Χριστὸν σταυρωθῆναι· ὁ δὲ Ἰωάννης, ἔκτην; Μάρκος μὲν τὴν ὥραν τῆς ἀποφάσεως τοῦ σταυροῦ· καὶ τιμωρήσασθαι ἔκτοτε οἱ δικασταὶ λέγονται, ἀφ' εξ τὴν ἀπόφασιν ἐξενέγκωσι· διὰ τὸ τὴν δύναμιν τῆς τιμωρίας καὶ τοῦ θανάτου ἐν ταῖς γλώσσαις κεκτή. σθαι. Τούτου χάριν ὁ Μάρκος αὐτὸν, τρίτην ώραν σταυρωθῆναι λέγει, ἀφ᾿ ἧς τὴν ἀπόφασιν ὁ Πιλάτος ἐξήνεγκεν. Ἰωάννης δὲ, ὡς εἰρηκότος τοῦ Μάρκου τὸν καιρὸν τῆς ἀποφάσεως, αὐτὸς τὴν ὥραν, ἐν ᾗ τῷ σταυρῷ προσήλωσαν τὸν Ἰησοῦν, ἔφρασε. Χρὴ γὰς σκοπῆσαι, πόσα μεταξὺ τῆς παρὰ τοῦ Πιλάτου περὶ τοῦ σταυροῦ προελθούσης ἀποφάσεως, καὶ τῆς ώρες αὐτῆς, ἐν ᾗ εἰς τὸν σταυρὸν ὁ Κύριος αναβέβηκε. πέπρακται. Ταῦτα γὰρ ὁ Ἰωάννης γέγραφε. Μετ γὰρ τὸ ἀπολῦσαι τὸν Πιλάτον τὸν Βαραββάν, φραγ λῶσαι δὲ τὸν Ἰησοῦν, καὶ παραδοῦναι ἵνα σταυρωθή, μετὰ ταῦτα. Οἱ στρατιῶται πλέξαντες στέφανον ἐξ ἀκανθῶν, ἔβαλον αὐτῷ, καὶ τὰ λοιπὰ ἐπετέλουν εμπαίζοντες αὐτῷ. Ἔτι δὲ καὶ ὁ Πιλάτος ἐξήνεγκεν αὐτὸν ἐστεφανωμένον ταῖς ἀκάνθαις, καὶ τὸ πορφυ ροῦν περιβεβλημένον ἱμάτιον, καὶ εἶπεν· Ἰδοὺ ὁ ἄνθρωπος. Πρόσκειται καὶ ὅτι ἐβόησαν οἱ Ἰουδαίας, Σταύρωσον, σταύρωσον αὐτόν· καὶ ὅτι τῶν Ἰου δαίων ἀποκριναμένων, Ημεῖς νόμον ἔχομεν, καὶ τὰ ἑξῆς· πάλιν εἰσελθὼν ὁ Πιλάτος, ἑτέραν ποιείται τοῦ Ἰησοῦ τὴν ἀνάκρισιν, ἀφ᾽ ἧς αὐτὸν καὶ ἀπολύσει ἐβούλετο, καὶ τὰ ἀκόλουθα δὲ πάντα, ἕως οὗ ἐντῷλθε στρώτῳ πάλιν ἑτέραν περὶ αὐτοῦ ποιεῖται διάγνωπιν, Ταῦτα οὖν πάντα ἱκανὰ ὑπῆρχε, τοῦ ἀπὸ τρίτη ὥρας μέχρι τῆς ἔκτης δαπανῆσαι χρόνον· ἅπερ ὁ Ιωάννης ἐκθέμενος, ὡς καὶ τούτοις πᾶσιν παρέχε λουθηκώς, ἀναγκαίως τῆς ἕκτης ὥρας ἐμνημόνευσε, [] καὶ παρέδωκεν αὐτὸν αὐτοῖς τελείως ἵνα στην ρωθῇ· οὐκέτι μαστίξα;· ἤδη γὰρ ἦν μαστιχθεί, ὅτε αὐτὸς τῇ ἀποφάσει σταυρωθῆναι παρέδωκε. νῦν δὲ αὐτῷ τῷ ἔργῳ τοῦτο γενέσθαι προσέταξε διόπερ οὐδενὸς ἑξῆς ἄλλου πεπραγμένου μέμνηται, μόνης δὲ τῆς ἐπὶ τὸν σταυρὸν ἀπαγωγῆς. Ἐὰν δὲ λέγῃ τις, ὅτι καὶ ἕνεκεν τίνος ἅπαξ ἀποφηνάμενος, πάλιν αὐτὸν ἀπολῦσαι ἐβούλετο; Πρῶτον μὲν, ὑπὸ τοῦ πλήθους βιασθεὶς ἔθετο τὴν ἀπόφασιν· ἔπειτα καὶ τῷ ὀνείρῳ τῆς γυναικὸς ἐνύττετο· ἦν γὰρ αὐτῷ, ὡς φησιν ὁ Ματθαῖος, μηνύσασα· Μηδέν σοὶ καὶ τῷ ἀνθρώπῳ τούτῳ, καὶ τὰ ἑξῆς. Γ. Ησυχίου πρεσβυτέρου Ἱεροσολύμων τοῦ θεολο γου, περὶ τῆς ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ· καὶ ὅτι κατὰ μηδὲν ἐναντιω θέντες οἱ εὐαγγελισταί, διαφόρως τὰ συμβ βηκότα τῇ ἀναστάσει τοῦ Ἐμμανουὴλ ἱστό ρησαν. Πάντες μὲν, ἀγαπητοί, ὡς εἰπεῖν, ἀποδέχονται, κ. τ. λ. ΝΟΤΑ. crucifixum ait, Joannes vero, sexta? Ninirum, Marcus quidem horam dicit, qua crucis pœna decreta fuit: quippe etiam judices punire dicuntur, ex quo tempore protulerunt sententiam; quod mimirum supplicii vim ac mortis habeant positam in linguis. Idcirco Marcus, hora eum tertia cruci fixum ait, ex qua Pilatus sententiam tulit: Joannes vero, quod jam Marcus latæ tempus sententiae dixis set, horam ipse dixit, qua reipsa ille cruci allixus fait. Etenim cogitare oportet, quam multa interim gesta sint, ab hora, qua crucis sententia a Pilato decreta prodiit, ad horam qua Dominus in crucem ascendit. Ea siquidem Joannes conscripsit. Nam post dimissum a Pilato Barabbam, ac Jesum flagel latum, traditumque ut crucifigeretur, post, inquam, illa, milites plectentes coronam de spinis, ei imposue runt', ac alia agentes ei illuserunt. Præterea etiam l'ilatus eum eduxit spinis coronatum, ac purpurea veste indulum, dixitque, Ecce homos. Accedit ut Judaei clamaverint: Crucifige, crucifige eum; utque cum illi respondissent: Nos legem habemus, etc., iterum ingressus Pilatus, Jesu causam novum examinaverit, iterata eum cognitione dimittere volens, ac quæ sequuntur universa, usque dum in Lithostroto iterum aliud de ipso facit judicium. Satis itaque illa omnia habuerunt insumendo tem pori, ab hora tertia usque ad sextam; cumque Joan nes illa exposuerit, tanquam qui omnibus interfuisset, necessario debuit meminisse sextæ, qua etiam Pila tus absolute crucifigendum tradidisset non amplius jam virgis cædens: jam enim casus fuerat, quando eum prolata sententia cruci addixerat; nunc autem ipsa re crucifigi jussit. Quamobrem etiam nullius meminit quod deinceps gestum sit; excepto tantum ut ad crucem abductus sit. Quod si quis quærat, qua de causa cum semel sententiam tulisset, ite rum dimittere vellet, respondemus, primum qui dem quod multitudine vim inferente sententiam dixisset; postea vero uxoris compunctum somnio. Quippe nuntiaverat, ut Matthæus ait: Nihil tibi et komini illi, etc. Hesychii* presbyteri Hierosolymitani 'theologi, de Resurrectione Domini nostri Jesu Ghristi: quodque nullo modo inter se contrarii Evangelista, diversis modis memoriæ prodiderint ea quæ acciderunt în Resurrectione Emmanuelis. Quanquam omnes quidem propemodum, dilecti, etc. Joan. xix, 2. • ibid., 5. sibid., 6. ibid., 7. * Matth. xxvΉ, 19. * Putant nonnulli hunc Hesychium esse eumdem qui scripsit Commentaria in Leviticum, quem epi scopum Hierosolymitanum appellat Strabus mona chus, præfatione Glossæ ordinariæ in Leviticum;

Δ. Πτυχίου πρεσβυτέρου Ἱεροσολύμων, εἰς τὴν ἁγίαν Μαρίαν τὴν Θεοτόκον. Πᾶσα μὲν μνήμη δικαίων πανεύφημος, καὶ πᾶσα πανήγυρις θεοφιλῶν εὐκλεὴς, πάντες ὑπὲρ τῆς εὐ σεβείας ηρίστευσαν, πάντες τοὺς πόνους ὑπὲρ τῆς ἀληθοῦς ὁμολογίας ὑπεδέξαντο, πάντες διὰ τοὺς τῆς ἀληθείας στεφάνους τοῖς κινδύνοις ἐνεβάκχευσαν. Ἡ δὲ παροῦσα νῦν ἡμέρα τῆς ἑορτῆς ὑπερένδοξος. Παρθένου γὰρ περιέχει πανήγυριν, ἥτις τοσοῦτον ὑπερέβαλε πάσας, ὡς καὶ αὐτὸν τὸν Θεὸν Λόγον ἐθέ λοντα ὑποδέξασθαι χωρηθέντα παρ' αὐτῆς ἀστενο χωρήτως. Πρὸς ἦν πρὸ τοῦ παντὸς ὁ τῶν ἀρχαγγέ λων Γαβριήλ ἀνεβόησε πρῶτος, Χαῖρε κεχαριτω μένη, ὁ Κύριος μετὰ σοῦ. Ἰδοὺ γὰρ συλλήψῃ ἐν γαστρὶ, καὶ τέξῃ υἱὸν, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουήλ. Χαρᾶς εὐθὺς ἀρχὴ πρὸς αὐ τὴν, τὰ παρὰ τοῦ Γαβριὴλ εὐαγγέλια. Ἐπειδὴ γὰρ η πρώτη παρθένος ταῖς τῆς ἀποφάσεως ἐπὶ τῇ παραβάσει περιεκέκλειστο λύπαις, καὶ τὰ τῶν στε ναγμῶν ἐξ αὐτῆς ἀνέβαινον πλήθη· καὶ πᾶσα γυνή δι' αὐτὴν ἐν ὀδύνῃ, καὶ τόκος ἅπας δι' αὐτὴν ἐν πιο κρίᾳ· ἡ δευτέρα παρθένος διὰ τῆς προσηγορίας, τὸ τοῦ θήλεος πᾶν θλιβερὸν ἀπώσατο, καὶ πᾶσαν λύπης πηγὴν ἐπὶ τοῖς τόκοις ἐνέφραξε, καὶ τὸ τῆς ἀθυμίας ἐπὶ τῇ τεκνογονίᾳ τῶν γυναικῶν διεσκέδασε νέφος καὶ τὰ τῆς χαρᾶς τὰς ὁμοφύλους περιήστραψε φώτα, παρὰ τοῦ Γαβριὴλ ἐπακούσασα, Χαῖρε κεχαριτω μένη, ὁ Κύριος μετὰ σοῦ, οὐχ ἡσυχῆ τὸν ἀσπασμὸν ἐδέξατο, ἀλλὰ τῆς τοιαύτης φωνῆς ἐπακούσασα, καὶ τὸν ἀρχάγγελον Γαβριήλ θεωρήσασα κατὰ τὴν οἰ κίαν παρὰ πρόθεσιν, καὶ τῆς περὶ τὸν τόκον τοὺς λογισμούς συγκλονηθεῖσα φωνής, τοιαύτας τινὰς πρὸς τὸν ἀρχάγγελον, ὡς εἰκὸς, προβάλλετο ρή σεις, “Όλα, λέγουσα, παράδοξα καὶ ξένα ὁρῶ σήμε ρον ἐπὶ σοῦ. Καὶ τὸ, Πῶς ἐτόλμησας μὴ μεμνηστεύ μένῃ αὐθαδὼς ἐπιβῆναι παρθένῳ, καὶ τῶν ἀπίστων σου ῥημάτων τὸ κήρυγμα φᾶναι; Λέγεις γάρ με τίκτειν ἄνευ σπόρου παιδίον· ἄνευ γάμου ἔφης συλλαβεῖν, ἄνευ συντυχίας καὶ ὁμιλίας ἀνδρὸς καρ πιγονῆσαι τὸ τῆς μήτρας χωρίον. Τί; ἴδε, τίς ἤκου σεν ἐξ ἀρουρογονίας τὸ πρότερον ἄρουραν ἀγεώρ γητον ἐξανθήσασαν ἄσταχυν, ἢ γῆν ἀφύτευτον βό τρυν βλαστήσασαν, οἶνον ἄνευ ἀμπέλου, ἢ ποταμὸν ἄνευ πηγῆς προϊόντα; ὅπερ οὐδεὶς πρώτων αιώνων, ἢ τοῖς ὠσὶν ἤκουσεν, ἢ κατώπτευσε τοῖς ὀφθαλμοῖς γεγονός. Πῶς πιστεύσω σοι πρὸς ἐμὲ κωμῳδοῦντι; Ilanc komilium quam Combefisins vulgavit ex vetusto codice regio in Auctarii novi tomo 1. p. 745-774 el cujus pars maxima sub nomine Severi Antiocheni prodiit in Gallandiana Bibliotheca t. XI, p. 231, legere est inter Opera S. Gregorii Nysseni hujus Patrologia t. XLVI, p. 627-652.) (Picus interpretatus est; edidit Ducæus supplem. Biblioth. Patrum, t. II, p. 197.) Hesychii presbyteri Hierosolymitani de sancta Maria Deipara Homilia. Omnis profecto memoria justorum totis votis est celebranda, et omnis solemnitas amicorum Dei gloriosa. Cuncti enim religionis ergo fortiter fece runt, cuncti pro confessione vera susceperunt labores: cuncti, ut coronas veritatis consequeren tur, veluti numine divino ducti, periculis sese objecerunt. Hic autem dies festus qui nunc agitur, omnem gloriam superat, utpote qui contineat solemnitatem Virginis, quæ usque adeo omnibus antecellit, ut ipsum Deum Verbum volentem susce perit, quem ipsa citra ullam loci angustiam con prehendit. Ad quam ante omnia Gabriel archange lus primus exclamavit, Ave gratia plena, Dominus tecum: ecce enim concipies in utero, et paries Filium, et vocabis nomen ejus Emmanuel'. Fausta Gabrielis nuntia fuerunt illi mox initium lætitiæ. Cum enim prima virgo concluderetur molestiis per sententiam condemnatoriam ob transgressionem inflictis, et ab ea gemitus plurimi prodirent, omnis que mulier, illius causa, in dolore esset constitut, et partus omnis propter eam acerbitatem pateretur, secunda virgo ex denominatione etiam angelica miseriam omnem feminei sexus repulit, omnemqne tristitiæ fontem qui inter pariendum adesse sole:, obstruxit, et nubem desperationis, qua premuntur mulieres in partu, dissipavit: et lumina laetitiae apud contribules coruscare fecit. Dum audiret itaque a Gabriele, Ave gratia plena, Dominus tecam, non excepit salutationem tranquillo animo, sed cum tałem vocem exaudisset, et Gabrielem archangelum intuita domi ex insperato, et ob vocem de pariendo, cogitatione perturbata esset, tales quasdam (ut ve risimile est) abjiciebat Gabrielis locutiones: Omnia, inquiens, præter opinionem, et peregrina video in te hodie. Et istnd: Quo pacto ausus es temer accedere ad virginem non desponsatam, et incre dibilia verba prædicare? Ais enim me parituranı puerum absque senine, concepturam dixisti nullis πuptiis intervenientibus: loculum uteri absque ull cum viro cohabitatione et conversatione editurum fructum. Quis vidit, quis audivit fertilium agrorum naturæ peritus, antea agrum incultum produxisse spicam, aut terram non plantatam germinasse uvam, vinuns sine vite, aut fluvium absque fonte * Luc. 1, 28, 30. sicque existimant auctorem hujus Homiliæ ex presbytero Hierosolymitano factum ejusdem ecclesie episcopum, esseque illum Hesychium qui in ordine Hierosolymitanorum Antistitum numeratur quiu quagesimus nonus in Chronologia sancti Nicephori, floruisseque tempore sancti Gregorii Magni: ad quem exstat ejusdem Epistola, quæ est 40 libri 1x Registri. Consule apparatum Posserini.

prodeuntem ? Quod. quidem nemo ex primis sacu- lis audivit auribus, aut oculis. conspexit. accidisse, Qua ratioue tibi fidem habebo me suggillanti ? Quid ergo Gabriel ei hwsitanti respondil? Dixi quod didiei, quod andivi loquor : Spiritus. sanctus superveniet in (e, et virtus Altissimi. obumbralit tibi. Ideoque quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei* ; tanquam is sita. quo, et velut is ad «quem omnis ereatura, tanquam. Creator. et Opifex omnium , tanquam sweulorum Pater, tanquam sseeulj parens, ianquam omnium conditor, tanquam eclis ontiqmor, tanquam angelorum opifex, et bumanitatis formator, tanquam denique eorum, qui alioqui perituri essent, Salvator : przter haec nihil possum denuntiare. Non enim, o Virgo, manda- tum habeo, ut per singula dicam, quo pacto : sed ut earum rerum. minister sim quie faciunt ad faustum. erga te nuntium. Admirare igitur mecum mysterium, et bona nuntia absque dubitatione excipe. Illa vero nit: Ecce ancilla Domini, fiat mihi. secundum ver- bim ticn?. Nos igitur nativitatem Dominicam edoeti archangelicis sermonibus Gabrielis, incedamus a tergo semitis ejus. Ego, quemadmodum ille, vim partus, citra disquisitionem curiosam, divinam. agnoscoet censeo: didieimus a Magis*, ino. vero instrueti sumus, ut eam rem religiose colamus. Qui quidem inquirentes infantem, stella duce, non dixerunt his quos interrogabant, Quomodo fit con- ceptio divina ? quomodo uterus sine semine, quo- modo partus incorruptus, Quomodo mater post partum est virgo, quomodo subjieitur annis, qui € prior illis est? qnomodo est in tempore, qui est »nte saeula ?qnomodo natura uteri comprehendere. potuit eum, qui est incomprehensas? quouodo is Qui est. incorporeus, sine conversione faclus est varo? quomodo Deus Verbum seipsum cxinaniens in ulero virgineo*, cum esset issignis el gloriosus, iustar servi, modo indicibili ex eo incarnatus est? suomodo id quod est perfeetum, infais esse potest? quomodo lac sugit is qui nutrit ? quomodo is. qni tegit et complectitur universa, continetur in ulnis ? quomodo Pater futuri szeuli, fi; infans? quomodo sursum el deorsum est? quomodo is qui est in ecelis est etiam in terra? quomodo pannis involvitur, qui auriga est Cherubicorum curruum? quomodo jacet in pruesepio, qui est m siau Patris? quomodo fas- P ciis conitinelnr, qui. educit vinctos in. fortitudine *? et cuneta alia qua vel referre horrescimus : sed cum tacilurni pervenissent ad stabulum , ubi inquisierunt, decentem. cultum. exhibuerunt Regi vt Deo cmn muneribus, cupientes eum gau- dio reverti in suam regionem, qui declarat suut crga gentes esse primitias cognitionis divinse : quos gentes quidem aemulatz sont, Judi autem inftexi- Uies, vel potius obdurata eorviee, eós qui miui- serio stelle e longinquis resionibus erant adducti , Loglexerunt imiari, ul cognoscere pnssenit Sole Α Τέωῦν ὁ Γαθριὴλ πρὸ; αὐτὴν ϑυσπιοιοῦσαν; Ὅπερ ἔμαθον, εἶπον, ὅπερ ἤχουσα, λέγω: Πνεῦμα ἄγιον: ἐπελεύσεται ἐπὶ σὲ, καὶ δύναμις Ὑψίστου ἐπι. σχιάσει σοι. Διὸ καὶ τὸ γενγώμενον ἅγιον, κιλης θήσεται Υἱὸς Θεοῦ" ὥσπερ ὑπάργων πρὺς οὗ, ὡς πρὸς ὃν πάσης κτίσεως, ὡς Κτίστης καὶ Δημιουργὸς τῶν ἁπάντων, ὡς τῶν αἰώνων Πατῇρ, ὡς τοῦ χό. σμου Γεννήτωρ, ὡς τοῦ Παντὸς ποιητὴς, ὡς τῶν οὐρανῶν ἀρχαιότερος, ὡς τῶν ἀγγέλων δε μιουργὸς, ὡς τῆς ἀνθριοπότητος πλάστης, ὡς τῶν ἀπολλυμέ. νῶν Σωτήρ" οὐδὲν πλέον τούτων ἀπανγέλλειν ἰσχύω Οὐ γὰρ τὸ πῶς λέγειν προσετάχθην, Παρθένε" ἀλλὰ ποῦ εὐαγγελισμοῦ πρὸς σὲ διακονῆσαι τὰ πράγματα. Θαύμαξζε οὖν σὺν ἐμοὶ τὸ μυστήριον, καὶ ἀνενδοιά- στως δέχου τὰ εὐαγγέλια, Ἢ δὲ φησιν, Ἰδοὺ ἡ ἢ. δούλη Κυρίου, γένοιτό μοὶ κατὰ τὸ ῥῆμα σου. Τοῖς ἀργαγγελικοῖς τοίνυν καὶ ἡμεῖς μαθητεύσωμεν λόγοις τοῦ Γαδριὴ περὶ τῆς Δεσποτικῆς γεννήσεως, ταῖς ἐκείνου τρίδοις κατόπιν ὀδεύσωμεν. Ὡς ἐχεῖ- νος ἐχθειάζω ἀπεριέργως ποῦ τόκου τὴν δύναμιν" παρὰ τῶν μάγων εὐσεθεῖν διδαχθῶμεν, μᾶλλον δὲ παιδευθῶμεν, οἵ τινες ζητοῦντες τὸ βρέφος, ποῖ. ἡγοῦντος ἀστέρος, οὐχ εἶπαν πρὸς τοὺς ἐρωτωμένους, Πῶς ἡ σύλληψις θεία, πῶς ἄσπορος ἢ νηδὺς, πῶς ἄφθορος ὁ τόχος, πῶς μετὰ τὸν τόχου ἐν παρθένοις ἡ μήτηρ, πῶς ὑπὸ ἐνιαυτοὺς ὁ προὼν, πῶς ἐν χρό- νοις ὁ πρὸ τῶν αἰώνων, πῶς ἡ τῆς μήτρας τὸν ἀχώρητον ἐχώρησε φύσις, πῶς γέγονε σὰρξ, μὴ πραπεὶς ὁ ἀσώματος" πῶς ὁ Θεὸς Λόγος ἐν τῇ παρ- θενικῇ κενώσας ἑαυτὸν νηδύ! πανεύφημος, πρὸς ᾿ δούλου μυρφὴν ἀῤῥήτως ἐξ αὐτῆς ἐσαρχώθη, πῶς τὸ τέλειον βρέφος, πῶς ὁ τρέφων θηλάψει, πῶς ὁ πάντα περιέπων ἀγχάλαις περιέχεται, πῶς ὁ τοῦ βέλλοντος αἰῶνος πατὴρ, νήπιον, πῶς ὁ ἄνω χσὶ χάτω, πῶς ὁ ἐν οὐρανοῖς καὶ ἐπὶ γῆς. πῶς ἐν σπαργάνοις ὁ τῶν χερουδιχῶν ἁρμάτων ἐνίοχος, πῶς ὁ ἐν κόλποις τοῦ Πατρὸς, ἐν φάτνῃ, πῶς ἐν σπαργάνοις, ὁ ἐξάγων πεπεδημένους ἐν ἀνδρέᾳ; χαὶ τὰ ἀλλὰ πάντα, ἄτερ χαὶ )αλεῖν φρικτόν" ἀλλὰ μετὰ δώρων σιγῇ καταλαθόντες σπήλαιον, μετὰ τὴν ἐρώτησιν, τῷ βασιλεῖ καὶ Θεῷ πρεπῶδες προσκο- σαντες σέθας, πρὸς τὴν ἐνεγκαμένην μετὰ χαρᾶς ἦσαν φιλυπόστροφοι, ἀπαρχὴ θεογνωσία: ἄναδει. χθέντες τοῖς ἔθνεσιν " οὺς τὰ μὲν ἔθνη ἐζέλωσαν. Ἰουδαῖοι δὲ ἀκαμπεῖς, μᾶλλον ὃὲ σχληρυτράχηλοι ὄντες, οὔτε εἰς Ἥλιον τῆς δικαιοσύνης ἐν τοῖς οἷ. χείοις τόποις φανέντα πρὸς ἐπίγνωσιν ἑσπούδ: σαν; βιμήσασθαι τοὺς ὑπὸ ἀστέρος μακρόθεν ὀδηγηθέν- τας. Ἐγὼ δὲ, ἀγαπητοὶ, πρὸς τὸ πρόθυμον ὑμῶν τῆς ἀκροάσεως τῶν θείων λογίων ὁρῶν, καὶ τὸ περὶ τοὺς ἐξηγουμένους φιλόστοργον, τῇ φιληχοῖᾳ ὑμῶν νικώμενος πρὸς τὸν τῆς διδασκαλίας διανίσταμαι πόθον" τῇ τῆς ἀγάπης ὑμῶν συγκροτῆσει τερπόμε- νος. Ὑμεῖς γὰρ τοὺς λέγοντας, ὡς πολυΐστορες μα- ϑηταὶ, συνεχῶς συγκροτεῖτε, ὑμεῖς τὸν χυθερνήτην ὡς ἐπιβάται ῥυθμίζετε " ὑμεῖς τὰ τῆς γλώττης πη- δάλια προσευχαῖς διαχρατεῖτε. Τίς τὸ ζήλου ὑμῶν *ibWL55. εἼ014. ὅ8.. *Marh.n, [seqq * Philipp. 6,7. * Psal. svn, 6.

ἀπαγγεῖλαι ἐπαξίως δυνήσεται; Τίς τὸ καθ' Ελλή. νων ὑμῶν ἐξηγήσεται μέσος ; Τίς τὸ καθ' αἱρετικῶν ὑμῶν ἀναπετάσει θράσος; Τίς τὸ πρὸς Ἰουδαίους ὑμῶν δυσμενὲς δυνήσηται ἀναγγείλαι ; βδελυκτοί γὰρ μετὰ τῶν ἄλλων ἀληθῶς Ἰουδαῖοι, οὐδὲν πει- νῶντες καὶ διψῶντες ἀεὶ, ἀλλ' ἡ φόνους αθώους, ού δενὶ χαίροντες, ἢ τὸ λάκκοις ἐῤῥίπτειν τοὺς προφή τας, τὸ κατ' ἐδάφους ἕλκειν, καὶ λιθάζειν δικαίους, τὸ μαχαίρας ἐκκεντεῖν, καὶ μερίζειν πρίοσι τοὺς τῆς εὐσεβείας κήρυκας, τὸ κόπτειν χειρῶν καὶ που δῶν μέρη τῶν εὐσεβῶν. καὶ ταῖς χερσὶν ἡμαγμέ καις κρατεῖν τὰ πρὸς ἄμυναν ὄργανα, τὸ τὰς πα λάμας φοινίσσειν τῇ συνεχεῖ ἀναιρέσει τῶν δικαίων· οἵτινες τοσοῦτον πρὸς δυσσεβεστάτην κατὰ τοῦ Σωτῆρας ἡμῶν ἑληλάκασι τόλμαν, ὡς ἀναίδην ἐπὶ τοῦ παρόντος πρὸς αὐτὸν ἀνακράζειν· Ημεῖς οἴδα- μεν ὅτι Μωυσῇ λελάληκεν ὁ Θεὸς, τοῦτον δὲ οὐκ οἴδαμεν πόθεν ἐστίν. Ὢ τῶν τολμηρῶν πραγ μάτων ! ὦ μίσους πρὸς Ιουδαίους πρὸς φυγὴν ἀτο νοῦντος ! 'Οσάκις γὰρ ἂν τὴν πρὸς αὐτοὺς δραπε- τεῦσαι βουληθῶ βδελυρίαν, τοσαυτάκις μοι φανερῶς ἀπαντῶσιν, ἢ προφητῶν ἐγκαλούμενοι λόγοις, ἢ ταῖς τοῦ νόμου συλλαβαῖς ὑβριζόμενοι, ἢ ταῖς τῶν προσκυνουμένων Εὐαγγελίων ενηλούμενοι βίβλοις, ὡς καινὴν αἱ θεῖαι σελίδες υποψιν ἡμῖν παρήγα γον αὐτοὺς, τὰς ἀναισχύντους περὶ τὸν Δεσπότην τῶν ὅλων προβαλλομένους φωνές, καὶ λέγοντας τολ μηρῶς, ἅπερ ἠκούσατε, Μωϋσῇ λελάληκεν ὁ Θεὸς, τοῦτον δὲ οὐκ οἴδαμεν πόθεν ἐστίν. Ω τῆς φα νερᾶς ἀναιδείας! ὢ τῆς ἀνακεκαλυμμένης τῶν λη- στῶν γλωσσαλγίας Γ ὢ τῆς τυφλῆς τῶν λόγων έναν- τιότητος ! Οτε μὲν γὰρ Ηρώδης παρ' αὐτῶν ἐπυν θάνετο, Ποῦ ὁ Χριστὸς γεννᾶται; παῤῥησιέστερον ἔλεγον, Εν Βηθλεὲμ τῆς Ἰουδαίας· καὶ τὴν τῆς προφητείας ἐπεδείκνυον κλῆσιν, καὶ τὸν ἱεροφάντην μαρτυροῦντα παρήγον, Προφήτης μέγας ἐγήγερ- ται ἐν τῷ ᾿Ισραήλ· καὶ νῦν κεκαλυμμένῳ προστ ώπων κεκράγασι, Μωϋσῇ λελάληκεν ὁ Θεός, τοῦτον δὲ οὐκ οἴδαμεν πόθεν ἐστίν. Οντως οὐκ ἔγνωσαν οὐδὲ συνῆκαν, ἐν σκότει διαπορεύονται. ᾿Αληθῶς οὗτος λαὸς μωρὸς καὶ οὐχὶ σοφός. Εἰκότως ὁ Χριστὸς πρὸς αὐτοὺς ἀνεβόα, Ηυλήσαμεν ὑμῖν, καὶ οὐκ ὠρχήσασθε· ἐθρηνήσαμεν ὑμῖν, καὶ οὐκ ἐκόψασθε. Τίς πρὸς τὴν οὕτως κατ᾿ αὐτῶν παρατάξηται ἀγνώμονα γνώμην; Τίς τὴν φιλόνεικον D αὐτῶν δυσμενῆ διελέγξει; Τοσαύτας αὐτοὺς θαυ ματουργίας ὁ Χριστὸς περιήντλησε, τοὺς παραλελυ- μένους νευρῶν, τοὺς λεπρούς καθαρίζων, τους και τωμένους ὑγιάζων, τοὺς δαιμονιώντας ιώμενος, νοίγων τῶν ὀμμάτων τὰ βλέφαρα, τοὺς νεκροὺς ὐτῶν ἀνιστῶν ἐκ τάφων, ὕδωρ εἰς οἶνον μεταποιῶν, αὶ ἄλλα μυρία παρέχων, ἅπερ ἐργῶδες λαλεῖν· αὶ πίστεως παρ' αὐτοῖς οὐδαμοῦ κἂν βραχύ. Εστω τῶν, οὐχ ἡμῖν πείθῃ, ὦ Ἰουδαῖε, τοὺς ἱεροφάντας άγνωθι, τὰς παρὰ σοὶ κειμένας σελίδας ἀνάπτυξον, δὲ ξηρὸν Πέτρον, μηδὲ τὸν Παῦλον, τοὺς εὐαγγε στὰς ἀφοσίωσαι. Ακουσον γοῦν καὶ Μωύσεως. Τί ς A justitiae in propriis eorum locis apparentem. Ego vero, charissimi, animadvertens vestramı animi promptitudinem ad audienda eloquia divina, et in- timum amorem erga illorum interpretes, vestro audiendi studio victus, excitor ad docendi deside- rium, congratulatione charitatis vestræ delectatus. Vos enim continenter cum plausu excipitis eos qui sermonem habent, perinde ac discipuli, multaruır rerum enarratores: vos velut vectores, gubernato rem ipsi componitis: vos gubernacula linguæ, pre- cibus continetis. Quis zelum vestrum pro dignitate poterit enarrare? quis verbis explicabit vestrum adversus Græcos infideles odium? quis eontra · hæ- reticos vestram patefaciet animosam fiduciaın ? poterit ? Exsecrandi enim cum reliquis revera suut quis vestras in Judæos inimicitias commemorare Judæi, qui nihil aliud perpetuo esuriunt et sitinnt nisi cædes innocentium, nulla re magis oblectati, protrahant, lapident justos, gladios exserant in reli- quam ut prophetas in foveas projiciant, in terram gionis præcones, serris in frusta concidant, partes manuum ac pedum piorun virorum amputent, el cruentis manibus teneant instrumenta ad suppli - cium idonea, continua justorum interfectione pal- Salvatorem nostrum tantam et tam impiam effutie - mas sanguine perfundant: qui quidem adversus runt audaciam, ut impudenter eo præsente excla- marent in illum: Nos scimus quod Moysi locutus est Deus, hunc autem nescimus unde sit 1. O res auda- cter gestas! O odium in Judæos, quod me declinare non sinit. Quoties enim abominationem eorum effu- prophetarum verba calumniantes, aut in syllabas gere desidero, toties palam mihi occurrunt, vel legis contumeliosi, aut libros adorandorum Evange- liorum perturbantes, ita ut charte divinæ novami suspicionem nobis ingesserint, ipsos impudentes ´voces objecisse in Dominum omnium, et audacter dixisse quæ audistis: Moysi locutus est Deus, hunc autem nescimus unde sit. O manifestam impruden- tiam! 0 ægritudinem linguæ latronum detectam ! 0 cacam sermonum contrarietatem ! Nam cum Hero- des percunctaretur eos, ubi Christus nasceretur, cum fiducia dicebant, in Bethleem Judæ ³, et ostende→ rerum interpretem, testificantem his verbis: Propheta bant conclusionem prophetiæ adducentes sacrarum magnus excitatus est in Israel . Nunc autem velata facie clamant Moysi locutus est Deus, hunc autem nescimus unde sit. Ilaud dubie non cognoverunt ne- pulus iste stultus et minime sapiens, unde merito que intellexerunt, in tenebris ambulant. Vere po. V'I; 16. Christus exclamat in eos: Cecinimus vobis, et non saltastis : lamentuti sumus vobis, et non planxistis ¹º, Quis contra eos ex adverso stabit ad impugnandawiı tam iniquam sententiam? Quis arguet contentiosas eorum inimicitias? Tot apud eos Christus miracu- losas operationes circumquaque exhibuit, corrobo- rans paralyticos, mundans leprosos, male habentes r Joan. 1x, 2. * Matth. 11, 2, 3. • Luc. to Matth. x1, 17. SERMONES.

HESYCHI PRESBYTERI sanans, curans vexatos a demonio, aperiens palpe- 4 bras oculorum, mortuos illorum excitans e sepul- cris, aquam in vinum mutans, et alia præstans infinita, quæ laboriosum esset recensere. Et tamen nusquam apud eos est vel tanţillum fidei. Esto, non Judze, Irge sacros anţistites, credis nobis, ο evolve libros qui sunt apud te : neque velis leviter delestari sanctos, Petrum aut Paulum evangelistas. Audi saltem vel Moysen quid præscripserit in lege: Prophetam suscitabit Dominus Deus de fratribus ye- stris, ipsum tanquam me audietis ". Intuere quid Isaias prophetans inclamet: Ecce virgo in utero, habebit, el pariet filium, et vocabitur nomen ejus Em- manuel “s. Audi Jeremiam vociferantem ingentia : Ilic est Deus noster, non reputabitur alius præter eum : et descendam, inquit ; post hæc in terris visus est, et cum hominibus conversatus est 18. Vide rursum quist innuat Zacharias : Ecce vir, nomen ei Sul ju- stitiæ, et sunitas in pennis ejus ". Et mulier quæ fluxu sanguinis laborans multos post annos sanałą est, una cum aliis sermonem confirmavit, et sigillo notavit, solo fimbriæ tactu recipiens sanitatem. Quid? lege studiose Ezechielem, et virum deside- riorum, quo pacto ille quidem dicebat: Hæc est porta Domini, et ingredietur Dominus per cam et rgredietur, et erit porta clausa 15. Daniel auten in- quit: Et ecce in nubibus cali velut Filius hominis veniens 16. Asta ipsi Jacob, et disce quid dicat in Benedictionibus emittendis : Non deficiet princeps de Juda, et dux de femoribus cius, donec veniat qui repos tus est, et ipse exspectatio gentium ". Pulsa citharam sancti Spiritus, et perspice quid David accurate decantaverit: Mater Sion dicet : Homo, et Lomo natus est in ea, et ipse fundavit eam Altissi- Hus Virgo enim est mater, et post partum per- nans:t sigillum virginitatis, quod natura indidit, inconcussum custodiens. Rursum inspice quid ait Davil : Orietur in diebus ejus justitia, et deinde do- minabitur a mari usque ad mare, et a fluminibus usque ad terminos terræ ". Num quis pra ceptorum nostrorum haec pronuntiavit ? Num quis discipulorum Salvatoris in tabulis aut chartis talia circum- scripsit ? Nonne quicunque de co antea predica- runt, ii erant filii circumcisionis qui hæc præcinę- bant? His forte non tibi libet credere: reverere lemnones exclamantes his verbis, Quid nobis et tibi, Fili Dei viventis "? Reverere angelorum, homi- ium, demonum, ac simul universe creaturæ con- fessionem de Christo Domino. Sin etiam hæc aver- Ejusdem de eadem. Jure proculdubio omnis grati animi lingua salu- ἐν νόμῳ προέγραψε: Προφήτην αναστήσει Κύριος ὁ Θεὸς ἐκ τῶν ἀδελφῶν ὑμῶν, ὡς ἐμὲ, αὐτοῦ ἀκούσετε. Βλέπε τί προφητεύων Ἡσαῖς, βοᾷ, Ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει, καὶ τέξεται υἱὸν, καὶ καλέσουσι τὸ ὄνομα αὐτοῦ Εμμα τουήλ. "Ακουσον Ἱερεμίου κεκραγότος μεγάλη Οὗτος ὁ Θεὸς ἡμῶν, οὐ λογισθήσεται ἕτερος πρὸς αὐτὸν, καὶ ὑποκαταβαίνω, φησί· μετὰ ταῦτα ἐπὶ γῆς ὤφθη, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφη Ορα πάλιν τί Ζαχαρίας εσήμανεν· Ἰδοὺ ἀνήρ, ὄνομα αὐτῷ Ἥλιος δικαιοσύνης, καὶ ἴασις ἐν ταῖς πτέρυξιν αὐτοῦ. Καὶ τὸν λόγον αἱμέρους της μετὰ πολλὰ ἔτη ἐαθεῖσα, σὺν καὶ ἄλλοις ἐβεβαίως: καὶ ἐσφράγισε, τῇ ἀφῇ τοῦ κρασπέδου δεξαμένη την ἴασιν. Τί; τὸν Ἰεζεκιήλ, καὶ τὸν ἄνδρα τῶν ἐπι· θυμιῶν φιλολόγως ἀνάγνωθι. Πῶς ὁ μὲν, Αὕτη ἡ πύλη τοῦ Κυρίου, ἔλεγε, καὶ εἰσελεύσεται Κύριος δι' αὐτῆς καὶ ἐξελεύσεται, καὶ ἔσται ἡ πόλη κεκλεισμένη. Ο δὲ Δανιήλ, Εθεώρουν, φησί, καὶ ἰδοὺ ἐπὶ τῶν νενειῶν τοῦ οὐρανοῦ, ὡς γές ανθρώπου ερχόμενος. Παράστηθι τῷ Ἰακώβ, και τι λέγει μεταξὺ τῶν εὐλογιῶν κατάμαθε. Οτα ἐκλείψει ἄρχων ἐξ Ιούδα, καὶ ἡγούμενος ἐ τῶν μηρῶν αὐτοῦ, ἕως οὗ ἔλθῃ ὃς ἀπόκειται, καὶ αὐτὸς προσδοκία ἐθνῶν. "Αψαι τῆς κιθάρας τοῦ Πνεύματος, καὶ θέασαι τί Δαβὶδ ἀκριβῶς ἐμ- λώδησε, Μήτηρ Σιὼν ἐρεῖ· "Ανθρωπος καὶ ἄνθρω πος ἐγεννήθη ἐν αὐτῇ, καὶ αὐτὸς ἐθεμελίωσε αὐτὴν ὁ Ὕψιστος. Παρθένος γὰρ ἡ μήτηρ, καὶ μετὰ τόκον διέμεινε τῆς παρθενίας σφραγίς, εν φύσις ἐπέθηκεν ἀπαρασάλευτον φυλάττουσα. Πάλιν ὅλα τί λέγει Δαβίδ, Ἀνατελεῖ ἐν ταῖς ἡμέραις αὐτοὶ δικαιοσύνη· καὶ ἑξῆς· Κατακυριεύσει ἀπὸ θαλά σης ἕως θαλάσσης, καὶ ἀπὸ ποταμῶν ἕως περέ των τῆς οἰκουμένης. Μὴ ταῦτά τις τῶν διδασκαλει τῶν ἡμετέρων προεμήνυσε ; μή τις τῶν μαθητῶν π Σωτῆρος ἐν δέλτοις, ἢ χάρταις τὰ τοιαῦτα συνέχει ψεν; Οὐχ ὅσοι περὶ αὐτοῦ προεκήρυξαν τὰ τῆς π ριτομής, ταῦτα περιεσάλπισαν τέκνα; Ούχ ε Αβραάμ ἔγγονοι ταῦτα ἀνεκήρυξαν; ἐν τούτοι; χαίρει πιστεύειν, ἐντράπηθι τοὺς δαίμονα, επι βοῶντας, καὶ λέγοντας, Τί ἡμῖν καὶ σος, γιὰ τὸ Θεοῦ τοῦ ζώντος; Αιδέσθητι ἀγγέλων καὶ ἀνέρ των καὶ δαιμόνων, καὶ πάσης ὁμοῦ τῆς κτίσα τὴν περὶ τοῦ Δεσπότου Χριστοῦ ὁμολογίαν. Εἰ & Σ τούτοις παραιτῇ, δέξαι τὴν τοῦ Πατρὸς ἐπ' αὐτ μαρτυρίαν οὐρανόθεν βροντῶσαν, Οὗτός ἐστα Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ εὐδόκησα. Δια δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Τοῦ αὐτοῦ εἰς τὴν αὐτὴν. Μέσα μὲν εὐγνώμων γλῶττα τὴν Παρθένον τα superis instar. tonitrui resonantem, Hic est saris, excipe testatricem Patris vocem, illius gratia e meus dilectus in quo mihi bene complacui". Ipsi gloria in sæcula sæculorum. Ameu. 13 Deut. Sil, 15. * Isa. vi, 14. 18 Baruch. 111. 57, 38. 17 Gen. xLIX, 10. 1* Psal. LXXXVI, 5. x, 16. 1 Malach. IV, "Psal. LXXI, 7, 8. Ezech UV, 2. "N 20 Matth. vul, 19 11 Math

τῶς καὶ Θεοτόχον ἀσπάζεται, καὶ τὸν Γαδριὴλ μι- μεῖται τὸν ἄρχοντα τῶν ἀγγέλων εἰς δύναμιν. Καὶ ὁ μὲν αὐτῇ χαίρειν λέγει᾽ ὁ δὲ, Κύριος ἐχ σοῦ, τιροσ- φωνεῖ, διὰ τὸν ἐξ αὐτῆς τεχθέντα, καὶ μετὰ σαρχὸς τῷ γένει τῶν ἀνθρώπων ἐπιφανέντα Κύριον, Οὗτος αὐτὴν Μητέρα φωτὸς ἐπονομάζει" ἐχεῖνος ᾿Αστέρα ζωῆς" ἄλλος Θρόνον προσαγορεύει Θεοῦ, ἄλλος Ναὸν οὐρανοῦ μείζονα" ἕτερος Καθέδραν τῆς τῶν χερου- δικῶν καθέδρας οὐχ ἐλάττονα ' ἕτερος πάλιν, Κῆπὸν ἄσπορον, εὔφορον, ἀγεώργητον, ἄμπελον εὔθοτρυν, εὐθαλῆ, ἀψηλάφητον, τρυγόνα χαθαρᾶν, περιστερὰν ἀμίαντον, νεφέλην τῶν ὑετῶν χωρὶς φθορᾷ: συλλαμ- δάνουσαν" πήραν, ἧς ὁ μαργαρίτης τοῦ ἡλίου λαμ- πρότερος μάταλλον ἐξ οὗ ὁ λίθος ὅλην καλύπτων τὴν γῆν, οὐδενὸς αὐτὸν λατομοῦντος προέρχεται " ὁλκάδα φορτίου γέμουσαν, καὶ χυδερνήτου μὴ χρήζουσαν, θησαυρὸν πλουτοποιόν - ἄλλοι δὲ ὁμοίως ἄστομον λύχνον ἀφ᾽ ἑαυτῆς ἄπτουσαν, Κιδωτὸ» τὴν τοῦ Νῷε πλατυτέραν, εὐμηκεστέραν, ἐνδοξοτέραν. Ἐχείνη ζώων κιθωτὸς, αὕτη δὲ ζωῆς “ἐχείνη ζῴων φθαρτῶν, αὕτη δὲ ἀφθάρτου ζωῆς" ἐχείνη τὸν Νῶς, αὕτη δὲ τοῦ Νῶς τὸν ποιητὴν ἐδάστασεν " ἐκείνη διόροφα καὶ τριόροφα ἐκέκτητο, αὕτη δὲ ὅλον τῆς Τριάδος τὸ πλή- ρωρα. Ἐπειδήπερ καὶ τὸ Πνεῦμα ἐπεδήμει, καὶ ὁ Πατὴρ ἐπεσκίασε, καὶ ἡ ΥἹὸς ἐνεσχῆνου χυοφορούμε- νος. Πνεῦμα γὰρ ἅγιον, φησὶν, ἐπελεύσεται ἐπὶ σὲ, καὶ δύναμις Ὑψίστου ἐπισκιάσει σοι. Διὸ χαὶ τὸ γεγγώμεγον ἅγιον, κληθήσεται ΥἹὸς Θεοῦ. 'Ὁρᾷς ὅσον τὸ τῆς Θεοτόχου Παρθένου χαὶ πηλίκον ἀξίωμα ; Ὁ γὰρ μογογενὴς ΥἹὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ τοῦ χό- σμοὺυ ποιητῆς, ὡς βρέφος παρ᾽ αὐτῆς ἐδαστάζετο, ( καὶ τὸν ᾿λδὰμ ἀνέπλασε, καὶ τὴν Εὔαν ἡγίασε, καὶ χατήργει τὸν δράκοντα, καὶ τὸν παράδεισον ἤνοιγε, χαὶ τὴν σφραγῖδα τῆς γαστρὸς ἡσφαλίζετο. Εἰκότως σφόδρα χαὶ κατὰ λόγον, ἑκάτερον. Τὸν γὰρ παρά- δεισον ἤνοιγεν, ἐπειδὴ λῃστὴν εἰσφέρειν, καὶ πάντας εἰς αὐτὸν χειραγωγεῖν τοὺς κληρονόμους τὴς βασι- λείας ἤμελλε. Τὴν σφραγῖδα τῆς γαστρὸς ἡσφαλίζετο, Θεὸς καὶ Λάγος ὑπάρχων ὁ σαρκούμενος, οὐδαμῶς θύρας πρὸς τὴν εἴσοδον ἢ τὴν ἔξοδον ἔχρῃζε. Σοὶ μὲν οὖν, ὦ Παρθένε, τοὺς ἐπαένους οἱ προφῆται μερί- ζονται, καὶ λέγει τὴν Θεοφόρον ἕχαστος, ὃς τῶν θαυ- μάτων ἐπιστεύθη μυστήρια. Καὶ ὁ μέν σε ῥάθδον Ἵεσσαὶ καλεῖ, ἵνα τὸ ἄτρωτον χαὶ ἀκαμπὲς τῆς παρ- θενίας αἰνίξηται. Ὁ δὲ βάτῳ προδάλλει καιομένῃ, καὶ μὴ χατακαιομένῃ, ἵνα τὴν σάρχα τοῦ Μονογενοῦς. χαὶ τὴν Παρθένον τὴν Θεοτόχον αἰνίξηται, Ἢ μὲν γὰρ ἑκαίετο, καὶ οὐ κατεκαίετο, ἐπειδήπερ ἔτεχε, καὶ τὴν γαστέρα οὐχ ἤνοιξε " συνέλαθε, καὶ τὴν μὲ - τραν οὐκ ἔφθειρεν" ἐξήγαγε τὸ βρέφος, καὶ τὴν χοι- λίαν ἐσφραγισμένην χατέλιπεν" ἐχορήγησε γάλα, χαὶ τοὺς μασϑοὺς ἀψηλαφήτους ἐφύλαξεν " ἐθάστασε παιδίον, χαὶ τοῦ παιδίου πατέρα οὐχ ἐγίνωαχεν᾽ ἐγέ- Ex Isidoro. *! Lue. 1, 28. Editio vulgata, tecum: non, ex e habet, ** Cant. v. Iucultum dicit, quia preter humanam cohabitaüonem. 5 Dan.i, 43. 95 Luc. 1,29. 5 Claustra virginei pudoris non aperuit Christus. 3* rech. xxiv et xxvr..— 9 dea. 1, 1. 8 Exod. in, 3 seqq. —"? Caute lege, vere siquidem sponsa et emnjux fuit, quoad veritatem et essentiam conjugii, non quoad thorum vcl conjugi consunimationem, ul docent theologi. Vide S, Tliom., ΗΓ patl., quaest, 99, art. 2.

quæ minime sponsa fuit : nutriebatur flius, et non A inveniebatur pater: ager fruetum edebat, et fructus carebat cultore: messis roddebat quæ semen non acceperat : currebat fluvius, et fons quacunque ex parte clausus erat, ut perspicuum fieret te matrem esse factam, et tamen non esse passam ea quæ ma- lieribus accidunt. Peperisti tanquam mulier, non tainon ut mulier corrupta es: juxta legem natura- lem gestabas in utero, quoniam tempus pariendi præscriptum exspectabas: verumtamen concepisti præter legem naturalem; alius te appellavit portam clausam in oriente sitam ", quæ introduxit clausa- rum portarum regem : necnon etiam portam emit- tentem te vocavit, quoniam porta præsentis vitæ Unigenito effecta es. Portam in oriente sitam, quia lux vera, quæ illuminat omnem hominem venien- tem in mundum “¸ ex utero tuo processit, velut e quodam thalamo regio. Tu regem portarum clausa- rum introduxisti, atque iterum eduxisti. Nequaquam enim Rex gloriæ, dum conciperetur aut ederetur, vulva tuæ portas prorsus aperuit, neque virginitatis vincula laxavit. Vocavit te hortum conclusum, et fontem signatum, is qui ex te ortus est sponsus, prædixit in Canticis ". Hortum conclusum, ob id quod falx corruptionis, au vindemia te non attigit: florem autem, qui ex radice Jesse hominum generi pure exhibetur, excultus tibi a puro et intemerato Spiritu, Fontem conclusum, quia flumen vitæ ex te prodiens replevit terram, alioqui ramus nuptialis fontem tuum nequaquam exhausit. David sine in- termissione cithara celebrat eum qui ex te natus est : Surge, Domine, in requiem tuam, tu et arca sanctificationis tuæ ". Surge : unde? E sinu Patris, non ut a Patre separeris (hoc enim alicere vel cogitare nefas est) : sed ut dispensa- tionem peragas, vel quidpiam e cœlis ante sæ- cula et ante generationes tibi præfnitum. Surge, ut lapsos erigas, ut claudicantes recta incedere fa- cias, ut possessionem tuam recipias, quæ ab hoste ad hoc usque tempus tyrannico modo occupatur. Surge, Domine, in requiem tuam, quam super terrain præscripsisti, et in Bethleem constituisti, utpote stabulum, præsepe, et fascias. Non enim eges in cœlis requie, sed ipse es requies universæ ereatu- ra : at in terra, nostra causa pateris quæ ad car- D nem pertinent. Non enim erat esuries aut sitis vera quam habebas; quinimo esuriens, panis es vitæ et sitiens ipse es consolatio laborantium siti, cum sis fluvius incorruptionis : et dum fatigabaris obambulando terram, per fluctus maris iter pedibus faciebas absque labore. Surge, Domine, in requiem Inam, tu et arca sanctificationis tuæ , quæ est haud dubie Virgo Deipara. Si enim tu es gemnia, merito illa est arca. Et quia Sol exsistis, necessa- rio Virgo vocabitur cœlum. Cum sis flos immarce- scibilis, profecto Virgo erit planta incorruptionis, et paradisus immortalitatis : in quam Isaias hæc , νετο μήτηρ, καὶ οὐκ ἐγένετο νύμφη. Υἱὸς ἐτρέφεται 9. καὶ πατὴρ οὐχ εὑρίσκετο· ὁ ἀγρὸς ἐκαρποφόρει, καὶ ὁ καρπὸς γεωργὸν οὐκ ἐκέκτητο· θέρος ἀπέδωκε, καὶ σπόρον οὐκ ἐδέξατο· ποταμὸς ἔτρεχε, καὶ ἡ πηγὴ πανταχόθεν ἐκέκλειστο εἰς ἔνδειξιν, ὅτι καὶ μήτηρ ἐγένου, καὶ τὰ μητέρων οὐκ ἔπαθες· ἔτεκες ὡς γυνή, καὶ οὐκ ἐφθάρης ὡς γυνή· κατὰ νόμον ἐκυοφόρει; τῆς φύσεως, ἐπειδὴ τὸν τεταγμένον καιρὸν τῶν ἐδι νων ἀνέμενες. Ἀλλὰ γὰρ καὶ συνέλαβες παρὰ νόμοι τῆς φύσεως. Ετερός σε πύλην κεκλεισμένην, ἐν ἀνα τολαῖς δὲ κειμένην, προσηγόρευσε, καὶ τὸν βασιλές τῶν θυρῶν κεκλεισμένων εἰσάγουσαν· οὕτω δὴ καὶ ἐκε φέρουσαν πύλην σε κέκληκεν, ἐπειδὴ θύρα τοῦ παρόν τος βίου τῷ Μονογενεῖ γέγονας· πύλην ἐν ἀνατολείς κειμένην, ἐπειδὴ τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν τὸ φωτίζον πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον, ἐκ τῆς σῆς γαστρὸς καθάπερ ἔκ τινος παστάδας βασιλικής προέρχεται. Σὺ τὸν βασιλέα τῶν θυρῶν κεκλεισμέν νων εἰσήγαγες, ἀλλὰ πάλιν ἐξήγαγες. Οὔτε γὰρ συν λαμβανόμενος, οὔτε ὅλως τικτόμενος ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης τὰς θύρας τῆς σῆς μήτρας Ανέωξεν, οὔτε τῆς παρθενίας τοὺς συνδέσμους ἐχαύνωσε· σὲ Κήπου και κλεισμένον ὠνόμαζε, καὶ Πηγὴν ἐσφραγισμένην δέκ σοῦ νυμφίος, καὶ προείπεν ἐν τοῖς "Ασμασι. Κήτα κεκλεισμένον· ἐπειδὴ σοῦ μὲν, δρεπάνη φθοράς 1 τρυγητὸς οὐχ ἥψατο. Ανθος δὲ, τὸ ἐκ τῆς ῥάβδου τ Ἰεσσαὶ καθαρῶς τῷ γένει τῶν ἀνθρώπων, καὶ κατ ρῶς παρίστησιν, ὑπὸ μόνου γεωργηθέν σοι τοῦ καθι· ροῦ καὶ ἀκηράτου Πνεύματος. Πηγὴν ἐσφραγισμέ νην, ὅτι ποταμὸς ζωῆς ἐκ σοῦ προελθὼν τὴν οίκων μένην ἐπλήρωσεν. Ἀλλὰ κλάδος γαμικὸς τὴν τὴν τη γὴν οὐκ ἤντλησε. Περὶ σοῦ Δαβὶδ ἐκ σοῦ κιθαρίζων οὐ παύεται· Ἀνάστηθι, Κύριε, εἰς τὴν ἀνάπαυσίν σου, σὺ καὶ ἡ κιβωτός τοῦ ἁγιάσματός σου. Απ στηθι, πόθεν; Ἐκ τῶν κόλπων τοῦ Πατρὸς, οὐχ ἵνε χωρισθῇς τοῦ Πατρὸς τοῦτο γὰρ οὐ θέμις ἢ νοεῖσθα ή λέγεσθαι), ἵνα δὲ τὴν οἰκονομίαν πράξις, ή τι ἄνωθέν σοι πρὸ αἰώνων καὶ πρὸ τῶν γενεῶν πρ ώριστο. ᾿Ανάστηθι, ἵνα τοὺς πεσόντας ἐγείρῃς, ἵν τοὺς σκελισθέντας ὀρθώσῃς, ἵνα τὸ σὰν ἀναλάβῃ; κτῆμα, παρὰ τοῦ ἐχθροῦ μέχρι τοῦ νῦν τυραννούμεν νον. ᾿Ανάστηθι, Κύριε, εἰς τὴν ἀνάπαυσίν σου, ἐν ἐπὶ τῆς γῆς ὤρισας, καὶ εἰς τὴν Βηθλεὲμ ἔταξας, τη σπήλαιον καὶ τὴν φάτνην καὶ τὰ σπάργανα· ἐν ο ρανοῖς γὰρ οὐ χρήζεις αναπαύσεως. Αὐτὸς δὲ ἀνέ παυσις ὑπάρχεις ὅλης τῆς κτίσεως. Ἐπὶ γῆς δὲ δ' ἡμᾶς τὰ τῆς σαρκὸς πάσχεις. Η γὰρ οὐχὶ καὶ πείν καὶ δίψη, ἣν ἔσχου. Ἀλλὰ γὰρ καὶ πεινῶν ἄρτο; ὑπ' άρχεις ζωῆς, καὶ διψῶν αὐτὸς εἶ τῶν διψώντων πα ράκλησις. Ποταμὸν γὰρ ἀφθαρσίας καθέστηκας κοπιῶν τοῖς περιπάτοις τῆς ξηράς, πεζεύεις κόπου χωρὶς τῆς θαλάσσης τὰ κύματα. Ανάστηθι, Κύριε, εἰς τὴν ἀνάπαυσίν σου, σὺ καὶ ἡ κιβωτός του ἁγιάσματός σου, ἡ Παρθένος, ἡ Θεοτόκος, εύδηλον. Εἰ γὰρ σὺ μαργαρίτης, εἰκότως ἐκείνη κιβωτές ἐπειδὴ σύ τυγχάνεις Ἥλιος, οὐρανὸς ἀναγκαίως Παρθένος κληθήσεται· ἐπειδὴ τὸ ἄνθος τυγχάνο 30 Ezech. xLiv, 2. οι Joan. 1, 3ª Cant. iv, 12. 33 Psal. CXXXI, 8. HESYCHI PRESBYTERI

ἀμάραντον, ἄρα ἡ Παρθένος ἀφθαρσίας φυτόν, αθα- νησίας παράδεισος. Εἰς ἦν Ησαΐας ταῦτα θεῶν ἀρ τίως προανεφώνησε λέγων· Ιδού, ἡ Παρθένος ἐν γαστρὶ λήψεται, καὶ τέξεται υἱὸν, καὶ καλέσουσι τὸ ὄνομα αὐτοῦ Εμμανουήλ. Ἰδοὺ ἡ Παρθένος· ποία; Η τῶν γυναικῶν ἔγκριτος, ἡ τῶν παρθένων ἐξαίρετος, τὸ σεμνὸν τῆς ἡμετέρας φύσεως εγκαλ λώπισμα, τὸ τοῦ πηλοῦ ἡμετέρου καύχημα, ἡ τῆς αἰσχύνης τὴν Εὔαν, καὶ τῆς ἀπειλῆς τὸν Ἀδὰμ ἀπαλλάξασα, ἡ τὴν παρρησίαν ἀποτεμούσα τοῦ δρά- κοντο;· ἧς καπνὸς ἐπιθυμίας οὐχ ἥψατο, οὐδὲ σκώ ληξ· αὐτὴν ἡδυπαθείας έβλαψεν. 'Ιδοὺ ἡ Παρθένος ἐν γαστρὶ λήψεται· πόθεν, ὦ προφῆτα; Οὐ λέγω, φησί. Τοῦτο γὰρ τῷ Γαβριὴλ πεφύλακται. Πολλοί τῆς Θεοτόκου διαιροῦνται τὰ θαύματα, πολλὰ δὲ ὅμως καὶ ἐξ αὐτῶν παραλέλειπται· πλὴν ἐγὼ τὸν τόκον τῆς Ἀειπαρθένου πεπίστευμαι· Μιχαίας, τὸν χῶρον ἐν ᾧ τὸ θαῦμα πέπρακται· Δαβίδ, τὸν καιρόν. Αὐτὸς γὰρ τὰ, Εκ γαστρὸς πρὸ ἑωσφόρου ἐγέννησά σε, τῇ τῶν Ψαλμῶν προφητείᾳ ἐνέθηκε. Γαβριὴλ τοίνυν ἐρεῖ τὸ, πόθεν. Ἐκεῖνος γὰρ ἐξ οὐρανοῦ κατέρχεται· ἐκεῖνος ἐπ' αὐτὸ τοῦτο ἐπὶ τὴν Παρθένον πέμπεται· ἐκεῖνος ἐν καιρῷ τοῦ τόπου παραγίνεται, καὶ τοῦ τότ κου τὴν ὑπόστασιν ἀναγκαίως ἑρμηνεῦσαι πιστεύε ται. Εἰ δὲ καὶ παρ' ἐμοῦ μανθάνειν θέλεις, τὰ ἑξῆς τῆς προφητείας ἐπελθε· Καὶ τέξεται υἱὸν, καὶ κα- λέσουσι τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουήλ. Τί δέ ἐστιν Εμμανουήλ: Μεθ᾿ ἡμῶν ὁ Θεός. Μὴ τοίνυν Θεὸς ἀπὸ γάμου καὶ φθορᾶς συλλαμβάνεται, καὶ ἐξ ἀνδρὸς καὶ κοίτης τεχθῆναι ἢ σαρκωθῆναι δύναται; Οὐδαμῶς, ἀλλ᾽ ἐξ ἐνεργείας Θεοῦ, ἐξ ἐπιφυτεύσεως Υψίστου, " ἐκ παρουσίας Πνεύματος. Τί γὰρ οὖν ἡνίκα ἡ Παρο θένος πρὸς τὸν Γαβριὴλ ἔλεγε· Πῶς ἔσται μοι τοῦτο, ἐπεὶ ἄνδρα οὐ γινώσκω ; τοῦτ' ἔστιν, Εκπλήττει με τὸ θαῦμα, καταπλήττει με το ῥῆμα, καὶ ὁ τοῦ ἀγ γέλου χρηματισμὸς τὴν Παρθένον ἐξίστησι, θαυμα- στὰ λέγεις, ἐμοὶ δὲ διὰ τὸ ξένον ὕποπτα. Δέδοικα τοῦ εὐαγγελισμοῦ τὸ καινόν, θορυβοῦμαι πρὸς τὸ λίαν τῶν λεγομένων άηθες. Πῶς ἔσται μοι τοῦτο, ἐπεὶ Τινδρα οὐ γινώσκω; πῶς ἔσομαι μήτηρ, μή γενο- μένη νύμφη ; οὐκ ἐφθάρη τὸ τῆς ὥρας ἄνθος, τὸν ζωστήρα τῆς παρθενίας οὐκ ἔλυσα, τὸν δεσμὸν τῆς μήτρας οὐκ ἐχαύνωσα, την σφραγίδα τῆς γαστρὸς οὐ παρέλυσα. 'Ο δὲ ἄγγελος παραχρῆμα επήγαγε Πνεῦμα ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σὲ, καὶ δύναμις D Υψίστου ἐπισκιάσει σοι· τοῦτ᾽ ἔστιν, Εἰ ἐγίνωσκες ἄνδρα, οὐκ ἂν ἔτεκες Θεόν, δούλου μορφὴν λαβεῖν ἐκ σοῦ διὰ σὲ χωρὶς φθορᾶς εὐδοκήσαντα, οὐκ ἂν ὄργα νον ἐγίνου τῆς τοῦ πάντα παραγαγόντος σαρκώσεως. Αλλ' ἐπειδὴ καθαρὰ τυγχάνεις κοίτης γαμικής, ἐπειδὴ τὸν ναὸν ἄφθαρτον, καὶ τὴν σκηνὴν ῥύπου παντὸς ἐλευθέραν ἐτήρησας, καὶ ὁ Πατὴρ ἐπιδημεῖ σοι, καὶ τὸ Πνεῦμα ἐπισκιάζει, καὶ μετὰ σαρκὸς ἐκ σοῦ ὁ Μονογενής τίκτεται. Σὺ οὖν μηδαμώς διακρι της τὰ ἑξῆς μυστήρια, μὴ διακριθῇς ἐν σπηλαίῳ τί κτουσα τὴν ὅλης τῆς κτίσεως Δημιουργόν, μὴ δια κριθῇς ἐν φάτνῃ καθίζουσα τὸν ἐπὶ τῶν νώτων τῶν A prospiciens nuper acclamabat dicens : Ecce virgo in utero concipiet, et pariet filium, et vocabunt nomen ejus Emmanuel “. Ecce virgo, quænam? Mulierum egregia, e virginibus electa, præclarum naturæ no- træ ornamentum, gloria luti nostri, quæ Evam pu- dore, et Adamum comminatione liberavit, audaciam draconis abscidit: quam concupiscentiæ fumus non attigit, neque vermis voluptatis eam læsit. Ecce virgo in utero concipiel, undenam, ο propheta? Non dico, ait. Hoc enim reservatum est Gabrieli. Per- multi distincte declarare nituntur miracula Virgi- nis, pleraque tamen eorum praetermissa sunt. Ca terum ego de partu semper Virginis, fidem facio: Michas, de regione et loco in quo miraculum peractum est : David, de tempore. Ipse enim B Prophetie Psalmorum inseruit istud : Εx utro ante luciferum genui te ". Gabriel igitur dicturus est unde. Ille enim de cœlo descendit, ille ad hoc ipsum mittitur ad Virginem, ille tempore partus adest, et substantiam partus creditur necessario declarasse. Sin cupis et a me di- scere, quæ sequuntur in propheta percurre: Et pariet filium, et vocabunt nomen ejus Emmanuel. Quid porro est Emmanuel? Nobiscum Deus. Nun- quid ergo Deus ex nuptiis et corruptione concipi- tur, et ex viro atque concubitu editus aut incarna- tus esse potest? Nequaquam, sed operatione divina, seminatione superna, el adventu Spiritus sancti. Quamobrem cum Virgo Gabrieli diceret : Quomodo fiet istud apud me, quia virum non cognosco *? per- cellit me : miraculum quod dixisti, me perterret: et oraculum angeli Virginem obstupefacit, miranda dicis, ideoque mihi dubia, quia peregrina, extimesco nuntii fausti novitatem: perturbor ob ea quæ di- cuntur a te admodum insolita. Quomodo mihi fies istud, quia virum non cognosco? qua ratione fan mater, quæ non fui sponsa? flos ætatis vigentis non est corruptus cingulum virginitatis non solvi : vincula vulvæ non laxavi: uteri non dissolvi sigillum. Angelus confestim subjunxit : Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obum- ὑrabit tibis; hoc est, si cognosceres virum, non pareres Deum, cui visum est ex te, propter te citra corruptionem, servi formam sumere : nunquam Geres instrumentum incarnationis ejus qui omnia produxit. Verum quia munda es a concubitu nu- pliali, quia templum incorruptum, et tabernaculum ab omni sorde liberum conservasti: et Pater hospi- tatur apud te, et Spiritus sanctus obumbrat, et as- sumpta carne Unigenitus ex te nascitur: eam ob rem, ne dubites ullo modo, de reliquis mysteriis ne sis anxia, si parias in stabulo universæ creaturæ opificem : ne hæsites, si sedere facias in præsepio eum qui sedet in dorso Cherubim, si non habeas locum in diversorio, cum sis mater regis eorum quæ sursum sunt et deorsum. Libens enim qui ex to natus est, pauper efficitur, ut divites refrenct, et • 36 Luc. 1, 31. es joa. vn, 14. 35 Psal. 11, 7. 37 ibid. 35. SERMONES.

HESYCHII PRESBYTERI egenis patientia sit argumentum, etgratiarum acuo- lis magister. Libens reconditur in præsepi, ut qui sunt pecuini accurrant, et reperiant λόγον, id est, sernionem et rationem in præsepi constitutam: ut ex eo recipiant dignitatem rationalem: ut qui cur- runt ad pateas, frumentum nanciscantur : ut be stiarum more ſestinent, arbitrantes se inventuros in præsepi manipulos hordei, et panem verum man- ducaturos, alimentum vitæ, coenam lucis, escam lætitiæ, incorruptionis dulcedinem, unde oritur notitia regni, arrha adoptionis filiorum, colo- rum hæreditas, societas cum Patre et Filio et Spi- ritu sancto. Ipsi gloria in sæcula sæculorum. Amen. Hesychii presbyteri Jerosolymitani in præsentatione Domini et Salvatoris nostri Jesu Christi, hæc quidem festivitas dicitur purificationum, et non erraret quis illam festivitatum dicens festivitatem, Sabbatorum Sabbatum, sanctarum sanctam vocans. Totum enim recolligitur incarnationis Christi my- sterium, et describitur unigeniti Domini : in illa puer Christus exaltatus fuit et leus confessus, et super brachia præsentatur velut super thronum nostræ na- turæ wra conditor sedens. Et par turturum legalium Si- meoni et Anne obtulit. Ipsis autem, si placet, evan- gelicis stabimus dictis, Dei enim ibi manifestatio- nem vi lebimus. Sic porro nobis festivitatis Lucas historiam posuit: Et postquam completi sunt dies purificationis eorum secundum legem Moysi, tulerunt illum in Jerusalem ut sisterent Domino, sicut scri- ptum est in lege Domini, quia omne masculinum ad- averiens vulvam. sanctum Domino vocabitur : et ut darent hostiam secundum quod dicitur in lege Do- mini, par turturum aut duos pullos columbarum *** oportebat eum qui propter nos servus factus estofferre pro nobis purificationem, qui proprio sanguine non pepercit, nec pari turturum parcere; ecce quidem se- cundum legem, supra legem ut legislator operatur : et libertatem ipse concedens spiritus, servitutem simul non repudiat litteræ; non abrogat Moysen ut in tempore testis fidelis inveniatur. Et postquam impleti sunt dies purificationis co- rum, secundum legem. Moysi Quorum eorum? Jo- seph equidem neque pater erat, neque purificationi subditus, sed neque Mariæ, neque puero purifica- tionibus opus erat; sic enim lege dicitur: Mulier quæ suscepto semine pepererit masculum, septem die- bus immunda erit. Sed Maria non suscepit semien, nec igitur purificatione indigebat. Mulier quæ sus- cepto semine pepererit masculum septem diebus im- munda erit. Quare? Quia Adam secundum in vitam 7 Luc. 11, 22, 24. Α Χερουβὶμ καθεζόμενον, οὐκ ἔχουσα τόπον ἐν τῷ και ταλύματι· καὶ μήτηρ βασιλέως τῶν ἄνω καὶ τῶν κάτω τυγχάνουσα. Εκὼν γὰρ ἐκ σοῦ πτωχεύει, ἵνα καὶ τοὺς πλουσίους χαλινώσῃ, καὶ τοῖς πτωχος ὑπό θεσις ὑπομονῆς, καὶ διδάσκαλος εὐχαριστίας γένηται. Εκὼν ἐπὶ τῆς φάτνης τίθεται, ἵνα οἱ κτηνώδεις προσδράμωσι, καὶ τὸν λόγον εὕρωσιν ἐπὶ τῆς φάτνης καθήμενον, ἵνα ἀναλάβωσιν ἐξ αὐτοῦ τὸ λογικὸν ἀξίω μα, ἵνα σῖτον εὕρωσι προσδοκήσαντες άχυρα, ἵνα ώ; κτήνη προσδράμωσι, δράγματα κριθῆς ἐπὶ τῆς φάτ νης εὑρεῖν οἰόμενοι, καὶ τὸν ἄρτον τὸν ἀληθινὸν φάγωσι, τὴν τροφὴν τῆς ζωῆς, τὸ δεῖπνον τοῦ φωτός, τὴν βρῶσιν τῆς χαρᾶς, τῆς ἀφθαρσίας τὸ γλύκισμα, ἐξ οὗ τῆς βασιλείας ἡ γνῶσις, τῆς υἱοθεσίας ὁ ἀῤῥαβὼν, ὁ τῶν οὐρανῶν κλῆρος, ἡ κοινωνία τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Ησυχίου πρεσβυτέρου Ιεροσολύμων εἰς τὴν ὑπαπαντὴν τοῦ Κυρίου καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰη σοῦ Χριστοῦ. Η μὲν ἑορτὴ λέγεται καθαρσίων, ἦν οὐκ ἄν τή ἁμάρτοι, ἑορτῶν εἰπὼν ἑορτὴν, Σαββάτων Σάββατο, ἁγίων ἁγίαν προσαγορεύσας· ὅλον γὰρ ἀνακίρι λαιοῦται τῆς σαρκώσεως τοῦ Χριστοῦ μυστήριο, ὅλον διαγράφεται τῆς τοῦ μονογενοῦς Κυρίου· ἐν! βρέφος ὁ Χριστὸς ἐβαστάχθη, καὶ Θεὸς ὡμολογήθη, καὶ ἐν ἀγκάλαις προσηνέχθη ὡς ἐπὶ θρόνου ὁ τῆς ἡμετέρας φύσεως Ποιητής καθήμενος· καὶ ζεύγης τρυγόνων λογικῶν τῷ Συμεὼν καὶ 'Αννα προσέψει ρεν· αὐταῖς δὲ, εἰ δοκεῖ, ταῖς εὐαγγελικαῖς παρεμ βάλωμεν λέξεσι· Θεοῦ γὰρ ἐκεῖ παρεμβολὴν ὀψόμεθα· οὕτω τοίνυν ἡμῖν τῆς ἑορτῆς ὁ Λουκᾶς τὴν ἱστορίαν ἐξέθετο · Καὶ ὅτε ἐπλήσθησαν αἱ ἡμέραι τον καθαρισμοῦ αὐτῶν κατὰ τὸν νόμον Μωυσέως, ἀνήγαγον αὐτὸν εἰς Ἱεροσόλυμα παραστήσει τῷ Κυρίῳ, καθὼς γέγραπται ἐν νόμῳ Κυρίου, ότι πᾶν ἄρσεν διανοίγον μήτραν ἅγιον τῷ Κυρίῳ κληθήσεται· καὶ τοῦ δοῦναι θυσίαν κατὰ τὰ εἰ ρημένον ἐν νόμῳ Κυρίου, ζεῦγος τρυγόνων, ἡ δὲ νεοσσούς περιστερῶν· ἐχρῆν τὸν δουλεύσαντα δ' ἡμᾶς προσφέρειν ὑπὲρ ἡμῶν καθάρσια, τον αἱματ οἰκείου μὴ φεισάμενον ζεύγους τρυγόνων μὴ φείλε σθαι· ἰδοῦ τοίνυν κατὰ τὸν νόμον, ὑπὲρ νόμον ά νομοθέτης ἐργάζεται· καὶ τὴν ἐλευθερίαν αὐτὸς τῷ έχων τοῦ Πνεύματος, την δουλείαν ὅμως οἱ παρα Ο τεῖτα: τοῦ γράμματος· οὐκ, ἀθετεῖ Μωϋσέα, τ κατὰ καιρὸν μάρτυς ἀξιόπιστος γένηται. Καὶ ὅτε ἐπλήσθησαν αἱ ἡμέραι τοῦ καθαρισμα αὐτῶν, κατὰ τὸν νόμον Μωυσέως. Αὐτῶν, είναι Ἰωσὴφ μὲν γὰρ οὔτε πατὴρ ἦν, οὔτε ὑπεύθυνος καθαρ σίων, ἀλλ᾽ οὔτε Μαρία, οὔτε τὸ βρέφος τῶν καθαροί ἐδέοντο· λέγεται γὰρ οὕτως· Γυνή τις ἐὰν σπερ ματισθῇ καὶ τέκῃ ἄρσεν, ἑπτὰ ἡμέρας ἀκάθα τις ἔσται· ἀλλ᾿ ἡ Μαρία οὐκ ἐσπερματίσθη, οὐκοῦν καθαρ σίων οὐκ ἐδέετο· Γυνὴ ἤτις ἐὰν σπερματισθῇ καὶ τέκῃ ἄρσεν, ἑπτὰ ἡμέρας ἀκάθαρτος ἔσται κ τί; Επειδὴ Ἀδὰμ δεύτερον εἰς τὸν βίον ήγαγεν. Σπ

δὲ τέκῃ θῆλυ, δὶς ἑπτὰ ἀκάθαρτος ἔσται. Τίνος Δ χάριν ἐνταῦθα τὰς ἡμέρας διπλασίονας ἔταξεν ; Ἐπειδὴ Ενα πάλιν ἀπὸ τῆς Εὔας τίκτεται, τὸ σαθρὸν σκεῦος, τὸ ἀσθενὲς ἀγγεῖον, τὸ συντετριμμένον κε- ράμιον, ή χειραγωγὸς τῆς παρακοῆς, ἡ τοῦ δρά κοντος σύμβουλος · ἀλλ᾿ ὥσπερ ήκουσας γυναικὸς τὰ εγκλήματα, δεῦρο καὶ τὸ ἐξ αὐτῆς κατόρθωμα μάν- ψανε. Γυνή παρθενίαν τῷ βίῳ εἰσήγαγεν, εχώρησεν ἐν τῇ γαστρὶ τὸν Θεὸν ἂν ἡ κτίσις χωρῆσαι οὐ δύο καται· ἔτεκεν ἐν σαρκὶ τοῦτον, ὅστις ἡμῶν τὸ γένος ἀνέπλασεν· πρώτη τὸν Ἰησοῦν ἐκ νεκρῶν ὑπεδέξα το, πρώτη τοῦ κηρύγματος τῆς ἀναστάσεως ήρξατο, πρώτη τὴν χαρὰν τοῖς μαθηταῖς ἐμήνυσεν. Γυνὴ ἥτις, φησίν, σπερματισθῇ· ἡ Θεοτόκος δὲ γυνή μὲν ἦν, τὰ γυναικῶν δὲ οὐ πέπονθεν· σπέρμα γὰρ ἀνδρὸς ἡ γαστήρ οὐκ ἐδέξατο, οὐκ εἶδεν ἄροτρον ὁ τῆς Μαρίας ἀγρὸς, ὁ παρθενικὸς ἀμπελῶν οὐχ ὑπέμεινεν δίκελλαν, ὥστε οὐχ ὑπὲρ αὐτῆς ἡ προσφορά, ὑπὲρ ὅλου τοῦ γένους ἐγένετο· ἡμῶν γὰρ ἕνεκα περιτέ μνεται Χριστὸς, ὑπὲρ ἡμῶν καὶ βαπτίζεται, ἐφ' ἡμῖν τελεῖται τὰ νοῦ νόμου καθάρσια· ἐὰν δακρύσῃ, τὴν φύσιν ἐκπλύνει· ἐὰν ῥαπισθῇ, τὴν ἡμετέραν αἰχ- μαλωσίαν ἐλευθεροι· ἐὰν βαστάσει τὸν σταυρὸν, ἡμᾶς κουφίζει τοῦ ζυγοῦ τῆς ἁμαρτίας· ἐὰν ἐμπτυσθῇ, τὸν Ἀδὰμ ἀπαλλάττει τοῦ τῆς κατάρας έμπτύσ σματος. αίχε *Οτε επλήσθησαν, φησίν, αἱ ἡμέρα τοῦ καθα ρισμοῦ αὐτῶν, ἀνήγαγον αὐτὸν εἰς Ἱεροσόλυμα, καθώς γέγραπται ἐν νόμῳ Κυρίου, ὅτι πᾶν ἄρσεν διανοίγον μήτραν, ἅγιον τῷ Κυρίῳ κληθήσεται· C ταῦτα ὁ νόμος ἔχει. Ὁ Χριστὸς δὲ, καθὰ ἔφημεν, ὡς νομοθέτης τὸν ἑαυτοῦ νόμον ὑπὲρ νόμον ἐπλήρωσεν οὐδὲ γὰρ ήνοιξεν, ἀλλὰ κεκλεισμένην την πύλην της Παρθένου κατέλιπεν· οὐκ ἐσύλησεν τὴν σφραγίδα τῆς φύσεως· οὐκ ἐζημίωσεν τὴν τεκοῦσαν· ἀκέραιον γὰρ αὐτῇ τὸ σχῆμα τῆς παρθενείας κατέλιπεν· εἰ δὲ ἀπιστεῖς, παρὰ τοῦ Ἰεζεκιήλ μάνθανε· Καὶ ἀπὸ έστρεψεν με κατὰ τὴν ὁδὸν τῆς πύλης τῶν ἁγίων τῆς ἐξωτέρας τῆς βλεπούσης κατὰ ἀνατολὰς, καὶ αὕτη ἦν κεκλεισμένη· καὶ εἶπεν Κύριος πρός με· Η πύλη αύτη κεκλεισμένη ἔσται, οὐκ ἀνοι- χθήσεται, καὶ οὐδεὶς οὐ μὴ διέλθῃ δι' αὐτ τῆς· ὅτι Κύριος ὁ Θεὸς τοῦ Ἰσραὴλ καὶ εἰσελεύ σεται καὶ ἐξελεύσεται, καὶ ἔσται κεκλεισμέ γη. — Πᾶν ἄρσεν διανοῖγον μήτραν, ἅγιον τῷ Κυρίῳ κληθήσεται· οὗτος δὲ οὐ μόνον ἅγιος. Οσον τοίνυν ὑπερέχει τῷ ἁγιασμῷ, τοσοῦτον καὶ τῷ τόκῳ πλεονεκτεῖ, καὶ τοῦ νόμου τὴν ἐντολὴν ἀναβέβηκεν· πλὴν δὲ ὅμως, Τοῦ δοῦναι θυσίαν κατὰ τὸ εἰρη μένον ἐν νόμῳ Κυρίου, ζεύγος τρυγόνων, ἢ δύο νεοσσούς περιστερῶν, ἀτελεῖ τὸν νόμον ὁ Λου- κας ; Οὐκ ἀγνοία κρατηθείς, σοφίᾳ δὲ ὁδηγηθείς, ἐξέθετο. Ὁ μὲν νόμος ἔλεγεν ἀμνὸν καὶ νεοσσόν οὐκ εὐποροῦντος δὲ τοῦ προσφέροντος, ζεῦγος του γόνων ἢ δύο νεοσσούς περιστερῶν, καὶ σεμίδαλιν προσέταττεν· ὁ Λουκᾶ; δὲ τὴν τοῦ πλουτοῦντος ἀφῆκεν προσφοράν· πιωχοῦ γὰρ ἐμνημόνευσεν τοῦ 147J adduxit. Si autem pepererit feminam, bis septem impura erit. Cujus rei gratia hic dierum numerum duplicem statuit? Quia Eva rursum ab Eva gigni- tur, fragile instrumentum, debile vas, contrita testa, manuductrix inobedientiæ, per quam suasit serpens. Sed sicut audisti mulieris improperia, hic quoque et mulieris merita disce; mulier virginita- tem sæculo induxit, contulit in gremio Deum quent creatio continere non potest, generavit in carne illum qui nostram generationem fabricavit; prima Jesum ex mortuis solutum accepit, prima procla- male resurrectionis primitias accepit; prima gau- dium discipulis annuntiavit. Μulier, inquit, qua susceperit semen. Deipara autem mulier quidem erat, muliebria vero non passa est; semen enim viri venter non suscepit, neque novit aratrum Ma- riæ ager, virgineum vinetum pastinum non tolera- vit, ita ut non pro se oblationem, sed pro onni humano genere fecerit ; propter nos enim circumci- ditur Christus, propter nos et baptizatur, pro nom bis perficit legis purificationes; si fleverit, naturam lavat; si alapas pertulerit, nostra nos captivitate liberat; si crucem sustinuerit, nos alleval jugo ini- quitatis; si sputa induraverit, Adarum liberat ma- ledictionis sputo. Postquam impleti sunt, inquit, dies purificationis eorum, tulerunt illum in Jerusalem, sicut scriptam est in lege Domini, quia omne masculinum adape- riens vulvam, sanctum Domino vocabitur. Talia lex babet : Christus auten, ut jam diximus, qua legis- lator suam ipsius legem supra legem implevit. Ne- que enim adaperuit, sed clausam portam Virginis reliquit ; non fregit sigillumn naturæ ; non defloravit genitricem ; intemeratum eniun illi signum virgi- nitatis reliquit. Si vero non credis, ab Ezechiele docere: Et convertit me ad viam portæ sunclorum exterioris quæ respiciebat ad orientem, et ipsa eral clausa; et dixit Dominus ad me: Porta hæc clausa erit, non aperietur et nemo transibit per eam; quia Dominus Deus Israel ingressus est et egressus est, et erit clausa 38. Omne masculinum adaperiens vulvam, sanctum Domino vocabitur. Iste autem non solum sanctus; quantum enim sanctitate ex- - D tollitur, tantum præcellit nativitale et superabunde legis præcepta complet. In hoc autem : Ut darent hostiam, secundum quod dicitur in lege Domini, par turturum, aut duos pullos columbarum: nonne le- gem obtruncat Lucas? Non ignorantia captus sed. sapientia ductus, ita enuntiavit. Lex enim dicit agnum et columbam; si autem dives non fuerit ille qui offert, par turturum aut duos pullos columba- rum, et florem farinæ apponet; Lucas vero divitis omisit oblationem, humilitatemque commemoravit illius qui voluntarie propter nos semetipsum hu- miliavit. Non erat illi, dicitur, ubi reclinaret caput, unde agnum comparasset? in præsepio pannis in- * Ezech. XLIV, 2. SERMONES.

HESYCHII PRESBYTERI volutus unde obtulisset agnum ? imo non opus ha- lebat agno. ipse enim erat agnus Dei, verus aguus; ipse semetipsum pro mundo immolavit. Idcirco quod quidem lex præcipiebat ostendit, quod autem Christus præparat significavit. Deinde sequitur : Et erce homo, inquit, in Jeru- salem, cui nomen Simeon, et homo isle justus et ti- moratus, exspectans consolationem Israel, et Spiritus sanctus erat in co, et responsum acceperat a Spiritu sancto non visuram se mortem, nisi prius videret Chri- stum Domini s. Magna Simonis divitia, varia ducis arma; redundat fructibus arbor, redundat racemis vilis; non solum erat homo, sed et Simeon voca- batur; praeterea justus, sed et timoratus, sed et consolationem exspectabat Israel, sed et Spiritus sanctus erat in eo, sed el responsum acceperat non visurum se mortem, nisi prius videret Christum Do- mini. Ecce homo, ubi? in Jerusalem ; stuporem hoc dietum habet, plenum est hoc verbum admira- tione; in Jerusalem homo de qua Sophonias pro- pheta Deum ipsum inducit dicentem : Scrulabor Jerusalem in lucerna nec inveniam *°; et lucerna opus est luci? non dicitur, sed lucernam vocat legem. Et ecce homo in Jerusalem cui nomen Simeon: et quæ interpretatio manifestati nominis? Au- ditus Dei; quia conveniens moribus nomen ex C Spiritus administratione acquisivit; ubi enim audi- tus Dei, ibi omnimoda obedientia legi, observatio preceptorum, bonæ vitæ cursus, meta salutis in finem perseverans; in his verus depingitur homo cui hæc quæ dicta sunt imputantur. Et homo iste justus et timoratus exspectans conso- lationem Israel. lloc justum propositum, non quæ- rere quod suum, sed quod alterius et plurimorum; communi saluti, non propriæ liberationi curam impendere. Εt Spiritus, inquit, sanctus erat in eo : sedes factus est Dominica Simeon, thronus Dei, et præterea inter brachia regem sæculorumn suscepit. Et ei responsum fuerat non visurum se mortem, nisi D prius videret Christum Domini. Certe responsum, de vita að vilam transire, de luce incedere ad lu- cem, de die in diem salire; non senescere, sed re- novari, in tempore consummationis regenerationem accipere. Ipse venit in Spiritu in templum : fons si- tientem ad fontem adduxit. Et cum inducerent' pa- rentes puerum Jesum ut facerent illi secundum quod consuetum eral pro illo, et ipse accepit eum in ul- nas suas. Portabat in manibus eum qui in manu et mundum et deserta tenet, qui ponderat manu aquas et celum palma, et universam terram pu- gillo. Εt quomodo Simeon sacrificium quod ipsi noa competebat obtulit? non enim erat sacerdos, non quidem hoc dicitur; neque Levita, neque tem- Α δι᾿ ἡμᾶς ἑκουσίως πτωχεύσαντος. Οὐκ ἐν αὐτῷ, φησίν, κατάλυμα, πόθεν ἀμνὸν ἐκέκτητο; ἐπὶ φάτε της σπαργανωθείς, πόθεν προσέφερε πρόβατον ; μᾶλλον δὲ οὐκ ἔχρηζεν ἀμνοῦ· αὐτὸς γὰρ ἦν ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, τὸ ἀληθινὸν πρόβατον· αὐτὸς ἑαυτὸν ὑπὲρ τοῦ κόσμου ἔθυεν· διὰ τοῦτο τί μὲν ὁ νόμος προσέτατα τεν ἐξηγόρευσεν, τί δὲ ὁ Χριστὸς οἰκονομεῖ ἐσήμαν. Εἶτα ἑξῆς· Καὶ ἰδοὺ ἄνθρωπος, φησίν, ἐν Ιε. ρουσαλήμ, ᾧ ὄνομα Συμεών, καὶ ὁ ἄνθρωπος οὗτος δίκαιος καὶ εὐλαβὴς, προσδεχόμενος παρά κλησιν τῷ Ἰσραήλ· καὶ Πνεῦμα ἅγιον, ἦν ἐπ' αὐτῷ, καὶ ἦν αὐτῷ κεχρηματισμένον ὑπὸ τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου μὴ ἰδεῖν θάνατον, πρὶν & ἴδῃ τὸν Χριστὸν Κυρίου. Πολὺς ὁ τοῦ Συμεὼν πλοῦτος, ποικίλα τοῦ στρατηγοῦ τὰ ὅπλα γέμει καρπῶν τὸ φυτόν, γέμει βοτρύων ἡ ἄμπελος· οὐ μόνον ἦν ἄνθρωπος ͵ ἀλλὰ καὶ Συμεὼν ὠνομάζετο· πρὸς τούτοις δίκαιος, ἀλλὰ καὶ εὐλαβῆς, ἀλλὰ καὶ παράκλησιν ἐζήτει τῷ Ἰσραήλ, ἀλλὰ καὶ Πνεύμα ἅγιον ἦν ἐπ' αὐτῷ, ἀλλὰ καὶ χρηματισθεὶς ὑπῆρ χεν μὴ ἰδεῖν θάνατον, πρὶν ἂν ἴδῃ τὸν Χριστὸν Κυρίου. Ἰδοὺ ἄνθρωπος, ποῦ ; ἐν Ἱερουσαλήμ Εκπληξιν ἡ λέξις ἔχει, γέμει τὴ ῥῆμα θαύματος· ἐν Ἱερουσαλήμ ἄνθρωπος περὶ ἧς Σοφονίας ὁ προφή τῆς τὸν Θεὸν αὐτὸν εἰσήγαγεν λέγοντα, Εξερευνή σω τὴν Ιερουσαλὴμ μετὰ λύχνου, καὶ οὐ μὴ εὕρω. Καὶ λύχνον χρήζει τὸ φῶς; Ού, φησίν· ἀλλὰ λύχνον καλεῖ τὸν νόμον. Καὶ ἰδοὺ ἄνθρωπος ἐν Ιερουσαλὴμ ᾧ ὄνομα Συμεών· καὶ τίς ἡ ἑρμη νεία τοῦ δηλωθέντος ονόματος; 'Ακοὴ Θεοῦ· ὥστε πρέπουσαν τῇ πολιτείᾳ την προσηγορίαν, ἐκ τῆς τοῦ Πνεύματος οἰκονομίας ἐκτήσατο· ὅπου γὰρ ἀκοὴ Θεοῦ. ἐκεῖ πάντως ὑπακοὴ νόμου, τήρησις ἐντολῶν, προερχόμενος· ἐν οἷς ὁ ἀληθινὸς χαρακτηρίζεται ἐν ἀγαθοῦ βίου δρόμος, σκοπός σωτηρίας εἰς τέλος θρωπος, περὶ οὗ ταῦτα κατὰ λόγον ἐπήγαγεν. Καὶ ὁ ἄνθρωπος οὗτος δίκαιος καὶ εὐλαβὴς προσδεχόμενος παράκλησιν τοῦ Ἰσραήλ· τούτο δίκαιος σκοπός, μὴ ζητεῖν τὸ ἑαυτοῦ, ἀλλὰ τὸ τοῦ ἑτέρου καὶ τῶν πολλῶν· τῆς κοινῆς σωτηρίας, μὴ τῆς ἰδίας ἀπολαύσεως γίνεσθαι. Καὶ Πνεῦμα, φησίν. ἅγιον ἦν ἐπ' αὐτῷ · ἔχημα ὑπῆρχεν Δεσποτικὸν ὁ Συμεών, θρόνος Θεοῦ, καὶ διὰ τοῦτο μετὰ χεῖρας τὴν βασιλέα τῶν αἰώνων ἐδέξατο. Καὶ ἦν αὐτῷ κεχρη ματισμένον μὴ ἰδεῖν θάνατον, πρὶν ἂν ἴδῃ τὸν Χριστὸν Κυρίου· οὐκοῦν ὁ χρηματισμὸς, ἀπὸ ζωής εἰς ζωὴν μεταβῆναι, ἀπὸ φωτὸς ὁδεῦσαι πρὸς φῶς ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν μεταπηδήσαι· μὴ παλαι θῆναι, ἀλλὰ ἀνακαινισθῆναι, ἐν τῷ καιρῷ τῆς συντ λείας τὴν ἀνανέωσιν δέξασθαι. Οὗτος ἦλθεν ἐν τῷ Πνεύματι εἰς τὸ ἱερόν· ἡ πηγὴ τὸν διψώντα πρὸς τὴν πηγὴν ἀπήγαγεν. Καὶ ἐν τῷ εἰσαγαγεῖν τοὺς γονεῖς τὸ παιδίον Ἰησοῦν τοῦ ποιῆσαι αὐτῷ κατὰ τὸ ἠθισμένον περὶ αὐτοῦ, καὶ αὐτὸς ἐδέξατο αὐτὸν ἐν ταῖς ἀγκάλαις αὐτοῦ. Εφερεν ἐν ταῖς χερσὶν τὸν ἐν τῇ χειρὶ τὴν οἰκουμένην καὶ τὴν ἀπ' κητον ἔχοντα, τὸν μετρήσαντα τῇ χειρὶ τὸ ὕδωρ, καὶ τὸν οὐρανὸν σπιθαμῇ, καὶ πᾶσαν τὴν γῆν δρασ Luc. 11, 25, 26. 60 το Sophon. 1, 12.

SERMONES. Και πως ὁ Συμεὼν θυσίαν τὴν αὐτῷ μὴ προσήκουσαν Α ἀνήνεγκεν ; οὐδὲ γὰρ ἦν ἱερεύς· οὐ γὰρ τοῦτο εἰρη- ται· οὐδὲ Λευΐτης, οὐδὲ νεωκόρος· ἐπειδὴ μόνῃ τῇ φυλῇ τοῦ Λευῒ τὸ λειτουργικὸν κεκλήρωται· οὐκ ἦν ἱερεὺς, ἦν δὲ δίκαιος· ἡ δικαιοσύνη δὲ τὴν ἱερωσύ νην ὑπὸ τοὺς πόδας κέκτηται· οὐκ ἦν Λευίτης, ἀλλ᾽ εὐλαβής· ὁ δέ γε εὐλαβὴς ἀφ' ἑαυτοῦ τὸ χρίσμα ἔχει. Καὶ βαστάζων τὸ βρέφος ἔφη· Νῦν ἀπολύεις τὸν δοῦλόν σου, Δέσποτα, κατὰ τὸ ῥῆμά σου ἐν εἰρήνῃ. Νῦν ἀπολύεις· ἦλθεν γὰρ ὁ καιρὸς τῆς ἀφο ἔσεως· ἀπήντησεν τῶν αἰχμαλώτων ἡ λύτρωσις, τῶν χρεῶν ἡ συγχώρησι;· ἐγεννήθη βασιλεὺς, τοὺς ἐν φυλακαῖς ἐλευθερῶν, τοὺς ἐν δεσμοῖς ἀπαλλάττων, Β τοὺς ἐν θανάτῳ εἰς ζωὴν ἀνακαλούμενος, κουφίζων τὸν φόρον τῆς γῆς. Νῦν ἀπολύεις τὸν δοῦλόν σου, Δέσποτα. Πῶς οἶδας; Ὁρῶ τὸν Δεσπότην, φησὶν, σχῆμα δούλου περικείμενον· οὐκ ἂν δεσπό- της ὤν, δούλου μορφὴν ἐφόρεσεν, εἰ μὴ τὸν δοῦλον ἐνδύσαι τοῦ Δεσπότου τὴν μορφὴν ἐλογίσατο· οὐκ ἂν τὴν τάξιν ἐνήλλαξεν, οὐδ᾽ ὑψηλὸς ὢν ἐταπεινώ. θη, εἰ μὴ τὴ ταπεινὸν εἰς ὕψος ἀναγαγεῖν ἡβουλή (η. ᾿Αλλὰ πῶς αὐτὸν ἀπολύεις ; Κατὰ τὸ ῥῆμά σου ἐν εἰρήνῃ· εἰ γὰρ ῥήματι τὴν κτίσιν παρήγαγες, δήματι πάντως ἐλευθεροῖς τὸν τῆς κτίσεως ἄρχοντα. Ἐν εἰρήνῃ· ποίᾳ; τῇ τοῦ σταυροῦ· ἐκείνη γὰρ ἡ μάχαιρα τοῦ τυράννου τὴν κεφαλὴν ἀπέτεμεν, καὶ εἰρήνην τοῖς μετά Χριστοῦ στρατευομένοις ἔδωκεν. *Οτι ἴδον οἱ ὀφθαλμοί μου τὸ σωτήριόν σου ὁ ἡτοί- C μασας. Ιδον & πολλοὶ ἐπεθύμησαν ἰδεῖν, καὶ οὐκ ἴδον, Θεὸν ἐν σαρκί, ἥλιον ἐν νεφέλῃ φωτίζονται Ιδον οἱ ὀφθαλμοί μου τὸ σωτήριόν σου· τοῦτ' ἔστιν· ἶδον σου τὴν ἐνσάρκωσιν δι' ἧς τὴν σωτηρίαν τῶν ἀνθρώπων ᾠκονόμησας· οὐ γὰρ ἴδον γυμνήν θεότητα, ἐπειδὴ τὸν Θεὸν καθώς ἐστιν οὐσία οὐδεὶς ἀνθρώπων ὄψεται. "Οτι ΐδον οἱ ὀφθαλμοί μου τόσω τήριόν σου, ὁ ἡτοίμασας κατὰ πρόσωπον πάντων τῶν λαῶν· φῶς εἰς ἀποκάλυψιν ἐθνῶν, καὶ δό- ξαν λαοῦ σου Ισραήλ. Κοινὰ τοῖς Ἰουδαίοις καὶ τοῖς ἔθνεσιν τὰ ἀγαθὰ καὶ ἀμέριστα· μὴ τοίνυν φθονείτω ὁ Ἰουδαῖος, μήτε στενοχωρείσθω ὁ Φαρισαῖος, μήτε πειραζέτω ὁ Γραμματεύς· μὴ εὐλαβείσθω περὶ τῆς αὐτοῦ βασιλείας ὁ Ηρώδης · μὴ δειλιάτω περὶ τῆς ται, χωρίς μέτρου χαρίζεται. Ἀλλὰ Ἰωσὴς καὶ ἡ μήτηρ αὐτοῦ ἀκούσαντες Β: τὰ παρὰ τοῦ Συμεῶνος λαληθέντα, ἐθαύμασαν, πῶς ὁ Χριστὸς ἀνέχεται υἱὸς ανθρώπου γενέσθαι· ἐθαύμασεν ἡ Μαρία πῶς γαστήρ γυναικὸς ἐχώρησε Θεόν, πῶς ἡ δούλη τὸν ἐλευθεροῦντα τὴν κτίσιν ἐγέν- νησεν· καὶ φησιν, Οὗτος κεῖται εἰς πτῶσιν καὶ ανάστασιν πολλῶν ἐν τῷ Ἰσραὴλ, καὶ εἰς σημεῖον ἀντιλεγόμενον. Εἰς πτῶσιν τῶν ἐπιμενόντων τῇ ἀπιστίᾳ, εἰς ἀνάστασιν τῶν ἐξ ἀπιστίας εἰς πίστιν μετατιθεμένων. Λίθος ἦν ὁ Χριστὸς εἰς οἰκοδομὴν κείμενος, ἀλλὰ προσέκοπτον οἱ τυφλοὶ τοὺς ὀφθαλ μοὺς ῥεμβόμενοι· οὐ τοίνυν αὐτῷ τὴν πτῶσιν τῶν πεπτωκότων, ἀλλὰ τὴν ἀνάστασιν λογίζεσθαι χρή· εἰ μὲν γὰρ ἔπιπτον μόνον, οὐχὶ δὲ καὶ ἀνίσταντο, δικαίως αὐτῶν τῆς πίστεως ὑποπτεύεις αἴτιον· εἰ δὲ sorte distribuebantur ; non erat sacerdos, erat au- tem justus : justitia vero sacerdotium sub po dibus habet ; non erat levita, sed timoratus : vir autem timoratus a seipso unctionem habet, pli minister, siquidem soli tribu Levi res sacra Et elevant puerum dixit : Nunc dimittis servum tuum, Domine, secundum verbum tuum in pace, Nunc dimittis, jam enim venit tempus liberationis; ec- currit captivorum redemptio, debitorum remissio; natus est rex, carcere detentos' liberans, vincula rumpens, mortuos ad vitam revocans, allevans tributo terram. Nunc dimittis servum tuum, Do- mine. Quomodo tu scis ? Video Dominum, inquit, forma servi indutum: Dominus cum sit, formam servi non portasset, nisi servum vestire forma Do- mini cogitasset; nunquam ordines intervertisset, neque altissimus ipse semetipsum humiliasset, nisi humilem in altum elevare voluisset. Sed quomodo illum dimittis? Secundum verbum tuum in pace: si enim verbo creationem producis, verbo plane liberabis eum qui caput est creationis. In pace : quæ pax? Pax crucis: ipsa enim gladius est qui tyranni caput obtruncavit, et pacem cum Christo militantibus dedit. Quia viderunt oculi mei salutare tuum quod parasti. Viderunt quod multi desidera - verunt videre, et non viderunt, Deum in tcarne, so- lem in nube radiantem. Viderunt oculi mei salu - tare tuum : id est, viderunt tuam incarnationem per quain salutem hominum ordinasti; non enim vide- runt nudam divinitatem, siquidem Deum sicut est in substantia nullus hominum videbit. Quia vide- runt oculi mei salutare tuum, quod parasti ante faciem omnium populorum; lumen ad revelationem gentium, et gloriam plebis tuæ Israel. Communia sunt Judæis et gentibus bona, et indivisa. Non jam invideatur Judæus, neque comprimatur Pharisæus, neque tentetur Scriba ; non præcaveat pro regno suo Herodes, nec timeant pro sacerdotio Anna et Caiphas; qui venit dat omnibus, nullius personam aecipit. Ab- unde magnificus est, absque mensura dona tribuit. Sed Joseph et maler ejus audientes quæ per Simeo nem dicebantur, mirabantur, quomodo Christus dignatus est filius hominis fieri; mirabatur Maria quomodo venter mulieris continuit Deum, quomodo ancilla liberatorem creationis generavit. Et dixit ; 1ste positus est in ruinam et in resurrectionem mul- torum in Israel, et in signum cui contradicetur. In ruinam perseverantium in infidelitate, in resurre- ctionem ex infidelitate in fidem transeuntium. Pe- tra erat Christus in fundamentum posita, sed offen- derunt cæci oculis errantes; non tamen illi ruinam cadentium, sed resurrectionem tribuere oportet; enimvero si ceciderunt tantum, non autem et surrexerunt, juste eorum fidem suspectaberis cat sam; sed si ex eis qui debilitate ceciderunt, qui vo- Ιερωσύνης Αννας καὶ Καϊάφας· ὁ ἐλθὼν πᾶσι δίδωσι, παρ' οὐδενὸς λαμβάνει· ἀφθόνως φιλοτιμεί

lunt resurgunt, ruina negligentia est, Christi re- surrectio. Nonne ceciderunt Judas simul et Petrus? ille quidem sic dicens : Quid mihi vultis dare, el ego vobis tradam iHum? hic autem sic dicens : Ani- man meam pro te ponam“. Oportebat enim illum scire quod mortalis animam pro immortalitate non dat; et adhuc : Eliamsi oportuerit me mori tecum, non te negabo“; dicere poterat : Si sustinueris me, non te negabo; si confortaveris me, debilis non timeo naufragium; si socius es in bello, non præcaveo mortem; sed iste lingua, ille autem corde peccavit; propter quod quidem Petrus lapsus sur- rexit, et dux eorum qui ceciderunt factus est; Judas autem de abysso in abyssum ductus, projecit. ar- gentum, et funem accipiens se suspendit. Signum cui contradicetur crux; a Judæis enim crucifigentibus, refugit sol; et Synagoga calumniaba- tur, et terra cominovebatur; populus clamabat Cru- cifige eum, sed petræ non sustinentes gravitatem blasphemiæ scindebantur; sacerdotes et scribæ di- cebant Recordamur quod seductor ille dixit adhuc vivens, Post tres dies resurgam "; centurio vero clamabat, Vere Filius Dei erat iste". Sed et usque nunc verbum crucis Judæis quidem scandalum, gentibus vero stultitia, nobis autem vocatis a Chri- sto Dei virtus et Dei sapientia ". Et tuam ipsius animam pertransibit gladius, ut revelentur ex mul- tis cordibus cogitationes. Gladius diversitas opinio- rum dicitur, quoniam sicut et gladius scindit ac partitur corpora, ita et animas per indecisionem contradictio ; si enim et virgo erat, sed et mulier ; si quoque Deipara, sed nostro compacta limo ; gla- dius jam ipsius animam pertransivit, ut manife- stentur ex multis cordibus cogitationes: de Christo in tempore passionis dissensiones; nunc illum prophetam, nunc vero Salvatorem Israel non subscribentes, multam quoque in his diversitatem, propter agitationem ex ipsa passione sustinentes; ita ut cum Cleopha discipuli iter facientes et ad ipsum dicerent : Tu solus advena es in Jerusalem, et ignoras quæ facta sunt in diebus istis ? deinde inter- rogati, quæ ? addiderunt : De Jesu Nazareno qui fuit vir propheta ", et quæ sequuntur. Ergo sic- ut de propheta sentiebant et de Salvatore Israel, propter autem passionem et varias emissas opinio- nes quod redempturus esset Jerusalemn incerti vi- debantur. Quæ quidem non in vanum evenerunt, sed ad manifestandum, quia Quod stultum est Dei, sapientius est hominibus *. Etenim in passione cru- cis omnes cribrati sunt et agilati, non solun sim- plices discipuli, sed et electi et mater ejus, et hæc passio universum orbem confirmavit, in Christo Jesu Domino nostro, per quem et cum quo Patri Α τῶν ἐκ ῥᾳθυμίας πιπτόντων οἱ βουληθέντες ἀπίστας, ται, τὸ πτῶμα τοῦ ῥᾳθυμοῦντος γίνεται, τοῦ Χρι στοῦ ἡ ἀνάστασις. Οὐκ ἔπεσον Ἰούδας ἅμα καὶ Πέ- τρος ; ὁ μὲν ὡς εἰπὼν, Τί μοι θέλετε δοῦναι, κατώ ὑμῖν παραδώσω αὐτόν ; ὁ δὲ ὡς εἰπὼν, Τὴν ψυχήν μου ὑπὲρ σοῦ θήσω. Εχρὴν γὰρ αὐτὸν εἰδέναι ότι θνητὸς τὴν ψυχὴν ὑπὲρ ἀθανασίας οὐ δίδωσι· καὶ τά λιν, Ἐὰν δέῃ με σὺν σοὶ ἀποθανεῖν, οὐ μή σε ἀπαρνήσομαι· ἐξὸν εἰπεῖν, Εάν με ἰσχύσῃς, οὐ μὴ σε ἀπαρνήσωμαι· ἐὰν ἀσφαλίσῃ με, ὁ ἀσθενὴς οι δέδοικα τὸ ναυάγιον· ἐὰν τῷ πολέμῳ κοινωνές, απ εὐλαβοῦμαι θάνατον· ἀλλὰ τὸ μὲν γλώττης ὑπῆρ χεν, τὸ δὲ καρδίας ἁμάρτημα· διὰ τοῦτο μὲν Πέτρι πεσὼν ἀνέστη, καὶ χειραγωγὸς ἑτέρων πεπτωκότων ἐγένετο· ὁ δὲ ἀπὸ βάθους πρὸς βόθρον ὁδηγηθείς, ἔῤῥιψεν τὸ ἀργύριον, καὶ τὸ σχοινίον λαβὼν ἀπήν ξατο. • Σημεῖον ἀντιλεγόμενον ὁ σταυρός· τῶν γὰρ 1 δαίων σταυρούντων, ἀνεχώρει ὁ ἥλιος· καὶ συναγωγής ἐσυκοφάντει, καὶ ἡ γῆ ἐσαλεύετο· ὁ λαὸς ἐδία, Στα μωσον αὐτὸν, ἀλλ᾽ αἱ πέτραι μὴ φέρουσαι τὸν ὄνται τῆς βλασφημίας ἐῤῥήγνυντο · οἱ πρεσβύτεροι καὶ οἱ γραμματεῖς ἔλεγον· Εμνήσθημεν ὅτι ὁ πλάκες ἐκεῖνος εἶπεν ἔτι ζῶν· Μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἐγείρε μαι· ὁ δὲ ἑκατόνταρχος ἐβόα, ᾿Αληθῶς Θεοῦ Τις ἦν οὗτος· ἀλλὰ καὶ μέχρι νῦν ὁ λόγος ὁ τοῦ σταυρώ Ἰουδαίοις μὲν σκάνδαλον, ἔθνεσιν δὲ μωρία, ἡμῖν δ τοῖς κλητοῖς Χριστοῦ, Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ περία Καὶ σοῦ δὲ αὐτῆς τὴν ψυχὴν διελεύσεται με φαίᾳ, ὅπως ἂν ἀποκαλυφθῶσιν ἐκ πολλών καρτών διαλογισμοί. Ρομφαία ή διχόνοια λέγεται, ἐπι καθάπερ ἡ ῥομφαία σχέζει καὶ μερίζει τὰ σώμα οὕτως καὶ τὰς ψυχὰς πρὸς ἀμφιβολὴν ἡ διχύνας εἰ γὰρ καὶ παρθένος ἦν, ἀλλὰ γυνή· εἰ καὶ θεατ κος, ἀλλ' ἐκ τοῦ ἡμετέρου φυράματος. Ρομφές τοίνυν αὐτῆς τὴν ψυχὴν διέβαινεν, ὅπως ἀποκεί φθῶσιν ἐκ πολλῶν καρδιῶν διαλογισμοί, οἱ περὶ τὸ Χριστοῦ κατὰ τὸν καιρὸν τοῦ πάθους διάφοροι, επί μὲν αὐτὸν προφήτην, ποτὲ δὲ λυτρωτὴν τοῦ Ἰσρα οὐχ ὑπογράφοντες, πολλὴν καὶ ἐπὶ τούτοις ἀμφι λίαν διὰ τὸν σάλον τὸν ἐκ τοῦ πάθους ὑπομένονς ὥστε τοὺς περὶ Κλεόπαν μαθητές περιόντας καὶ πρὸς αὐτὸν λέγειν· Σὺ μόνος παρακές ἐν Ἱερουσαλήμ, καὶ οὐκ ἔγνως τὰ γενέμει ἐν ταῖς ἡμέραις ταύταις; εἶτα ερωτηθέντω ποῖα ἡ ἐπήγαγον, Τὰ περὶ Ἰησοῦ τοῦ Ναζωραίου ὃς ἐγένετο ἀνὴρ προφήτης, καὶ τὰ ἑξῆς. Οὐκοῦν κ περὶ προφήτου μὲν εἶχον καὶ λυτρουμένου τὸν Κ ραήλ· διὰ δὲ τὸ πάθος καὶ ταύτην ἐμβάλλειν τ αὐτοῦ τὴν ὑπόληψιν, ὅτι λυτροῦται τὸν Ἱερ ἐκινδύνευον· τοῦτο δὲ οὐ μάτην ἐγίνετο, ἀλλ' ἐπ δεῖξαι, ὅτι τὸ μωρὸν τοῦ Θεοῦ, σοφώτερον της ἀνθρώπων ἐστίν. Τὸ γὰρ τοῦ σταυροῦ κάθο πάντες ἐσινιάνθησαν καὶ ἐσαλεύθησαν, οὐ μόνον ἁπλῶς μαθηταί, ἀλλὰ καὶ οἱ ἐκλεκτοὶ καὶ ἡ μέσ 6. * Joan. xii, 57. ⚫ Matth. 1, 23, 24. » J.uc. xxm, 19, 20. XXVI, 35. ss Joan. ΣΙΧ, 481 Cor. 1, 23. ss Matth. XXVII, 63. *s ibid. 54. HESYCHII PRESBYTERI

SERMONES. Ησυχίου πρεσβυτέρου Ιεροσολύμων ἐκ τοῦ εἰς τὸν ἅγιον Θωμᾶν ἐγκωμίου. Σάλπιγξ ἡμᾶς ἱερατικὴ πρὸς πανήγυριν ήθροισεν Ανδρέας, ὁ τοῦ χοροῦ τῶν ἀποστόλων πρωτότοκος, δ πρωτοπαγὴς τῆς Ἐκκλησίας στύλος, ὁ πρὸ Πέτρου Πέ τρος, ὁ τοῦ θεμελίου θεμέλιος, ὁ τῆς ἀρχῆς ἀπαρχή, Β ὁ πρὶν κληθῆναι καλῶν, ὁ πρὶν προσαχθῆναι προσα άγων. Εὐαγγέλιον κηρύττει 8 μήπω πεπίστευται· πρὶν μαθεῖν, τῷ ἀδελφῷ ἀποκαλύπτει τὴν ζωήν τοσοῦτον αὐτῷ πλοῦτον ἡ τοῦ, Ποῦ μένει; ; ἀπόκρι- τις ὺ ἐχαρίσατο. Καίτοι τι μέγα εἶχεν ἡ ἀπόκρισις, οἷον Ανδρέας εμβαθύνων τὸν νοῦν ἐθεώρησεν. Ερ- χου γάρ, φησὶ, καὶ ἴδε. Πῶς [γαρ] γεγόνας προφή της; πόθεν θεοφόρος ἀθρόον ; τί θορυβεῖς τοῦ Πέ- τρου τὰς ἀκοάς; τί φθάσαι σπεύδεις, ἂν οὐ δύνῃ φθάσαι ; ὁ πανταχού παρών, πῶς εὑρεθῆναι δύναται ; ᾿Αλλὰ γὰρ οἶδεν ὁ ᾿Ανδρέας ὁ λέγει, Εὑρήκαμεν ὂν ἀπώλεσεν ὁ ᾿Αδάμ, ὃν ἐζημιώθη ἡ Εὔα, δν ἡ νεφέλη τῆς ἁμαρτίας ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν τῶν ἡμετέρων ἔκρυψεν, ἐν ἐχώρισεν ἡμῶν ἡ παρακοή, ὃν ἐζήτει Δαβίδ· Εν ἡμέρᾳ θλίψεώς μου τὸν Θεὸν ἐξεζή- C τησα. Καί, Ζητήσατε [τὸν] Κύριον, Σοφονίας βοδ, πάντες ταπεινοὶ γῆς. Πέταικεν ἡμᾶς ὁ Θεὸς, ἡνίκα τοῦ ᾿Αδάμ κατεδίκασε θάνατον καὶ βίον ἐπίπονον· Ἰάσατο δὲ, καὶ πατάξας ἐμότωσεν· ὅτε σταυρω θεὶς ὑπὲρ τοῦ γένους, τῷ μώλωπ: αὐτοῦ, κατὰ τὸν Ησαΐαν, καὶ τῇ ἀναστάσει πάντας ιάσατο. Γυμνὸς ἐπὶ τοῦ σταυροῦ ὁ Χριστὸς ἀνήγετο ἁμαρτίαν γὰρ τοὐκ ἔχων, ἱμάτιον ο οὐκ ἔχρηζεν. "Αμωμος ἦν καὶ λανθάνειν οὐκ ὤφειλεν. Οὐθὲν ἦν ἄσχημον αὐτῷ· αὐτὸς γὰρ ἡμῶν τὰ ἀσχήμονα εὐσχήμονα δείκνυσιν. Εὗρον αἱ μυροφόροι, ὅπερ διὰ τῆς Εὔας ἀπώλεσαν· εὗρε τὸ κέρδος ἡ παρασχοῦσα τῆς ζημίας τὴν ὑπό θεσιν. Ἤξει ἡμῖν, ὡς ὑετὸς πρώιμος καὶ ὄψιμος τῇ γῇ. Ορα τοίνυν τὸν Κύριον μετὰ τὴν ἀνάστασιν πρώιμον ταῖς γυναιξὶν, ὄψιμον τοῖς ἀποστόλοις φαι- νόμενον. Πρωτ μὲν γὰρ ταῖς γυναιξί, Χαίρετε· ἐμὲ δὲ ἐν τῇ Σιὼν εἰρήνην τοῖς μαθηταῖς προσεφώνησε • ταῖς μὲν, ἵνα λύσῃ τὴν ἀπόφασιν τῆς λύπης· τοῖς δὲ, ἵνα καταλύσῃ τὴν ἔχθραν, ἣν ὁ δράκων ἐκακούρ γησε. Σὺ κληθήσῃ Κηφᾶς· πρὸ τῆς ὁμολογίας ὁ μισθός· πρὶν ἐργάσῃ τὸν ἀμπελῶνα, τὸ δηνάριον ἔλαβες· πρὶν ἂν ἅψῃς τὸν βωμὸν, τὴν θυσίαν προς δέδεξαι· πρὶν κηρύξεις, ἐστεφανώθης. Πτωχούς καὶ « ΑΙ. ἡ τῆς ἀρχῆς. Η ερώτησις. εἰσ. ἱματίων. omnia secula sæculorum. Amen. A gloria, cum sancto Spiritu, nunc et semper et per Ea Hesychii presbyteri Hierosolymitani Encomio in beatum Thomam Andream] (1) [Dominica in Albis forte pronuntiato. Joan. 20]. Sacra illa tuba Andreas, primus apostolorum fœ- tus, prima Ecclesiæ columna, ante Petrum petra, fundamenti (andamentum, initii primitiæ, vocans an- tequam vocaretur, adducens antequam adduceretur, nos ad conventum hunc solemniter agendum inci- tavit. Evangelium cui nondum credebatur prædica- vit, et fratri prius quam disceret, vitam revelavit. Tantas illi divitias illa interrogatio attulit : Ubi habi tas? Quanquam magnum aliquid responsio habuit, ut Andreas menti alte iufigens, viderit. Veni, inquit, et vide. Quomodo factus es Propheta ? unde adeo di- vinus? quid Petri auribus obstrepis? quid consequi illum conaris, quem nequis comprehendere ? Qui ubique est, quomodo inveniri potest? Etenim scivit Andreas quid diceret Invenimus quem perdidit Adam, cui Eva damnum attulit, quem peccati nebula ab oculis nostris abscondit, quem inobedientia a nobis alienavit, quem quæsivit David : In die tribulationis meæ Deum exquisivi ". Et Sophonias clamat : Que- rite Deum, omnes mansueti terræ *1. Percussit nos Deus, quando Adamum ad mortem molestamque vitam condemnavit : Sanavit nos, percussit, et cura - vil nos s, quando crucifixus pro populo, languore et resurrectione omnes sanavit *. Nudus in cruce Christus pependit, insans, veste non indigens. In- nocens fuit, et multam manifesto dependit. In eo foedum nihil fuit : ipse enim nostram fœditatem in ornatum convertit. Invenerunt unguenta ferentes mulieres, quod per Evam amiserant. Invenit lucrum quæ pœnæ causam dederat : Veniet nobis, ut ros matutinus et serotinus terræ ". Aspice igitur Domi- num, post resurrectionem mane mulieribus, vespere apostolis apparentem. Mane quidem mulieribus, Avete, vespere in civitate Sion pacem discipulis dem nuntiavit. Illis quidem ut mororem detergeret : bis vero ut solveret inimicitias, quas serpens in- vexit. Tu vocaberis Cephas 88 : ante confessionem merces, antequam in vinea laboraris denarium accepisti. Antequam aram tetigeris, sacrificiun Deus suscepit : antequam prædicares, coronam ac- cepisti. Mendicos et indoctos Christus elegit. Ipsa sapientia patronos non quærit, sed ministros. Nemo ss Osce vi, αυτοῦ· τοῦτο πᾶσαν τὴν οἰκουμένην ἐστήριξεν, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν· δι᾿ οὗ καὶ μεθ᾿ οὗ τῷ Πατρὶ ἡ δόξα, σὺν ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς σύμπαντας αἰῶνας τῶν αἰώνων. * Joan. 1, 39. so Psal. Lxxvi, 2. ss Joan. 1. ss Isa. Lill. 6. s Osce v. 5. 31 Soph. 11, 3. VARIE LECTIONES. (1) PuoTi Bibliotheca edit. Genevær, 1612, p. 1486.

HESYCHII PRESBYTERI VIII. GENTURIA PRIMA. 1. Temperantia methodus est spiritalis : quæ sive ΗΣΥΧΙΟΥ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΥ da' quidqua: illi, ab ipsa autem omnes omnia A Hesychii Hierosolymitani Presbyteri, in Jacobum fra- trem Domini, et Davidem Christi patrem (1). Nisi Salvator humiliasset semetipsum, factus pro nubis obediens usque ad mortem ** Hou domestici cognati dicerentur, non lutum Pater figuli diceretur. In Sion Bethleem ut præsentem saluto, in filia matrem video. In te tædifera stella una eluxit, in hac multae. Illa magos duxit: hæc Parthos, et Me dos, et Elamitas, et omnes gentes luminis fulgore illustravit. Tu lae trahis ex uberibus virgineis, hæc Spiritum ex sinu trahit paterno. Tu panem fer- mentasti, sed Sion cœnam ostendit. Tu vitulum in præsepio nutrivisti, sed Sion ad aram duxit. Tu Jesum fasciis involvisti, hæc latus Thomæ attrectare volenti nudavit. Tu yirginem habes parientem, clausis naturæ organis: hæc thalamum clausis ostiis intus sponsum et accipientem et labentem. Quo- modo prædicabo servum Christi, et fratrem, novæ Jerusalem summum ducem, sacerdotum principem, apostolorum caput, in capitibus verticem, in lam- padibus supersplendentem, et inter astra maxime illustrem. Petrus prædicat, Jacobus decernit, paucæ voces magnitudinem quæstionis comprehen- derunt. Ego judico non inquietari eos qui ex genti- bus convertuntur ad Deum ", etc. Ego judico eum, cujus judicium abrogare non licet, neque depravare decreta. In me enim omnium judex vivorum e mortuorum loquitur meo organo, sed artifex supra me est. Ego linguam præbeo, sed vocis opifex vocem suppeditat. Attende non calamo, sed scribenti : au- litui obedientia succedat. HESYCHI PRESBYTERI Ad Theodulum sermo compendiosus anima perutilis, de Temperantia et Virtute: quæ dicuntur àvtip- hoc est, de ratione reluctandi alque precandi. cunctetur, sive pergat alacriter, hominem a con- ceptibus et sermonibus alfectionum plenis, ac VARIE LECTIONES. ἀγραμμάτους ὁ Χριστὸς ἐξελέξατο· ἡ σοφία γὰρ οὐ χρήζει συνηγόρων, ἀλλ' ὑπηρετῶν· οὐδεὶς γὰρ οὐ δὲν αὐτῇ παρέχει, παρ' αὐτῆς δὲ πάντες καὶ πάντε λαμβάνομεν. Ησυχίου πρεσβυτέρου Ἱεροσολύμων εἰς Ἰάκω βον τὸν ἀδελφὸν τοῦ Κυρίου, καὶ Δαυΐδ θεο πάτορα. Εἰ μὴ ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν, γενόμενος ὁ Σωτή ἡμῶν ὑπήκοος μέχρι θανάτου, οὐκ ἂν οἰκέτα: συν γενεῖς ἐχρημάτιζον, οὐκ ἂν ὁ πηλὸς Πατήρ του κι ραμέως ἐλέγετο. Ἐν τῇ Σιὼν τὴν Βηθλεὲμ ὡς παρό σαν ἀσπάζομαι, ἐν τῇ θυγατρὶ τὴν μητέρα βλέπει Ἐν σοὶ δᾳδοῦχος ἀστὴρ εἷς ἀνήφθη ἐν ταύτην πολλοί· ἐκεῖνος τους Μάγους ώδήγησεν, αὕτη Περ θους καὶ Μήδους καὶ Ἐλαμίτας καὶ τοὺς ἐξ ἐθνῶν πάντων τῷ φωτὶ τῆς ἀστραπὴς ἐδᾳδούχησε. Σὺ γέλι ἔλχεις ἐκ μασθῶν παρθενικών, αὕτη Πνεύμα τ κόλπων κατάγει πατρικῶν· σὺ τὸν ἄρτον ἐζύμωσης. ἀλλ᾽ ἡ Σιὼν δεῖπνον ἀνέδειξε· σὺ τὸν μόσχον ἐπὶ τῆς φάτνης ἔθρεψας, ἀλλ' ἡ Σιὼν εἰς τὸν βωμὸν ἀνήτ γε· σὺ τὸν Ἰησοῦν ἐν τοῖς σπαργάνοις έκρυψα αὕτη δὲ τὴν πλευρὰν τῷ Θωμᾷ ὁ βουληθέντι ψης. φῆσαι ἐγύμνωσε. Σὺ παρθένον ἔχεις τίκτουσαν π κλεισμένων τῶν ὀργάνων τῆς φύσεως· αὕτη κατά κεκλεισμένων τῶν θυρῶν ἔνδον τὸν νυμφίον τη μένην καὶ ἔχουσαν. Πῶς ἐγκωμιάσω τὸν τοῦ Χρον δοῦλον καὶ ἀδελφὸν, τὸν τῆς νέας Ἱερουσαλήμ άρχ στράτηγον, τὸν τῶν ἱερέων ἡγεμόνα, τῶν ἀποτίνει τὸν ἔξαρχον, τὸν ἐν κεφαλαῖς κορυφὴν, τὸν ἐνδ χνοις ὑπερλάμποντα, τὸν ἐν ἄστροις υπερφαίνει. Πέτρος δημηγορεῖ, ἀλλ᾽ Ἰάκωβος νομοθετεί, και ὀλίγαι λέξεις τὸ τοῦ ζητήματος συνέστειλαν μέγεθ Εγώ κρίνω μὴ παρενοχλεῖν τοῖς ἀπὸ τῶν ἐθε καὶ ἑξῆς. Ἐγὼ κρίνω οὗ τὴν κρίσιν ἀθετεῖν ὁ θέμις, οὔτε φαυλίζειν το ψήφισμα. Ἐν ἐμοὶ τὰ πάντων κριτὴς καὶ νεκρῶν καὶ ζώντων φθέγγετα ἐμὸν τὸ ὄργανον· ἀλλ' ὁ τεχνίτης ὑπὲρ ἐμέ. Ἐγὼ τὴν γλῶσσαν παρέχω· ἀλλ᾽ ὁ δημιουργός Λόγος το λόγον χορηγεί. Μὴ τῷ παλάμῳ, τῷ δὲ γράφοντι πρόσεχε. Τὴν ἀκοὴν ὑπακοὴ διαδεχέσθω. ῥητικὰ καὶ εὐκτικά, Πρὸς Θεόδουλον λόγος ψυχωφελής περὶ λήγει καὶ ᾿Αρετῆς κεφαλαιώδης, τὰ λεγόμενα από ῥητικὰ καὶ εὐκτικά. ΠΡΩΤΗ ΕΚΑΤΟΝΤΑΣ. α'. Νῆψίς ἐστι μέθοδος πνευματικής εμπ νοημάτων καὶ λόγων καὶ πονηρῶν ἔργων πέμπ τὸν ἄνθρωπον σὺν Θεῷ ἀπαλλάττουσα, χρονίζω * Philipp. 11, 8.57 Act. xv, 19. τῷ Θωμᾶ τὴν πλευράν. • ὑπακοὴν Η. St. (1) Photii Bibliotheca, edit. Genevæ, p. 1522. NOTÆ

quidem propter excellentiam et bonitatem suam, rantia quæ perdurat in homine, recta Deoque pla- quatuor etiam generales virtutes participio sui quam sane Patres etiam nominant suggestionem, qui non ambulat temperanter, pretiosos gratiæ tationibus liberabitur. Et is tempore exitus, nulla 6. Temperantia est perseverans cogitationum καὶ προθύμως ὁδευομένη· γνωσίν τε ἀσφαλῆ Θεοῦ τοῦ ἀκαταλήπτου ὁδευομένη χαρίζεται, καθ' ὅσον ἐφικτὸν, καὶ μυστηρίων θείων καὶ ἀποκρύφων ἀπο κρύφως λύσιν· ὑπάρχει τε πάσης ἐντολῆς Θεοῦ Παλαιᾶς καὶ Νέας Διαθήκης ποιητικὴ, καὶ παντὸς ἀγαθοῦ τοῦ μέλλοντος αἰῶνος παρεκτική. Αὕτη δὲ κυρίως ἐστὶν, ἡ τῆς καρδίας καθαρότης· ἥτις διὰ τὸ μέγεθος καὶ τὴν καλλονὴν αὐτῆς, ἢ κυριωτέρως εἰπεῖν, διὰ τὴν ἀπροσεξίαν καὶ ἀμέλειαν ἡμῶν, σπανίζει σήμερον πάνω ἐν μοναχοῖς· ἣν ὁ Χριστὸς μακαρίζει λέγων· Μακάριοι οἱ καθαροὶ τῇ καρ δίᾳ, ὅτι αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὄψονται. Τοιαύτη οὖν οὖσα, πολλοῦ ἀγοράζεται. Νῆψις ἐν ἀνθρώπῳ χρο- νίζουσα, ὀρθοῦ καὶ θεαρέστου βίου ἐδηγὸς γίνεται. Τούτου καὶ ἐπίβασις, θεωρίαν καὶ τὸ τριμερὲς τῆς ψυχῆς δικαίως κινεῖν ἡμᾶς ἐκδιδάσκει, τὰς αἰσθή- σεις τε ἀσφαλῶς τηρεῖ, καὶ τὰς γενικάς τέσσαρας ἀρετὰς ἐν τῷ μετόχῳ αὐτῆς καθ' ἡμέραν αὔξει. β'. Ο μέγας νομοθέτης Μωσής, μᾶλλον δὲ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ὑποδεικνύων τὸ ἄμεμπτον καὶ και θαρὸν, καὶ περιεκτικὸν, καὶ ὑψοποιὸν τῆς τοιαύτης ἀρετῆς, καὶ διδάσκων ἡμᾶς, ὅπως ταύτης ἄρχεσθαι καὶ ἐκτελεῖν δεῖ, Πρόσεχε σεαυτῷ, φησί, μὴ γένηται ῥῆμα κρυπτὸν, τὴν μονολόγιστον εμφάνειαν ὀνομά- ζων πράγματός τινος μισουμένου πονηροῦ ὑπὸ Θεοῦ· ἣν δὴ καὶ προσβολὴν λέγουσιν οἱ Πατέρες, προσαγομένην τῇ καρδίᾳ σου παρὰ τοῦ διαβόλου, ᾗ ἐπακολουθοῦσιν οἱ ἡμῶν λογισμοί, εὐθὺς παραφα- νείσῃ τῷ νῷ, ἐμπαθῶς τε αὐτῇ προσδιαλέγονται. γ'. Νηψίς ἐστιν ὁδὸς πάσης ἀρετῆς καὶ ἐντολῆς Θεοῦ, ἦτις καὶ καρδία καὶ ἡσυχία, καὶ ἀφάνταστος τελειωθεῖσα φυλακὴ νοὸς ἡ αὐτή. δ. Οὐχ ὁρᾷ φῶς ἡλίου ὁ γεννηθεὶς τυφλός· οὕτως οὐδὲ ὁ μὴ νήψει ἐδεύων ὁρᾷ πλουσίως τας μαρμα ρυγὰς τῆς ἄνωθεν χάριτος· οὔτε δὲ ἐλευθερωθήσε- ται ἐκ πονηρῶν καὶ μισητῶν Θεῷ ἔργων τε καὶ λόγων καὶ ἐννοιῶν, ὃς οὐκ ἐλευθερίῳ τρόπῳ ἐν τῇ ἐξόδῳ τοὺς ταρταρίους παρελεύσεται ἄρχοντας. σ'. Προσοχή ἐστι, καρδιακὴ ἀδιάλειπτος ἡσυχία ἀπὸ παντὸς λογισμοῦ, Χριστὸν Ἰησοῦν τὸν Υἱὸν τοῦ η Θεοῦ καὶ Θεὸν ἀεὶ καὶ ἀεννάως καὶ ἀδιαλείπτως μόνον αὐτὸν ἀναπνέουσα, καὶ ἐπικαλουμένη, καὶ ἀνδρείως πρὸς τοὺς ἐχθροὺς συντασσομένη αὐτῷ, αὐτῷ τε ἐξομολογουμένη τῷ ἐξουσίαν ἔχοντι συγχω- ρεῖν ἁμαρτήματα. Περιπτυσσομένης γὰρ συνεχῶς Χριστῷ δι' ἐπικλήσεως κρυπτῶς μόνῳ τῷ τὰς καρ- δίας ἐξεταζομένῳ, τοὺς ἀνθρώπους τε πάντας παν- τοίως λαθεῖν πειρωμένης τῆς ψυχῆς τὴν γλυκύτητα αὐτῆς, καὶ τὸν ἔνδον ἀγῶνα, μήτε ὁ πονηρὸς λαθών εὐοδώσει κακίαν, καὶ ἀφανίσει καλλίστην εργασίαν. σ'. Νηψίς ἐστιν, ἔμμονος λογισμοῦ πήξις, καὶ στάσις αὐτοῦ ἐν πύλῃ καρδίας, ἢ τοὺς ἐρχομένους I. A pravis operibus, opitulante Deo, prorsus liberal. certam etiam de Deo incomprehensibili notitiam largitur, quantum assequi licet: necnon divinorum et occultorum mysteriorum secretam præbet solu- tionem : suppeditat vires implendi cuncta Dei man- data, tam Veteri quam Novo Testamento compre- hensa et tandem universa bona præstat futuri saeculi. Hæc autem proprie est puritas cordis quæ vel (ut magis proprie loquar) ob ignaviam et negli- gentiam nostram, hodie profecto rara est in mona- chis: quam Christus beatam prædicat, his verbis, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt ™ª. Cum ergo sit ejusmodi, magno redimitur. Tempe centis vitæ dux efficitur: cujus progressus nos edocet, ut juste moveamus speculationem, et tripli- cem animæ facultatem: sensus in tuto conserval: auget quotidie. 2. Magnus ille legislator Moses, imo vero Spiritu sanctus, dum hujusce virtutis facultatem irrepre- hensibilem, puram, capacem, et magnificam subin- dicat, instrues nos qua ratione ducendum sit ab ea initium, atque conplementum: Allende tibi ipsi, ait, ne verbum fiat occultum : singularem appellans ostentationem cujusdam rei pravæ Deo odiosa, quæ cordi tuo obtruditur a diabolo. Quam, statim ut sese exhibuerit menti, sequuntur cogitationes nostræ, et cum ca colloquia miscent affectibus plena. mandatorum Dei, quæ quidem etiam est cor, et quies: eademque ad vacuitatem imaginationum perfecte redacta, mentis est custodia. 4. Qui excæcatus est, non videt solis lumen : ita supernæ splendores nequit perspicere: neque a malis et Deo odiosis operibus, sermonibus, et cogi- libere evadendi ratione perpensa, tartareorum prin- cipum manus non effugiet. 5. Attentio est continua cordis requies, ab om- nibus cogitationibus libera : quæ solum Jesum es Matth. v. Christum Dei Filium et Deum perpetuo ac sine intermissione spiral et implorat, stat cum eo virili- ter in acie adversus hostes, eique confitetur, nempe qui possit remittere peccata. Cum enim anima invo- calionibus assiduis circumplectitur Christum, qui solus secreto scrutatur corda, omnemque dat operam, ne ulli hominum notæ sint dulcedines suæ interuique conflictus, nullo pacto improbus ille clam nequitiam promovere poterit, et operationes optimas delere. constantia quando scilicet sistuntnr ipsæ pro DE TEMPERANTIA ET VIRTUTE. - CENTURIA 1. 3. Temperantia est via virtutum omnium, et PATROL. GR. XCII.

foribus cordis, perspicit et aulit illa quid dicant, quidve faciant furtim obrepentes cogitationes exitiales: quænam etiam sit forma, quæ a dæmo- nibus insculpitur et imprimitur: ac per seipsam imaginationibus dissolvere nititur animum. Hæc enim diligenter exculta, si velimus, admodum scite nos docent belli intellectualis experientiam. 7. Quando deserinur a Deo, quando item occur- runt tentationes ad erudiendum aptæ, duplex ille metus attentionis magistram continuationem parere solet in mente hominis : qui pravarum cogitationum operumque conatur obturare fontem. Unde et de- sertiones et insperatæ a Deo tentationes ad emen- dationem vile nostre obveniunt nobis præcipue, qui recreationem hujus boni gustavimus, et tamen negligimus. Continuatio vero gignit habitum: habi- tus autem, naturalem quamdam temperantiæ fre- quentiam: hæc tandem, pro qualitate rei, sensim producit contemplationem belli: quam excipit per- severans erga Jesum precatio, suavis tranquillitas animi imaginationibus vacua, et stabilitas in Jesu fundata. 8. Constans animus, qui Christum invocat adver- sus hostes, ad illumque perfugit, est velut fera quædam a canibus non paucis circumdata, quæ seipsam ex adverso collocat in tuto. Cum autem procul mente prævideat hostium invisibilium intel- lectuales insidias, quia continenter adversum illos stat cum Jesu pacifico, permanet illæsus ab illis. 9. Si præes, ac tibi datum est, ut assistas el c specteris horarum matutinarum tempore, conces· sum est utique, ut sis etiam spectator. Sin minus, vigila, et consequeris. 10. Corpus maris consistit in aquarum multitu- dine: compages autem et firmamentum sobrietatis, abstinentis, et profundissimae quietis amine, abys- sus item contemplationum tam * quam arcanorum, exploratricis etiam humilitatis, rectitudinis ac dilectionis, est summa temperantia et deprecatio Jesu Christi carens cogitationibus: idque cum frequentibus suspiriis et continuo labore, citra tamen offensionem sui. 11. Non omnis qui dicit mihi : Domine, Domine, intrabit in regnum cœlorum, inquit : sed qui facit vo- luntatem Patris mei s. Voluntas autem patris ejus D hæc est, nempe : Qui diligilis Dominum, odile maia". Accedentibus ergo precibus erga Jesum Christum, prosequamur odio cogitationes malas, et ecce voluntatem Dei fecimus. 12. Omnium virtutum typus, exemplar humani generis, ac nuinen invocandum pro veteri lapsu, Dominus noster ac Deus incarnatus, ut picturam vivam proposuit nobis suam, quam in carne trans- egit, vitam, omni virtutum genere splendentem. Præter illa vero bona quæ nobis exhibuit, post baptismum susceptum rediens in desertum, cum ejunasset, pugnam intellectualem cœpit inire cum 1:83 Α λογισμούς λεπτῶς ὁρᾷ καὶ ἀκούει, τί μὲν λέγουσι, τί δὲ ποιοῦσιν οἱ φόνιοι, καὶ τίς ἐστιν ἡ ἐγγλυφεία καὶ στηλωθεῖσα μορφή παρὰ τῶν δαιμόνων, καὶ πειρωμένη δι' ἑαυτῆς φανταστικῶς καταλύσει τὴν νοῦν. Ταῦτα γὰρ φιλοπονούμενα τὴν πεῖραν τοῦ νοητοῦ πολέμου ἐπιστημόνως ἄγαν ἡμῖν, ἐὰν θέλω μεν, δεικνύουσιν. ζ'. Οἶδε γενναν φόβος ὁ διστὸς καὶ αἱ ὑπὸ θεοῦ ἐγκαταλείψεις, καὶ αἱ παιδευτικαὶ τῶν πειρασμῶν συμβάσεις, συνέχειαν ἐπιστατικὴν προσοχῆς ἐν τῷ ἡγεμονικῷ τοῦ ἀνθρώπου πειρωμένου τὴν πηγὴν φράξαι τῶν κακῶν λογισμῶν καὶ ἔργων, δι' ἣν καὶ ἐγκαταλείψεις, καὶ οἱ ἀδόκητοι ἀπὸ Θεοῦ πειρασμό πρὸς τὴν ἡμῶν τοῦ βίου διόρθωσιν, καὶ μάλιστα της γευσαμένοις τὴν ἀνάπαυσιν τοῦ καλοῦ τούτου καὶ ἀμελοῦσιν. Ἡ δὲ συνέχεια γεννᾷ ἕξιν· ἡ δὲ, φυσικήν τινα πυκνότητα νήψεως· ἡ δὲ, θεωρίαν τέως τοῦ πολέμου ηρέμα κατὰ ποιότητα γεννά, ἣν δέχεται ἐπίμονος Ἰησοῦ εὐχὴ, ἡ ἀφάνταστος νους γλυκεία ἠρεμία, καὶ ἡ κατάστασις ἐξ Ἰησοῦ συνεστώτα, η'. Ισταμένη καὶ ἐπικαλουμένη ἡ διάνοια Χριστίν κατὰ τῶν πολεμίων, καὶ καταφεύγουσα ἐπ' αὐτ οἷον θήρ τις κυκλωθεὶς ὑπὸ κυνῶν πολλῶν, καὶ ἐν τιστήσας ἑαυτὸν ἐν ὀχυρώματι, πόρρωθεν δὲ νοητές τοὺς νοητοὺς λόχους τῶν ἀοράτων ἐχθρῶν προθέ πουσα, καὶ διὰ τὸ συνεχῶς ἐντυγχάνειν τῷ εἰρην ποιῷ Ἰησοῦ κατ' αὐτῶν, ἄτρωτος ἐξ αὐτῶν διαμένει Ο'. Εἰ ἐπίστασαι καὶ ἐδόθη σοι εἰς τὰς πρόβες παρεστάναι, καὶ ἐποπτεύεσθαι, ἀλλὰ καὶ ἐποπτεύειν, οἶδας 8 λέγω· εἰ δὲ οὔ, νῆφε, καὶ λήψῃ. ι. Συστήματα θαλασσῶν ὕδωρ πολύ· σύστημα κ καὶ κραταίωμα νήψεως, καὶ νηφαλιότητος, καὶ φι χικῆς κατὰ βάθους ἡσυχίας, καὶ ἄβυσσος θεωριών καὶ ἐξα .. τε καὶ ἀποῤῥήτων, καὶ ἐπιγνωμονικῆς π πεινώσεως, καὶ εὐθύτητος, καὶ ἀγάπης, νήψις μερα καὶ Ἰησοῦ Χριστοῦ χωρίς λογισμῶν εὐχή, π τοῦτο στενῶς, καὶ πυκνῶς, καὶ διηνεκῶς, καὶ τ νητικῶς, καὶ μὴ περικακεῖν. ια΄. Οὐ πᾶς ὁ λέγων μοι, Κύριε, Κύριε, εἰσελεί σεται, φησίν, ἐν τῇ βασιλείᾳ, ἀλλ' ὁ ποιῶν τὸ θέλημα τοῦ Πατρός μου. Θέλημα δὲ τοῦ Πατρή αὐτοῦ ἐστι τοῦτο, τό, Οἱ ἀγαπῶντες τὸν Κύριον, μισεῖτε πονηρά. Οὐκοῦν σὺν τῇ εὐχῇ Ἰησοῦ Χρι στοῦ, μισήσωμεν καὶ πονηροὺς λογισμούς, καὶ ἰδεῖ πεποιήκαμεν τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ. ιβ'. Ἀρετῆς πάσης υπογραμμὸς καὶ ὑπόδειγμα γένους ἀνθρώπων, καὶ ἀνάκλησις τοῦ παλαιοῦ πρό ματος, ὁ Δεσπότης ἡμῶν καὶ Θεὸς σαρκωθείς, προ έθηκεν ἡμῖν, ζωγραφήσας τὸν ἐν σαρκὶ αὐτοῦ πον άρετον βίον. Σὺν πᾶσι δὲ τοῖς· καλοῖς οἷς ἡμῖν ὑπ έδειξε, μετὰ τὸ βάπτισμα ἀνελθὼν εἰς τὴν ἔρημον, μετὰ νηστείας ἄρχεται πάλης νοητῆς τοῦ διαβόλου, ὡς ἀνθρώπῳ ψιλῷ αὐτῷ προσελθόντος, καὶ διὰ τοῦ * Matth. 1, 21. 6 Psal. xcvi, 10. HESYCH PRESBYTERI

τρόπου τῆς νίκης ἐδίδαξε καὶ ἡμᾶς τοὺς ἀχρείους Α δούλους ὁ Δεσπότης πρὸς τὰ πνεύματα της πονηρίας, ὅπως χρὴ τὴν πάλην ἐνεργεῖν, τουτέστιν ἐν ταπειν σει καὶ νηστείᾳ, καὶ εὐχῇ καὶ νήψει, ὁ μὴ χρήζων τῶν τοιούτων, καθὸ Θεὸς, καὶ Θεὸς τῶν θεῶν. ιγ'. Τὸ δὲ, πόσοι τρόποι εἰσὶ κατ' ἐμὲ τῆς νή- ψεως, καθαρίζειν ἀπὸ λογισμῶν ἐμπαθῶν τὸν νοῦν κατ' ὀλίγον, ἰδοὺ σημάνει σοι αὐτοῦ ἀκομψεύστῳ λέξει καὶ ἀποικίλῳ οὐκ ὀκνήσω· οὐ γὰρ ἔκρινα ὥσπερ ἐν τοῖς τοῦ πολέμου διηγήμασιν, ἐν τῷδε τῷ λόγῳ κρύψαι τὴν ὠφέλειαν διὰ τῶν λέξεων, καὶ μάλιστα τοῖς ἁπλουστέροις. Σὺ δὲ, τέκνον Τιμόθεε, πρόσεχε οἷς ἀναγινώσκεις. ιδ. Εἷς οὖν τρόπος νήψεως, τό, τὴν φαντασίαν Β πυκνὰ σκοπεῖν, ήγουν την προσβολήν, διὰ τὸ μὴ δύνασθαι τὸν Σατανᾶν χωρίς φαντασίας λογισμούς δημιουργεῖν, καὶ παραδεικνύειν τῷ νῷ πρὸς ἀπάτην ψευδή. ιε. Ετερος δὲ, τὸ ἔχειν τὴν καρδίαν βαθέως διὰ παντὸς σιωπῶσαν καὶ ἡσυχάζουσαν ἀπὸ παντὸς λό- γου, καὶ εὔχεσθαι. ις. Αλλος, τὸ παρακαλεῖν τὸν Ἰησοῦν εἰς βοή θειαν συνεχῶς ἐν ταπεινώσει, 15. Ετερος δὲ τρόπος, τό, μνήμην ἔχειν θανάτου ἀδιάλειπτον ἐν τῇ ψυχῇ. τηʹ. Αὗται πᾶσαι αἱ ἐργασίαι, ἀγαπητέ, τὰς που νηρὰς ἐννοίας δίκην πυλωρῶν κωλύουσι. Τὸ δὲ ὁρᾷν πρὸς οὐρανὸν καὶ γῆν, μηδὲ ἡγεῖσθαι ὅπως ἐνεργές ἐστι σὺν τοῖς ἄλλοις, Θεοῦ διδόντος, ῥῆμα ἐν ἄλλῳ τόπῳ ἐκτελέστερον ἐκ[τε]θήσομαι. ιθ'. Ἐὰν πρὸς ὀλίγον τῶν παθῶν τὰς αἰτίας έχει κόψαντες, τοῖς πνευματικοῖς ἐνασχοληθῶμεν θεω ρήμασι, μὴ ἐν αὐτοῖς δὲ διατρίψωμεν, αὐτὸ τοῦτο ἔχοντες ἔργον, εὐχερῶς πάλιν ἐπὶ τὰ τῆς σαρκὸς πάθη περιτρεπόμεθα, μηδὲν ἄλλο ἐκεῖθεν καρπωσάμενοι, ή σκότωσιν παντελῶς τοῦ νοῦ, καὶ ἐπὶ τὰ ὑλικὰ ἐκτροπήν. κ'. Δεῖ τὸν ἀγωνιζόμενον ἔνδον κατὰ στιγμὴν χρόνου ἔχειν τὰ τέσσαρα ταῦτα, ταπείνωσιν, προσ οχήν τε ἄκραν, ἀντίῤῥησιν, καὶ προσευχήν ταπείνω σιν μὲν, ὅτι πρὸς ὑπερηφάνους δαίμονας ἀντιθέτους ταπεινώσει ἐστὶν αὕτη ἡ πάλη, ἵνα τὴν Χριστοῦ βοήθειαν ἐν χειρὶ καρδίας ἔχῃ, διὰ τὸ τὸν Κύριον ὑπερηφάνους μισεῖν· προσοχὴν δὲ, ἵνα ἀεὶ τὴν ἑαυτοῦ καρδίαν ποιῇ μηδένα λογισμὸν ἔχειν, κἂν δῆθεν ἀγαθὸς φαίνηται· ἀντίῤῥησιν δὲ, ἵνα όπηνίκα ὀξέως γνοὺς τὸν ἐλθόντα, εὐθὺς μετ' ὀργῆς ἀντιλο γισθείη τῷ πονηρῷ. Καὶ ἀποκριθήσομαι, φησί, τοῖς όνειδίζουσι μοι κακά· Οὐχὶ τῷ Θεῷ ὑποταγήσε- ται ἡ ψυχή μου; εὐχὴν δὲ, ἵνα μετὰ τὴν ἀντέρης σιν, εὐθὺς ἐκ βαθέων καρδίας κραυγάση προς Χρι- στὸν στεναγμῷ ἀλαλήτῳ· καὶ τότε αὐτὸς ὁ ἀγωνι ζόμενος βλέψεται τὸν ἐχθρὸν λυόμενον τῷ ἁγίῳ καὶ προσκυνητῷ ὀνόματι τοῦ Ἰησοῦ, ὡς χοῦν ὑπὸ ἀνέ μου, ἢ ὡς καπνὸν ἐκλείποντα μετά τῆς φαντασίας αὐτοῦ. - diabulo, illum, ut purum hominem aggrediente. Ει ea vincendi ratione etiam nos inutiles servos docuit Dominus, quo pacto confligendum sit cum spiriti- bus nequitia, hoc est, in humilitate, jejunio, pre- cibus, et temperantia: qui tamen, ut Deus, ac deorum Deus, talibus non habebat opus. 13. Quot aulem, mea sententia, sint modi mentis expurgandre paulatim cogitationibus affectuum plenis, ut perveniatur ad temperantiam, jam indi- care tibi non dubitało, sermone haudquaquam ornato aut vario. Non enim, ut in historia bellica, statui hac oratione sub verborum lenociniis utilita- tem occultare, et maxime simplicioribus. Tu vero, fili Theodule, attende animum his quæ legis. 14. Unus ergo modus temperantia comparanda est, ut imaginationem crebro perpendamus, obje- ctionem videlicet: eo quod absque imaginatione Satanas nequeat moliri cogitationes, aut fallendi gratia, menti proponere mendacia. 15. Alter vero, ut in profundo per omnia silen- tio, et quiete omni sermone vacua, demersum habeamus aninium, ac precemur. 16. Alius, ut cum humilitate Jesum in auxilium continenter invocemus. 17. Quartus autem modus est, ut continuam in animo habeamus mortis memoriam. 18. Universæ operationes ejusmodi, clarissime, more janitorum arcere solent pravas conceptiones. Quanti vero sit momenti, telum intueri, et nihili facere terram, una cum reliquis, Deo donante facultatem dicendi, alio loco plenius exponam. 49. Si amputatis ad modicum tempus affectionum causas, studere incipiamus spiritalibus observatio- nibus, et in eis non immoremur, eamdem navantes operam, facile denuo revolvemur ad carnis affc- ctus, nullum inde fructum alium referentes, quain omnimodam obtenebrationem mentis, et ad res sensiles conversionem. 20. Eum qui sustinet interiora certamina, codem momento temporis, hisce quatuor præditum esse convenit, humilitate, attentione summa, relucta- tione, et precatione. Humilitate quidem, quoniam conflictus ille est adversus superbos dæmonas, humilitatis adversarios: quo Christi auxilium in manu cordis habeat: cum Dominus oderit superbos. Attentione vero, ut suum ipsius animum cogita - tionibus, etiam velut bonitatis speciem præ se ferentibus, immunem semper reddat. Reluctatione autem, ut cum accedentem diligenti mentis acu mine noverit, mox excandescens contradicat illi nequam. Et respondebo, inquit, exprobrantibus mihi mala 1: Nonne Deo subjecta erit anima mea ^ ? Precatione autem, ut posteaquam restite- rit, confestim ex intimo corde vociferetur ad Christum gemitu indicibili. Tumque is, qui modo certabat, videbit hostem cum illusionibus suis, per nomen Jesu sanctum et adorandum, velut pulve- rem a vento, aut fumi evanescentis instar, dissolvi.. Psal. cxviit, 42. ? Psal. 1.3ι, 1. DE TEMPERANTIA ET VIRTUTE. CENTURIA I.

21. Qui non est fretus precatione cogitationibus A purgata, caret armis ad bellum aptis. Precationem dico, semper vigentem in penetralibus animæ: ut per invocationem Jesu Christi et intestinum bellumn castigetur, et hostis exuratur. 22. Debes equidem tu subtili et intenso mentis intuitu perspicere, ut intelligas ingredientes cogita- tiones. Ubi vero noris, station resistendo conteras caput serpentis: unaque suspirans, Christum inclam mato. Et ita experiere divinam et invisibilem defensionem. Ac tum liquido perspicua fiet cordis rectitudo. 23. Quemadmodum is qui speculum tenet in manu, si forte consistens in medio multorum, detixis oculis intueatur in speculo, videt quidem quali sit ipse facie, videt etiam aliorum vultum in idem speculum incumbentium: ita qui totus in cor şuum incumbit, et suum ipsius statum in eo con- spicit, et nigram spiritaljum Æthiopum intuetur faciem. 24. Caterum nens per seipsam solam non potest superare illusionem dæmonum: ne sibi de eo nimium fidat. Nam cum sint versuti, etiam vinci simulant, dum aliunde per inanem gloriam supplan- fant. Quando vero Jesus invocatur, ne ad horam quidem subsistere, aut fallere te possunt. 23. Observa, ne qua ducaris opinione, more populi Israelitici : et ita tradaris hostibus intelle- ctualibus. Ille enim beneficio Dei omnium auctoris lilieratus ab Ægypto, ad opem sibi ferendam C excogitavit idolum conflatile. 26. Idolum conflatile intelliges, mentem nostram infitmam: quæ quandiu quidem implorat Jesum Christum adversus nequitiæ spiritus, facile proligat eos et invisibiles inimici copias militares arte subtili repulsat. Sin prorsus in seipsa fiduciam imprudenter collocet, velut avis que dicitur ὀξύπ deturbabitur. In Deo, inquit, speravit cor meum, et adjutus sum: et refloruit caro mea 63. Et, Quis, præter Dominum, consurget mihi, aut stabil mecum adversus innumeras cogitationes malignas“? Qui vero sibi ipsi, et non Deo, fidit, casu ruet gravissimo. 27. Is est typus et ordo tranquillitatis animi. Si D. certare statuisti, imitandum tibi propone exiguum animalculum, araneam : sin minus, tranquillum, ut decet, nondum geris animum. Illa quidem minutas venatur muscas. Quod si tu, illius exemplo, labore quietem animæ comparare volueris, irremisse pue- ros interficies Babylonicos. Quo genere cædis di- ceris per Davidem beatus a Spiritu sancto. 28. Quemadmodum fieri nequit, ut in Grna - mento situm inter astra conspiciatur mare Rubrum, et homo super terram ambulans non respiret hunc aerem Sic absque frequenti Jesu invocatione, cor nostrum purgare non possumus affectionum stu- κα'. Ο μὴ ἔχων εὐχὴν καθαράν λογισμῶν, ὁποίον οὐκ ἔχει εἰς πόλεμον· εὐχὴν δὲ λέγω ἀεννάως ένερ- γουμένην ἐν ἀούτοις τῆς ψυχῆς, ἵνα τῇ τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐπικλήσει ὁ κρυφίως πόλεμος μαστιγῆται, καὶ φλέγηται πολέμιος. κβ'. Εἰ μὲν ὀφείλεις ἐξεῖ καὶ συντόνῳ τοῦ βλέμ ματι βλέπειν, ὥστε νοεῖν τοὺς εἰσερχομένους· γιούς δὲ, παρ' αὐτὰ δι᾿ ἀντιῤῥήσεως θλὰν τὴν τοῦ ὄρεις κεφαλήν, καὶ ἅμα τούτῳ σὺν στεναγμῷ βόησον προς Χριστὸν, καὶ λήψῃ πεῖραν τότε θείας ἀοράτων ἀντιλήψεως καὶ τότε ὁρᾷς τηλαυγῶς εὐθύτητα καρδίας. • κγ'. Ωσπερ ὁ κρατῶν ἔσοπτρον ἐν χειρὶ, μέσον εἰ τύχοι πολλῶν ἱστάμενος ἀτενίζων τῷ ἐσόπτρῳ, βλέν πει μὲν τὸ ἴδιον πρόσωπον ὁποῖον, βλέπει δὲ καὶ τῶν ἄλλων τῶν ἐγκυπτόντων ἐν τῷ ἑνὶ ἐσόπτρῳ οὕτως ὁ δι' ὅλου ἐγκύπτων εἰς τὴν καρδίαν αὐτοῦ, βλέπει μὲν τὴν ἑαυτοῦ κατάστασιν ἐν αὐτῇ, βλέπει δὲ καὶ τὰ μέλανα πρόσωπα τῶν νοητῶν Αιθιόπων. κα. Αλλ' οὐ δύναται ὁ νοῦς νικήσαι φανταστι δαιμονίαν δι' ἑαυτοῦ μόνου, μήποτε τούτου θερ ῥείτω· πανούργοι γὰρ ὄντες καὶ ἡττᾶσθαι ὑποκρί νονται, ἄλλοθεν διὰ κενοδοξίας ὑποσκελίζοντες· τ δὲ Ἰησοῦ ἐπικλήσει στῆναι, καὶ δολιεύσασθαί σ οὐδὲ κἂν πρὸς ὥραν ὑπομένωσιν. κε'. Ορα, μὴ οἰηθῇς κατὰ τὸν πάλαι Ισραήλ και παραδοθήσῃ καὶ αὐτὸς τοῖς νοητοῖς ἐχθροίς ἐκεῖνος γὰρ παρὰ τοῦ τῶν ὅλων Θεοῦ, Αἰγύπτου ἀπαλλαγείς, βοηθὸν ἑαυτοῦ ἐπενόησεν εἴδωλον του τερος, ψευτόν. κς'. Εἴδωλον δὲ νοήσεις χωνευτόν, τὸν ἀσθεν ἡμῶν νοῦν, ὅς γε, ἕως μὲν Ἰησοῦν Χριστὸν παρακι λεῖς κατὰ τῶν τῆς πονηρίας πνευμάτων, εἰκείων. αὐτὰ καταδιώκει· καὶ μετ' ἐπιστήμης ἐντέχνου τρ ποῦται τὰς ἀοράτους πολεμίας τοῦ Ἐχθροῦ δυνάμει, Ἐπὰν δὲ αὐτὸς εἰς ἑαυτὸν ἀφρόνως θα ῤῥήσειεν ως. ὡς ὁ λεγόμενος ὀξύπτερος, ταράσσεται. Ἐπὶ τ Θεῷ, φησίν, ἤλπισεν ἡ καρδία μου, καὶ ἐξοικ θην, καὶ ἀνέβαλεν ἡ σάρξ μου. Και, Τίς παρε τοῦ Κυρίου ἀναστήσεταί με, καὶ συμπαρατάξε ταί με ἐπὶ πονηρευομένοις πολλοῖς λογισμοίς. Ο δὲ εἰς ἑαυτὸν θαῤῥῶν καὶ οὐκ εἰς Θεὸν, πεσείτα πτῶμα ἐξαισιώτατον. Επι κζ'. Καρδιακῆς ἡσυχίας οὗτος τύπος καὶ τα; εἰ βούλει ἀθλεῖν, τὸ μικρὸν ζωύφιον, ἡ ἀράχνη σοι τοῦτο ὑπόδειγμα· εἰ δὲ μή, οὔπω ὡς δεῖ ἡσύχει σας νῷ. Κακείνη μὲν μυίας μικρὰς θηρεύει· σε εἰ οὕτω καὶ ὡς αὐτὴ ἐν ψυχῇ πονῶν ἡσυχάζεις, κ παύσει κτείνων ἀεὶ νήπια Βαβυλώνια, καθ' δν τέ νον μακαρίζῃ ὑπὸ τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου, Ελ Δαβίδ. κη'. Ὡς οὐ δυνατὸν τὴν Ἐρυθρὰν θάλασσαν τῷ στερεώματι ὀφθῆναι μέσον ἀστέρων· καὶ ὡς ἔνι ἄνθρωπον ἐν γῇ περιπατοῦντα μὴ τὸν ἀέρα του τον ἀναπνέειν· οὕτως ἀδύνατον καθαρίσαι τὴν ἡ καρδίαν ἐξ ἐμπαθῶν νοημάτων, καὶ ἀποδιώξει τ 3 Psal. xxvii, 7. "Psal. xcIII. HESYCHII PRESBYTERI

τοὺς ἐχθροὺς ἐξ αὐτῆς ἄνευ συχνῆς ἐπικλήσεως Ἰησοῦ.. χθ'. Ἐὰν μετὰ ταπεινώσεως φρονήματος καὶ μνή- μης θανάτου, καὶ ἀπὸ μέμψεως, καὶ ἀντιῤῥήσεως, καὶ ἐπικλήσεως Ἰησοῦ Χριστοῦ τὰς διατριβὰς πάν τοτε ποιεῖς ἐν τῇ σῇ καρδίᾳ· καὶ τὴν στενὴν μὲν, ἀλλὰ χαροποιὸν καὶ τερπνὴν ὁδὸν τῆς διανοίας καθ' ἡμέραν, μετὰ τούτων τῶν ὅπλων οδεύεις νηφόντως, εἰς θεωρίας ἁγίας ἁγίων ἐλεύσῃ, καὶ φωτισθήσῃ μυ- στήρια βαθέα παρὰ Χριστοῦ. Παρ' ᾧ οἱ θησαυροί τῆς σοφίας καὶ τῆς γνώσεως ἀπόκρυψοι· Ἐν ᾧ κατοικεῖ πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς θεότητος σωμα τικῶς· αἰσθηθήσῃ γὰρ πρὸς Ἰησοῦ· ὅτι πνεύμα ἅγιον ἐφήλατο τῇ σῇ ψυχῇ, παρ' οὗ νοῦς ἀνθρώπων δαδουχεῖται ὁρᾶν ἀνακεκαλυμμένῳ προσώπῳ. Οὐδεὶς, Β φησί, λέγει Κύριον Ἰησοῦν, εἰ μὴ ἐν Πνεύ ματι ἁγίῳ, δηλαδή βεβαιών μυστικῶς τὸ ζητού μενον. λ'. Πλὴν καὶ τοῦτο οὖν ἰστέον, τοὺς φιλομαθεῖς, ἔτιπερ οἱ φθονεροί δαίμονές τε πολλάκις καὶ κρύα πτουσι καὶ συστέλλουσιν ἐξ ἡμῶν τὸν νοητὸν πόλε μον, βασκαίνοντες ἡμῖν οἱ δεινοὶ τῆς ἐκ τοῦ πολέμου ὠφελείας τε καὶ γνώσεως, καὶ πρὸς Θεὸν ἀναβά- σέως, καὶ ἵν᾿ ἀμεριμνησάντων ἡμῶν ἐξαίφνης τὸν νοῦν αὖθις ἁρπάσωσι, καὶ ἀπροσεχείς τινας τῇ διανοίᾳ πάλιν ἀπεργάσωνται (σκοπὸς γὰρ αὐτοῖς ἄληκτος καὶ ἀγὼν φροντίζεται μηδ' ὅλως ἐὰν ἡμᾶς τὴν καρδίαν ἡμῶν προσεχῶς ἄγειν), εἰδότες τὸν συν αγόμενον πλοῦτον τῇ ψυχῇ, ἐκ τῆς καθ᾿ ἡμέραν προσοχῆς. Ἀλλ᾿ ἡμεῖς γε τότε μετὰ τῆς μνήμης τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐκτεινόμεθα εἰς πνευματικές θεωρίας, καὶ ὁ πόλεμος πάλιν εἰς τὸν νοῦν ἐπανέρχεται, μόνον μετὰ βουλῆς, ἵνα οὕτως εἴπω, αὐτοῦ τοῦ Κυρίου, καὶ μετὰ ταπεινώσεως πολλῆς πάντα ποιῶμεν. λα'. Δεῖ γὰρ ἡμᾶς ἐν κοινῷ βίῳ διατρίβοντας μεθ᾽ ἑκουσίου προαιρέσεως, καὶ προθύμῳ καρδίᾳ πᾶν θέλημα ἡμῶν ἐκκόπτειν, τῷ προεστῶτι τοῦ Θεοῦ συγγινομένου· εὐώνιοι καὶ αὐτοὶ ἡμεῖς πως γινώ- μεθα καὶ ἀθέλητοι· ὧδε τέχνην τούτοις ἔχειν προσ- ήκει, ἵνα μὴ τῷ χόλῳ ταρασσώμεθα, καὶ τὸ θυμι- κὸν ἡμῶν παραλόγως καὶ παρὰ φύσιν κινῶμεν, καὶ ἀπαῤῥησίαστοι τολοιπὸν εἰς τὸν ἀόρατον πόλεμον ὑρισκώμεθα. Εξωθε γὰρ τὸ θέλημα ἡμῶν μὴ κο- πτόμενον παρ' ἡμῶν αὐτοεκουσίως, ὀργίζεσθαι πρὸς τοὺς ἀκουσίως ἡμῶν κόπτειν αὐτὸ ἐπιχει ροῦντας. Καὶ ἐκ τούτου οὖν ὁ θυμὸς κακῶς ὑλακτῶν κινηθείς, ἀπόλλυσι τὴν γνῶσιν τῆς πάλης, ἣν μόγις μετὰ καμάτου πολλοῦ κτήσασθαι ηδυνήθη. Φθαρτικής γὰρ ὁ θυμὸς εἶναι πέφυκεν. Εἰ μὲν οὖν πρὸς λογι σμούς κινηθείη δαιμονιώδεις, φθείρει καὶ ἀπολλύει αὐτούς. Εἰ δ' αὖ πάλιν κατὰ ἀνθρώπων, φθείρει καὶ οὕτως τοὺς ἀνθρωπίνους λογισμοὺς ἐν ἡμῖν. Πλὴν ὁ θυμὸς ὁρῶ ὅτι φθαρτικὸς τυγχάνει λογισμῶν παντοίων, εἴτε πονηρῶν, εἴτε τύχῃ καὶ δεξιῶν. Ὅπλον γὰρ παρά Θεοῦ καὶ τόξον κατὰ δαιμόνων ἡμῖν παρασχεθείς, εἰ - . A diosis conceptibus, nec ab co intellectuales hostes profligare. 29. Si cum humilitate, prudentia, mortisque me- moria, conquestione, contradictione, imploratione Jesu Christi, continenter exercitia peragas in corde tuo, et per angustam quidem, sed animæ jucundan atque delectabilem viam, his quotidie armis instru- clus, caste incedis, al sanctas sanctorum contem plationes pervenies: et profunda mysteria tibi ma- nifestabuntur a Christo. In quo sunt omnes thesauri sapientia et scientia abscondili os : In quo inhabitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter “. 66 Senties enin ab Jesu Christo insilire in animam tuam Spi- ritum sanctum, per quem illustratur mens homi- num, ut revelata facie possit intueri. Nemo, inquit, dicit, Dominus Jesus, nisi in Spiritu sancto ", con- firmante scilicet mystice cum qui quærit. 30. Istud porro scire debent, qui discendi desi- derio tenentur, sæpenumero dæmones invidos ce- lare mos, et subtrahere a nobis spiritale bellum : dum infesti illi nobis invident nascentem ex eo bello fructum, cognitionem et ascensionem ad Deum : ut negligentibus nobis, mox repente men- tem eripiant, et ignavo animo quosdam denuo effi- ciant (perpetua enim illorum intentio et labor in eo consistit, ut non sinant nos cor nostrum observare) non ignari quantæ proveniant opes animæ, ex quo- tidiana observatione. Nos vero tunc memores Do- mini nostri Jesu Christi, erigimur ad spiritales contemplationes, denuoque bellum insurgit in ani- mum : modo cum consilio, ut ita dicam, Domini ipsius, et humilitate non modica peragamus omnia. 31. Nos qui degimus in coenobio, spontaneo pro- posito et alacri animo debemus amputare omment voluntatem nostram, cum Deus adsit praelato. Ab- jecti etiam nos ipsi quodam modo efficiamur, et vo- D reperiamur timidi. Voluntas enim nostra a nobis 3. luntate carentes. Et hanc artem callere convenit illis, ne bili perturbemur, et nostram irascendi fa- cultatem præter naturam et rationem moveamus, et ad committendum spiritale bellum in posterum, ultro non abscissa, excandescere solet in eos, qui vi illam a nobis amputare nituntur. Unde ira per- mota male oblatrans, adimit belli notitiam, quam vix multo cum labore consequi potuit. Ira siquidem natura facultatem habet interimendi: in cogita- tiones quidem diabolicas emota, perimit et dissolvit eas : sin contra homines, itidem cogitationes hu- ananas in nobis delet. Itaque, ut video, ira quas- cunque corrumpit cogitationes, seu sinistras, seu, si ita contingat, dexteras. Arma enim et tela nobis adversus dæmones a Deo donata, nisi teneantur in utrisque, licet varium habeant effectum, perniciosa σκ Coloss. 11, σε ibid. 9. 67 I Cor. x, 3. DE TEMPERANTIA ET VIRTUTE CENTURIA I

sunt. Novi enim canem, alioqui i lupos auda- cem, etiam oves interficere. 32. Perinde fugienda est securitas, ut aspidis vanenum et pleræque conversationes vitandæ, tanquam serpentes et viperarum fetus: cum hæð eam vim habeant, ut quamprimum inducant in pro- fundam interni belli oblivionem, et abducant ani- mam a. sublimi lelitia, quam concipit ex puritate cordis. Quandoquidem animadversioni non aliter adversatur exsecranda oblivio, quam aqua igni : qua hostis in singulas horas valde nitium. Quoniam ex oblivione dilabimur in negligentiam : a negligen- tia, in contemptum et socordiam ac desideria ab- surba : et ita denuo convertimur ad ea quæ reli- quimus a tergo, velut canis ad proprium vomitum. Quare fugiamus securitatem, ut lethale venenum. Exitiale autem detrimentum oblivionis, et quæ ex ea nascuntur, sanat perdiligens custodia mentis, et invocatio Domini nostri Jesu Christi admodum assidua: quia sine eo nihil possumus facere. 33. Non solemus, nec possumus conciliari ser- penti, et eum in sinu gestare : neque corpus variis blanditiis prosequi, delinire, et redamnare, non ad- ministratis iis quæ necessaria sunt et utilia, ac vir- tutis itidem cœlestis curam agere. Nam ille vul- nerare solet foventem: hoc autem, inservientem voluptatibus inquinare. Idcirco, pro modo delicti, flagellis et pugnis cædatur acerrime, velut servus fugitivus, musto plenus, in dorso flagellis obnoxio : ne dominum tractet ut cauponem: ne corruptibile lutum et ancilla obscura ignoret dominam, et cor- ruptionis exspertem. Ad usque decessum, ne fidas carni tuæ. Sapientia enim carnis, inquit, inimica est Deo “. Legi enim Dei non est subjecta. Et : Caro concupiscit adversus spiritum ". Qui autem in carne sunt, Deo placere non possunt 70. Nos vero non sumus in carne, sed in spiritu. 34. Prudentiæ quidem officium est, irascendi vim jugiter torquere ad confictum interioris pugna, et ad sui conquestionem. Sapientiæ vero, movere rationalem facultatem ad exactam temperantiam et continuam, necnon ad contemplationem spirita- lem. Justitia autem est, cupiditatem ad virtutem D et Deum dirigere : Fortitudinis vero, quinque sen- sus moderari et continere: ne per ipsos macule- tur interior homo noster, quod est cor: neve ex- tcrior, quod est corpus. 55. In Israele est magnificentia ejus : in anime. videle, quoad fieri potest, decorem gloriæ ipsius Dei. Et virtus ejus in nubibus : hoc est, in amicis splendentibus, intente intuentibus in auroram ma- tutinam, hoc est, in eum qui sedet in dextera Pa- tris, in illos, splendores emittens, veluti sol suis radiis penetrans nubes mundas, quod amabile esi, olendit. 36. Cum cuis peccat, inquit Scriptura divina, Α μὴ ἐπέχεται ἐν ἀμφοτέροις, εἰ καὶ διαφόρως ένερ γεῖ, ὀλέσκων ἐστ!· ἐγὼ γὰρ εἶδον καὶ κύνα θρασὺν ἴσως τοῖς λύκοις, καὶ τὰ πρόβατα διαφθεί ροντα. . λα. Οὕτως ἐχρῆν φεύγειν τὴν παρρησίαν, ὡς δὲν ἀσπίδος, καὶ ἐκτρέπεσθαι τὰς πολλὰς συντυχίας, ὡς ὄρεις καὶ γεννήματα εχιδνών, δυνάμενα ταῦτα ση δρῶς εἰς λήθην τάχιον τοῦ ἔνδον πολέμου καταστή σαι τελείαν, καὶ καταγαγεῖν τὴν ψυχὴν ἀπὸ τῆς ύψηλῆς χαρᾶς, τῆς ἀπὸ τῆς καθαρότητος τῆς καὶ δίας. 'Αντίκειται ἡ ἐπάρατος λήθη τῇ προσοχῇ ὡς πυρὶ ὕδωρ καὶ πολέμιος αὐτῇ καθ' ώραν κραταιώς τυγχάνει · ἀπὸ γὰρ λήθης εἰς ἀμέλειαν καταντώμεν, ἐκ δ᾽ ἀμελείας εἰς καταφρόνησιν καὶ βαθυμίαν καὶ ἐπιθυμίας ἀτόπους· καὶ οὕτω πάλιν ἐπιστρέφομεν εἰ; τὰ ὀπίσω, δν τρόπον κύων ἐπὶ τὸν ἴδιον ἔμετον. Φύγωμεν τοίνυν τὴν παρρησίαν, ὡς δὲν θανάτου τὸ δὲ κακὸν πῆμα τῆς λήθης καὶ τὰ ἐξ αὐτῆς, ὅτα ἀκριβὴς λίαν νοὸς φυλακὴ, καὶ συνεχὴς πάνω ἐπίσ κλησις τοῦ Κύριου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ· χωρίς τέρ αὐτοῦ οὐ δυνάμεθα ποιεῖν οὐδέν. γὰρ λγ'. Οὐκ ἐνδέχεται, οὔτε μὴν δυνατόν, έχει συμ φιλιῶσαι, καὶ εἰς κόλπον βαστάσαι· οὐδὲ τὸ κάτι παντοίως κολακεύειν καὶ θεραπεύειν καὶ ἀγαπινει· τὸς τῶν χρειωδῶν τε καὶ ἀναγκαίων, καὶ ἐπιμελεῖσθα τῆς ἀρετῆς οὐρανίου. Πέφυκε γάρ, ὁ μὲν, τιτρώσει τὸν θάλποντα, τὸ δὲ μολύνειν ἐν ἡδοναῖς τὸν θεμα πεύοντα· ἐν οἷς πταίει, μάστιξιν αἰκιζέσθω, τίς ἀφειδῶς ὡς δοῦλος δραπέτης γλεύκους με μεταμό νος νώτῳ μαστιγίας· τὸν κύριον μὴ καπηλοτριβείται μὴ ἀγνοείτω τὴν κυρίαν καὶ ἄφθαρτον, ή φθαρτή πηλὸς, καὶ δούλη καὶ νυχτερινή. "Εως ἐξέλες με θαρρήσῃς σου τῇ σαρκί· τὸ θέλημα, φησί, τῆς σαρκὸς ἔχθρα εἰς Θεόν τῷ γὰρ νόμῳ τοῦ Θεοῦ οὐχ ὑπε τάσσεται. Καὶ, Ἡ σὰρξ ἐπιθυμεῖ κατὰ τοῦ από ματος· Οἱ δὲ ἐν σαρκὶ ὄντες, Θεῷ ἀρέσω κ δύνανται. Ἡμεῖς δὲ οὐκ ἐσμὲν ἐν σαρκί, αλα πνεύματι. ἰδ'. Τῆς μὲν φρονήσεως ἔργον, τὸ ἀεὶ κινεῖν τ θυμικόν προς συμπλοκὴν τῆς ἔνδον μάχης, καὶ πρὸς αὐτομεμψίαν· τῆς σοφίας δὲ, κινεῖν τὸ λογιστικό πρὸς νῆψιν ἀκριβῆ καὶ ἐνδελεχή, καὶ θεωρίαν τῶν ματικήν· τῆς δὲ δικαιοσύνης, τὸ ἐθύνειν τὸ ἐπιθυμη τικὸν πρός τε ἀρετὴν καὶ Θεόν· τῆς δὲ ἀνδρεία; τὰς πέντε αἰσθήσεις κυβερνᾷν καὶ διακατέχειν, ἵνα μὴ δι' αὐτῶν μολύνηται ὁ ἐντὸς ἡμῶν ἄνθρωπος, δ ἐστὶν ἡ καρδία· καὶ ὁ ἐκτὸς, ὅς ἐστι τὸ σῶμα. λ'. Ἐπὶ τὸν Ἰσραὴλ ἡ μεγαλοπρέπεια αὐτῷ ἐπὶ νοῦν ὁρῶντα τὸ κάλλος ὡς δυνατόν, τῆς ἐς αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ. Καὶ ἡ δύναμις αὐτοῦ ἐν ταῖς νεφέλαις ἐν ψυχαῖς φεγγοειδέσιν ἀτενιζούσαις εἰς τὰς πρώτες τὸν ἐν δεξιᾷ τῇ πατρικῇ ἐφεξόμενον, φεγγοβολούν αὐταῖς ὡς ἥλιος νεφέλαις καθαραῖς ἀκτινοβολές ἐράσμιον ἀποδεικνύει. λς'. ᾿Αμαρτάνων εἷς, φησὶν ἡ θεία Γραφή, ἐπι es Rom. viii, 7. 69 Galat. v, 17. το Rom. viu, 8. ” Psal. LXVIL, 33. HESYCHII PRESBYTERI

λέσει ἀγαθωσύνην μεγάλην, καὶ ἁμαρτάνων νους ἐξόλλυσι τὰ ἐν τῷ προγεγραμμένῳ κεφαλαίῳ ποτὰ καὶ βρωτὰ ἀμβροσίας. λζ'. Οὐκ ἐσμὲν Σαμψών δυνατώτεροι, οὐ Σολομῶν. τος σοφώτεροι, οὐ Δαβὶδ τοῦ θείου γνωστικώτερον, οὐ Πέτρου τοῦ κορυφαίου μᾶλλον Θεόν ἀγαπῶν- τες· μὴ ἑαυτοῖς τοίνυν θαῤῥήσωμεν· φησὶ γὰρ ἡ Γραφή· Ο εἰς αὑτὸν θαῤῥῶν, πεσεῖται πτῶμα ἐξα!- στον. λη'. Μάθωμεν ἀπὸ Χριστοῦ ταπεινοφροσύνην, καὶ ἐκ Δαβὶδ ταπείνωσιν, καὶ ἐκ Πέτρου δακρύειν ἐπὶ τοῖς συμβαίνουσιν, ἀλλὰ μὴ ἀπογινώσκειν, κατὰ Σαμψών, καὶ Ἰούδαν, καὶ Σολομῶντα τὸν λίαν σοφώ- τατών. 20΄. Ο γὰρ διάβολος ὠρυόμενος ὡς λέων περιπα- τῶν ζητεῖ τίνα καταπίει σὺν ταῖς αὐτοῦ δυνάμεσι. Μήτε οὖν ἡ καρδιακή δι' όλου προσοχή, καὶ νῆψις, καὶ ἀντίῤῥησις, καὶ εὐχὴ πρὸς Χριστὸν Ἰησοῦν, τὸν Θεὸν ἡμῶν, ἀργείτω ποτέ, πάρεξ Ἰησοῦ · κρεῖτ τον γάρ βοήθημα οὐχ ευρήσεις ἐν ὅλῃ τῇ ζωῇ σου αὐτὸς γὰρ μόνος ὁ Κύριος γινώσκει ὡς Θεός τὰς τῶν δαιμόνων πανουργίας, καὶ μεθοδείας, καὶ δόλου;. μ'. 'Η ψυχή τοίνυν θαῤῥείτω εἰς Χριστὸν, καὶ παρακαλείτω αὐτὸν, καὶ μηδ' ὅλως δειλιάτω. Οὐ γὰρ μόνη πολεμεῖ, ἀλλὰ μετὰ φοβεροῦ βασιλέως Ἰησοῦ Χριστοῦ, κτίστου πάντων τῶν ὄντων, ἀσωμάτων τε καὶ Ενσωμάτων, ήγουν ὁρατῶν καὶ ἀοράτων. μα'. Ὡς γὰρ ὁ ὑετὸς ὅσῳ πλεῖον ἐπὶ τῆς γῆς και ταφέρεται, τοσοῦτον καὶ τὴν γῆν ἀπαλύνει· οὕτω καὶ τὸ ἅγιον ὄνομα τοῦ Χριστοῦ παρ' ἡμῶν ἐπιβοώμενον χωρὶς λογισμῶν, ὅσον πυκνότερον αὐτὸ ἐπικαλού- μεθα, ἀπαλύνει τὴν γῆν τῆς καρδίας ἡμῶν, καὶ χαρο. ποιεῖ, καὶ εὐφραίνει. μβ'. Καλὸν δὲ καὶ τοῦτο τοὺς ἀπείρους εἰδέναι, ὅτι ἐχθροὺς ἔχομεν ἀσωμάτους καὶ ἀοράτους καὶ κακο- θελεῖς, καὶ φρονίμους εἰς τὸ κακῶσαι, καὶ ἐντρεχεῖς καὶ κούφους ἐμπειροπολέμους, ἔτεσι τοῖς ἀπὸ τοῦ Αδάμ καὶ μέχρι καὶ τοῖς δεῦρο, οἱ παχεῖς ἡμᾶς καὶ πρὸς γῆν βρίθοντες, καὶ τῷ σώματι καὶ τῷ φρονήματι· οὐδενὶ ἄλλῳ τρόπῳ δυνατὸν αὐτοὺς νικῆσαι, ἀλλ' ή δι' ἀεννάου νοός νήψεως καὶ ἐπικλήσεως Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ καὶ Ποιητοῦ ἡμῶν. Καὶ τοῖς μὲν ἀπείροις Ἰησοῦ Χριστοῦ εὐχὴ προτροπὴ τοῦ δοκιμά- D σαι καὶ γνῶναι τὸ καλὸν ἔστω ταῦτα· τοῖς δὲ ἐμπεί μοις ἡ πρᾶξις καὶ ἡ δοκιμασία καὶ ἡ ἀνάπαυσις, τοῦ καλοῦ ἄριστος καὶ τρόπος καὶ διδάσκαλος. λγ'. "Ωσπερ παιδίον, μικρὸν ἤγουν καὶ ἀπόνηρον, φαντασιοποιόν τινα βλέπον, ἥδεται καὶ ἀκολουθεῖ τῷ φαντασιοκόπῳ ἐξ ἀκακίας· οὕτω καὶ ἡ ψυχὴ ἡμῶν ἁπλῆ τι; οὖσα καὶ ἀγαθὴ, οὕτως ὑπὸ τοῦ ἀγαθοῦ Δεσπότου αὐτῆς κτισθεῖσα, ἥδεται ταῖς προσβολαῖς τοῦ διαβόλου ταῖς φανταστικαῖς, καὶ ἀπατωμένη ποστρέχει ὡς καλῷ τῷ χείρονι, ὡς ή περιστερὰ τῷ ἐπιβούλῳ τῶν ἑαυτῆς τέκνων· καὶ οὕτω μιγνύει τοὺς ἑαυτῆς λογισμούς, τῇ φαντασία τῆς δαιμονιώ- δους προσβολής. Εἰ τύχοι γυναικὸς εὐμόρφου πρόσ ωπον, ἢ ἄλλο τι παρὰ τῶν ἐντολῶν τοῦ Χριστοῦ πάμ - 149$ A perdet bona multa, et mens quæ peccat, escas el potiones ambrosiæ, in ante scripto capitulo decla- ratas, perdit. 37. Non sumus fortiores Sansone : non Salo- mone sapientiores : non perspicaciores in re divina quam David: non diligimus Deum vehementius quam Petrus apostolorum princeps. Quamobrem non nobis ipsis fidamus. Inquit enim Scriptura : Qui in seipso confidit, ruet casu gravissimo. 58. Discamus a Christo, de nobis humiliter sen- tire : et a Davide, abjectionem: a Petro, flere ob casus contingentes. Non tamen despondeamus ani- mum, more Samsonis, et Judæ, et sapientissimi Salomonis. 39. Diabolus enim rugiens, ut leo, obambulans quærit cum omnibns potestatibus suis, quem de- voret. Quapropter ne remittatur unquam mentis observatio, temperantia, reluctatio, et preces erga Deum nostrum Jesum Christum. Nullam enim præstantius auxilium in tota vita tua reperies, præ- terquam ab Jesu. Solus enim ipse Dominus novit, ut Deus, versutias, artificia et dolos demonum. 40. Confidat igitur anima in Christum, et invocet illum : et nullatenus extiinescal. Non enim sol: dimicat, sed ab Jesu Christo rege tremendo adjuta : qui est creator omnium rerum, corporearum et corpore carentium, visibilium scilicet et invisibi - lium. 41. Quemadmodum pluvia quanto copiosius effunditur super terram, tanto molliorem reddit illam ita sauctum Christi nomen a nobis invoca- tum, explosis cogitationibus, quanto frequentius ipsum invocamus, tanto magis emollit terram cordis nostri, eamque gaudio et laetitia perfundit. 42. Cæterum et hoc imperitos nosse convenit, rem nobis esse cum hostibus incorporeis, invisibi- libus, malignis, ad afligendum callidis, velocibus, levibus, belli peritis, ab annis Adæ ad hæc usque tempora : qui nos crassos, tam corpore quam sensu, aggravant in terram. Ilos nulla alia ratione superare possumus, quam perpetua animi temperantia, et invocatione Jesu Christi Dei et Creatoris nostri. Rudibus itaque pro modo et præceptore optimo sint haec, deprecatio Jesu Christi, et ad probandum et cognoscendum quid rectum sit, exhortatio. Pe- ritis autem, exsecutio, experientia et requies, quæ ex recto et bono oritur. 43. Quemadmodum puer, parvulus scilicet et nullius capax malitiæ, ubi præstigiatorem quem - piam videt, lelatur, et sua simplicitate ductus, illum imaginum effictorem sectatur, sic anima nostra, cum sit simplex et bona, hunc in modum a suo bono Domino creata, delectatur illusoriis sug - gestionibus diaboli et decepta, properans ad id quod deterius est, pro bono amplectitur: non aliter quam columba eum qui suis ipsius pullis insidia- tur : et hoc pacto suas cogitationes perníſscet cum illusione suggestionis diabolicæ. Si formosæ mulie- DE TEMPERANTIA ET VIRTUTE. CENTURIA I.

ris facies occurrat, aut aliud quidpiam mandatis Christi plane prohibitum, cum illis quasi quidpiam artifciosum moliri desiderat: unde, quod sibi vi- sum est pulchrum, ad effectum perducere possit. Deinde ubi devenerit ad consensum, iniquitatem intellectu sibi repræsentatam, ministerio corporis. opere ipso perficit, in suam ipsius condemna- tionem. 44. Ea est ars spiritus nequam, iisque telis on- nem venenat animam. Ideoque, antequam animus conflictu militari multam comparaverit experien- tiam, non est tutum sinere ut ingrediantur cogita- tiones in cor nostrum: idque potissimum initio, quando delectatur adhuc anima nostra dæmoniacis suggestionibus, atque gaudet, et sectatur eas. Quin hujusmodi cogitationes sunt potius attendenda, Β statimque amputandæ atque repellendæ ubi ob- jectæ fuerint. Cum autem animus in eo admirando opere immoratus, exercitatus fuerit, intellexerit, et illæsum belli habitum acquisierit, ut et vere per- moscat eas, et (ut inquit propheta) vulpeculas facile reprehendere possit: tum scite permittat eas intro- gredi, ut illas ope Christi expugnel, coarguat, et captivas abducat. 45. Quemadmodum per eumdem canalem ignis et aqua simul transire nequeunt, ita feri nequit, ut peccatum introeat in cor, nisi prius fores cordis pulsaverit illusione suggestionis prava. 46. Primo loco, est suggestio : secundo, copu- latio : nempe cum cogitationes nostræ permiscen- C tur cum malignis cogitationibus dæmonum : tertio, consensus : quo scilicet pacto se gerat anima inter utrasque cogitationes male consultas :quarto vero loco, est ipsa sensilis operatio, videlicet peccatum. Si ergo temperans animus attenderit, et repu- guando, ac Dominum Jesum invocando, imagina- tionem suggestionis prava fugaverit et repulserit : que deinceps moliuntur, manent inutilia. Nan, cum spiritus nequam sit mens incorporea, non po- test alia ratione seducere animas, quam illusioni- bus cogitationum. Porro de suggestione quidem ait David, In matutino interficiebam ”; et quæ se- guuntur. Magnus vero Mases de consensu, inquit, et non assentietur illis. 47. Mens cum mente modo non aspectabili pu- gnat mens quippe dæmonis cum mente nostra. Quapropter ex intimo cordis in ipso puguæ mo- mento clarare debemus ad Christum, ut dæmonis quidem mentem procul abigat, ac, velut perhuma- · nus, victoriæ præmia donet. 48. Qui tenet speculum, et ipsum fixis oculis intuetur, sit tibi typus quietis cordis : tumque perspicies, que intellectuali modo insculpuntur in corde, bona et mala. 49. Vide perpetuo, ne ullam in cordle conserves cogitationem, seu irrationalem, seu rationi con- τι δὴ μεθοδεῦσαι, τοῦ εἰς ἔργον ἀγαγεῖν τὸ ὀφθὲν αὐτῇ ὡραῖον· καὶ τότε τε εἰς συγκατάθεσιν ἐλθοῦσα, εἰς ἔργον λοιπὸν ἄγει διὰ τοῦ σώματος τὸ ὀφθὲν αὐτ τῇ ἀνόμημα κατά διάνοιαν, εἰς ἑαυτῆς κατάκρι Α παν ἀπηγορευμένον, βούλεται ὥσπερ μετ' αὐτῶν • μᾶ. Αὕτη ἡ τέχνη τοῦ Πονηροῦ, καὶ μετὰ τούτων τῶν βελῶν φαρμακεύει πᾶσαν ψυχὴν, καὶ διὰ τοῦτο οὐκ ἔστιν ἀσφαλὲς, πρὸ πείρας πολεμικῆς τοῦ κα πολλῆς, εἰσέρχεσθαι ἐᾷν τοὺς λογισμοὺς ἐν τῇ καρ δίᾳ ἡμῶν ἐν ἀρχῇ μάλιστα· ἐπειδὴ ἀκμὴν ἡ ψυχή ἡμῶν τέρπεται ταῖς δαιμονιώδεσι προσβολαῖς, καὶ ἤδεται καὶ ἀκολουθεῖ αὐταῖς· ἀλλὰ μᾶλλον νοεῖν οἱ τους, καὶ εὐθὺς κόπτειν ἐξ ἀναδόσεως καὶ προν λῆς· ὅταν δὲ χρονίσας ὁ νοῦς εἰς τὸ θαυμαστὸν τοῦτο ἔργον ἐξασκηθῇ καὶ νοήσῃ, καὶ ἐν ἕξει ἀδιακόπ γένηται τοῦ πολέμου, τοῦ ἀληθῶς τε νοεῖν τούτους, καὶ, ὡς ὁ προφήτης φησί, τοῦ εὐχερῶς δύνασθαι αὐτὸν κρατεῖν τοὺς μικροὺς ἀλώπεκας, τότε μετ ἐπιστήμης ἐὰν αὐτοὺς ἔρχεσθαι ἔνδον, καὶ πολεμή σὺν Χριστῷ αὐτοῦ, καὶ διελέγχειν αὐτοὺς καὶ καὶ άγειν. με'. Ὡς ἀδύνατον ἐν ἑνὶ σωλῆνι πῦρ καὶ ὕδωρ ἅμα διέρχεσθαι, οὕτως ἀδύνατον ἐν καρδίᾳ ἁμαρτίαν εἰσελθεῖν, ἐὰν μὴ κρούσῃ πρότερον ἐν θύρα καρδία; διὰ φαντασίας προσβολής πονηράς. με'. Ἔστι πρῶτον προσβολή, δεύτερον συνέ- σμός, ήγουν ἀναμὶξ γινόμενοι οἱ ἡμῶν καὶ τῶν πι νηρῶν δαιμόνων λογισμοί· τρίτον συγκατάθεσης, της δεῖ γενέσθαι μεταξὺ τῶν ἀμφοτέρων λογισμών βο λευομένων κακῶς· τέταρτον δέ ἐστιν, ἡ αἰσθητή πρᾶξις, ήγουν ἡ ἁμαρτία. Ἐὰν οὖν προσέχῃ ὁ ναός νήφων, καὶ δι' ἀντιῤῥήσεως καὶ ἐπικλήσεως του Κυρίου Ἰησοῦ φυγαδεύῃ ἐξ ἀναδόσεως τὴν φαντά σίαν τῆς προσβολῆς, τὰ ἑξῆς αὐτῶν ἀργὰ μένο Νοῦς γὰρ ἂν ἀσώματος ὁ πονηρός, οὐκ ἄλλως δύνα ται πλανῆσαι ψυχὰς, εἰ μὴ διὰ φαντασίας καὶ ἱι· γισμῶν. Καὶ περὶ μὲν τῆς προσβολῆς ὁ Δαβίδ φησι Εἰς τὰς πρωΐας ἀπέκτενεν, καὶ τὰ ἑξῆς. Ὁ δὲ μέγα φησὶ Μωϋσῆς περὶ συγκαταθέσεως, Καὶ οὐ συγκε ταθέσει, φησίν, αὐτοῖς, μζ'. Νοῦς νοῖ ἀοράτως, πρὸς μάχην συμπλέκεται ὁ δαιμόνιος νοῦς τῷ ἡμετέρῳ νοῖ. Καὶ διὰ τοῦτο χρεία ἐκ βαθέων κατὰ στιγμὴν βοᾷν πρὸς τὸν Χρ στὸν, ἀπελάσαι μὲν τὸν δαιμόνιον νοῦν, τὰ νικητής. δὲ δοῦναι, ὡς φιλάνθρωπον. μη'. Τύπος σοι ἡσυχίας καρδιακῆς, ὁ κατέχε κάτοπτρον καὶ πρὸς αὐτὸν ἀτενίζων, ἔστω καὶ τ ὄψει ἐν τῇ καρδίᾳ νοητῶς ἐγγραφόμενα πονηρά τ καὶ ἀγαθά. μθ'. Τηρεῖτε ἀεὶ μηδένα λογισμὸν ἐν τῇ καρδία. μὴ ἄλογον, μὴ εύλογον, ἵνα οὕτω ῥᾳδίως ἐπιγν 17 Psal. c, 8. BESYCHII PRESBYTERI

σκῇς τοὺς ἀλλοφύλους, ήγουν τοὺς τῶν Αἰγυπτίων πρωτοτόκους υιούς. ν'. Ως ἀγαθὴ καὶ τερπνὴ, καὶ ἡδίστη, φωτεινή τε καὶ πάγκαλος, καὶ ἀγλαοφανὴς, καὶ ὡραία ἀρε- τὴν νῆψις ὑπὸ σοῦ, Χριστὲ ὁ Θεός, εὐοδουμένη, καὶ ἐγρηγορότως ἀνθρωπίνου νοὸς ἐν ταπεινώσει πολλῇ ἐδευομένη· ἐκτείνει γὰρ ἕως θαλάσσης καὶ ἀβύσσου θεωριῶν τὰ κλήματα αὐτῆς, καὶ ἕως ποταμῶν μυ- στηρίων τερπνῶν τε καὶ θείων τὰς παραφυάδας αὐτῆς, ποτίζει τε νοῦν ἐκ χρόνου πολλοῦ καύσω θέντα τῇ ἀσεβείᾳ ὑπὸ ἅλμης πονηρῶν λογισμῶν πνευματικῶν, καὶ τοῦ τῆς σαρκὸς δυσμενους φρο- νήματος, ὅ ἐστι θάνατος. να'. Νῆψις ἔοικε τῇ τοῦ Ἰακώβ κλίμακι, ἐφ' ᾗ ὁ Θεὸς ἐπιμένει, καὶ οἱ ἄγγελοι ἀναβαίνουσιν· ἀναιρεῖ γὰρ ἐξ ἡμῶν πᾶν κακόν· αὕτη γὰρ ἐκκόπτει πολυλο γίαν, λοιδορίαν, καταλαλιάν, καὶ πάντων τῶν αἱ σθητῶν κακῶν τὸν κατάλογον, οὐκ ἀνασχομένη δια ταῦτα οὐδὲ πρὸς ὀλίγον στερεῖσθαι τῆς ἰδίας γλυκύ- τητος. να'. Ταύτην προθύμως ἀδελφοὶ μετίωμεν, καὶ ἐν ταῖς θεωρίαις αὐτῆς, καθαρᾷ διανοία σὺν Χριστῷ Ἰησοῦ πετόμενοι, κινῶμεν τὴν θεωρίαν τῶν ἁμαρ- τιῶν ἡμῶν καὶ τοῦ βίου τοῦ προτέρου, ἵνα ἐν τῇ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν μνήμῃ συντριβόμενοι καὶ ταπεινού- μενοι, ἀδιάσπαστον ἐξ ἡμῶν ἔξωμεν τὴν Ἰησοῦ Χρι- στοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν βοήθειαν εἰς τὸν ἀόρατον πό- λεμον στερηθέντες γὰρ τῆς Ἰησοῦ βοηθείας δι' ὑπερηφανίας, ἢ φιλανθρωπίας, ἢ κενοδοξίας, ύστε- ρήθημεν καθαρότητος καρδίας· δι' ἧς γνωρίζεται ἀνθρώπῳ Θεός· αἴτιον γὰρ ὡς ὑπόσχεσις τοῦ δευτέ ρου, τὸ πρότερον. νγ'. Νοῦς μὴ ἀμελῶν τῆς ἑαυτοῦ κρυπτῆς έργα. σίας, σὺν τοῖς λοιποῖς καλοῖς οἷς ἐκ τῆς διηνεκούς Εργασίας τῆς φυλακῆς εὐρήσει, καὶ τὰς πέντε αἰσθήσεις τοῦ σώματος, ἀργὰς τῶν ἔξω κακῶν ἀπο- δείξει. Τῇ γὰρ οἰκείᾳ ἀρετῇ καὶ νήψει δι' ὅλου προς- ἔχων, καὶ τοῖς νοήμασι τοῖς καλοῖς κατατρυφάν θέ λων, οὐκ ἀνέχεται κλέπτεσθαι διὰ τῶν πέντε αισθή σεων, ἐνύλων καὶ ματαίων λογισμῶν αὐτῷ προσερ χομένων, ἀλλὰ γνοὺς αὐτῶν τὸ ἀπατηλόν, ἔνδον ἑαυ τοῦ τὰ πολλὰ συστέλλει αὐτάς. νδ'. Παράμενε τῇ διανοίᾳ, καὶ οὐ κοπιάσεις ἐν πει- ρασμοῖς· ἐκεῖθεν δὲ ἀναχωρῶν, ὑπόμενε τὰ ἐπερ- χόμενα. νε'. Ωσπερ τοὺς κακοσίτους, αψίνθιον ὠφελεῖ τὸ πικρὸν, οὕτω τοῖς κακοτρόποις κακὰ πάσχειν συμ- φέρει. νς'. Εἰ μὴ θέλεις κακοπαθεῖν, μηδὲ κακοποιεῖν θέλε, διότι τοῦτο κἀκείνῳ ἀπαραβάτως ἀκολουθεῖ· ὃ γὰρ σπείρει ἕκαστος, τοῦτο καὶ θερίσει. Εκου- σίως οὖν τὰ φαῦλα σπείροντες, καὶ ἀκουσίως θερί ζοντες, τὴν δικαιοσύνην τοῦ Θεοῦ θαυμάζειν ὀφεί- λομεν. να'. Ἐκτυφλοῦται ὁ νοῦς διὰ τῶν τριῶν τούτων παθῶν, φιλαργυρίας λέγω, κενοδοξίας, καὶ ἡδονῆς. νη'. Γνῶσις καὶ πίστις αἱ τῆς φύσεως ἡμῶν σύνο τρόφοι, δι' οὐδὲν ἄλλο ἢ δι' ἐκείνας ἡμβλύνθησαν. t - A sentaneam : ut hoc pacto facile discernas alieni genas, filios filios nimirum primogenitos Ægyptio- rum. 50. Quam bona, delectabilis, suavis, splendida, preclara, venusta et speciosa virtus est temperan- tia : quæ a te, Christe Deus, dirigitur, et cum summa mentis humanæ humiliatione vigilanter de- ducitur! Extendit enim palmites suos usque ad mare, et abyssum speculationum, et usque ad flu- mina jucundorum ac divinorum mysteriorum pro- pagines suas atque potu reficit animum jamdudum impietate stuantem, præ salsugine tum pravarum cogitationum a demonibus invectarum, tum hostilis (que mors est) prudentiæ carnis. 51. Temperantia persimilis est scale Jacob, cui Deus insidet, et qua ascendunt angeli. Tollit enim a nobis omne vitium. Nam amputat ipsa loquaci- tatem, convicium, detractionem, omnium denique vitiorum sensilium catalogum; quæ idcirco ne tantisper quidem ferre potest, ut suavitate propria careat. 52. Hujuscc, fratres, alacri animo desideremus esse participes ac in speculationibus ejus puro corde cum Christo Jesu volantes, discutiamus pec- catorum nostrorum et pristinæ vitæ rationem: ut peccatorum nostrorum recordatione contriti et hu- miliati, indivulso a nobis Domini nostri Jesu Christi potiamur auxilio, ad bellum invisibile peragendum. Ope siquidem Jesu destituti, per arrogantiam, hu- manum amorem, aut vanam gloriam, privati sumus cordis puritate, qua innotescit homini Deus. Prius enim, ut ipse pollicetur, est causa secundi. 53. Animus qui in seipso excolendo interiorem operationem non negligit, præter reliqua bona, quæ ex continua actionis observatione consequetur, etiam quinque sensus corporis externis vitiis va- cuos ostendet. Qui enim propriam virtutem ac temperantiam plane curat, et præclaris delectatur consiliis, non sinit occupari se quinque sensibus accessu crassarum vanarumque cogitationum : sed harum insidias cum norit, intra seipsum summo- pere cohibet eas. 54. In eadem permane sententia, et in tentatio- D nibus non laborabis ; a qua si recedas, tolera qu occurrerint. 55. Quemadmodum amarum absinthium juvat eos qui cibos fastidiunt, ita male moratis homini - bus utile est, ut patiantur adversa. 56. Nisi statueris adversa perpeti, ne decernas bene agere cum hoc ex illo perpetuo sequatur. Quod enim quisque seminat, boc etiam metet. Proinde, si quæ sponte seminamus mala, inviti metimus, justitiam divinam admirari debemus. 57. Hi tres afletus excaecant animum : avaritia, inquam, vana gloria, et voluptas. . 58. Nulla alia re, quam his, cognitio et fides, quæ collectaneæ sunt naturæ nostræ, profli- DE TEMPERANTIA ET VIRTUTE. CENTURIA IΙ. gantur.

59. Furor, ira, bella, caedes, et reliquus malo- Α rum universus catalogus, illarum vi vehementer invaluerunt inter homines. 60. Qui non novit veritatem, nec vere credere potest: quia notio natura præcedit fidem. Eloquia siquidem Scripturæ non ut intelligamus duntaxat scripta sunt, sed ut ea opere compleamus. 61. Ducamus igitur initium ab opere. Hac enim ratione deinceps proficientes, reperiemus, non modo spem in Deum, sed etiam firmam fidem, notitiam interiorem, liberationem a tentationibus, charismatum dona, cordis confessionem, et assi- duas lacrymas, precationis beneficio fidelibus acce- dere. Neque vero hac solum, sed etiam acciden- tium tribulationum tolerantiam, sinceram, quæ Β sit proximo, remissionem, cognitionem legis spiri- talis, justitiæ divinæ adeptionem, adventum sancti Spiritus, spiritalium thesaurorum largitionem, et cuncta quæ pollicitus est Deus se donaturum fide- libus hominibus, tum in hoc tum in futuro sæculo. Et ut in summa dicam, non potes anima præ se ferre imaginem Dei, nisi gratuito Dei munere, ac fide hominis ex animo perseverantis in summa hu- militate, et non hæsitante precatione. 62. Ingens profecto bonum est, sicuti experien- tia accepimus, ut qui suum ipsius cor expurgare desiderat, continenter invocet Dominum Jesum adversus hostes spiritales. Animadverte, quantum id, quod facto periculo dixi, consonut cum testi- moniis Scriptura. Præpara te, inquit, Israel, ad C invocandum nomen Domini Dei tui. Et Apostolus, Sine intermissione orate ". Ac Dominus noster in- quit, Sine me nihil potestis facere. Qui manet in me, et ego in eo, hic fert fructum multum ". Et ite- rum : Si quis in me non manserit, mittetur foras, sicut palmes 1. Bonum ingens est oratio, bonum, inquam, quod etiam omnia procurat : et emundat cor, in quo spectatur Deus a fidelibus. 63. Humilitatis bonum, cum habeat vim exal- tandi natura sua, Deoque sit gratissimum, quod etiam omnia propemodum vitia, et quæ Deo sunt odiosa, in nobis absumat, propterea non facile comparari solet. Itaque in uno eodemque homine, non difficile est reperire particulares quasdam mul- tarum aliarum virtutum actiones: in eo vero si quaeras humiliationis odoratum, vix reperies. Quam- obrem temperantia non modica opus est, ad hoc benum consequendum. Etenim vel diabolum Scri- ptura dicit immundum, quoniam ab initio hoc ipsum humilitatis bonum repulit, et superbiam adamavit : propterea denominatur in universa Seri- ptura spiritus immundus. Quam enim immunditiam corpoream perpetrare queat, id, quod corporis et carnis est penitus expers, nec ullo loco situm est, et sanguine caret, qualis initio et nunc est Satanas, ut ex his dicatur immundus? Perspicuum est eum να'. θυμὸς καὶ ὀργὴ, καὶ πόλεμοι και φόνοι, καὶ πᾶς ὁ λοιπὸς τῶν κακῶν κατάλογος, δι' ἐκείνας ἐν ἀνθρώποις σφόδρα ἐκραταιώθησαν. ξ'. Ο μή γινώσκων τὴν ἀλήθειαν, οὔτε ἀληθῶς πιστεύειν δύναται· ἡ γὰρ γνῶσις κατὰ φύσιν προ ἡγεῖται τῆς πίστεως· τὰ γὰρ τῆς Γραφῆς εἰρημένα, οὐχ ἵνα νοήσωμεν μόνον, ἀλλ' ὅπως αὐτὰ ποιήσωμεν, εἴρηται. ξα'. Αρξώμεθα δὴ οὖν τοῦ ἔργου· οὕτω γὰρ ἀνα λούθως προκόπτοντες, εὑρήσομεν ὅτι οὐ μόνον ἡ εἰς Θεὸν ἐλπὶς, ἀλλὰ καὶ βεβαία πίστις καὶ γνῶσις ἔσω· τέρα, καὶ πειρασμῶν λύτρωσις, καὶ χαρισμάτων δωρήματα, καὶ ἐξομολόγησις καρδιακή, και δάκρυον ἐκτενές, διὰ προσευχῆς τοῖς πιστοῖς παραγίνεται. Οὐ μόνον δὲ ταῦτα, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐπερχομένων θλ:- βερῶν ὑπομονὴ, καὶ εἰλικρινὴς τοῦ πλησίον ἄξεσι, καὶ νόμου πνευματικοῦ ἐπίγνωσις, καὶ δικαιοσύνης Θεοῦ εὕρεσις, καὶ πνεύματος ἁγίου ἐπιφοίτησις, καὶ θησαυρῶν πνευματικῶν δόσις, καὶ πάντα ὅσα ἐπηγ· γείλατο ὁ Θεὸς παρέχειν τοῖς πιστοῖς ἀνθρώποις, καὶ ὧδε, καὶ ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι· καὶ ἁπλῶς ἀπαξ κατ' εἰκόνα Θεοῦ ἀναφανῆναι τὴν ψυχὴν ἀδύνατον, εἰ μὴ διὰ χαρίσματος Θεοῦ καὶ πίστεως ἀνθρώπου μετὰ πολλῆς ταπεινοφροσύνης, καὶ ἀμετεωρίστω προσευχῆς, τῇ διανοίᾳ παραμένοντος. ξβ'. Μέγα ὄντως ἀγαθὸν, ὡς ἐκ πείρας παρειλήφα μεν, τὸ συνεχῶς ἐπικαλεῖσθαι Κύριον Ἰησοῦν μετά τῶν νοητῶν πολεμίων, τὸν βουλόμενον τὴν ἑαυτοῦ καρδίαν καθαραι· ὅρα πῶς σύμφωνος ὁ λόγος ὁ ἐπ πείρας παρ' ἐμοῦ ῥηθεὶς ταῖς Γραφικαῖς μαρτυρίαις. Ετοιμάζου, φησίν, Ἰσραὴλ, τοῦ ἐπικαλεῖσθαι τὸ όνομα Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου· καὶ ὁ Ἀπόστολο, Αδιαλείπτως προσεύχεσθε. Καὶ ὁ Κύριος ἡμῶν φησιν, Οὐ δύνασθε χωρὶς ἐμοῦ ποιεῖν οὐδέν· μένων ἐν ἐμοὶ, κἀγὼ ἐν αὐτῷ, οὗτος φέρει καρπὶτ πολύν. Καὶ πάλιν, Ἐὰν μὴ μείνῃ ἐν ἐμοὶ, ἐκβλη Οῇ ἔξω ὡς τὸ κλῆμα. Μέγα ἀγαθὸν εὐχὴ, καὶ ἀγα- θὸν πάντων παρεκτικόν, καρδίαν καθαῖρον, ἐν ᾗ ε Θεὸς ὀπτάνεται τοῖς πιστοῖς. ξγ'. Τὸ τῆς ταπεινώσεως χρῆμα, ἐπειδὴ ὑψοποιών πέφυκεν εἶναι, καὶ Θεῷ ἀγαπώμενον, καὶ ἀναλωτικὸν σχεδόν πάντων τῶν ἐν ἡμῖν κακῶν καὶ μισουμένων Θεῷ, δυσπόριστον διὰ ταῦτα πέφυκεν εἶναι· καὶ ῥᾳδίως ἂν ἐν ἀνθρώπῳ ἑνὶ πολλῶν ἀρετῶν ἄλλων Εργασίας τινὰς μερικάς, ζητήσας δὲ ἐν αὐτῷ ὀσμὴν ταπεινώσεως μόλις εὑρήσεις. Διὰ τοῦτο χρεία πολλής νήψεως, ὥστε κτήσασθαι τοῦτο τὸ χρῆμα. Καὶ γὰρ ἀκάθαρτον καὶ τὸν διάβολον λέγει ἡ Γραφή, ἐπειδὴ τοῦτο ἐξαρχῆς τὸ ἀγαθὸν τῆς ταπεινοφροσύνης χρή μα ἀπώσατο· καὶ τὴν ὑπερηφανίαν ἠγάπησε· διὸ καὶ ἀκάθαρτον πνεῦμα ἐν πάσαις ταῖς Γραφαῖς προς- αγορεύεται. Έπεὶ ποίαν ἀκαθαρσίαν σωματική δύναται ἐργάσασθαι τὸ ἀσώματον πάντη, καὶ ἄσας- κόν τε, καὶ ἄστατον, καὶ ἄναιμον, οἷος ὑπῆρχεν ἐξ ἀρχῆς καὶ νῦν ὁ Σατανᾶς, ἵνα ἀκάθαρτος ἀπὸ τούτων λέγηται ; Εὔδηλον ὅτι διὰ τὴν ὑπερηφανίαν ἐκλήθη ἀκάθαρτος, καὶ ἐκ καθαροῦ καὶ φωτεινοῦ ἀγγέλου 13 | Thess. Liu, 17. » Joan. xv, 5. το ibid. 6. IIESYCHII PRESBYTERI

βέβηλος καὶ ἀκάθαρτος ἀπεφάνθη, καὶ ἀκάθαρτος παρὰ Κυρίῳ πᾶς ὑψηλοκάρδιος πρώτη γάρ, φησίν, ἁμαρτία ἡ ὑπερηφάνεια· οὕτω γὰρ καὶ ὁ ὑπερή- φανος Φαραὼ ἔλεγε· Τόν Θεόν σου, φησὶν, οὐκ οἶδα, καὶ τὸν Ἰσραὴλ οὐκ ἐξαποστελώ. ξδ. Εἰσὶ δὲ πολλὰ τῶν τοῦ νοῦ ἐνεργημάτων, τὰ δυνάμενα ἡμῖν τὸ ἀγαθὸν δῶρον τῆς ταπεινοφροσύνης περιποιεῖσθαι, εἴπερ μὴ ἀμελοῦμεν τῆς σωτηρίας ἡμῶν, τουτέστι μνήμη ἁμαρτημάτων, ἐν λόγοις, καὶ ἔργοις, καὶ διανοίᾳ, καὶ ἕτερα πλεῖστα εἰς ταπεινο- φροσύνην ἡμῖν συμβάλλονται τῇ θεωρίᾳ ἀναλεγό- μενα. Ἐμποιεῖ δὲ καὶ ταπείνωσιν ἀληθῆ, καὶ τὸ, ἵνα τις τῶν πέλας τὰ κατορθώματα καθ' ἑκάστην ἐν οἷς περιστρέφει, καὶ ἕτερα ἑαυτῶν φυσικὰ καὶ πλεον εκτήματα ἐν ἑαυτῷ μεγαλύνει, καὶ συνεξετάζει τοῖς ἑαυτοῦ τὰ ἐκείνων. Καὶ οὕτω βλέπων ὁ νοῦς τὴν ἑαυτοῦ εὐτέλειαν, καὶ πόσον ἀπολείπεται τῆς τῶν ἀδελφῶν τελειότητος, γῆν καὶ σποδὸν ὁ ἄνθρωπος ἑαυτὸν λογίζεται, καὶ οὐκ ἄνθρωπον, ἀλλὰ κύνα τινὰ, ὡς πάντων ἐπὶ γῆς λογικῶν ἀνθρώπων εἰς πάντα ὑστεροῦντα καὶ ἀπολειπόμενον. ξε'. Φησὶ τὸ τοῦ Χριστοῦ στόμα, ο στύλος τῆς 65. Ἐκκλησίας, ὁ μέγας πατὴρ ἡμῶν Βασίλειος, Μέγα ἀγαθὸν πρὸς τὸ μὴ ἁμαρτάνειν, μηδὲ τῇ ἐρχομένῃ ἡμέρᾳ τοῖς αὐτοῖς περιπίπτειν, τὸ μετὰ τὴν ἀπο- πλήρωσιν τῆς ἡμέρας ἀνακρίνειν ἐν τῷ συνειδότι ἡμῶν, ἡμᾶς ἑαυτοὺς τὰ καθ' ἡμᾶς, τί πεπλημμελή- " καμεν, τί δὲ ἐδικαιοπραγήσαμεν. Τοῦτο καὶ ὁ Ἰὼβ εποίει, περί τε αὐτοῦ καὶ τῶν τέκνων αὐτοῦ· τὰ γὰρ καθ' ἑκάστην λογοθέσια τὸ καθ᾿ ὥραν φωτί- ζουσι. Καὶ πάλιν ὁ αὐτός φησι· Παν μέτρον ἄρι στον. ξς. Καὶ πάλιν ἕτερος τῶν τὰ θεῖα σοφῶν ἔφη, ᾿Αρχὴ καρποφορίας ἄνθος, καὶ ἀρχὴ πρακτικῆς ἐγ- κράτεια. Οὐκοῦν ἐγκρατευσώμεθα, καὶ τοῦτο, μέσ τρῳ καὶ σταθμῷ, ὡς οἱ Πατέρες ἐκδιδάσκουσι· καὶ τὴν ἡμέραν ὅλην τῶν δώδεκα ὡρῶν ἐν τῇ τηρήσει τοῦ νοὸς παρερχώμεθα· οὕτω γὰρ ποιοῦντες, τὴν κακίαν βίᾳ τινὶ σβέσαι καὶ μειῶσαι δυνησόμεθα μετὰ Θεοῦ, ἐπεὶ καὶ βιαστή ἐστιν ἡ ἐνάρετος πολι- τεία, δι' ἧς δίδοται ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. ξζ'. Οδὸς ἐπὶ τὴν γνῶσιν, ἀπάθεια και ταπείνω- σις, ὧν χωρὶς οὐδεὶς ὄψεται τὸν Κύριον. ξη'. ῾Ο ἀδιαλείπτως περὶ τὰ ἔνδον τὰς διατριβάς ποιούμενος, σωφρονεῖ. Οὐ μόνον δὲ, ἀλλὰ καὶ θεω ρεῖ, καὶ θεολογεῖ, καὶ προσεύχεται. Καὶ τοῦτό ἐστιν 8 λέγει ὁ ᾿Απόστολος, Πνεύματι περιπατεῖτε, καὶ ἐπιθυμίαν σαρκὸς οὐ μὴ τελέσητε. ξύ. Ὁ τὴν ὁδὸν τὴν πνευματικὴν ὁδεύειν μὴ ἐπιστάμενος, τῶν ἐμπαθῶν νοημάτων οὐ ποιεῖται φροντίδα, ἀλλ' ὅλην τὴν σχολὴν περὶ τὴν σάρκα ΠΟΛ - A superbiæ causa appellatum esse immundum. et ex puro et lucido angelo inquinatus et impurus decla- ratus est. Quin etiam apud Dominum, quicunque superbo est corde, immundus habetur. Primum enim peccatum, inquit, est superbia. Et hunc etiam in modun superbus Pharao dicebat : Deum tuum, inquit, non novi, et Israel non dimittam 78. 64. Sunt autem permulle nentis actiones, quæ nos juvare possunt ad vindicandum illud præcla- rum humilitatis donum, modo solliciti simus de salute nostra verbi gratia, recordatio peccato- rum, quæ verbis, operibus, et cogitatione contra- bimus et alia plurima, quæ speculando colligi possunt, perutilia sunt nobis al humilitatem. Nec- non illud veram humilitatem parit, si quis res que quotidie prospere geruntur, a proximis, inter quos versatur, et alia quæ natura suppeditat eis, pos- sessiones item, apud seipsum magnifaciat: rerum- que ad eos pertinentium cum suis collatione facta, ita contempletur animo suam exilitatem, et quam longe absit ab eorum perfectione, terram ac cine- rem seipsum existimet, et non hominesn, sed ca- nem quendam, velut cunctorum qui in terra de- gunt hominum rationalium in omni genere infi- mum et postremum. Os Christi, columna Ecclesiæ, magnus pater noster Basilius ait, valde conferre ad vitandum peccatum, et ut postera die in eadem crimina non dilabamur, si peracto quoque die nos ipsos nostra- C que examinemus in conscientia nostra : quid deli- quimus, quidve boni operis edidimus. Id etiam Job faciebat, tam sua quam filiorum causa. Quæ enim quotidie ratione subducuntur, declarant quid hora quaque gestum sit ac gerendum. Rursum ille ipso Basilius dicit Modum omnem esse optimum, 66. Denuo alius e peritis rerum divinarum in- quit, Initium fertilitatis, est flos : et principium rerum agendarum, est continentia. Continentes igitur simus idque cum modo et statera, sicuti Patres docent totamque diem duodecim horaru n in conservando animo transigamus. Ita enim agen- tes, poterimus. Deo præeunte, vi quædam immi nuere vitium at exstinguere. Violenta siquidem est D conversatio virtutibus dedita qua regnum coelo- rum donatur. 67. Via quæ ducit ad cognitionen, est vacuitas affectionum, et humilitas : sine quibus nemo vi- debit Dominum. 68. Qui assidue dat operam rebus internis, is prudens est. Neque vero id tantum : sed et conte- plationi et theologiæ studet et precationi. Istudique est quod ait Apostolus, Spiritu arabulate, et deside- ria carnis non perficietis • 69. Qui viam spiritalem conficere nescit, curat cogitationes affectibus deditas, sed totus de carne sollicitus est : et aut crapulatur et intempes. 76 Εxod. ν, 77 Galat. V, 16. DE TEMPERANTIA ET VIRTUTE. CENTURIA I.

rantiam exercet, aut angitur et indignatur, ac in- A jurias in memoriam revocat, unde mentem tene- bris obruit aut exercitatione immodica utitur, et inquinat animum. 70. Qui rebus abrenuntiavit, exempli gratia, uxori, possessionibus, et reliquis, exteriorem bo- minem fecit monachum, nondum autem et interio- rem. Qui vero cogitationibus ista affectantibus re- nuntiavit, interiorem hominem, nimirum animum, reddidit monachum. Et exteriorem quidem homi- nem, modo Jibeat, facile potest quispiam mona- chum efficere : atqui non est exigui operis, inter- pum hominem facere monachum. 71. Quis porro generationis hujus, qui cogita- tionibus affectionum studiosis plane liberatus, pur.e per omnia defæcatæque orationis dignitatem adi- pisci meruit? quod quidem signum est interni monachi. 72. Affectiones non paucae lalentin animis nostris : quæ tum deprehenduntur, cum emerserint earum cause. 73. Ne colloces omnem operam tuam in carne curanda: sed stato tempore pro viribus eam excr- ceto, atque animum tuum penitus ad interiora converte. Corporalis enim exercitatio ad modicum utilis est 78 : pietas autem ad omnia utilis est. 74. Ubi cessant affectus impetere, tum oboritur arrogantia, vel ob id, quod non amputantur causa, vet eo quod insidiose subrepunt dæmones. 75. Iumilitas et aliictio liberant hominem omni peccato cum illa quidem rescindat affectiones animi : ista vero, corporis. Propterea Dominus ait : Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt : ipsum, inquam, et thesauros in eo reconditos : quan- do per charitatem et continentiam seipsos emun- daverint. Tantoque plenius videbunt, quanto se purgaverint accuratius. 76. Sermonum, qui de quacunque virtute haben- tur, intentio est, ut integer servetur animus : sicut antiquus Davidis scopus circumcisionem cordis pr.esignabat. 77. Ut in sensibus, cum ea videmus quæ ofien- dunt, laedimur: ita circa animum accidit. 78. Quemadmodum qui cor alicujus plantæ vul- neravit, illam prorsus aridam reddidit : ita de corde D humano debes intelligere, et punctum ipsum anim- advertere. Quandoquidem fures nusquam quie. scunt. 79. Cum vellet Dominus ostendere, nos ad omnia mandata peragenda teneri; filiorum autem adoptio, nem esse proprio sanguine donatam hominibus, ait, Cum feceritis omnia, quæ præcepta sunt vobis, dicite: Servi inutiles sumus ; quod debuimus facere fecimus Ea de causa regnum coelorum non est merces ope- rum; sed gratia Domini, fidelibus servis preparata. Non postulat servus libertatem, veluti mercedem : sed gratias agit, ut debitor, et velut gratuitum manus excipit. ἔχει, καὶ ἢ γαστριμαργεῖ καὶ ἀκολασταίνει, λυπεῖτεί τε καὶ ὀργίζεται, καὶ μνησικακεῖ· καὶ ἐντεῦθεν τὸν νοῦν σκοτίζει, ἢ ἀμέτρῳ ἀσκήσει κέχρηται, καὶ θολοῖ τὴν διάνοιαν. ο'. Ὁ μὲν τοῖς πράγμασιν ἀποταξάμενος, οἷον το γυναικὶ, καὶ τοῖς χρήμασι, καὶ τοῖς ἑξῆς, τὸν ἔξω ἄνθρωπον ἐποίησε μοναχὸν, οὔπω δὲ καὶ τὸν ἄνθρω πον τὸν ἔσω· ὁ δὲ τοῖς τούτων ἐμπαθέσι νοήμασι, τὸν ἔσω ἄνθρωπον, ὅ ἐστιν ὁ νοῦς. Καὶ τὸν μὲν ἔξω ἄνθρωπον εὐκόλως τις ποιεῖ μοναχὸν, μόνον ἐὰν θελήσῃ, οὐκ ὀλίγος δὲ ἀγὼν τὸν ἔσω άνθρωπον ποιη- σαι μοναχόν. οα'. Τίς ἐστιν ἄρα ἐν τῇ γενεᾷ ταύτῃ ὁ παντά- πατιν ἀπαλλαγεὶς ἐμπαθῶν νοημάτων, καὶ τῆς και θαρᾶς διὰ παντὸς καὶ ἀΰλου καταξιωθείς προτειν χῆς, ὅπερ ἐστὶ σημεῖον τοῦ ἔνδον μοναχοῦ; οβ'. Πολλά πάθη ἐν ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν ἐγκέκρι πται· τότε δὲ ἑλέγχονται, ὅταν τὰ αἴτια φαίνωνται. Ογ. Μὴ ὅλην τὴν σχολὴν περὶ τὴν σάρκα ἔχει ἀλλ' ὅσον αὐτὴν κατὰ δύναμιν περὶ τὴν ἄσκησιν, καὶ ὅλον τὸν νοῦν σου περὶ τὰ ἔνδον στρέψον. Η γὰρ σωματική γυμνασία πρὸς ὀλίγον ἐστὶν ἀμέ λιμος· ἡ δὲ εὐσέβεια εἰς πάντα ὠφέλιμός ἐστιν. Οδ'. Ἐπὶ τῇ τῶν παθῶν ἀνεργησία, ἡ ὑπερηφα νίᾳ συμβαίνει, ἢ τῶν αἰτιῶν οὐκ ἀποκοπτομένων, ἢ τῶν δαιμόνων δολουργῶς ὑποχωρούντων. σεʹ. Η ταπείνωσις καὶ κακοπάθεια, πάσης ἁμαρ τίας ἐλευθεροῦσι τὸν ἄνθρωπον· ἡ μὲν, τὰ τῆς με χῆς· ἡ δὲ τὰ τοῦ σώματος περικόπτουσα πάθη διὰ τοῦτο λέγει ὁ Κύριος Μακάριοι οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ, ὅτι αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὄψονται· αὐτὸν καὶ τοὺς ἐν αὐτῷ θησαυρούς, ὅταν δι᾿ ἀγάπης καὶ ἐγ κρατείας ἑαυτοὺς καθάρωσι, καὶ τοσοῦτον πλέον, ὅσον τὴν κάθαρσιν ἐπιτείνουσι. ος΄. Σκοπευτήριον τῶν περὶ ἀρετῆς πάσης λόγων, ἡ τοῦ νοῦ τήρησίς ἐστιν, ὡς ὁ πάλαι τοῦ Δαθμό σκου πὸς τὴν περιτομήν της καρδίας προεδήλου. οζ'. Ωσπερ αἰσθητῶς τὰ βλάπτοντα ὁρῶντες βλα- πτόμεθα, οὕτω κατὰ νοῦν. οη'. Ωσπερ ὁ τὴν τοῦ φυτοῦ τρώτας καρδίας, ὅλον ἐξήρανεν, οὕτω καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου νότ αὐτὴν τὴν στιγμὴν προσέχειν δεῖ, ἐπειδὴ οὐκ ἀρ γοῦσιν οἱ κλέπται. αθ'. Ο Κύριος πᾶσαν ἐντολὴν ὀφειλομένην δεῖξαι θέλων, τὴν δὲ υἱοθεσίαν ἰδίῳ αἵματι τοῖς ἀνθρώπους δεδωρημένην, φησίν, "Οταν πάντα ποιήσητε το προστεταγμένα ὑμῖν, εἴπατε, ὅτι ἀχρεῖοι δουλεί ἐσμεν, καὶ δ ωφείλομεν ποιῆσαι, πεποιήκαμεν. Διὰ τοῦτο οὐκ ἔστι μισθός ἔργων ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν, ἀλλὰ χάρις δεσπότου πιστοῖς δούλοις ήτοι μασμένη· οὐκ ἀπαιτεῖ δοῦλος ὡς μισθὸν, τὴν ἐλει Ούριαν, ἀλλ' εὐχαριστεῖ ὡς ἐφειλέτης, καὶ κατὰ χει ριν ἐκδέχεται. 70 1 Tim. 1'', 8. re Matth. v, 8. 10 Luc. xvult, 10. HESYCHII PRESBYTERI

α'. Ὡς ἀπέθανεν ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν κατά Α τὰς Γραφάς, καὶ τοῖς εὖ δουλεύουσιν αὐτῷ τὴν ἐλευ θερίαν χαρίζεται· φησί γάρ' Εὖ, δοῦλε ἀγαθὲ καὶ πιστέ, ἐπὶ ὀλίγα ἐγένου πιστὸς, ἐπὶ πολλῶν σε καταστήσω, είσελθε εἰς τὴν χαρὰν τοῦ Κυρίου σου. Οὔπω δὲ δοῦλός ἐστι πιστὸς, ὁ ψιλῇ τῇ γνώσει ἐπερειδόμενος, ἀλλ᾽ ὁ δι᾽ ὑπακοῆς τῷ ἐντειλαμένῳ Χριστῷ πιστεύων, τὸν Δεσπότην τιμῶν, ποιεῖ τὰ κελευόμενα· σφαλεὶς δὲ ἡ παρακούσας, ὑπομένει ὡς ἴδια τὰ ἐπερχόμενα. Φιλομαθής οὖν γίνου καὶ φιλόπονος· ἡ γὰρ ψιλὴ γνῶσις φυσιοῖ τὸν ἄνθρωπον. πα'. Οἱ ἀπροσδοκήτως ἡμῖν συμβαίνοντες πει- ρασμοί, οἰκονομικῶς ἡμᾶς φιλοπόνους διδάσκουσι γενέσθαι. πβ'. Ιδιον μὲν ἀστέρος τὸ περὶ αὐτὸν φῶς, τοῦ δὲ θεοσεβοῦς καὶ Θεὸν φοβουμένου ἴδιον, εὐτέλεια καὶ ταπείνωσις· ἐπεὶ μηδ' ἄλλο τι γνωριστικόν πέφυ κεν εἶναι, καὶ δηλότερον σημεῖον τῶν τοῦ Χριστοῦ μαθητῶν, ὡς ταπεινὸν φρόνημα καὶ εὐτελὲς σχῆμα. Καὶ τοῦτο πάντα βοῶσι τὰ τέσσαρα Εὐαγγέλια· ὁ δὲ μὴ οὕτως ταπεινῶς βιούς, τοῦ μέρους ἐκπίπτει τοῦ ἑαυτὸν ἑκουσίως ταπεινώσαντος μέχρι σταυροῦ καὶ θανάτου, τοῦ καὶ τῶν θείων Εὐαγγελίων πρακτικοῦ νομοθέτου. πγ'. Οι διψώντες, φησί, πορεύεσθε ἐφ' ύδωρ· οἱ δὲ διψῶντες Θεόν, πορεύεσθε καθαρότητι διανοίας· πλὴν τῷ ὑψηλῶς δι' αὐτῆς πετομένῳ, χρὴ καὶ πρὸς τὴν γῆν τῆς ἑαυτοῦ εὐτελείας ὁρᾷν· οὐδεὶς γὰρ τοῦ ταπεινοῦ ὑψηλότερος. Ὡς γὰρ φωτὸς μὴ παρόντος ζοφώδη καὶ σκοτεινὰ ἅπαντα, οὕτω καὶ μὴ παρού της ταπεινοφροσύνης, πάντα ἡμῶν μάταια, καὶ ἕωλα τὰ κατὰ Θεὸν σπουδαζόμενα. πδ. Τέλος δὲ λόγου, τὸ πᾶν ἄκουε· Τὸν Θεόν φοβοῦ, καὶ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ φύλαττε, καὶ νοη τῶς καὶ αἰσθητῶς· εἰ γὰρ νοητῶς βιάσεις σαυτὸν αὐτὰς τηρεῖν, ὀλιγάκις τῶν αἰσθητῶν εἰς αὐτὰς κόπτων δεήσει. Φησὶ γὰρ ὁ Δαβίδ· Ηβουλήθην τὸ θέλημά σου καὶ τὸν νόμον σου ποιῆσαι ἐν μέσῳ τῆς κοιλίας μου. Αν μὴ ἐν μέσῳ τῆς κοιλίας, τουτέστιν ἐν μέσῃ καρδίᾳ ὁ ἄνθρωπος τὸ τοῦ Θεοῦ θέλημα καὶ τὸν νόμον ποιήσειεν, οὔτε ἔξωθεν ῥᾳδίως πρᾶξαι τοῦτο δύναται. Καὶ ἐρεῖ πρὸς Θεὸν ὁ μὴ νήτων καὶ ἀδιάφορος, τὸ, ὁδούς σου εἰδέναι οὐ βού λομαι, πάντως δι᾿ ἔλλειψιν θείας ἐλλάμψεως· ἦσ. τινος ὁ μετέχων οὐκ ἀπληροφόρητος, ἀλλὰ καὶ ἔμπεδος ἱκανῶς περὶ τὰ θεῖα γενήσεται. πε'. Ωσπερ γὰρ τὸ αἰσθητὸν ἅλας ἡδύνει τόν τε ἄρτον καὶ πᾶν ὄψον, καὶ ἄσηπτα τινὰ τῶν χρεῶν καὶ διαρκῶν φυλάττει, καὶ τὴν ὀξωδίαν πᾶσαν διασκεδάζει· οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς τοῦ νοὸς φυλακῆς, τῆς νοητῆς ἡδύτητος καὶ θαυμαστῆς ἐργασίας νόει. Καὶ γὰρ ἡδύνει ἐνθέως, καὶ τὸν ἐντὸς, καὶ τὸν ἐκτὸς ἄνθρωπον, καὶ τὴν ὀξωδίαν τῶν πονηρῶν λογισμῶν ἐκδιώκει, καὶ διαρκῶν ἐν τοῖς καλοῖς ἡμᾶς διαφυ λάττει 23. • - 80. Nam mortuus est pro peccatis nostris, se-- cundum Scripturas: ac bene servientibus ei liber- talem gratuito largitur. Inquit enim : Euge, serve bone et fidelis, supra pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam : intra in gaudium Domini tui º¹. At nondum est fidelis servus, qui de nuda cognitione gloriatur : sed qui obtemperans præcipienti Christo. credit, et prosequens honore Dominum, illius jussa peragit. Qui autem errat, et non paret, casus velut peculiares ferre cogitur. Quocirca, discendi et operandi studiosus esto : quia nuda cognitio inflare solet hominem. 81. Tentationes, quæ nobis ex insperato contin- gunt, dispensatione divina nos docent, in continuo labore versari debere. 82. Stelle proprietas, est lumen quo ambitur : pii vero ac Deum timentis viri proprietas, est simpli- citas et humilitas. Nullum est enim aliud quodvis manifestius ac certius signum discipulorum Christi, quam humilis de se existimatio, et simplex habitus. Et hoc inclamant omnia quatuor Evangelia. Qui vero in ea simplicitate vitam non agit, eo privatur beneficio, ut sponte se humiliare possit, usque ad crucem et mortem perferendam. Quinetiam ipso divinorum Evangeliorum legislatore privatur: qui sancivit, nunquam non operandum esse. 83. Sitientes, inquit, venite ad aquam ". At qui sititis Deum, accedite cum puritate cordis. Verum- tamen necesse est eum qui hujus puritatis ope volat in altum, etiam in terram suæ ipsius simpli- citatis intueri : quia nemo humili viro sublimior Ut enim absente lumine, caliginosa et tenebrosa sunt omnia, ita si desit humilitas, omnia studia nostra, quæ in Deo colendo impendimus, vana sunt et frivola. 84. Universum sermonis finem audi : Deum time, et mandata ejus serva 8ª, tam animo quam sensibus. Nam ubi coegeris animo teipsum ad ea servanda, impingens in sensus tuos, indigebis interdum illis : cum David dicat: Volui voluntatem tuam et legem tuam facere, in medio ventris mei 8. Nisi in medio ventris, hoc est, in medio corde, voluntatem ac legem Dei impleat homo, nec exterius hoc facile poterit efficere. Conveniet itaque Deum intempe- D rans et vagus homo, his verbis, Viam tuam scire nolo : utique ob defectum illustrationis divina. Cu- jus quidem qui particeps est, non est incertus : sed illigatus et impeditus evadet abunde circa res divinas. 85. Quomodo sal istud sensile condire solet pa- nem, et omnem escam, carnes item quasdam, et quæ duratura sunt, conservat a putredine, omnem- que malum fugat odorem: hunc etiam in modum sentire debes de conservatione mentis, suavitate animi, et admiranda ejus efficacia. Suavem enim divinitus reddit hominem, tam internum, quam ex- ternum: et pravarum cogitationum pædore profli- gato, perseverans in rebus honestis, nos conservat. 81 Matth. XXV, 89 [sa. 1.v, 1, s' Eccli, xn, 15 8 Psal. ΧΙΧΙΧ, 9. DE TEMPERANTIA ET VIRTUTE. VIRT CENTURIA I.

ncs 86. E suggestione cogitationes oriuntur immo- A dicæ ex his porro erumpunt exterius aelo- improbæ. Cæterum qui divino adjutus auxilio, confestim primum exstinxerit, reliqua efiu- giet: suavemque rerum divinarum assequetur cu- mulate notitiam qua Deum ubique adesse sentiet. In eo vero speculum mentis ex reverberatione con- tinenter illustratur, non aliter quam vitrum mun- dum a sole sensibili. Et tum quiescit animus ab omni alia, quamcunque conceperat, speculatione : velut occurrens scopo omnium bonorum desidera- tissimo. 87. Cum omnis cogitatio ex imaginatione rerum quarumdam sensilium oriatur in corde, tune bea- tum divinitatis lumen illustrabit hominem, cuin omnia prorsus pacata reddiderit, et hujusmodi for- marum expers apparuerit : si verum est, splendorem illum puræ menti perspicuum esse, conceptionum omnium privatione. 88. Quanto accuratius observaveris cogitationes animi tui, tanto majore cum desiderio Jesum pre- caberis. Et contra, quanto negligentius eas scrutatus fueris, tauto longius ab Jesu recesseris. Et quem- admodum prius illud aerem mentis mirum in mo- dum illustrat: ita, si quis temperantia destituatur, et suavi Jesu invocatione, tenebris prorsus obdue cetur. Et rem hujusmodi sic natura se habere, ut diximus, et non aliter, experientia disces, cum facto ipso tentaveris : cum ea virtus jucunda illuminandi facultate prædita, non aliter percipi soleat, quam experientia. 89. Implorare Jesum assiduis precibus, cum de- siderio quodam suavitatis et lætitiæ pleno, reddit mentis aerem plenum gaudio et tranquillitate, ob summam sui observationem. Ut autem animus pe- nitus mundetur, causa est Jesus Christus Filius Dei et Deus, omnium bonorum auctor et effector. Ego enim, inquit, Deus faciens pacem **. 90. Anima, quæ beneficiis et dulcedine affecta est ab Jesu, cum exsultatione quadam et charitate, per confessionem, eum qui beneficia contulit, re- munerat: tam gratias agendo, quam invocando cum voluptate animi placatorem suum: vel eo tempore, quo videt eum in medio dissolventem, intellectuali D ratione, illusiones spirituum nequitiae. 91. Et despexit, inquit David, oculus meus intel lectualis inimicos meos spiritales : et insurgentibus in me audiet auris mea s. Et retributionem pecca- torum in me a Deo fieri videbam. 92. Si nullæ fuerint in mente illusiones, in suo naturali statu permanet animus, paratus inclinare in omnem delectabilem, spiritalem, et Deo gratam contemplationem. 93. Ilac ergo ratione, ut dixi, temperantia et deprecatio Jesu sese natura mutuo stabilire solent. πς'. Ἐκ προσβολής πολλοί λογισμοί, ἐκ δὲ τοῦ· των ἡ πονηρὰ αἰσθητὴ πρᾶξις· ὁ δὲ μετὰ τοῦ Ἰησοῦ τὸ πρῶτον εὐθὺς σβεννύων, τὰ ἑξῆς διέφυγε, καὶ γνῶσιν θείαν γλυκεῖαν πλουτήσει, δι' ἧς Θεὸν εὑρή σει τὸν πανταχοῦ ὄντα· ἐν αὐτῷ δὲ τὸ κάτοπτρον τοῦ νοὸς ἀντερείσας φωτίζεται διηνεκώς καθ' ομοιό τητα τοῦ καθαροῦ ὑέλου, καὶ τοῦ αἰσθητοῦ ἡλίου, καὶ τότε ἀναπαύεται ὁ νοῦς, ὡς τὸ ἔσχατον τῶν ὀρεκτῶν φθάσας, ἀπὸ πάσης ἄλλης τινὸς ἐν αὐτῷ θεωρίας. πρ. Ἐπειδὴ πᾶς λογισμὸς διὰ φαντασίας αἰσθη τῶν τινων εἰσέρχεται ἐν τῇ καρδία, τότε αὐγάζει αὐτὸν τὸ μακάριον φῶς τῆς θεότητος, ὅταν πάντα Β εὐκαιρήσῃ ἀπὸ πάντων, καὶ ἀσχημάτιστος ἐκ τού των γένηται, είπερ ή λαμπρότης ἐκείνη κατά στί ρησιν τῶν πάντων νοημάτων παραφαίνεται τῷ κα θαρῷ νοί. πη'. Οσον τὴν διάνοιαν ἄκρως προσέχεις, κατά τοσοῦτον μετὰ πόθου τῷ Ἰησοῦ προσεύξῃ. Καὶ ἔπι πάλιν τὴν διάνοιαν ἀμελῶς ἐπισκέψῃ, κατά του τον καὶ τοῦ Ἰησοῦ μακρυνθήσῃ· καὶ ὥσπερ τὸ πρό τερον ἄκρως τὸν ἀέρα τῆς διανοίας φωτίζει, είναι καὶ τὸ ἐκκενῶσαι ἀπὸ τῆς νήψεως, καὶ τῆς γίνο κείας ἐπικλήσεως Ἰησοῦ, σκοτίζειν αὐτὸν ἐκ τῶν τὸς πέφυκεν, ὡς εἶναι φύσει τὸ πράγμα ευκατοι ὡς εἴπομεν, καὶ ἄλλως οὐκ ἔστι. Καὶ τοῦτο πείρα λήψῃ, ἔργῳ δικιμάσας, ἐπεὶ μὴ πέφυκεν ἀρετὴ ἡ τοιαύτη φωτοτόκος τερπνὴ ἐργασία, εἰ μὴ τῇ πείρα διδάσκεσθαι. πθ'. Τὸ μὲν μετὰ πόθου τινὸς μεστοῦ γλυκίνη. τος καὶ χαρᾶς ἐπικαλεῖσθαι συνεχώς Ἰησοῦν, είταν τοῦ χαρᾶς ἔμπλεον καὶ γαλήνης εἶναι τὸν αέρα τῆς καρδίας, ἐκ τῆς ἄκρας προσοχῆς. Τοῦ δὲ ἄκρως καθαίρεσθαι τὴν καρδίαν, αἴτιος Ἰησοῦς Χριστὸς ἐ Υἱός τοῦ Θεοῦ καὶ Θεὸς, ὁ πάντων τῶν καλῶν α· τιος καὶ ποιητής. Εγώ γάρ, φησί, Θεὸς ποιέν ε ρήνην. 4. Εὐεργετουμένη ψυχή, καὶ γλυκαινομένη ὑπὸ Ἰησοῦ, μετὰ ἀγαλλιάσεώς τινος καὶ ἀγάπης διά τή; ἐξομολογήσεως τὸν εὐεργέτην ἀμείβεται, εὐχαρι στοῦσα καὶ ἐπικαλουμένη μετὰ θυμηδείας, δὲν εἶν ρηνοποιοῦντα αὐτὴν, καὶ μέσον αὐτῆς νοητῶς ἐρε σης αὐτὸν λύοντα τὰς φαντασίας τῶν τῆς πονηρίας πνευμάτων. κα'. Καὶ ἐπεῖδε, φησὶν ὁ Δαβὶδ ὁ νοητός, ὀφθαλ μός μου ἐν τοῖς ἐχθροῖς μου. Καὶ ἐν τοῖς ἐπων ισταμένοις, ἀκούσεται τὸ οὖς μου. Καὶ ἀνταπό σιν ἁμαρτωλῶν εἶδον παρὰ Θεοῦ ἐν ἐμοὶ γενομένην. Ιβ'. Φαντασιῶν δὲ μὴ οὐσῶν τινων ἐν καρδίᾳ, εἰς τὸ κατὰ φύσιν ὁ νοῦς ἴσταται, ἔτοιμος ὢν κινείσθα εἰς πᾶσαν θεωρίαν τερπνὴν πνευματικὴν καὶ θεα φιλή. Αγ'. Οὕτως οὖν, ὡς εἶπον, πεφύκασιν εἶναι ἀλεξ λων συστατικά, ή τε νῆψις, καὶ Ἰησοῦ εὐχή· ἡ μὲν 66 Isa. xLV, 7. so Psal. xci. HESYCHII PRESBYTERI

γὰρ, ἄκρα προσοχὴ τῆς συνεχούς εὐχῆς· ἡ δὲ εὐχὴ πάλιν ἐννοιῶν τῆς ἄκρας νήψεως καὶ προσοχῆς. Αδ'. Χρηστὸς παιδαγωγὸς καὶ τοῦ σώματος καὶ τῆς ψυχῆς, ἡ ἀνεπίληπτος μνήμη τοῦ θανάτου, καὶ τὸ, τὰ ἐν μέσῳ πάντως παραδραμόντα αὐτὸν, ἀεὶ προβλέπειν τὴν κλίνην, ἔνθα ψυχορραγοῦντες μέλο λομεν κατακείσθαι, καὶ τὰ λοιπά. μεʹ. Οὐκ ἔστιν, ἀδελφοί, ὕπνον ἄρασθαι τὸν βου λόμενον άτρωτον μένειν διὰ παντός· ἀνάγκη δυοίν θάτερον, ἢ πεσεῖν καὶ ἀπολέσθαι γυμνωθέντα τῶν ἀρετῶν, ἢ διὰ παντὸς τῷ νοὶ καθωπλισμένον ἑπτά- ναι· καὶ γὰρ ὁ ἐχθρὸς ἀεὶ ἵσταται μετὰ τῆς ἑαυτοῦ παρατάξεως. 45'. Γίνεται τις κατάστασις θεία ἐν τῷ νῷ ἡμῶν ἐκ τῆς συνεχοῦς μνήμης τοῦ Κυρίου ἡμῶν καὶ ἐπι κλήσεως αὐτοῦ συνεχούς, ἐὰν μὴ ἀμελῶμεν τῆς πρὸς Χριστὸν συχνῆς κατὰ νοῦν δεήσεως καὶ τῆς πυκνής νήψεως, καὶ τοῦ ἐπιστατικοῦ ἔργου· ἀλλὰ καὶ ὄντως ἔργον αὐτὸ ἀεὶ, καὶ ὡσαύτως ἐπιτελούμενον ἔχω μεν τῆς Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν ἐπικλή σεως, ἀλλὰ μετὰ πυρώσεως καρδίας ἐκβοῶντες, ὥστε μεταλαβεῖν τὸ ἅγιον ὄνομα Ἰησοῦ · συνέχεια γὰρ καὶ ἐπὶ ἀρετῆς καὶ ἐπὶ κακίας μήτηρ ἔξεως· ἡ δὲ, ὡς φύσις λοιπὸν κρατεῖ. Καὶ ἐν καταστάσει τοιαύτῃ ὁ νοῦς γενόμενος, ζητεῖ τοὺς πολεμίους, ὥσπερ κύων Λακωνικὸς λαγωὸν ἐν λόχμαις. Οὕτω γὰρ καὶ ὁ νοῦς πονηρῶν λογισμῶν ἐξερευνῇ· ἀλλ' ὁ μὲν, ἵνα καταφάγῃ· ὁ δὲ, ἵνα καταφθείρῃ. Ας'. Οτε οὖν καὶ ὁσάκις ἐπισυμβαίνει πληθύ- νεσθαι ἐν ἡμῖν τοὺς πονηροὺς λογισμούς, τὴν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐπίκλησιν μέσον αυτ τῶν ἐμβάλωμεν· καὶ διαλυομένους αὐτοὺς εὐθέως τότε ὡσεὶ καπνὸν ἐν ἀέρι ὀψόμεθα, ὡς ἡ πεῖρα ἐδίδαξε· καὶ τοῦ νοὸς μόνου καταλειφθέντος τότε ἀρχώμεθα πάλιν τῆς συνεχούς προσοχῆς καὶ ἐπι- κλήσεως. Καὶ ὁσάκι; ὑπὸ πείρας τινὸς τοῦτο πάλιν πάθωμεν, οὕτως ποιῶμεν. μη'. Ὡς γὰρ οὐ δυνατὸν γυμνὸν εἰς πόλεμον εἰσελ θέντα σώματι, ἢ πλεῦσαι μέγα πέλαγος μετ' ἐνδυ- μάτων, ἢ ζὴν ἄνευ τοῦ ἀναπνεῖν, οὕτως ἀδύνατον χωρὶς ταπεινώσεως καὶ συνεχούς πρὸς Χριστὸν ἱκεσίας, τὸν νοητὸν καὶ κρυπτὸν πόλεμον ἐκμαθεῖν, D καὶ τεχνικῶς τούτους καταδιώκειν καὶ βάλλειν. 46'. Ο μέγας πρακτικώτατος Δαβίδ φησι· Τὸ κράτος μου πρὸς σὲ φυλάξω, πρὸς τὸν Κύριον λέγει, ὥστε τὸ φυλαχθῆναι ἐν ἡμῖν τὸ κράτος τῆς καρδιακής νοερᾶς ἡσυχίας, ἐξ ἧς γεννῶνται πᾶσαι αἱ ἀρεταὶ, διὰ τοῦ βοηθεῖσθαι ἡμᾶς παρὰ τοῦ Κυ ρίου προσγίνεται· τοῦ καὶ τὰς ἐντολὰς δόντος, καὶ ἀφ' ἡμῶν τὴν μιαρὰν λήθην ἐκδιώκοντος, συνεχῶς παρ' ἡμῶν ἐπιβοωμένων φθαρτικὴν οὖσαν μάλιστα της καρδιακῆς ἡσυχίας τὴν ἀμέλειαν, ὡς ὕδωρ πυ- ρός· διόπερ, μοναχέ, μὴ ἐξ ἀμελείας ὑπνοῖς εἰς θά A Summa enim observatio, continuam promovet pre- 7 Psal. LVIII. cationem: precatio rursum procuratrix est summæ temperantiæ et observationis cogitationum. 94. Optimus corporis et animæ pedagogus est, indelebilis memoria mortis: et, iis quæ ante oculos jacent, omnino prætermissis, continenter cubile prævidere, in quo posthac cum refrigerio requie- scere possimus. 95. Non debet, fratres, amplecti somnum, quί perpetuo vult illæsus manere. Itaque necesse est alterum duorum, aut spoliatum virtutibus occum- bere et perire, aut mente semper armata consistere: quia nunquam non astat hostis, stipatus exercitu $110. 96. Status quidam divinus nascitur in animo nostro ex continua Domini nostri memoria, et assi- dua ejus invocatione: modo solliciti simus de fre- quentibus animi precibus erga Christum, crebris jejuniis, et operibus principatum tenentibus: re- vera, opere ipso, quod in invocatione Domini no- stri Jesu Christi consistit, semper et eodem modo peragendo præditi sinus, accenso corde exclaman- les, ut sancti nominis Jesu possimus esse partici - pes. Assiduitas enim, sive in virtute sive in vitio, mater est habitus : habitus autem, velut natura, cætera obtinet. In co itaque statu collocatus animus, hostes inquirit, ut canis laconicus in silvis lepo- rem. Ad hunc enim modum mens scrutatur per- versas cogitationes : sed ille quidem, ut conedat, hæc autem, ut labefactet. 97. Quandocunque et quotiescunque contigerit, ut augeatur in nobis numerus pravarum cogitatio- num, interjiciamus in medium earum imploratio- nem Domini nostri Jesu Christi: tumque mox eas, instar fumi in aere, videbimus evanescere: sicuti docuit experientia. Et si mens sola comprehendatur ab illis, denuo resumamus initium continentis ob)- servationis et invocationis. Quoties itaque tali quodam periculo rursum vexabimur, hoc ipsum agamus. 98. Quemadmodum fieri non potest ut quis nudo corpore descendens in prælium, victor evadat, aut cum indumentis in immenso pelago natet, aut vivat sine respiratione, ita fieri non potest ut citra hu- militatem et continuam Christi supplicationem, spiritale et secretum bellum ediscamus, et artificiose cogitationes illas expellamus et cædamus. 99. Magnus David, rerum gerendarum peritissi- mus, Dominum alloquens, ait: Fortitudinem meam ad to custodiam 87. Ita ut tota vis quietis spiritalis animi nostri, unde nascuntur omnes virtutes, con- servetur auxilio Domini: qui et præcepta dedit, et impuram oblivionem a nobis expellit, et a conti- nenter inclamantibus, ignaviam: quæ tranquillitatem mentis non aliter corrumpit, quam aqua ignem. Quamobrem, monache, ne dormias in mortem præ negligentia, sed nomine Jesu percute hostes: et, ut DE TEMPERANTIA ET VIRTUTE. CENTURIA I.

quidam sapiens dixit, adhæreat nomen Jesu spira- culo tuo, et universæ vilæ: jamque cognosces re- quietis fructum. 100. Quando nos, qui alioqui indigni sunus, ad divina et impolluta mysteria Christi, Dei summni, et extimescendi regis nostri, non sine horrore admit- timur, tunc majorem et accuratiorem temperantiam et mentis custodiam demonstrare debemus: ut ignis divinus, nempe corpus Domini nostri Jesu Christi, peccata nostra, et tam magnas quam exi- guas sordes absumat. Nam illud, statim ut ingre- ditur in nos, expellit e corde improbos spiritus ne- quitie, peccata in nobis oborta condonat : et relin- quitur animus pravarum cogitationum perturbatione vacuus. Necnon si postea, stantes ad fores cordis B nostri, diligenter animum conservaverimus, quando rursum ad ea mysteria accedimus, corpus divinum majore adhuc, majore, inquam, splendore mentem perfundit, et stella similem reddit, 1. Oblivio delere solet mentis custodiam, sicut aqua exstinguit ignem. Continua vero erga Jesum precatio, vehementi juncta temperantiæ, tandem absorbet illam e mente. Eget enim oratio tempe- rantia, non aliter quam lampas exigua, lumine lu- cernæ. 2. Elaborandum est in asservandis iis quæ sunt pretiosa pretiosa porro revera sunt, quæ nos conservant ab omni vitio, tam corporis quam ani- me. Et sunt ista, Custodia mentis, secum habens annexam invocationem Jesu Christi, profunda cor. dis semper intueri, animum perpetuo, ut ita dicam, fluctuantem tranquillum reddere, etiam ab iis cogi- tationibus quæ rectæ videntur : dare operam ut cogitationibus libenter careamus, ne fures nos la- teant. Et quamvis laboriosum sit, in conservando corde permanere, at proxima est consolatio. 3. Mens enim quæ sine intermissione custoditur, et tamen ei conceditur excipere formas, imagines et illusiones obscurorum et pravorum spirituum, solet ex eis ipsis cogitationes lucidlas concipere. Nam ut carbo flammam producit, multo magis Deus habitans in corde, ex sancto baptismale, si repc- D riat aerem intellectus nostri purum a spiritibus ne- quitiæ, sub custodia mentis asservatum, accendet intellectivam animi nostri facultatem ad contem- plationem, perinde ut flamma ceram. 4. Quemadmodum imminente pluvia fulgur volu- tatur in aere firmamenti: ita necesse est nomen Jesu Christi perpetuo versari in area cordis nostri. Quod exacte norunt, qui mentis et interni belli pe- riculum fecerunt. Sic bellum intellectuale gerimus, ut in acie. Prinum, attentione utimur : deinde, ubi hostem cogitatione ferire novimus, ipsum verbis inaledictionis in animo iracunde cædimus; tertio mox ordine, cor contorquentes, invocato Jesu Christo, imprecamur ei, ut quamprimum dissolva- Α νατον, ἀλλὰ Ἰησοῦ ὀνόματι μάστιζε πολεμίους, καὶ ὡς σοφός τις λέλεχεν, Ἰησοῦ ὄνομα κολληθήτω τῇ πνοῇ σου καὶ πάσῃ τῇ ζωῇ σου, καὶ τότε γνώσε ἡσυχίας ὠφέλειαν. ρ'. Οταν τῶν θείων καὶ ἀχράντων μυστηρίων Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ καὶ μεγάλου βασιλέως ἡμῶν την βεροῦ φρικτῶς ἀξιωθῶμεν οἱ ἀνάξιοι, τότε μάλλον τὴν νῆψιν καὶ τὴν τήρησιν τοῦ νοὸς καὶ ἀκρίβειαν ἐπιδειξώμεθα, ἵνα καταναλώσῃ ἡμῶν τὰς ἁμαρτίας, καὶ τὰ μικρὰ καὶ τὰ μεγάλα ξυπάσματα, τὸ πῦρ τὸ θεϊκὸν, ἤγουν τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χρι στοῦ. Καὶ γὰρ εἰσερχόμενον ἐν ἡμῖν, τὰ πονηρά πνεύματα τῆς πονηρίας εὐθὺς ἐκ τῆς καρδίας ἀπο ελαύνει, καὶ τὰς ἁμαρτίας τὰς προγενομένας ἡμῖν συγχωρεῖ, καὶ καταλιμπάνεται ὁ νοῦς χωρὶς ὀχλή σεων πονηρών λογισμῶν· καὶ εἴπερ μετὰ ταῦτα ἀκριβῶς τὸν νοῦν τηρήσωμεν, καὶ ἐν πύλῃ καρδίας ἡμῶν στῶμεν, ὅτε πάλιν καταξιωθῶμεν, μᾶλλον ἔτι καὶ μᾶλλον λαμπρύνει τὸν νοῦν, καὶ ἀστεροειδῆ αὐτ τὸν τὸ θεῖον σῶμα ἀπεργάζεται. ΔΕΥΤΕΡΑ ΕΚΑΤΟΝΤΑΣ. α. Λήθη σβεννύειν οἶδε νους φυλακὴν, ὥσπερ σβέννυσι πῦρ ὕδωρ συνεχής δὲ Ἰησοῦ εὐχὴ εἰς τέλος αὐτὴν ἐκδαπανᾷ τῆς καρδίας μετὰ νήψεως συντόνου· χρήζει γὰρ ἡ εὐχὴ τῆς νήψεως, ώσπερ λαμπάδιον φωτὸς λύχνου. β'. Πονεῖν δεῖ ἐπὶ τῇ φυλακῇ τῶν τιμίων τίμια δὲ ὡς ἀληθῶς, τὰ φυλάσσοντα ἡμᾶς πάσης κακία; αἰσθητῆς τε καὶ νοητῆς. Ταῦτα δὲ εἰσι φυλακὴ νες σὺν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐπικλήσει, βλέπειν τε ἀεὶ εἰ; τὸ βάθος τῆς καρδίας, καὶ ἡσυχάζειν ἀεννάως τ διανοίᾳ, ἵν' οὕτως εἴπω, καὶ ἐκ τῶν δοκούντων λογι σμῶν εὑρίσκεσθαι, ἵνα μὴ λανθάνωσιν οἱ κλέπτα καὶ εἰ καὶ πονοῦμεν τῇ καρδίᾳ παραμένοντες, Ελ ἐγγὺς ἡ παράκλησις. γ'. Πέφυκε γὰρ ἡ καρδία ἀδιαλείπτως τηρουμένη, καὶ συγχωρουμένη, τάς μορφάς, καὶ τὰς εἰκόνας, καὶ τὰς φαντασίας δέχεσθαι τῶν σκοτεινῶν καὶ τ νηρῶν πνευμάτων, λογισμούς φεγγοειδεῖς ἐξ ἑαυτῶν κυίσκειν. Ωσπερ γὰρ κάρβων γεννά φλόγα πο μᾶλλον ὁ ἐνοικῶν τῇ καρδίᾳ Θεὸς ἀπὸ τοῦ ἁγίου 3- πτίσματος, εἴπερ εὑρίσκει τὸν ἀέρα τῆς διανοίας ἡμῶν καθαρὸν ἀνέμων πονηρίας· καὶ ὑπὸ φυλακή; νος τηρούμενον, ἀνάπτει τὸ διανοητικὸν ἡμῶν τις θεωρίαν, ὡς φλὺξ κηρόν. δ'. Δεῖ γὰρ ἀεὶ στρέφειν ἐν χωρήματι καρεα; ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ὄνομα, ὥσπερ καὶ ἀστραπὴν στρέφεσθαι ἐν ἀέρι τοῦ στερεώματος ὑετοῦ μέλλον τος. Καὶ γὰρ τοῦτε ἴσασιν ἀκριβῶς οἱ πεῖραν τοῦ κα ἔχοντες καὶ τοῦ ἔνδον πολέμου, ὡς καὶ ἐν τάξε:· οὕτω τὸν νοητὸν πόλεμον στρατηγῶμεν· πρώτοι προσοχῇ· εἶτα τὸν ἐχθρὸν λογισμῷ γνόντος παρα βαλόντα, λόγοις κατάρας ἐν καρδίᾳ μετ' ὀργῆς αὐτὴν βάλλομεν τρίτη τάξις εὐθὺς, κατεύξασθαι κατ' α τοῦ, συστρέφοντας τὴν καρδίαν τῇ ἐπικλήσει την HESYCHI PRESBYTERI CENTURIA SECUNDA.

PATROL. GR. XCIII. lucrum inde consecuturos, et vindictam. mentis, et puritas cordis, quæ est et dicitur tem- perantia, non potest ad rem ullam anima spirit- perpetrando peccato, beati censentur apud Deum, quo si recipiantur, sensilia funt et crassa. Virtus autem operandi studiosa, promerente et opem fe- circa corpus versantur, et partem corporis affecti- Χριστοῦ, ἵν' εὐθέως καταλυθῇ τὸ δαιμόνιον ίνδαλμα, τοῦ μὴ ἐξακολουθῆσαι τῇ φαντασίς τὸν νοῦν, ὡς νήπιον ὑπὸ φαντασιςσκόπου τινὸς πλανώμενον. ε'. Κοπιάσωμεν ὡς ὁ Δαβίδ, κράζοντες τὸν Ἰησοῦ Χριστέ, μὴ βραγχιασάτω ἡμῶν ὁ λάρυγξ, καὶ μὴ ἐκλίπωσιν οἱ νοητοὶ ἡμῶν ὀφθαλμοὶ ἀπὸ τοῦ ἐλπί ζειν ἡμᾶς ἐπὶ Κύριον τὸν Θεὸν ἡμῶν, τῆς παρα βολῆς ἀεὶ μεμνημένοι τοῦ κριτος τῆς ἀδικίας, ἣν εἶπεν ὁ Κύριος, πρὸς τὸ δεῖν ἡμᾶς πάντοτε προς- εύχεσθαι, καὶ μὴ ἐν. κακεῖν, καὶ τὸ κέρδος εὑρήσομεν καὶ τὴν ἐκδίκησιν. ς'. Ωσπερ ὁ τῷ ἡλίῳ ἀτενίζων, ἀδύνατον μὴ πλουσίως τὰς όψεις καταυγάζεσθαι· οὕτως ὁ ἀεὶ ἐγκύπτων εἰς ἀέρα καρδίας αὐτοῦ, οὐ δυνατὸν μὴ φωτίζεσθαι. ζ'. Ὡς ἀδύνατον, τὴν παροῦσαν ζωὴν ζήν ἄνευ Β τοῦ ἐσθίειν καὶ πίνειν, οὕτως ἀδύνατον χωρὶς φυλα- κῆς νοὸς καὶ καθαρότητος καρδίας, δ ἐστι καὶ λέγεται νῆψις, εἰς τι πνευματικὸν καὶ ἀρέσκον Θεῷ φθάσαι τὴν ψυχὴν, ἢ ἐλευθερωθῆναι τῆς κατὰ διάνοιαν άμαρ- τίας, εἰ καὶ βιάζεται τις ἑαυτὸν διὰ τὸν φόβον τῶν κολάσεων μὴ ἁμαρτάνειν. * η'. Πλὴν καὶ οἱ τῆς κατ᾽ ἐνέργειαν ἁμαρτίας βία τινὶ ἀπεχόμενοι, μακάριοι παρά τε τῷ Θεῷ καὶ ἀγ- γέλοις, καὶ ἀνθρώποις, ὅτι βιασταὶ τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν εὑρίσκονται, θ'. Τοῦτο θαυμαστὸν τῆς ὠφελείας τῆς τοῦ νοῦ ἡσυχίας, ὅτι πάντα τὰ ἁμαρτήματα κατὰ νοῦν πρό τερον κρούονται ἐν λογισμοῖς μόνον· ὥστε εἰ παρα- δεχθῶσι παρὰ τῆς διανοίας, γενέσθαι αἰσθητὰ καὶ παχέα. Αμαρτήματα πάντα εκκόπτει ή πρακτική ἀρετὴ ἐν τῷ ἔσω ἡμῶν ἀνθρώπῳ, μὴ ἐῶσα ταῦτα εἰς ἔργα ἀχθῆναι πονηρά, τῇ ροπῇ καὶ ἀντιλήψει τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. ι'. Εἰκὼν τῆς ἐξωτέρας καὶ αἰσθητής και σωματι κῆς ἀσκήσεως, ἡ Παλαιὰ Διαθήκη· τὸ δὲ ἅγιον Εὐαγγέλιον, ὅ ἐστιν ἡ Καινὴ, εἰκὼν τῆς προσοχῆς, ήγουν τῆς καθαρότητος της καρδίας. Καὶ ὥσπερ ἡ Παλαιὰ οὐκ ἐτελείου, οὔτε ἐπληροφόρει τὸν ἴσω ἄνθρωπον εἰς θεοσέβειαν (Οὐδένα γάρ, φησὶν ό Από στολος, νόμος ἐτελείωσε), μόνα δὲ τὰ παχέα ἁμαρ- τήματα διεκώλυε (τοῦ γὰρ κωλῦσαι μὴ ἐκβαλεῖν τὸν ὀφθαλμὸν καὶ ὀδόντα τοῦ πλησίον, τὸ καὶ τοὺς λογι σμοὺς ἀπὸ καρδίας ἐκκόψαι, ὅπερ ἐστὶ τοῦ Εὐαγγελίου διάταγμα, καὶ τὰς πονηρὰς ἐνθυμήσεις, μεῖζόν τι p εἰς καθαρότητα ψυχῆς)· οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς σωματικής δικαιοσύνης καὶ ἀσκήσεως, νηστείας λέγω, ἐγκρα τείας, χαμε, οίκς, ἀγρυπνίας, στάσεως, καὶ τῶν 20: πῶν, ἅ περὶ τὸ σῶμα πεφύκασι, καὶ τὸ παθητικών μέρος τοῦ σώματος ήσυχάζειν ποιεῖ ἀπὸ τῆς κατ' ενέργειαν ἁμαρτίας, ὥσπερ εἶπον περὶ τῆς Παλαιᾶς, καλά τε ὄντα καὶ ταῦτα· παιδαγωγία γάρ εἰσι τοῦ ἔξω ἡμῶν ἀνθρώπου, καὶ φρουρὸς τῶν κατ' ενέργειαν κακῶν, οὐ μὴν καὶ τῶν κατὰ διάνοιαν ἁμαρτημάτων κωλυτικά, οἷον ἀπαλλάξαι ἡμᾶς σὺν Θεῷ παντελῶς φθύνου, ὀργῆς, καὶ τῶν λοιπῶν. - A tur eligies demonis : ne mens sectetur imagina- tionem, more pueri, qui seducitur ab illusore quo- piam. G ** Psal. LXVUI, ✿. 5. Elaboremus, Davidis in morem vociferantes, desu Christe, ne irraucescant fauces nostra : new deficiant intellectuales oculi nostri ", dum spera- mus in Domino Deo nostro: memores semper di- ctæ a Domino parabolæ, de judice iniquitatis: quæ innuit, semper nos precari debere, et non fatigari, 6. Ut qui intentis oculis solem intuetur, non po- test visum abunde illustratum non habere: ita qui semper incumbit in aerem cordis sui, non potest non illustrari. 7. Quemadmodum absque cibo potuque vitam hanc vivere non possumus : ita, si desit custodia lem et Deo gratam pervenire, aut animi pecca liberari etiamsi metu pœnarum sibi vim quis in- ferat, ad vitandum peccatum. 8. Verumtamen et qui vi quadam abstinent a angelos, et homines : quia violenti, raptores esse regni cœlorum inveniuntur. 9. Inter commoda quæ referuntur ex tranquilli - tate animi, hoc mirum est, quod omnia peccata prius cogitationibus duntaxat pulsant animum : a rente Domino nostro Jesu Christo, abscindit uni- versa peccata in homine nostro interno, ne sinat ea deduci in opera prava. 10. Vetus Testamentum est imago externæ, sen- sibilis et corporeae exercitationis. Sanctum au- tem Evangelium, quod est Novum Testamentum, imago est attentionis sive puritatis cordis. Et quem- admodum Vetus illud interiorem hominem per- fcctum et certiorum non faciebat in cultu divino (Neminem enim, inquit Apostolus, ad perfectum adduxit lex *), sed sola crassiora peccata probibe- bat (nam cogitationes cordis et pravas animi con- ceptiones amputare, quod est præceptum Evangeli- cum, præstantius quiddam est ad munditiam ani me, quam vetare ne quis cruat oculum ant den- tem proximi): eodem modo et in externa justitia et exercitatione, jejunio videlicet, continemia, cum dormitur humi, vigiliis, quiete, et reliquis que bus obnoxiain componunt, ne peceatum in corpus externum erumpat, ut de Veteri Testamento disi- mus; quanquam et hæc quidem bona sunt; cru- diunt enim exteriorem nostrum hominem, et tuen- tur ab externis vitiis in actum prorumpentibus ; non tamcn animi peccata coercent : cujusmodi est, liberare nos prorsus, opitulante Deo, ab invidia, wa, et reliquis affectibus. 89 Hebr. vi, 19. DE TEMPERANTIA ET VIRTUTE. CENTURIA II.

11. Cordis autem puritas, conservatio scilicet et A eustodia mentio, cujus typus est Novum Testamen- : tum, si asservetur a nobis, ut decet, adfectiones omnes et universa vitia e corde radicitus amputat : et contra introducit befitiam, bonam fiduciam, com- punctioneri, lactam, lacrymas, nostri ipsorum e peccatorum nostrorum notitiam, memoriam mortis, verpur burnihinics, dilectionem ingentem tam erga Dongi quam orga homines, et inherentem cordi divinum anorem. 42. Sicut is qui facit iter in terra, non potest aerem) istum non dividere: ita fleri non potest, ut cor humanum perpetuo non impugnetur a demo- nibus, aut clam torqueatur ab illis, etiamsi fr- quenti occupetur exercitio corporali. 15. Si velis in lomino, non opinione solum, esse monachus bonus, æquus, et Deo semper unitas, sed revera et facto ipso talis esse desideras, eeelare pro viribus attentionis virtutem quæ est oustedin et conservatio memtis, consummatio suavitatis ipsius cords, requtes illusionibus vacua, beatus anime status, res quæ apud paucos reperitur. 14. The dicuntur menti philosophis deditae ; illud : Pergo hac vià èum multa tribulatione, el ar- denti desiderio, cum humili et crebra Jesu Christi deprecatione, cum silentio labiorum tam sensilium quam intellectualium, clum abstinentis cibi et potus, rerumquo omnium obnoxiarum peccato; perge hac, duce intellectu, scile et prudenter, et hac, juvante @ Deo, te docebit, perspicuum faciet, illustrabit, in- t. lligere faciet, conservabit, et erudies, quas prius animo consequi non poteras, dum ambutares in tenebris affectionum, et abysso oblivionis et confu- sionis involatus, quid sit opus tenebrarum, igno- rares. 45. Quemadmodum valles copiosius praebent br imentum : ita hæc via omne bonum augebit in corde to: imo potius Dominus noster Jesus Chri- stus, sine quo nihil possumus facere, suppeditabit hæc tibi. Et hanc scałam primum reperies: deinde librum, qui legi solet : postea cum profeceris, civie tatem ipsam Jerusalem cœlestem invenies, Chri- stumque regem virium Israelis intellectu manifeste conspicies. 16. Dæmones semper illusione et mendacio nos inducunt ad peccandum. Nam per illusionem, avaritia et lucrum miserun Judam seduxerunt, ut proderet Dominum et Deum omnium. Men- dacio vero, dum recreatione corporea nullius mo- menti, honore, quæstu, et gloria propositis, illum strangulatione deturbarunt : et infelices pro sua ipsorum illusione, suggestionem dico, prorsus con- trarium ei rependentes, mortem æternam illi con- eiliarunt. 17. Vide, quo pacto hostes salutis nostræ illu- sione mendacie, vanisque pellicitationibus, labi nos faciunt. Eumdem in modum etiam ipse Satan a suis elationibus, instar fulguris, effractus est, cum τα'. 'Η δὲ καθαρότης τῆς καρδίας, ἔγουν ἡ τοῦ νοῦ τήρησις καὶ φυλακή, ἧς τύπος ή Καινή Διαθήκη, εξ- περ ὡς δεῖ παρ' ἡμῶν φιλάττεται, πάντα τὰ πάθη καὶ πάντα τὰ κακὰ, ἀπὸ καὶ σίας ἐκριζοῦσα ἐκκόπτει, καὶ ἀντεισάγει χαρὰν, εὐελπ ττίαν, κατάνυξιν, πέν θος, δάκρυα, ἐπίγνωσιν ἡμῶν ἑαυτῶν, καὶ τῶν ἁμαρ τημάτων ἡμῶν, μνήμην θανάτου, ταπείνωσιν ἀληθῆ, ἀγάπην τε ἄπειρον, πρός τε Θεὸν καὶ ἀνθρώπους, καὶ ἔρωτα θεῖον ἐγκάρδιον. ιβ'. ὡς οὐκ ἔνι μὴ τέμνειν τοῦτον τὸν ἀέρα ἐν τ βαδίζοντα, οὕτω μήτε πολεμείσθαι αεννάως επ δαιμόνων καρδίαν ἀνθρώπου ἀδύνατον, ἢ ὑπ' αὐτῶν κρυπτῶς ἐνεργεῖσθαι, κἂν σωματικὴν ἄσκιών κλ λὴν ἔχῃ. ιγ'. Εἴπερ ἐν Κυρίῳ θέλεις μὴ δοκήσει μόνον εἶναι μοναχὸς, καὶ χρηστὸς, καὶ ἐπιεικῆς, καὶ θεῷ πάντοτε ἠνωμένος, ἀλλὰ καὶ ἀληθείᾳ καὶ ἔργῳ τοιοῦτος εἶναι βούλει, προσοχικὴν ἀρετὴν πάσῃ δυνάμει μέτελθε, ἢ ἐστι νοός φυλακή, νοῦ τήρησις, καὶ τελείωσις και διακῆς γλυκείας, ήσυχία ἀφάνταστος, μακαρία χῆς κατάστασις, πράγμα οὐκ ἐν πολλοῖς εὐρισμέ μενον. εδ'. Ταῦτα γὰρ λέγονται νοὶ τῇ φιλοσοφία και Οδευε ταύτην ἐν πολλῇ θλίψει, καὶ θερμή προδο μία, σὺν εὐχῇ Ἰησοῦ Χριστοῦ, σὺν τα πεινώσει και πυκνότητι καὶ σιωπῇ αἰσθητῶν χειλέων καὶ νοητών, σὺν ἐγκρατείς βρωμάτων καὶ πομάτων, καὶ παντός ἐφαμάρτου πράγματος· ἔδευε ταύτην ἐν διῷ δαπ νοίας επιστημόνως ἐν φρονήσει· καὶ αὕτη σε διδάξει σὺν Θεῷ, καὶ γνωριεῖ, καὶ φωτίσει, καὶ συνετίσει, καὶ φυλάξει, και μαθητεύσει σε ἅπερ πρότερον με βεῖν εἰς νοῦν ἀδυνάτως εἶχες, ἐν σκότει παθών περι πατῶν, καὶ σκοτεινὸν ἔργον καὶ ὑπὸ λήθης καὶ συν χύσεως ἀθύσσου καλυπτόμενος. ιε'. Ὥσπερ αν κοιλάδες πληθύνουσι σίτον, ούτος αὕτη πληθύνει ἐν τῇ καρδίᾳ ἀγαθὸν ἅπαν. Μάλλο δὲ ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, ταῦτα παρέξει σαι, οὗ χωρὶς οὐ δυνάμεθα ποιεῖν οὐδέν. Καὶ πρῶτ μὲν κλίμακα αὐτὸν εὑρήσεις; ἔπειτα δὲ βίβλον έχει γινωσκομένην, είνα προκόπτων εὑρήσεις αὐτήν τ λιν Ἱερουσαλήμ ἐπουράνιον, καὶ τὸν βασιλέα Χριστίν τῶν δυνάμεων Ἰσραὴλ ἐνεργῶς νοητῶς ἄβει. ις'. Διὰ φαντασίας καὶ ψεύδους δεὶ οἱ δαίμονες ἐνάγουσιν ἡμᾶς εἰς τὸ ἁμαρτάνειν· καὶ γὰρ ἐν pr τασία φιλαργυρία καὶ κέρδος τὸν ἄθλιον Ιπ παρεσκεύασαν παραδοῦναι τὸν Κύριον καὶ Θεὸν τῶν ἁπάντων· διὰ δὲ ψευδοῦς καὶ οὐτιδανῆς ἀναπαύπως σωματικῆς καὶ τιμῆς, καὶ κέρδους, και δέξης ἀγχόνη αὐτὸν περιέβαλε, καὶ τὸν αἰώνιον θάνατο αὐτῷ προεξένησαν· ἀπεναντίας οι δείλαιοι πάμ πει τῆς ἑαυτῶν φαντασίας, της προσβολής, λέγω, αὐτ ἀνταμειψόμενοι. τζ'. Ορα, πῶς διὰ φαντασίας καὶ ψεύδους, καὶ κενῶν ὑποσχέσεων ἡμᾶς πτωματίζουσιν οἱ ἐχθρο τῆς σωτηρίας ἡμῶν. Καὶ αὐτὸς ὁ Σατέν οὕτως εκ τῶν ὑψωμάτων ὡς ἀστραπὴ κατερράγη ισοθείαν HESYCHII PRESBYTERI

φαντασθείς. Καὶ οὕτω πάλιν τὸν Ἀδὰμ ἐχώρισε Α Θεοῦ, θεϊκὸν ἀξίωμα φαντάσας αὐτὸν, καὶ οὕτω πάντας τοὺς ἁμαρτάνοντας ἀπατᾷν ὁ ψεύστης και δόλιος είωθεν ἐχθρός. της. Πικραινόμεθα τὴν καρδίαν ὑπὸ τοῦ λογισμών πονηρίας, όταν προσοχῆς καὶ Ἰησοῦ εὐχῆς πρὸς πολὺ ὑπὸ λήθης ἀμελοῦντες ἀπαγώμεθα ο γλυκαινό- μεθα δὲ πάλιν ἐν αἰσθήσει καὶ ἡδύτητί τινι ἀγαλ λιάσεως μακαρίας, ὅταν τὰ προειρημένα κραταιώς καὶ προθύμως ἐν τῷ ἐργαστηρίῳ τῆς διανοίας ἐμ- μελῶς διὰ ἔρωτος θείου ἐπιτελῶμεν· τότε γὰρ οὐ δι' ἄλλο τι τῇ καρδιακῇ ἡσυχία βαδίζειν προθυμού- μεθα, ἀλλ᾽ ἢ διὰ τὴν ἑαυτῆς ἐν τῇ ψυχῇ γλυκείαν ἡδονὴν καὶ τέρψιν. ιθ'. Επιστήμη ἐπιστημῶν, καὶ τέχνη τεχνῶν, ἡ τῶν κακούργων λογισμῶν ἐστι τέχνη. Έστιν οὖν ἄριστος τρόπος καὶ τέχνη αὐτῶν, τὸν ἐν Κυρίῳ τὴν φαντασίαν βλέπειν τῆς προσβολῆς, καὶ φυλάττειν τὴν διάνοιαν, ὥσπερ τὸν αἰσθητὸν φυλάσσομεν ὀφθαλμόν, καὶ ὀξέως μετ' αὐτοῦ βλέπομεν τὸν πλῆξαι τοῦτον ἐκ συμβάσεως ερχόμενον, καὶ ὅση δύναμις πᾶν κάρτ φος κωλύομεν ἐξ αὐτοῦ. κ'. ὡς οὐ τέξεται χιών φλόγα, ἢ μόνο πύρ γεν νήσει, ἢ ράμνος οῦκον, οὕτως οὐκ ἐλευθερωθήσετας παντὸς ἀνθρώπου καρδία ἀπὸ δαιμονικών λογισμῶν. καὶ ἔργων καὶ λόγων, μὴ καθάρασα τὰ ἔνδον· καὶ νῆψις σὺν εὐχῇ Ἰησοῦ συνάψει νῆψιν, καὶ ταπείν σιν καὶ ψυχικὴν ἡσυχίαν κατορθοῦσα, καὶ ἐπειγομένη σὺν προθυμία πολλῇ, καὶ ἐδεύουσα. Αλλ' ἀνάγκη στειρεῦσαι τὴν ἀπρόσεκτον ψυχὴν παντὸς ἀγαθοῦ καὶ τελείου νοήματος, ὡς ἡμίονον ἄκαρπον, ᾗ οὐκ ἔστι σύνεσις πνευματικῆς συνέσεως · ὄντως εἰρήνη ἐστὶ τῆς ψυχῆς τὸ γλυκὺ πράγμα καὶ ὄνομα, καὶ κένωσις νοημάτων ἐμπαθῶν. και. Ὅταν κακῶς συμφωνήσῃ ἡ ψυχὴ μετὰ τοῦ σώματος, τότε ἄμφω οἰκοδομοῦσι πόλιν κενοδοξίας, καὶ ὑπερηφανίας, καὶ τοὺς ἐν αὐτοῖς κατοικοῦντας ἀσεβεῖς λογισμούς. Ὁ δὲ Κύριος τῷ φόβῳ τῆς γεέννης τὴν ὁμοφωνίαν αὐτῶν συγχεῖ τε καὶ διαιρεῖ, ἀλλότρια τε καὶ ἐναντία τῷ σώματι, τὴν κυρίαν ψυχὴν λαλεῖν τε καὶ φρονεῖν ἀναγκάζων. Ἐξ οὗ φόβος καὶ διαμε- ρισμὸς αὐτοῖς συμβαίνει, διὰ τὸ, τὸ φρόνημα τῆς σαρκὸς, ἔχθραν εἰς Θεὸν εἶναι, καὶ τῷ τοῦ Θεοῦ νόμῳ D μὴ ὑποτάσσεσθαι. κβ'. Τὰ καθ᾿ ἡμέραν ἡμῶν ἔργα δεν σταθμίζειν καθ' ώραν καὶ προσέχειν, καὶ κούφα ὅση δύναμις ἐπ᾽ ἀνάγκαις ποιεῖν τῇ ἑσπέρᾳ διὰ τῆς μετανοίας, εἴ γε βουλόμεθα σὺν Θεῷ τῆς κακίας περιγενέσθαι. Καὶ σκοπεῖν δεῖ, εἰ κατὰ Θεὸν τελοῦμεν πάντα τὰ αἰσθητὰ καὶ φαινόμενα ἡμῶν ἔργα κατ' ἐνώπιον Θεοῦ καὶ μόνον, ἵνα μὴ ὑπὸ τῶν αἰσθήσεων ἀλόγω; κλεπτώμεθα. κγ'. Ἐὰν τὸ καθ' ἑκάστην κερδαίνωμεν σὺν Θεῷ ἐκ τῆς ἡμῶν νήψεως, οὐκ ὀφείλομεν αδιαφόρως ανα στρέφεσθαι καὶ ζημιοῦσθαι διὰ πολλῶν συντυχιῶν Επισφαλῶν, ἀλλὰ μᾶλλον καταφρονεῖν δεῖ τῶν μα - se Deo qualem imaginaretur. Eadem rursum ra- tione Adam defecit a Deo: eum majestatem divinam imaginatione quadam sibi arrogare vellet. Et ita mendax et dolosus hostis omnes, qui peccant, ciro cumvenire solet. . ' 18. A veneno cogitationum perversarum exacer- bamur animo, quando attentione Jesuque depre- catione dia neglectis, nos abducit oblivio. Contra vero dulcescimus, ex perceptione et suavitate quadam beatae exsultationis, quanda constanter, alacriter et studiose in ollicina mentis, amore đivino ducti, ista, quæ ante diximus, exsequimur. Tunc enim nullam aliam ob causam quieto corde vivere exoptamus, quam ob suavem illius in anima voluptatem et delectationem. 19. Ars artium, et scientia scientiarum, est ars malignarum cogitationum. Modus igitur optimus et ars earum est, conspecta, Domino favente, sugge stionis imaginatione, conservare animum : sicuti sensibilem oculum custodimus, et eo acute videmus casu venientem ad percutiendum illum, ac pro vi- ribus ab eo festucam omnem arcemus. 20. Quemadmodum nix non pariet flammam, nec squa producet ignem, aut spina Scum : ita cor cu- jusvis hominis, nisi purgaverit interiora, non libe rabitur dæmoniacis cogitationibus, operibus ef sermonibus: nisi etiam attentio, juncta deprecationi Jesu, accendat temperantiam, qua humilitatem et quietem animi dirigente, cor deducatur, et valde alacriter incedat. Sed necessario evadet anima, quæ non attendit, sterilis totius boni et intelligentiæ perfect, perinde ac mulus inutilis, cui non est intellectus sapientiæ spiritalis. Profecto par est suavitas animæ, tam re, quam nomine, et evacua- tio cogitationum deditarum affectionibus. 21. Quando vitiose concordat anima cum corpore, tunc ambo construunt civitatem vanæ glorie, et superbis turrim, habitantes etiam in eis impias cogitationes. Cæterum Dominus, eorum concordiam metu gehennæ confundit ac dividit : dum cogit principatum tenentem animam sentire et loqui aliena et contraria corpori. Ex quo metu oritur illis divi sio : eo quod prudentia carnis inimica sit Deo, et legi divinae non sit subjecta. 23. Debemus opera nostra quotidians singulis horis ponderare et observare : eaque vespertino tempore, pro virili, necessitatum habita ratione, benefcio penitentiæ allevare, si quidem, favente Deo, vitium superare volumus. Animadvertendum est etiam, an universa opera nostra externa coram Deo conspicua, ex sententia divina peragantur : hac etiam solum de causa, ne irrationali modo subripiamur a sensibus. 23. Si, opitulante Deo, ex tenperantia nostra loc lucri quotidie fecerimus, non debemus sine discri– mine conversari, ne damnum ex variis conversatio- nibus erroneis contrahamus : sed potius, amabili et DE TEMPERANTIA ET VIRTUTE. CENTURIA II 15:8

dulci virtutis quaestu et honestate contenti, vanas conversationes contemnere debemus. 24. Justa ratione triplicem animæ facultatem movere debemus secundum naturam, quemadmo- dum a Deo creata est. Vim equidem irascendi mo- veamus adversus externum nostrum hominem, et contra Satanam serpentem. Irascimini, inquit, adversus peccatum, hoc est, inter cæteros ipsi dia- bolo. Irascimini, ait, ne pecretis in Deum". At cu- piditatis facultatem movere convenit erga Deum et virtutem. Rationalem autem animæ partem in eo collocabimus ordine, ut his ambabus sapienter et discrete precipiat, arguat, plectat, et nililominus, ut rex servis, imperet. Itaque ratio quæ secundum Deum viget in nobis, moderatur illas. Εt quamvis affectiones adversus rationem tumultuentur, et do- B mipari nitantur, rationem tamen his præficiemus. Laquit enim frater Domini: Si quis in verbo non offendit, hic perfectus est vir”: et cætera. Ita ut vere dicamus, omnem iniquitatem et omne pecca- tum, et rursum virtutem omnem atque justitiamı, per hasce tres perfici. 25. Tunc obtenebratur animus, et sine fructu manet, quando sæculares sermones loquitur, aut cum illis ab intellectu susceptis confabulatur : aut quando vane rebus quibusdam sensilibus una cum mente corpus occupatur : aut monachus vanitati- bus seipsum tradit. Mox enim, etiam dum hæc agit, perdit fervorem, compunctionem, liberam in Deo fiduciam atque notitiam. Nam quanto diligen- tius observamnus animum, tanto magis illustramur : et quanto minus attendimus, tanto majoribus obrui- mur tenebris. 26. Qui quotidie mentis pacem et quietem prose- quitur et quærit, is sensibile quidvis facile contem- nit, ne frustra laboret. Quod si propriam conscien- tiam eludat, mortifero oblivionis sommo acerbe dor- miet: quo ne dormiat, sanctus David precatur ”. Ait enim Apostolus : Scienti bonum facere, el non facienti, peccatum est illi ss. og, 27. Revertitur autem animus ab incuria in pro- prium ordinem et temperantiam, si denuo benefi- cium diligentiæ consequatur : et si activam mentis nostra facultatem rursum collocemus in ferventi D studio. 28. Asinus molaris non progreditur extra circu- lum, in quo detinetur alligatus. Nec mens, quæ non castigat sui partes interiores, profciet in virtute perfectrice sed oculis internis perpetuo excæcata non potest intueri virtutem, nec desum lumine ful- gentem. 29. Equus ferox et contumax cum exceperit sessorem, subsilit : mens vero voluptati dedita, vel sola limina ingrediens delectabitur lumine divino conceptionibus liberata : et ca, sibipsi renuntians, es philosophica facultate unentis activa progredietur Α ταίων, διὰ τὸ ἐράσμιον καὶ γλυκὺ τῆς ἀρετῆς κέρδος καὶ κάλλος. κδ. Δικαίως κατὰ φύσιν ὥσπερ ἐκτίσθη ὑπὸ θεοῦ, ὀφείλομεν κινεῖν τὸ τριμερὲς τῆς ψυχῆς. Κινώμεν τὸν θυμὸν μὲν κατὰ τοῦ ἐκτὸς ἡμῶν ἀνθρώπου, καὶ τοῦ ὄψεως Σατᾶν. Οργίζεσθε, φησί, κατὰ τῆς ἀμερ τίας, τουτέστιν, ἐν αὐτοῖς καὶ τῷ διαβόλῳ· Οργίζει σθε, φησίν, ὅπως μὴ εἰς Θεὸν ἁμαρτάνητε· τ ἐπιθυμητικὸν δὲ χρὴ κινεῖν, πρός τε Θεὸν καὶ ἀρχ τὴν τὸ δὲ λογικόν, τούτοις ἀμφοτέροις μετά σοφίας τε καὶ ἐπιστήμης τάξωμεν διατάττεσθαι, νουθετείν, τιμωρεῖσθαι· καὶ ὅμως ἄρχειν, ὡς βασιλεὺς ἄρχει δούλων. Καὶ κατὰ Θεὸν ταῦτα ὁ λόγος ὁ ἐν ἡμῖν δαι κυβερνᾷ. Καὶ εἰ πρὸς τὸν λόγον τὰ πάθη στασιάζει καὶ ἡγεμονεύει, τὸν λόγον τούτοις ἐπικαταστήσωμεν φησὶ γὰρ ὁ τοῦ Κυρίου ἀδελφὸς, Εἴ τις ἐν λόγῳού πταίει, οὗτος τέλειος ἀνὴρ, καὶ τὰ ἑξῆς· ἐπειδή ἀληθῶς φάναι, πᾶσα ἀνομία καὶ ἁμαρτία διὰ τῶν τριῶν τούτων ἐπιτελεῖται, καὶ πᾶσα ἀρετὴ καὶ κα καιοσύνη, δι' αὐτῶν πάλιν τῶν τριῶν τούτων. κε'. Τηνικαῦτα ὁ νοῦς σκοτίζεται, καὶ ἄκαρπος μέσ νει, ἡνίκα ἂν ἡ λόγους κοσμικούς λαλήσῃ, ή κατά διάνοιαν καταδεξάμενος προσομιλήσῃ αὐτοῖς, ἢ εἰς αἰσθητά τινα τὸ σῶμα σὺν τῷ νῷ ματαίως ἐνασχος. ή ματαιότησιν ὁ μοναχὸς ἑαυτὸν ἐκδῷ. Εὐθέως γὰρ καὶ παρ' αὐτὰ ἀπολεῖ τὴν θέρμην καὶ κατάν ξιν, καὶ τὴν ἐν Θεῷ παρρησίαν τε καὶ γνῶσιν· ὅσον γὰρ προσέχομεν τῷ νῷ, φωτιζόμεθα, καὶ ὅσον ε προσέχομεν σκοτιζόμεθα. κς'. Ο γὰρ καθ' ἑκάστην ἡμέραν τὴν τοῦ νοῦ εἰ ρήνην καὶ ἡσυχίαν διώχων καὶ ζητῶν, οὗτος βαδίως καταφρονήσει αἰσθητοῦ παντός, ἵνα μὴ μάτην κοπιᾷ. Εἰ δὲ παραλογίζεται τὴν ἰδίαν συνείδησιν, τ κρῶς ὑπνώσει τὸν τῆς λήθης θάνατον· οὗ δὴ ἀπεί χεται τοῦ μὴ ὑπνῶσαι ὁ ἅγιος Δαβίδ· φησί γάρι Απόστολος, Τῷ εἰδότι καλὸν ποιεῖν· καὶ μὴ ποιοῦντι, ἁμαρτία αὐτῷ ἐστιν. κζ'. Ἔρχεται δὲ ὁ νοῦς ἐξ ἀμελείας εἰς τὴν ἰδίαν πάλιν τάξιν καὶ νῆψιν, εἴπερ αὖθις ἐπιμελείας τύχη καὶ ἐὰν τὸ πρακτικὸν ἡμῶν τοῦ νοὸς ἐν θερμή στον δῇ πάλιν στήσωμεν. κη'. Οὐ προβήσεται μυλικὸς ὄνος κύκλῳ ἐν ᾧ στ εδέθη· οὔτε νοῦς προβήσεται ἐν ἀρετῇ τελειοποί μὴ τὰ ἔνδον ἑαυτοῦ διορθωσάμενος τυφλώττοντι κα ἐν τοῖς ἔνδον ὄμμασιν, ἀδύνατον ὁρᾷν καὶ ἀρετὴν, καὶ φωτο μαρμαρυγοῦντα τὸν Ἰησοῦν. κθ'. Ιππος μὲν θρασύς τις καὶ γαῦρος ἐξάλλεται ἐπιβάτην δεξάμενο; νοῦς δὲ τερπόμενος, τερηθή. σεται ἐν φωτὶ Κυρίου, εἰσδύνων εἰς τὰς πρωίας, την μάτων ἐλευθεροῦμενος· πορεύσεται ἐκ δυνάμεως μι λοσοφίας νοῦ, πρακτικὸν αὐτὸς ἑαυτὸν ἀνανεύων εκ 5. Οι 17. • Psal. IV, Jac. 111, 2. is Psal. XII, 1 seqq. * Jac. IV, HESYCHII PRESBYTERI

δύναμιν ἄῤῥητον, ἀῤῥήτου δὲ καὶ ἀρετῶν θεωρητικήν. Α Καὶ βάθος ὑψηλὸν τοῦ ἀπείρου θείων ἐννοιῶν ἐν χαρ- δίᾳ δεξάμενος, ὀφθήσεται, ὡς ἐφικτὸν καρδίᾳ, ὁ Θεὸς τῶν θεῶν· ὁ δὲ νοῦς ἐκπλαγεὶς κυδαίνει ἀγαπητι χῶς Θεὸν τὸν βλεπόμενον καὶ βλέποντα, καὶ διὰ τοῦτο κἀκεῖνο καὶ σώζει τὸν ἀτενίζοντα. λ'. Βυθὸν ὑψηλὸν κατόψεται γνωστικῶς ἡσυχία καρ διακή κατορθουμένη, καὶ ἐξαίσια παρὰ Θεοῦ ἀκου- σθήσεται οἷς ἡσυχίας. λα'. Οδοιπόρος μὲν μακρὰν καὶ δυσδιάβατον καὶ ἀργαλέαν ὁδὸν στείλασθαι ἐναρξάμενος, πλάνην τε ὑφορώμενος ἐν τῷ ὑποστρέφειν, σημείά τινα καὶ ὁδηγοὺς ἐν ὁδοιπορίᾳ αὐτοῦ καταπήξεται, ῥᾳδίαν αὐτῷ τὴν πρὸς τὰ οἰκεῖα ἐπανάκαμψιν προξενοῦντα. Λόγους δὲ ὁ νηφαλίως ὁδεύων ἀνὴρ στηλώσεται, τοῦτο αὐτὸ καὶ αὐτὸς ὑφορώμενος. λβ. ᾿Αλλὰ τῷ μὲν ὁδιοπόρῳ ἐπανακάμψαι, ὅθεν ἐξέβη χαρᾶς πρόξενον· νηφαλέῳ δὲ ἐπανακάμπτειν εἰς τὰ ὀπίσω, όλεθρος ψυχῆς λογικῆς, καὶ σημεῖον ἀποστασίας τῶν θεαρέστων ἔργων τε καὶ λόγων, καὶ ἐννοιῶν, καὶ έξει ἐν καιρῷ ὕπνου ψυχῆς θανατηφόρου τοὺς λόγους ὡς κέντρα διεγείροντας αὐτὸν τῇ ὑπο μνήσει τοῦ πολλοῦ κάρου, καὶ ῥαθυμίας τῆς ἐξ ἀμε λείας αὐτῷ συμβάσης. λγ'. Ἐν θλίψεσι, καὶ ἀπογνώσεσι, καὶ ἀπελπισμοῖς περιπεσόντας ἡμᾶς χρὴ ποιεῖν ἐν ἑαυτοῖς τοῦ Δαβιδ τὸν λόγον, ἐκχέειν τὴν καρδίαν ἡμῶν πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ τὴν δέησιν καὶ τὴν θλίψιν ἡμῶν ὡς ἔστι Κυρίῳ Ἀναγγέλλειν· ἐξομολογούμεθα γὰρ τῷ Θεῷ, ὡς σοφῶς c δυναμένῳ τὰ καθ᾿ ἡμᾶς διοικῆσαι, καὶ τὴν θλίψιν ἐπὶ συμφέροντι ποιῆσαι ῥᾳδίαν, καὶ ῥύσασθαι ἡμᾶς τῆς ὀλεθρίας τε καὶ φθαρτῆς λύπης. λδ'. θυμὸς γὰρ παρὰ φύσιν κατὰ ἀνθρώπων κινού μενος, καὶ λύπην οὐ κατὰ Θεὸν καὶ ἀκηδίαν εμποιεῖ φθαρτικὰ ὁμοίως εἰσὶ τῶν ἀγαθῶν τε καὶ γνωστικῶν λογισμῶν, ὁ ὁ Κύριος τῇ ἐξομολογήσει σκορπίζων, χαρὰν ἐμποιεῖ. λε'. Λογισμῶν δὲ ἐν καρδίᾳ, καὶ μὴ θελόντων ἡμῶν παγέντων τε καὶ ἱσταμένων, ἐξαλείφειν πέ- . φυκεν Ἰησοῦ εὐχὴ μετὰ νήψεως ἐκ βαθέων ἐννοιῶν καρδίας. λς. Κουφισμὸν δὲ καὶ χαρὰν, ἐν θλίψει πολλῶν ἀλόγων λογισμῶν γενόμενοι εὑρήσομεν, όταν μεμ- D ψώμεθα ἑαυτοὺς ἐν ἀληθείᾳ, καὶ ἀπροσπαθῶς· ἢ τῷ ἀναγγείλαι πάντα καθάπερ ἀνθρώπῳ τῷ Κυρίῳ. Καὶ πάντως ἐκ τῶν δυο εὑρήσομεν ἀνάπαυσιν ἐκ παντὸς, καὶ ἄλλως οὐκ ἔστιν. Εἰ δέ γε νομίζοιμεν, ὡς χειρικῶς τὸ τῶν ποιημάτων αἴτιον, καὶ πυγμικῶς ἀνταμειβόμεθα, γνωσόμεθα· Ο έχων ώτα ακούειν ἀκουέτω, φησὶν ὁ Κύριος, λζ'. Εἰκόνα τοῦ νοῦ ὁ νομοθέτης Μωσης λαμβάνε- ται παρὰ τῶν πατέρων, ὃς Θεὸν ὁρᾷ ἐν τῇ βάτῳ, καὶ τὸ πρόσωπον δοξάζεται, καὶ Θεὸς Φαραὼ ὑπὸ τοῦ Θεοῦ τῶν θεῶν καθίσταται, Αίγυπτον μαστίζει, καὶ ad vim arcanam, arcanorum et virtutum content- platricem. Et cum imam profunditatem infinitarum notitiarum divinarum animo fuerit assecula, vide- bitur Deus deorum, quantum permittitur animo, unde mens attonita glorificat amantissime Deum conspectum et conspicientem: qui utraque de causa assidue intuentem salvat. 30. Cor tranquillum, emendatum et noscendi peritum scrutabitur valde profunda : ut auris quiete mentis efficietur a Deo capax audiendi immensa. 31. Viator brevi profecturus longam, transitu difficilem et molestiam viam, suspicans etiam ne divertendo erret, signa quædam, vise duces, in sua profectione defigit, quæ facilem sibi parent reditum ad sua. Vir autem, qui sobrie incedit, quæ audie- rit, notabit : idem etiam ipse observans. 32. Sed viatori quidem reditus, unde egressus est, lætitiam gignit : sobrio autem viro regressus ad ca quæ a tergo reliquit, est animæ rationalis interitus, ac indicium defectionis ab operibus, sermonibus et cogitationibus Deo gratis. Is itaque tempcre somni lethalis animæ habiturus est cogitationes, instar aculeorum excitantes eum, commemoratione crapulæ multae, et ignavia, nascentis e negligentia. 33. Cum incidimus in tribulationes, desponsiones animi ac. desperationes, verba Davidis in nobis ipsi exsequi debemus, efundere in conspectu Dei corda nostra, precationem et afflictionem nostram, ut est, Domino denuntiare. Confitemur enim Deo, tanquam ea quæ circa nos sunt, sapienter guber- nanti, et qui tribulationem cum fructu levem eft- cere potest, et liberare nos ab interitu et corru- ptibili molestia. 34. Ira siquidem adversus homines præter natu- ram emota, et tristitiam non secundum Deum, ct tædium gignit que pariter corrumpunt bonas et eruditas cogitationes : et per confessionem dissi- pantur a Domino lætitiam inferente. 35. Cogitationes in animo, vel nobis invitis fixas et consistentes, delere solet deprecatio erga Jesum, ex intimis animi conceptibus orta cum sobrietate. 36. Cum angimur multitudine cogitationum irra- tionalium, levari dolorem et recreari nos sentie- mus, si vere, et omni affectu deposito, aosipsos accusemus: aut si Domino, velut homini annu- tiemus omnia. Hac duplici ratione, et non aliter, recreationem omnimodam nanciscemur. Sin existi- memus, velut porrecta manu, Deum auctoremu rerum, et horum esse causam, et oblato pugno rependi nobis cognoscemus illud, Qui habet aures audiendi, audiat", inquit Dominus. 37. Mentis imaginem a patribus accepit legislator Moses, qui Deum videt in rubo, vultu illustratur, Deus Pharaonis a Deo deorum coustituitur, flagellat Ægyptum, educit Israelem, et leges sancit quæ ”Matth. xi, 15. DE TEMPERANTIA ET VIRTUTE. - CENTURIA II

quidem tropice sumpta, sunt secundum spiritum, effectus mentis et prærogativa. 38. Aaron autem legislatoris frater, erat image hominis externi. Nos ergo subinferentes expostu- lationes iracundas, quemadmodum Moses in Aaron delinquentem, dicamus : Qua te injuria affecit Israel, quod tam cito seduxeris eos a Domino Deo vivo omnipotente? 39. Quod etiam, præter omnia alia ejus benefi- cia, nos docuit Dominus, suscitaturus Lazarum a mortuis, severa comminatione refrenandam esse mollitiem et effusionem animæ, et habitum animi constantem amplectendum. Quo pacto, nempe si nobis ipsis indignemur, fiet, ut amore sui, vana gloria et superbia, liberetur anima. 40. Ut ergo non possumus absque magna naviga- Lione profundum maris trajicere : ita fieri nequit ut expellamus impetum cogitationis prave, citra invocationem Jesu Christi. 41. Reluctatio guidem præcludere solet cogita- tiones invocatio autem Dei expellit cas corde. Suggestio enim in anima, formata per imaginatio- nem rei sensibilis, verbi gratia, facies ejus qui nos offendit, aut imaginatio pulchritudinis muliebris, auri, vel argenti, horum singula si concipiantur intellectu postro, statim deprehenduntur cogitatio- nes, quæ injuriarum recordationis, stupri et avari- tige visionem in animo nostre pepererunt. Ac si mens quidem nostra perita fuerit et erudita, cont- paraverit habitum conservandi sui, et perspiciendi " pure et in statu sereno, blandas illusiones et insi- dias malignorum perfacile statim repulsione, contradictione, Jesu Christi etiam imploratione, exstinguit ignita tela diaboli, nec sinit illusionem affectionibus imbutam, sibi cognatam aut familiarem fieri, aut cogitationes nostras affectionum vinculo similes imagini objectæ formari, aut colloqui fami- liariter, aut longam animi moram et consensum contrahere: quibus necessario succedunt opera maka, velut noctes diebus. 42. Sin expers fuerit solertis temperantiæ mens nostra, confestim affectionum intercessione permi- seetur cum re per imaginationem objecta, qualis- cunque ea fuerit, disputat cum ea, interrogationes D scelestas excipit, et dat responsiones: tumque fit, ut promiscue versentur cogitationes nostræ cum illusione diabolica: illa tam viribus quam numero vehementius augescente, quo amabilis, speciosa et grata appareat illam admittenti et deprædato animo. Cui idem contingit, quemadmodum cum in campe- stri quodam loco canis apparet, et ibi sint agni nuper nati : hi, cum sint innoxii et pusilli, ad eum, quem conspexerunt, frequenter cursitant, velut ad propriam matrem : nihil ex accessu ad canem lucrantes, quam ut ejus sordes duntaxat et malum odorem referant. Ad eumdem modum cogitationes nostræ præcurrunt imperite ad cunctas dæmoniacas illusiones animum ingredientes: quibus cum per- ἡ ἐξάγει τὸν Ἰσραὴλ, καὶ νομοθετεῖ· άτινα τροπικώς λαμβανόμενα, κατὰ πνεῦμα τοῦ νοός εἰσιν ἐνεργή- ματα καὶ προτερήματα. . λη'. Εἰκὼν δὲ τοῦ ἐκτὸς ἀνθρώπου Ααρών ὁ ἀδελ φὸς τοῦ νομοθέτου. Εγκλήσεις σὖν μετὰ θυμοῦ, ὡς Μωσῆς πταίσαντι τῷ Ααρών, καὶ ἡμεῖς εἰσφέροντες λέγωμεν· Τί ἠδίκησέ σε Ἰσραὴλ, ὅτι ἔσπευσας ἀπο στῆσαι αὐτοὺς ἀπὸ τοῦ Κυρίου Θεοῦ ζῶντος παντο- κράτορος ; λθ'. Παρέδειξε γὰρ ἡμῖν ὁ Κύριος σὺν πᾶσιν ἄλ λοις ἀγαθοῖς καὶ τοῦτο, ὅτε ἔμελλεν ἀναστῆσαι τὸν Λάζαρος ἐκ νεκρῶν, τὸ ἀναστέλλειν διὰ ἐμβειμήσεως τὸ θηλυδριῶδες καὶ διαχυτικὸν τῆς ψυχῆς καὶ στο φνὸν ἦθος ζηλοῦν, δ οἵδε, φημὶ δὴ τὸ αὐτομερείς ἐκ φιλαυτίας, ἐκ κενοδοξίας τε καὶ ὑπερηφανίας την · ψυχὴν λυτροῦσθαι. μ'. Ὥσπερ οὖν ἄτερ πλοίου μεγάλου θαλάττιον πέλαγος περάσαι οὐ δυνατόν, οὕτως ἀδύνατον ἐκ- διώξαι προσβολήν λογισμοῦ πονηροῦ, χωρὶς ἐπικλή σεως Ἰησοῦ Χριστοῦ. μα'. Αντίρρησις μὲν φιμοῦν, ἐπίκλησις δὲ διώκειν ἐκ καρδίας εἴωθε τους λογισμούς· ἡ γὰρ προσβολή μορφωθεῖσα ἐν φαντασίᾳ αἰσθητου πράγματος ἐν τῇ ψυχῇ, οἷον τὸ τοῦ λυπήσαντος ἡμᾶς πρόσωπον, κάλλους γυναικείου φαντασία, ἢ χρυσίου, ἢ ἀργι ρίου, ἐν καθ᾽ ἐν τούτων εἴπερ γένηται ἐν τῇ διανοί. ἡμῶν, εὐθέως ελέγχονται οἱ τῆς μνησικακίας, πορνείας, καὶ φιλαργυρίας φαντάσαντες τὴν καρδίαν λογισμοί· καὶ εἰ μὲν πεπειραμένος ὁ νοῦς ἡμῶν καὶ πεπαιδευμένος ὑπάρχει, ἐν ἕξει ὢν τῆς τοῦ νοῦ της ρήσεως καὶ τοῦ καθαρῶς καὶ ἐν αἰθρίᾳ βλέπειν τὰς θελκτικὰς φαντασίας τε καὶ ἀπάτας τῶν πονηρῶν, εὐκόλως εὐθὺς ἐξ ἀναδόσεως καὶ ἀντιβρήσεως καὶ εὐχῆς Ἰησοῦ Χριστοῦ, σβεννύει τὰ πεπυρωμένα βέλη τοῦ διαβόλου, μὴ συγχωρῶν τὴν ἐμπαθῆ φαν τασίαν συγγενὴ ἅμα αὐτῇ καὶ τοὺς ἡμῶν λογισμοίς συμμορφωθῆναι τῷ Ινδάλματι ἐμπαθῶς, ἡ προσλα λῆσαι φιλικῶς, ἡ πολύνοιαν, ἢ συγκατάθεσιν ποιῆσαι ἐξ ὧν ἐπακολουθοῦσιν ἀνάγκῃ τινὶ ὡς ἡμέραις εἱ νύχτες, τὰ πονηρὰ ἔργα. μι. Εἰ δὲ ἄπειρός ἐστιν ὁ νοῦς ἡμῶν ἐντρεχούς νήψεως, εὐθὺς μίγνυται τῷ φαντασθέντι αὐτῷ ἐμπι· θῶς, οἷον ἂν εἴη, καὶ διαλέγεται, πεύσεις λαμβάνων ἀδίκους, καὶ διδοὺς ἀποκρίσεις, καὶ τότε αναμιξ για νονται οἱ ἡμέτεροι λογισμοὶ τῇ δαίμονιώδει φαντε σίᾳ, αὐτῆς ἔτι μάλλον αὐξανομένης τε καὶ πληθυνο μένης, ἵνα ἐρασμία, ὡραία τε καὶ ἀρέσκουσα κατα- φαίνηται τῷ προσιεμένῳ νοὶ καὶ συλουμένῳ, καὶ ταυτὸν πάσχει τότε ὁ νοῦς, οἷεν εἴπερ φανῇ κύων ἐν πεδινῷ τόπῳ τινὶ, ἔνθα καὶ ἄρνες τύχωσιν ὄντες ἄκακοι καὶ μικροί, τῷ ὀφθέντι αὐτοῖς προστρέχουσιν ὡς μητρὶ ἰδίᾳ πολλάκις, μηδὲν ἐκ τῆς τοῦ κυνός πλησιάσεως κερδαίνοντες, ἢ μόνον τῆς τοῦ κυνός ἀκαθαρσίας καὶ δυσωδίας ἀντιλαβέσθαι. Τὸν αὐτὸν ἂ τρόπον, καὶ οἱ ἡμέτεροι λογισμοί προστρέχουσιν ἀπει δεύτως πάσαις ταῖς δαιμονικαῖς ἐν νῷ φαντασίαις, καὶ ἀναμίξ, ὡς ἔφην, γενόμενοιν ἔστιν ἰδεῖν αὐτοὺς ἄμφω καταστρέψαι βουλομένους τὴν Ἰλίου πόλιν, ὡς HESYCHII PRESBYTERI

ὁ ᾿Αγαμέμνων τε καὶ Μενέλαος. Οὕτω γὰρ καὶ οὗτοι βούλονται ὅ τι δεῖ γενέσθαι εἰς ἔργον ἀγαγεῖν διά τοῦ σώματος τὸ ὡραῖον αὐτοῖς καὶ ἡδὺ φανὲν ἐξ ἀπάτης διὰ τῆς δαιμονίας εἰσβολῆς· καὶ οὕτω δὴ λοιπὸν τότε ἔνδον δημιουργοῦνται τὰ τῆς ψυχῆς πτώματα · ἀνάγκη δὲ ἔκτοτε καὶ ἐκτὸς αὐτὰ ἐκφέρειν τὰ ἔνδον τῆς καρδίας. κγ'. Εύκολον γάρ τι καὶ ἄκακον πράγμα ὁ νοῦς, ῥᾳδίως ἐπακολουθῶν τοῖς φαντάσμασι, καὶ πρὸς τὰς ἀνόμους φαντασίας δυσκάθεκτον, εἰ μὴ ἔχοι κωλύον τα αὐτὸν ἀεννάως καὶ χαλινοῦντα τὸν αὐτοκράτορα παθών λογισμών. με. Θεωρία καὶ γνῶσις, ὁδηγοί ἀκριβούς βίου καὶ πρόξενοι πεφύκασι γενέσθαι· διὰ τὸν τὴν διά νοιαν ἐπαρθεῖσαν τούτων, εἰς καταφρόνησιν φθάσαι τῶν ἡδονῶν καὶ τῶν ἄλλων αἰσθητῶν καὶ ἡδέων τοῦ βίου, ὡς εὐτελῶν. με'. Βίος δὲ προσεκτικὸς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ πατέρα θούμενος, πατὴρ γίνεται της θεωρίας καὶ γνώσεως. Πάλιν γεννήτωρ τε ἀναβάσεως θείων, καὶ ἐννοιῶν σοφωτάτων άρμοσθείς συζύγων τῇ ταπεινώσει, ὡς φησιν Ησαΐας ὁ θεῖος προφήτης Οἱ γὰρ ὑπομένον τες τὸν Κύριον, ἀλλάξουσιν ἰσχύν, πετροβολή- σουσι καὶ πετασθήσονται διὰ Κυρίου, φησί. μς'. Σκληρὸν καὶ χαλεπὸν τοῖς ἀνθρώποις κατα- φαίνεται τὸ ψυχικῶς ἡσυχάζειν ἀπὸ παντὸς διαλογι- σμοῦ. Καὶ ἔστιν ἄρα ὡς ἀληθῶς ἐργῶδες καὶ ἐπίπο νον· οὐ γὰρ μόνοις ἐπαχθὲς τοῖς ἀμνήταις τοῦ πολέ μου τὸ ἀσώματον ἐν σωματικῷ περικλείειν τε καὶ περιορίζειν, ἀλλὰ καὶ τοῖς πεῖραν ειληφόσι τῆς ἔνδον άλλου μάχης. Ὁ δὲ Κύριον Ἰησοῦν διὰ συνεχούς εάν χῆς ἐνστερνισάμενος, οὐ κοπιάσει κατακολουθών από τῷ, κατὰ τὸν Προφήτην, καὶ ἡμέραν ἀνθρώπου ε τοιοῦτο; οὐκ ἐπιθυμήσει διὰ τὴν ὡραιότητα καὶ γλυκ- αότητα Ἰησοῦ, καὶ τοὺς κύκλῳ ἀσεβεῖς δαίμονας περιπατοῦντας τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ καταισχυνθήσεται λαλῶν αὐτοῖς ἐν πύλαις καρδίας, καὶ διὰ Ἰησοῦ, κατὰ νώτων διώχων. μζ'. 'Αναπτᾶσαι ψυχὴ διὰ θανάτου ἐν ἀέρι ἐν πόν λαις οὐρανίαις, μεθ' ἑαυτῆς ὑπὲρ αὐτῆς Ἰησοῦν ἔχουσα, οὔτ᾽ ἐκεῖ τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ αἰσχυνθήσεται ἀλλὰ παρρησίᾳ ὡς νῦν καὶ τότε λαλήσει ἐν πύλαις πρὸς αὐτοὺς, μόνον ἕως ἐξόδου αὐτοῦ μὴ ἐκκακήσῃ βουν πρὸς Χριστὸν Ἰησοῦν ἡμέρας καὶ νυκτός. Καὶ αὐτὸς ποιῶν ποιήσει τὴν ἐκδίκησιν αὐτοῦ ἐν τάχει, κατὰ τὴν ἀψευδῆ αὐτοῦ καὶ θείαν ὑπόσχεσιν, ἣν ἔφη περὶ τοῦ κριτοῦ τῆς ἀδικίας· Ναι, λέγω ὑμῖν, ποιήσει τὴν ἐκδίκησιν ἐν τάχει, καὶ ἐν ζωῇ τῇ παρούσῃ, μετὰ τὴν ἐκ τοῦ σώματος αὐτοῦ ἐξόδον. μη'. Τὴν νοητὴν θάλασσαν πλέων, θάῤῥει τῷ Ἰη σου · φωνεῖ γὰρ ἔνδον ἐν τῇ στη καρδία μυστικῶς, τ, Μὴ φοβοῦ, καὶς μου Ἰακώβ, ὀλιγοστός παραήλ. μή φοβοῦ, σκώληξ Ισραήλ, ἐγὼ ὑπερασπίζω σου. Η - A mistæ fuerint, ut dixi, videre licet eas ambas, Agamemnonis et Menelai more, Trojam evertere velle: ita et de expetunt, id quod gerendum est, mini- sterio corporis ad effectum perducere, justa illud quod sibi præe dilectionis afectu ex suggestione diabolica formosum et suave visum fuerit: et sic lum anima delicta moliuntur intus, quod reliquum est, verum necesse est, eodem momento interiora cordis ab illis educere. 43. Animus enim est quidpiam simplex et inno- xium qui facile sectatur imaginationes, et ab illusionibus malignis ægre se continet, nisi habue- rit, qui eum perpetuo coerceat, et refrenet anima facultatem, que solet imperare cogitationibus et affectionibus. 44. Contemplatio et cognitio natura solent esse duces et auctores exactæ vitæ : quoniam heram ope extollitur animus, ut in primis contenant νομρία- tes, et alia sensum ablectantia, tanquam levia. 45. Vivendi modus sui observantissimus, qui dirigitur ex sententia Jesu Christi, contemplatis et cognitionis poter efficitur, et rursus genitor ascensionum divinarum, ac doctarum cogitationum, si fuerit humilitati conjugi adaptatus, ut inquit prophet divinus Isaias : Qui sustinent Dominum, mulabunt fortitudinem ” : et alati volabumi, et ex- pandentur a Domino, ait. 46. Durum ac difficile videtur hominikus, ani- mauro habere posse tranquillae ab omni cogitatio num disputatione. Et est sane arduum et laborio- sum: quia non his solis onerosum, qui nondum initiati bello, incorporeum nesciunt includere corpore et circumscribere, sed etiam iis qui pugnam intestinam el incorpoream sunt experli. Qui vero continua precatione toto pectore Jesum complexus fuerit, non laborabit sequens illure, ut ait Pro- pheta. Idemque captus decure, oblectatione et εHavilate Jesu, non expelet diem humanum : hom stesque sues, impios damones in circuitu ambulan- les, non extimoscet, alloquems eos pro foribus cordis, et, opitulante desu, expellens eos a tergo. 47. Anima quæ per obitum evolat in sere ad portas calestes, secum et supra se eeum habens, hostes suos illic non exhorrescel: sed fidenter, ut nunc, alloquetur tunc eos pro foribus, modo ne ad decessum usque suum fatigetur, Jiu noctuque clamando, Jesum Christum invocare Qui procul dubio quamprimum ulciscetur ae eis, juxta divinam et minime fatincem ejus promissionem, que de fudice dique dixi, Amen dico vobis, silo facial αindietum m : tam in hac vita quam post decessio- nem ejus e corpore. 46. Spiritale mare trajiciens, confule in Jesuum. Intus enith mystice sonat illud in corde tuo: Ne rimeas, puer mi Jacob, pusille israel : ne metuas, vermis Israel: ego pro te pugnabo. Si igitur Deus Isa, XL, 31. * Luc. xviii, 8. DE TEMPERANTIA ET VIRTUTE. CENTURIA II.

pro nouis, quis malignus contra nos ? Deus, inquam, qui beatos dixit mundos corde, et lege sancivit, ¡a mundis cordibus dulcem Jesum pure solum et divinitus incedere et inbabitare velle ? Quapropter, ut divinus Paulus ait", Ne desinamus exercere auimum ad pietatem. Re enim vera pietas merito radicata est, quæ semina maligni radicitus evellit. Ipsa pietas est via rationis, hoc est, rationalis facultatis sive ratiocinationis via. Nam secundum proprietatem linguæ Græcæ, via dicitur οἶμος εί quod est ratiocinatio. 49. Davidis sententia, Detectabitur in multitudine pacis”, is qui non accipit personam hominis, nec injuste judicat in corde : sive formas a malignis spiritibus oblatas non suscipit, unde concipiat peccatum: nec male sentit amt judicat in terra cor- dis sui, cum justa rependat peceato. Summi enim et doeti Patres in scripturis suis ipsos damonas, ob serendarum cogitationum vim, vocaverunt homi- nes. Cujus generis est Evangelium, in quo Dominus ait : Inimicus homo hoc fecit ; et tritico permiseuit zizania. Et quia talibus nequitiam perpetrantibus non statim reluctamur, ideo etiam absuminur cogitationibus. 50. Mentis attentionem administraturi, si tempe- rantis humilitatem aptemus, et reluctationi junga- mus precationem, via intellectus recte incedemus, donum cordis nostri adorando et sancto nomine Jesu Christi, velut lampade lucis, decorantes, exor- ο nantes, et nequitia expurgantes. Sin confidimus in sola temperantia et observatione nostra, statim ut impellemur ab hostibus, corruemus eversi, et expugnabunt nos deceptores illi versutissimi, et hasta valida, nomine Jesu Christi carentes, suis retibus, nempe malignis excogitationibus, facilius et vehementius nos informabout et sigillabunt. Solus enim colendus ille gladius, nomen, inquam, Jesu : in stabili corde sæpius revolutus, potest con- torquere et abscindere illos, adarere, inquam, et ad latebras cogere, velut ignis stipulam. Quinetiam, re satis ante oculos subjecta, certiorem facit peri- tissimum certantis animum, nempe auxiliatorem et omnis illusionis diabolicæ purgatorem esse Deum eui cedunt et subjiciuntur omnia. 51. Temperantiæ vero opus non intermittendum, et animæ summum luerum et emolumentum est, perspicere cogitationum imaginationes, cum primum formantur in mente. Reluctationis autem est deprehendere et indicare cogitationem, quæ per imaginationem rei cujusdam sensibilis, aerem men- tis nostræ ingredi nititur. Cæterum nihil est, quod tam cito exstinguat et dissolvat omnem adversa- riorum conceptionem, omnem sermonem, omne visum, omnem statuam, omne idolum, et omnem Λ οὖν ὁ Θεὸς ὑπὲρ ἡμῶν, τίς πονηρὸς καθ' ἡμῶν ; ὅς γε κέλευθος, : μεμακάρικε καθαροὺς τῇ καρδίᾳ, καὶ νενομοθέτηκεν ὡς ταῖς καθαραῖς καρδίαις ὁ γλυκὺς Ἰησοῦς καθε ρῶς μόνος ἐπιβαίνειν θεϊκῶς καὶ ἐνοιχεῖν θέλων ; Διὸ μὴ ἀποστώμεν, κατὰ Παῦλον τὸν θεῖον, γυμναζό μενοι τὸν νοῦν πρὸς εὐσέβειαν· ἀληθῶς γὰρ εἰσι βεια εἰκότως ἐῤῥήθη, ἡ ῥιζόθεν ἐκτίλλουσα τὰ τῶ Πονηροῦ σπέρματα· αὕτη εὐσέβεια, αὕτη οἶμος τοῦ λόγου, τουτέστιν ὁδὸς τοῦ λογιστικοῦ, ἤτοι ὁδὸς λογι σμοῦ· καθ᾽ Ἑλληνικὴν δὲ διάλεκτον οἶμος καὶ κέλευ θος ἡ ὁδὸς λέγεται, ὅ ἐστι λογισμός. με. Επὶ πλήθει κατατρυφήσει ειρήνης, κατά Δαβίδ, ὃς οὐ λαμβάνει πρόσωπον ἀνθρώπου, καὶ τρί νων ἀδικίαν ἐν καρδίᾳ, ἤτοι μορφάς μὴ λαμβάνων τῶν πονηρῶν πνευμάτων, καὶ διὰ τῶν μορφῶν λογι ζόμενος τὴν ἁμαρτίαν, καὶ κακῶς κρίνων καὶ δικέ ζων ἐν γῇ τῆς ἰδίας καρδίας, τὰ δίκαια τῇ ἁμαρτί διδούς· ἀνθρώπους γὰρ καὶ τοὺς δαίμονας οι μεγάλα τε καὶ γνωστικοί Πατέρες ἐν ταῖς συγγραφαῖς εὐτῶν ἐκάλεσαν, διὰ τὸ λογιστικόν· οἷόν ἐστιν καὶ τὸ εὐσ γελικόν, ἔνθα φησὶν ὁ Κύριος, ὅτι Πονηρὸς ἄνθρω τος τοῦτο ἐποίησε, καὶ τῷ σίτῳ καὶ τὰ ζιζάνια κατέμιξεν. Οὐκ ἔστιν ἀντίῤῥησις ταχὺ ἀπὸ τῶν τινό των τὸ πονηρόν· τούτου δὴ χάριν καὶ καταναλισ μεθα ὑπὸ τῶν λογισμών. ν. Νοῦ προσοχὴν ἀρξάμενοι πολιτεύεσθαι, εἰ μὲ άρμόττομεν νήψει ταπείνωσιν, καὶ τῇ ἀντιρρήσει εὐχὴν συγκομίσομεν, τὴν ὁδὸν τῆς διανοίας καλώς οδεύσομεν ὥσπερ μετὰ λαμπάδος φωτός μετὰ τό προσκυνητοῦ καὶ ἁγίου ὀνόματος Ιησού Χριστού, τὸν οἶκον ἡμῶν τῆς καρδίας ἐκ πονηρίας φιλοκαλούν τές τε καὶ ἐκκαθαίροντες. Εἰ δὲ μόνον ἐν νήψει έχε τέρᾳ η προσοχῇ θαῤῥήσομεν, ταχέως περὶ τῶν ἐχθρῶν ὠθούμενοι ἀνατραπέντες πεσούμια, καὶ καταβαλοῦσιν ἡμᾶς οἱ δολομῆται καὶ δολιώτεται, καὶ τοῖς ἀμφιβληστροις αὐτῶν τοῖς πονηροῖς ἐναν μίοις πλειόνως ἐμπλακησόμεθα, ἢ καὶ σφραγιούμενα εὐχερῶς ὑπ' αὐτῶν, τὸ κρατσ ἐν δόρυ οὐκ ἔχοντή Ἰησοῦ Χριστοῦ ὄνομα. Μόνον γὰρ τὸ σεβάσμα φάσγανον τοῦτο πυκνῶς ἄγαν στρεφόμενον ἐν μεν τρόπῳ καρδίᾳ οἶδε συστρέφειν καὶ κατακόπτειν είν τοὺς, καταφλέγειν τε καὶ ἀποκρύπτειν· τὸν μὲν ὡσεὶ πῦρ, οἱ δὲ ὡς καλάμην. ᾿Αλλὰ γὰρ καὶ ἐν εἰ σθήσει ἱκανῇ τότε ὑπάρχει, γνωρίζον τὴν τοῦ φρο Ο νιστοῦ πολύπειρον καρδίαν, ότιπερ ἐκ πάσης δαιμο νίας φαντασίας βοηθῶν καὶ καθαίρων Θεός έστι; ᾧτινι πᾶν ὑπείκει, καὶ πάντα ὑποτέτακται. να'. Εργον δὲ, νήψεως μὲν, ἀδιάλειπτον καὶ τῇ ψυχῆς ὄνησις καὶ κέρδος μέγα, τὸ ὁριν εὐθὺς σχε ματιζομένας τὰς τῶν λογισμῶν ἐν νῷ φαντασίας ἀντιῤῥήσεως δὲ, τὸ διελέγχειν καὶ δηλοῦν τὸν πειρών μενον εἰσελθεῖν λογισμὸν ἐν τῷ ἀέρι τοῦ νοὸς ἡμῶν διὰ φαντασίας αἰσθητής τινὸς πράγματος· τὸ δ σβεννύον καὶ διαλύον τῶν ἀντιπάλων εὐθέως και νόημα, πάντα λόγον, τῶν φάντασμα, τῶν ίνδαλμα, πᾶν εἴδωλον, πᾶσαν στήλην πονηρὰν, ἐστὶν ἡ τοῦ Κυρίου ἐπίκλησις. Καὶ ἡμεῖς γὰρ αὐτοὶ ἐν νῷ βλ 1 Tim. iv, 7. 10 Psal. xxxvΙ, 11. vs Matth. xat, 28. HESYCHII PRESBYTERI

πομεν τὴν κατὰ κράτος αὐτῶν ἧτταν, τὴν διὰ τοῦ A Ἰησοῦ τοῦ μεγάλου Θεοῦ ἡμῶν, καὶ τὴν ἡμῶν τῶν ταπεινῶν καὶ εὐτελῶν καὶ ἀγρίων ἐκδίκησιν. νβ'. Οτι πάντες οι λογισμοὶ οὐδὲν ἔτερόν εἰσιν ἀλλ᾽ ἢ φαντασίας μόνος αἰσθητῆς καὶ κοσμικῶν πρα γμάτων, οἱ πολλοὶ ἀγνοοῦμεν. Είπερ δὲ χρονίσομεν ἐν εὐχῇ νήφοντες, στερίσκει μὲν εὐχὴ τὴν διάνοιαν πά- σης υλώδους φαντασίας λογισμῶν ῥυπαρών γνωρίζει δὲ αὐτὴ καὶ τοὺς λόγους τῶν πολεμίων, καὶ τὸ μέγα κέρδος εὐχῆς τε καὶ νήψεως· Πλὴν τοῖς ὀφθαλμοῖς σου κατανοήσεις, καὶ ἀνταπόδοσιν ἁμαρτωλῶν νοητῶν νοητῶς καὶ αὐτὸς σὺ δψει, καὶ κατανοήσεις, φησὶ Δαβὶδ ὁ θεῖος μελωδός. νγ'. Μνημονεύσωμεν, εἰ δυνατόν, τοῦ θανάτου Β ἀδιαλείπτως· δι' ἧς μνήμης φροντίδων ἀπόθεσις μα- ταιοτήτων τε ἐν ἡμῖν γεννᾶται, φυλακή τε νοὸς καὶ διηνεκής δέησις· ἀπροσπάθεια δὲ τοῦ σώματος, βδέ- λυξις ἁμαρτίας, καὶ σχεδόν, εἰ δεῖ τἀληθὲς εἰπεῖν, πᾶσα ἀρετὴ ἄγουσα ἐκ ταύτης ἐκβλύζεται· διὸ ὡς τῇ ἰδίᾳ πνοῇ, εἰ δυνατόν, τῷ πράγματι χρησώ- μεθα. να. Καρδία ξενωθείσα φαντασιών, τελέως νοή ματα τέξεται μέσον αὐτῆς σκιρτῶντα θεῖά τε καὶ μυστηριώδη, δν τρόπον σκιρτῶσιν ἰχθύες, καὶ ἐγκυ- διστῶσι δελφίνες γαληνιώσης θαλάσσης· καὶ ῥιπίζε ται μὲν θάλασσα ὑπὸ λεπτῆς αὔρας. "Αβυσσος δὲ καρδίας ὑπὸ Πνεύματος ἁγίου. Οτι δέ, φησίν, ἐστὲ νἱοὶ, ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸ Πνεῦμα τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ, ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν κράζον, 'Αββά, δ Πατήρ. νε'. Απορήσει καὶ διχονοήσει πᾶς μοναχὸς πνευ ματικοῦ ἔργου, πρὸ νήψεως τοῦ λαβέσθαι, ἢ οὐκ εἰδὼς μὲν τὸ ταύτης κάλλος, ἢ εἰδὼς μὲν, δι' ἀμελείας δὲ μὴ δυνάμενος, τῆς δὲ ἀπορίας αναμφιβόλως λυθή, σεται, ναὸς τήρησιν ἐπιβὰς, ἤ ἐστι καὶ λέγεται πρακτική φιλοσοφία νοός, ὡς τὴν ὁδὸν εὑρηκώς ᾖ εἶπεν, Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδὸς, καὶ ἡ ἀνάστασις, καὶ ἡ ζωή. νς'. Πάλιν αὖθις απορήσει ὁρῶν ἄβυσσον λογισμῶν, καὶ πλῆθος νηπίων Βαβυλωνίων, ἀλλὰ καὶ ταύτην ται, λύει τὴν ἀπορίαν Χριστός, είγε τῇ βάσει τῆς διανοίας η διηνεκῶς ἐπ' αὐτὸν ἱστάμεθα. Τὰ δὲ πάντα Βαβυλώ για νήπια τι τῇ πέτρᾳ ταύτῃ ἐδαφιοῦντες εναπο κρούομεν πληρούντες, κατὰ τὸ λόγιον, τὴν ἐπιθυμίαν ἡμῶν ἐξ αὐτων. "Ος γάρ, φησί, φυλάσσει ἐντολὴν, οὐ γνώσεται ῥῆμα πονηρόν χωρὶς γὰρ ἐμοῦ ἔφη, οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδέν. νζ'. Οὗτος ἀληθινὸς τῷ ὄντι μοναχὸς, ὁ νῆψιν κατ ορθῶν· καὶ οὗτος ἀληθινὸς νηφάλιος, ὁ ἐν καρδίᾳ ὢν μοναχός. νη'. Συμπαρεκτείνεται ἀνθρώποις ὁ βίος ἐν ἐνι- αυτοῖς, ἐν μησὶν, ἐν ἑβδομάσιν, ἔν τε ἡμέραις, καὶ , G reprobum titulum, quam invocatio Domini. Ac nos quidem ipsi conspicimus in animo, de illis, poten- tia Jesu summi Dei nostri, tum victoriam dari, tum nostram, qui humiles, exiles, et inutiles sumus, ultionem sumi. 52. Ignoramus plerique universas cogitationes nihil aliud esse præterquam solas im. ginationes sensilium et mundanarum rerum. Quod si sobrii precibus immoremur, precatio privat animum omni crassa sordidarum cogitationum imaginatione. Perspicuas etiam ipsa facit hostium artes. et decla- ingens ex precibus et temperantia surrum oriri. Verumtamen oculis tuis considerabis, et retributionem peccatorum spiritalium animo etiam tu ipse videbis, et considerabis, inquit David modulator divinus. 53. Perpetuam, si fieri potest, mortis gestemus memoriam : qua curarum, vanitatum omnium, et reliquorum quæ sunt in nobis, depositio nascitur: conservatio etiam mentis, et assidua precatio, alienatio item ab omni corporis alectu, exsecratio peccati, ac propemodum, si verum dicere oportet, virtus omnis ex ea prodiens scaturit. Quamobrem pso facto, tanquam propria spiratione, si fieri po- test, utamur ea. 54. Mens procul ab illusionibus alienata, tandem divinas et mysteriis plenas conceptiones pariet, exsultans in medio sui, quemadmodum tranquille mari exsiliunt pisces, et demisso capite delphini subsultant. Et levi quidem aura perflatur mare : abyssus autem cordis, Spiritu sancto. Quoniam au- tem estis, ait, filii Dei, misit Deus Spiritum Filii sui in corda vestra, clamantem, Abba, Pater³. 55. De opere spiritali hæsitabit, et ab eo alienus erit omnis monachus, qui temperantiam animi ante non adeptus fuerit, aut ignoraverit ejus dignitatem : aut scierit quidem, sed socordia victus eam exer cere non possit. Qua procul dubio dubitatione libe- rabitur, ubi mentis observationem aggressus fuerit: quæ et est et dicitur philosophia mentis activa : quemadmodum viam appellavit, qui dixit: Ego sume via, resurrectio, et vita³. 56. Denuo haesitabit, attendens abyssum cogita- tionum, et multitudinem parvulorum Babyloniorum. Sed hanc etiam haesitationem solvit Christus, dum- modo ei velut animi fundamento continenter inni- tamur. Universos autem Babylonios infantulos huic petræ tanquam pavimento allidimus, implentes, juxta eloquium, desiderium nostrum ex ipsis *. Qui enim, inquit, custodil praceptum, non experietur quidquam mali*. Quia sine me, ait, nihil potestis fa- cere . 57. Hic profecto verus est monachus, qui recte temperantiam exercet; et hic vere temperans est, qui monachus est animo. 58. Vita hominum protenditur, per annos, men- ses, hebdomadas, dies, horas, noctes, et momenta ³ Eccli. vim, 5. 5. • Psal. xc, 8. • Galat. rv, 6. * Joan. x1, 25. * Psal. cxxxvi, 5. • Joan. xv, DE TEMPERANTIA, ET VIRTUTE. — CENTURIA II.

revolata. Quamobrem una cere is oportebat nostras A secundum virtatem operationes protendere: tem- perantiam dico, precationem, suavitatem corks, cum impigra qu'ote usque ad exitum nostrum. 50. Obveniet earm nobis terribilis hora mortis : Mårvenist, nec effugere licebit. Atque utinam tuna veniens princeps mundi et aeris, iniquitates nostras et leves : ne deprehendatur veras, reperiat στίβου exiguas et frustra ingeamus. Ille enim servus, qui cognoviς voluntatem Dovini sui, el non fecit secundum volun- tatem ejus (tangeam servus) vaputabit multis in- quit. 60. Væ perditis corde, ait. Et quid facient, cum Inspicere coeperit Dominus 'dcirco fratres, nobis elaborandum. 61. Cogitationibus simplicibus 3 affectione va- cuis, fere succedunt aliæ affectionum plenæ : per- Indo ao serpens sequitur columbam ad pullos suos accedentem : ut diuturna experientia et observa- tione comperimus. Ac, ut opinor, priores cogita- tiones posterioribus præbent aditum : et affectu carentes, affectionem sectantibus. 62. Quandoquidem homo bifariam dividendus est : partiri enim debemus, ut dixi, in voluntatem, et intellectum sapientissimum. Horum qui erit inimicus, sine dubio ipsius hominis irreconcilia- bilis hostis erit. Quo igitur affectu esse potest quis erga eum, a quo mimis acerbe et frequenter sit afflictus : et ita, ut etiam graviore sit affectus inju- ria, si quidem nos recte gerere volumus juxta summum et primum mandatum? Dico sane illum Christi conversationem imitari debere, beatam vi- delicet humilitatem Dei, quam incarnatus expressit, dum in mundo versaretur. Hinc Apostolus ait: Quis me liberabit de corpore mortis hujus * ? Legi enim Dei non subjicitur. Ut autem ostenderet subdere corpus voluntati divinæ, esse de numero eorum quæ sunt in potestate nostra, dixit: Si enim nos ipsos dijudicaremus, non utique judicaremur : dum judicamur autem, a Domino corripimur “. 63. Initium fertilitatis est flos : conservandæ vero mentis principium est temperantia a cibis et potibas : quarumcunque etiam cogitationum abne- D gatio et abstinentia, necnon tranquillitas cordis nostri. 64. Cum sumus in Christo Jesu firmati, et sub tutela temperantiæ educari coeperimus, apparet nobis in animo primum velut lampas, quæ, quasi manu mentis a nobis teneatur, animi nostri semitas dirigit. Deinde, tanquam luna integre lucens cir- cumvolvitur in firmamento cordis. Postea vero nobis apparet, ut sol, Jesus, radiorum instar sola - rium justitiam emittens : ostendens scificet se- ipsum, ut ille, et speculationum suiipsius præclara lumira. ἆραις, καὶ νυξι, καὶ στιγμαῖς ἀνακυκλούμενος· τού € τοῖς ἄρα ἐχρῆν καὶ ἡμᾶς συμπαρεκτείνειν τὰς ἐν αρέτους εργασίας, φημὶ δὴ τὴν νῆψιν τε καὶ εὐχὴν, καὶ τὴν τῆς καρδίας ἡδύτητα ἐπὶ ἐμμελεῖ ἡσυχία μέχρις ἐξόδου ἡμῶν. νθ'. Ἐπελεύσεται γάρ ώρα εφ' ἡμᾶς φοβερά ή τοῦ θανάτου, ἐλεύσεται και διαφυγεῖν οὐ δυνατόν. Καὶ εἶνε ὁ τοῦ κόσμου καὶ τοῦ αέρος ἄρχων τότε Ερχόμενος, εὑρήσειε τὰ ἡμῶν ἀνομήματα ὀλίγα το καὶ εὐτελέα, ἵνα μὴ ἐλέγξῃ ἀληθεύων, καὶ κλαύσω μεν ἀνωφελή. Ἐκεῖνος γὰρ ὁ δοῦλος ὁ γνοὺς τὸ θέλημα τοῦ κυρίου αὐτοῦ, καὶ μὴ ποιήσας πρὸς τὸ θέλημα αὐτοῦ, ὡς δοῦλος θαρήσεται πολλά, φησίν. ξ. Οὐαὶ τοῖς ἀπολωλεκόσι τὴν καρδίαν, φησί. Kαὶ τί ποιήσωσιν ὅταν ἐπισκέπτηται Κύριος; Διδ σπουδαστέον ἡμῖν, ἀδελφοί. ξα. Τοῖς ἁπλοῖς καὶ ἀπαθεστέροις δήθεν λογισμοίς οἱ ἐμπαθείς παρέπονται, καθώς εύρομεν πολυχρο νὰρ πείρα τε καὶ παρατηρήσει, ὥσπερ ὄφις περι στερᾷ εἰσερχομένῃ ἐν ἰδίᾳ νυσσιᾷ· ὡς οἶμαι, οἱ πρῶ του λογισμοί είσοδος τῶν δευτέρων γινόμενοι, καὶ τῶν ἐμπαθῶν οἱ ἀπαθεῖς. ἐβ'. Τῷ ὄντι γὰρ διχή τέμνεσθαι δεῖ ἄνθρωπον, τῇ προαιρέσει καὶ ἐπινοίς σοφωτάτῃ σχίζεσθαι χρή, ώς ἔφην. Καὶ ἐχθρὸς αὐτοῖς, καὶ αὐτοῦ εἶναι ἀκατάλ λακτος προσήκει ἀληθῶς. Οταν οὖν τις διάθεσιν διόλου ἔχων ἀνθρώπῳ τινὶ δεινῶς ἄγαν καὶ πολλάκις ἐκθλίψαντί τε καὶ ἀδικήσαντι, οὕτως, ἢ καὶ πολύ πλεῖον, είγε βουλόμεθα κατορθούσθαι τὴν μεγάλην τε καὶ πρώτην ἐντολὴν, φημὶ δὴ τὴν Χριστοῦ πολι- τείαν, τὴν μακαρίαν ταπείνωσιν, τὴν ἔνσαρκον Θεοῦ βιοτήν; ὅθεν φησὶν ὁ ᾿Απόστολος, Τίς με ρύσεται ἐκ τοῦ σώματος τοῦ θανάτου τούτου; Τῷ γὰρ νόμῳ τοῦ Θεοῦ οὐχ ὑποτάσσεται. Δεικνὺς δὲ ὅτι τὸ ὑποτάξαι τὸ σῶμα πρὸς τὸ τοῦ Θεοῦ θέλημα, τῶν ἐφ' ἡμῖν ἐστιν, ἔφη, Εἰ γὰρ ἑαυτοὺς ἐκρίνομεν, οὐκ ἂν ἐκρινόμεθα· κρινόμενοι δὲ, ὑπὸ Κυρίου · παιδευόμεθα. ΕΥ. Αρχὴ μὲν καρποφορίας, ἄνθος· ἀρχὴ δὲ τηρήσεως νοῦ, βρωμάτων εγκράτεια καὶ πομάτων, καὶ παντοίων λογισμῶν ἄρνησις καὶ ἀποχή, καὶ ησυχία καρδίας. Ε. Εν Χριστῷ Ἰησοῦ δυναμουμένοις, καὶ νήψει ασφαλείας τρέφειν ἀρξαμένοις ὡς λαμπὰς ἡμῖν και σταφαίνεται, ἐν να πρῶτον, παρ' ἡμῶν οἷα κρατου μένη ἐν χειρὶ νοῦ, καὶ ὁδηγοῦσα ἡμῖν τρίβους δια νοίας· ἔπειτα ὡς σελήνη παμφαής εν στερεώματι καρδίας περιπολούσα· μετέπειτα δὲ φαίνεται ἡμῖν ὡς ἥλιος Ἰησοῦς δικαιοσύνην ἡλιοβολών, δηλονότι δεικνὺς ἑαυτὸν ὡς ἐκεῖνος, καὶ τὰ ἑαυτοῦ ὀλοφα φῶτα τὰ τῶν θεωρημάτων. * Luc. II, 47. Eccli. ", 15. • Rom. ví, 24. "I Cor. H, 31. HESYCHII PRESBYTERI

Ει : θε. Ταῦτα μυστικῶς ἀποκαλύπτει νῷ ἑπομένῳ τῇ Α ἐντολῇ αὐτοῦ τῇ φασκούσῃ, Καὶ περιτεμεῖσθε, φησί, τὴν σκληροκαρδίαν ὑμῶν. Καὶ ὡς εἴρηται, ἐννοίας ἐξαισίας ἐκδιδάσκει ἀνθρώπου νῆψις ἡ σπου δαία· τὸ γὰρ Θεῖον ἀπροσωπόληπτον, ὅθεν φησὶν ὁ Κύριος, Ακούετέ μου καὶ συνίετε. "Ος γὰρ ἂν ἔχοι, δοθήσεται αὐτῷ καὶ περισσευθήσεται· ὃς δὲ μὴ ἔχει, καὶ ὁ δοκεῖ ἔχειν, ἀρθήσεται ἀπ' αὐτοῦ. Καὶ, Τοῖς ἀγαπῶσι τὸν Θεόν, πάντα συνεργεῖ εἰς τὸ ἀγαθόν. Πολλῷ γοῦν μᾶλλον αὐτῷ αἱ ἀρεταὶ συνερ- γήσουσιν. ξς'. Οὐ περιπατήσει πλοῖον πολλὰ μίλια, ὑδάτων χωρὶς, καὶ νοῦ τήρησις οὐδ᾽ ὅλως προβήσεται χωρίς νήψεως σὺν ταπεινώσει καὶ εὐχῇ Ἰησοῦ Χριστοῦ δι ὅλης. Εζ' • Οίκου θεμέλιος, λίθοι· ταύτης δὲ τῆς ἀρετῆς, Β καὶ θεμέλιοι, καὶ ὄροφοι, τὸ προσκυνητὸν καὶ ἅγιον όνομα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Καὶ εὐχε ρῶς μὲν ναυαγήσει κυβερνήτης ἄφρων ἐν καιρῷ κλύ- δωνος, τοὺς μὲν ναύτας εκδιώξας, τὰς δὲ κώπας καὶ τὰ ἱστία ἐν τῷ πελάγει, ρίψας, αὐτὸς δὲ καθεύδων· ευχερέστερον δὲ ψυχὴ καταποντισθήσεται ἐκ δαιμό νων νήψεως ἀμελοῦσα, καὶ τοῦ ἐπικαλεῖσθαι ἐν ταῖς προσβολαῖς ἀρχομέναις Ἰησοῦ Χριστοῦ ὄνομα. ξη'. 'Ο οίδαμεν, γράφοντες λέγομεν· καὶ ὁ ἑωρά- καμεν, τὴν ὁδὸν διαβαίνοντες, μαρτυροῦμεν τοῖς θέλουσιν, εἴ γε λήψεσθαι τὰ εἰρημένα βουληθήσεσθε. Ὅτι αὐτὸς εἴρηκεν, Ἐὰν μή τις μείνῃ ἐν ἐμοί, ἐκβληθήσεται ἔξω, ὡς τὸ κλῆμα, καὶ συνάγου- σιν αὐτὸ, καὶ εἰς τὸ πῦρ βάλλουσι, καὶ καίεται. Ὁ δὲ μένων ἐν ἐμοί, κἀγὼ ἐν αὐτῷ. ὡς γὰρ λάμψαι ἥλιον φωτὸς ἄτερ οὐ δυνατόν, οὕτως ἀδύνατον καθαρ θῆναι καρδίαν ῥύπου λογισμῶν ἀπωλείας, ἄνευ τῆς ἐπικλήσεως Χριστοῦ, ᾗ ὡς τῇ ἰδίᾳ πνοῇ χρησώμεθα· τὸ μὲν γὰρ, φῶς· οἱ δὲ, σκότος. Καὶ ὁ μὲν, Θεὸς καὶ Δεσπότης· οἱ δὲ, δοῦλοι δαιμόνων. ξθ'. Φωτοτόκος, καὶ ἀστραπητόκος, καὶ φωτοβόλος, καὶ πυρφόρος ἡ τοῦ νοῦ φυλακὴ προσφυῶς καὶ φε- ρωνύμως καλείσθω· ὑπερέχει γάρ, τἀληθῆ φάναι, ἀπείρων σωματικῶν καὶ πολλῶν ἀρετῆς. Τούτου οὖν ἕνεκα τοῖς τιμίοις ονόμασι καλεῖν χρὴ τὴν ἀρετὴν ταύτην, διὰ τὰ ἐξ αὐτῆς τικτόμενα ἀγλαοφα, φῶτα οἷς οἱ ἐρασθέντες ἐξ ἁμαρτωλῶν καὶ ἀχρείων, καὶ βεβήλων, καὶ ἀγνώστων, ἀσυνέτων τε καὶ ἀδίκων, δίκαιοι, εύχρηστοι, καθαροί, ἅγιοι, καὶ συνετοὶ διὰ p Ἰησοῦ Χριστοῦ γενέσθαι δύνανται· καὶ οὐ μόνον, ἀλλὰ καὶ μυστικὰ θεωρεῖν, καὶ θεωρητικοί γενόμε- νοι τῷ ἀκραιφνεστάτῳ καὶ ἀπείρῳ φωτὶ νῦν διανή χεσθαι συμβήσεται, θήγειν τε αὐτῷ ἀρρήτοις θή ξεσι, καὶ σὺν αὐτῷ κατοικοῦσί τε καὶ πολιτεύονται, ἐπεὶ ἐγεύσαντο ὅτι Χριστὸς ὁ Κύριος, ὡς πληροῦσθαι σαφῶς ἐν τοῖς τοιούτοις πρωταγγέλοις τὸ τοῦ θείου Δαβίδ, Πλὴν δίκαιοι ἐξομολογήσονται τῷ ὀνόματί σου, καὶ κατοικήσουσιν εὐθεῖς σὺν τῷ προσώπῳ που όντως τα θη, ὄντως οὗτοι μόνοι ἀτρεκῶς ἐπικα- λοῦνται καὶ ἐξομολογοῦνται Θεῷ, ᾧ καὶ φιλοῦσιν ὁμιλεῖν ἀγαπῶντες αὐτόν. - 65. Isthæc mystice revelat anime obtemperanti præcepto ejus, quod dicit, Et circumdidetis, inquit, duritiam cordis vestri ". Temperantia quoque homi- nis diligenter exculta, sublimes docet et intelligen- tias, ut dictum est : quia numen divinum personam non accipit. Unde Dominus ait: Audite me, et intelli- gile, Habenti dabitur, et abundabit; ei autem qui non habet, et quod videtur habere, auferetur ab eo 18 Diligentibus Deum, omnia cooperantur in be num ¹ª. Quanto magis certe cooperabuntur- ei vir- 66. Navis multa millia non perambulabit absque aqua: ita conservatio mentis citra temperantiam junctam humilitati, et implorationi Jesu Christi assiduse, nequaquam proficiet. 67. Fundamentum domus sunt lapides : hujus autem virtutis fundamenta et recta sunt sanctum et adorandum nomen Domini nostri Jesu Christi. Itaque gubernator navis imprudens, qui tempore procellæ nautis expulsis, remis et velis in mare projectis, dormit, facile naufragium facit. Facilius autem anima demergetur a dæmonibus, quæ et temperantiam negligit, et ingruentibus suggestioni- bus invocare nomen Jesu Christi non curat. 68. Quod scimus, scriptis dicimus : quod vidi mus, dum viam transigeremus, testificamur volen- tibus; si quidem excipere dicta vobis libeat; quia ipse dixit : Si quis in me non manserit, mittetur foras, sicut palmes : et colligunt eum, et in ignem mittunt, et ardet™.Qui autem manet in me, et ego in eo. Nam sicut sol absque lumine splendere HOP potest, ita cor purgari non potest sordibus peri- mentium cogitationum, sine Christi invocatione, qua utimur, velut propria spiratione. Illud enim lumen, hæ vero tenebra : et ille quidem, Deus ac Dominus; hæ vero, dæmonum ancillæ. 69. Custodia mentis germano et vero nomine lucipara, fulguripara, lumen emittens, et ignifera vocitetur. Superat enim, ut verum dicamus, infini tas res corporcas, et virtutes plerasque. Qua de causa virtus ista claris nominibus est appellanda, ob splendida lumina quæ nascuntur ex ea : quo- rum amore qui capiuntur, per Jesum Christum evadere possunt ex peccatoribus, inutilibus, inqui- natis, ignotis et insipientibus et iniquis, justi, hom mines frugi, puri, sancti, et sapientes, neque it solum, sed etiam eveniet ut mystica speculentur : et ubi speculativi fuerint effecti, ut purissimo et infinito lumine trajiciantur, et exacuantur ab ipso arcants acuminibus: et cum ipso habitant et con- versantur, quia gustaverunt quod suavis est Do- minus ut in talibus protangelis clare impleatur Mud divini Davidis: Verumtamen justi confitebantur nomini tuo, et habitabunt recti eum vnits tuo e Re enim vera, re, inquam, vera hi sok sincere invo- cant et confitentur Deo: cum quo coloqui expe- cant. amantes eum. 6. 14 Deut. x, 16. 19 Matth. xxv, 29. 18 Rom. viii, 28. 1 Joan. IV, 15 Psal. cxxxx, 14. CENTURIA II. tutes DE TEMPERANTIA ET VIRTUTE.

70. Væ interiori homini, propter exteriorem. A Gravem enim molestiam internus homo contrahet ab externis sensibus, tum ille molestia affectus, Jagellis castigabi: eos. Qui exsecutus est quod habet littera, jam novit quod theoremate continetur. 71. Si, ex sententia Patrum, interior noster homo sit temperans, etiam exteriorem potest con- servare. Cæterum nos et malorum effectores dæ- mones, ambo simul perpetramus peccata. Ac hi quidem in cogitationibus duntaxat sive descriptio- nibus imaginatoriis pro arbitrio formant in animo peccatum : nos autem et cogitationibus intus, et extra operibus ipsis. Nam cum crassitudine corpo- ris dæmones careant, cogitationibus solis, machi- natione atque circumventione nituntur, et perinde nobis ac sibi procurant supplicium. Quod si exi- tiales illi molis corporeæ non essent expertes, etiam factis ipsis peccare non desinerent : ut qui ad impie agendum paratam semper servent inten- tionem. 72. Sola precatio perimit, et in cinerem redigit eorum fraudes : nempe Jesus Deus et Dei Filius a nobis continenter et sine hæsitatione invocatus : qui prorsus eis non permiuit, ut vel initium incnr- sionis sus (quam etiam impressionem vocant), aut formam subostendant menti in speculo intellectus : vel quosdam sermones habeant cum corde. Forma porro dæmoniaca, quæ nullas habet vires in cor, erit etiam vacua cogitationibus, ut diximus : quia cogitationibus intercedentibus animam clam alloqui solet, et edocere vilia. 73. Quamobrem assiduarum precum auxilio, purgatur æer mentis nostræ nebulis obscuris, et ventis nequissimorum spirituum. Mentis autem sere purgato, non potest, inquit, ei non lucere di- vinum Jesu lumen : modo ne vana gloria, super- bia et ostentatione simus inflati, et leviores ad captanda quæ sunt incomprehensibilia: et ab Jesu reperiamur non esse opitulatione digni, eo quod Christus index humilitatis oderit vitia illa. 74. Demus ergo colla duobus istis, orationi et humilitati quæ adhibita temperantia sunt ad- versus dæmones armata, perinde ac flammeus ensis. Quandiu enim sic agemus, singulis diebus et horis lati, mysticum festum animo celebrare po- D terinius. 75. Octo generaliores vitiose cogitationes, quæ cogitationem omnem complectuntur, et unde cun- ctæ nascuntur (quemadmodum ex Jove et Junone omnis demon exsecrandus, deus Græcorum, ut ferunt illorum fabulæ), omnes redeunt ad fores animi. Quæ cum invenerint mentem custodia desti- tutam, sigillatim ingrediuntur, suo quæque tempore. Quæcunque enim, illarum octo, cogitatio ascendens in animum, introduxerit exercitum, nempe gregem obscenarum cogitationum, ea, obtenebrata mente, provocat corpus, conversa ad opera turpia perpe- tranda. ο. Οὐαὶ τὸν ἔσω ἀπὸ τῶν ἔξω σφόδρα γὰρ λυπη θήσεται ὁ ἔνδον ἄνθρωπος ἀπὸ τῶν ἔξω αισθήσεις. Καὶ λυπηθεὶς οὗτος μάστιξε χρήσεται κατὰ τῶν ἔξω αἰσθήσεων. Ο πράξας τὸ ἐν τῷ γράμματι, ἤδη ἐπέγνω τὸ ἐν τῷ θεωρήματι. . οα'. Ἐὰν ὁ ἔσω ἡμῶν ἄνθρωπος κατὰ τοὺς Πατέ ρας νήφει, δυνατός ἐστι φυλάξαι καὶ τὸν ἔξω, πλην ὅτι ἡμεῖς τε καὶ οἱ κακεργάται δαίμονες κοινῶς ἄμφω διαπραττόμεθα τὰς ἁμαρτίας. Καὶ οἱ μὲν ἐν λογι σμοῖς μόνον, ἤτοι ἐν φαντασιώδεσι ζωγραφίαις δια- σχηματίζουσιν ἐν νῷ, ὡς βούλονται, τὴν ἁμαρτίαν· ἡμεῖς δὲ καὶ διὰ λογισμῶν ἔνδοθεν καὶ δι' ἔργων ἔξω θεν· παχύτητος γὰρ σωμάτων ἀποροῦντες οἱ δαίμο νες, διὰ λογισμῶν μόνον καὶ δολιότητα καὶ ἀπάτην, καὶ ὡς αὐτοῖς προξενοῦσι καὶ ἡμῖν τὴν κόλασιν. Εἰ γὰρ παχύτητος σωμάτων μὴ ἑστερίσκοντο οἱ άλι- τήριοι, οὐδ' ἂν καὶ δι᾽ ἔργων ἁμαρτάνειν ἐπαύοντα, ἑτοίμην εἰς τὸ ἀσεβεῖν τὴν προαίρεσιν ἀεὶ διασώ ζοντες. β. Εὐχὴ δὲ μονολόγιστον κτείνει τε καὶ ἐκτεφροί τὰς αὐτῶν ἀπάτας, δι᾿ ἡμῶν παρακαλούμενος τη σοὺς ὁ Θεὸς καὶ Θεοῦ Υἱός, συνεχῶς δὲ καὶ ἀόκνως, μηδ' όλως παραχωρῶν τούτοις, οὔτε τὴν ἀρχὴν τῆς εισβολής, ἣν δὴ καὶ προσβολὴν καλοῦσιν, ὑποδείξαι τῷ νῷ ἐν κατόπτρῳ τῆς διανοίας, οὐ μορφήν, ούτε μὴν λόγους τινὰς λαλῆσαι τῇ καρδίᾳ. Δαιμονιώδης δὲ μορφὴ μὴ εἰσδύνουσα ἐν καρδίᾳ, καὶ λογισμών, ὡς ἔφημεν, κενὴ ἔσται, ὅτι τῇ ψυχῇ διὰ λογισμῶν ὁμιλεῖν τε καὶ ἐκδιδάσκειν τὴν κακίαν ἔθος αὐτῇ Ο λεληθότως. δ Ογ'. Ἐξ εὐχῆς οὖν συνεχούς καθαρεύει ὁ ἀὴρ τῆς διανοίας ἐκ νεφῶν σκοτεινῶν, ἐξ ἀνέμων πνευμά των πονηροτάτων. Καθαρεύοντος δὲ τοῦ τῆς καρδίας ἀέρος, ἀνένδεκτον μὴ λάμπειν φησὶν αὐτῷ τὸ θεῖχον φῶς Ἰησοῦ, εἰ μήτοι γε ὑπὸ κενοδοξίας καὶ τύρω καὶ φανητιασμοῦ φυσώμεθα, καὶ κουφιζόμεθα εἰς τὰ ἀκίχητα, καὶ ἀβοήθητοι προς Ἰησοῦ εὑρισκόμεθα αὐτοί, τῷ μισεῖν τὸν Χριστὸν τὰ τοιαῦτα, τὸν τῆς ταπεινώσεως ὑποδείχτην. μυστικῶς γηθομένοις ἑορτάζειν. οδ. Εχώμεθα τοίνυν εὐχῆς καὶ ταπεινώσεως τῶν δύο τούτων, ἅτινα κατὰ δαιμόνων σὺν νήψει ὁπ ζονται, οἷα μάχαιρα φλόγινος· ἔξεστι γὰρ ἡμῖν οὕτω γε ποιοῦσι καθ' ἡμέραν καὶ καθ' ὥραν καρδιακώς οε'. Οἱ ὀκτὼ γενικώτατοι τῆς κακίας λογισμοί, ἐν οἷς περιέχεται πᾶς λογισμὸς, καὶ ἐξ ὧν πάντες τὴν γένεσιν ἔχουσιν (ὡς ἐκ τῆς Ηρας τε καὶ τοῦ Διὸς τὰς δαίμων ἐναγὴς θεὸς Δαναῶν, κατὰ τοὺς ἐκείνων μύ θους), πάντες ἀνέρχονται ἐν πύλῃ καρδίας, καὶ τὸν νοῦν εὑρόντες ἀφύλακτον, εἷς καθ' εἷς εἰσέρχονται ἐν ἰδίῳ καιρῷ. ὑπότερος γὰρ τῶν ὀκτὼ διαλογισμός ἀναβὰς ἐν καρδίᾳ εἰσέλθῃ ἐσμὸν λογισμῶν αἰσχρῶν φάλαγγα εἰσαγαγεῖν, καὶ οὕτω τὸν νοῦν σκοτίσας, ἐκκαλεῖ τὸ σῶμα, τρεπόμενος εἰς ἐργασίαν αἰσχρῶν πράξεων. HESYCHII PRESBYTERI

οϛ΄. Ο τοίνυν τὴν κεφαλὴν τηρῶν τὴν τοῦ ἔφεως, Α καὶ δι' ἀντιῤῥήσεως θυμοειδούς δακεθύμοις ρήμασι χρώμενος, πὺξ βαλὼν δείματι ἀπεκρούσατο τὸν που λέμιον (8 καὶ νῦν τις ἄλλος ἦν κοπιῶν), Πρῶτος τῶν καρπών μεταλάβοι, ὡς δοκεῖ Παύλῳ. Ο τοίνυν θλῶν τὴν κάραν ἐξέφυγε καὶ πολλούς πονηρούς κα γισμοὺς καὶ ἔργα πονηρότερα, καὶ τότε διαμένει ἀκύμαντος ἡ διάνοια, τοῦ Θεοῦ ἀπεκδεχομένου την αὐτῆς ἐγρήγορσιν εἰς τοὺς λογισμούς, καὶ ἀντιδωρού μένου αὐτῇ εἰδέναι, πῶς δεῖ περιγενέσθαι τοὺς ἀν τιπαλαίοντας αὐτὴν, καὶ ὅπως χρὴ καθαίρεσθαι κατά μικρὸν τὴν καρδίαν, ἐκ λογισμῶν κοινούντων καὶ μιαινόντων τὸν ἐντὸ, ἄνθρωπον, ὥς φησιν ὁ Κύριος, Ἐκ τῆς καρδίας ἐξέρχονται διαλογισμοί πονη- ροί, πορνεῖαι, μοιχεῖαι, κἀκεῖνά εἰσι τὰ κοινοῦντα τὸν ἄνθρωπον. ος. Οντως ἄρα δύναται ψυχὴ ἐν Κυρίῳ στῆναι τῇ ἑαυτῆς εὐμορφίᾳ καὶ ὡραιότητι καὶ εὐθύτητι, ὡς ἐξ ἀρχῆς πρὸς Θεοῦ ἐκτίσθη λίαν καλή τε καὶ εὐθεῖα, καθώς φησιν ὁ μέγας τοῦ Κυρίου θεράπων Αντώ νιος, τῆς ψυχῆς τὸ νοερὸν κατὰ φύσιν ἐχούσης ἀρετῇ συνίσταται· καὶ πάλιν εἶπε· Τὸ γὰρ εὐθεῖαν εἶναι τὴν ψυχὴν; τοῦτό ἐστι τὸ κατὰ φύσιν νοερόν αὐτῇ ὡς ἐκτίσθη· καὶ μετ' ολίγα αυθίς φησι · Καθαρεύσωμεν τὴν διάνοιαν. Ἐγὼ γὰρ πιστεύω ὅτι καθαρεύσασα ψυχὴ πανταχόθεν καὶ κατὰ φύσιν ἑστῶτα, δύναται διορατική γενομένη πλείονα καὶ μακρότερα βλέπειν τῶν δαιμόνων, ἔχουσα τὸν ἀποκαλύπτοντα Κύριον αὐτῇ· τάδε φησὶν ὁ κλεινὸς Ἀντώνιος, ὥς φησιν ὁ μέγας Αθανάσιος ἐν τῷ περὶ ᾿Αντωνίου Βίῳ. οη'. Πᾶς λογισμὸς φαντασία ἐν νῷ αἰσθήσει τινὸς πράγματος· νοῦς γὰρ ἂν ὁ ᾿Ασσύριος οὐκ ἄλλως ἀπα τῶν ἐξισχύει, εἰ μὴ χρήσεται τοῖς παρ' ἡμῶν αἰ- σθητοῖς καὶ συνήθεσιν. οθ'. ὡς οὐ δυνατὸν ἄρα όρνεα διώκειν ἡμᾶς ἐν τῷ ἀέρι πτερωτὰ ὄντας ἀνθρώπους, ἢ ἀνέπτασθαι ώσπερ κἀκεῖνα, τοῦτο τῆς ἡμῶν φύσεως οὐκ ἐχούσης· οὔ τως οὐ δυνατὸν λογισμούς αυτομάτους δαιμονιώδεις περιγενέσθαι χωρὶς εὐχῆς νηπτικής συχνῆς, ἢ ἀτε- νῶς ἄγαν πρὸς Θεὸν ὄμμα τοῦ νήχεσθαι. Εἰ δὲ οὐ, γῆν θραύσεις. π. Εἰ ἀληθῶς ἄρα περιβαλεῖν αἰσχύνῃ τοὺς λο- Β γισμοὺς θέλεις, καὶ ἡσυχάζειν εὐμενῶς, καὶ νήφειν τῇ καρδίᾳ μετὰ εὐκολίας, Ἰησοῦ εὐχὴ κολληθήτω σῇ πνος, καὶ ἐν ὀλίγαις ἡμέραις γινόμενον όψει τοῦτο. πα'. Ὡς γὰρ ἐν ἀέρι γράμματα οὐ δυνατόν γρα φῆναι· δεῖ γὰρ αὐτὰ εἰς τι σῶμα στήσασθαι, όπως ἂν διαρκή σώζωνται· οὕτω γε τῇ κοπηρᾷ νήψει ἡμῶν τῇ εὐχῇ Ἰησοῦ Χριστοῦ κολληθῶμεν, ἵνα ἡ τῆς νη- φαλιότητος πάγκαλος ἀρετή, διαρκής σὺν αὐτῷ δια- μένῃ, καὶ δι᾿ αὐτοῦ ἡμῖν εἰς αἰῶνα διατηρήται ἀναφαίρετος. πβ'. Κύλισον ἐπὶ Κύριον τὰ ἔργα σου, καὶ εὑρή- - 76. Quapropter qui caput serpentis observaverit, et iracunde reluctando, verbis animosis usus, in- jecto pugno in faciem pulsaverit hostem ¡in quo modo quispiam alius laborabat) Primus de fructibus percipere debet, ut placet Paulo 1. Qui ergo con- tundit caput, is et multas cogitationes pravas evi- tat, et opera pejora. Fitque tum, ut tranquillus permaneat animus : cujus excitationem adversus cogitationes probat Deus, et remunerandi cansa docet eum, quo pacto impugnantes se superare queat : et qua ratione cor paulatim purgare opor- teat cogitationibus maculantibus et inquinantibus interiorem hominem, sicut art Dominus : De corde exeunt cogitationes matæ, adulteria, for- nicationes: et hæc sunt que coinquinant homi- nem 77. Hac itaque ratione potest anima per Domi- num retinere suam ipsius venustatem, pulchrita- dinem et rectitudinem, sicut initio creata est ad similitudinem Dei, valde speciosa et recta, ut in- quit magnus Domini servus Antonius, animæ, quæ secundum naturam regitur, vis intellectiva constat virtute. Et iterum dixit, Rectam esse animam, hoc est, ipsam habere facultatem intellectivam naturæ consentaneam, uti creata est. Et statim, paucis in- terjectis, ait : Purgato simus animo. Ego enim credo animam, quacunque parte purgatam, et na- tura sua constantem, posse, perspicacem electamn, acutius et remotiora videre, quam possint dæmones, quippe quæ Dominum sibi revelantem habeat¸ Hæc dicit inclytus Antonius, auctore Athanasio magno, in Vita Antonii. 78. Quævis cogitatio est imaginatio quæ oritur in monte ex perceptione sensitiva rei cujusdam. Cum enim Assyrius sit spiritus, non potest aliter fallero, quam si utatur iis quæ sunt nostris sensibus et mo- ribus familiaria. 79. Ut nos, qui sumus homines, avos in aere vo- lantes assequi non possumus, aut, quemadmodum illæ, sursum volare, cum hanc vin natura nostra non habeat ita sine frequenti et temperantice plena oratione, aut vehementi oculorum mentis in Deum intentione, non potes fortuitas cogitationes diabolicas superare : sin minus, terram feries. 80. Profecto si vere cupis cingere pudore cogi tationes, et eas benigne componere, temperantem etiam animum facile comparare, deprecatio Jesu adhæreat spirationi tuæ : et hoc intra paucos dies fleri perspicies. 81. Ut enim littere scribi nequeant in aere, co quod in corpore quodam necesse habent subsistere at duraturæ serventur: ita per laboriosam tempe- rantiam nostram precationi Jesu Christi inhærea- mus : ut præclara virtus temperantiæ cum ipso per- duret et maneat, et per ipsum nobis conservetur in secula, ades ut auferri non possit. 82. Versa in Dominum opera tua, et invenies 10 Η Tim. 1, 6. 17 Matth. xv, 19, 20. DE TEMPERANTIA ET VIRTUTE. CENTURIA ΙΙ.

gratiam, inquit. Ne de nobis etiam dicat propheta, Prope es tu, Domine, in ore ipsorum, sed procul a renibus eorum 18. Nullus alius præter Jesum reddet cor tuum pacatum et tranquillum ab affectionibus : præter Jesum, ingcam Christum, qui longe distantia conjungit. 83. Utraque pariter spectant ad animam, tum mentales cogitationum allocutiones, tum ex- teriores conversationes et confabulationes otiosa. Justissima porro secundum Deum ratione qui de- clinare vult animi damnum, debet ambobus tam hominibus quam cogitationibus otiosa verba sectan- tibus succensere, ne mens obscurata perturbettem- perantiam quoniam oblivione obtenebrati perdi- wius animum. 84. Qui omni studio puritatem cordis semper conservat, legislatorem illius Christum habiturus est pro magistro: qui mystice ipsi voluntatem suam eloquatur. Audiam quid loquatur in me Dominus Deus', inquit David, dum declarat istud. Expli- cans autem accuratam animi apud seipsum com- mentationem, de spiritali bello ac de remuneratoria Dei protectione, dicebat: Et dicet home : Eritne fructus justo " ? Deinde ex ea commentatione con- silium utrinque excerptum quasi depromens, ait; Ulique est Deus judicant eos in terra . Perverso scilicet dæmonas in terra cordis nostri. Et alibi dir cit: Accedet homo ad cor altum, et exaltabitur Deus. Tunc plagæ eorum nobis censebuntur esse sagittæ parvulorum. 85. Ex sententia sacri Pealtese, corde sapientis alligato semper degamus, ipsam Dei Patris virtutem ac Dei sapientiam Jesum Christum respirantes. Quod si, ob eircumstantiam quamdam remissiores effecti, actiones animi neglexerimus, subsequenti denuo bora: matutina lumbos mentis commode perstrin- gentes, rursum opus ipsum attingemus: non ignari, nullam nobis, qui norimus quod bonum est, super- pase excusationem, nisi hec ipsum peragamus. 86. Quemadmodum cibi gignentes morbos, sta- dim ut in corpus sunt injecti, perturbant : at quί compedit, mox ut demuum sentit, vomitorio quodam pharmaco confestim adhibito, manet illæsus: hot pacto, mens quando susceptas cogitationes. malas ebibit et mandusavit, acerbitatem earum sendit. Η Deprecatio mero Jonu Christi, en intime corde pres ficiscent, illas facile exemis, et tandem erpolis Siouti, tamperantes virms docuit et erudivit, ſavetite Deo, rerum subjectarum perpessio et experientiων 87, Unire studeio spiraculo narium tuarum tom- perantiam, neonon pomen Jesu, cum nullius ignara meditatione mortis, et humilitate. Quia- mirum in modum ambo juvare solent. 88. Dixit Dominus: Discite a me quia mitic sum et humilis corde, u inuenietis requiem animabus vE stris 35. 89. Dixit Dominus : Quicunque seipsum humilia- ή σεις χάριν, φησίν. Ἵνα μὴ καὶ περὶ ἡμῶν λέγηται παρὰ τοῦ προφήτου, Ἐγγὺς εἰ σύ, Κύριε, τοῦ στό ματος αὐτῶν, πόρρω δὲ ἀπὸ τῶν νεφρῶν αὐτῶν. Οὐδεὶς πάρεξ Ἰησοῦ ἕτερος τὴν σὴν καρδίαν στα θερῶς ἐκ παθῶν εἰρηνεύσει, εἰ μὴ αὐτὸς Ἱερᾶς Χριστὸς ὁ τὰ πόρρω διεστώτα συνάψας. πγ'. Ομοίως ἀμφότερα τὴν ψυχὴν σκοποῦσι, καὶ αἱ κατά διάνοιαν τῶν λογισμῶν ὁμιλίαι, καὶ αἱ ἔξω δεν συντυχίαι καὶ ἀργολογίας. Αρὴ δὲ ἐκτρεπόμενα τὴν τοῦ νοῦ βλάβην, ἀργολογεῖν ἀμφοτέρους ἀγαπῶν τας λυπεῖν, καὶ λογισμοὺς καὶ ἀνθρώπους, δι' αἰτίαν εὐλογωτάτην κατὰ Θεὸν, ἵνα μὴ σκοτιζόμενος ὁ νοῦς χαώσῃ τὴν νῆψιν. Ἐκ γὰρ λήθης σκοτούμενοι τὸν νοῦν ἀπόλλυμεν. πω. Ὁ γὰρ πάσῃ σπουδή τηρῶν ἀεὶ τὴν καθαρό τητα τῆς καρδίας, έξει διδάσκαλον τὸν ταύτης νομο δότην Χριστόν, μυστικῶς αὐτῷ λαλοῦντα τὸ θέλημα αὐτοῦ. Ἀκούσομαι τί λαλήσει ἐν ἐμοὶ Κύριος ο Θεός, φησὶν ὁ Δαβὶδ τοῦτο ἐμφαίνων· τὴν δὲ τοῦ τοῦ πρὸς ἑαυτὸν ἐμμελῆ ἐπίσκεψιν περὶ τοῦ νοητου πολέμου δηλῶν, καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ ἀντιληπτικήν ὑπεράσπισιν ἔλεγε· Καὶ ἐρεῖ, φησὶν, ἄνθρωπος· Αρα έσται καρπὸς τῷ δικαίῳ; Εἶτα τὰ ἐκ τῆς συζη τήσεως σκέμμα ἄμφω ἐκρηθεν ὡς ἐκραίνων λέγε *Αρά ἐστιν ὁ Θεὸς κρίνων αὐτοὺς ἐν τῇ γῇ τοὺς πονηροὺς δαίμονας ἐν τῇ γῇ τῆς καρδίας ἡμῶν. Καὶ ἀλλαχοῦ φησί, Προσελεύσεται ἄνθρωπος καὶ δίᾳ βαθείς, καὶ ὑψωθήσεται ὁ Θεὸς, καὶ τότε α Ο πληγαὶ αὐτῶν ὡς βέλη νηπίων ἡμῖν λογισθήσονται. πε'. Εν σοφίᾳ πεπεδημένοι τὴν καρδίαν ἀεὶ δεν ἄγωμεν κατὰ τὸν Ἱεροψάλτην, αὐτὴν τὴν τοῦ Πατρὸς Θεοῦ δύναμιν, καὶ Θεοῦ σοφίαν Χριστὸν Ἰησοῦν ἀνα- πνέοντες. Εἰ δὲ καὶ ἐκ περιστάσεώς τινος χιονολάτ τας, της νοητής κατωλιγορήσομεν πράξεως, τῇ εξής πρωΐᾳ πάλιν τὴν ὀσφὺν τοῦ νοὸς καλώς περισφίγξε μεν, καὶ κραταιῶς τοῦ ἔργου πάλιν ἀψόμεθα, εἰδότες ὅτι οὐκ ἔστιν ἡμῖν ἀπολογία το καλὸν ἐγνωκόσιν, ἐὰν μὴ αὐτὸ πράξωμεν, πρ. Ὥσπερ τα νεοαποια βρώματα εμβληθέναι προσφάτως εν σώματι ἐνοχλοί, ὁ δὲ φαγών εὐθὺς τῆς βλάβης αἰσθόμενος, θάττον, διά τινὸς ἀμέσως φαρμά τῶν ταῦτα ἀπήματος, διέμεινεν οὕτω καὶ ὁ ναός ὅτε πονηρούς λογισμούς δεξάμενος κατέπιεν ή άραγεν, αἰσθητές της πικρίας αὐτῶν, εὐχήν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐκ βαθέων καρδίας εὐκόλως τούτους. Εξεμείν σας, καὶ τέλεον ἀποβάλλεται, ὡς εὖν θεῷ ἡ κάθε σας καὶ ἡ πεῖρα τῇ μαθήσει νευρηκέναι περὶ τοῦ προ κειμένου παρέδωκε τοῖς νήφουσιν. τις΄. Εἰς πνοὴν τῆς ῥινός, νήκεν ἔνωσαν καὶ Ἰησοῦ όνομα, καὶ μελέτην θανάτου ἀλάθηκαν ταπείνωσιν· ὠφελεῖν γὰρ λίαν οἴδασι τὰ ἀμφότερα Σή. Εἶπεν ὁ Κύριος· Μάθετε ἀπ' ἐμοῦ ὅτι προς εἰμι καὶ ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ. πύ. Εἶπεν ὁ Κύριος: "Θέσεις τακοινώσει ἑαυτὸν, "Psal. LXXXIV, 9. "Psal. LVII, 12, 18 Jerem. x1, 2. et Ibid. ** Psal. £xısı, 7. ” Matth. 11, M HESYCHII PRESBYTERI

ὡς τὸ παιδίον τοῦτο, ὑψωθήσεται· ὑψῶν δὲ ἑαυτὸν Α ταπεινωθήσεται. — 'Απ' ἐμοῦ, φησί, μάθετε. Ορᾷς ὅτι μάθησίς ἐστιν ἡ ταπείνωσις. Ὁ μὴ ταπεινὸς οὖν, τῆς ζωῆς ἀπωλίσθησε, καὶ ἐναντίος δηλονότι ευρεθή - σεται. 4. Εἰ γὰρ πᾶσα ἀρετὴ διὰ ψυχῆς καὶ σώματος κτίζεται. Κτίσμα δὲ Θεοῦ καὶ ἡ ψυχὴ καὶ τὸ σῶμα, δι' ὧν ἡ ἀρετὴ, ὡς ἔφην, συνίσταται, πῶς οὖν ἀσχέ τως μαινόμεθα ἐπ' ἀλλοτρίοις κόσμοις κομπάζοντες ψυχῆς τε καὶ σώματος ; καὶ κενοδοξοῦντες ἐπαιρό μεθα, καὶ ὑπερηφάνοις ὡς ἐπὶ καλαμίνης ῥάβδου φυσώμενοι, στηριζόμεθα· ὡς καὶ τὸν ἀπειρομεγέθη Θεὸν ἡμῶν διεγείρομεν τὸν φρικτώτατον διὰ τὴν ἄγαν ἡμῶν ἀνομίαν τε καὶ ἄνοιαν. Κύριος υπερηφάνοις ἀντιτάσσεται· καὶ ἀντὶ τοῦ μιμεῖσθαι τὸν Κύριον ἐν ταπεινώσει, τῷ τοῦ Κυρίου δυσμενεί φιλιούμεθα Β ὑπερηφάνῳ δαίμονι, ἐκ κενοδόξου καὶ ὑπερηφάνου φρονήματος· τούτου γὰρ ἕνεκεν ἔλεγεν ο Απόστολος: Τί γὰρ ἔχεις, φησὶν; ὃ οὐκ ἔλαβες ἀπὸ Θεοῦ; μὴ σὺ σαυτὸν ἔκτισας; Εἰ δὲ σῶμα καὶ ψυχὴν ἐξ ὧν καὶ ἐν οἷς καὶ δι' ὧν πᾶσα ἀρετὴ συνίσταται, παρὰ Θεοῦ ἔλαβες, τί καυχάσαι ὡς μὴ λαβών ; Κύριος γάρ σοι ὁ τάδε δωρούμενος. κα'. Αλλως οὐκ ἄλλο τί ἐστι καθαρισμός καρδίας; δι' οὗ καὶ ταπείνωσις καὶ ἀγαθὸν ἅπαν ἐν ἡμῖν εὐο ρίσκεται καταβαῖνον ἄνωθεν, εἰ μὴ τὸ μηδ' ὅλως παραχωρεῖν τοὺς λογισμούς προκύπτοντας εἰσελθεῖν: Εβ. Νοὸς γὰρ φυλακὴ σὺν Θεῷ καὶ διὰ μόνου Θεοῦ ἐν ψυχῇ ἐγχρονίσασα φρόνησιν παράσχει τῷ ἡγεμο νικῷ ἐν τοῖς κατὰ Θεὸν ἀγωνίσμασιν· οὐκ ὀλίγην δὲ ἱκανότητα τῷ μετόχῳ χορηγεῖ, ἐν τῷ οἰκονομεῖν τὰ ἔργα καὶ τοὺς λόγους ἐν κρίσει εὐαποδεκτα κατά Κύριον. Αγ. Τὰ τοῦ ἱερέως δῆλα ἐν τῷ παλαιῷ προτυ πώματα καρδίας καθαρᾶς ὑπῆρχον, ἵνα καὶ ἡμεῖς πρόσχωμεν τῷ τῆς καρδίας πετάλῳ, μήπως ἐξ ἁμαρ τίας μεμελάνωται, ἵνα δάκρυσι καὶ μετανοίᾳ, καὶ προσευχῇ ἀποσμήχωμεν. Εύκολον γάρ τι πράγμα & νοῦς, καὶ πρὸς τὰς ἀνόμους ἐνθυμήσεις δυσκάθεκτον, ὁμοίως κακαῖς τε καὶ ἀγαθαῖς φαντασίαις λογιστικαΐς εὐκόλως εξακολουθοῦν, Εδ'. Μακάριος όντως ᾧ οὕτω κεκόλληται Ἰησοῦ εὐχὴ ἐν διανοίᾳ, καὶ φωνεῖ αὐτὸν ἀδιαλείπτως ἐν καρδίᾳ, ὥσπερ ήνωται ὁ ἀὴρ τοῖς ἡμῶν σώμασιν, ἢ ὡς φλόξ κηρῷ. Καὶ διερχόμενος μὲν ἥλιος ὑπὲρ γῆν ποιήσει ἡμέραν· τὸ δὲ Κυρίου Ἰησοῦ ἅγιον όνομα καὶ σεβάσμιον ἐν διανοίᾳ λάμπον τῇ συνεχεία, γεν νήσει εὐαριθμήτους ἡλιοειδεῖς ἐννοίας. με. Καὶ διασκεδασθέντων μὲν νεφῶν, ἀήρ καθα ρὸς δείχνυται. Φαντασίαι δὲ ὑπὸ τοῦ Ἡλίου τῆς δια παιοσύνης Ἰησοῦ Χριστοῦ διασκεδασθεῖσαι καὶ λεαν- θεῖσαι, φεγγοειδῆ καὶ ἀστεροειδῆ νοήματα γεννάσθαι ἐν καρδίᾳ ἐκ παντός πεφύκασι τοῦ ἀέρος αὐτῆς διὰ Ἰησοῦ φωτισθέντος· φησὶ γὰρ ὁ Ἐκκλησιαστής· Οι ᾗ - verit, sicut parvulus iste, exaltabitur : qui autem 7. d seipsum exaltat, humillabitur s. A me, inquit, di- scite : vides, humilitatem esse disciplinam. Pro- pterea qui non est humilis, excidit a vita : qum- etiam contrarius invenietur. 90. Cum itaque virtus omnis corporis et animæ ministerio creetur, Dei porro creaturæ sint anima et corpus, quorum opera virtus, ut dixi, subsistit, quomodo non intolerabiliter insanimus, de alienis corporis et animæ ornamentis gloriantes? Vana glo- ria elati et inflati, superbiæ, velut baculo arundi- neo, innitimur : atque præ iniquitate et dementia nostra, horrendissimum illum tanquam infinit.c magnitudinis Deum nostrum excitamus. Dominus superbis resistit s. Εt cum imitart Dominum in hu- militate deberemus, cum inimico Domini superbo dæmone conciliamus amicitiam : eo quod vane gloriosa et arroganti opinione ducimur. Ilae nam- que de causa Apostolus dixit: Quid habes quod non accepisti a Deo **? Num tu teipsum creasti ? Quod si corpus et animam, ex quibus, in quibus, et per quæ consistit omnis virtus, a Deo acceperis, quid gloriaris, quasi non acceperis " ? Dominus enim est, qui tibi ista largitus est. 91. Nulla prorsus est alia cordis expurgandi ras tio, qua et humllitatem et omne bonum e supernis in nos descendere comperimus, quam si nullum demus plane locum cogitationibus ostio imminenti- bas. 92. Custodia enim mentis, quæ, Deo favente et Dei solius auxilio, perseverat in anima, sapientiam comparat intellectui principatum obtinenti, in cer- taminibus Dei nutu ineundis, ejusque custodiæ par- ticipi, sufficientiam non modicam præstat, in re- bus et sermonibus Deo gratis cum judicio regendis. 93. Pontificis ornamenta in Veteri Testamento manifesta, erant præeuntes cordis puri figura : ut et nos laminam cordis observemus ne ullo modo nigrescat peccato : sed abstergamus illud lacrymis, poenitentia et oratione. Mens enim res est quaedan fubrica, quæ non facile coercetur ab iniquis con- ceptionibus : nalloque negotio bonas et malas ima ginationes rationali parti objectas perinde sectatur. 94. Profecto beatus est ille, cui sic adhæret in animo deprecatio Jesu, et qui sine intermissione resonat ipsum in corde, sicut unitur aer corporibus mostris, aut flamma candela. Sol itaque transiens supra terram, diem efficiet : sanctum autem ac reverendum Domini Jesu nomen, relucens in mente, contiguitate sua innamerabiles, solis instar splen- dentes, procreabit conceptiones. 95. Et dissipatis quidem nubibus aer apparet pu- rus ilusiones autem ab Jesu Christo Sole justitiæ dissipatæ et deletæ, ex universo mentis aere per Jesum illustrato, solent in ea producere conceptio nes splendidas, et astrorum speciem præ se feren- tes. Nam ait Ecclesiastes: Qui fiduciam habent in » Luc. xviii, 14. 15 Jac. IV, 6. 23 1 Cor. IV, er ibid. DE TEMPERANTIA ET VIRTUTE. CENTURIA ΙΙ.

HESYCHII PRESBYTERI Domine, intelligent veritatem, et qui fideles sunt in dilectione, permanebunt in eo 18. Cui gloria in sa- cula. Amen. 96. Præcedentibus quidem sermonibus, quos in prima et secunda centuriis babuimus, quantum ela- borandum sit, pro sacra mentis quiete comparanda, descripsimus: non velut ingenii nostri culturam solam, sed quæcunque divini sermones Patrum di- vina sapientium nos docent de puritate mentis. Jam vero, ubi paucis verbis, quoad fieri potest, de- monstraverimus quantum oriatur lucrum ex con- servatione mentis, finem dicendi faciemus. 37. Quod superest, adesdum, quicunque fueris, el sequere me, ad contingendam beatam mentis conservationem, exoptans in spiritu dies videre bo- mos : et docebo te in Domino conspicuam opera- tionem et conversationem spiritalium potestatum. 98. Quoniam angeli nulla capientur satietate lau- dandi Creatoris, neque mens decertandi. Et quem- admodum illi corporis expertes de cibo nihil sunt solliciti : ita bi, licet corpore præditi, non curant escam, modo in coelum tranquillum animus ingre- diatur. 99. Quo igitur modo supernæ potestates nulla tenentur cura pecuniarum aut possessionum : ita qui perspicacem animæ facultatem expurgarunt, et compararunt habitum virtutis, hand curant, quam male torqueantur a spiritibus nequissimis. Et quo modo norunt illæ divitias promotionis in Deum : sic et hi perspectum habent amorem in Deum, nec- non intensionem et ascensionem dilectionis erga " Numen divinum. Quinetiam amatoria et inexplebili ascensione dilatati, ob gustum divinum et deside- rium in excessu positum, non subsistent, donec ad Seraphim perveniant : neque fatigabuntur a dili- genti observatione mentis, et exaltatione charissima, donec angeli flant per Jesum Christum Dominum 100. Non est venenum, quod superet venenum aspidis et basilisci: neque ullum est vitium, quod vincat φιλαυτίας vitium. Fructus porro philautia habes per omnium ora volitantes : qui sunt hi : laudes sui in animo latentes, rerum omnium displi- centia, ventris ingluvies, stuprum, vana gloria, et omnium vertex superbia : quæ quidem novit e car- lis expellere non solum homines, sed etiam ange- los, et caliginem pro luce obtrudere. Hæc ad te scribis, Theodule, qui cognominatur Hesychius, licet operationem ipsam sit ementitus: 24 Hon emnino fortasse, quatenus scilicet Deus donavit. Qui in Patre, et Filio, et Spiriu sancto laudatur et glorificatur, a rationali natura angelorum et homi- num, necnon ab universa creatura, quam fabrica- vit arcana Trinitas, unus Deus. Cujus regnum præ- clarum utinam et nos consequamur, precibus pu- Α πεποιθότες ἐπὶ Κύριον, συνήσουσιν ἀλήθειαν· καὶ οἱ πιστοὶ ἐν ἀγάπῃ προσμενοῦσιν αὐτῷ. ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. 45'. Ἐν μὲν τοῖς ὄπισθεν λόγοις τοῖς ἐν πρώτῃ καὶ δευτέρᾳ ἑκατοντάδι, τοὺς τῆς ἱερᾶς τοῦ ἡσυχίας πόνους συνετάξαμεν, οὐχὶ γεώργιον τῆς ἐμῆς δια νοίας μόνον, ἀλλ᾽ ἅπερ καὶ οἱ τῶν θεοσόφων Πατέρες διδάσκουσιν ἡμᾶς θεῖοι λόγοι περὶ νοῦ καθαρότητος. Νῦν δὲ μικρὰ εἰπόντες ὅσον δεῖξαι τὸ κέρδος τῆς τοῦ νοῦ φυλακῆς, τοῦ λέγειν παυσόμεθα. Εξ'. Δεῦρο δὴ λοιπὸν ἀκολούθει μοι πρὸς τὴν συν άφειαν τῆς μαχαρίας τοῦ νοῦ τηρήσεως, ὅστις ἂν εἴης, καὶ ἐπιποθῶν ἐν πνεύματι ἡμέρας ἰδεῖν ἀγα θὰς, καὶ ἐν Κυρίῳ διδάξω σε όρωμένην ἐργασίαν καὶ πολιτείαν νοερῶν δυνάμεων. μη'. Οὐ γὰρ κορεσθήσονται ἄγγελοι ὑμνοῦντες τὸν Ποιητὴν, οὔτε νοῦς ἁμιλλώμενος· καὶ ὥσπερ οἱ ξύλοι οὐ φροντίζουσι περὶ τροφῆς, οὕτως οὐδὲ οὗτοι οἱ ἄν υλοι αὐτῆς φροντίζουσιν, εἶχε ἐν οὐρανῷ ἡσυχίας νοῦς εἰσελεύσεται. Αθ. Ωσπερ οὖν αἱ ἄνω δυνάμεις οὐ φροντίζουσι χρημάτων ή κτημάτων, οὕτως αὔτε οἱ τὸ τῆς ψυχῆς ὀπτικὸν ἐκκαθάραντες, ἐν ἔξει τῆς ἀρετῆς γενόμενος, οὐ μεριμνήσουσι περὶ κακώσεως τῶν πονηρῶν πνευ μάτων. Καὶ ὡς ἐκείνοις φανερὸς τῆς εἰς Θεὸν προ κοπῆς ὁ πλοῦτος, οὕτω καὶ τοῖς τοιούτοις ὁ εἰς θεὸν φανερὸς ἔρως, καὶ ἡ τῆς ἀγάπης τῆς εἰς τὸ θεῖον ἀτένισίς τε καὶ ἀνάβασις· ἔτι δὲ ἐρωτικῶς καὶ ἀπλή στως τῇ ἀναβάσει ἐπεκτεινόμενοι ἐκ γεύσεως θείου καὶ ἐκστατικού πόθου, οὐ σταθήσονται μέχρι τα Σε βαφίμ φθάσουσιν, οὐδὲ κοπιάσουσι τῆς τοῦ νοῦ νή ψεως, καὶ ἐρωτικῆς ὑψώσεως, μέχρις ἂν ἄγγελος γένωνται ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, γ'. Οὐκ ἔστιν ἱὸς ὑπὲρ τὸν ἀσπίδων καὶ βασιλίσκου, καὶ οὐκ ἔστι κακία ὑπὲρ κακίαν φιλαυτίας. Τέκνα δ φιλαυτίας έχεις πετόμενα, δ εἰσι τάδε· ἔπαινοι ἐν καρδίᾳ, ἀπαρέσκεια, γαστριμαργία, πορνεία, κενο δοξία, καὶ ἡ κορωνίς πάντων ὑπερηφανία, ήτις και τασπᾷν ἐπίσταται, οὐκ ἀνθρώπους μόνον, ἀλλὰ καὶ ἀγγέλους ἐξ οὐρανῶν, καὶ ζόφον ἀντὶ φωτός περι- βάλλειν. Ταῦτά σοι, Θεόδουλε, ὁ ἡσυχίας φερώνυμος εἰ καὶ τῆς πράξεως διέψευσται, ἀλλ᾽ ἴσως οὐχ ὅλου ἀλλ' ὁ Θεὸς δέδωκεν ὁ ἐν Πατρὶ, καὶ Υἱῷ, καὶ ἀγά Πνεύματι αινούμενός τε καὶ δοξαζόμενος ὑπὸ τῆς λο γικῆς φύσεως, ἀγγέλων τε καὶ ἀνθρώπων καὶ τάσης κτίσεως, ἂν ἡ ἄῤῥητος Τριάς δεδημιούργηκεν· ὁ εξ; Θεός, οὗ καὶ ἡμεῖς τῆς λαμπράς βασιλείας, εὐχαῖς τῆς ὑπεράγνου Θεοτόκου τύχοιμεν, καὶ εὐχαῖς τῶν ὁσίων Πατέρων ἡμῶν· ᾧ Θεῷ ἀκινήτῳ δόξα αιώνιος. Αμήν. nostrum. rissinæ Deiparæ, sanctorumque Patrum nostrorum. Cui Deo incomprehensibili gloria sempiterna. Amen. Sap. II, 9.

MARTYRIUM SANCTI LONGINI CENTURIONIS. S. LONGINI MARTYRIUM. EJUSDEM HESYCHII Τοῦ αὐτοῦ Ἡσυχίου Μαρτύριον τοῦ ἁγίου καὶ ἐν- A δόξου μάρτυρος τοῦ Χριστοῦ Λογγίνου τοῦ ἑκα τοντάρχου τοῦ ἐν τῷ σταυρῷ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ τῶν σὺν αὐτῷ δύο στρα τιωτών. σ'. Πολλαὶ τῶν μαρτύρων αἱ συγγραφαί. Καθάπερ γὰρ αἱ τῶν ζωγράφων εἰκόνες, τινὰς μιμούμεναι τῶν. πόλεων ὄψεις, καὶ μεγέθη πύργων, καὶ μορφὰς ἀν δρῶν καὶ γυναικῶν, ποτὲ δὲ νέας, ποτὲ δὲ πρεσβυ- τικάς, ποτὲ δὲ βασιλικάς, ποτὲ δὲ νυμφικὰς, ποτὲ δὲ σκυθρωπάς, και ποτε περιχαρείς δεικνύονται· οὕτω καὶ οἱ τῶν μαρτυρικῶν ἀγώνων τοὺς λόγους ἱστορή σαντες, τὸ στεῤῥὸν τῆς ψυχῆς, καὶ τὸν τρόπον τὸν ἀνδρεῖον, καὶ τὴν ἐν τοῖς δεινοῖς παράστασιν, ἄφο 6ον καὶ εὔτολμον, καὶ ἀκατάπληκτον, καὶ τὴν ἐκ Χριστοῦ συμμαχίαν πρὸς αὐτοὺς καταβαίνουσαν, ποτὲ μὲν τὸ πλῆθος τῶν σημείων, ποτὲ δὲ τὸν πλοῦ τον ἐν τοῖς λόγοις τῆς χάριτος ὁμολογουμένην, ταῖς ἀκοαῖς ἐμφανίζουσιν. Λογγίνου δὲ ἄρα γραφὴν σου φοῦ τε καὶ ἀνδρείου, ἐξαιρέτως τῆς ὑπὲρ τοῦ Χρι- στοῦ μαρτυρίας, ἧς ἤρξατο ὁμολογήσας αὐτὸν, πῶς επαξίως ἱστορήσαιμι ; 1 β'. "Οτε γὰρ τῷ φόβῳ συγχυθεὶς ἐξηρνήσατο αὐτὸν ὅλος ὁ χορὸς τῶν ἀποστόλων· χωλοὶ δὲ οὓς ἤγειρεν, τυφλοί τε οὓς ἐφώτισεν, λεπροί τε μετ' αὐτῶν οὓς τῆς πολυτίλτου δορᾶς καὶ τῆς σαρκὸς τῶν μωμημάτων ἠλευθέρωσεν, καὶ ἄλλοι ὧν τὰς συμφορὰς ἔπαυσεν καὶ τὰς νότους ἐχάλασεν (1), καὶ πρὸς τὸ κρεῖττον τὴν γνῶσιν μετεσκεύασεν, οὗτοι πάντες πρὸς τὸ δράμα τοῦ σταυροῦ καταπλαγέντες, χειμώνος μεστον ναυάγιον C ὑπέμειναν· ἡ ὁμολογία δὲ τοῦ τιμίου καὶ θεοσεβοῦς Εκατοντάρχου Λογγίνου ὑπῆρχεν εἰς τὰς ἀκοὰς τῆς ματαίας καὶ ἀπατηλῆς Συναγωγῆς τῶν Ἰουδαίων, ὅτε ἔλεγεν, Αληθῶς Θεοῦ Υἱός ἐστιν οὗτος. Οὔτε γὰρ Πιλάτον κατὰ τοῦ Χριστοῦ μεμισθωμένον ᾐσχύ- νετο, οὔτε μὴ φόβον τοσούτου δήμου ἐδεῖτο, ἢ ἐνάρ- κησεν τὸ πλῆθος τῶν ἀπείρων μυριάδων ἐκείνων. Τοιγαροῦν καὶ ὑμνείσθω] καὶ γραφέσθω ἡ καλλίστη ἄθλησις αὐτοῦ, ἦν καὶ οἱ ἀπ' ἀρχῆς αὐτόπται διηγή- σαντο, καὶ τῇ μετὰ ταύτῃ γενεᾷ παρέδωκαν, ἀπ' ἐκείνης δὲ εἰς τὸ ἑξῆς καὶ οὕτω μέχρις ἡμῶν κατα- βάντες οἱ τῆς Λογγίνου μαρτυρία; λόγοι, ὡς μαργα ΝΟΤΑ. Ejusdem Hesychii martyrium sancti ac illustris Chri sti martyris Longini centurionis qui crucifixo Do- mino nostro Jesu Christo præsens astitit, necnon cum eo duorum militum. Ex manuscripto codice Vaticano n. 1190, fol. 117, edidere Bollandiani. Act. Sanct. Mart. t. II, pag. 386, 736. 1. Mullæ variæque sunt historiæ martyrum. Quemadmodum enim elaboratæ a pictoribus tabu læ, in quibus urbium adumbrantur imagines, et magnitudines turrium exhibent, et formas virorum atque mulierum, alias quidem seniles aut regias, alias juveniles vel plebeias, tristes alias vel froute serena hilares repræsentant, sic et qui martyrico- rum certaminum sermones conscribunt, masculam virtutem et robur animi, in duris atque asperis im- perterritum fidentemque se exhibentis necesse est audituris manifestent : necnon Christi cum athletis suis certantis præsentiam palam cognoscendam, seque modo per signorum admirabilium multitudi- nem, modo per afluentiam in verbis gratiæ mani- festantem. Longini vero sapientis pariter ac gene- rosi historiam, atque imprimis illustre ejus de Chiri sto testimonium, a quo Deum confitens est exorsus, qui potero digue enarrare ? 2. Etenim cum metu confusus universus apo- stolorum chorus eum vel negasse vel deseruisset : cum erecti in pedes claudi, videndi facultate donati cæci, leprosi a maculos: culis defluentisque per ramenta carnis immunditia purgați, aliique soluti a miseriis, liberali a morbis, qui melius utique nosse eum poterant, ad crucis obstupefacti spectaculum, velut tempestate appulsi ad scopulos rectores, triste suæ fidei fecere naufragium: tunc venerandi hojus religiosique centurionis confessio auribus vana at que fallacis synagogæ insonuit: Vere Filius Dei est iste. Nempe nec Pilatum reveritus est adversus Christi innocentiam mercede conluctum (a), neque extimuit tam numerosam multitudinem, vel d conspectum infinitarum propemodum myriadum obtorpuit. Quidni ergo laudibus eferatur, et scri- ptis celebretur pulcherrimum ejus certamen ? Quod qui viderunt ab initio enarrantes, in futuram gene- rationem memorandum tradiderunt; ab illa vero deinceps ad posteros atque ita ad nos usque perve- nihilominus eidem decretum esse, ut resurrectionis Matthieum Judri, fidenter militibus prou:ittentes : • Matth. xxvII, 54. (1) Ms. ἐσχόνευσε· quod quia Graecum non est nec alibi reperitur immutavi : forte legendum fuit è syó - quasi oliari fecit : sed neque hanc vocem λευσεν, reperi, radiceta tamen Græcam habemus unde for- anari possit. Non erat hoc quidem a Pilati ingenio alienum, quem solitum sententias vendere Philo scribit: PATROL. GR. XCIII. b Christi tamen damnationem ab eo extortam magis metu concitati in seditionem populí quàm alio re- spectu ullo scimus ex evangelico textu : pecuniam mysterium pateretur obscurari, satis indicant apud • Nos suadebimus Praesidi, et sccuros vos far en:15.