ Christo loqui de filia sua quasi jam de- functa " ; Marcus vero et Lucas, tanquam in peri- culo mortis constituta 40? Et cur de muliere quæ sanguinis furum patiebatur e narrat Matthaus, absque ullo negotio interposito illam per Christum fidei ergo beatam prædicatam fuisse; at Marcus et Lucas, sanatam esse simul ac tetigit, beatam vero postea prædicatam 43 ? Scire oportet, non unum signum, sed diversa per evangelistas conscripta fuisse. Qui etenim simpli- citer princeps vocatur *, erat verisimiliter ethni- luctum utebatur; quod Judæis non licebat. In Luca vero et Marco Synagogæ princeps et Jairus nomi- natur. Et illic quidem Christus cum solummodo manum tetigisset, suscitavit; hic autem etiam in- clamavit puellam, sicque exsuscitavit. Pari modo miraculum circa mulierem luxu sanguinis laboran- tem, relatum a Marco et Luca, aliud est ab eo quod in Matthaeo positum est. Illa enim mulier, in medi- cos erogaveras omnem substantiam suam, ut scri- ptum est " ; hæc vero nihil tale fecisse narratur. pulis facta, transfiguratum esse Dominum aiunt “? Quoniam illi medios duntaxat exponunt dies inter promissuin et transfigurationem ; at Lucas cum illis sex, et alios duos, quorum primo promiserat, se- cando transfiguratus est. Quo pacto Lucas * discipulum a telonio vocatum, Levin Alphæi nuncupat, cum nullus e duodecim eo nomine donetur? Vero simile est hunc esse e numero 70 discipulo- rum. Neque enim unicum publicanum, quin multos ad discipulatum vocavit Christus. Quocirca ut pu- blicanorum amicus infamabatur. Nihil autem mirum, fisdem verbis Christum ad utrumque discipulum D Cujus gratia Matthæus cum dixisset, Dominum, quando beatitudines proposuit, in montem ascen- disse, solisque discipulis fuisse locutum, subjecit : Cum consummasset verba hæc, admirabuntur turbæ super doctrina ejus 48 ³, quæ ab co dicta non audie- rant? VIII. “ Τίνος χάριν Ματθαῖος τὸν ἀρχισυνάγωγον ἱστορεί περὶ τῆς θυγατρός, ὡς ἤδη τελευτησάσης, τῷ Χρι στῷ διαλέγεσθαι στῷ διαλέγεσθαι· Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς, ὡς κινδυνευούσης; ὅτι Ματθαῖος ἀπραγμόνως αὐτὴν ἱστορεῖ παρὰ Χριστοῦ ἐπὶ τῇ πίστει μακαρισθῆναι· Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς, καθῆναι ἅμα τῇ ἀφῃ, μα καρισθῆναι δὲ ὕστερον ; Εἰδέναι χρή, ὅτι οὐχ ἓν σημεῖον, διάφορα δὲ οἱ εὐαγγελισταί συνεγράψαντο. Ο μὲν γὰρ ἄρχων ἁπλῶς, ἦν εἰκότως ἐθνικὸς, παρὰ τῷ Ματθαίῳ· ὅθεν καὶ αὐληταῖς πρὸς τὸ πένθος ἐκέχρητο· ὅπερ οὐκ ἐξῆν Ἰουδαίοις. Ὁ δὲ παρὰ τῷ Λουκᾷ καὶ Μάρ- κῳ, συναγωγῆς ἄρχων, Εἴαρος ο λεγόμενος. Καὶ ἐκεῖ μὲν ἁψάμενος τῆς χειρὸς μόνον, ἐξήγειρεν· ἐνταῦθα δὲ καὶ φωνήσαις τὸ κοράσιον ἀνέστησεν. Ὡσαύτως δὲ τὸ σημεῖον τὸ ἐπὶ τῆς αἱμορροούσης, ἱστορηθὲν ὑπὸ Μάρκου καὶ Λουκᾶ, ἕτερον ἦν παρὰ τὸ ἐν τῷ Ματθαίῳ κείμενον. Η μὲν γὰρ, τὸν βίον αὐτῆς ἰατροῖς προσανηλωκέναι γέγραπται· ἡ δὲ οὐδὲν τοιοῦτον πεπραχέναι ιστόρηται. Διατί Ματθαῖος καὶ Μάρκος μεθ' ἡμέρας ἐξ, Δου κᾶς δὲ μεθ᾿ ἡμέρας οκτώ, τῆς πρὸς τοὺς μαθητές ὑποσχέσεως, μεταμορφωθῆναι τὸν Κύριον λέγου- Ο σιν ; Οτι οἱ μὲν τὰς ἐν μέσῳ μόνας ἐκτίθενται τῆς ὑποσχέσεως καὶ τῆς μεταμορφώσεως· ὁ δὲ Λουκᾶς, σὺν ταῖς ἕξ, καὶ τὰς δύο, ὧν τῇ μὲν ὑπέσχετο, τῇ δὲ μετεμορφώθη. Πῶς τὸν ἀπὸ τοῦ τελωνίου κληθέντα μαθητήν, Λευῒν Αλφαίου ὁ Λουκᾶς καλεῖ, μηδενὸς τῶν δώ δεκα οὕτω καλουμένου ; Εἰκὸς τοῦτον ἐκ τῶν σ' εἶναι. Οὐ γὰρ ἕνα τελώνην, ἀλλὰ καὶ πολλοὺς εἰς μαθητείαν ὁ Χριστὸς ἐκάλεσεν. Οθεν καὶ ὡς τελωνῶν φίλος ὠνειδίζετο. Οὐδὲν δὲ ξένον, τοῖς αὐτοῖς ῥήμασι τὸν Χριστὸν πρὸς ἑκάτε- ρον μαθητήν χρήσασθαι. Τίνος χάριν Ματθαῖος εἰπὼν τὸν Κύριον, ἡνίκα τοὺς μακαρισμοὺς ἐξέθετο, εἰς τὸ ὄρος ἀναβήναι, καὶ μόνοις διαλέγεσθαι τοῖς μαθηταῖς, ἐπήγαγεν. 'Οτι ὅτε ἐτέλεσε τους λόγους τούτους, ἐξεπλήσ σοντο οἱ ὄχλοι ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ, τῶν λέγη. μένων οὐκ ἀκούοντες ; 11. ο χειρος. cus, iile apud Matthæum; unde et tibicinibus ad Qua de causa Matthæus et Marcus, post dies sex, 29 M. tth. ix. 18. es Matth. ix. 23. x1, 19; 1x, 9. 40 Marc. v, 23; Luc. viii, 42. * Matth. IX, 20. * Marc. v, 29; Luc. 60 Luc. v, 27. * Luc. vi, 43. 45 Matth. xvn, 1; Marc. ix, 1, Luc. 1x, 28. 68 Matth. v, 1 ; vil, 28. 67 Matth. VARIE LECTIONES. Difficultas x. HESYCHII PRESBYTERI Solutio. Difficultas xi. Difficultas sit. Απορία. Λύσις. Difficultas XIII.

Λύσις. Ότι οὐκ ἀποκρύψαι τὸν ὄχλον τὴν διδασκαλίαν ἐβούλετο ὁ Χριστὸς, ἀλλ᾽ εὐλαβεστέρους καταστῆσαι καὶ προσεχεστέρους τῷ τῆς γῆς ἀναστήματι· οὐδὲ γὰρ ὑψηλὸν ἦν τὸ ὄρος, ὥστε κωλύειν τὴν ἀκρόασιν, ἀλλὰ πρόσγειον· ἐξ οὗ καταβὰς, ἑτέρους μακαρι σμοὺς ἐν ἄλλῳ καιρῷ, τοὺς παρὰ τῷ Λουκᾷ, ἐν τόπῳ πεδινῷ ἐξέθετο. Απορία. Τίνος χάριν ὁ μὲν τῶν εὐαγγελιστῶν ἄλλους, οἱ δὲ ἄλλους ἐκλεγῆναι παρὰ τοῦ Χριστοῦ εἰς μαθητείαν ἐξέθεντο; Λύσις. Οὐδαμοῦ διεφώνησαν πρὸς ἀλλήλους οἱ εὐαγγελι σταί· ἀλλὰ πάντων τῶν ἀποστόλων συμφώνως τὰ ὀνόματα ἐκθέμενοι, ἑνὶ μόνῳ διαφόρους προσηγορίας – ἐξέθεντο. Ματθαῖος μὲν καὶ Μάρκος Θαδδαῖον τοῦτον προσηγόρευσαν· Λουκᾶς δὲ Ἰούδαν Ἰακώβου, ἑτέ ρωθι δὲ Λεβαῖον· διὰ τὴ εἶναι αὐτὸν τριώνυμον καθάπερ καὶ ἡ Χεβρών Δαβὴρ καὶ πόλις γραμ μάτων, καὶ ᾿Αργὼς ὠνομάζετο. Οθεν καὶ Σίμωνα, οἱ μὲν Καναναῖον ἐκ τῆς πατρίδος, Λουκᾶς δὲ ζη λωτὴν ἐκ τῆς ἀρετῆς προσηγόρευσεν. Απορία. Πῶς εἰπὼν τοῖς ἀποστόλοις ὁ Κύριος, Εἰς ὁδὸν ἐθνῶν μὴ ἀπέλθητε, καὶ εἰς πόλιν Σαμαρειτών μὴ εἰσέλθητε, αὐτὸς ἐν Σαμαρείᾳ γενόμενος, πιεῖν ἐζήτει παρὰ Σαμαρείτιδος, καὶ πλήθει Σαμαρειτῶν πρὸς αὐτὸν ἐξελθόντι διελέγετο; Λύσις. Τοῖς Ἰουδαίοις πᾶσαν ἀφορμὴν ἐγκόψαι βουλόμε νος, τὴν ἐντολὴν ταύτην πρὸ τοῦ σταυροῦ τοῖς ματ θηταῖς ἔδωκε· μετὰ δὲ τοῦτο, φησί Μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, καὶ τὰ ἑξῆς· ἵνα μὴ ὡς παραφθέν τες δόξωσιν αὐτῷ χαλεπαίνειν. Επειτα ἡ ὁδὸς, οὐκ ἐθνῶν μόνον, ἀλλὰ καὶ Ἰουδαίων καὶ πάντων εἶναι δύναται. Οὐ γὰρ ἐν αὐτῇ ἔθνη μόνον ἀποκληρωμέ νως ὁδεύει. Οδὸς δὲ τροπικῶς ἐθνῶν, εἰδωλολατρεία καὶ ἐπαοιδία καὶ ἀστρολογία. Τὴν δὲ πόλιν τῶν Σα μαρειτών, παρόδῳ κεχρημένος εἰσῆλθεν. Οὐ γὰρ ΝΟΤΑ. Ἡ Χεβρών, Αρκώ. Η δρὺς ᾿Αβραὰμ, καὶ τὸ μνῆμα αὐ τόθι θεωρεῖται, καὶ θρησκεύεται ἐπιφανῶς πρὸς τῶν ἐχθρῶν ἡ Τερέβινθος, ὅτι ὑπ' αὐτῆς πάλαι τῷ Αβραὰμ ἐπιξενωθέντες οἱ ἄγγελοι, τῶν ἐθνῶν, Δρυσμαβρή, τοῦ Χε βρῶν Solutio. Quia nolebat Christus celare turbas doctrinam, sed cautiores eos reddere atque attentiores per terræ tumulum. Neque enim excelsus erat mons, ut im pediret auditum, sed paulum elatus e terra; e quo postquam descendit, alias beatitudines altero tempore, illas quæ apud Lucam leguntur, in loco campestri provulgavit ***. Difficultas xiv. Quare unus quidem evangelistarum alios, alii vero alios a Christo ad discipulorum dignitatem fuisse electos enarrarunt *? Solutio. Nullatenus inter se dissonant evangelistæ, sed cunctorum apostolorum nomina concorditer edentes, uni tantum diversas dederunt appellationes; quem 65' Luc. vi, 17. * Matth. x,2; Marc. 111, 16; Mathæus et Marcus Thaddæum nuncupaverunt,Lucas Judam Jacobi, alibi Lebæum dictum; quod trinominis exstiterit. Ut et Hebron, Dabir et civitas litterarum, et Argob nominabatur. Unde et Simonem cæteri Cananænm a patria, Lucas zelotem ex virtute voca vit. Difficultas xv. Quo modo Dominus qui dixit apostolis: In viam gentium ne abieritis, et in civitatem Samaritanorum ne intraveritis ™, ipse Samariam profectus, potum a Samaritana petiit, et cum multitudine Samarita norum ad ipsum egressa collocutus est? Solutio. Judæis omnem prætextum præcidere cupiens, præceptum hoc ante crucem dedit discipulis suis; postea vero dicit, Docete omnes gentes ", et cætera; ne tanquam despecti gentiles, ei infensi esse de prehenderentur. Deinde via, non gentium solum modo, sed et Judæorum, cunctorumque esse potest. Non enim solæ in ea gentes speciatim incedunt. At via gentium, per tropum idololatria est, et incantatio, et astrologia. Civitatem vero Samaritanorum trans eundo ingressus est. Neque enim ipsius misericor Luc. VΙ, 13. so Matth. x, 5. ut Joan. iv, 9, 30. ss Matth. etc. Aliter sciscunt geographo- serva: «Juxta Hebron mons Mambre, ad radicem rum filii. Malo certe exemplo per Nostrum Cariath Arbe confuditur cum Cariath-Sepher. Circa Hebro nem autem corrigas velim Eusebium, De locis, in inquit, legasque ut habetur in utque utrobique Hieronymus scriptum invenit, et confirmatur per Sozomenum lib. It, cap. 4; Chebronensis, episcopi mentio fit apud Socratem, Hist. eccles. lib. vii, cap. 22, ubi vir bene doctus ignotam sibi esse urbem fatetur. Sed forsan Eleutheropolis intel ligitur, episcopatus prima Palasting. Eleutheropo lim quippe Hebronem esse Syncellus, Cedrenus et alii crediderunt. Legito Eugesippum qui ab Allatio in Symmictis editus fuit, hæcque verba ipsius ob cujus Terebinthus, quæ din vocatur, id est, ilex, aut quercus; secus quam per multum temporis spatium mansit Abraham: sub qua quidem tres an gelos vidit, et unum adoravit, hospitioque susce ptos, dignus, prout potuit, fovit et pavit: unde pri mus comedendi viadictus est. flex prædicta ex tunc usque ad tempus Theodosii imperatoris, testante Hieronymo, suum esse dilatavit, et ex illa hæc fuisse perhibetur, quæ in præsenti ab illic præsentibus vi delur, et caro tenetur. Quæ licet arida, medicabilis tamen esse probatur in hoc, quod si dé ea quis equitans, aliquid secum detulerit, animal suum non " intendit.» Ac pone quidem in primo asteri sco Drys, in secundo vero credendi (an comedentis via ductus est?) in tertio denium lege aut intellige offendit. Nisi nalis intendit.

diam decebat, ut Judeos quidem repellentes eum A attraheret, Samaritanos autem credentes et attra- hentes illum rejiceret. Patre dicentem: Neque vocem ejus unquam audii- stis, neque speciem ejus vidistis ", cum Moyses dicat: Si audivit gens vocem Dei viventis, sicut tu andisti et vixisti **? Auditus et visus, non adeo aurium et oculorum exteriorum vis dicitur, quam mentis comprehensio. Proinde ait Isaias : Quis cæcus, nisi pueri mei; et surdi, nisi qui dominantur eorum s. Per quæ inobe- dientiam eorum qui nunc sunt, et incredulitatem Judæorum designavit. Alioqui et Moysi ipsi respon- rel. stum Judæis dixisse: Et me scitis et unde sim scitis, aliquando autem iisdem: Nescitis unde venio, et quo vado. Et : Neque me scitis, neque Patrem Cum duplex sit in Christo mysterium, diverse ad eos loquitur; juxta id quod homo est, dicens eos scire, ipsius tum patriam tum matrem ; juxta divi- nam vero substantiam, ignorare, quod sit Filius æqualis Patri; ignorare etiam Patrem, Filii unigeniti Patrem esse. Quemadmodum Joannes dicit: Nondum erat Spi- ritus, quia Jesus nondum erat glorificatus ", si- quidem in specie columbæ super Christum descen- derat Spiritus sanctus tempore Baptismi * ? Quandoquidem Spiritum hoc in loco, non substan- tiam, sed efficacitatem Spiritus vocat: quo modo Paulus, cum dicit; Spiritum nolite exstinguere 40 : qui Spiritus, antequam primitiæ nostræ in cœlos ascenderent, descensurus non erat, nec diversas multiplicesque virtutes operaturus, de quibus ait " Christus, flumina de ventre fluitura aquæ viva "; de ventre nimirum corde illorum qui in ipsum cre- dunt. Porro gloriam hic vocavit crucem, juxta id dietum; Venit hora, ut glorificetur Filius homi- nis 63 Quem patrem habere potest diabolus ? Ait quippe Joannes dixisse Dominum; A se cum loquitur men- ωθουμένους αὐτὸν ἐφέλκεσθαι, Σαμαρείτης δὲ πιστεύ σαντας καὶ ἐφελκομένους αὐτὸν ἀπώσασθαι. ράκατε· Μωυσέως λέγοντος· Εἰ ἀκήκοεν ἔθνος φωνὴν Θεοῦ ζῶντος, δν τρόπον ακήκοας σὺ καὶ ἔζησας; τῶν ἔξωθεν ἡ ἐνέργεια τοσοῦτον, ὅσον τῆς διανοίας ἡ κατανόησις λέγεται. Οθεν καὶ Ησαΐας φησίν Τις τυφλός· ἀλλ᾽ ἢ οἱ παῖδές μου· καὶ χωρεί, ἀλλ' ἢ οἱ κυριεύοντες αὐτῶν; Τὸ ἀνήκοον τῶν "Αλλως τε αὐτῷ τῷ Μωυσῇ χρηματίζων ὁ Θεός, φη- σίν· Οὐδεὶς ὄψεται τὸ πρόσωπόν μου καὶ ζήσεται. Τίνος χάριν Ἰωάννης, ποτέ μέν φησιν τὸν Χρι στὸν εἰρηκέναι· Κἀμὲ οἴδατε, καὶ οἴδατε πόθεν εἰμί· ποτὲ δὲ τοῖς αὐτοῖς· Οὐκ οἴδατε πόθεν έρχο μαι, καὶ ποῦ ὑπάγω. Καὶ, Οὔτε ἐμὲ οἴδατε, οὔτε τὸν Πατέρα μου; τήν τε πατρίδα καὶ τὴν μητέρα· κατὰ δὲ τὴν θείαν οὐσίαν ἀγνοεῖν, Υἱὸν ὄντα ἴσον τῷ Πατρί· ἀγνοεῖν Πῶς Ιωάννης λέγει· Οὔπω ἦν Πνεῦμα, ὅτι της εἰπών· Τὸ Πνεῦμα μὴ σβέννυτε· ὅπερ οὐκ ἔδει πεν ναι, καὶ τὰς διαφόρους καὶ πολυτρόπους ενεργήσει κοιλίας ῥεύσειν ὕδατος ζῶντος ἐκ τῆς κοιλίας δηλα δὲ ἐνταῦθα τὸν σταυρὸν ἐκάλεσεν, κατὰ τὸ εἰρημέν νον· 'Ελήλυθεν ἡ ὥρα ἵνα δοξασθῇ ὁ Υἱὸς το Τίνα πατέρα ἔχειν ὁ διάβολος δύναται ; Φησὶ γέν ΝΟΤΑ. ἔπρεπεν τῇ αὐτοῦ ἀσπλαγχνίᾳ, Ἰουδαίους μὲν ἀπ Cur Joannes introduxit Dominum Judæis de dens Deus, Nemo, inquit, videbit faciem meam et vi- Quam ob rationem Joannes, aliquando ait Chri- neum 57 Τίνος χάριν Ἰωάννης εἰσήγαγε τὸν Κύριον τοῖς Ἰουδαίοις περὶ τοῦ Πατρὸς λέγοντα· Οὔτε φωνὴν αὐτοῦ ἀκηκόατε πώποτε, οὔτε εἶδος αὐτοῦ έω Ακοὴ καὶ ὅρασις, οὐ τῶν ὤτων ἢ τῶν ὀφθαλμών νῦν καὶ ἀπειθὲς τῶν Ἰουδαίων, διὰ τούτων ηνίξατο. "Οτι διπλοῦ (15) τοῦ μυστηρίου τοῦ κατὰ Χριστὸν τυγχάνοντος, διαφόρως πρὸς αὐτοὺς διαλέγεται κατά μὲν τὸ ἀνθρώπινον εἰδέναι αὐτοὺς λέγων, αὐτοῦ τε δὲ καὶ τὸν Πατέρα, ὄντα Πατέρα Υἱοῦ μονογενούς. σοῦς οὐδέπω ἐδοξάσθη· καταβάντος ἐν εἴδει περι στερᾶς ἐπὶ τὸν Χριστὸν ἐν τῷ βαπτίσματι τοῦ ἀγών Πνεύματος ; "Οτι Πνεῦμα ἐνταῦθα, οὐ τὴν οὐσίαν, ἀλλὰ τὴν ἐνέργειαν τοῦ Πνεύματος καλεῖ καθάπερ καὶ Παύλος. τὴν ἀπαρχὴν ἡμῶν εἰς οὐρανοὺς ἀνελθεῖν καταστ δυνάμεις, περὶ ὧν φησιν ὁ Χριστὸς, ποταμοὺς ἐκ τῆς δὴ τῆς καρδίας τῶν εἰς αὐτὸν πιστευόντων. Δέξαι ὁ Ἰωάννης, παρ' ἑαυτοῦ, εἰρηκέναι τον Κύριο, ss Joan v, 37. ss Deut. Iv, 33. 58 Joan. VII, 59. ** Matth. 1, 16. ss Isa. xcil, 19. 8³ Exod. xxxt11, 20. 87 Joan. v, 28; viii, 14, 19. 60 | Thess. v, 19. σε Joan. vit, 53. 6ª Joan. x11, 23. (15) Διπλοῦ τοῦ μυστηρίου τοῦ κατὰ Χριστὸν In Epistola Photii 180, τυγχάνοντος. ἐπιδιπλοῦς ἦν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦ, ὁ Χριστός. Malimn, ἐπεὶ δια πλους. HESYCHII PRESBYTERI Difficultas xvi. Solutio. Difficultas XVII. Απορία. Difficultas xix. Λύσις. ἀνθρώπου.

Λύσις. Απορία. Solutio. Difficultas xx. Difficultas xxi. Οταν λαλῇ, τὸ ψεῦδος ἐκ τῶν ἰδίων λαλεῖ· " ὅτι ψεύστης ἐστὶν, καὶ ὁ πατὴρ αὐτοῦ. Διάβολον ἐνταῦθα, ἢ τὸν ᾿Αντίχριστον α λαλεῖ (16), τὸν υἱὸν τῆς ἀπωλείας κατὰ Παῦλον, ὅς ὅτ' ἂν λέγῃ τὸ ψεῦδος, διαβάλλων τὸν Χριστὸν ὡς ἀντίθεον, καὶ ἑαυτὸν συνιστῶν ὡς Θεόν, ἐκ τῶν ἰδίων λαλεί, ψεύστης ων, καθάπερ ὁ πατὴρ αὐτοῦ ὁ Σατανᾶς· ἢ τὸν Κάϊν, οὗ τέκνα δικαίως τοὺς Ἰουδαίους ἐκάλεσεν, εἰρηκότας, υἱοὺς εἶναι τοῦ ᾿Αβραάμ· διὰ τὸ μιμητὰς γεγενῆσθαι τῶν τοῦ Κάϊν τρόπων, τοῦ ψευσαμένου μὲν τὸν Θεὸν, ἐν τῷ εἰπεῖν· Μὴ φύλαξ τοῦ ἀδελφοῦ γιου; πρώτου δὲ φθόνον καὶ φόνον τεχόντος ἐν ἀνθρώ ποις (17), καθάπερ καὶ ὁ τούτο πατὴρ ὁ Σατανᾶς. Διατί Λουκᾶς φησί, τοῖς ἑβδομήκοντα ειρηκέναι τὸν Κύριον Ἰδοὺ ἐγὼ ἀποστέλλω ὑμᾶς ὡς πρός βατα ἐν μέσῳ λύκων, καὶ τὰ ἑξῆς· Ματθαῖος δὲ τοῖς δώδεκα ; Καὶ τίνος χάριν ὁ Λουκᾶς τῶν ἑβδο μήκοντα μέμνηται μόνον ; Ὅτι πολλάκις τὴν αὐτὴν διδασκαλίαν ἐξέθετο δ Κύριος, οὐ λόγων ἀπορῶν, ἀλλὰ τοὺς ἀκροατάς βε βαιῶν. "Οθεν καὶ τοῖς ιβ' καὶ τοῖς δ' ἐν διαφόροις καιροῖς τὰ αὐτὰ ἐξέθετο. Τίνος χάριν φησὶν ὁ Κύριος πρὸς Νικόδημον, ὅτι Οὐδεὶς ἀναβέβηκεν εἰς τὸν οὐρανὸν, εἰ μὴ ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβὰς, ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ὁ ὢν ἐν τῷ οὐρανῷ ; Εἰ μὲν γὰρ Υἱὸν ἀνθρώπου προσ ἥκει νοεῖσθαι τὴν ἀνθρωπότητα, αὕτη ἐξ οὐρανοῦ οὐ κατέβη· εἰ δὲ ὅλον τὸν σαρκωθέντα λόγον, πῶς μήπω ἀναληφθεὶς ἀναληφθῆναι εἰς οὐρανοὺς ἐλέ γετο ; Τον Νικόδημον ἐκ τῆς Ἰουδαϊκῆς ταπεινότητος εἰς τὸ τῶν δογμάτων ὕψος ἀναγαγεῖν ὁ Κύριος βου- λόμενος, καὶ περὶ τῆς πνευματικῆς ἀναγεννήσεως τοῦτον μυσταγωγῆσαι, ὡς εἶδε πρὸς τὸ ὕψος ἔλεγα γιῶντα, φησίν· Εἰ τὰ ἐπίγεια εἶπον ὑμῖν, καὶ οὐ ΝΟΤΑ. A dacium ex propriis loquitur; quia mendax est, et pa- ter ejus 65. Hoc loco diabolum vocat, vel Antichristumn, lium perditionis ", ex Paulo; qui mendacium cum dixerit, calumnians Christum ut Deo adversum, et semetipsum commendans quasi Deum, ex propriis lo- quitur, utpote mendax, sicut pater ejus Satanas ; vel Cainum, cujus filios jure merito Judæos appel- lavit, cum dixissent se esse filios Abrahæ; quod mores Caini imitarentur, qui ad Deum mendaciter dixit : Num custos fratris mei sum “ ? quique pri- mus inter homines invidiam et homicidium edidit, quemadmodum et ipsius pater Satanas. Quare Lucas ait, septuaginta illis dixisse Domi- num: Ecce ego mitto vos sicut agnos inter lupos ", el quæ sequuntur: Matthæus vero illis duodecim ? Et quare solus Lucas mentionem facit eorum ptuaginta 67 ? se- Quia sæpe Dominus eamdem doctrinam protulit, non inopia sermonum, sed ut auditores confirma- ret. Quapropter et duodecim et septuaginta per va- ria tempora eadem exposuit. Cujus rei causa ad Nicodemum ait Dominus; Nemo ascendit in cœlum, nisi qui descendit de cœlo, Filius hom minis, qui est in cœlo **? Si enim per Filium hominis intelligi debeat humana natura, ipsa de cœlo non descendit; sin vero totum Verbum incarnatum, quonam modo, qui nondum assumptus fuerat, in cœlos assumptus dicebatur ? Volens Dominus Nicodemum ex Judaica humili- tate in dogmatum sublimitatem evehere, eique my- sterium aperire spiritualis regenerationis, ut vidit eum ad altitudinem quasi vertigine laborare, Si, in- quit, terrena dixi vobis, et non creditis ". Unde as- QUAESTIONES. 6ª Joan. viii, 44. • Juan. 111, 12. II Thess. 11, 3. 68 Gen. IV, 66 Luc. x, 3. 67 Matth. x, 16. 68 Joan. 111, VARIE LECTIONES. (16) ᾿Αντίχριστον. Objicient procul dubio non- nulli, me necessariis observationibus prætermissis, externas minusque utiles notas procudere. Neque inficias iero; spero tamen veniam impetraturum me ab æquo lectore, quo cum morbo assiduo confli- clans, cum non possim nova investigare, veteres animadversiones velut protrudere contendo, ne funditus pereat quantuluscunque meus in litteris labor. Itaque nunc, occasione, vix occasione, Anti- christi, foedum errorem e Catena in Marcum tollam, cap. 13, vers. 20 : Φασί γάρ τινες τρία έτη γενής σεσθαι τὴν ἐπικράτειαν τοῦ ᾿Αντιχρίστου, διὰ τὸ εἰρῆσθαι τῷ Δανιήλ, καιρὸν καὶ καιροὺς καὶ ἥμισυ κρατήσειν καιροῦ τὸ ἐν τῷ κεράτῳ· ὃ δηλοῖ τὸν Monstrum lectionis τὸ ἐν τῷ κε- Αντίχριστον. Verum nullo negotio domabile. Quis enim ράτῳ. 13. D non substituat ἓν τῶν κεράτων ? • Aiunt enim quidam triennio duraturam tyrannidem Antichristi; quod a Daniele dictum sit, per tempus et tempora et dimidium temporis prævaliturum unum e corni- bus, illud quod significat Antichristum. » Dan. VII, 25. (17) Ανθρώποις. Ostendit mihi aliquando in magno magni viri Glossario charissimus et clarissimus ami- cus communis hanc vocem : Antopius Anonymnus Barensis in Chron. ann. 1046. . Et ceciderunt Graeci et, multi antopii, etc. « Expressit, ni fallor viri. » Dixitque posse vocem Græc. ἄνθρωποι, Ego vero, ut varietas eliam legi entopii, ἐντόπιοι. opinionum delectat, retinebam antopii, hoc est dy- τώπιοι. -1410

HESYCHII PRESBYTERI Difficultas XXII. Solutio. Difficultas XXIII. Απορία. Δύσις. serit neminem ascendisse in coelum, nisi eum qui A de coelo descendit; ipsum se significans, per ascen sum et descensum, eo quod sejungi non possit ab bumana natura, quo dicit devenisse. Ascensum ita- que, non illum intelligit qui hic cum carne contigit, sed illum qui pro variis antiquis dispensationibus ; de quibus ait Scriptura: Ascendit Deus ab Abraham”, postquam cessavit ad eum loqui ; et quæ hujus- modi. Quod si Filium hominis appellet post incarna- tionem Deum Verbum, mirum videri non debet, quando et rex et præfectus bello, qui emit agrum, aut matrimonium contraxit ante regnum et præfe- cluram, non minus postea audit, quod rex vel præ- fectus agrum acquisivit. Quem in modum retulit Joannes dixisse Domi- num ad Judaeos : Ego et Pater unum sumus '1; cum idem dixerit, postremum diem neque angelos, ne- que Filium scire, sed solum Patrem 7. Quod fieri nequeat ut sæculorum opifex diem aut horam extremam ignoret, id cunctis liquet. Quo- circa tribus modis ostenditur suam doctrinam ex- plicasse Dominum, et alia quidem tanquam hominem disserere ; ut praepositum capitulum ; et illud : Tri- stis est anima mea usque ad mortem ". Itemque hoc: Nunc anima mea turbata est”. Interdum vero loqui ut Deum; quando nempe ait: Ego et Pater unum sumus. Et : Quæcunque habet Pater, mea sunt 75, ca- G teraque similia. Interdum uti Deum et hominem, sicut cum dicit : Ego sum panis, qui de cœlo descen- di v. Panis enim, corpus est, et Deus, qui descendit. Et cum dicit: Potestatem habeo ponendi auimam, et iterum sumendi eam”. Etenim ex postestate ponere et sumnere, divinitatis est ; anima autem, humanitatis. Hoc porro in loco ignorantiam præ se tulit, quo discipulorum curiositatem compesceret ; ne ægre ferrent ; quod non soli, sed et cum angelis diem il- lum ignorarent. Propter quid Judæis dixit Dominus: Omnes quot- quot venerunt ante me, fures et latrones sunt 18 ? An igitur Moses et prophetæ latrones erant ? πιστεύετε. Ὅθεν φησὶ μηδένα ἀναβεβηκέναι εἰς τὴν οὐρανὸν, εἰ μὴ τὸν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάντα, ἑαυ- τὸν σημαίνων, διά τε τῆς ἀναβάσεως καὶ καταβή- σεως, διὰ τὸ μὴ δύνασθαι διαζευχθῆναι τῆς ἀνθρω πότητος τὸν Θεὸν Λόγον, οὗ φησιν κατεληλυθέναι (48). 'Ανάβασιν μέν τοι, οὐ τὴν μετὰ σαρκὸς ἐνταῦθε λέγει, ἀλλὰ τὴν ὑπὲρ διαφόρων ἀρχαίων οικονομιών, περὶ ὧν φησιν ἡ Γραφή· Ἀνέβη ὁ Θεὸς ἀπὸ Αβραάμ, ἡνίκα ἐπαύσατο λαλεῖν αὐτῷ, καὶ ὅσα τοιαῦτα. Εἰ δὲ Υἱὸν ἀνθρώπου καλεῖ μετὰ τὴν σάρκωσιν (19), τὸν Θεὸν Λόγον, οὐ θαυμαστόν· ἐπειδὴ καὶ βασιλεύς καὶ στρατηγὸς, ἀγρὸν ἡγορακώς, ή γάμω συναλλά ξας πρὸ τῆς βασιλείας καὶ τῆς στρατηγίας, όμως μετὰ ταῦτα λέγεται, ὅτι βασιλεὺς τὸν ἀγρὸν ἐκτή σατο ἢ ὁ στρατηγός. Πῶς τὸν Κύριον εἰρηκέναι τοῖς Ἰουδαίοις, έλεγτι Ἰωάννης· Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἔν ἐσμεν· αὐτοῦ εἰρη κότος, τὴν ἐσχάτην ἡμέραν μηδὲ τοὺς ἀγγέλους, μηδὲ τὸν Υἱὸν εἰδέναι, ἀλλὰ μόνον τὸν Πατέρα; Οτι τὸν τῶν αἰώνων ποιητὴν ἡμέραν ἡ ὥρα ἀγνοῆσαι ἐμήχανον, τοῦτο πᾶσι δῆλον. Οθεν δε κνυται κατὰ τρεῖς τρόπους τὴν αὐτοῦ διδασκαλίαν ἐκθέσθαι τὸν Κύριον. Καὶ τὰ μὲν ὡς ἄνθρωπον δε λέγεσθαι· ὡς τὸ προτεθὲν κεφάλαιον· καὶ τὸν Περ λυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου ἕως θανάτου· καὶ εί, Νῦν ἡ ψυχή μου τετάρακται. Ποτὲ δὲ ὡς Θεόν ὅτ' ἄν φησιν· Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐσμεν· τα, "Οτι ὅσα ἔχει ὁ Πατὴρ, ἐμά εἰσι· καὶ ὅσα τοιαῦτα. Ποτὲ δὲ ὡς Θεὸν καὶ ἄνθρωπον· ὡς ἔτ᾽ ἂν λέγει Εγώ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς. Αρτος γὰρ τὸ σῶμα, Θεὸς δὲ ὁ καταβάς. Καὶ ἐ' ἂν λέγει· Ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι τὴν ψυχήν, κ πάλιν λαβεῖν αὐτήν. Τὸ γὰρ κατ' ἐξουσίαν θεέτει καὶ λαβεῖν, θεότητος· ἡ δὲ ψυχή, ανθρωπότητ Ἐνταῦθα μὲν τὴν ἄγνοιαν, τῶν μαθητῶν τὸ περίερ γον ἀναστείλαι βουλόμενος, προεβάλλετο· ἵνα μ ἀσφαλῶσιν· ὡς οὐ μόνοι, ἀλλὰ καὶ μετὰ ἀγγέλ τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἀγνοοῦντες. Διατί τοῖς Ἰουδαίοις ἔλεγεν ὁ Κύριος Πάντες ὅσοι ἦλθον πρὸ ἐμοῦ, κλέπται καὶ λῃσταί είσα Αρα οὖν λῃσταὶ Μωϋσῆς καὶ οἱ προφῆται ἐτύχης Ο νον ; ΝΟΤΑ. (19) Μετὰ τὴν σάρκωση. * Gen. xvii, 22. 98 Joan. xvi, 15. " Joan. x, 30. το Matth. 16 Joan. vi, 41. " Joan. x, 18. xxιν, 36. το ibid. 8. 7ª Matth. xxvI, 38. Joan, xu, 20. (18) Οὗ φησιν κατεληλυθέναι. In ms. scriptum erat ού φησιν, quod mutatione accentus correxi ; si- mulque recordatus sum loci Plutarchi libro De ma- lignitate Herudoti, quem ante aliquot annos ex professionis mee officio legebam, ἔτι τοίνυν τοῖς ἀπ' ευθείας οὐ βούλονται κακῶς λέγουσι δυσκολίας ἐπικαλεῖν καὶ θρασύτητα καὶ μανίαν, ἐὰν μὴ μετ Ubi interpres: Porro qui aperte male τριάζωσιν. dicere volunt * morositatem exprobrare, ferociam, insaniam, nisi modum servent. Conjectabam vero ego scribi debere ἔστι et οὗ hoc est : . Licet igi. iis qui recta ubi volunt maledicunt, etc., si modan non servent. Eamque ·conjecturamı, quia »‹ displicet, hic ex occasione proponere operæ pre tium duxi. Sensus est, post it carnationem peractam, dum de Verbo nondum de carnato sermo habetur, nomen Filii hominis įp inditum. Vide si vacat Origenem in principio Bi- miliæ nonæ in Jeremiam.

QUESTIONES. Καταστοχασάμενος διάβολος τῆς Χριστοῦ παρου- σία;, ἤγειρε πρὸ ὀλίγου τῆς αὐτοῦ ἐπιδημίας, στασια- στάς τινας, τοὺς περὶ Θευδᾶν καὶ Ἰούδαν, ἑαυτοῖς δόξαν ἁρπάσαντας, καὶ τοὺς πεισθέντας αὐτοῖς ἀνα- στώσαντας· οἱ καὶ διελύθησαν, καθὰ τῷ Γαμαλιήλ εἴρηται. Τούτοις τοίνυν διὰ τούτων αινίττεται, καὶ ὅσοι τούτων ζηλωταὶ γεγόνασιν. Μωυσέως μέν τοι καὶ τῶν προφητῶν, ἤκουσαν τὰ πρόβατα. Τίνος χάριν Ματθαῖος τὴν μητέρα τῶν υἱῶν Ζε- βεδαίου αἰτῆσαι τὴν ἐκ δεξιῶν καθέδραν τοῖς υἱοῖς τὸν Κύριον ἱστόρησε· Μάρκος δὲ οὐκ αὐτὴν, ἀλλὰ τοὺς υἱοὺς τοῦτο αἰτῆσαι ἐξέθετο ; Ματθαῖος λεπτομερεστέρως τὴν ἅμα τοῖς υἱοῖς τῆς μητρὸς πρεσβείαν ἐξέθετο· Μάρκος δὲ βραχυλογίας πάνυ πεφροντικώς, μόνον τῶν υἱῶν ἐμνημόνευσεν ὅπερ εναντιολογία οὐκ ἔστιν Πῶ; ὁ Λουκᾶς τὸν Κύριον εἰπεῖν τοῖς Ἰουδαίοις ἐκθέμενος· Οὐ μή με ἴδητε ἀπάρτι ἕως ἂν εἴπητε Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου· συγγενέσθαι τοῖς Ἰουδαίοις, συμφαγεῖν τε αὐτὸν καὶ διαλεχθῆναι καὶ θαυματουργῆσαι ἐπὶ πλεῖστον ἐξ- ἔθετο; Πῶς δὲ ἀπαγγεῖλαι τῷ Ἡρώδη τους Φαρι σαίους ἐκέλευσεν, Ἰδοὺ ἐγὼ ἐκβάλλω δαιμόνια, καὶ ἰάσεις ἐπιτελῶ σήμερον καὶ αὔριον, καὶ τῇ τρίτη τελειοῦμαι. Μεθ᾿ ἡμέρας γὰρ πλείονας, τὸν σταυρὸν ὑπέμεινε. Τὸ πρῶτον ἄπορον, ταύτην ἔχει τὴν λύσιν· ἐν Γαλιλαίᾳ τῇ ὑπὸ Ἡρώδην τελούσῃ, τοῦ Κυρίου δια ἄγοντος καὶ θαυματουργοῦντος, οἱ τῶν ἐκεῖσε Φαρι. σαίων, οι φορτικὸν αὐτὸν διὰ τὰ σημεῖα καὶ τὴν δι δασκαλίαν ὑπὸ φθόνου ὁρῶντες, καὶ εἰς τὴν Ἰου- δαίαν ἐλάσαι σπεύδοντες, ἔλεγον αὐτῷ, ὅτι, Εξελθε ἐντεῦθεν, δι' ὅτι Ηρώδης θέλει σε ἀνελεῖν. Πρὸς οἷς ὁ Κύριος, συνείς μεθ᾽ οἷας διανοίας τοῦτο ἔλεγον αὐτῷ, ἀπεκρίνατο" Πορευθέντες, εἴπατε τῇ ἀλώ πεκι ταύτῃ, δηλαδὴ τῷ Ηρώδῃ, ὡς δολερῷ, καὶ τὰ ἑξῆς. Τὸ οὖν Εκβάλλω δαιμόνια, καὶ ἰάσεις ἐπι τελῶ σήμερον καὶ αὔριον, τὰς ἡμέρας δηλοῖ τὰς δύο, ἐν αἷς ἐκεῖ διατρίβων ἐθαυματούργει μεθ' ας τῆς ἐπὶ τὰ Ἱεροσόλυμα ήρξατο πορείας, τῇ ἡμέρᾳ δηλονότι τῇ τρίτῃ, ἐν ᾗ καὶ τελειοῦσθαί φησιν, ὡς ἐν αὐτῇ ἀπαρχόμενος τῆς ὁδοῦ τῆς τὸ πᾶν διὰ σταυ- ροῦ ἐν Ἱεροσολύμοις τελειούσης μυστήριον. Τὸ δὲ, Οὐ μή με ίδητε ἀπάρτι, πρὸς τοὺς οἰκήτορας Ίε- ρουσαλὴμ ἦν εἰρημένον, ἣν ἐν τοῖς πρώτοις ἐταλά νισεν εἰρηχώ; Ἱερουσαλήμ, Ιερουσαλήμ, ἡ ἀπο- κτείνουσα τοὺς προφήτας, καὶ λιθοβολοῦσα τοὺς ἀπεσταλμένους πρὸς αὐτήν· ἢ τις ἔκτοτε οὐχ Εώρακε τὸν Κύριον, ἄχρις ἐπὶ πώλου καθήμενον καὶ ὑμνούμενον αὐτὸν ὑπὸ τοῦ ὄχλου καὶ τῶν παίδων ἐθεάσαντο. Δυνατὸν δὲ τὸ ἀπάρτι νοηθῆναι καὶ ἐπὶ η Conjectans diabolus adventum Christi, excitavit paulo ante quam veniret, seditiosos quosdam, Theu - dam et Judam cum sequacibus, qui gloriain sibi arripuerunt, ipsisque adhærentes ad tumultum im- pulerunt ; qui et dissipati sunt '9, ut a Gamaliele di- etum est. Hos itaque per hæc verba designat, reli- quosque qui eos æmulati sunt. At Mosen et prophe- tas oves audierunt. bedæi petiisse a Domino filiis sedem a dextris ** ; Marcus vero non ipsam, sed filios id postulasse nar- ravit st ? Matthæus fusius et exactius matris una cum filiis preces exposuit ; Marcns autem, breviloquentiæ ad- modum studiosus, liberorum duntaxat meminit; quod non est contrarius sermo. Quonam pacto cum Lucas prodiderit, dixisse Do- minum Judæis: Non me videbitis amodo donec dica- tis ts : Benedictus qui venit in nomine Domini” eumdem cum Judæis conversantem, con vescentem, disserentem, et apud eos miracula facientem pluri- bus describat? Quomodo etiam, Herodi jussit Pha- risæos renuntiare : Ecce ego ejicio demonia, et sani- tates perficio hodie et cras, et tertia die consummor **. Post multos enim dies, crucis supplicium passus est. minus degeret in Galilæa, quæ Herodis imperio sub- jecla erat, ibique miracula ederet, Pharisæi illius regionis, qui eum præ invidia sibi cernebant esse molestum ob prodigia et doctrinain, festinabantque illum in Judaam ablegare, dixerunt ei : Exi hinc, quoniam Herodes vult te interfcere s. Quibus Domi- nus, qui intelligeret quo animo id ei dicerent, re- spondit ; lte, et dicite vulpi illi, Herodi scilicet, tan- quam fraudulento ; et quæ sequuntur. Illud igitur, Ejicio dæmonia, et sanitates perficio hodie et cras, duos illos dies indicat, quibus illic commorans, ni- racula edidit; post quos cœpit iter versus Hieroso- lyma, die nimirum tertio, in quo et se consummari afirmat quod eo die iter inchoaret quod omne my- sterium Hierosolymis per crucem consummaturuin erat. Illud vere, Non me videbitis amodo, ad Hiero- solymæ incolas dictum fuit, quam antea miseram prædicavit, his verbis: Jerusalem, Jerusalem, quae occidis prophetas et lapidas eos qui mittuntur ad te Quæ ab illo tempore non vidit Dominum, donec eum pullo insidentem et a plebe puerisque hymnis celebratum spectarunt 87. Potest quoque amodo in- telligi de omni tempore, usque ad quod Dominicam passionem; usque ad quod Dominum intuiti Judæi, 37. • Quamobrem Matthæus retulit matrem filiorum Ze- * Matth. xx, 21. 81 Marc. x, 37. 82 Luc. xiii, 35. 8ª Matth. xx111, 39. * Luc. XIII, 52. se ibid. 34. • Luc. six, Matth. xxi. το Act. v, as ibid. 51. Δύσις. Απορία. Λύσις. Solutio. Difficultas XXIV. Difficultas xxv. Hæc difficultas istam habet solutionem; cum Do-

HESYCHII PRESBYTERI Difficultas xxvi. Solutio. Difficultas XXVII. Difficultas XXVIII. Solutio, Απορία. Λύσις. non amplius cernent eum, donec in gloria paterna A judicium de mundo ferentem conspicati, dicant; Benedictus qui venit in nomine Domini. Quonam modo ait Lucas Dominum dixisse disci- pulis: Venient dies, quando desideretis videre unum diem Filii hominis 88 : quando referat Matthæus hæc eumdem dixisse: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem sæculi ª¸ Promissionem suam implens Dominus, post ascen- sionem mansit cum apostolis : ob quod inexpugna- biles et invicti adversariis exstiterunt. Verumtamen inter tentationes, recordati prioris cum illo con- versationis, cibi communis, et continui congressus, hujus desiderio tenebantur. Par quoque est fideles qui in fine mundi invenientur, exspectato Antichri- sti adventu, tempus desideraturos, quo discipulis commanens Dominus miracula edebat. Qua ratione Matthæus duos cæcos Domino occur- risse ad Jericho ; Marcus autem unum, et Lucas, eosque diversos tradiderunt " ? Non unum tunc Christus cæcum, neque duos, sed ad quatuor usque sanitati reddidit. Unum qui- C dem, de quo Lucas narravit, in Jericho intrans; post quod et Zacchæum vocavit; alium, quem Mar- cus describit, juxta viam sedentem, mendicantem et nomine Bartimæum. Alii vero duo, sunt illi apud Matthæum, qui exeunti Domino occurrerunt, et ab ipso sanati sunt. Nihil vero mirum, omnes Domi- num vocare, filium Davidis; quod jam ipse ex mi- raculis esset illustris. Cujus ergo Matthæus Dominum ait sedisse super asinam et pullum; Marcus et Lucas, super pullum duntaxat ; Joannes, super asellum 94 ? Matthæus volens ostendere pullum indomitum fuisse ac recens natum, simul assumptam et ma- trem ipsius declaravit; non tanquam asinæ insede. rit Dominus, sed ut ex sequela fiduciam caperet pullus. Marcus autem et Lucas simplicius rem enar- rarunt, Matthæus quidem, juxta dictum prophetæ, id est : Preleris παντὸς τοῦ χρόνου, τοῦ μέχρι τοῦ Δεσποτικοῦ πά- θους· μέχρις οὗ τὸν Κύριον έωρακότες Ἰουδαῖος, οὐκέτι ὄψονται αὐτὸν, ἄχρις ἂν ἐν τῇ δόξῃ τῇ τα τρικῇ κρίνοντα τὸν κόσμον θεώμενοι, είπωσιν· Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου. Πῶς Λουκᾶς εἰπεῖν φησὶ τὸν Κύριον τοῖς μαθη ταῖς· Ἐλεύσονται ἡμέραι, ὅταν ἐπιθυμήσητε μίαν τῶν ἡμερῶν τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου ἰδεῖν καί τοι ἱστορήσαντος Ματθαίου εἰρηκέναι αὐτόν· Ἰδοὺ ἐγὼ μεθ᾽ ὑμῶν εἰμὶ πάσας τὰς ἡμέρας, έως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος ; Τὴν μὲν ὑπόσχεσιν αὐτοῦ πληρῶν ὁ Κύριος, και μετὰ τὴν ἀνάληψιν [ἦν] σὺν τοῖς ἀποστόλοις· ὅθεν καὶ δύσμαχοι καὶ ἀκαταγώνιστοι τοῖς ἀντιτασσομέν νοις ὑπῆρχαν. Πλὴν ὅμως ἐν τοῖς πειρασμούς με μνη μένοι τῆς προτέρας αὐτοῦ συνδιαγωγής, συνεστιά σεώς τε καὶ συνεχούς ὁμιλίας, ταύτην ἐπάθουν. Εί- κὸς δὲ καὶ τοὺς ἐν τῇ συντελείᾳ εὑρισκομένους πο στοὺς, προσδοκωμένης τῆς τοῦ ᾿Αντιχρίστου παρ ουσίας, τὸν καιρὸν ἐπιθυμεῖν, καθ᾽ ἐν τοῖς μαθηταίς συνδιατρίβων ἐθαυματούργει ὁ Κύριος. Πῶς Ματθαῖος δύο τυφλούς συναντῆσαι τῷ Κυρ κατὰ τὴν Ἱεριχώ, Μάρκος δὲ ἕνα, καὶ Λουκῆς, τεί τούτους διαφόρους ἐξέθεντο ; Οὐχ ἕνα τότε ὁ Χριστὸς τυφλὸν, οὔτε δύο, αλλά καὶ τέσσαρας ἰασάμενος ἔτυχεν. Ένα μέν, όνπς Λουκᾶς ἱστόρησεν, εἰσιὼν εἰς τὴν Ιεριχώ, μεθ' δ καὶ τὸν Ζακχαῖον ἐκάλεσεν· ἄλλον, ὅνπερ ὁ Μάρκος ἀν εγράψατο,παρὰ τὴν ὁδὸν μὲν καθήμενον, προσαιτούν τα δὲ, Βαρτιμαῖον λεγόμενον. "Αλλοι δὲ οἱ δύο, οἱ ἐν τῷ Ματθαίῳ κείμενοι, οἱ ἐξιόντι τῷ Κυρίῳ συναντή σαντες, καὶ παρ' αὐτοῦ ἰαθέντες. Οὐδὲν δὲ ξένον τέτ τας υἱὸν Δαβίδ καλεῖν τὸν Κύριον· διὰ τὸ ἐκ τῶν σημείων αὐτὸν περιφανή λοιπόν γενέσθαι. Διατί Ματθαῖος μὲν ἐπὶ ὄνον καὶ πῶλον λέγει καθίσαι τὸν Κύριον· Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς ἐπὶ τ λον μόνον· Ἰωάννης δὲ ἐπὶ ὀνάριον ; Ὁ μὲν Ματθαῖος τὸ ἀδάμαστον καὶ νέον τοῦ τά λου ἐνδείξασθαι βουλόμενος, συμπαραληφθῆναι ἐξ ἔθετο καὶ τὴν τούτου μητέρα· οὐχ ὥστε ἐπικαθίσει αὐτῇ τὸν Κύριον, ἀλλ᾿ ὥστε τῇ ἀκολουθήσει παρα θαρσύνειν τὸν πῶλον. Μάρκος δὲ καὶ Λουκᾶς ἀπλε στερον τὸ γεγονὸς ἐξέθεντο. Ματθαῖος μέν του 191 ΝΟΤΑΕ. so Matth. xx, 30; Marc. x, 46; Luc. xv, 35. 88 Luc. XVII, 22. 89 Matth. ΧΧVΙΙ, 20. xx1, 7; Marc. x1, 7; Luc. xix,35; Joan. x11, 14. (20) Ματθαῖος μέν τοι. Ad textum Matthæi conta- minatissime omnibus modis leges in Origene, p. 432: Ἔτι δὲ ἀντὶ τοῦ · καὶ ἐπιβεβηκὼς ἐπὶ ὄνον, καὶ πῶς λον υἱὸν ὑποζυγίου, καὶ πῶλον νέον, ἢ ὡς ἐν τισί, πῶλον ὑποζυγίου· ὁ δὲ Ιωάννης ἀντὶ τοῦ· ἐπιβεβη- κὼς ἐπὶ ὑποζύγιον, πεποίηκε· καθήμενο; ἔρχεται ἐπὶ Matth Eluere tamen poteris, hunc fere it πῶλον ὄνου. modum : Ἔτι δὲ ἀντὶ τοῦ· ἐπιβεβηκὼς ἐπὶ ὑπ ζύγιον, καὶ πῶλον νέον, Ματθαῖος, ἐπὶ ἄνει καὶ πῶλον υἱὸν ὑποζυγίου, ἢ ὡς ἐν εἰσὶ, πωλ υποζυγίου· ὁ δὲ Ἰωάννης πεποίηκε, καθήμενα ἔρχεται ἐπὶ πῶλον ὄνου.

Mid EE cU MM: (NU. i: Αύσις. AUS c X Mo. m Uo.» —- — WM "Απορία, D YARLE LECTIONES. 5 ἐπ, Expungendum fuil εἰς, quod in edit. Sirm. povcedebat, — ? zo. € ἐν αὐταῖς. — 7 C εἰσ- ἤγαγε. "" εἰς Χαλ. Bosius Nostro tribuit lectionem πάντες εἰς Χαλ,, sed. πάντες des. in A οἱ C. δ᾽ Ep. v. psy. À Ἐματραδθά. ' ἔστι. In A post «jx. ponitur. " Ὁ προσχεῖσθαι. 3 χρότου — tv. line colligi- iur, Nostrum vers. 5. habuisse Jeclionem emendata ἐπιχρυτοῦντες pro ἐπικρατοῦντες, quie est rec. de. tto. Ὁ C γιγνομένου, 5 C διηνθισμένου, κυ ὁ λογισάμενοι. o o wo KMS KEPAA, D'. : Difficulias xxx. TJ nnd EEG oar a "CE Solutio. χατὰ τὸ ὑπὸ τοῦ προφήτου λεχθὲν, ἐπιδεθηχέναι ἐπὶ ὄνον καὶ πῶλον εἶπεν " ὅτι διὰ τοῦ πώλου καὶ τῇ ὄνῳ ἔχάθητο, ἑπομένῃ χαὶ συνεργούσῃ τῷ τοῦ Κυ- οίου ὀχήματι. Ἐὲ δέ τις ἀποροΐη, τίνος χάριν Ματ- θαΐος μὲν τὸν προφήτην ἐχθέσθαι φησὶν ἐπὶ ὄνον χαὶ πῶλον καθίσαι τὸν Κύριον’ ἢ δὲ τῶν Ο' "Ἔχδοσις ἐπὸ πῶλον ἦνου χαθίσαι περιέχει " τοῦτο μανθανέτω, ὡς τῇ Ἑδραϊκῇ γλώττῃ κεχρημένοι οἱ ἀπόστολοι, ἅτε τῆς Ἑλληνικῆς εὐγλωττίας ἄπειροι, καὶ τῆς τῶν Ο’ ἐχδόσεως, ὥσπερ ταῖς αὐτῶν βίθλοις ἀρχαιοτέρως ἐχτεϑείσαις ἐνεφέρετο, οὕτω τὰς προφητικὰς μάρτυ- ρίας ἐξέθεντο" τοῦ Πνεύματος τοῦτο οἱχονορήσαντος, ἵνα μὴ ὡς ἐκ συνθήματος φανῶσι συντάξαντες. Ὃ μέντοι πῶλος τὰ ἔθνη, ἡ δὲ τούτου μήτηρ, τοὺς Ἰουδαίους αἰνίττεται. Ἑκχάτερος ὡς ἐν ἅπασι χαὶ ἐν τούτῳ ἠλήθευσε. Τὴρωίας γὰρ, καθώς φησιν ὁ εὐαγγελιστὴς, ἐπανά- γῶν ἐπὶ τὴν πόλιν ὁ Κύριος, ἐπείνασε᾽ καὶ ἐἰθὼν' ἐπὶ τὴν συκῆν", οὐχ εὗρεν εἰ μὴ φύλια μένον. Εἰρηχὼς οὖν " ΜΙηχέτι ἐκ σοῦ καρπὸς γένηται, πανῖ φαχρῆμα ταύτην ἐξήρανε. Διὰ δὲ τὸ μέγεθος καὶ τὸ ξένον τοῦ θαύματος, τῇ ἐπαύριον οἱ μαθηταὶ ταύ- τὴν κατοπτεύσαντες, ἐφ᾽ ᾧ πολυπραγμονῆσαι εἰ καὶ αἱ ῥίζαι ὡσαύτως τῷ στελέχει καὶ τοῖς χλάδοις ἔξῃ- ράνθησαν, ἐξεπλάγησαν τῇ βεδαιώσε: τοῦ θαύματος. Ἑξήρανε γὰρ ταύτην ὁ Κύριος, τῆς ἰδίας δυνάμεως πεῖραν τοῖς μαθηταῖς παρασχόμενος, διὰ τὸ προσδο- χώμενον πάθος. Ἐπειδήπερ ἐν ταῖς εὐεργεσίαις πολυτρόπως τὴν δύναμιν ἐπεδείξατο" τῆς δὲ τιμωρη- πικῆς δυνάμεως οὐ παρέσχετο πεῖραν - ἣν ἀναγκαίως ἐν τῷ ἀψύχῳ νῦν ἐπεδείξατο, Τοὺς μέντοι πωλοῦν- τας καὶ ἀγοράζοντας, ἐν ταῖς δύο ἐξέδαλεν ἡμέραις, τῇ τε πρώτῃ καὶ τῇ μετὰ τὴν, ἅτε τῷ τῆς φιλοχερ- δίας καὶ καπηλείας ἀναιδῶς ἐγχειμένους νοσήματι. Ὁ Πῶς Ματθαῖος καὶ Μάρκος τὸν οἰκοδεσπότην φη- οἷν (31), ὃς τὸν ἀμπελῶνα ἐφύτευσε, πολλοὺς ἅπο- ᾿Ανθύτου Ματθαῖος μὲν αὐθημερὸν τὴν συχῆν ξη- ρανθῆναι ἱστόρησεν, Μάρχος δὲ τῇ αὔριον; Ὥσαύ- πῶς δὲ καὶ τοὺς πωλοῦντας χαὶ ἀγοράζοντας ἐν τῷ ἱερῷ, ὁ μὲν ἐν ἦ ἡμέρῃ τῷ πώλῳ ἐχαθέσθη ὁ Κύριος εἰσελθὼν εἰς τὴν πόλιν, ἐχδληθῆναι ὑπ᾽ αὐτοῦ ἱστο- ρεῖ" ὁ δὲ ἐν τῇ ὑστεραίᾳ. Καὶ τίνος χάριν καρπὸν ἐχ τῆς συκῆς ἐν οὐ καιρῷ ἐζήτει " ἢ πῶς ἀγαναχτή- σας, ὅτε μὴ εὕρε, ταύτην ἐξήρανεν ; | ascendisse super asmam et pullum dixit"* ; quia per pullum etiam asinze insidebat, sequenti et ad- jnvanti Domini vecturam. Quod si quis dubitaverit, "quare Matthzeus dieat prophetam declarasse Domi- num sedisse*super asinam et pullum ** ; editio au- tem LXX super pullum asinze sedisse contineat ; hioc discat, apostulos Hebraica lingua usos, utpote Grieczo eloquenti:e ignaros, atque ex LXX editione, quem- admodum in eorum libris antiquius exaralis fere- batur, sic prophetica testimonia citasse; Spiritu ita dispensante, ne tanquam ex condicto viderentur conseribere. Ceterum pullus, gentes; maler vero illius, Judzos designat. ] Difficultas xxx. Quidita, quod Malthzeus et Marcus aiunt patrem- familias, qui vineam plantavit, multos misisse Pro qua re Matthzeus quidem (iei arborem sta- tim codem die arefactam ** refert, Marcus vero die sequenti ? Consimiliter et vendentes ementesque in templo ?5, ille quidem die qua pullo insedit Domi- nus in urbem ingrediens *, narrat ab eo fuisse ejectos; Marcus vero postridie "", EL eur fructum extra tempus a ficulnea requirebat; aut quo pacto quod non invenisset indignatus, arefecit eam ? Vterque, sicut in omnibus, ita etin hoc vere lo- cutus est. Mane enim, ut. ait Evangelista, reser- tens in civitatem. Dominus, esuriit, et veniens ad ficum, mon invenit nisi folia. tantum **, Cum ergo ; dixisset, Nunguam ex te [ructus nascatur ; continno illam arefecit. Propter magnitudinem autem et no- vitatem miraculi, crastino die discipuli eam oculis lusirantes, ul diligenter explorareut, num radices pariter cum Lrunco et ramis arid:e essent, obstupe- facti sunt rei mire confirmatione. Ipsam quippe arcfecit Dominus, ut sux potenti: specimen disci- pulis exhiberet, propler imminentem passionem. Quandoquidem in beneficiis modis variis vim suam exseruerat ; at ultricis virlutis exemplum non dede- rat; quam necessario in re inaninia nune ostendit. Vendentes porro et ementes, duobus diebus expulit, primo et secundo, ut avaritize et cauponationis abs- que pudore morbo affectos. pro eo, et ascendens super subjugalem, et pul- lum juvenem, Magus, super asinam, et pul- Yum filium subjugalis, aut ui in quibusdam ezemplu- vibus liabelur , pullum subjugalis ; Joannes vero po- sui, Sedens venit super pullum asin:z. — Quod si insuper consulueris Cyrilli Commentarium in Zatha- riam, mutes velim ex sensu εὐτεχνέαν in εὐτεχνίαν : cum enntra φιλοτεκνεῖ pro φιλοτεχνεῖ habeatur initio Catcnx: ad Marcum, in Encomio Procopii, ante finem. Loca non profero , quia. plura dicere aut describere piget. 55 Zach. ix, 9. γ᾽ Matth. xxr, 19, ?* ibid. S. "5 Mare. xi, 20. "56 Matth. xxr, 12. — *' Marc. xi, 15. 58 Matth, xxi, 18. s NOTJE. (21) Φησὶν pro φασίν, Sepe in hoc tomo, et pas- sim apud auctores interdum ex idiotismo, ut vide- tur, interdum errato librariorum, maxime ob brevia- tam seriptionem. Sic apud Gregorium Nyssenum oratione 8 in Cant. cant. t. I, p. 594 C. φησὶ habet editio , φασὶ codex Regius 1797. Non ergo temere mutandum ; uL fecit Allatius. in Notis Fustathii Hexaemeron p. 155, de loco. Chrysostomi ad Jerem. xvi, 41. Catenz Ghislerianz, t. ll, p. 955. Vide Catenam in Job, p. 519, 480, 111.

HESYCHIT PRESBYTERI Solutio. rtionis. Difficultas xxxI. Απορία. Difficultas xxxII. servos, ut fructus ab agricolis acciperent ; Lucas A autem, unum post alium 1 ? Quia illi quidem per complexionem, et quasi in summa variis temporibus sigillatin missos prophetas indicarunt; hic vero magis peculiariter unum et unum missos fuisse. Ex quibus ambobus claret, eos qui missi sunt plures fuisse, missos autem singu- latim non simul omnes. Unde eos separans Lucas ait : illum quidem ceciderunt, illum vero in capite vulneraverunt, illum autem occiderunt. Cæterum hoc non contrarii sermonis est sed variæ di- Qua causa alius ante sex dies Paschæ, alius, anie duos, historiam unguenti proferunt ; licet uterque in Bethania rem contigisse prodant : et alter omnes dicit discipulos conquestos fuisse de muliere ', alter vero Judam solum ; tametsi ambo domum Simonis commemorent * ? Ex hisce omnibus liquet, diversas personas di- versis temporibus unguento Dominum illiniissc. Illa enim apud Lucam reliquis antiquior, narratur, non in Bethania, sed in Galilæa hoc fecisse, apud Simonem quemdam Pharisæum ; non autem lepro- sum; ut Matthæo et Marco probatur, ante biduum Pascha id per mulierem gestum esse. Pari modo et apud Joannem alia est ab illis. Erat enim Lazari soror. Quo factum est, ut modo cuncti discipuli increparent, modo unus Judas, cum non una femina, sed diversæ redarguerentur. Quanam ratione Matthæus et Marcus, post Be- thaniæ cœnam, Judam referunt pactum fuisse de argento proditionis, Lucas autem, quando Chri- stus finem imposuit sermoni de omnium consum- matione" ; Joannes vero coenam quidem memoravit, verum Bethaniam tacuit : et de tempore ab aliis dissonare videtur, mentionem faciens noctis, qua a Judæis Dominus comprehensus est ? Nihil cum dissonantia dictum est ab evangelistis; sed quæ apud alios deerant, unusquisque narravit, sancto motus Spiritu; quo necessaria fieret eorum quatuor lectio. Igitur e monte Oliveti descendens Dominus, post sermones illos de rerum consumma- tione, Bethaniam venit ; unde Judas post unguenti oblationem, concitatus avaritiæ morbo, quod nempe illius pretium non accepisset, abiit statim, Doni- numque vendidit, ante biduum Paschæ. Joannes vero, relictis sermonibus de fine mundi, de consilio pontificum ad occidendum Dominum, unctione illa Bethaniæ alibi enarrata, necnon conventione pro- VARIÆ LECTIONES. στείλαι δούλους, ἵνα τοὺς καρποὺς παρὰ τῶν γεωρ γῶν λάβωσι· Λουκᾶς δὲ κατὰ ἕνα ; Λύσις. Ὅτι οἱ μὲν περιεκτικῶς καὶ ὡς ἐν κεφαλαίω τοὺς κατὰ καιρὸν σταλέντας καθ᾿ ἕνα τοὺς προφήτας ἐξ. ἔθεντο· ὁ δὲ λεπτομερεστέρως ἕνα ἕνα ἀπεστάλθαι. Ἐξ ὧν ἑκατέρων δείκνυται, πλῆθος μὲν εἶναι τοὺς πεμ- φθέντας, καθ᾿ ἕνα δὲ καὶ οὐ πάντας ὁμοῦ. Ὅθεν του τους διαιρῶν ὁ Λουκᾶς φησιν· "Ον μὲν ἔδειραν, ἐν δὲ ἐκεφαλαίωσαν, ὃν δὲ ἀπέκτειναν. Τοῦτο δὲ οὐκ έκαν τιολογίας, ἀλλὰ διαφόρου φράσεως ἐστιν. Τίνος χάριν, ὁ μὲν πρὸ ἓξ ἡμερῶν τοῦ Πάσχα, ο Β δὲ πρὸ δύο, τὴν ἱστορίαν τοῦ μύρου λέγουσιν· καίτα ἑκάτερος ἐν Βηθανία • ταύτην γενέσθαι ἐκθέμενης καὶ ὁ μὲν πάντας εἶπε τοὺς μαθητάς μέμψασθαι τη γυναικί· ὁ δὲ τὸν Ἰούδαν μόνον· καίτοι ἀμφότερο τῆς οἰκίας Σίμωνος μνημονεύσαντες ; Ἐκ τούτων δείκνυται, διάφορα πρόσωπα ἐν διατί ροις καιροῖς τῷ μύρῳ τὸν Κύριον ἀλείψαι. Η μὲν γὰρ παρὰ τῷ Λουκᾷ ἀρχαιοτέρα τῶν ἄλλων ἱστόσο ται, οὐκ ἐν Βηθανίᾳ, ἀλλ' ἐν Γαλιλαία τοῦτο πρό ξασα, παρὰ Σίμωνί τινι Φαρισαίῳ· οὐ μένει το λεπρῷ· καθάπερ Ματθαίῳ δοκεῖ καὶ Μάρκῳ, που ἓξ ε' ἡμερῶν τοῦ Πάσχα, τοῦτο ὑπὸ τῆς γυναικός πεπράχθαι. Ὡσαύτως δὲ καὶ παρὰ τῷ Ἰωάννη, ἑτέρα παρὰ ταύτας Λαζάρου γὰρ ἦν ἀδελφή. Όθεν ευν έδαινε, ποτὲ μὲν ἅπαντας τοὺς μαθητὰς ἐπιτιμήσει ποτὲ δὲ τὸν Ἰούδαν· οὐχ ἑνὸς προσώπου, ἀλλὰ εται φόρων ὄντων τῶν ἐπιτιμηθέντων. Πῶς Ματθαῖος μὲν καὶ Μάρκος μετὰ τὸ ἐν Βηθα νία δεῖπνον, συμφωνῆσαι τὸ περὶ τῆς προσε ἀργύριον, τὸν Ἰούδαν ἐκτίθενται· Λουκᾶς δὲ ἡναι λαλῶν τὰ περὶ συντελείας επαύσατο· Ἰωάννη; & δείπνου μὲν ἐμνημόνευσεν, οὐ μέντοι τὴν Βηθανία ἱστορεῖ· καὶ περὶ τὸν καιρόν ἐστι πρὸς τοὺς ἄλλο ὡς δοκοῦσιν ἀσύμφωνος, νυκτὸς μνημονεύων, ἐν παρὰ τῶν Ἰουδαίων ὁ Κύριος συνείληπται, Οὐδὲν ἀσυμφώνως τοῖς εὐαγγελισταῖς εἴρητα ἀλλὰ τὰ παρὰ ἀλλήλων ἐλλειφθέντα ἕκαστος (στό ρησε, Πνεύματι ἁγίῳ κινούμενος· ἵνα ἀναγκαία είν τῶν τεσσάρων ἡ ἀνάγνωσις. Ἀπὸ τοίνυν τοῦ ὄρους τῶν ἐλαιῶν ὁ Κύριος καταβὰς μετὰ τοὺς περὶ τῶν τελείας λόγους, εἰς Βηθανίαν ἦλθεν, ὅθεν Ἰούδας μετὰ τὴν προσφορὰν τοῦ μύρου ἐρεθισθεὶς τῷ τῆς φιλαργυρίας νοσήματι, ὅτι δὴ τὴν τούτου οὐχύτ εδέξατο τιμὴν, ἀπελθὼν εὐθέως τὸν Κύριον ἐπίπρασε πρὸ δύο ἡμερῶν τοῦ Πάσχα. Ἰωάννης δὲ παραλίας τοὺς περὶ συντελείας λόγους καὶ τὴν τῶν ἀρχιερέων ἐπὶ τῇ ἀναιρέσει τοῦ Κυρίου βουλὴν, καὶ τὸ ἱστορηθε Marc. si, 4. * Joan. xii, † ; Matth. xxvi, 2. 'Mar * Luc. xxi, 5. * Joan. xii, 2, 30., * Matth. xxι, 33; Marc. xit, 1. 1 Luc. xx, 9. xιν, 1. * Luc. vi, 37. • Matth. xxvi, 14; Marc. xiv, 10. • In ms. semper B:0. e* F. δύο.

QUESTIONES. Απορία. Λύσις. Difficultas xxxii. Solutio. Difficultas xxxIV. ἐν Βηθανίᾳ μύρον, καὶ τὸ σύμφωνον τῆς Ἰούδα προ- Α δοσίας, τὰ ἐν τῇ νυκτὶ λεχθέντα τε καὶ πραχθέντα ἐξέθετο, ἐν ᾗ παρεδόθη. Πῶς Ματθαῖος μὲν αὐτὸν ὁμολογῆσαι τὸν Ἰούδαν τὴν προδοσίαν ἐξέθετο, εἰπόντα· Μή τι ἐγώ είμι, Ραβδί; Ιωάννης δὲ, ὅτι ὁ Χριστὸς τὸ ψωμίον αὐτῷ δέδωκεν, ὡς τῇ προδοσία σημεῖον ; Ότι πολυτρόπως ποικίλας τὴν αὐτοῦ διδασκαλίαν ὁ Κύριος, καὶ τὸν Ἰούδαν, οὐχ ἅπαξ, οὐδὲ δίς, ἀλλὰ καὶ πολλάκις, ποτὲ μὲν συνεσκιασμένως ἐλέγχων, ποτὲ δὲ φανερωτέρως, ἀνέκοπτε τῆς ἐγχειρήσεως. Τὰ μὲν οὖν πρῶτα τῆς ἐν τῷ δείπνῳ τούτου χάριν δια λέξεως Ματθαῖος ἐξέθετο· τὰ δὲ τελευταῖα Ιωάννης, ἀρξάμενος ἀπὸ τοῦ νιπτήρος, καὶ παραλιπὼν τὰ ἐν τῷ Ματθαίῳ εἰρημένα. Ἐπειδὴ γέγραπται, μετὰ τὸ ψωμίον, εἰς τὸν Ἰούδαν εἰσελθεῖν τὸν Σατανᾶν, μὴ ξενισθῶμεν. Οὐ γὰρ τὸ ψωμίον αὐτῷ τούτου παρ αίτιον· ἤδη γὰρ ἦν βεβληκώς εἰς τὴν καρδίαν αὐτοῦ τῆς προδοσίας τὸ τόλμημα· ἀλλὰ τότε ὅλως εἰς αὐτὸν ἐχώρησε, τὸ ἀμετανόητον αὐτοῦ (22) θεασάμενος. Πρὸ γὰρ τούτου ἠρέμα τούτῳ προσέβαλλε. Τὸ ψω μίου τοίνυν σιδηρίου Ιατρικοῦ τάξιν ἐπεῖχεν, ἢ ἐμ- πλάστρου ἐπιτιθεμένης, καὶ ἐκκαλυπτούσης τὰ κε- κρυμμένα τραύματα. Τίνος χάριν Ματθαῖος μὲν ἐν τῇ πρώτῃ τῶν Ἀξύ μων, τὸ δεῖπνον γεγονὸς ἐκτίθεται· οἱ δὲ ἄλλοι τὴν ἡμέραν αὐτὸ τοῦ Ἰουδαϊκοῦ Πάσχα ἐπιφημίζουσιν· Ιωάννης δὲ πρὸ τῆς ἑορτῆς τοῦ Πάσχα τοῦτο γενέσθαι μαρτύρεται, τοῦ ψωμίου μνημονεύσας, ὅπερ ὁ Κύ ριος τῷ Ἰούδᾳ ἐπέδωκε, καὶ εἶπε πρὸς αὐτό, "Ο ποιεῖς, ποίησον ἐν τάχει· καὶ προσθεὶς ὅτι τινὲς ἐδόκουν, ὅτι λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Αγόρασον ὧν χρείαν ἔχομεν εἰς τὴν ἑορτὴν, ἢ τοῖς πτωχοῖς ἵνα τι Τὴν τεσσαρεσκαιδεκάτην του μηνός του πρώτου, Πάσχα σύνηθες τῇ Γραφῇ καλεῖν· ὡς ἐν αὐτῇ ἀνα- μέσον τῶν ἑσπερινῶν, τοῦ ἀμνοῦ ἐσθιομένου ἐπ' ὀξύ- μοις· τὴν δὲ πεντεκαιδεκάτην ἡμέραν, οὐ Πάσχα, ἀλλ᾽ ἑορτὴν τοῦ Πάσχα, ήγουν ἑορτὴν Ἀζύμων· και θώς φησι Μωυσῆς, ὅτι, Ἐν τῷ πρώτῳ μηνί, τῇ ιδ' ἡμέρᾳ τοῦ μηνός, ἀναμέσον τῶν ἑσπερινῶν, Πα· σχα τῷ Κυρίῳ. Καὶ ἐν τῇ πεντεκαιδεκάτῃ ἑορτή Αζύμων τῷ Κυρίῳ. Πρὸ οὖν ταύτης τῇ ιδ' οψίας ἤδη οὔσης συνδειπνήσας τοῖς μαθηταῖς τὸ τυπικὸν Πάσχα ὁ Κύριος, τότε καὶ τὸ μυστικὸν αὐτοῖς παρο έδωκε Πάσχα · οὐδαμῶς δὲ ἐκωλύοντο ἐκ τοῦ νόμου τὰ πρὸς τροφήν, ἢ πωλεῖν ἢ ἀγοράζειν, ἢ ἐλεημοσύ την παρέχειν· διὰ τὸ εἰρῆσθα: · "Οσα ποιηθήσεται ὅτε δὲ πάντων τῶν ὀφειλόντων αὐτοῦ τὸ πάθος σβέσαι γενομένων παρὰ ditionis Judæ; ea quæ per illam noctem dicta fa- claque sunt, in qua traditus est, memoriæ reliquit. Qui Matthæus ipsum Judam edixit fassum esse de proditione sua, aiendo : Nunquid ego sum, Rabbi *? Joannes, Christum ipsi dedisse buccellat, ut proditioni signum 10 ? Quoniam diversis modis proponens doctrinam suam Dominus, et Judam non semel, neque bis, sed sape, interdum obscure, clarius interdum ar- guens, retrahebat ab incepto. Priora ergo illa ser- monis eam ob rem habiti in cœna, narravit Mat- thæns; postrema Joannes, incipiens a lavipedio, et relinquens res a Matthæo memoratas. Quod autem scriptum est, post buccellam, in Judam introiisse Satanam, ne nobis mirum videatur. Non enim buc- cella ci hoc effecit; quandoquidem jam diabolus immiserat in cor ejus facinus proditionis; verum tunc omnino in cum insiliit, impoenitentem cernens; antea quippe sensim adoriebatur. Buccella ergo locum tenuit ferramenti medicorum, aut emplastri, ηuod superponitur, et occulta vulnera patefacit. Qua gratia Matthæus quidem prima Azymorum die cœnam factam docet, alii vero diem celebrant Pascha Judaicum ", Joannes autem id ante diem festum Pascha evenisse perhibet, mentionem fa- ciens buccellæ, quam Dominus Judæ porrexit, cum his verbis : Quod facis, fac cito ; addensque quodl quidam putabant, quod dixisset ei Jesus: Eme ea quæ opus sunt nobis ad diem festum; aut egenis ut cliquid daret ? Decimumquartum primi mensis diem solet Scri- ptura appellare Pascha; quod in eo inter vesperas agnus comederetur cum azymis; decimum quintum autem, non Pascha, sed festum Pascha, seu festum Azymorum : sicut ait Moyses : In primo meuse, quartadecima mensis, inter medium vesperarum, D Pascha Domino. Et in quintadecima die solemnilas Azymorum Domino 13. Ante ergo illum diem, deci- maquaria, cum sero jam esset, cana cum discipu lis facta Paschatis typici, tunc Dominus mysticum quoque ipsis tradidit Pascha. Nullatenus autem pro- hibebantur per Legem, quin cibos venderent aut emerent, vel darent eleemosynam, propterea quod dictum est : Quæ fient animæ, illa fient vobis “.Quo- vatu depravationem adducendis : "1 Matth. xxvi, 17; Mare. xiv, 42; Lnc. xxn, 7. ts Joan. xiii, • Matth. xxνι, 25. 1º Joan, xiii, 26. 1, 27, 29. 13 Levit. XXIII, 5, 6. 1 Exod. x, 16. (22) Τὸ ἀμετανόητον αὐτοῦ. Idem tradit Severus Antiochenus ad Joannis testimonium, verbis ob par- (sine dubio scripserat κρείτ τοῦ Σωτῆρος, κρεῖττον Verum ubi, omnibus qua των) θεραπείας ἐγένετο. malum ejus Jude exstinguere ac sedare debuerant, a Salvatore adhibitis, medicina superior exstitit.

Cedron 31 ? circa suspicati sunt discipuli, ad tale ministerium Iudam legatum fuisse post buccellae susceptio- nem. Quo modo Lucas quæ multo tempore cœnam præcesserant, nonnulla etiam quæ subsecuta sunt, tanquam inter coenam facta enarrat; quæ apo- stolis edisseruit Christus, de vitanda contentione circa primatum ; quæque Petro, prædicens ne- gationem : quorum prius, multo ante coenam Mat- thæus et Marcus docuerunt nos; posterius vero, post cœnam, jam Jesu ad montem proficiscente **? Quia super omnia mandata, Christo grata acce- plaque erat humilitas, ut qui eam et operibus de- monstraret, saepe de illa ad discipulos sermonem Β habuit. Primo in beatitudinibus, tum semel, tum bis ; deinde quando petierunt filii Zebedæi, ut ad dexteram et ad sinistram illius sederent 18 ; ad- hæc in ccena, cum, uti par est, discipulos ad amo- rem principatus concitasset Judæ temeritas, qui manum suam cum Domino intingere in catino au- vani per lavipedium ', Domini de humilitate do- ctrinam, exposuerunt, derelictis iis singuli quæ ab aliis dicta fuerant. Eodem modo ardorem Petri cognoscens, frequenter ei rem declarat; et in cœna prædicens negationem, et in montem pergens oli- varum : verum quæ in cœna dicta sunt de prædi- ctione negationis Petri, Lucas et Joannes scripse- narrarunt. Quid rei est, quod Jesum illi quidem narrant as- sumpsisse in Gethsemani discipulos, et orasse, illicque traditum fuisse; Lucas vero in monte oli- varum; Joannes in horto quodam trans torrentem Diversis quidem vocibus, at concordibus senten- tiis utrique retulerunt. Post conam enim, juxta montem Oliveti ss, ad cujus radices sita est Gellise- mani trans torrentem Cedron, ubi erat hortus, quemadmodum a Joanne dictum est. Unde recedens quasi ad jactum lapidis, et in ipso montis vertice constitutus, iterumque orans, ad discipulos venit in Gethsemani somno gravatos; ubi et comprehen- sus est. narrant de passione orasse ; Lucas, semel; al Joannes neque hoc litteris tradidit ss ? Α ψυχῇ, ταῦτα ποιηθήσεται ὑμῖν. "Οθεν ὑπενόουν οἱ μαθηταὶ εἰς τοιαύτην διακονίαν σταλήναι τὸν Ἰούδαν μετὰ τὴν τοῦ ψωμίου υποδοχήν. Πῶς ὁ Λουκᾶς τὰ πρὸ πολὺ τοῦ δείπνου γινόμενα πρότερον, ἔνια δὲ καὶ ὕστερον ὡς ἐν τῷ δείπνῳ γε γονότα ἐκτίθεται· ὅσα τοῖς ἀποστόλοις διελέχθη, περί τοῦ μὴ δεῖν περὶ πρωτείων φιλονεικεῖν· καὶ ὅτι τῷ Πέτρῳ προαγορεύων τὴν ἄρνησιν ὧν τὸ μὲν πρότι ρον πρὸ πολλοῦ τοῦ δείπνου Ματθαῖος καὶ Μάρκες ἡμᾶς ἐδίδαξαν· τὸ δεύτερον δὲ μετὰ τὸ δεῖπνον, ξε τοῦ Ἰησοῦ πρὸς τὸ ὄρος ἐδεύοντος ; Επειδή παρά πάσας τὰς ἐντολὰς, περισπούδαστος τῷ Χριστῷ ἡ ταπεινοφροσύνη, ὡς καὶ διὰ τῶν ἔργεν αὐτὴν ἐνδειξαμένῳ, πολλάκις περὶ αὐτῆς τοῖς μετ ταῖς διηλέχθη. Πρῶτον μὲν ἐν τοῖς μακαρισμός, και ἅπαξ καὶ δίς· ἔπειτα δὲ καὶ ἐν τῇ αἰτήσει τῆς ἐκ δεξιῶν καὶ ἐξ ευωνύμων αὐτοῦ καθέδρας τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου. Καὶ ἐν τῷ δείπνῳ δὲ, τῆς τοῦ Ἰούδα τρ πετείας ὡς εἰκὸς τοὺς μαθητὰς εἰς φιλοπρωτείν ἐρεθισάσης, βάπτειν τὴν χεῖρα ἐν τῷ τρυβλίῳ μετα τοῦ Δεσπότου τολμήσαντος. Ὅθεν ἀναγκαίως, τὰ με πρῶτα Ματθαῖος καὶ Μάρκος, τὰ δὲ ἐν τῷ δείτε Λουκᾶς, Ἰωάννης δὲ τὴν πρακτικὴν διὰ τοῦ νιπτήρε τοῦ Κυρίου διδασκαλίαν περὶ ταπεινοφροσύνης ἐξ έθεντο, παραλιπόντες τὰ ὑπ' ἀλλήλων εἰρημένα. Ὡσαύτως τὸ θερμὸν τοῦ Πέτρου είδώς, συνεχώς αὐτῷ ἐμφανίζεται· καὶ ἐν τῷ δείπνω προαγορεύει τὴν ἄρνησιν, καὶ πρὸς τὸ ὄρος τῶν ἐλαιῶν πορευόμε νος· ἀλλὰ τὰ μὲν ἐν τῷ δείπνῳ Λουκᾶς καὶ Ἰωάνν περὶ τῆς προῤῥήσεως τῆς Πέτρου ἀρνήσεως ἐξέθετε τὰ δὲ μετὰ τὸ δεῖπνον Ματθαῖος καὶ Μάρκος ἐπ ρησαν. Τίνος χάριν τὸν Ἰησοῦν, οἱ μὲν ἱστοροῦσιν ἐν δεί σημανῆ παραλαβεῖν τοὺς μαθητάς, καὶ προσε σθαι, ἐκεῖ τε παραδοθῆναι· Λουκᾶς δὲ εἰς τὸ ἔρ τῶν Ἐλαιῶν· Ιωάννης εἰς κῆπόν τινα πέραν τοῦ χ μάρρου τῶν Κέδρων; Διαφόρως μὲν ταῖς λέξεσι, συμφώνως δὲ ταῖς νοίαις ἑκάτερος ἐξέθετο. Μετὰ γὰρ τὸ δεῖπνον, καὶ Ματθαίῳ καὶ Μάρκῳ δοκεῖ, ὑμνήσαντες ἐξήλατ εἰς τὸ ὄρος τῶν Ἐλαιῶν· οὗ πρὸς τὸ προπέλες Γεθσημανῆ κεῖται πέραν τοῦ χειμάρρου τῶν Κέδρων ἔνθα ἦν κῆπος, κατὰ τὸ ὑπὸ Ἰωάννου λεχθέν ε διαστὰς ὡσεὶ λίθου βολὴν, καὶ πρὸς αὐτῇ τῇ κοριτ τοῦ ὄρους γενόμενος, καὶ προσευξάμενος πάλιν, α τοὺς μαθητὰς ἦλθεν ἐν Γεθσημανῆ ὕπνῳ βεβαρε νους, ἔνθα καὶ συνελήφθη. Πῶς Ματθαῖος καὶ Μάρκος τρὶς αὐτὸν ἐξηγοῦντ περὶ τοῦ πάθους προσεύξασθαι· Λουκᾶς δὲ ὑπε Ιωάννης δὲ οὐδὲ τοῦτο συνέταξεν; 26. sus fuerat. Proinde necessario Matthæus et Marcus prinia ; quæ vero in coena, Lucas; Joannes, acti- runt ; quæ vero post cœnam, Matthæus et Marcus Matthæum et Marcum, hymno dicto, exierunt in In quem modum Matthæus et Marcus ter ipsum 18 Luc. XXII, 25. * Matth. 1* Luc. vi, 20 ; Matth. xx, 25. Marc. χιν, 32 ; Luc. xxii, 59; Marc. πιν, 41; Luc. xxi, 41. xx, 25; Marc. x, 42; " Joan. xIII, 4, Joan. xv, 1. Matth. xxvi, 30; Marc. xiv, '90 Luc. XXII, 34; Joan. xılı, 38. * Matth. xxvi, 30; Marc. xiv, 26. 17 Matth. r, 3 21 Matth. XXVI, 23 Matth. XXVI, HESYCHII PRESBYTERI Difficultas xxxv. Solutio. Difficultas xxxvi. Difficultas xxxvII. Απορία. Λύσις.

D ut iis ad ultionem uterentur, sed eo modo passioni Λύσις. Βραχυλογίας ήμελε σφόδρα τῷ Πνεύματι, τῆς ἡμῶν ὀλιγωρίας ἕνεκα. "Οθεν ὁ μὲν πλατυτέρως τὰ περὶ τῆς εὐχῆς ἐξέθετο· ὁ δὲ ὡς ἐν παραδρομή, διὰ τὸ εἰς ἕτερα ἐπείγεσθαι· ὁ δὲ οὐδ᾽ ὅλως, διὰ τὸ ὑπὸ τῶν λοιπῶν συγγεγράφθαι· ἵνα μὴ ταυτολογῶσιν. Πῶς Ἰωάννης μόνος τοῦ τῆς προδοσίας οὐκ ἐμνή- σθη φιλήματος; πῶς δὲ τῶν ἄλλων εἰρηκότων ὡς συνέλαβον· Ἰωάννης δὲ οὐ τοῦτο· ἐρωτῆσαι δὲ αὐ- τους, Τίνα ζητείτε; καὶ ὑπτίους ρίψαι, καὶ τὰ ἑξῆς συνεργάψατο; Ηλθε μὲν ἐπὶ τὸν Κύριον μετὰ πλήθους ρόπαλα Β καὶ μαχαίρας ἐπιφερομένου ὁ Ἰούδας, καθώς πάντες συμφώνως ἐξέθεντο. Εντεῦθεν λοιπὸν διαφόρων πρα εὐαγγελισταί. Ο γὰρ Χριστὸς δείξαι βουλόμενος ὡς ἑκὼν συλλαμβάνεται, ἀορασίαν, ήγουν ἀποπληξίαν αὐτοῖς ἐπέβαλεν· καὶ ῥίψας ὑπτίους, καὶ εἰπὼν ὅτι, Ἐγώ εἰμι ὂν ζητεῖτε, θορυβουμένων αὐτῶν, ἔτι καὶ παρ' αὐτῶν συλλαμβάνεται. του τοῦ ἀρχιερέως ἀφελέσθαι· οἱ δὲ λοιποὶ ἁπλῶς ἕνα Ιωάννης μὲν ἅτε θαῤῥῶν τῇ τοῦ Πέτρου ἀγάπῃ, ὡς οὐκ ἀγανακτήσαντος τῇ τῆς ἀληθείας ἐπαγγελία, τὴν ἀκρίβειαν ἐξέθετο. Τῷ ὄντι γὰρ τῆς τοῦ Πέτρου θερμότητος ἦν τὸ πραχθέν. Εἰκὸς δὲ τοὺς λοιποὺς, αἰδοῖ τοῦ Πέτρου ἁπλουστέρως τὸ γεγονὸς διηγήσα- Τίνα λόγον εἶχεν ἐπιτιμᾶσθαι παρὰ τοῦ Κυρίου καθὼς ἱστορεῖ Λουκᾶς, ἀγοράσαι μαχαίρας προστά- ξαντος, ἀκούσαντος τότε πυνθανομένων εἰ δέοι ταύ ταις χρήσασθαι; Μαχαίρας ἀγοράσαι ὁ Κύριος τοῖς μαθηταῖς προσ- έταξεν, οὐχ ὥστε ταύταις εἰς ἄμυναν χρήσασθαι, προφητείαν πληρῶν, ὅτι, Μετὰ ἀνόμων κατελογέ- σθη. Τὸ γὰρ ἐν νυκτὶ βαλάντιά τε καὶ μαχαίρας μεταχειρίζεσθαι, λῃστρικὸν ἂν εἴη σχῆμα. Οὐ μένο τοι γέγραπται πυθομένοις τοῖς μαθηταῖς ἐπιτρέψας ὁ Κύριος, ὥστε ταῖς μαχαίραις χρήσασθαι. Αμα γὰρ τὸ ἐρωτῆσαι, εὐθὺς ὁ Πέτρος τοῦ δούλου τὸ ὡτίον 1:25 nostram negligentiam. Quapropter ille quidem la- omisit, quia a reliquis conscriptum fuerat; ne ea- commemoravit ? quoque pacto cum cæteri dicant quod simul ac Judas Dominum est osculatus, Judæi et quæ sequuntur conscripsit *? Venit ad Dominum Judas cum multitudine fustes et gladios deferente, ut omnes una voce declara- vellet ostendere se sponte comprehendi, cæcitatem seu stuporem ipsis immisit; et cum prostrasset eos, dixissetque : Ego sum quem quaeritis, ipsis per- turbatis, sed et Juda ipsum indicante per oscu lum, ita ab illis capitur. Ad quem modum ait Joannes Petrum amputasse aurem famuli pontificis ; cæteri vero simpliciter unum eorum qui cum Christo erant dixerunt? rem exacte retulit. Revera enim facinus fuit fervo- tia erga Petrum, gestum simplicius enarrasse. qui gladio usus est; cum ipse Christus, teste Luca, emere gladios jusserit, qui tunc audivit sciscitantes num oporteret illis uti s? Gladios emere Dominus præcepit discipulis, non fidem concilians, simulque prophetiam illam im- plens ; Cum iniquis computatus est. Nam nocte sacculos et gladios præ manibus habere, latronun fuerit apparatus. Non itaque scriptum est, percon- tantibus discipulis permisisse Dominum, ut gla- Petrus servi auriculam abscidit, non exspectato • QUESTIONES. ἅμα τὸ φιλῆσαι τὸν Ἰούδαν, τὸν Κύριον, οἱ Ἰουδαῖοι χθέντων, μερίζονται τὴν ἐπὶ τούτων διήγησιν οι τοῦ Ἰούδα τῷ φιλήματι τοῦτον καταμηνύσαντος, Πῶς Ιωάννης τὸν Πέτρον φησίν, τὸ οὖς τοῦ οἰκέ τῶν περὶ Χριστὸν (13) εἰρήκασιν; τὸν τῇ μαχαίρι χρησάμενον· αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ, Breviloquentiæ magna fuit cura Spiritui, propter tius de illa oratione locutus est, alter vero quasi in transcursu, quod ad alia properaret; alter vero Quo pacto solus Joannes osculum proditionis non eum ceperunt, Joannes non ita; sed interrogasse cos, Quem quaritis ? et projecisse in terram supinos, runt. Inde postea variis perpetratis, partiuntur eorum narrationem evangelistæ. Christus enim, qui Equidem Joannes charitati Petri confidens, quod ægre laturus non esset veritatis enuntiationem, ris Petri. Probabile vero est. reliquos, præ reveren- Quam rationem habuit, redargui a Domino euni ἀλλὰ τὸ πάθος διὰ τούτων πιστούμενος, ἅμα δὲ καὶ diis uterentur. Simul enim ac interrogarunt, statim ** Matth. xxvi, 50; Marc. xiv, 46; Luc. xx11, 54; Joan.xviii, 4. 25 Joan. xviIf, 10; Matth. xxv1, 51; Marc. xiv, 47; Luc. xxiii, 50. 26 Luc. xx11, 36, 49. * Luc. xxi, 37; Isa. LHI, 12, NOTÆ. (23) "Ενα τὸν περὶ Χριστόν. Pro τῶν, quod rectius, vulgari errore. Εἰρημένα τούτῳ, non In Philopono, De niundi creatione, vi, 26. τοῦτο, Απορία. σθαι. Solutio. dem repeterent. Difficultas xxxvΙΙΙ. Difficultas XXXIX. Difficultas XL.

HESYCH PRESBYTERI Difficultas XLI. Solutio. tione consistentem "1. Difficultas XLII. Difficultas XLIII. Απορία. Λύσις. response. Quod si Matthaeus ait Dominum dixisse: A Converte gladium tuum in locum suum ", et se- Sinite quentia; alius vero ; usque : utrumque eamdem habet significationem, quod nempe Doini nus rem nequaquam probasset. Quo modo Joannes in atrium Annæ, Matthæus in Caiphæ adductum fuisse Jesum ab iis qui illum ceperant scripserunt ³° ? Cum Annas esset socer Caiphæ, verisimile est utrumque uno usum fuisse domicilio. Quia vero una domus interdum varias habet privatas habita- tiones, Annas quæstione habita de Domino, ligatum eum narratur misisse ad Caipham in alia habita- B Quapropter solus Matthæus duas ancillas adortas esse Petrum ; Marcus vero, unam, sed eam bis; iterum alter virum unum tempore negationis, di- cunt; Lucas vero non ita, sed unam quiden ancil- lum, masculorum vero duas personas ponit 88? In atrio quidem intra, mulierem fuisse quæ Pe- trum ad negationem compulit, concorditer omnes exposuerunt ; exeunte autem illo foras ad januain, multos aggressos esse narravit Joannes, his verbis; Dixerunt ei, qui cum eo stabant ad prunas, et ca- lefaciebant se: Nunquid et tu ex discipulis ejus es"? inter quos fuisse et ancillam patet secundam Marco dictam et duos illos viros a Luca memoratos. Propter quam causam, aliis narrantibus, Domi- num prædixisse Petro, quod negaturus esset eum antequam gallus cantaret, Marcus ait, antequam bis cantasset ipsum abnegasse” Nemo nescit, non semel, sed et bis solere gallum circa idem tempus cantare. Illi ergo simplicius, hic accuratius retulit. Si quidem Marcus dicit, Prius- quam gallus vocem bis dederit " ; alii vero indefini- te, Antequam gallus cantet. Si igitur alii dixissent, primum, opposito merito censeretur : sin autem Mar- co dicente, bis, cæteri absque numero scribunt, nulla in his contradictio. Licet enim intelligere, aatequam sæpe cantet. Nam semel cantans, et sæpo scu ἐξέτεμεν, μή ἀναμείνας τὴν ἀνταπόκρισιν. Εἰ δὲ Ματθαῖος μέν φησιν εἰρηκέναι τὸν Κύριον· Από στρεψον τὴν μάχαι; ἀν σου εἰς τὸν τόπον αὐτῆς, καὶ τὰ ἑξῆς· ἕτερος δὲ ὅτι· Εάσατε ἕως τούτου ἀμφότερα τὸ αὐτὸ δηλοῦσιν, ὡς οὐκ ἀποδεξαμένου τοῦ Κυρίου τὸ γεγονός. Πῶς Ἰωάννης εἰς τὴν αὐλὴν τοῦ Αννα, Ματθαίος δὲ εἰς τὴν αὐλὴν τοῦ Καϊάφα παραλαβεῖν τὸν Ἰησοῦν τοὺς συλλαβόντας ἔγραψαν; Πενθεροῦ ὄντος τοῦ ᾿Αννα τοῦ Καϊάφα, εἰκὸς ἀμ- φοτέρους μίαν ἔχειν οἴκησιν. Ἐπειδὴ δὲ καὶ μία οἰκίαν πολλὰς ἔχειν συμβαίνει διαίτας, ἀνακρίνας Αννας τὸν Κύριον, πρὸς Καϊάφαν ἱστόρηται τούτη δεδεμένον ἀποστείλαι, ἐν ἑτέρᾳ διαίτη τυγχάνοντα. Διατί μόνος μὲν ὁ Μάρκος 1 δύο παιδίσκας ἐπιθ σθαι τῷ Πέτρῳ· Ματθαῖος 6 δὲ μίαν μὲν, ἀλλ' αὐτὴν δίς· εἶτα πάλιν ἑκάτερος ἡ ἄνδρα ἕνα κατὰ τὸν και ρὸν τῆς ἀρνήσεως, λέγουσι· Λουκᾶς δὲ οὐχ οὕτως, ἀλλὰ παιδίσκην μὲν μίαν, ἀῤῥένων δὲ δύο τρόπους τίθησιν ; Ἐν μὲν τῇ αὐλῇ ἔσω γυναῖκα εἶναι τὸν Πέτρον εἰς τὴν ἄρνησιν ἐρεθίσασαν, ὁμοφώνως ἅπαντες ἐξέθεντι ἐξελθόντι δὲ αὐτῷ ἔξω πρὸς τῷ πυλῶνι πλῆθος ἐπὶ θέσθαι ὁ Ἰωάννης ἱστόρησεν, εἰρηκώς· Εἶπον αὐτῷ, οἱ σὺν αὐτῷ ἑστῶτες ἐπὶ τῆς ἀνθρακίας καὶ θερμαί νόμενοι· Μὴ καὶ σὺ ἐκ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ εἶ; ἐν οἷς εἶναι δῆλον καὶ τὴν παιδίσκην τὴν δευτέραν. τὴν τῷ Μάρκῳ εἰρημένην, καὶ τὰ δύο πρόσωπα των ἀνδρῶν τῶν τῷ Λουκᾷ ἱστορηθέντων. Διατί τῶν ἄλλων ἱστορησάντων προειπεῖν τῷ Πέ τρῳ τὸν Κύριον, ἀρνήσεσθαι αὐτὸν πρὶν φωνῆτα τὸν ἀλέκτορα, Μάρκος φησί, πρὶν φωνῆσαι δῖς αὐτο ἀπαρνεῖσθαι ; Πᾶσι δῆλον ὅτι οὐχ ἅπαξ, ἀλλὰ καὶ δὶς ὁ ἀλέχους ἐπὶ τὸ αὐτὸ φωνεῖν εἴωθεν. Ο 1 μὲν οὖν ἀπλουστε ρως, ὁ δὲ ἀκριβεστέρως ἐξέθετο. Μάρκος μὲν τοῦ εἶπε· Πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι δίς· οἱ δὲ δ ἀδιορίστως· Πρὶν ἀλέκτορα φωνήσαι. Εἰ τοίνυν το ἄλλων εἰρηκότων ἦν (24). Εἰ δὲ τοῦ Μάρκου τὸ ἐξ εἰρηκότος, οἱ ἄλλοι χωρὶς ἀριθμοῦ γράφουσιν, αλ μία ἐν τούτοις ἀντιλογία. Εξεστι γὰρ νοεῖν τὸ πρὸ φωνῆσαι πολλάκις. Φωνῶν γὰρ ἅπαξ, καὶ πολυτά 20 Joan. xvi!! 13 ; Matth. XXVI, 57. 31 Joan. XVI, at Joan. ΙΙ, 25, 1 28 Matth. xxvı, 52. 39 Luc. xxi, 51. 4: Matth. χχνί, 69, 71. 83 Marc. xiv, 66, 69; Joan. xvIII, 26; Luc. xxII, 56, 58, 59. 85 Matth. xxvi, 34; Luc. xx11, 34; Job x1, 38; Marc. xiv, 72. 36 Marc. XIV, VARIE LECTIONES. 1 Ματθαῖος. 6 Μάρκος. Η F. ἕτερος. i An. οἱ ? NOTÆ. (24) Εἰρηκότως ἦν. Locum mutilum supplevi ex sensu. Videtur autem error ortus ex similitudine εἰρηκότων εἰ εἰκότως. Εἰρηκότων εἰκότως ἦν· εἰρηκότων πρῶτον, ἢ ἅπαξ, Μάρκος δὶς ἔγρα Si ergo alii cum diries ψεν, ἀντιλογία εἰκότως ἦν. primum, vel semel, Marcus scripsisset bis, men esset contradictio.

Pilato Jesum tradiderunt, cavisse, ut non contami bant 3 ; festum autem Paschæ, dies sequens, item - autem, quod esset dies secundus festi; tertio vero, morum, voluisse Herodem Petrum interficere. lasse crucem suam; alii tres, Simonem Cyre- næum ? villa Simoni obviam facti, eum angariaverunt. vero Joannis, sexta 41 ? φωνεῖ. Ἡ δὲ δευτέρα φωνὴ τοῦ ἀλέκτορος εἰς ὑπό- μνησιν τῆς προβλήσεως τοῦ Κυρίου ἦγε τὸν Πέτρον. Τίνος χάριν ὁ Ἰωάννης λέγει τοὺς Ἰουδαίους, ἡνίκα τῷ Πιλάτῳ τὸν Ἰησοῦν παρέδωκαν, φυλάξασθαι, ἵνα μὴ μιανθῶσιν εἰσιόντες εἰς πραιτώριον, ἀλλ ἵνα φάγωσι τὸ Πάσχα· καίτοι τῶν ἄλλων, ἡμέραν εἶναι τοῦ Ἰουδαϊκοῦ Πάσχα τὴν προτέρων γραψάν των, ἐν ᾗ μετὰ τῶν μαθητῶν δειπνήσας ὁ Κύριος τῇ νυκτὶ ὑπὸ τῶν Ἰουδαίων εἰς τὸ πάθος παρείληπται; Καὶ εἰς ἀπόδειξιν τούτου ὁ αὐτὸς Ἰωάννης ἐν ἄλλῳ χωρίῳ φησίν· οἱ οὖν Ἰουδαῖοι, ἐπεὶ παρασκευή ἦν, ἵνα μὴ μείνῃ ἐπὶ τοῦ σταυροῦ τὰ σώματα ἐν τῷ Σαββάτῳ· ἦν γὰρ μεγάλη ἡ ἡμέρα ἐκείνου τοῦ Σαββάτου, καὶ τὰ ἑξῆς. Λύσις. Πάσχα μὲν κυρίως εἴρηται τῇ Γραφῇ, καθώς ἔξεστι γνῶναι τοὺς τῷ Δευτερονομίῳ ἐντυγχάνοντας, ραν ὁ ἀμνὸς ἐθύετο, ὃν μετὰ πικρίδων ἐπ' ἀξύμοις ἤσθιον· ἑορτὴ δὲ τοῦ Πάσχα ἡ μετ' αὐτὴν, ὡσαύτως καὶ ἑορτὴ Ἀζύμων. Ἡ δὲ μετ' ἐκείνην πάλιν ἐπίσημος· ὡς ἐν αὐτῇ τοῦ δράγματος προσφερομένου, ἥτις ἦν τὸ Σάββατον, περὶ οὗ φησιν ὁ Ἰωάννης, μεγάλη, εἶναι ἡμέραν ἐκείνου τοῦ Σαββάτου· πρῶτον μὲν, διὰ τὸ καθ' ἑαυτὸ τιμᾶσθαι τὸ Σάββατον· δεύτερον δὲ, καὶ διὰ τὸ δευτέραν εἶναι ἡμέραν τῆς ἑορτῆς τρίτον δὲ, διὰ τὸ καὶ τὸ δράγμα τὸ νέον ἐν αὐτῷ πρόσ- φέρεσθαι, καὶ τριπλὰς ἐν αὐτῇ προσάγεσθαι ου- σίας. Πλὴν ὅτι καθολικῶς καὶ ἑπτὰ ἡμέραι τῆς ἑορτῆς Πάσχα προσηγορεύοντο, καθὼς ἐν ταῖς Πρά- ξεσιν ἱστόρηται, ὅτι, Μετὰ τὸ Πάσχα, ήγουν τάς ἡμέρας τῶν ᾿Αζύμων, τον Πέτρον Ηρώδης ἀνελεῖν ἐβούλετο. Τίνος χάριν ὁ Ἰωάννης βαστάσαι τὸν σταυρὸν αὐτ τὸν ἱστορεῖ τὸν Κύριον· οἱ δὲ ἄλλοι Σίμωνα τὸν Κυ- μηναῖον ; Εὐθέως μὲν ἐκ πρώτης ὁ Κύριος τὸν σταυρὸν ἐβάστασε, μὴ ἀξιούντων τῶν στρατιωτῶν, ὡς ἐφύ- όριστον, τοῦτον βαστάσαι· τῆς ὁδοῦ δὲ ἀρξαμένων, ἐρχομένῳ ἐξ ἀγροῦ τῷ Σίμωνι ὑπαντήσαντες, τοῦτον ἠγγάρευσαν. Ὥστε οὐδεμία διαφωνία, οὐδὲ ἐπὶ τοῦτο D τοῖς εὐαγγελισταῖς ἐπινενόηται. Τίς ἡ αἰτία τοῦ Μάρκον μὲν τρίτην ώραν (95) τὸν Κύριον λέγειν σταυρωθῆναι, ἐκτην δὲ τὸν Ἰωάννην συγγράψασθαι; Εθος τοῖς πολλοῖς περὶ τῶν ἀρχόντων λέγειν, ὅτι, κεί. ΝΟΤ.Ε. A vocem emittit. Secunda porro vociferatio galli Peu mis. narentur introeuntes in prætorium, sed ut manduca- rent Pascha * ; tametsi scribant alii, primam fuisse diem Judaici Paschatis, qua coenans Dominus cum loco ait: Judæi ergo, queniam parasceve erat, ut non remanerent in cruce corpora Sabbato; erat enim magnus dies illius Sabbati 38, et reliqua quae sequun- tur. Pascha proprie appellatur in Scriptura (ut intel- que festum azymorum. Quæ autem subsequitur dies, insignis quoque, quod in ea manipulus ofer- gnum esse diem illius Sabbati: primo quidem, quia ipsum propter se honorabatur Sabbatum ; secundo quoniam tune novus manipulus offerebatur, tripli- in genere etiam septem solemnitatis dies Pascha minus, illam portare dedignantibus militibus cu Adeo ut nulla dissensio propter id qucque ab evan- gelistis inducatur. trum duxit in recordationem Dominicæ prædictio- τὴν ιδ' ἡμέραν ἡ τοῦ πρώτου μηνός, ἐν ᾗ πρὸς ἑσπέ * Joan. xviii, 28. ss Joan. xix, 31. Ob quam rationem dicit Joannes, Judæos, quando discipulis, nocte a Judaeis ad passionem abductus est? Et ad id demonstrandum Joannes idem in alio lecturi sunt qui Deuteronomium legent), decima- quarta dies primi mensis, qua ad vesperam agnus mactabatur, quem cum lactucis in azymis manduca- retur, quæ erat Sabbatum, de quo ait Joannes, ma- ciaque sacrificia peragebantur. Praeterquam quod nuncupabantur, quemadmodum narratur in Actibus apostolorum, Post Pascha *, hoc est post dies azy- Cujus rei ergo narrat Joannes Dominum baju - Statim quidem in principio crucem portavit Do- probrum; cum autem viam iniissent, venienti de Quænam causa est, ob quam ex verbis Marci, hora tertia crucifixus est Dominus; ex relatione Mos est pluribus, dicere de magistratibus, Ille ** Act. XII, 4, 5. 39 Deut. xvi, 4 etc.; Levit. xxiii, 5, etc. 4 Joan, NIS, 17; Matth. xxvi, 32; Marc. xv, 21; Luc. xxi, 26. "Marc. xv, 25; Joan. xix, 14; Auct. Com- 1, 775. ο ή ιδ' ἡμέρα. VARIE LECTIONES. (25) Τρίτην ώραν. Vide quae huc pertinentia diximus, ad Constitutiones apostolicas, cap. 265. QU.ESTIONES. Απορία. Difficultas sLiv. Solutio. Difficultas xLv. Difficultas XLVI.

Ο δεῖνα ὁ ἄρχων τόνδε ἀνεῖλεν, καίτοιγε μὴ αὐτους γούντων τὰς τιμωρίας, ἀλλ' ὑπουργοῖς τοῖς δημίοις χρωμένων. Οπερ καὶ τότε πέπρακτο. Τρίτην μὲν γὰρ ὥραν τῇ ἀποφάσει ὁ Πιλᾶτος τὸν Κύριον ἐξ ἤνεγκεν ἄλλων δὲ τριῶν ὡρῶν διαγενομένων, μέχρι τῆς ἕκτης, ἐν τῷ φραγελλοῦσθαι, καὶ τὴν κοκκίνην χλαμύδα ἐνδύεσθαι, καὶ ταῖς ἀκάνθαις στεφανοῦσθαι, καὶ ἐμπαίζεσθαι, τῇ ς' ὥρᾳ προσηλώθη τῷ σταυρῷ Απορία. Τίνος χάριν ὁ Ματθαῖος σἶνον αὐτῷ μετὰ χολῆς δοθῆναι, Μάρκος δὲ μετὰ σμύρνης, Ιωάννης τ μετὰ ὑσσώπου Λουκᾶς δὲ οὐδενὸς αὐτῷ συμπεπλε γμένου μέμνηται; Λύσις. Οὐχ ἅπαξ, ἀλλὰ καὶ πολλάκις, οὐ μόνον αἰτή σαντι τῷ Χριστῷ, ἀλλὰ καὶ μὴ αἰτήσαντι προς ἤνεγκαν πιεῖν τὰ προειρημένα. Οι πάντα τοίνυν πάντες, ἀλλ᾽ ἕκαστος ἀνὰ μέρος ἐξέθεντο. Ματθαίος μὲν οὖν καὶ Μάρκος, τὸν πρὸ τοῦ σταυροῦ προσενε χθέντα οἶνον ἱστόρησαν· ὁ μὲν μετὰ χολῆς, ὁ δὲ μετὰ σμύρνης εἰπὸν κ, διὰ τὸ ἐπίσης ἑκάτερα εἶναι πικρά. Λουκᾶς δὲ τὸ ἐν τῷ σταυρῷ προσενεχθέν αὐ τῷ ὄξος ἐκτίθεται· Ἰωάννης δὲ εἰπόντι τῷ Κυρίῳ. Διψῶ, λαβόντα τινὰ 1 σπόγγον, ὑσσώπου καὶ ὄξους πλήσαντα, ποτίσαι τὸν Κύριον ἀνέγραψεν. Ἐξ ὧν πάντων δείκνυται, διαφόρως αὐτῷ τὰ προειρημένα είδη προσενεχθῆναι ὑπὸ τῆς τῶν Ἰουδαίων θηρίω δίας. Απορία. Πῶς Λουκᾶς μὲν ὁμολογῆσαι τὸν λῃστὴν ἐπὶ σταυροῦ τὸν Κύριον συνεγράψατο· οἱ δὲ λοιποί, ἄμε τῷ ἑτέρῳ ὀνειδίσαι τὸν Κύριον; Λύσις. Ἐκ προοιμίων μὲν ἑκάτεροι τῷ Κυρίῳ ἀνείδιζεν, τοῖς εἰς αὐτὸν ὀνείδεσιν ἐξιλεοῦσθαι, εἰκὸς, τοὺς Ἰουδαίους νομίζοντες, καὶ τοῦ σταυροῦ καθαιρείσθαι Ἐπειδὴ δὲ τοῦτο οὐ γέγονεν, τὴν τοῦ Χριστοῦ της τὸν Πατέρα ὡς πρὸς ὁμότιμον εὐχὴν, ὁ εὐγνώμον ληστής συνεὶς, ὅτε εἴρηκε· Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς τὴν ἁμαρτίαν· ἐπέγνω τῆς ἀληθείας, καὶ Κύριον αὐτὸν καὶ βασιλέα ὡμολόγησεν· ὅπερ τοῖς ἑτέροις εὐαγ γελισταῖς πρὸς ἕτερα μέρη τῆς ἱστορίας ἐπειγομέν ναις παραλέλειπται. Απορία. Πῶς ἡ ὑπόσχεσις τοῦ Κυρίου πρὸς τὸν ληστήν πεπλήρωται, ὅτι Σήμερον μετ' ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παραδείσῳ; Μετὰ γὰρ τὸν σταυρὸν ὁ Χριστὸς εἰς ᾅδου ἐπὶ ἐλευθερίᾳ τῶν νεκρῶν παραγίνεται· ἔδει δὲ καὶ τὸν λῃστὴν, ὑπεύθυνον ὄντα τῷ νόμῳ τῆς φύσεως. Λύσις. Τινὲς μὲν οὕτως ἀναγινώσκουσιν· ᾿Αμὴν λέγω * Απ είπών? 1 λαβόντας τινὰς εἰ πλήσαντας. ΝΟΤΑ. *Εδει δέ, εἰς ᾅδου παραγίνεσθαι. judex illum hominem occidit, cum tamen ipsi sup plicia non inferant, sed ministris utantur carnifi cibus. Id quod tunc quoque actum fuit. Etenim ter tia hora Pilatus Dominum condemnationi addixit; tribus autem horis consumptis, usque ad sextain, dum flagellatur, induitur chlamydem coccineam, spinis coronatur, atque illuditur, hora sexta cruci affixus est. Difficultas XLVII. Quamnam ob rationem ait Matthæus, vinum ci dalum fuisse cum felle; Marcus, cum myrrha; Joannes, cum hyssopo; at Lucas, nullius commi stionis meminit 48? Solutio. Non semel tantum, sed sæpe, non modo petenti Christo, verum nec petenti obtulerunt prædicta ad bibendum. Non ergo omnia omnes, sed singuli ex parte retulerunt. Igitur Matthæus et Marcus, de vino ante crucem oblato narrationem instituerunt; ille quidem cum felle, hic vero cum myrrha, di cens, quod æque ambo sint amara. Lucas autem de aceto in cruce ei oblato disserit. Et Joannes scripsit quod, cun dixisset Dominus, Sitio, accepe runt nonnulli spongiam, hyssopo et aceto repleve runt, potumque dedere Domino. Ex quibus omni bus constat, diverse ei supradictas species oblatas fuisse per Judeorum immanitatem. Difficultas XLVIII. In quem modum conscripsit Lucas de latrone, quod Dominum in cruce confessus fuerit; at alii, quod una cum socio conviciatus fuerit “? Solutio. Initio quidem uterque Domino improperabat, conviciis in eum jactis, Judæos, ut videtur, pla catum iri putantes, seque e cruce detractum iri. Ubi vero id non evenit, Christi ad Patrem tan quam ad æqualem intelligens orationem bonus ta tro, quando dixit: Pater, dimitte illis " peccatum, agnovit veritatem, eumque dominum et regem con fessus est. Quod a cæteris evangelistis ad alias hi storie partes festinantibus prætermissum est. Difficultas XLIX. “s Quo tandem modo pollicitatio Domini ad latro nem adimpleta est, Hodie mecum eris in para diso *? Siquidem post crucifixionem Christus in infernum ad liberandos mortuos profectus est; oportuit autem et latronem, ut qui legi naturæ es set obnoxius. Solutio. Nonnulli quidem ita legunt. Amen dico tibi hodie, * Matth. xxvIII, 34; Marc. xv, 23; Joan. xix, 29; Luc. Marc. xv, 32. 48 Luc. xxu, 54. *Luc. XXIII, 43. XXIII, 56.» Luc. xxıst, 40; Matth. xxvm, H; F. etc. Subintellige repetendum ex præcedentibus, oportuit at tem et latronem ad inferrum venire.

QUESTIONES. Απορία. Λύσις. Difficultas L. Solutio. σοι σήμερον· καὶ ὑποστίζουσιν· εἶτα ἐπιφέρουσιν, Α ὅτι· Μετ' ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παραδείσῳ. Ὡς ἂν εἴποι τις, ὅτι ἀμὴν λέγω σοι σήμερον ἐν τῷ σταυρῷ ὤν, Εσῃ μετ᾿ ἐμοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ. Εἰ δὲ καὶ ἀναγι νώσκειν δεῖ, ὡς τῇ συνηθείᾳ δοκεῖ, οὐδὲν ἐναντιοῦ ται· τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν, τῇ ἀπεριγράπτῳ αὐτοῦ θεότητ:, οὐκ ἐν ᾅδῃ μόνον παραγεγονότος, ἀλλὰ καὶ ἐν παραδείσῳ ἅμα τῷ λῃστῇ, καὶ ἐν ᾅδου, καὶ μετὰ Πατρὸς, καὶ ἐν τῷ τάφῳ· ἅτε τὰ πάντα πλη- ροῦντος. Τίνι λόγῳ (27) Ματθαῖος μὲν ὀψὲ Σαββάτων Ιστο- ρεῖ τὴν ἀνάστασιν· Μάρκος δὲ λίαν πρωὶ ἔτι ἀνα- τέλλοντος τοῦ ἡλίου· Λουκᾶς δὲ ὄρθρου βαθέος" Ἰωάννης δὲ ἔτι σκοτίας οὔσης; Καὶ πῶς μὲν μίαν Ἰωάννης γυναῖκα· Λουκᾶς δὲ καὶ Μάρκος τρεῖς, Ματθαῖος δὲ δύο, λέγουσιν ἐπὶ τὸ μνῆμα τὸ Δεσπο- τικὴν ἐλθεῖν; Καὶ τὰ ὀνόματα δὲ διαφόρως ἐξέθεντο. Λουκᾶς μὲν γὰρ τριῶν μνημονεύσας, τὴν μίαν αὐτῶν Ιωάνναν εἶναί φησιν· Μάρκος δὲ ὡσαύτως τριῶν ἐπιμνησθείς, Σαλώμην εἶναι φησιν ἐξ αὐτῶν τὴν μίαν. Εὑρίσκομεν πολλὴν εἶναι συνωνυμίαν ἐν τῇ θείᾳ Γραφῇ· ὥσπερ καὶ νῦν συμβαίνει. Οθεν καὶ ἡ ἀδελφὴ τῆς Θεοτόκου, τῷ αὐτῷ ἐκέκλητο ὀνόματι, καὶ Μαρία Ἰακώβου. Συνέβαινε δὲ καὶ Μαγδαληνὰς το οὐ μίαν εἶναι καὶ δύο μόνον, ἀλλὰ καὶ τρεῖς· ὧν ἡ μία ἐκ δαιμόνων ἑπτὰ κεκαθάριστο μεθ' ἧς αἱ λοι- παῖ, ἅμα Ιωάννα καὶ Σαλώμῃ, πολυτρόπως παρὰ τοῦ Σωτῆρος εὐεργετηθεῖσαι, κατά διαφόρους και ροὺς, πρὸς τὸ μνῆμα τὸ Δεσποτικὸν ἔδραμον· εἰκὸς τοίνυν καὶ Μαρίαν Ἰακώβου τοῦ τοῦ ᾿Αλφαίου, ἀλλὰ καὶ ἑτέραν Μαρίαν μὲν λεγομένην, μητέρα δὲ οὖσαν Ἰακώβου του Ζεβεδαίου. Εντεῦθεν οὖν σκου πεῖν δεῖ τῶν ὀπτασιῶν τὴν διαίρεσιν. Οὐδεμιᾷ γὰρ ἐναντιολογίᾳ ἀναγέγραπται τῷ Ματθαίῳ, μίαν τῶν Μαγδαληνῶν Μαρίαν ἅμα ἄλλῃ Μαρίᾳ, ὀψὲ Σαββά των, παρατεινούσῃ ἄχρι μεσονυκτίου, ἐντὸς εἰς τὸ μνῆμα δραμεῖν, διπλοῦν ὑπάρχον κατὰ τὸν τύπον τοῦ σπηλαίου τοῦ ᾿Αβραάμ, καὶ ἐν τῷ ἐξωτέρῳ οἴκῳ γενομένας, τὸν ἄγγελον ἰδεῖν, ἐν αὐτῇ τῇ ὥρᾳ τὸν λίθον ἀποκυλίσαντα, ἐξαναστάντος ἤδη τοῦ μνήμα- τος τοῦ Χριστοῦ· διὰ τοῦτο γεγράφθαι· Ἰδοὺ σει· σμὸς ἐγένετο μέγας· τουτέστιν, ἅμα τῇ αὐτοῦ παρουσία· εἶτα ἀκοῦσα: περὶ ” (28) τοῦ ἀγγέλου ἅπερ (2*) Τίνι λόγῳ. ciunt: Mecum eris in parudiso. Quasi dixerit quis- piam; Amen dico tibi hodie, in cruce positus,eris mecum in paradiso. Sed et si legendum fuerit, uti vult usus, nihil contrarium sequitur; quando Servator noster, incircumscripta sua divinitate, non solum in inferno adfuerit, sed et in paradiso una cum latrone, et in inferno, et cum Patre, et in se- pulcre, utpote cuncta replens. et notam subdistinctionis ponunt; deinde subji Qua ratione Matthaus, vespere sabbati, resurre- ctionem narrat 47; Marcus, valle mane, jam orlo sole**; Lucas, valde diluculo "; Joannes, cum ad- huc tenebræ essent? Et quo modo Joannes unam mulieren, Lucas et Marcus tres, Matthæus duas, dicunt ad monumentum Dominicum venisse? Sed et nomina diverse posuerunt. Nam Lucas trium men- earum unam Joannam dicit; at Marcus tres pariter commemorans, unam ex illis Salomen exstitisse ait. Plurimam invenimus in Scriptura divina nomi- num communionem ; quemadmodum et nunc acci- dit. Proinde et soror Deipara, eodem ac ipsa no- mine vocabatur, et Maria Jacobi. Contigit quoque in Magdalenis, non unam fuisse, aut duas tantum, sed tres; quarum una, a daemonibus septem pur- C gata est "; cum qua reliquæ, itemque Joanna et Salome, variis beneficiis a Servatore affecte, diver- sis temporibus, ad monumentuin Dominicum cu- currerunt; quibus addere consentaneum est Mariam Jacobi filii Alphæi, aliamque pariter Mariam nun- cupatam, matrem vero Jacobi Zebedæi filii. Hinc ergo considerare oportet apparitionum divisionem. Absque ulla enim sermonis, contrarietate perscri- plum est a Matthæo, unam Magdalenarum Mariam simul cum alia Maria, vespere Sabbati, pertingente usque ad mediam noctem, intro in monumentum cucurrisse, quod erat duplex, juxta figuram spe- luncæ Abraham * ; cumque essent in exterioriæde, angelum vidisse, qui eadem hora revolvit lapidem, postquam jam Christus e monumento exsurrexisset; D ideoque exaratum esse : Ecce terra motus fuctus est magnus ; hoc est, ad ipsius adventum : deinde tionem faciens 5º. 50 Luc. ibid., 10. οι Marc. xv, 1. ss Gen. xxi, 9. * Matth. xxvIII, 1, Marc. xvi, 2. * Matth. xxviii, 2. □ In ms. semper cum 1. » L. παρά. . Luc. xxiv, 1. VARIÆ LECTIONES. NOTÆ. Confer cum ejusdem llesychii oratione in Dominicam resurrectionem t. I Auctarii Combefisiani, c. 744, quæ tribuebatur Gregorio Nysseno, exstalque t. lli Operum illius, p. 400. Et vide Anastasii quæstionem 153, cui recte præpo- nitur apud Lambecium, lib. nt, ms. 89, p. 197 : Ησυ Hesychii esse ostendit etiam co- χίου πρεσβυτέρου. dex Regius 750, quædam enim ex illa oratione proferens, titulum facit, Ησυχίου πρεσβυτέρου λε- ροσολύμων· ὅτι κατὰ μηδὲν ἀλλήλοις ἐναντιωθέντες οἱ εὐαγγελισταί οἱ τέσσαρες, διαφόρως τα συμβεβη- κότα περὶ τῆς ἀναστάσεως Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἱστόρησαν. (28) Περί. Ιπιο παρὰ confusionem præpositionum sæpius faciente abbreviata scriptura; ul titulo Re- sponsorum canonicorum Timothei Alexandrini, ex sensu et mss. in Cedreno edit. Reg. p. 223 B, ac Nicephoro lib. iv, cap. 23, extremo ; insigniter au- tem duobus in locis. Primo Historiæ Sozomeni lib. vili, cap. 27, ubi clogium Attici Cf. qui E? πη και

ἤκουσαν· καὶ πορευομένας ἀπαγγεῖλαι τοῖς μαθηταῖς, ἰδεῖν τὸν Κύριον, καὶ προσκυνῆσαι αὐτοῦ τοὺς πόλας, καὶ πρὸς τοὺς μαθητὰς ἐπηχθῆναι· ἐν τοσούτῳ δὲ τοὺς φύλακας ἀπαγγεῖλαι ἐν τῇ πόλει τὸ γεγονός. Ἐπειδὴ δὲ Ἰωάννης τῆς Μαγδαληνής μόνης μέμνητα ται Μαρίας, ἄλλην ὡς εἰκὸς ταύτην ὑποληπτέον, καὶ τῆς προτέρας ἀτελεστέραν, ἥτις δραμοῦσα καὶ εἰς τὸ μνημεῖον ἐλθοῦσα, καὶ τὸν λίθον ἀποκεκυλισμένο εὑροῦσα, οὐδὲν πλέον παθοῦσα, πρὸς Πέτρον καὶ Ἰωάννην ἀφίκετο. Οἱ δὲ ἐλθόντες καὶ τὰ ἐντάρια θεασάμενοι διηρημένως κείμενα, ἀπῆλθον θαυμά ζοντες. Τῇ δὲ Μαρίᾳ ἐν τῷ ἐξωτέρω σπηλαίω ΝΟΤΑ. ὑπὸ Συμεῶν: Μαγίστρῳ τῷ αὐτῷ, οἱ ομώνυμος αὐτῷ Συμεὼν ὁ μεταφραστής. βοῦς ἀνελιττον, βουλάς ἀνείλιττον, ; πραγμάτων, προσταγμάτων, πράγματα μια πολυ τάγματα, τῆς ἡμέρας τῆς ἡμετέρας ἐσχάτοις χρόνοις εὐτυχεστάτοις εού δ Εἰπεῖν δὲ τὸν θεὸν ἔλεγεν ὁ Σαούλ Σαμουήλ), ὡς ἐπὶ πολλὰ κακά τους Εβραίους οι Αμαληκίται κατά γε τὴν ἔρημον διέθηκαν, ἡνίκα τῆς Αἰγύπτου ἐξεπορεύοντο, κελεύειν πολέμῳ τιμωρήσασθαι απ τοὺς τὸν Σαούλ. ρὸν ἦγε, τοὺς παρ' Ἕλλησιν εὐδοκιμωτάτους συγ- οὐνῷ, 24, γραφέας ἡσκεῖτο· καὶ τῷ δοκεῖν ἰδιώτης εἶναι, περὶ τούτων διαλεγόμενος, καὶ τοὺς ἐπιστήμονας πολλά κις ελάνθανεν. παρ' αὐτῶν, Εξ εκείνων δὲ μαρτυρίας παράγων, καὶ τοὺς ἐπιστημόνως μετιόν τας ελάνθανεν. οὐκ ἐξενοφωνεῖτο παρὰ τῶν φιλο σόφων ἢ σοφιστῶν. Ινα αἱ συνελθοῦσαι οὐσίαι θεότητός τε καὶ ἀνθρωπότητος ἐν ἰδιότητι τῇ κατὰ φύσιν διαμείνωσι, καὶ οὐδαμῶς εἰς ἀλλήλας μεταβῶσιν· εἰ καὶ κατακλίσεις τῷ λόγῳ τῆς συμ φυίας παραχωρεῖν εὐσεβῶς νοοῦμεν, διὰ τὴν τῶν ὀνομάτων ἐπίζευξιν. περιχωρεῖν, κατά κλή σεις. κιρναμένων οὖν τῶν τοιούτων φύσεων καὶ περιχωρουσῶν εἰς ἀλλήλας τῷ λόγῳ τῆς συμφυίας καὶ τῆς ἑνώσεως, κιρνώνται καὶ περιχωροῦσιν εἰς ἀλλήλας ὡσαύτως καὶ κλήσεις. περιχώρησις μεταχώρησις ἀπολογητικὸς πρὸς τὸν λαὸν σχεδιασθεὶς ἐν τῇ ἡμέρᾳ ᾗ ἐδήλωσαν οἱ βασιλεύοντες τοῖς τοῦ γε νέσθαι πατριάρχην, παρὰ Ταρασίου, ἀσχεδιάστως, λεχθεὶς, αὐτοσχεδιάσεως σχεδιαστῶς, αὐτοσχεδίως, περὶ παρά. Ναυοῦ Ναυή ἀνθρώπου, οὐρα νύν ἄνθρωπον, αὐτῷ ἀνθρώπῳ, τάγματος ίν γράμματος, γράμματος πράγμα τος, 110; ἀπανθρωπίας σπανίας, εἰ ἱερατικὸν πνευματικόν, όμωνύμω τῆς νηστείας ἑαυτῶν ἐφρόν τισαν. πρεσβύτερο Πρόκλος, Πέτρον, Πέτρος φησί. Γ. ἐν χρόνῳ, ἐν χρῷ. επιζητησάντων καὶ τοὺς ἐπιζησάντων, καὶ τῶν ἀπαίους 533. ἀποτροπαίους μεγάλου, γου, πᾶσα πολλῶν. ρόπο παρά πολλῶν. παρά οι προ και θὼς καὶ τοῖς παραλαμβάνουσιν ἀπηγόρευται, μην προλαμβάνουσιν. καθὼς καὶ τοῖς πάλαι κανόσιν ἀπηγόρευται, γέρονται. audiisse ab angelo que audierunt; profectasque nuntiasse discipulis, a se visum Dominum, et ipsius pedes adoratos; atque ad discipulos properasse interea vero custodes rem urbi denuntiasse. Quia autem Joannes solius Mariæ Magdalenæ meminit, aliam convenit eam esse conjicere, et prima imper fèctiorem, quæ currens accedensque ad monumen tum, et lapidem revolutum nacta, nihil aliud passa, ad Petrum et Joannem perrexit. Illi porro venien tes, atque intuiti linteamina sepulcralia divisim ja centia, abierunt mirantes. Jam vero Mariæ in ex teriori sepulcro ploranti, ac introspicienti, appa c de Symeone Stylita Thaumastorita ex Symeone Me taphraste, suspicari datur per consimilia lib. xiv, cap. 51, de Symeone Stylita seniore ex eodem Metaphraste, Ecquisnam vero non rideat quod fuit consilia volvebam, laudata epistola Nice phori? Plura non congeram; præter unum locom Latinum; ex appendice Codicis Theodosiani p. 38 Sed si quis ausus aut temerarius legi Ecclesiæ vel clerico, etc.» ubi conjicio.. Sed si quis adversarius legi. Ut mox, animo suo perfido, non percide, per contextum. Saepe etiam breviatio, aut non anima adversa, aut male credita, errorem parit. Prioris exempla loco concili Chalcedon. p. 1, cap. 4; sicut act. synodi vu; in locum Scholio ad canonem Trullamum 77; ac forte vice nem epistolæ 1 Agathonis papæ ad imperatores. Annalium Glyce. part. u, p. 474 (imo (adie ex Josepho) 1 Reg. xv, 1. Ex Latinis Marias Mercator edit. in-8, p. 146. prestio, an præsentatie. Et p. 150: Stultorum struthionum videtur hic ser mo recelare, qui collo tenus absconditos se putant, d reliquum periculis corpus exponunt.» Conjectaban, in lib. vu Nicephori Callisti cap. ubi Si quando tempus nactus fuerat, pro batissimos quosque veterum lectitabat. Et quoniam indoctus esse videbatur; cum de illis dissereret, ipsos etiam doctos plerumque latuit. Vel mediocri enim quispiamn sagacitate praeditus illico conjiciet, ex illis. Loque deducimur per metaphrasim Nicephori Callisti lib. xim, cap. 29 id est, ab illis autem testimonia mu tuatus, eos etiam qui cum peritia accedebant, fefellit. Pravio Socrate, vi, 2. Secundo in his Epistole Nicephori CP. ad Leonem III Dubitari siquidem non potest, quin scribere oporteat, ut et Ut inter se coeuntes substantia, divinitatis et humanitatis, in naturali sua proprietate permaneant, nec ullatenus in se mutuo transeant ac transformentur licet juxta appellationes, ratione naturalis copula, in se invicem immeare_pie intelligamus, ob nominum conjunctionem. Cum Theodorus Raithensis De incar natione, dicat His igitur naturis in unum compositis, et ratione cognationis ac unionis inter se coeuntibus, similiter nominationes inter se coeunt, et vicissim communicantur. Cumque in Actis sancti Maximi, p. Lvult, praedicetur, rejiciatur; ut alia non proferam testi monia. Accedit huc quod ubi initio septimæ synodi habetur, etc. Apud Lam heciumn De bibliotheca Cesarea, lib. vi, p. 503, le gatur, pro vel vel et male in lo cu Certe miras atque incredibiles metamor phoses faciunt compendia scripturæ, mutatas re ram nominumque formas: ut observatum sæpe fuit, nec minus frequenter observabitur. Quis enim, quaeso, putet verbi gratia vel transiis se in cap. xii Epistola Barnabae; in cap. Lui Ancorali Epiphaniani, ex Ilæresi 70, n. 8; in p. 289, lib. 1 Marii Mercatoris edit. Baluz. ex Cyrillo t. VI, p. 213 ; Epist. Cyrilli et synodi Alexandrine ad CP.; in apud Gelasium Cyzicenum, p. ut, cap. 18, p. in apud Matthaum Blastarem litt. A, cap. 9. p. 24; in cjusdem Syntegratis, p. 57, struthionum videtur hic sermo; recelavere (aut se celavere) qui collo tenus, absconditos se putant. › Posterioris autem insigne documentum præbet ver sio canonis Africani 100, per Gracos: Suique at sentiam procurarunt Putaverunt enim abstinentiam scriptum esse. Item interpretatio Balsamonis et Synopsis Aristemica in Cyrilli epistolam ad Domnum, ubi cernitur, et cum reponi debeat alque Ad haec locus Blastaris litt. cap. 5, qui exhibet es editis, etiam in Jure Grena Rom. et mss. Denique Scholium a Beveregio prolatum ad canonem Nicænum 15, in quo legitur etc., legendum vero etc., per sensum, ac per Synopsim Alexi Aristini. Mitto quippe p Glyce p. Zonare. Al præterire non possum epithetum falsum quod buitur Joanni CP. Iconomacho apud eumdem chaelem Glycam, p. 201, pro vero i ut ex aliis constat, ipsoque Michaele. In Bistr theca Lambecii, lib. vit, p. 205, ad Nolavi demum antiquam men dam concil. Chalced. can. 22, de Ubi legerunt alii atque supplicarst, et lap

SSSESWOGU i^ Aóctc. EWEE womETINEL UU ME LER o ER em NEL IB err IT orbis consummationem exeidautur, nme justi ad iniquilatem extendant manus suas. Nam etsi per- multi impii jamdudum ante Dei iram experti sunt, nihilo secius illorum "reliquis. flagellis adhuc egent ; quibus aut convertantur, aut pro meritis certe plectantur, tanquam futurorum przdictionem.aecipere malunt, | itli praesentis loci querelas atque. clamores in cos magis convenire statuunt, qui propter Christum oc- visi, contra persecutores vindielam expetunt ; quatenu$ qui inter ipsos Dei clementia non pror- sus indigni invenientur, ad Dominum convertan- lur, obstinate autem impii, per universalem tolius Suluiio. χλαιούτῃ, χαὶ ἔνδον βλεπούσῃ φα έντες οἱ ἄγγελοι, πρὸς τὸν ὁραθέντα αὑτοῖς ἔξω ἑστῶτα Χριστὸν, διογερθέντα στραφῆναι τὴν Μαρίαν ἔξω πάλιν πε- ποιήκασιν᾽ ἦ φητιν ὁ Κύριος" Τί κιαίεις; χαὶ τὰ ἑξῆς. Εἴτα ἐπιγνούσῃ καὶ ᾿Ραδουνὶ καλούπῃ, τὸ, Μή μου ἅπτου, καὶ τὰ ἐχόμενα πρὸς αὑτὴν ἀπενοἷ- νατο, Οὐξὲν οὖν ἀπειχὺὸς μετὰ τὴν ὅρασιν ταύτην τὴν δαρέεν πρὸς τοὺς ἀποστόλους τρέχουσαν συνσν- πῆται ταῖς τοῦ 5 Λουχᾷ ἐμφερομέναις ἐτὴ τὸ μνῆμα πρεχούσαις, Μαρίᾳ τοῦ Ἰαχώδου χαὶ Ἰωάννᾳ, καὶ ταύτας ἑλχῦσαι πρὸς τὸ κοινωνῆσαι αὐτῇ τῆς ὀπτασίας. Ὧ; δὲ ἐντὸς τοῦ μνέματος ἐγένοντο, καὶ οὐδένα τεθέαντοι, ἠπόρουν ἐχάτεροι" ἢ μὲν λ:αγδ- ληνὴ ἐφ᾽ οἷς οὺς πρώην ἀγγέλους ξώρα, νῦν οὐ τεθέατο: αἱ ὃὲ ἄλλαι δύο, διὰ τὸ Δεσποτιχὸν σῶμα, ὅτε ἐχεῖ "ἢ εὐρεῦέν. Ἑγατέραις οὖν πάλιν ἔπιφα- γέντες οἱ ἄγγελοι, τὰ ἱστορηθέντα τῷ Λουνβ πρὸς αὐτὰς διελέχθησαν. Ἑλθοῦσα! τοίνυν αἱ τρεῖς μετὰ χὰ τῶν λοιπῶν γυναικῶν τῶν τῷ Λουχᾷ ἐν πάρα- δρομῇ ἱστονημένων, ἀπέγγειλαν τοῖς μαθηταῖς. Οἵ δὲ παρὰ Πέτρου χαὶ Ἰωάννου ἀχηκούτες ὡς οὐδένα τεθέανται εἰς τὸ μνῆμα ἐλθύντες, λῆρον τὰ παρὰ τῶν γυναιχῶν λεχθέντα ἐγήσαντο. Ὃ δὲ Πέτρος ὡς ϑερμὸς, ἐκ δευτέρου ἐπὶ τὸ μνῆμα ἐλθὼν, καὶ ἀχδιουῆα τῇ πρώτῃ ἀφίξει θεασάμενος, ἀπῆλθε ϑαυμάξων τὸ γεγονός. Μάρχος μέντοι ἑτέραν Μα- ρίαν Μαγδαχηνὴν παρὰ τὰς δύο, τὰς τῷ Ματθαίῳ, ΔΛυνχᾷ τε καὶ Ἰωάννῃ συγγεγραμμένας, ἅμα Σα- λώμῃ καὶ Μαρίᾳ Ἰακώθου, ἑτέρᾳ ταύτῃ οὔσῃ παρὰ τὴν πρώτην, ἐχτίθεται, ὡς εἰκὸς τελευταίας ἐπὶ τὸ, μνημεῖον δραμεῖν" καὶ τὴν τοῦ ἑνὸς ἀγγέλου, τοῦ παρὰ τῷ Ματθαίῳ κειμένου ὀπτασίαν θεασάμενος », περιφόδους τε γενομένας, φυγεῖν ἐχ τοῦ μνημείου, καὶ μηδενὶ θαῤῥῆσαι εἰπεῖν, διὰ τὸ ἀνατεῖλαι λο:- πὺν τὸν ἔλιον. τὸν Ἰρυδοῖνλν ποροθιη νας κόξον. Διατί Λουχᾶς μὲν καὶ Μάρχος εἰσελθεῖν εἰς τὸ μνῆμα τὰς γυναῖκας" οἱ δὲ λοιποὶ, οὐ τοῦ: πο, ἀλλὰ μόνον παρακύψαι πεφοθημένας μηνύ- ουσιν; χλαιούτῃ, καὶ ἔνδον βλεπούσ, φα έντες οἱ ἄγγελοι,, πρὸς τὸν ὁραθέντα αὑτοῖς ἔξω ἑστῶτα Χριστὸν, διογερθέντα στραφῆναι τὴν Μαρίαν ἔξω πάλιν πε- ποιήχασιν᾽ ἦ φητιν ὁ Κύριος: ΤΊ κλαίεις; γαὶ τὰ ἑξῆς. Εἶτα ἐπιγνούσῃ καὶ 'Ραδουν! καλούτῃ, τὸ, Μή μου ἅπτου, καὶ τὰ ἐχόμενα πρὸς αὐτὴν ἅπεν οἷς νατο. Οὐξὲν οὖν ἀπεικὸς μετὰ τὴν ὅρασιν ταύτην τὴν δαρίον πρὸς τοὺς ἀποστόλους τρέχουσαν συνσν- πῆται ταῖς τοῦ ο Λουχᾶ ἐμφερομέναις ἐτὴ τὸ μνῆμα πρεχούσαις, Μαρίᾳ τοῦ Ἰακώδου καὶ Ἰωάννᾳ, καὶ παύτας ἐλχῦσαι πρὸς τὸ κοινωνῆσαι αὐτῇ τῆς ὀπτασίας. Ὧ; δὲ ἐντὸς τοῦ μνέματος ἐγένοντο, καὶ οὐδένα πεϑέανται, ἠπόρουν ἐχάτεροι ἢ μὲν λσγδο- ληνὴ ἐφ᾽ οἷς οὺς πρῴην ἀγγέλους ἑώρα, νῦν οὐ πεθέατο' αἱ δὲ ἄλλαι δύο, διὰ τὸ Δεσποτιχὸν σῶμα, ὅτε ἔχεῖ νῇἢ εὐρεῦέν. Ἑκχατέραις οὖν πάλιν ἔπιφαν γέντες οἱ ἄγγελοι, τὰ ἱστορηηέντα τῷ Λουχβ πρὸς αὐτὰς διελέχθησαν. Ἐλθοῦσαι τοίνυν αἱ τρεῖς μετὰ χιὰ τῶν λοιπῶν γυναικῶν τῶν τῷ Λουχᾷ ἐν παρα- δρομῇ ἱστονημένων, ἀπένγειλαν τοῖς μαθηταῖς. Οἵ δὲ παρὰ Πέτρου χαὶ Ἰωάννου ἀκηκοότες ὡς οὐδένα τεθέχνται εἰς τὸ μνῆμα ἐλθύντες, λῆρον τὰ παρὰ τῶν γυναικῶν λεχθέντα ἀγήσαντο. Ὃ δὲ Πέτρος ὡς θερμὸς, ἐκ δευτέρου ἐπὶ τὸ μνῆμα ἐλθὼν, καὶ ἀχόλουῆα τῇ πρώτῃ ἀφίξει θεασάμενος, ἀπῆλθε ϑαυμάξων τὸ γεγονός, Μάρχος μέντοι ἑτέραν Μα- ρίαν Μαγδαχηνὴν παρὰ τὰς δύο, τὰς τῷ Ματθαίῳ, Λυνχᾷ τε καὶ Ἰωάννῃ συγγεγραμμένας, ἅμα Σα- λώμῃ καὶ Μαρίᾳ Ἰακώθου, ἑτέρᾳ ταύτῃ οὔσῃ παρὰ τὴν πρώτην, ἐχτίθεται, ὡς εἰχὸς τελευταίας ἐτὰ τὸ ( μνημεῖον δραμεῖν" χαὶ τὴν τοῦ ἑνὸς ἀγγέλου, τοῦ παρὰ τῷ Ματϑαίῳ κειμένου ὀπτασίαν θεασάμενος Ρ, περιφόδους τε γενομένας, φυγεῖν ἐχ τοῦ μνημείου, καὶ μηδενὶ θυῤῥῆσαι εἰπεῖν, διὰ τὸ ἀνατεῖλαι λοι- πὸν τὸν ἤλιον, τὸν Ἰουδαϊχὺν προορωμένας φόθον. Matiligus quidet: et Mareus id narrant quo! ini- tio actum, quando illico advenerunt; Lueas vero id eod postca, cum jam recessmta csseni 3 mo- numento. Quia enini juxta Abraliae speluncam", du- plicia erant Judieórum monumenta, et Japis porte immissus, interiorem zdem, quie Dominieum cor- pus continebal, ab exleriori separabat, ingress:e idem prominentem, angelum conspexerunt. seden- iem in lapide, juxta Matthaei Evangelium ; ab ex Marco, juvenem coopertum stola caudida, et seden- iem in dextris, exterioris videlicet spelunca. Fuit. ergo secundum utrumque evaugelisiam , Matthzeom. ci Mareom, ange'us qui apparuit mulieribus, hor- latusque est eas ut viderent lecum, ubi corpus Do- Quid reb est, quod. Lucas ct. Mareus, mulieres introisse in mouumentum ; alii duo, non hoc, sed tantum introspexisse perterritas indicent ?? A rentes angeli, effecerent ut Maria. iterum retro ex- vaque converierelur ad Christum qui ab ipsis eouspectus fuerat, extra stabat, ef resurrexeral ; cui dieit. Dominus : Quid ploras? et qux deinceps. Iode aguoscenti, et vocanti, ftabboni **, illud, Nolé me tangere, et sulisequentia prolocutus est. Nibil ergo absurdi est, sí post visionem hane, Maria ad apostolos eurrens, offenderit illas Lue: relatas, ad. mmoutientem eucrentes, Mariam Jacobi et Joannam, easque traxerit ad participaudam cum ea visiouem. Ubi autem intra monimentum fuerunt, et viderunt meninem, ennete ane fuerunt; Magdalena qui- dem, eapropter quod qnas prius intnita faerat angelos, nune non cerneret; aliae vero duze, propter , Demini corpus, quod illit nom repererant. [llis ergo apparentes iterum Angeli, qu» per Lucam sarrantur, ad illas eloeuti sunt. Quocirea venien- les ille tres, una cum reliquis mulieribus, a. Luca obiter memoratis, renuntiaverunt discipulis. Qui quod a Petro et Joanne accepissent, nullum a se eonspeetum, eum accessissent ad monumentum, quo a femiuis dicebantus, pro deliramento duxe- runt. Ceteram Petrus, ut ingenio fervidus, sceunda vice pergens ad sepulerum, et consentanea prime profectioni contuitus, recessit admirans quod eve- nerat. Porro Mareus aliam. Mariam Magdalenam a duabus Matthzeo, Lucie, et Joanui conseriptis, tra- dii unà eum Salome, et Maria Jacobi diversa a priore, uL competit postremas eucurrisse ad nionu- ! mentum; intuitasque unius angeli, iius qui apud Maithieum legitur, apparitione, eL timore corre- pus, fugisse à monumento, nec cuiquam ausas fuisse dicere, propterea quod jam sol ortus. esset, ac Judaicum previdentes motum. "Joan. xs, 15, 106. ? Luc. xxiv, δ; Mare. xvi, 5; Matti. xxvi, 8; Joan. xx, 11. — Gen. xxu, 9. ΝΕ NARLE LECTIONES.

ἰδεῖν τὸν τόπον, Ενθα τὸ σῶμα τὸ Δεσποτικὸν ἔκειτο Ὡς παραλειφθέν παρὰ τούτων, ὁ Λουκᾶς ἀκριβέ. στερον ἔγραψεν εἰπών· Εἰσελθοῦσαι οὐχ εὗρον τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου Ιησού. "Οθεν οὐκ ἐναντίον ἀλλή λας ειρήκασι. Απορία. Τίνι λόγῳ διαφόρως τὴν τῶν ἀγγέλων ὀπτασίαν, αὐτήν τε τὴν τοῦ Κυρίου τὴν πρὸς τὰς γυναίκα; γενομένην ιστόρησαν; Λύσις. Οὐκ ἐναντία ἡ τῶν ἀγγέλων επτασία. Ματθαίος μὲν γὰρ καὶ Μάρκος, ἕνα καθώς προειρήκαμεν, ἱστόρησαν ταῖς γυναιξὶν ἐπιφανῆναι ἄγγελον· Λουκά; δὲ καὶ Ἰωάννης, την πρώτην ὀπτασίαν παραέριο μόντες, τοὺς ἔνδον φανέντας ἀγγέλους δύο γράφον σιν· Ιωάννης δὲ ἐν τῷ ἔξω σπηλαίῳ παρὰ τὴν θύο ραν τὴν Μαρίαν διαγράψας ἑστῶσαν καὶ ἔνδον πιο ρακύψασαν, θεωρῆσαι τοὺς δύο ἀγγέλους ἐν λευκοῖς Λουκᾶς δὲ ἐν τῷ εἰσελθούσας αὐτὰς ἔνδον, καὶ μὴ εὑρούσας, τεθεᾶσθαι δύο ἄνδρας ἐν ἐσθήσεσιν ἀστρα πτούσαις, ὅπερ ἀγγέλους αὐτοὺς ἐχαρακτήρισε. Τὸ δὲ λέγειν· Επέστησαν, οὐχ ὥστε φανέντων, ἀλλ' ὅτι ὡς ἄγγελοι, καὶ παρόντες, οὐ πάντοτε, ἀλλ᾽ ὅτε ήθελον ἐφαίνοντο. "Οθεν οὐδὲ Πέτρῳ εἰσελθόντ εἰς τὸ μνημεῖον ἐφάνησαν, καίτοι παρόντες· ταῖς δὲ γυναιξὶ διῃρημένω; εἰσελθούσαις μετὰ τὸ ἀπο ρῆσαι, ὡς ἀσθενεστέραις ἑαυτοὺς ἐνεφάνησαν. Εἰ δ λέγοις· Πῶς παρὰ τῷ Ἰωάννῃ Μαρίᾳ μὲν οὐκ ἐφάνη ὁ ἐπὶ τῷ λίθῳ· καθήμενος ἄγγελος, εἰσελθούσῃ δεν τερον; ἡ αἰτία δήλη. Τὸ μὲν γὰρ πρῶτον ἰδοῦσα ἡ Μαρία τὸν λίθον ἐκκεκυλισμένον, οὐδὲν πλέον περι εργασαμένη, πρὸς τὸν Πέτρον καὶ Ἰωάννην ἀπ' έστρεψεν. Τὸ δεύτερον δὲ τοῖς ἔνδον ἀγγέλοις περι τυγχάνειν μέλλουσαν 9, οὐ χρεία τὸν ἐπὶ τοῦ λίθου φανῆναι καθήμενον ἄγγελον. Περὶ γὰρ τῆς πό Κυρίου ἐπιφανείας, τῆς ταῖς γυναιξὶ γενομένης, οὐ χρεία ζητεῖν, ἀλλὰ τῇ ἀληθείᾳ πιστεύειν. Διαφόρως γὰρ πρὸς τὸ μνῆμα δραμούσαις, οὗ ταῖς αὐταῖς γι ναιξὶν, ἀλλὰ ποτὲ μὲν δυσὶν ἐξ αὐτῶν, ποτὲ δὲ μι ἑτέρᾳ παρ' αὐτὰς τυγχανούσῃ, ποτὲ δὲ ἄλλαις, δια φόρως καὶ ὁ Κύριος ἐφάνη· ὧν τῇ μὲν ὡς ἀσθεν εστέρᾳ, τῇ δὲ ὡς τελειοτέρα τυγχανούσῃ, καταλ λως ἐμέτρει τὸν ἑαυτοῦ ἐμφανισμὸν ὁ Κύριος. Ὅθεν Μάρκος μὲν ἐν ἐπιτόμῳ τὰ μέχρι τοῦ ἑνὸς ἀγγέλου διελθὼν, τὸν λόγον κατέπαυσεν· Λουκᾶς δὲ τὴν τοῦ Κυρίου πρὸς τὰς γυναῖκας ὀπτασίαν σιωπήσας, αν νιξάμενος δὲ μόνον, ἐν τῇ κατὰ Κλεῶπαν ἱστορία τὴν εὐαγγελικὴν πραγματείαν συνεπέφανεν· ἐν τῷ λέ γειν· Ἀπῆλθόν τινες τῶν σὺν ἡμῖν ἐπὶ τὸ μνη Χ.Χ, 1, 12. 9 μελλούση. ΝΟΤΑ. Μέλλουσιν. μελλούση. * Σχιν, 5, 4. Ο αινιττομένην νιττόμενος; 3, κινούμενον κινού μένην ταύτης ταύτας, 15 δυναμένην, το δυναμένη. minicum positum fuerat. Itaque quod ab illis præ termissum est, Lucas accuratius scripsit, dicens Ingressæ non invenerunt corpus Domini Jesu. Unde nihil aliis contrarium singuli protulerunt. Difficultas LII. Qua ratione apparitionem angelorum, ipsamque Domini ad mulieres, varie descripserunt? Solutio. Contrarii nihil habet apparitio angelorum. Siqui dem Matthæus et Marcus unum, ut antea diximus, angelum retulerunt apparuisse mulieribus 7; Lucas vero et Joannes, primam apparitionem prætermit lentes ss, angelos duos, qui intus visi sunt, descri bunt: Joannes autem, in exteriori spelunca ad ostium Mariam designat stantem, et intro prospi cientem, vidisse duos angelos in albis; at Lucas, cum ingressæ essent in sepulcrum ", nec invenis sent corpus, ideoque mente consternatæ essent, conspexisse duos viros, in veste fulgenti; id quod eos angelos esse denotabat. Quod autem ait, Stele runt secus, non significat apparuisse eos, sed quod, ut angeli, etiam præsentes, non semper, sed quando volebant, conspiciebantur. Unde nec Petro in mo numentum ingresso apparuerunt, quamvis adessent; mulieribus vero divisim ingressis post consternatio nem, tanquam infirmioribus ipsos se videndos præ buerunt. Quod si dixeris: Quo modo apud Joannem angelus super lapidem sedens non apparuerit Mariæ iterum ingressæ *? causa manifesta est. Etenim primo quidem cernens Maria lapidem revolutum, nihil amplius rimata, ad Petrum et Joannem ob versa est. Secundo autem, eidem angelis intus se dentibus occursuræ, opus non fuit ut appareret angelus qui supra lapidem sedebat. Nam de Domini apparitione quæ mulieribus facta est, non oportet quærere, sed credendum est veritati. Diversis enim vicibus cum ad monumentum cucurrerint, non eæ dem mulieres, verum modo duæ ex ipsis, modo una et diversa, modo aliæ; diverso quoque modo Domi nus illis apparuit; quarum alteri tanquam imbecil liori, alteri ut perfectiori, ex proportione mensus est Dominus apparitionem suam. Quocirca Marcus compendiose percursis iis quæ ad unum duntaxat angelum pertinebant, sermoni finem imposuit Lucas Domini ad mulieres apparitionem reticens, et innuens tantum, in historia de Cleopha evangeli cum opus conclusit, dicendo: Abierunt quidam ex 57 Matth. xxviii, 2; Marc. xv1, 5. 68 Luc. xxιν, 4; Joan. xx, 11, 12. F. Prestaret Est sane error passim obvius, ad finem vocabulorum, ortus ex antiquariorum negligentia, et compendio scri pture, corrigendus autem per sensum et gramma ticam constructionem. Quatuor exempla suppedita Luc. J020. bit unum opus Joannis Philoponi In Mosaicam cosmogoniam: lib, I, cap. 10, proal lib. ui, cap. pro ; lib. v, cap. 1, p. 487; extrema, pro et cap.

QUESTIONES. Απορία. Λύσις. εγράψατο; Difficultas Liu. Solutio. Difficultas Liv. Difficultas L.V. μεῖον, καὶ εἶρον οὕτως καθὼς καὶ αἱ γυναῖκες εἶ- πον, αὐτὸν δὲ οὐκ εἶδον. Πῶς Ιωάννης φησὶν εἰρηκέναι τη Μαρία την Κύριον· Μή μου ἅπτον, καὶ τὰ ἑξῆς· Ματθαίου ἱστορήσαντος, ὅτι κρατήσασαι τοὺς πόδας αὐτοῦ προσεκύνησαν αὐτῷ; Ως καὶ ἤδη ἀποδέδεικται, ἀσθενεστέρα τῇ πίστει τῶν λοιπῶν ἦν αΰτη. "Οθεν νομίσασα ὡς τὸ πρὶν, οὕτω συνέσεσθαι τῷ Χριστῷ, μηδὲν μέγα περὶ αὐ τοῦ φαντασθεῖσα, δικαίως επετιμήθη, καὶ ἔμαθεν ὅτι πρὸς τὸν ἐν οὐρανοῖς Πατέρα ὅθεν ήκει δεῖ αὐτ τὸν ἀπελθεῖν. Τίνος χάριν Λουκᾶς μὲν καὶ Ἰωάννης ἀπαγγείλαι τὰς γυναῖκας τοῖς ἀποστόλοις τοῦ Χριστοῦ τὴν ἀνά στασιν ἔγραφον · Μάρκος δὲ σιωπῆσαι καὶ μηδὲν εἰπεῖν διὰ τὸν φόβον μαρτύρεται· ὁ δὲ Ματθαῖος σιωπῇ παρέδραμεν καὶ τῶν εἰρημένων ἑκάτερον ; Λύσις, Τὸ μὲν Ματθαίου ἑτοίμην ἔχει τὴν λύσιν. Οὐ γὰρ εἶπεν ὡς αἱ γυναῖκες τὰ ἐνταλθέντα ἀπαγγεῖλαι το ἀλλ' ὅτι πορευομένων ἀπαγγεῖλαι τοῖς μαθηταῖς, ἡ τῶν στρατιωτῶν γέγονεν ἄφιξις ἐν τῇ πόλει πρὸ; τοὺς ἀρχιερεῖς, τὸ συμβάν περὶ τὸ μνῆμα θαῦμα μηνυόντων. Λουκᾶς δὲ καὶ Ἰωάννης συμφώνως τῷ προλαβόντι εὐαγγελιστῇ ἀπαγγεῖλα: ταύτας ταῖς ἀποστόλοις ἀνεγράψαντο. Μάρκος δὲ τὰς τελευταίας ἐλθούσας τοῦ ἡλίου, λοιπὸν ἀνατείλαντος (50), εἰκό- C τως φησὶ διὰ τὴν φόβον μηδὲν εἰπεῖν. Η τούτου τοί- νυν χάριν, ταύτας μηδὲν ἀπαγγεῖλαι, ἢ προσυπο ακούειν δεῖ ὡς ἄχρι τῆς τοῦ Κυρίου πρὸς αὐτὰς ἐμφά νειαν οὐδὲν εἶπον. Τίνος χάριν, Ἰωάννου Πέτρον καὶ Ἰωάννην πρὸς τὸ Δεσποτικὸν μνῆμα δραμεῖν ἱστορήσαντος, ὁ Λου- κᾶς μόνον τὸν Πέτρον πρὸς τὸν τάφον ἐλθεῖν συν- Καθὼς καὶ ἀνωτέρω περὶ τούτου αναγέγραπται, διαφόρων γενομένων ταῖς γυναιξὶ πρὸς τὸ μνῆμα ἀφίξεων, διαφόρως καὶ τὰ ἐπ' αὐτῷ πραχθέντα ιστό ρηνται. Οτε οὖν Πέτρῳ καὶ Ἰωάννῃ ἡ Μαγδαληνή Μαρία ἀπήγγειλεν ἀρθῆναι ἐκ τοῦ τάφου τοῦ Κυρίου τὸ σῶμα (51), ἀμφότεροι ἐκεῖσε παρεγένοντο. Μετά δὲ τοῦτο τῶν τῷ Λουκῇ ἱστορηθεισῶν γυναικῶν τοῖς οὐκ ἀπήγγειλαν. Κύριον. A nostris ad monumentum; et ita invenerunt sicut mu lieres dixerunt, ipsum vero non viderunt ". Quæ ratio, quod Joannes ait Dominum dixisse Mariæ Noli me tangere ", et reliqua ; Matthæo narrante, eas complexas pedes ejus adoravisse Quemadmodum supra ostensum est, infirmior fide cæteris hæc erat. Quare arbitrata quod ut prius ita cum Christo conversatura esset, nihil magnum de ipso imaginata, jure increpata fuit, didicitque reverti eum debere ad Patrem coelestem, unde ve- nerat. Quid causæ est, quod Lucas et Joannes mulieres scripserunt renuntiasse apostolis resurrectionem Christi "; Marcus vero, eas tacuisse, nihilque pra timore dixisse perhibet **; at Matthæus utrumque dictorum tacitus præterivit? Illud Matthæi, facile solvitur *. Non enim dixit mulieres mandata non renuntiasse ; sed iis profe- ctis ut nuntiarent discipulis, milites venisse in civi- tatem ad principes sacerdotum, et indicavisse quod contigerat miraculum ad sepulcrum. Lucas vero et Joannes consentientes cum præcedenti evangelista, nuntiasse eas apostolis conscripserunt. Marcus au- tem, postremas profectas orto jam sole, merito ait nibil ob timorem dixisse. Ea ergo de causa illa nihil denuntiarunt; vel subaudire oportet, ut nihil dixerint usque ad apparitionem Domini ad eas factam. Quorsum Joanne referente, Petrum et Joannen ad Dominicum monumentum cucurrisse *, Lucas solum Petrum scripsit venisse ad sepulcrum Sicut superius ea de re scriptum est, cum diversæ fuerint mulierum ad monumentum profectiones “, diverso quoque modo quæ illic gesta sunt enarran- tur. Quando igitur Petro et Joanni Magdalena Maria D renuntiavit, sublatum fuisse e sepulcro Domini cor- pus, anibo illuc perrexerunt. Postea vero, cum mulieres per Lucam memoratæ, discipulis quod eum ? XVI, 8. * Luc. πειν, 9; Joan. xx, 18. σε Marc. 6° Joan. xx, 1. es Joan. xx, 17. es Matth. xs!!!, 9. * Luc. xxiv, 24. σε Matth. xxvi, 11. στ Joan. xx, 68 Luc. xxiv, (50) Ανατείλαντος. Si homines docti Græca consuluissent, circa locum Cyrilli Alexandrini epi- stola ad Acacium (etiam in Liberato, cap. 8), non basitassent. Primo quippe intuitu προανατείλαν- esse præoriretur vel prius oriretur ecquis non τος intelligat? Eadem Græca ostendunt mox ibidem legi debere : Et quod specialiter contristare eat, Alexan- dric episcopus, etc. (54) Αρθῆναι ἐκ τοῦ τάφου τοῦ Κυρίου τὸ Insigne mendum, jocularis error, occupat σώμα. 12. Catenam in Marcum initio cap. 16 : Τίς οὖν ἡ χρεία τῆς ἀγγέλου παρουσίας ; φαίην : ἐγώ· ὅτι ἔπειθε τοὺς ζητοῦντας ἐγηγέρθαι, ἀλλ' οὐ βεβλέφθαι τὸν Quid igitur opus fuit apparitione angeli? Dicam ego, ut persuaderet quærentibus resurrexisse Dominum, etsi eum ipsi non cernerent. Nemo enim non statim deprehendet veram lectionem κεκλέ- Resurrexisse Dominum, non autem furto fuisse φθαι. sublatum. (Matth. xxvm, 15.)

dens, iterum illo profectus est. Lucas vero, soli Petro, quando Cleophas comesque postquam Dominum in Emmaus conspexissent 75 ? Justum. Cum igitur adhuc in via ab Emmaus essent indicassent, nec ab iis crederentur, Petrus ut ar- A Quæ causa fuit, ut qui discipulis ad Galilæam properare per mulieres præceperat, quasi illic iis appariturus, in Sion apparet 70? Et quomodo Lucas dicit adfuisse undecim ", cum tamen abesset Tho- mas? Primo quidem territis apostolis, nec audentibus Jerosolyma egredi ob metum Judæorum, merito oportuit Dominum in Sion apparere, et adimere illis facere attamen vivifici baptismatis traditionem una cum perfectioribus dogmatibus præbere illis in Galilan, Judaicae temeritatis metu liberatis ; ut qui in Galilea magnam lucem ostendisset iis qui sede- bant in tenebris, salutarem nempe baptismum ; ad quem cohortans dixit: Penitentiam agite, appropin- quavit enim regnum cælorum 72. Undecim autem discipulorum idcirco Lucas meminit, quoniam Juda in peccatum delapso, et Thoma absente, Matthias plane aderat, quem pro Juda sorte elegerunt, ut qui in omni tempore usque ad ascensionem Christi testis esset resurrectionis ejus, quemadmodum & Luca narratur 73. sero una Sabbatorum rs, cunctis discipulis, praeter- quam Thomæ, Christum seipsum manifestasse ; illius vespere ejusdem diei Jerosolymam reversi sunt, Primo post mulieres Petro, indeque apostolis Christus apparuit, sicut Paulus ait: Quia visus est Cephæ, et postea duodecim 16 : non Thomam con- duo illi, quorum unus Cleophas, Christus Retro ap- paret. Ut autem ab Emmaus reversi sunt, et apo- stolis annuntiarunt, quo pacto ab illis agnitus fuerit in fractione panis; tunc ad cunctos illos Christus in Sion advenit ", quemadinodum tradit Lucas. Non enim admirari oportet, quod eodem die a Je- rusalem in Emmaus, et ab Emmaus in Jerusalem profecti fuerint. Neque enim scriptum est vesperam fuisse, quando appropinquaverunt castello Emmaus, sed advesperasse et inclinatam esse jam diem; adeo ut esset forsan octava vel nona hora, quia a septima, quasi ad vespertinam partem inclinat sol. Præter- quam quod cursum illi adhibuerint, præ gaudio, ut u μαθηταῖς τὸ ἐραθὲν αὐταῖς μηνυσασῶν, καὶ ἀπίστου μένων παρ' αὐτῶν, ὁ Πέτρος ὡς θερμός, ἐκ δευτέ ρου ἐκεῖσε παρεγένετο. 1, 21, 22. Τίνος χάριν τοῖς μαθηταῖς εἰς τὴν Γαλιλαίαν δρα- μεῖν, διὰ τῶν γυναικῶν ἐντειλάμενος, ὡς ἐκεῖσε αὐτ τοῖς ἐμφανισθησόμενος, ἐκ Σιὼν ἐμφανίζεται; Πῶς δὲ καὶ ὁ Λουκᾶς λέγει παρεῖναι τοὺς ἕνδεκα, τοῦ Πρῶτον μὲν περιφόβοις ουσιν τοῖς ἀποστόλοις, καὶ μηδὲ ἐξελθεῖν τῆς Ἱερουσαλὴμ τολμῶσι διὰ τὸν τῆ βον τῶν Ἰουδαίων, εἰκότως ἔδει ἐν τῇ Σιὼν ἐμφαν νισθῆναι τὸν Κύριον, καὶ λῦσαι αὐτοῖς τὸν φόβον, καὶ τὴν εἰρήνην παρασχεῖν, καὶ τὴν ἀνάστασιν πιο στώσασθαι· τὴν μέντοι τοῦ ζωοποιοῦ βαπτίσματος παράδοσιν, ἅμα τοῖς τελειοτέροις δόγμασιν ἐν τῇ σύτητος τὸν φόβον ἀποσεισαμένοις· ὅτε ἐν τῇ Γαλι νοις, τὸ σωτήριον δηλαδὴ βάπτισμα· ἐφ᾽ ᾧ προορισ πόμενος ἔλεγε· Μετανοεῖτε, ἤγγικε γὰρ ἡ βασι λεία τῶν οὐρανῶν. Τῶν δὲ ἕνδεκα μαθητών, τού του χάριν ὁ Λουκᾶς ἐμνημόνευσεν, ὅτι Ἰούδα ἐκπι· σόντος, καὶ Θωμᾶ μὴ παρόντος, Ματθίας πάντες παρῆν, ὃν ἀντὶ τοῦ Ἰούδα ἐκλήρωσαν, ὡς ἐν παντὶ τῷ χρόνῳ μέχρι τῆς ἀναλήψεως τοῦ Χριστοῦ μέρο τυρὰ τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ γενόμενον, καθώς Λετ ἱστόρηται. Πῶς Ἰωάννης λέγει, ὅτι ὀψίας οὔσης τῇ μιᾷ τῶν Σαββάτων, ὅλοις ἑαυτὸν τοῖς μαθηταῖς, πλὴν τοῦ Θωμᾶ ὁ Χριστὸς ἐνεφάνισεν· Λουκᾶς δὲ ὅτι Πέτρα μόνον, ἡνίκα οἱ περὶ Κλεῶπαν ἐν ἑσπέρᾳ τῆς αὐτῆς ἡμέρας εἰς Ἱερουσαλὴμ ὑπέστρεψαν εἰς τὴν Ἔχ μαῶ τὸν Κύριον θεασάμενοι ; κ • Πρῶτον μὲν " τὰς γυναῖκας τῷ Πέτρῳ, καὶ τότε τοῖς ἀποστόλοις ὁ Χριστὸς ἐφάνη, καθὼς ἐφάνη, και θὼς Παυλός φησιν • "Οτι ὤφθη Κηφᾷ, ἔπειτα τις δώδεκα· οὐ τὸν Θωμᾶν συναριθμῶν, οὐ γὰρ πιο ρῆν, ἀλλὰ Ματθίαν καὶ Ἰοῦστον. Ετι τοίνυν τῶν περὶ Κλεώπαν κατὰ τὴν ὁδὸν τὴν ἀπὸ Ἐμμαούς ὄντων, τῷ Πέτρῳ ὁ Χριστὸς ἐμφανίζεται. Ως δὲ ἐπανῆλθον ἀπὸ Ἐμμσοῦς, καὶ τοῖς ἀποστόλες ἀπήγγειλαν, πῶς ἐγνώσθη αὐτοῖς τῇ κλάσει του ἄρτου· τότε πᾶσιν αὐτοῖς ἐν τῇ Σιὼν ὁ Χριστὸς ἐπ- εδήμησε, καθώς Λουκᾶς παραδίδωσιν. Οὐ γὰρ δεῖ θαυμάζειν, εἰ ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ ἀπὸ Ἱερουσαλήμ εἰς Ἐμμαῶ, καὶ ἀπὸ Ἐμμαοῦς εἰς Ἱερουσαλήμ παρ εγένοντο. Οὔτε γὰρ γέγραπται ὅτι ἑσπέρα ἦν ὅτι τὸ Ἐμμαῶ ἤγγισαν, ἀλλὰ πρὸς ἑσπέραν, ὅτι κέκλικεν ἡ ἡμέρα, ὡς εἶναι τυχὴν ὀγδίην, ἢ ἐνάτην ώραν. ᾿Απὸ γὰρ ἑβδόμης, ὡς πρὸς τὸ ἑσπέριον κλίνει μέσ ρος ὁ ἥλιος. Ἐκτὸς τοίνυν καὶ δρόμῳ τούτους χρήσ 19. 39. timorem, pacemque dare, ac resurrectionis fidem Qui factum est ut Joannes dixerit, cum esset numerans, neque enim aderat, sed Matthiam et το Matth. xxvi, 10. 76 Joan. XS, Θωμᾶ ἱστορήσαντος "; Γαλιλαία τούτοις ἐγχειρῆσαι ', τῆς Ἰουδαϊκής θρα λαίᾳ τὸ μέγα φῶς δείξαντα, τοῖς ἐν σκότει καθημέν 71 Luc. XXIV, 35. 7 Matth. xxvi, 46, Marc. xvi, 15; Matth. I, 16, 17, 75 Luc. XXIV, 34. 76 I Cor. xv, 5. 77 Luc. xxiv, 56, VARIE LECTIONES. 5 υστερήσαντος. F. τούτοις ἐγχειρίσαι. " μετά. Το Act. HESYCHII PRESBYTERI Difficultas LVI. Solutio. Difficultas t.vit. Απορία. Λύσις.

NARLE LECTIONES, *5á6c. A add, 85. * àáx £go. Ex A et C suppl. ^? goi. Des. jn A. ?! pe. Des. ib. 9! A xatéz5iócy "JovRg bz vá. móAsus. 5 xaf. Des.in C. — 9*8 6cóz. Des. ibid." váp. C addit, onsf. ParRoL. GR. LXXXI, 55 Vev o Ve vo A ROUPYUT EP cuo | Ur MUT RARE ENP E ES: m Abc. Ἀπορία. "e WES o. SW RCM DENIS S T SNNT UEE RU E T e Aücic. Dificltas vx. Dificulias vvm. "Eyvoiizi àp xax &nlaxonov alpovury Ev Kogip 2] net cv leyopívow Maxstoviavy, vv Mvso- yorsoéyenv, ics Bala sb 8£vügoy &x «od vózou, 6v ij lsxaxo, els ire pov váxtov oyf ast 5 eyyfie uetiyeyxev, Geaxscltousav ctv Dupiba V «o8 qaccxtou cüem plos at N.N: tM ui ilqhee- d a rU Sé cdiccisniedono d 71M onesode i bred rore mpáreeaüa: map aUtGN, xal bmisxomelv, xai doxoiety. "AXXA osevai (6 8 Osbg did. ix vL tonne dye meg aipevaróv bmisxóntv. CENE TUA SEN SENTIR RENOEBMUNUE TENENTE EE CN » Solutio. Πῶς Δουχᾶς ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις ἱστορήσας, εἰς Βηθανίαν τὸν Χριστὸν τοὺς μαθητὰς ξξαγαγεῖνν ἐλεῖθέν τε ἀναληφθῆναι" ἐν ταῖς Πράξεσί φησι, Ὅτι τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ τῆς ἀναστάσεως, τὸ πρὸς αἱτοὺς ἱστορηθὲν τοῦ Λουχᾶ τοῦ ἐχθύος δεῖπνον ὁ Κύριος ἔφαγεν, ἐχ τῶν προγεγραμμένων δῆλον ὅτι. Εἰ δὲ ὁ Λουκᾶς φησιν" ᾿Εξήγαγεν αὑτοὺς ἕως πρὸς Βηθανίαν, καὶ ὅτι, Ἀνεϊήφθη" οὐ πάντως ἐχ τοῦ- τῶν δίδωσιν ἡμῖν εὐθέως Υ αὐτὸν ἀνειλῆφθαι. Ἔθος γὰρ τοῖς συγγραφεῦσι συντομίας ἐπιμελομένοις,, Ἰστορίαν ἱστορίαις συνάπτειν. Καθ' ὃ καὶ Ματθαΐῳ ἀναγέγρατιται, μήπω σχεδὸν περαιώταντ: τὴν ἐξ Αἰγύπτου ὑποστροφὴν τοῦ Κυρίου, καὶ τὴν ἐν Γαλ'- λαΐᾳ οἴκησιν, καὶ τὴν Ἰωάννου εἰς τὸν Ἰορδάνην ἔλευσιν, καὶ τὸ τούτου κήρυγμα μετὰ τριάκοντα ἔτη σχεδὸν γεγονός, καὶ ἄλλα ὃὲ πολλὰ τοιαῦτα τοῖς βου- λομένοις ἔξεστι συναγαγεῖν πρὸς πίστωσιν τῆς εὐαγ- ' γελικῆς συμφωνίας" ἵνα παρυλείψωμεν, ὅτ! ἐν ταῖς ἀποστολικαῖς Πράξεσ: τὰ περὶ τῆς ᾿Αναλήψεω; ἀνα- κεφαλαιούμενος, ἐν τῇ τεσσαραχοστῇ ἡμέρᾳ ταύτην φεγονέναι ἰστόρησεν. φαῦθαι ὑπὸ περιχαρείας τὸ θαῦμα ἐπαγγέλλοντας, καὶ φθάσαι μέχρις ὀψίας βαθείας " ἐψίχν γὰρ τὸ μέ- χρι πολλοῦ τὴς νυχτὸς πορατεινέμενον μέρος ἔθος Ἀμ7) χαλεῖν " ἐχεῖσέ τε αὐτοῖς ἅμα τοῖς λοιποῖς φὰς νῆναι τὸν Κύριον, Πότε τὸ ἱστορηθὲν δεῖπνον τῷ Λουκᾷ γεγένηται; ΒῚ μὲν γὰρ πρὸ πολλοῦ τῆς τεσσαρακοστῆς ἡμέρας, δηλαδὴ τῆς ἀναλήψεως, πῶς εὐθέως ἀναληφθῆναι αὑτὸν ἔγραψεν, εἰρηκὼς ὅτι Ἐξήγαγεν αὐτοὺς ἔξω ἕως εἰς Βηθανίαν, χαὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ, Ὅτι ἀνεφέ- ρδτο εἰς τοὺς οὐρανούς; Εἰ δὲ τῇ τεσσαραχοστῖ, πῶς τότε ὑπὴ τῶν μαθητῶν ἐψτλαφᾶτο, τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ καὶ τῇ ὀγδόῃ τῆς ἀναστάσεως ἤδη Ψψηλαφηθείς; κα Ποῦ τὸν ἰχθὺν ὁ Χριστὸς ἔφαγεν; Εἰ μὲν Ὑὺρ ἐπὶ τῆς Ἱερουσολὲμ, πῶς ἐπὶ τῆς Γαλιλαίας γεγονέναι ὁ Ἰωάννης ἱστόρεσεν; Εἰ δὲ ἐπὶ τῆς Γαλιλαίας, πῶς ὁ Λουκᾶς φησιν ἐντείλασθαι τοῖς μαθηταῖς "Ὑμεῖς χαθίσατε ἐν τῇ πόλει Ἱερουσαϊήμ; Πῶς δὲ ἐχεῖ- θεν εἰς Βηθανίαν αὐτοὺς ἐξαγαγὼν, ἀνελέφθη; Δύσις. Πολλάχις ὡς ἐν ἡμέραις τεσσαράκοντα τοῖς μαῦτ- ταῖς συνδειπνήσαντος τοῦ Κυρίον, ἔν μὲν δεῖπνον ὁ Ἰωάννης ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ ἱστόρησεν, δύο δὲ Λουχᾶς, ἢ πρῶτον τὸν τῆς Ἐμμαοὺς, καὶ ἕτερον τὸ τῆς Σιών" ἐν ᾧ καὶ τοῦ ὀπτοῦ ἰχθύος ἐμνημόνευσεν" ἀλλ᾽ οὐκ ἰχθύων οὔτε ἀνθρακιᾶς, οὔτε ἄρτου, καθάπερ ἐν τῷ τῆς Γαλιλαίας ὑπὸ Ἰωάννου ἀναγραφέντι δείπνῳ. Novimus eliam episcopum lhzereticum | Cyzici , quie est eivitas Macedonianorum, qui dicuntur Pneu- matomachi, qui oleam arborem ex loco in quo sta- bat, in alium locum precationis pretextu transtulit, quasi quie fenestram profani ipsorum oratorii nimis Tib; giy zb &ópazov fe tuyfe eixóvo. OcoU xs- xkiyaat, à ox: dm BOs elgipastw. Ei vig ebxüv Odi siis tuy ch ódpaov, páXlov àv ebxóvss God, xhafietev &yyzlot, xax meas al &cóazot vat qw. q3aste, Ure 8h naviánact copácey krrpdarpuévax xa àpeybs vb dépazow iyousui. Tivig 6b ol mole eynfsfas, Xeyodone maxodoust zz l'eagfje" 2 "Avot- fov «obs ógÜaApoUg cou, xaX ls, xzi xXivov xb oUg 602, xal lxousoy* » xoY, « "Daopávün Küptwz spy eublag: xat, « Th azóua Kopfou £XXnaey vxbva » x3, € CEv cj yeu absoU máy:a à mipzun Cho Ye, 0 53 6a sotaUca xxx Os áxodovez xai vooby- tue, Evápusay dvÜptonduopoy clyat zà Ostov, xal o) Suvrlüoy ol diyav diü:ot, Ost, dog &yüpionots QU s- Quandoquidem sepe, wt per dies quadraginta, ccmnavit Dominus cum discipulis, unam quidem ) ecnam in Galilra apparatam retolit Joannes ; duas. vero Lucas **; priuiam in Emmaus, alteram ad Sion, in qua et assi piscis mentionem fecit, non autem piscium, neque pren:e, neque panis, quemadmodum jn ecena. Galilase a Joanne deseripta **. "Oc? cá xpóTo fuípzx cüg àvxorás:sc, 5b mobc aizo)s is:apmÜbs voü Aouxü x63 iy0Uor Oeizvp) à Küpwe Égayeu, ix süw mpoyeypxppévon aipov zt. Ei 0: 6 Aouxds quato* "E£iyayer avecto doc ap!c Bugeviav, xay óc 'Avedigün* ob. máxste £x vut- cuv ibus dpiv ebüiugY avrby dvsrypüas. Eüo Y&p ^o suyyosQsUs: covcopiug imtpehopivog , laopísy lszopiate cuvámsew. Ka & xci Mazüaino Aveyiypocat, pij gei mepmibssym) ch) di Alinon Unoscoogly co0 Kupioo, uas vi £v Falc Aaíg ehe, xai sky "hudwvos eig vh Coghdv Ejeoaty, xa tb coUcou zfpuypur preci coxáxovza Ec ayshby veyovós, Kal dXXa 05 oh cotatsa votz Qas- Jopévog E&oxt suvaayety mphs miavoaty cfc eoay- 9s cugouvíaz fva apriciqpney , Ovi £y calc Amootoxats Tpázss: và mspi fs AvaMjyleos dva- xegalaiodysvos, tv. vf seoaspaxasst juépg caters —— — | nantiarent miraculum, et. pervenerint valde sero, Serum enim appellare solemus quod ad muitam noctem protenditur tempus. Atque illie ipsis juxia ae reliquis appacuit Dominus. 75joan. xxi, d, οἷο, 7? Luc. xxiv, 49, δῦ, "^ ibid. 42, 5) Joan. xxr, 10, 9. * Luc. vxtv, ὅθ, 51, 29. δ joan.ax, 90, 97. f Act 1, 2, * Matth. ret τιν, "Aet t, 9. Luc. xxiv, δῦ, 5l.

secunda quæstio hanc habet solutionem. Post as- tur Oliveti reversos esse discipulos se, quasi isthine A Christo assumpto? Et quomodo in Evangelio nar- rans, post ascensionem discipulos in templo immo- ratos fuisse, laudantes et benedicentes Deum ", 89. in apostolicis Actibus, eos in cœnaculum ascendisse et illic mansisse exponit ** ? Aliud est In Bethaniam, et aliud Ad Bethaniam. Etenim ad Bethaniam, dát nobis intelligere viam quod Lucas exposuit, dicens, ad Belhaniam, et fini- timam ipsi montis partem his vocibus significans, ubi Dominum assumptum fuisse narravit?. locum quodammodo instar chorographi describens. Porro sumptionem Domini regressi sunt apostoli in Jerusa- lem, ut in Evangelio continetur ; et erant semper in templo ; per praestitutum nempe tempus orationis, quo licebat in templo commorari, reliquas autem horas domi consumebant, boc est, in cœnaculo in Actis apostolorum declarato ; utique in ipso indesi- nenter celebrantes et benedicentes Dominum. Quia ipsum decet gloria, una cum Patre et sancto Spiritu, in secula. Ainen. Quare Joannes quidem Dominum ipsum narrat portasse crucem ; cæteri vero evangelista, Simo- nem Cyrenæum id egisse conscripserunt*¹? • Quia utrumque factum est. Simul enim ac abdu- ctus fuit Dominus ut crucifigeretur, super bumeros bajulans ipse crucem exiit, militibus non dignantibus illain gestare, nec astante altero qui portare deberet. Ubi autem iter capessivissent, tunc angariatus Si- mon a militibus, sumptam eam ex Christo bajulavit. Quod autem ita res habeat, ipsamet nos Evangeli- starum docebunt verba : nempe ; angariaverunt prætereuntem Simonem Cyrenæum venientem de villa. Quod indicat, iis viam insistentibus ad Golgotha, occurrisse Simonem venientem de villa. Nam occur- rere, iter agentibus accidit. Quocirca crucem non ab initio, sed tunc angariatus seu adactus bajulavit. * F. ᾖ. * Αl. τό. ἀπὸ τοῦ ὄρους τοῦ καλουμένου Ελαιῶν ὑποστρέψαι τοὺς μαθητάς, ὡς ἐκεῖθεν τοῦ Κυρίου ἀναληφθέν τος; Πῶς δὲ ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ ἱστορήσας, μετὰ τὴν ἀνάληψιν ἐν τῷ ἱερῷ διατρίβειν τοὺς μαθητές, ὑμε νοῦντας καὶ εὐλογοῦντας τὸν Θεόν· ἐν ταῖς ἀποστο λικαῖς Πράξεσιν εἰς ὑπερῷον αὐτοὺς ἀναβεβηκέναι καὶ καταμένειν ἐξέθετο ; Λύσις. Ετερόν ἐστιν Εἰς Βηθανίαν, καὶ ἕτερον Πρὸς Βηθανίαν. Τὸ γὰρ Πρὸς Βηθανίαν, δίδωσιν ἡμῖν νοεῖν τὴν ὁδὸν τὴν ἀπάγουσαν ἐκεῖ εἰς * τὸ ὄρος τῶν Ελαιῶν παράκειται· ὅπερ Λουκᾶς ἐξέθετο, πρὸς Βη- θανίαν εἰπὼν, καὶ τὸ ὁμοροῦν αὐτῇ μέρος τοῦ ὄρους, τούτοις αἰνιξάμενος, ἔνθα τὸν Κύριον ἀναληφθῆναι ἱστόρησεν· χωρογραφήσας τρόπον τινὰ τὸν τόπο. Β Τὸ μέντοι δεύτερον ζήτημα, ταύτην ἔχει τὴν λύσιν. Υπέστρεψαν μὲν, ἀναληφθέντος τοῦ Κυρίου, ἀπό στολοι εἰς Ἱερουσαλήμ, καθὼς τῷ Εὐαγγελίῳ π ριέχεται, καὶ ἦσαν διαπαντὸς ἐν τῷ ἱερῷ τὸν ὡρι σμένον δηλαδή χρόνον τῆς προσευχῆς, ὃν ἐξῆν ἐν τῷ ἱερῷ διατρίβειν· τὰς δὲ λοιπὰς ὥρας οίκοι δεν έτριβον, τουτέστιν ἐν τῷ ὑπερῴῳ τῷ ἐν ταῖς Πρα ξεσι τῶν ἀποστόλων δεδηλωμένῳ· καὶ μὴν ἐν αὐτῷ ἀπαύστως ὑμνοῦντες καὶ εὐλογοῦντες τὸν Κύριο. Οτι αὐτῷ πρέπει ἡ δόξα, ἅμα τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. Τοῦ ἁγ. Ησυχίου πρεσβ. Ιερού. Τίνος χάριν ὁ μὲν Ἰωάννης βαστάσαι τὸν σταυρὸν αὐτὸν ἱστορεῖ τὸν Κύριον· οἱ δὲ λοιποί εξαγγεί σταί, Σίμωνα τὸν Κυρηναῖον πεποιηκέναι τοῦτο δ έγραψαν; τῶν Ἐπειδὴ ἑκάτερον πέπρακται. Αμα γὰρ τῶν άπαχθῆναι τὸν Κύριον ἐπὶ τὸ σταυρωθῆναι, ἐπὶ τῶν ὤμων βαστάζων τὸν σταυρὸν αὐτὸς ἐξῆλθεν, τέν στρατιωτῶν οὐκ ἀξιοῦντων βαστάσαι αὐτὸν, μὴ πε ρόντος ἑτέρου τοῦ βαστάζειν ὀφείλοντος. ὡς δὲ ἥψαντο τῆς ὁδοῦ, τότε ἀγγαρευθεὶς ὁ Σίμων ὑπὸ τῶν στρατιωτῶν, λαβὼν αὐτὸν ἀπὸ τοῦ Κυρίου ἐβάστασεν. Οτι δὲ οὕτως ἔχει, αὐτὰ ἡμᾶς τῶν εὐαγγελιστών διδάξει τὰ ῥήματα· ὅτιπερ, 'Αγγαρεύουσι και άγοντα Σίμωνα Κυρηναῖον, ἐρχόμενον ἀπὸ ἀγγεῖ ὅπερ δηλοῖ, ὅτι τῆς ὁδοῦ ἐχομένοις τῆς ἐπὶ τὸ Γολγοθάν, ἐρχόμενος ἀπὸ ἀγροῦ ὁ Σίμων συνήντησεν. Τὸ γὰρ συναντῆσαι, τοῖς ὁδεύουσι γίνεται. Ὅθεν τὸν σταυρὸν οὐκ ἐξ ἀρχῆς, ἀλλὰ τότε ἀγγαρευδείς, ἐβάστασεν. οι quæ illuc ducit, cui mons Olivarum adjacet: id 65 Act. 1, 12. 89 Luc. xxiv, 53. 90 Act. 1, 13. XXIII, 26. Joan. xix, 17; Matth. xxvi, 52; Marc. xv, 21; Lr. VARIÆ LECTIONES. HESYCHII PRESBYTERI Solutio. S. Hesychii, presbyteri Hierosolymorum.

SANCTI HESYCHII HIEROSOLYMITANI SERMONES. Ησυχίου ἐκ τοῦ εἰς τὴν Χριστοῦ (1) γέννησιν. Ἐν γὰρ τῷ μβ' (2) ἔτει τῆς βασιλείας Αὐγούστου, μηνὶ Δεκεμβρίῳ κε', ἡμέρᾳ ς', ὥρᾳ ἐκδόμῃ (5) τῆς ἡμέρας, ἐγεννήθη ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς τὸ κατὰ σάρκα ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου Μαρίας, ἔτους κατὰ ᾿Αντιοχεῖς ἀπὸ κτίσεως κόσμου ἕως τῆς Χριστοῦ γεννήσεως καὶ σταυρώσεως σ (4) συν ἀγεται γὰρ ἀπὸ Ἀδάμ, ἕως Φαλέκ υἱοῦ "Εβερ, ἔτη γ, καὶ ἀπὸ Φαλὲκ ἕως μβ' (5) ἔτους τῆς βασιλείας Αύ γούστου ἔτη αξίʹ (6) · καὶ λοιπὸν συνανεστράφη ὁ Σω τὴρ τοῖς ἀνθρώποις ἔτη λγ' · ὡς γίνεσθαι ἀπὸ ᾿Αδάμ ἕως τῆς Χριστοῦ γεννήσεως καὶ σταυρώσεως ἔτης πλήρη. Ο γὰρ Φαλέκ, κατὰ τὴν προφητείαν Μωσέως, τὸ ἥμισυ λέγεται τοῦ χρόνου τῆς Χριστοῦ ἐπιφα νείας. "Ωσπερ γὰρ τὸν ἄνθρωπον τῇ ς' ἡμέρᾳ πλά σας ὁ Θεὸς καὶ ἐξ αὐτῆς ὑπέπεσεν τῇ ἁμαρτίᾳ, οὔ τως καὶ τῇ ς' (7) ἡμέρᾳ τῆς χιλιάδος, ἐπὶ τῆς γῆς ἦλθεν καὶ ἔσωσεν αὐτόν. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ καὶ ἡ θεία Γραφή λέγουσα· Ἡμέρα Κυρίου ὡς χίλια ἔτη. Ατινα καὶ Κλήμης, καὶ Θεόφιλος, καὶ Τιμόθεος, οἱ θεοφιλέστατοι χρονογράφοι ἐξέθεντο, ὁμοφωνή- σαντες ὅτι τῇ ς' (8) χιλιάδι τῶν ἐνιαυτῶν ἐφάνη δ Κύριος, κατὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν ς' ἡμερῶν (9) τῆς πλάσεως τοῦ ᾿Αδάμ, ῥυσάμενος τὸ γένος τῶν ἀνθρώ των. Ετεροι δέ φασιν, Τῷ εφ' ἔτει ἦλθεν ὁ Κύριος. ᾿Αλλ' οὐ πολλοὶ συμφωνοῦσιν εἰς τοῦτο. Ἐν δὲ τῷς ἔτει πάντες οἱ ἀκριβεῖς συγγραφεῖς συμφωνού σιν (10) φανῆναι τὸν Κύριον. Εἰ γὰρ καὶ διαφωνού τον Κύριον. Τοῦ αγίου Ησυχίου περὶ τῆς τρίτης ὥρας καὶ τῆς ἔκτης. Τίνος ένεκεν ὁ μὲν Μάρκος τρίτην ώραν λέγει είν (8) Τῇ ς' χιλιάδι. (10) Συμφωνούσιν φανῆναι, Ex Hesychio in Christi Natalem. Nam in XLI anno imperii Augusti, mensis Decem- bris 25, die 6, hora 7 diei, natus est Dominus noster Jesus Christus secundum carnem, ex Maria Virgine ; anno secundum Antiochenos a creatione mundi usque ad Natalem Christi et crucifixionem 6000: colliguntur enim ab Adam usque ad Phalec filium Heber anni 3000, et a Phalec usque ad 49 annum regni Augusti, anni 1067; et deinde conver- satus est Servator cum hominibus annos 33; adeo ut sint ab Adam usque ad Natalem Christi anni 6000 pleni. Phalec enim ex prophetia Mosis dicitur di- midium temporis Christi apparitionis. Quomodo enim cum hominem sexto die finxisset Deus, is deinceps cecidit in peccatum, ita etiam sexto die millenario venit in terram et servavit eum. Hoc enim ostendit etiam divina Scriptura dicens: Dies Domini sicut mille anni. Quæ quidem et Clemens et Theophilus, et Timotheus Dei amantissimi chrono- graphi exposuerum, consentientes quod in sexto millenario annorun apparuit Dominus, convenienter numero 6 dierum formationis Adam; et servavit genus hominum). Alii autem dicunt venisse Domi- num anno 5500. Sed non multi in hoc conveniunt. In 6000 autem anno onines accurati scriptores con- veniunt apparuisse Christum. Nam etsi de eo non- nulli dissentiunt, vox tamen prophetica est vera, quæ magis docet apparuisse Dominum anno 6000. Sancti Hesychii ae hora tertia et sexta, quibus Domi- nus fuisse crucifixus dicitur. PATROL. GR. SCHI σιν περὶ τούτου τινὲς, ἀλλ' ἡ προφητική φωνὴ ἀληθεύει, μᾶλλον διδάσκουσα εἰς τὸ ἔτος φανῆναι του τινὲς, ἀλλ' ἡ προφητική φωνή ἀληθεύει μᾶλλον (Constris. Auclar. nov. t. 1, p. 773.) (1) Χριστού. Agnoscitur quoque ab Hervetiana cdit. sed in Dufresn. deest. (9) Sic quoque Dufresn. Sed ferret. 22. (3) Sic Dufresn. Hervet. Decembris 25, die sexto, hora tertia. (4) 5. 6000. Sic infra sæpius; concinente ubique Dufresniana. Hervetiana hic et ubique habet 5000. (5) Hervet. hic loci 32, ut supra 22. (6) Αξζ'. 1067. Sic quoque Hervet. sed apud Da- fresn. ελέζ', 5967. Scribe βλέ5, 2967. (7) Καὶ τῇ ς' ἡμέρᾳ τῆς χιλιάδες. Sic quoque Cur Marcus quidem, hora tertia Christum Dufresn. at ferret. quinto die millenario. Sic etiam Dufresn. Hervet. in quinto millenario. (9) Τῶν ς' ἡμερῶν. Apud Dufresn. guoque Ir. guntur, sed in Hervet. desiderantur, quæ habet : Con venienter numero formationis Adam. etc. Sic quoque ller- vel.apud Dufresn. corrupte : Συμφωνοῦσιν περὶ τού- διδάσκουσα, etc.