Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) + khazarzar (second witness) — PG column chips mark the printed columns.
PG 30:72ΕΙΣ ΚΗ ΨΑΛΜΟΝ. Προσκυνήσατε τῷ Κυρίῳ ἐν αὐλῇ ἁγίᾳ αὐτοῦ. Ἔξω τῆς ἁγίας αὐλῆς οὐ χρὴ προσκυνεῖν τῷ Κυρίῳ, ἀλλ’ ἔνδον γενόμενον· τουτέστι, μὴ ἐκβαίνειν τοῦ συστήματος τῆς Ἐκκλησίας, καὶ καθ’ ἑαυτὸν κατάρχειν παρασυναγωγῆς καὶ σχισμάτων, τὸν ὀφείλοντα ἀληθινῶς τῷ Θεῷ λατρεύειν. Οὐ γὰρ προςῆκεν. Ὥσπερ δὲ οἶκόν τις ἑαυτὸν κατασκευάζει τοῦ Κυρίου, τοῦ γενέσθαι ναὸς Θεοῦ· οὕτω καὶ αὐλὴν περιβαλέσθαι δύναται, περιτειχίζων ἑαυτὸν τῷ βίῳ, καὶ τῷ λόγῳ, καὶ τοῖς θείοις νοήμασιν, ἐν ἑαυτῷ προσκυνῶν τὸν Θεὸν, ἀρκοῦσαν ἀφορμὴν εἰς προςκύνησιν τὴν ἐνυπάρχουσαν αὐτῷ, ἔκ τε τῆς σωματικῆς κατασκευῆς, καὶ ἐκ τῆς περὶ ψυχὴν οἰκονομίας συνέντος τοῦ κτίσαντος αὐτόν. Ἤδη δὲ καὶ ὁ Κύριος αὐλὴν εἶπεν τὴν Ἰουδαίων, εἰπών· Καὶ ἄλλα πρόβατα ἔχω ἃ οὐκ ἔστιν ἐκ τῆς αὐλῆς ταύτης, ἐνδεικνύμενος δηλονότι καὶ ἄλλην εἶναι αὐλὴν τὴν ὄντως ἁγίαν, τὴν μέλλουσαν συνάγειν τὰ Χριστοῦ πρόβατα, τοὺς ἀπὸ τῶν ἐθνῶν προωρισμένους εἰς σωτηρίαν· τουτέστι, τὴν Ἐκκλησίαν ταύτην, ἐν ᾗ οἱ ἀληθινοὶ προσκυνηταὶ προσκυνοῦσιν ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ.
ΒΙ σεν, ὁ δὲ θεὸς ηὔξησε. Καὶ ὁ δίκαιος δὲ, ὁ παρὰ τῷ Δαβίδ, ὁμοίωται τῷ ξύλῳ τῷ πεφυτευμένῳ παρὰ τὰς διεξόδους τῶν ὑδάτων Ὁ τὸν καρπὸν αὐτοῦ δώσει ἐν καιρῷ αὐτοῦ, καὶ τὸ φύλλον αὐτοῦ οὐκ ἀποῤῥυήσεται· καὶ πάλιν· Δίκαιος ὡς φοίνιξ ἂν ο θήσει· καὶ, Αμπελον ἐξ Αἰγύπτου μετῆρας ἐξέβαλες ἔθνη, καὶ κατεφύτευσας αὐτήν. Πειρά θητι τοίνυν διὰ τῶν τοιούτων διδαγμάτων ἐν περιο γενέσθαι τοῦ παραδείσου ἐκείνου, καὶ φθάσαι καὶ αὐτὸς εἰς τὰς αὐγὰς τοῦ θείου φωτός· ἔνθα τὸ φῶς τῆς γνώσεως ἀνατέλλει, ἔνθα ὁ παράδεισος τῆς τρυφῆς πεφύτευται. Κἂν χωρίον δέ τι νοῇς σωματι κὸν, δεκτικὸν τῶν ἁγίων, ἐν ᾧ πάντες οἱ ἐπὶ γῆς διαλάμψαντες ἐν ἔργοις ἀγαθοῖς διαιτῶνται, τῆς τοῦ Θεοῦ ἀπολαύοντες χάριτος, κατ᾽ ἀξίαν ἀμοιβὴν, καὶ τῆς ἀληθινῆς καὶ μακαρίας τερπνότητος, οὐκ ἀποπίπτεις τάχα οὐδ᾽ οὕτω τῆς πρεπούσης περὶ αὐτοῦ εἰκασίας. ρεισμέναι αἱ ἀγαθαὶ δυνάμεις, λειτουργοὶ τῶν ἁγίων, αἷς ὁ ἄνθρωπος παρεδόθη ἀρτιγενής ὢν καὶ πολλῆς δεόμενος συγγυμνασίας πρὸς τὴν τελείωσιν. Ἐν ᾧ τὸ σύστημα τῶν ἁγίων, ἐν ᾧ αἱ ἀνατολαὶ τοῦ φωτὸς, ἐν ᾧ ἡ τρυφὴ τῆς ψυχῆς· ἐκεῖ ἔθε-ο τὸν ἄνθρωπον ὁ Θεός. Αν μὲν οὖν σάρκινος εἶ, καὶ μεγάλην ἡγῇ τὴν τῶν αἰσθητῶν ἀπόλαυσιν, ἔχεις τὴν ὑπογραφὴν ἐκείνην τοῦ σωματικοῦ παραδείσου, καὶ τὴν ἡδίστην ἐμφόρησιν· καὶ πρὸς ταῦτα ἐπείγου, ὡς ἐκεῖ εὐρή σαν χορηγίας τρυφὴν ἀδιάλειπτον. Εἰ δὲ πνευμα τικὸς εἶ, καὶ ἀνώτερα φρονεῖς τῶν σαρκικῶν ἀπο λαύσεων, ἀνάβα τῇ διανοίᾳ πρὸς τὰ κάλλη τῶν ἀγ γέλων, κατάμαθε τοὺς ἐν αὐτοῖς τῆς δικαιοσύνης καρπούς· ἐνοπτρίσθητι τὸν ποταμὸν τοῦ Θεοῦ, τὸν πεπληρωμένον ὑδάτων, Ου τὰ ὁρμήματα εὐφραί νει τὴν πόλιν τοῦ Θεοῦ, Ης τεχνίτης και δημιο ουργὸς ὁ Θεός. Εκείνην τὴν πόλιν διαῤῥέει ὁ ποτα μὸς οὗτος, ὁ ἀρχόμενος ἐξ ᾿Εδέμ, ὁ ποτίζων τὸν παρά δεισον. Πάντα ταῦτα τῇ διανοίᾳ καταμαθών, δόξαζε τὸν τούτων δημιουργόν, τὸν τὰ τοσαῦτα καὶ τηλι καῦτα ἀγαθὰ διὰ σὲ καὶ τὴν σὴν ἀπόλαυσιν πεποιη κότα, καὶ τοιαύτης δόξης σε ἀξιώσαντα, εἰ πρὸς αὐτὸν ἀεὶ ἐπιστρέφοις τῇ διανοίᾳ, καὶ συνίῃς παρ' οὗ καὶ ἐφ᾽ ᾧ εἰς τὸ εἶναι παρήχθημεν. ὅτι αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. δ τὰ λειπόμενα τοῦ κη' ψαλμοῦ, ΕΙΣ ΚΗ' ΨΑΛΜΟΝ Προσκυνήσατε τῷ Κυρίῳ ἐν αὐλῇ ἁγίᾳ αὐτοῦ. Κυρίῳ, ἀλλ᾽ ἔνδον γενόμενον· τουτέστι. μὴ ἐκβαίνειν ΒΙ σεν, ὁ δὲ θεὸς ηὔξησε. Καὶ ὁ δίκαιος δὲ, ὁ παρὰ τῷ Δαβίδ, ὁμοίωται τῷ ξύλῳ τῷ πεφυτευμένῳ παρὰ τὰς διεξόδους τῶν ὑδάτων Ὁ τὸν καρπὸν αὐτοῦ δώσει ἐν καιρῷ αὐτοῦ, καὶ τὸ φύλλον αὐτοῦ οὐκ ἀποῤῥυήσεται· καὶ πάλιν· Δίκαιος ὡς φοίνιξ ἂν ο θήσει· καὶ, Αμπελον ἐξ Αἰγύπτου μετῆρας· ἐξέβαλες ἔθνη, καὶ κατεφύτευσας αὐτήν. Πειρά θητι τοίνυν διὰ τῶν τοιούτων διδαγμάτων ἐν περιο γενέσθαι τοῦ παραδείσου ἐκείνου, καὶ φθάσαι καὶ αὐτὸς εἰς τὰς αὐγὰς τοῦ θείου φωτός· ἔνθα τὸ φῶς τῆς γνώσεως ἀνατέλλει, ἔνθα ὁ παράδεισος τῆς τρυφῆς πεφύτευται. Κἂν χωρίον δέ τι νοῇς σωματικὸν, δεκτικὸν τῶν ἁγίων, ἐν ᾧ πάντες οἱ ἐπὶ γῆς διαλάμψαντες ἐν ἔργοις ἀγαθοῖς διαιτῶνται, τῆς τοῦ Θεοῦ ἀπολαύοντες χάριτος, κατ᾽ ἀξίαν ἀμοιβὴν, καὶ τῆς ἀληθινῆς καὶ μακαρίας τερπνότητος, οὐκ ἀποπίπτεις τάχα οὐδ᾽ οὕτω τῆς πρεπούσης περὶ αὐτοῦ εἰκασίας. ρεισμέναι αἱ ἀγαθαὶ δυνάμεις, λειτουργοὶ τῶν ἁγίων, αἷς ὁ ἄνθρωπος παρεδόθη ἀρτιγενής ὢν καὶ πολλῆς δεόμενος συγγυμνασίας πρὸς τὴν τελείωσιν. Ἐν ᾧ τὸ σύστημα τῶν ἁγίων, ἐν ᾧ αἱ ἀνατολαὶ τοῦ φωτὸς, ἐν ᾧ ἡ τρυφὴ τῆς ψυχῆς· ἐκεῖ ἔθε-ο τὸν ἄνθρωπον ὁ Θεός. Αν μὲν οὖν σάρκινος εἶ, καὶ μεγάλην ἡγῇ τὴν τῶν αἰσθητῶν ἀπόλαυσιν, ἔχεις τὴν ὑπογραφὴν ἐκείνην τοῦ σωματικοῦ παραδείσου, καὶ τὴν ἡδίστην ἐμφόρησιν· καὶ πρὸς ταῦτα ἐπείγου, ὡς ἐκεῖ εὐρήσαν χορηγίας τρυφὴν ἀδιάλειπτον. Εἰ δὲ πνευμα τικὸς εἶ, καὶ ἀνώτερα φρονεῖς τῶν σαρκικῶν ἀπολαύσεων, ἀνάβα τῇ διανοίᾳ πρὸς τὰ κάλλη τῶν ἀγ γέλων, κατάμαθε τοὺς ἐν αὐτοῖς τῆς δικαιοσύνης καρπούς· ἐνοπτρίσθητι τὸν ποταμὸν τοῦ Θεοῦ, τὸν πεπληρωμένον ὑδάτων, Ου τὰ ὁρμήματα εὐφραί νει τὴν πόλιν τοῦ Θεοῦ, Ης τεχνίτης και δημιο ουργὸς ὁ Θεός. Εκείνην τὴν πόλιν διαῤῥέει ὁ ποταμὸς οὗτος, ὁ ἀρχόμενος ἐξ ᾿Εδέμ, ὁ ποτίζων τὸν παράδεισον. Πάντα ταῦτα τῇ διανοίᾳ καταμαθών, δόξαζε τὸν τούτων δημιουργόν, τὸν τὰ τοσαῦτα καὶ τηλι καῦτα ἀγαθὰ διὰ σὲ καὶ τὴν σὴν ἀπόλαυσιν πεποιηκότα, καὶ τοιαύτης δόξης σε ἀξιώσαντα, εἰ πρὸς αὐτὸν ἀεὶ ἐπιστρέφοις τῇ διανοίᾳ, καὶ συνίῃς παρ' οὗ καὶ ἐφ᾽ ᾧ εἰς τὸ εἶναι παρήχθημεν. ὅτι αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. 352-357 δ τὰ λειπόμενα τοῦ κη' ψαλμοῦ, reΕΙΣ ΚΗ' ΨΑΛΜΟΝ Προσκυνήσατε τῷ Κυρίῳ ἐν αὐλῇ ἁγίᾳ αὐτοῦ. Κυρίῳ, ἀλλ᾽ ἔνδον γενόμενον· τουτέστι. μὴ ἐκβαίνειν ** in tempore suo, et folium ejus non defuel si; ac rure rus: Justus ut palma florebit s; et: Vineam ex Ægypto transtulisti; ejecisti gentes,et plantasti eam Da igitur operam, ut per istiusmodi documenta paradisum illum mente assequaris, perveniasque et ipse ad divinæ lucis fulgores; ubi lumen scientis oritur; ubi consitus est paradisus deliciarum. Quanquam vero etiam locum corporeum animo informaveris, qui sanctorum sedes sit, in quo omnes qui super terram bonis operibus claruerunt, Dei gratiæ compotes effecti, veræque ac spiritalis jucunditatis, vitam agant, nihil ab ea, quæ doceat, paradisi conjectura ac simulacro forsitan erraveris. volᾳ multaque ad perfectionem indigens exercitatione virtutis palæstra traditus est. Ubi sanctorum cœtus est; ubi lucis exortus; ubi deliciæ animæ: illic Deus posuit hominem. Si carnalis es, babes corporalis paradisi delineationem, delicatissimamque expletionem. Ad hæc propera,velut indeficientem subministrandum illic voluptatem nacturus. Seu spiritalis es, et sublimiora sapis quam pro rerum in sensum cadentium oblectatione, ascende animo ad decora angelorum, condisce qui in eis sunt justitia fructue. Contuere Dei flumen aquis repletum, Cujus impetus lætificant civitatem Dei; Cujus artifex ac conditor Deus st. Per hanc fluit ille fluvius, qui duota ab Edem origine, irrigat paradisum. Cuncta hæc mente reputans, horum lauda conditorem, qui tot tantaque bona tui causa fecerit, et ut tu eis fruereris, tantaque te claritate dignatus sit, si modo ad eum semper animo convertaris, intellexerisque a quo et quem in finem in rerum naturam fuerimus producti. Ipsi gloria in sæcula sæculorum. Amen. 352-357 HOMILIA IN PARTEM I PSALMI XIV. Hanc ut genuinam præmisimus ejusdem psalmi partis 11, expositioni. Vide tomum præcedentem, col. 252. EDIT. IN PSALMUM XXVIII. Adorate Dominum in aula sancta ejus. Dominum adorare: sed intra eam constitutum; * Psal. Psal. ICI, Psal. LXXIX, Hic est titulus Colb. sexti. Editio Paris. elç pessime. Quæ enim in hac secunda oratione explicantur, ea jam in priore longe clarius dilucidiusque exposita videmus. Nullus titulus est in Reg. quarto; sed ** Psal. XLV, 5. Hebr. xi, 10. lictum est vacuum spatium tituli, quasi librarium puduerit orationem tam ineptam Basilio Magno tribuere. Opusculum illud non reperitur neque in Coisl. ncque in Oliv. neque in Reg. secundo. in tempore suo, et folium ejus non defuel si; ac rure rus: Justus ut palma florebit s; et: Vineam ex Ægypto transtulisti; ejecisti gentes,et plantasti eam Da igitur operam, ut per istiusmodi documenta paradisum illum mente assequaris, perveniasque et ipse ad divinæ lucis fulgores; ubi lumen scientis oritur; ubi consitus est paradisus deliciarum. Quanquam vero etiam locum corporeum animo informaveris, qui sanctorum sedes sit, in quo omnes qui super terram bonis operibus claruerunt, Dei gratiæ compotes effecti, veræque ac spiritalis jucunditatis, vitam agant, nihil ab ea, quæ doceat, paradisi conjectura ac simulacro forsitan erraveris. volᾳ multaque ad perfectionem indigens exercitatione virtutis palæstra traditus est. Ubi sanctorum cœtus est; ubi lucis exortus; ubi deliciæ animæ: illic Deus posuit hominem. Si carnalis es, babes corporalis paradisi delineationem, delicatissimamque expletionem. Ad hæc propera,velut indeficientem subministrandum illic voluptatem nacturus. Seu spiritalis es, et sublimiora sapis quam pro rerum in sensum cadentium oblectatione, ascende animo ad decora angelorum, condisce qui in eis sunt justitia fructue. Contuere Dei flumen aquis repletum, Cujus impetus lætificant civitatem Dei; Cujus artifex ac conditor Deus st. Per hanc fluit ille fluvius, qui duota ab Edem origine, irrigat paradisum. Cuncta hæc mente reputans, horum lauda conditorem, qui tot tantaque bona tui causa fecerit, et ut tu eis fruereris, tantaque te claritate dignatus sit, si modo ad eum semper animo convertaris, intellexerisque a quo et quem in finem in rerum naturam fuerimus producti. Ipsi gloria in sæcula sæculorum. Amen. HOMILIA IN PARTEM I PSALMI XIV. Hanc ut genuinam præmisimus ejusdem psalmi partis 11, expositioni. Vide tomum præcedentem, col. 252. EDIT. IN PSALMUM XXVIII. Adorate Dominum in aula sancta ejus. Dominum adorare: sed intra eam constitutum; * Psal. Psal. ICI, Psal. LXXIX, : Hic est titulus Colb. sexti. Editio Paris. elç pessime. Quæ enim in hac secunda oratione explicantur, ea jam in priore longe clarius dilucidiusque exposita videmus. Nullus titulus est in Reg. quarto; sed Psal. XLV, 5. Hebr. xi, 10. lictum est vacuum spatium tituli, quasi librarium puduerit orationem tam ineptam Basilio Magno tribuere. Opusculum illud non reperitur neque in Coisl. ncque in Oliv. neque in Reg. secundo. 12. Ἐκεῖ οὖν ἐῤῥιζωμέναι εἰσὶ καὶ παγίως ἐρη 1. Εξω τῆς ἁγίας αὐλῆς οὐ χρὴ προσκυνεῖν τῷ 12. Illic itaque bonæ quædam virtutes missis radicibus firmiter stabilitæ sunt sanctorum administræ, quarum fidei ac curæ homo recens ortus, 1. Non oportet quemquam extra sanctam aulam 12. Ἐκεῖ οὖν ἐῤῥιζωμέναι εἰσὶ καὶ παγίως ἐρη 12. Illic itaque bonæ quædam virtutes missis radicibus firmiter stabilitæ sunt sanctorum administræ, quarum fidei ac curæ homo recens ortus, 1. Non oportet quemquam extra sanctam aulam 1. Εξω τῆς ἁγίας αὐλῆς οὐ χρὴ προσκυνεῖν τῷ
PG 30:73Οὐδεὶς δὲ θεοποιῶν τι ἄλλο παρὰ τὸν Θεὸν δύναται προσκυνῆσαι τῷ Θεῷ ἐν αὐλῇ ἁγίᾳ αὐτοῦ. Θεοποιοῦσι δὲ, οἱ μὲν, κοιλίαν· ὧν ὁ Θεὸς ἡ κοιλία· οἱ δὲ, ἀργύριον· οἱ τῇ πλεονεξίᾳ, ἥτις ἐστὶν εἰδωλολατρεία, προσκείμενοι, καὶ ἕκαστός γε ὃ πάντων μᾶλλον τετίμηκε, τούτῳ τὴν τοῦ Θεοῦ περιτίθησι δόξαν. Ὁ δὲ τοιοῦτος οὐκ ἔστιν ἐν τῇ ἁγίᾳ αὐλῇ, οὔτε προσκυνεῖ τῷ Θεῷ, κἂν ἀχώριστος τῶν αἰσθητῶν συνάξεων εἶναι δοκῇ. Φωνὴ Κυρίου ἐπὶ τῶν ὑδάτων. Ἄξιον ὑπὲρ τοῦ νοῆσαι τί ἐστιν ἡ φωνὴ τοῦ Κυρίου, συναγαγεῖν ἡμᾶς κατὰ τὸ δυνατὸν ἐκ τῆς θείας Γραφῆς τὰ γεγραμμένα περὶ φωνῆς. Εὕραμεν τοίνυν ἐν τῇ Γενέσει γεγραμμένον ῥῆμα Κυρίου πρὸς Ἀβραὰμ, ἐν ὁράματι λέγοντος· Μὴ φοβοῦ, Ἀβραάμ· ἐγὼ ὑπερασπίζω σου, ὁ μισθός σου πολύς· καὶ ἀπεκρίνατο Ἀβραάμ· Δέσποτα, τί μοι δώσεις; Ἐγὼ δὲ ἀπολύομαι ἄτεκνος. Καὶ μετ’ ὀλίγα· Καὶ εὐθὺς φωνὴ ἐγένετο πρὸς αὐτόν. Καὶ πάλιν ἐν τῇ Ἐξόδῳ φησίν· Ἔστωσαν ἕτοιμοι εἰς τὴν ἡμέραν τὴν τρίτην. Καὶ, Ὅταν αἱ φωναὶ καὶ αἱ σάλπιγγες καὶ ἡ νεφέλη ἀπέλθῃ ἀπὸ τοῦ ὄρους, ἐκεῖνοι ἀναβήσονται ἐπὶ τὸ ὄρος. Καὶ μετὰ τὴν Δεκάλογον·
τοῦ συστήματος τῆς Ἐκκλησίας, καὶ καθ᾿ ἑαυτὸν κατάρχειν παρασυναγωγῆς καὶ σχισμάτων, τὸν ὀφεί- λοντα ἀληθινῶς τῷ Θεῷ λατρεύειν. Οὐ γὰρ (4-5) προς- ἧκεν. Ὥσπερ δὲ οἶκόν τις ἑαυτὸν κατασκευάζει τοῦ Κυρίου, τοῦ γενέσθαι ναὸς Θεοῦ· οὕτω καὶ αὐλὴν περιβαλέσθαι δύναται, περιτειχίζων ἑαυτὸν τῷ βίῳ, καὶ τῷ λόγῳ, καὶ τοῖς θείοις νοήμασιν, ἐν ἑαυτῷ προσκυνῶν τὸν θεὸν (6), ἀρκοῦσαν ἀφορμὴν εἰς προσ- κύνησιν τὴν ἐνυπάρχουσαν αὐτῷ, ἔκ τε τῆς σωματι- κῆς κατασκευῆς, καὶ ἐκ τῆς περὶ ψυχὴν οἰκονομίας συνέντος τοῦ κτίσαντος αὐτόν. Ηδη δὲ καὶ ὁ Κύριος αὐλὴν εἶπεν τὴν Ἰουδαίων, εἰπών· Καὶ ἄλλα πρό- βατα ἔχω ἃ οὐκ ἔστιν ἐκ τῆς αὐλῆς ταύτης, ένα δεικνύμενος δηλονότι καὶ ἄλλη εἶναι αὐλὴν τὴν ὄν τως ἁγίαν, τὴν μέλλουσαν συνάγειν τὰ Χριστοῦ πρό- βατα, τοὺς ἀπὸ τῶν ἐθνῶν προωρισμένους εἰς σωτη- ρίαν· τουτέστι, τὴν Ἐκκλησίαν ταύτην, ἐν ᾗ οἱ ἀλη θινοὶ προσκυνηταί προσκυνοῦσιν (7) ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ. Οὐδεὶς δὲ θεοποιῶν τι ἄλλο παρὰ τὸν Θεὸν δύναται προσκυνῆςαι τῷ Θεῷ ἐν αὐλῇ ἁγίᾳ αὐ τοῦ. Θεοποιοῦσι δὲ, οἱ μὲν, κοιλίαν· ὧν ὁ Θεὸς ἡ κοιλία· οἱ δὲ, ἀργύριον· οἱ τῇ πλεονεξία, ἥτις ἐστὶν εἰδωλολατρεία, προσκείμενοι, καὶ ἕκαστός γε ὃ πάντων μᾶλλον τετίμηκε, τούτῳ τὴν τοῦ Θεοῦ περιτίθησι δόξαν. Ὁ δὲ τοιοῦτος οὐκ ἔστιν ἐν τῇ ἁγίᾳ αὐλῇ, οὔτε προσκυνεῖ τῷ Θεῷ, κἂν ἀχώριστος των αἰσθητῶν συνάξεων εἶναι δοκῇ. τοῦ νοῆσαι τί ἐστιν ἡ φωνὴ τοῦ Κυρίου, συναγαγεῖν ἡμᾶς κατὰ τὸ δυνατὸν ἐκ τῆς θείας Γραφῆς τὰ γε γραμμένα περὶ φωνῆς. Εὕραμεν (8) τοίνυν ἐν τῇ ˙ Γενέσει γεγραμμένον ῥῆμα Κυρίου πρὸς ᾿Αβραάμ, Ο ἐν δράματι λέγοντος· Μὴ φοβοῦ, ᾿Αβραάμ· ἐγὼ ὑπερασπίζω σου, ὁ μισθός σου πολύς· καὶ ἀπ - εκρίνατο Αβραάμ Δέσποτα, τί μοι δώσεις; Ἐγὼ δὲ ἀπολύομαι ἄτεκνος. Καὶ μετ᾿ ὀλίγα· καὶ εὐθὺς φωνὴ ἐγένετο πρὸς αὐτόν. Καὶ πάλιν ἐν τῇ Ἐξ όδῳ φησίν· Ἔστωσαν ἕτοιμοι εἰς τὴν ἡμέραν τὴν τρίτην. Καὶ, Οταν αἱ (9) φωναί και αἱ σάλπιγ γες καὶ ἡ νεφέλη ἀπέλθῃ ἀπὸ τοῦ ὄρους, ἐκεῖνο ἀναβήσονται ἐπὶ τὸ ὄρος. Καὶ μετὰ τὴν Δεκάλο γον· Καὶ πᾶς ὁ λαὸς ἑώρα τὴν φωνὴν καὶ τάς λαμπάδας, καὶ τὴν φωνὴν τῆς σάλπιγγος. Καὶ ἐν τῷ Ησαίᾳ γέγραπται· Φωνήν λέγοντος· Βόησον. Εστιν οὖν φωνή, πληγὴ ἀέρος, ἤ τι τὸ γινόμενον εἶ- δος περὶ τὸν ἀέρα, πρὸς ὁ βούλεται (40) τυποῦν τὸ φωνοῦν. Οἱ μὲν διὰ σαρκὸς ὁμιλοῦντες ἀλλήλοις, η πλήττοντες τὸν ἀέρα, καὶ οἱονεῖ τύπον τινὰ καὶ εἶδος ΣΙΣ, 11. Η ΧΧ, 18. γάρ ὥσπερ συνιέντος. προσκυνοῦσιν. ΧΧΧ. σάλπιγγες καὶ αἱ νεφέλαι ἀναβήσονται ἀπὸ τοῦ ορους ἐκεῖνοι, καὶ μετά. πρὸς δν βούλεται. γινομένην πολλάκις. πολλάκις HOMILIA IN PSALMUM XXVIII. A hoo est, qui vere Deum colere debet, eum non B oportet e cætu Ecclesia egredi, neque synagog falsæ aut schismatum auctorem esse. Nec enim convenit.Quemadmodum autem quispiam se ipsum domum Domini constituit, ut Dei sit templum : ite et induere potest aulæ proprietatem, si modo vita, sermoneque, et divinis cogitationibus, ceu muro se ipsum præcingat, Deum adorans in semetipso: quippe sufficientem ad adorandum occasionem in ipso exsistentem, tum ex corporis structura, tum ex animæ constitutione conditor ipsius cognoscit. Jam vero etiam Dominus aulam dixit Judæorum, ubi ait: Et alias oves habeo quæ non sunt ex hoc ovili s. Ostendit autem et aliam aulam vere sanctam quæ oves Christi congregatura sit, eos videlicet qui ex gentibus ad salutem prædestinati sunt : hoc est, Eoclesiam hanc, in qua veri cultores in spiritu et veritate adorant”. Nemo autem Deum in aula sancta ejus adorare potest, qui aliud quid præter Deum, Deum faciat. Deum autem faciunt alii ventrem, quorum Deus venter est “ : alii ar- gentum, qui avaritis, quæ idololatria est so, addicti sunt. Atque quod quisque pluris omnibus wsti- mat, ei Dei tribuit gloriam. Talis autem non est in aula sancta, neque adorat Deum, etiamsi a sen- sibilibus conventibus nequaquam separatus esse videatur. gamus quid sit vox Domini, ea quæ de voce scripta sunt, ex divina Scriptura pro viribus colligere ope- re pretium est. Illud igitur Domini ad Abraham dictum in Genesi scriptum invenimds, dicentis in visione : Noli timere, Abrahar : ego protego te, merces tua multa. Et respondit Abraham : Domine, quid mihi dabis? Ego autem dimitlor sine liberis Et paulo post : Et stātiṁ vox facta est ad eum“. Et rursus in Brodo ait : Sint parati in diem ter- tiam 63. Et : Cum voces, et tubæ, et nubes discesse- rint a monte, illi ascendent in montem es. Et post Decalogum Et omnis populus videbat vocem et lampades el vocem tubæ “. Scriptum quoque est in Isaia : Vox dicentis : Clama : Vox itaque aeris est percussio, aut species quædam in aere impressa, ad quam formandam aerem percutere vult qui lo- quitur. Qui itaque carnis subsidio inter se confa- bulantur, percutientes aerem, et velut formam quamdam ac speciem ei imprimentes, spiritu hunc aerem impellunt, ut ad aures ejus ad quem . D * Joann. x, 16. Joan. IV, 23. Philipp. 11, 19. Coloss. III, 5. Gen. xv, 1-2. Ibid. 4. Exod. es lbid. 13. Exod. Isa. XL, 6. (4-5) Deest in nostris mss. Μox illa ráp, etc., sic reddiderat interpres vetus: Ita et su- lam ejus sive atrium undique potest cingere. Sed ne accessit quidem ad mentem auctoris. Ad verbum, sic et aulam potest induere : hoc est, potest aula formam exhibere, seu, vice aulæ potest fungi, polest esse loco aulæ. quintus alii tres mss. PATROL. GR. Scripturæ verbis monet Ducæus. Nec aliter fieri potuit, cum hoc loco mendosi sint veteres tum manu exarati, tum typis impressi libri. Sic enim legitur in Regiis quarto et quinto, Editio Paris., Infra editio Paris., Deest in nostris m88. et in editione Basil. 2. VERS. 3. Vox Domini super aquas. Ut intelli- 2. Φωνή Κυρίου ἐπὶ τῶν ὁδάτων. Αξιον ὑπὲρ (6) Reg. quartus, τῷ Θεῷ. Μox Regii quartus et (7) Reg. quartus προσκυνήσουσιν. Editi vero et (8) Sic tres mss. At editi cum Reg. quarto εύρομεν. (9) Illa, καὶ ὅταν αἱ, etc., restituta fuisse e (10) Sic quatuor nostri mss. cum editione Basil.
PG 30:74Καὶ πᾶς ὁ λαὸς ἑώρα τὴν φωνὴν καὶ τὰς λαμπάδας, καὶ τὴν φωνὴν τῆς σάλπιγγος. Καὶ ἐν τῷ Ἡσαί̈ᾳ γέγραπται· Φωνὴ λέγοντος· Βόησον. Ἔστιν οὖν φωνὴ, πληγὴ ἀέρος, ἤ τι τὸ γινόμενον εἶδος περὶ τὸν ἀέρα, πρὸς ὃ βούλεται τυποῦν τὸ φωνοῦν. Οἱ μὲν διὰ σαρκὸς ὁμιλοῦντες ἀλλήλοις, πλήττοντες τὸν ἀέρα, καὶ οἱονεὶ τύπον τινὰ καὶ εἶδος ἐπιβάλλοντες αὐτῷ, ὠθοῦσι διὰ τοῦ πνεύματος πρὸς τὸ φθάνειν μέχρι τῆς ἀκοῆς τοῦ πρὸς ὃν γίνεται· ἡ δὲ τοῦ Κυρίου φωνὴ, ἑτερογενής τίς ἐστι, φαντασιοῦντος τοῦ Θεοῦ οἷς ἀκούειν βούλεται τῆς φωνῆς αὐτοῦ, ὥστε ἀναλογίαν ἔχειν τὴν φαντασίαν ταύτην πρὸς τὴν ἐν τοῖς ὀνείροις γινομένην. Καὶ γὰρ ἐκεῖ, οὐχὶ τοῦ ἔξωθεν ἀέρος πληγέντος, εἰσέπεσε διὰ τῆς ἀκοῆς τῶν λεγομένων ἡ αἴσθησις, ἀλλ’ αὐτοῦ τοῦ ἡγεμονικοῦ παραδεξαμένου τὰ νοήματα, τῇ μνήμῃ τῶν θεασαμένων πέφυκε παραμένειν. Ἐγένετο οὖν πρὸς τὸν Ἀβραὰμ φωνὴ, διότι εἶχεν ὦτα ἀκούειν δυνάμενα τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ, κατὰ τὸ ἀφανὲς ἐνηχοῦντος αὐτῷ τοῦ θείου βουλήματος. Πρὸς δὲ τὸν λαὸν ἡ φωνὴ γινομένη ὁρατὴ ἦν· τουτέστιν εὔγνωστος, συνετὴ πᾶσιν.
τοῦ συστήματος τῆς Ἐκκλησίας, καὶ καθ᾿ ἑαυτὸν κατάρχειν παρασυναγωγῆς καὶ σχισμάτων, τὸν ὀφεί- λοντα ἀληθινῶς τῷ Θεῷ λατρεύειν. Οὐ γὰρ (4-5) προς- ἧκεν. Ὥσπερ δὲ οἶκόν τις ἑαυτὸν κατασκευάζει τοῦ Κυρίου, τοῦ γενέσθαι ναὸς Θεοῦ· οὕτω καὶ αὐλὴν περιβαλέσθαι δύναται, περιτειχίζων ἑαυτὸν τῷ βίῳ, καὶ τῷ λόγῳ, καὶ τοῖς θείοις νοήμασιν, ἐν ἑαυτῷ προσκυνῶν τὸν θεὸν (6), ἀρκοῦσαν ἀφορμὴν εἰς προσ- κύνησιν τὴν ἐνυπάρχουσαν αὐτῷ, ἔκ τε τῆς σωματι- κῆς κατασκευῆς, καὶ ἐκ τῆς περὶ ψυχὴν οἰκονομίας συνέντος τοῦ κτίσαντος αὐτόν. Ηδη δὲ καὶ ὁ Κύριος αὐλὴν εἶπεν τὴν Ἰουδαίων, εἰπών· Καὶ ἄλλα πρό- βατα ἔχω ἃ οὐκ ἔστιν ἐκ τῆς αὐλῆς ταύτης, ένα δεικνύμενος δηλονότι καὶ ἄλλη εἶναι αὐλὴν τὴν ὄν τως ἁγίαν, τὴν μέλλουσαν συνάγειν τὰ Χριστοῦ πρό- βατα, τοὺς ἀπὸ τῶν ἐθνῶν προωρισμένους εἰς σωτη- ρίαν· τουτέστι, τὴν Ἐκκλησίαν ταύτην, ἐν ᾗ οἱ ἀλη θινοὶ προσκυνηταί προσκυνοῦσιν (7) ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ. Οὐδεὶς δὲ θεοποιῶν τι ἄλλο παρὰ τὸν Θεὸν δύναται προσκυνῆςαι τῷ Θεῷ ἐν αὐλῇ ἁγίᾳ αὐ τοῦ. Θεοποιοῦσι δὲ, οἱ μὲν, κοιλίαν· ὧν ὁ Θεὸς ἡ κοιλία· οἱ δὲ, ἀργύριον· οἱ τῇ πλεονεξία, ἥτις ἐστὶν εἰδωλολατρεία, προσκείμενοι, καὶ ἕκαστός γε ὃ πάντων μᾶλλον τετίμηκε, τούτῳ τὴν τοῦ Θεοῦ περιτίθησι δόξαν. Ὁ δὲ τοιοῦτος οὐκ ἔστιν ἐν τῇ ἁγίᾳ αὐλῇ, οὔτε προσκυνεῖ τῷ Θεῷ, κἂν ἀχώριστος των αἰσθητῶν συνάξεων εἶναι δοκῇ. τοῦ νοῆσαι τί ἐστιν ἡ φωνὴ τοῦ Κυρίου, συναγαγεῖν ἡμᾶς κατὰ τὸ δυνατὸν ἐκ τῆς θείας Γραφῆς τὰ γε γραμμένα περὶ φωνῆς. Εὕραμεν (8) τοίνυν ἐν τῇ ˙ Γενέσει γεγραμμένον ῥῆμα Κυρίου πρὸς ᾿Αβραάμ, Ο ἐν δράματι λέγοντος· Μὴ φοβοῦ, ᾿Αβραάμ· ἐγὼ ὑπερασπίζω σου, ὁ μισθός σου πολύς· καὶ ἀπ - εκρίνατο Αβραάμ Δέσποτα, τί μοι δώσεις; Ἐγὼ δὲ ἀπολύομαι ἄτεκνος. Καὶ μετ᾿ ὀλίγα· καὶ εὐθὺς φωνὴ ἐγένετο πρὸς αὐτόν. Καὶ πάλιν ἐν τῇ Ἐξ όδῳ φησίν· Ἔστωσαν ἕτοιμοι εἰς τὴν ἡμέραν τὴν τρίτην. Καὶ, Οταν αἱ (9) φωναί και αἱ σάλπιγ γες καὶ ἡ νεφέλη ἀπέλθῃ ἀπὸ τοῦ ὄρους, ἐκεῖνο ἀναβήσονται ἐπὶ τὸ ὄρος. Καὶ μετὰ τὴν Δεκάλο γον· Καὶ πᾶς ὁ λαὸς ἑώρα τὴν φωνὴν καὶ τάς λαμπάδας, καὶ τὴν φωνὴν τῆς σάλπιγγος. Καὶ ἐν τῷ Ησαίᾳ γέγραπται· Φωνήν λέγοντος· Βόησον. Εστιν οὖν φωνή, πληγὴ ἀέρος, ἤ τι τὸ γινόμενον εἶ- δος περὶ τὸν ἀέρα, πρὸς ὁ βούλεται (40) τυποῦν τὸ φωνοῦν. Οἱ μὲν διὰ σαρκὸς ὁμιλοῦντες ἀλλήλοις, η πλήττοντες τὸν ἀέρα, καὶ οἱονεῖ τύπον τινὰ καὶ εἶδος ΣΙΣ, 11. Η ΧΧ, 18. γάρ ὥσπερ συνιέντος. προσκυνοῦσιν. ΧΧΧ. σάλπιγγες καὶ αἱ νεφέλαι ἀναβήσονται ἀπὸ τοῦ ορους ἐκεῖνοι, καὶ μετά. πρὸς δν βούλεται. γινομένην πολλάκις. πολλάκις HOMILIA IN PSALMUM XXVIII. A hoo est, qui vere Deum colere debet, eum non B oportet e cætu Ecclesia egredi, neque synagog falsæ aut schismatum auctorem esse. Nec enim convenit.Quemadmodum autem quispiam se ipsum domum Domini constituit, ut Dei sit templum : ite et induere potest aulæ proprietatem, si modo vita, sermoneque, et divinis cogitationibus, ceu muro se ipsum præcingat, Deum adorans in semetipso: quippe sufficientem ad adorandum occasionem in ipso exsistentem, tum ex corporis structura, tum ex animæ constitutione conditor ipsius cognoscit. Jam vero etiam Dominus aulam dixit Judæorum, ubi ait: Et alias oves habeo quæ non sunt ex hoc ovili s. Ostendit autem et aliam aulam vere sanctam quæ oves Christi congregatura sit, eos videlicet qui ex gentibus ad salutem prædestinati sunt : hoc est, Eoclesiam hanc, in qua veri cultores in spiritu et veritate adorant”. Nemo autem Deum in aula sancta ejus adorare potest, qui aliud quid præter Deum, Deum faciat. Deum autem faciunt alii ventrem, quorum Deus venter est “ : alii ar- gentum, qui avaritis, quæ idololatria est so, addicti sunt. Atque quod quisque pluris omnibus wsti- mat, ei Dei tribuit gloriam. Talis autem non est in aula sancta, neque adorat Deum, etiamsi a sen- sibilibus conventibus nequaquam separatus esse videatur. gamus quid sit vox Domini, ea quæ de voce scripta sunt, ex divina Scriptura pro viribus colligere ope- re pretium est. Illud igitur Domini ad Abraham dictum in Genesi scriptum invenimds, dicentis in visione : Noli timere, Abrahar : ego protego te, merces tua multa. Et respondit Abraham : Domine, quid mihi dabis? Ego autem dimitlor sine liberis Et paulo post : Et stātiṁ vox facta est ad eum“. Et rursus in Brodo ait : Sint parati in diem ter- tiam 63. Et : Cum voces, et tubæ, et nubes discesse- rint a monte, illi ascendent in montem es. Et post Decalogum Et omnis populus videbat vocem et lampades el vocem tubæ “. Scriptum quoque est in Isaia : Vox dicentis : Clama : Vox itaque aeris est percussio, aut species quædam in aere impressa, ad quam formandam aerem percutere vult qui lo- quitur. Qui itaque carnis subsidio inter se confa- bulantur, percutientes aerem, et velut formam quamdam ac speciem ei imprimentes, spiritu hunc aerem impellunt, ut ad aures ejus ad quem . D * Joann. x, 16. Joan. IV, 23. Philipp. 11, 19. Coloss. III, 5. Gen. xv, 1-2. Ibid. 4. Exod. es lbid. 13. Exod. Isa. XL, 6. (4-5) Deest in nostris mss. Μox illa ráp, etc., sic reddiderat interpres vetus: Ita et su- lam ejus sive atrium undique potest cingere. Sed ne accessit quidem ad mentem auctoris. Ad verbum, sic et aulam potest induere : hoc est, potest aula formam exhibere, seu, vice aulæ potest fungi, polest esse loco aulæ. quintus alii tres mss. PATROL. GR. Scripturæ verbis monet Ducæus. Nec aliter fieri potuit, cum hoc loco mendosi sint veteres tum manu exarati, tum typis impressi libri. Sic enim legitur in Regiis quarto et quinto, Editio Paris., Infra editio Paris., Deest in nostris m88. et in editione Basil. 2. VERS. 3. Vox Domini super aquas. Ut intelli- 2. Φωνή Κυρίου ἐπὶ τῶν ὁδάτων. Αξιον ὑπὲρ (6) Reg. quartus, τῷ Θεῷ. Μox Regii quartus et (7) Reg. quartus προσκυνήσουσιν. Editi vero et (8) Sic tres mss. At editi cum Reg. quarto εύρομεν. (9) Illa, καὶ ὅταν αἱ, etc., restituta fuisse e (10) Sic quatuor nostri mss. cum editione Basil.
PG 30:75Οὐ γὰρ δὴ ὑπὸ χρώματός τινος ἐχρώννυτο καὶ περιεγράφετο, ὥστε αἰσθητὴ ὀφθαλμοῖς γενέσθαι ἡ λαλουμένη φωνὴ, ἀλλ’ ἑώρα ὁ λαὸς τὴν φωνήν· διότι ἡ ἐντολὴ τοῦ Κυρίου τηλαυγὴς φωτίζουσα ὀφθαλμοὺς, οὐδεμιᾶς ἀσαφείας περικειμένης τοῖς λαλουμένοις. Καὶ τῷ Ἡσαί̈ᾳ δὲ φωνὴ ἐγίνετο προστάσσουσα· Βόησον· ἀντὶ τοῦ, τὸ ἡγεμονικὸν τοῦ προφήτου ἀπὸ τῆς ἐγγινομένης αὐτῷ παρὰ Θεοῦ δυνάμεως ἐτυποῦτο. Φωνὴ Κυρίου ἐπὶ τῶν ὑδάτων. Ποία φωνή; ἐπὶ ποίων ὑδάτων; Ὡς προφητείαν λάβωμεν τὸ ῥητόν. Μνήσθητι τοῦ Ἰωάννου, ὃς, ἐρωτηθεὶς παρὰ τῶν Ἰουδαίων, Τίς εἶ σύ; τίνα ἀπόκρισιν δῶμεν τοῖς ἀποστείλασιν ἡμᾶς; ἀπεκρίνατο· Ἐγὼ φωνὴ Κυρίου βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ. Οὐκοῦν φωνὴ Κυρίου ὁ Ἰωάννης, ἄγγελος ἀπὸ Θεοῦ ἀπεσταλμένος πρὸ προσώπου Κυρίου, τοῦ ἑτοιμάσαι Κυρίῳ λαὸν κατεσκευασμένον. Αὕτη οὖν ἡ φωνὴ ἐπὶ τῶν ὑδάτων ἦν, ἐπὶ τῷ Ἰορδάνῃ, ἐν ᾧ ἐβάπτισε κηρύσσων τὸ τῆς μετανοίας βάπτισμα· καὶ οὐκ ἐν τῷ Ἰορδάνῃ μόνῳ, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ Ἐνὼν ἐγγὺς τοῦ Σαλὴμ, ὅτι ὕδατα πολλὰ ἦν ἐκεῖ. Οὐκοῦν φωνὴ Κυρίου ἐπὶ τῶν ὑδάτων, ὁ Ἰωάννης ἐστὶν ἐπὶ τοῦ βαπτίσματος. Ἐκεῖ καὶ ὁ Θεὸς τῆς δόξης ἐβρόντησεν. Ἦλθε γὰρ φωνὴ ἐξ οὐρανοῦ λέγουσα·
επιβάλλοντες αὐτῷ, ὠθοῦσι διὰ τοῦ πνεύματος πρὸς τὸ φθάνειν μέχρι τῆς ἀκοῆς τοῦ πρὸς ὃν γίνεται· ἡ δὲ τοῦ Κυρίου φωνή, ἑτερογενής τίς ἐστι, φαντα σιοῦντος τοῦ Θεοῦ οἷς ἀκούειν βούλεται τῆς φωνῆς αὐ τοῦ, ὥστε ἀναλογίαν ἔχει τὴν φαντασίαν ταύτην πρὸς τὴν ἐν τοῖς ὀνείροις γινομένην. Καὶ γὰρ ἐκεῖ, οὐχὶ τοῦ ἔξωθεν ἀέρος πληγέντος, εἰσέπεσε διὰ τῆς ἀκοῆς τῶν λεγομένων ἡ αἴσθησις, ἀλλ᾽ αὐτοῦ τοῦ ἡγεμονι- κοῦ παραδεξαμένου τὰ νοήματα, τῇ μνήμῃ τῶν θεασαμένων πέφυκε παραμένειν. Ἐγένετο οὖν πρὸς τὸν ᾿Αβραὰμ φωνή, διόνι εἶχεν ὦτα ἀκούειν δυνά- μενα τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ, κατὰ τὸ ἀφανὲς ἐνα ηχοῦντος αὐτῷ τοῦ θείου βουλήματος. Πρὸς δὲ τὸν λαὸν ἡ φωνὴ γινομένη ὁρατὴ ἦν· τουτέστιν εὔγνω- στος, συνετή πᾶσιν. Οὐ γὰρ δὴ ὑπὸ χρώματός τινος ἐχρώννυτο καὶ περιεγράφετο, ὥστε αἰσθητὴ ὀφθαλ- μοῖς γενέσθαι ἡ λαλουμένη φωνή, ἀλλ᾽ ἑώρα ὁ λαὸς τὴν φωνήν· διότι ἢ ἐντολὴ τοῦ Κυρίου τηλαυγής φωτίζουσα ὀφθαλμοὺς, οὐδεμιᾶς ἀσαφείας περικει μένης τοῖς λαλουμένοις. Καὶ τῷ Ησαΐᾳ δὲ φωνὴ ἐγί νετο (41) προστάσσουσα· Βόησον· ἀντὶ τοῦ, τὸ ἡγε μονικὸν τοῦ προφήτου ἀπὸ τῆς ἐγγινομένης αὐτῷ παρὰ Θεοῦ δυνάμεως ἐτυποῦτο. Φωνή Κυρίου ἐπὶ τῶν ὑδάτων. Ποία φωνή; ἐπὶ ποίων ὑδάτων : Ὡς προφητείαν λάβωμεν τὸ ῥητόν. Μνήσθητι τοῦ Ἰωάν- νου, ὃς, ἐρωτηθεὶς παρὰ τῶν Ἰουδαίων, Τίς εἰ σύ τίνα ἀπόκρισιν δῶμεν τοῖς ἀποστείλασιν (12); ἡμᾶς ; ἀπεκρίνατο. Εγώ φωνή Κυρίου βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ. Οὐκοῦν φωνὴ Κυρίου ὁ Ἰωάννης, ἄγγελος ἀπὸ Θεοῦ ἀπεσταλμένος πρὸ προσώπου Κυρίου, τοῦ ἐτοιμάσαι Κυρίῳ λαόν κατεσκευασμένον. Αὕτη οὖν ἢ φωνὴ ἐπὶ τῶν ὑδάτων ἦν, ἐπὶ τῷ Ἰορδάνῃ, ἐν ᾧ ἐβαπτισε κηρύσσων τὸ τῆς μετανοίας βάπτισμα· καὶ οὐκ ἐν τῷ Ἰορδάνῃ μύνῳ (13), ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ ᾿Ενὼν ἐγγὺς τοῦ Σαλήμ, ὅνι ὕδατα πολλὰ ἦν ἐκεῖ. Οὐκοῦν φωνή Κυρίου ἐπὶ τῶν ὑδάτων, ὁ Ἰωάννης ἐστὶν ἐπὶ τοῦ βαπτίσματος. Ἐκεῖ καὶ ὁ Θεὸς τῆς δόξης ἀβρόν τησεν. Ήλθε γὰρ φωνὴ ἐξ οὐρανοῦ λέγουσα· Οὗτός Κύριος ἐπὶ τῶν ὑδάτων πολλῶν, καταξιώσας καταβῆναι ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ εὐδόκησα. Τότε καὶ ὁ ἐπὶ τὸ Ἰωάννου βάπτισμα, ἵνα πληρώσῃ πᾶσαν δικαιοσύνην τὴν ἐν τῷ νόμῳ. νείας τοῦ λαοῦ διὰ τοῦ βαπτίσματος τῆς μετανοίας, δι' αὐτοῦ βαπτίζων ἐν ὕδατι εἰς μετάνοιαν. Τὸν Ἐν Ισχύϊ, ή φωνή ή λέγουσα· Μετανοεῖτε, ἤγγικε γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν· καὶ, Ποιήσατε καρποὺς ἀξίους τῆς μετανοίας. Η μήποτε ἐν ἰσχύϊ ή φωνή, διότι μαρτυρεῖ τῷ ὄντι τῷ ἰσχυρῷ Κυρίῳ ὁ Ἰωάννης, λέγων· Ἐγὼ βαπτίζω ἐν ὕδατι· ὁ δὲ ὀπίσω μου η ερχόμενος ἰσχυρότερός μού ἐστιν. Ἡ φωνὴ οὖν αὕτη ἐμαρτύρει τῇ ἰσχύϊ. Φωνή Κυρίου ἐν μεγα λοπρεπείᾳ τὰ μεγάλα περὶ τοῦ Ἰησοῦ διαλεγομένου * ἐγένετο. ἀντὶ τοῦ το. τύ λαὸν κατεσκευασμένον, ή φωνή. APPENDIX OPERUM S. BASILII MAGNI. dirigitur, perveniat. Vox vero Domini alterius A B est generis, Deo imaginationem eorum quos suam vocem audire vult commovente, atque excitante; adeo ut imaginatio isthæc cum ea quæ in somnis fit habeat cognationem. Non enim illic, externo aere percusso, perceptio eorum quæ dicuntur, per aures illabitur: sed ea, ipsa mente cogitationes exci- piente, in memoria eorum qui viderunt, permanere solet. Facta est itaque vox ad Abraham, quod aures quæ Dei mandata audire possent, haberet, divina ipsa voluntate ei latenter insonante. Vox vero illa quæ ad populum fiebat, erat visibilis 6, hoc est, cognitu facilis, ac omnibus comprehensibilis. Non enim profecto colore aliquo colorata erat ac cir- cumscripta, sic ut prolata ore vox percipi oculis posset : sed videbat populus vocem, propterea p quod lucidum est Domini præceptum, illuminans oculos, exclusa a dictis obscuritate omni. Quin et ad Isaiam fiebat vox, præcipiens, Clama; id est, mens prophetæ ab indita sibi a Deo potentia infor- mabatur. Vox Domini super aquas. Quæ vox? Su- per quas aquas ? Diotum, ut prophetiam accipia- mus. Memineris Joannis, qui cum interrogaretur a Judæis : Quis es tu? quod responsum dabimus iis qui miserunt nos? respondit: Ego vox clamantis in deserto 8. Joannes ergo vox est Domini, angelus ante faciem Domini a Deo missus, qui Domino po- pulum expeditum pararet". Hæc igitur vox super aquas erat, in Jordane, in quo baptizabat, bapti- smum prædicans pœnitentiæ : nec in Jordane solo, sed et in Enon prope Salem, quod illic multum erat aquarum ". Vox igitur Domini super aquas, Joannes est, qui confert baptismum. Illic et Deus majestatis intonuit. Venit enim vox e cœlo, dicens : Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui". Tuno etiam Dominus super aquas multas erat, cum, ut omnem legis justitiam adimpleret, ad Joannis baptismum descendere dignatus est. C infirmitates populi per pœnitentiæ baptisma, per ipsum baptizans in aqua ad poenitentiam. Illud, In virtute, vox est dicens : Pænitentiam agite, ap- propinquavit enim regnum cœlorum 72; item: Facite fructus dignos pænitentiæ 13. Aut forte vox in virtute, quia Domino vere forti Joannes dat testimonium, dicens Ego baptizo in aqua : qui autem post me venturus est, fortior me est ". Hæc igitur vox virtuti testimonium dabat. Vox Domini in magnificentia. D Nimirum cum mysteria magna de Jesu narraret Exod. xx, 18. Psal. xvin, 9. Joan. 1, 22, 23. Luc. 1, 17. Matth. 111, 2. * Luc. III, 8. Matth. III, 11. to Μox editio Paris. cum Reg. quarto Deest in aliis ms. quitur, sic interpretati su- mus, populum expeditum, id est, ita ellectum, ut Joan. 111, 23. Matth. шı, 17. venientem Dominum prompto animo et alacri su- soipiat. Nec enim alius ejus loci videtur esse son- sus. Vulgata, plebem perfectam. Paulo post Reg. quartus 3. VERS. 4. Vox Domini in virtute. Aufert enim 3. Φωνή Κυρίου ἐν ἰσχύϊ. Αφαιρεῖ γὰρ τὰς ἀσθε- (11) Ita tres mss. At editio Paris. cum Reg. quin (12) Reg. tertius πέμψασιν. Illud quod mox 80- (13) Duo mss. μόνον. Alii duo cum editis μόνῳ
PG 30:76Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητὸς, ἐν ᾧ εὐδόκησα. Τότε καὶ ὁ Κύριος ἐπὶ τῶν ὑδάτων πολλῶν, καταξιώσας καταβῆναι ἐπὶ τὸ Ἰωάννου βάπτισμα, ἵνα πληρώσῃ πᾶσαν δικαιοσύνην τὴν ἐν τῷ νόμῳ. Φωνὴ Κυρίου ἐν ἰσχύϊ. Ἀφαιρεῖ γὰρ τὰς ἀσθενείας τοῦ λαοῦ διὰ τοῦ βαπτίσματος τῆς μετανοίας, δι’ αὐτοῦ βαπτίζων ἐν ὕδατι εἰς μετάνοιαν. Τὸ, Ἐν ἰσχύϊ, ἡ φωνὴ ἡ λέγουσα· Μετανοεῖτε, ἤγγικε γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν· καὶ, Ποιήσατε καρποὺς ἀξίους τῆς μετανοίας. Ἢ μήποτε ἐν ἰσχύϊ ἡ φωνὴ, διότι μαρτυρεῖ τῷ ὄντι τῷ ἰσχυρῷ Κυρίῳ ὁ Ἰωάννης, λέγων· Ἐγὼ βαπτίζω ἐν ὕδατι· ὁ δὲ ὀπίσω μου ἐρχόμενος ἰσχυρότερός μού ἐστιν. Ἡ φωνὴ οὖν αὕτη ἐμαρτύρει τῇ ἰσχύϊ. Φωνὴ Κυρίου ἐν μεγαλοπρεπείᾳ· τὰ μεγάλα περὶ τοῦ Ἰησοῦ διαλεγομένου μυστήρια τοῦ Ἰωάννου, λέγοντος· Εἶδον τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ὡς περιστερὰν καταβαῖνον καὶ μένον ἐπ’ αὐτόν· καὶ πάλιν· Ὅτι ἐκ τοῦ πληρώματος αὐτοῦ ἡμεῖς πάντες ἐλάβομεν, καὶ χάριν ἀντὶ χάριτος. Ὑψηλὰ γὰρ τὰ ὕδατα καὶ τοῦ μεγέθους τῆς δόξης τῆς περὶ τὸν Μονογενῆ παραστατικά. Διὸ Φωνὴ Κυρίου ἐν μεγαλοπρεπείᾳ. Μεγαλοπρεπὲς δὲ καὶ τὸ λέγειν· Θεὸν οὐδεὶς ἑώρακε πώποτε·
επιβάλλοντες αὐτῷ, ὠθοῦσι διὰ τοῦ πνεύματος πρὸς τὸ φθάνειν μέχρι τῆς ἀκοῆς τοῦ πρὸς ὃν γίνεται· ἡ δὲ τοῦ Κυρίου φωνή, ἑτερογενής τίς ἐστι, φαντα σιοῦντος τοῦ Θεοῦ οἷς ἀκούειν βούλεται τῆς φωνῆς αὐ τοῦ, ὥστε ἀναλογίαν ἔχει τὴν φαντασίαν ταύτην πρὸς τὴν ἐν τοῖς ὀνείροις γινομένην. Καὶ γὰρ ἐκεῖ, οὐχὶ τοῦ ἔξωθεν ἀέρος πληγέντος, εἰσέπεσε διὰ τῆς ἀκοῆς τῶν λεγομένων ἡ αἴσθησις, ἀλλ᾽ αὐτοῦ τοῦ ἡγεμονι- κοῦ παραδεξαμένου τὰ νοήματα, τῇ μνήμῃ τῶν θεασαμένων πέφυκε παραμένειν. Ἐγένετο οὖν πρὸς τὸν ᾿Αβραὰμ φωνή, διόνι εἶχεν ὦτα ἀκούειν δυνά- μενα τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ, κατὰ τὸ ἀφανὲς ἐνα ηχοῦντος αὐτῷ τοῦ θείου βουλήματος. Πρὸς δὲ τὸν λαὸν ἡ φωνὴ γινομένη ὁρατὴ ἦν· τουτέστιν εὔγνω- στος, συνετή πᾶσιν. Οὐ γὰρ δὴ ὑπὸ χρώματός τινος ἐχρώννυτο καὶ περιεγράφετο, ὥστε αἰσθητὴ ὀφθαλ- μοῖς γενέσθαι ἡ λαλουμένη φωνή, ἀλλ᾽ ἑώρα ὁ λαὸς τὴν φωνήν· διότι ἢ ἐντολὴ τοῦ Κυρίου τηλαυγής φωτίζουσα ὀφθαλμοὺς, οὐδεμιᾶς ἀσαφείας περικει μένης τοῖς λαλουμένοις. Καὶ τῷ Ησαΐᾳ δὲ φωνὴ ἐγί νετο (41) προστάσσουσα· Βόησον· ἀντὶ τοῦ, τὸ ἡγε μονικὸν τοῦ προφήτου ἀπὸ τῆς ἐγγινομένης αὐτῷ παρὰ Θεοῦ δυνάμεως ἐτυποῦτο. Φωνή Κυρίου ἐπὶ τῶν ὑδάτων. Ποία φωνή; ἐπὶ ποίων ὑδάτων : Ὡς προφητείαν λάβωμεν τὸ ῥητόν. Μνήσθητι τοῦ Ἰωάν- νου, ὃς, ἐρωτηθεὶς παρὰ τῶν Ἰουδαίων, Τίς εἰ σύ τίνα ἀπόκρισιν δῶμεν τοῖς ἀποστείλασιν (12); ἡμᾶς ; ἀπεκρίνατο. Εγώ φωνή Κυρίου βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ. Οὐκοῦν φωνὴ Κυρίου ὁ Ἰωάννης, ἄγγελος ἀπὸ Θεοῦ ἀπεσταλμένος πρὸ προσώπου Κυρίου, τοῦ ἐτοιμάσαι Κυρίῳ λαόν κατεσκευασμένον. Αὕτη οὖν ἢ φωνὴ ἐπὶ τῶν ὑδάτων ἦν, ἐπὶ τῷ Ἰορδάνῃ, ἐν ᾧ ἐβαπτισε κηρύσσων τὸ τῆς μετανοίας βάπτισμα· καὶ οὐκ ἐν τῷ Ἰορδάνῃ μύνῳ (13), ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ ᾿Ενὼν ἐγγὺς τοῦ Σαλήμ, ὅνι ὕδατα πολλὰ ἦν ἐκεῖ. Οὐκοῦν φωνή Κυρίου ἐπὶ τῶν ὑδάτων, ὁ Ἰωάννης ἐστὶν ἐπὶ τοῦ βαπτίσματος. Ἐκεῖ καὶ ὁ Θεὸς τῆς δόξης ἀβρόν τησεν. Ήλθε γὰρ φωνὴ ἐξ οὐρανοῦ λέγουσα· Οὗτός Κύριος ἐπὶ τῶν ὑδάτων πολλῶν, καταξιώσας καταβῆναι ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ εὐδόκησα. Τότε καὶ ὁ ἐπὶ τὸ Ἰωάννου βάπτισμα, ἵνα πληρώσῃ πᾶσαν δικαιοσύνην τὴν ἐν τῷ νόμῳ. νείας τοῦ λαοῦ διὰ τοῦ βαπτίσματος τῆς μετανοίας, δι' αὐτοῦ βαπτίζων ἐν ὕδατι εἰς μετάνοιαν. Τὸν Ἐν Ισχύϊ, ή φωνή ή λέγουσα· Μετανοεῖτε, ἤγγικε γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν· καὶ, Ποιήσατε καρποὺς ἀξίους τῆς μετανοίας. Η μήποτε ἐν ἰσχύϊ ή φωνή, διότι μαρτυρεῖ τῷ ὄντι τῷ ἰσχυρῷ Κυρίῳ ὁ Ἰωάννης, λέγων· Ἐγὼ βαπτίζω ἐν ὕδατι· ὁ δὲ ὀπίσω μου η ερχόμενος ἰσχυρότερός μού ἐστιν. Ἡ φωνὴ οὖν αὕτη ἐμαρτύρει τῇ ἰσχύϊ. Φωνή Κυρίου ἐν μεγα λοπρεπείᾳ τὰ μεγάλα περὶ τοῦ Ἰησοῦ διαλεγομένου * ἐγένετο. ἀντὶ τοῦ το. τύ λαὸν κατεσκευασμένον, ή φωνή. APPENDIX OPERUM S. BASILII MAGNI. dirigitur, perveniat. Vox vero Domini alterius A B est generis, Deo imaginationem eorum quos suam vocem audire vult commovente, atque excitante; adeo ut imaginatio isthæc cum ea quæ in somnis fit habeat cognationem. Non enim illic, externo aere percusso, perceptio eorum quæ dicuntur, per aures illabitur: sed ea, ipsa mente cogitationes exci- piente, in memoria eorum qui viderunt, permanere solet. Facta est itaque vox ad Abraham, quod aures quæ Dei mandata audire possent, haberet, divina ipsa voluntate ei latenter insonante. Vox vero illa quæ ad populum fiebat, erat visibilis 6, hoc est, cognitu facilis, ac omnibus comprehensibilis. Non enim profecto colore aliquo colorata erat ac cir- cumscripta, sic ut prolata ore vox percipi oculis posset : sed videbat populus vocem, propterea p quod lucidum est Domini præceptum, illuminans oculos, exclusa a dictis obscuritate omni. Quin et ad Isaiam fiebat vox, præcipiens, Clama; id est, mens prophetæ ab indita sibi a Deo potentia infor- mabatur. Vox Domini super aquas. Quæ vox? Su- per quas aquas ? Diotum, ut prophetiam accipia- mus. Memineris Joannis, qui cum interrogaretur a Judæis : Quis es tu? quod responsum dabimus iis qui miserunt nos? respondit: Ego vox clamantis in deserto 8. Joannes ergo vox est Domini, angelus ante faciem Domini a Deo missus, qui Domino po- pulum expeditum pararet". Hæc igitur vox super aquas erat, in Jordane, in quo baptizabat, bapti- smum prædicans pœnitentiæ : nec in Jordane solo, sed et in Enon prope Salem, quod illic multum erat aquarum ". Vox igitur Domini super aquas, Joannes est, qui confert baptismum. Illic et Deus majestatis intonuit. Venit enim vox e cœlo, dicens : Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui". Tuno etiam Dominus super aquas multas erat, cum, ut omnem legis justitiam adimpleret, ad Joannis baptismum descendere dignatus est. C infirmitates populi per pœnitentiæ baptisma, per ipsum baptizans in aqua ad poenitentiam. Illud, In virtute, vox est dicens : Pænitentiam agite, ap- propinquavit enim regnum cœlorum 72; item: Facite fructus dignos pænitentiæ 13. Aut forte vox in virtute, quia Domino vere forti Joannes dat testimonium, dicens Ego baptizo in aqua : qui autem post me venturus est, fortior me est ". Hæc igitur vox virtuti testimonium dabat. Vox Domini in magnificentia. D Nimirum cum mysteria magna de Jesu narraret Exod. xx, 18. Psal. xvin, 9. Joan. 1, 22, 23. Luc. 1, 17. Matth. 111, 2. * Luc. III, 8. Matth. III, 11. to Μox editio Paris. cum Reg. quarto Deest in aliis ms. quitur, sic interpretati su- mus, populum expeditum, id est, ita ellectum, ut Joan. 111, 23. Matth. шı, 17. venientem Dominum prompto animo et alacri su- soipiat. Nec enim alius ejus loci videtur esse son- sus. Vulgata, plebem perfectam. Paulo post Reg. quartus 3. VERS. 4. Vox Domini in virtute. Aufert enim 3. Φωνή Κυρίου ἐν ἰσχύϊ. Αφαιρεῖ γὰρ τὰς ἀσθε- (11) Ita tres mss. At editio Paris. cum Reg. quin (12) Reg. tertius πέμψασιν. Illud quod mox 80- (13) Duo mss. μόνον. Alii duo cum editis μόνῳ
ὁ μονογενὴς Υἱὸς, ὁ ὢν ἐν τοῖς κόλποις τοῦ Πατρὸς, ἐκεῖνος ἐξηγήσατο. Καὶ πολλὰ μεγαλοπρεπῶς τὰ περὶ τοῦ Κυρίου φαίνεται διηγούμενος, ἐν τῷ λέγειν· Οὐ δύναται ἄνθρωπος λαμβάνειν οὐδὲν, ἐὰν μὴ ᾖ δεδομένον αὐτῷ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ. Μεγαλοπρεπὲς δὲ καὶ τὸ, Ὁ ἄνωθεν ἐρχόμενος ἐπάνω πάντων ἐστί. Καὶ τὸ, Ὁ λαβὼν αὐτοῦ τὴν μαρτυρίαν, ἐσφράγισεν, ὅτι ὁ Θεὸς ἀληθινός ἐστιν. Ὃν γὰρ ἀπέστειλεν ὁ Θεὸς, τὰ ῥήματα τοῦ Θεοῦ λαλεῖ. Καὶ τὸ, Ὁ πιστεύων εἰς τὸν Υἱὸν, ἔχει ζωὴν αἰώνιον· καὶ ὅσα τοιαῦτα. Οὐδὲν οὖν ταπεινὸν, οὐδὲ μικροπρεπὲς, ἀλλὰ πάντα μεγαλοφυῶς μετὰ τοῦ ἐπιβάλλοντος μεγέθους πρεπόντως ἀποδιδόμενα παρὰ τοῦ Ἰωάννου, περὶ τοῦ Κυρίου λελάληται. Διὰ τοῦτο Φωνὴ Κυρίου ἐν μεγαλοπρεπείᾳ. Φωνὴ Κυρίου συντρίβοντος κέδρους. Δυνατὸν εἰπεῖν, ὅτι ἑτοιμάζων Κυρίῳ λαὸν κατεσκευασμένον, τὰς ἐπαιρομένας ἀσεβείας καὶ ὑψουμένας κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ Θεοῦ συντρίβων καὶ καθαιρῶν, ἐποίει τὰ σκολιὰ εἰς εὐθεῖαν.
επιβάλλοντες αὐτῷ, ὠθοῦσι διὰ τοῦ πνεύματος πρὸς τὸ φθάνειν μέχρι τῆς ἀκοῆς τοῦ πρὸς ὃν γίνεται· ἡ δὲ τοῦ Κυρίου φωνή, ἑτερογενής τίς ἐστι, φαντα σιοῦντος τοῦ Θεοῦ οἷς ἀκούειν βούλεται τῆς φωνῆς αὐ τοῦ, ὥστε ἀναλογίαν ἔχει τὴν φαντασίαν ταύτην πρὸς τὴν ἐν τοῖς ὀνείροις γινομένην. Καὶ γὰρ ἐκεῖ, οὐχὶ τοῦ ἔξωθεν ἀέρος πληγέντος, εἰσέπεσε διὰ τῆς ἀκοῆς τῶν λεγομένων ἡ αἴσθησις, ἀλλ᾽ αὐτοῦ τοῦ ἡγεμονι- κοῦ παραδεξαμένου τὰ νοήματα, τῇ μνήμῃ τῶν θεασαμένων πέφυκε παραμένειν. Ἐγένετο οὖν πρὸς τὸν ᾿Αβραὰμ φωνή, διόνι εἶχεν ὦτα ἀκούειν δυνά- μενα τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ, κατὰ τὸ ἀφανὲς ἐνα ηχοῦντος αὐτῷ τοῦ θείου βουλήματος. Πρὸς δὲ τὸν λαὸν ἡ φωνὴ γινομένη ὁρατὴ ἦν· τουτέστιν εὔγνω- στος, συνετή πᾶσιν. Οὐ γὰρ δὴ ὑπὸ χρώματός τινος ἐχρώννυτο καὶ περιεγράφετο, ὥστε αἰσθητὴ ὀφθαλ- μοῖς γενέσθαι ἡ λαλουμένη φωνή, ἀλλ᾽ ἑώρα ὁ λαὸς τὴν φωνήν· διότι ἢ ἐντολὴ τοῦ Κυρίου τηλαυγής φωτίζουσα ὀφθαλμοὺς, οὐδεμιᾶς ἀσαφείας περικει μένης τοῖς λαλουμένοις. Καὶ τῷ Ησαΐᾳ δὲ φωνὴ ἐγί νετο (41) προστάσσουσα· Βόησον· ἀντὶ τοῦ, τὸ ἡγε μονικὸν τοῦ προφήτου ἀπὸ τῆς ἐγγινομένης αὐτῷ παρὰ Θεοῦ δυνάμεως ἐτυποῦτο. Φωνή Κυρίου ἐπὶ τῶν ὑδάτων. Ποία φωνή; ἐπὶ ποίων ὑδάτων : Ὡς προφητείαν λάβωμεν τὸ ῥητόν. Μνήσθητι τοῦ Ἰωάν- νου, ὃς, ἐρωτηθεὶς παρὰ τῶν Ἰουδαίων, Τίς εἰ σύ τίνα ἀπόκρισιν δῶμεν τοῖς ἀποστείλασιν (12); ἡμᾶς ; ἀπεκρίνατο. Εγώ φωνή Κυρίου βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ. Οὐκοῦν φωνὴ Κυρίου ὁ Ἰωάννης, ἄγγελος ἀπὸ Θεοῦ ἀπεσταλμένος πρὸ προσώπου Κυρίου, τοῦ ἐτοιμάσαι Κυρίῳ λαόν κατεσκευασμένον. Αὕτη οὖν ἢ φωνὴ ἐπὶ τῶν ὑδάτων ἦν, ἐπὶ τῷ Ἰορδάνῃ, ἐν ᾧ ἐβαπτισε κηρύσσων τὸ τῆς μετανοίας βάπτισμα· καὶ οὐκ ἐν τῷ Ἰορδάνῃ μύνῳ (13), ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ ᾿Ενὼν ἐγγὺς τοῦ Σαλήμ, ὅνι ὕδατα πολλὰ ἦν ἐκεῖ. Οὐκοῦν φωνή Κυρίου ἐπὶ τῶν ὑδάτων, ὁ Ἰωάννης ἐστὶν ἐπὶ τοῦ βαπτίσματος. Ἐκεῖ καὶ ὁ Θεὸς τῆς δόξης ἀβρόν τησεν. Ήλθε γὰρ φωνὴ ἐξ οὐρανοῦ λέγουσα· Οὗτός Κύριος ἐπὶ τῶν ὑδάτων πολλῶν, καταξιώσας καταβῆναι ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ εὐδόκησα. Τότε καὶ ὁ ἐπὶ τὸ Ἰωάννου βάπτισμα, ἵνα πληρώσῃ πᾶσαν δικαιοσύνην τὴν ἐν τῷ νόμῳ. νείας τοῦ λαοῦ διὰ τοῦ βαπτίσματος τῆς μετανοίας, δι' αὐτοῦ βαπτίζων ἐν ὕδατι εἰς μετάνοιαν. Τὸν Ἐν Ισχύϊ, ή φωνή ή λέγουσα· Μετανοεῖτε, ἤγγικε γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν· καὶ, Ποιήσατε καρποὺς ἀξίους τῆς μετανοίας. Η μήποτε ἐν ἰσχύϊ ή φωνή, διότι μαρτυρεῖ τῷ ὄντι τῷ ἰσχυρῷ Κυρίῳ ὁ Ἰωάννης, λέγων· Ἐγὼ βαπτίζω ἐν ὕδατι· ὁ δὲ ὀπίσω μου η ερχόμενος ἰσχυρότερός μού ἐστιν. Ἡ φωνὴ οὖν αὕτη ἐμαρτύρει τῇ ἰσχύϊ. Φωνή Κυρίου ἐν μεγα λοπρεπείᾳ τὰ μεγάλα περὶ τοῦ Ἰησοῦ διαλεγομένου * ἐγένετο. ἀντὶ τοῦ το. τύ λαὸν κατεσκευασμένον, ή φωνή. APPENDIX OPERUM S. BASILII MAGNI. dirigitur, perveniat. Vox vero Domini alterius A B est generis, Deo imaginationem eorum quos suam vocem audire vult commovente, atque excitante; adeo ut imaginatio isthæc cum ea quæ in somnis fit habeat cognationem. Non enim illic, externo aere percusso, perceptio eorum quæ dicuntur, per aures illabitur: sed ea, ipsa mente cogitationes exci- piente, in memoria eorum qui viderunt, permanere solet. Facta est itaque vox ad Abraham, quod aures quæ Dei mandata audire possent, haberet, divina ipsa voluntate ei latenter insonante. Vox vero illa quæ ad populum fiebat, erat visibilis 6, hoc est, cognitu facilis, ac omnibus comprehensibilis. Non enim profecto colore aliquo colorata erat ac cir- cumscripta, sic ut prolata ore vox percipi oculis posset : sed videbat populus vocem, propterea p quod lucidum est Domini præceptum, illuminans oculos, exclusa a dictis obscuritate omni. Quin et ad Isaiam fiebat vox, præcipiens, Clama; id est, mens prophetæ ab indita sibi a Deo potentia infor- mabatur. Vox Domini super aquas. Quæ vox? Su- per quas aquas ? Diotum, ut prophetiam accipia- mus. Memineris Joannis, qui cum interrogaretur a Judæis : Quis es tu? quod responsum dabimus iis qui miserunt nos? respondit: Ego vox clamantis in deserto 8. Joannes ergo vox est Domini, angelus ante faciem Domini a Deo missus, qui Domino po- pulum expeditum pararet". Hæc igitur vox super aquas erat, in Jordane, in quo baptizabat, bapti- smum prædicans pœnitentiæ : nec in Jordane solo, sed et in Enon prope Salem, quod illic multum erat aquarum ". Vox igitur Domini super aquas, Joannes est, qui confert baptismum. Illic et Deus majestatis intonuit. Venit enim vox e cœlo, dicens : Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui". Tuno etiam Dominus super aquas multas erat, cum, ut omnem legis justitiam adimpleret, ad Joannis baptismum descendere dignatus est. C infirmitates populi per pœnitentiæ baptisma, per ipsum baptizans in aqua ad poenitentiam. Illud, In virtute, vox est dicens : Pænitentiam agite, ap- propinquavit enim regnum cœlorum 72; item: Facite fructus dignos pænitentiæ 13. Aut forte vox in virtute, quia Domino vere forti Joannes dat testimonium, dicens Ego baptizo in aqua : qui autem post me venturus est, fortior me est ". Hæc igitur vox virtuti testimonium dabat. Vox Domini in magnificentia. D Nimirum cum mysteria magna de Jesu narraret Exod. xx, 18. Psal. xvin, 9. Joan. 1, 22, 23. Luc. 1, 17. Matth. 111, 2. * Luc. III, 8. Matth. III, 11. to Μox editio Paris. cum Reg. quarto Deest in aliis ms. quitur, sic interpretati su- mus, populum expeditum, id est, ita ellectum, ut Joan. 111, 23. Matth. шı, 17. venientem Dominum prompto animo et alacri su- soipiat. Nec enim alius ejus loci videtur esse son- sus. Vulgata, plebem perfectam. Paulo post Reg. quartus 3. VERS. 4. Vox Domini in virtute. Aufert enim 3. Φωνή Κυρίου ἐν ἰσχύϊ. Αφαιρεῖ γὰρ τὰς ἀσθε- (11) Ita tres mss. At editio Paris. cum Reg. quin (12) Reg. tertius πέμψασιν. Illud quod mox 80- (13) Duo mss. μόνον. Alii duo cum editis μόνῳ
PG 30:77Ὁ γὰρ πάντα βουνὸν καὶ πᾶν ὄρος ταπεινῶν, οὗτος ἦν ὁ συντρίβων τὰς κέδρους, καὶ ἐξομαλίζων τὴν ἐπιδημίαν τῷ Κυρίῳ, διὰ τοῦ ἐνάγειν εἰς μετάνοιαν τὴν ὑψηλὴν καὶ ἐπηρμένην καὶ ἀταπείνωτον καρδίαν τοῦ λαοῦ. Ὅθεν διαδεχόμενος αὐτοῦ τὴν ἑτοιμασίαν, συντρίβει ὁ Κύριος, διὰ τῆς ἑαυτοῦ ἐπιδημίας, τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις, κέδρους τοῦ Λιβάνου τροπικῶς ὀνομαζομένας. Δεῖ γὰρ τὸν Κύριον βασιλεύειν, ἄχρις οὗ θῇ τοὺς ἐχθροὺς ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ. Καὶ ταύτας τὰς κέδρους λεπτυνεῖ, ὡς τὸν μόσχον τὸν Λίβανον. Τί οὖν ἐστιν ὁ μόσχος Λίβανος; Φασὶν, ὅτι κατὰ πολλὴν περιεργίαν οἱ τοῖς εἰδώλοις λατρεύοντες, διὰ τοῦ Λιβάνου μορφοῦντες μόσχων ἀπεικονίσματα, οὕτως ταῦτα κατήγγιζον ἐπὶ τοῦ πυρός. Οὕτως οὖν φησι τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις εἰς ἀφανισμὸν ἀξίως ἐξαφανίσεσθαι. Ἢ μόσχος ὁ διὰ τοῦ Λιβάνου ὑπὸ τοῦ πυρὸς συντηκόμενος κατὰ τὸ εἰρημένον· Ὡς τήκεται κηρὸς ἀπὸ προσώπου πυρὸς, οὕτως ἀπολοῦνται οἱ ἁμαρτωλοί. Καὶ οὕτως δὲ δυνατὸν νοῆσαι λεπτύνεσθαι τὰς κέδρους καὶ αὐτὸν τὸν Λίβανον τὸν ἀρχηγὸν τῆς τῶν κέδρων ἐπάρσεως.
μυστήρια τοῦ Ἰωάννου, λέγοντος· Εἶδον τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ὡς (14) περιστερὰν καταβαῖνον και μέσ νον ἐπ᾿ αὐτόν· καὶ πάλιν· Ὅτι ἐκ τοῦ πληρώμα τος αὐτοῦ ἡμεῖς πάντες ἐλάβομεν, καὶ χάριν ἀντὶ χάριτος. Υψηλὰ γαρ τὰ ὕδατα καὶ τοῦ μεγέθους τῆς δόξης τῆς περὶ τὸν Μονογενῆ παραστατικά. Διὸ Φωνή Κυρίου ἐν μεγαλοπρεπεία. Μεγαλοπρεπὲς δὲ καὶ τὸ λέγειν· Θεὸν οὐδεὶς ἑώρακε πώποτε· ὁ μονο γενὴς Υἱὸς, ὁ ὢν ἐν τοῖς κόλποις τοῦ Πατρὸς, ἐκεῖνος ἐξηγήσατο. Καὶ πολλὰ μεγαλοπρεπῶς τὰ περὶ τοῦ Κυρίου φαίνεται διηγούμενος ἐν τῷ λέγειν· Οὐ δύναται ἄνθρωπος λαμβάνειν οὐδὲν, ἐὰν μὴ ᾖ δεδομένον αὐτῷ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ. Μεγαλοπρεπὲς δὲ καὶ τὸ, Ὁ ἄνωθεν ἐρχόμενος ἐπάνω πάντων ἐστί. Καὶ τὸ, Ὁ λαβὼν αὐτοῦ τὴν μαρτυρίαν, ἐσφράγι σεν, ὅτι ὁ Θεὸς ἀληθινός ἐστιν. Ὃν γὰρ ἀπο ἔστειλεν ὁ Θεὸς, τὰ ῥήματα τοῦ Θεοῦ λαλεῖ. Καὶ ” τὸ, Ὁ πιστεύων εἰς τὸν Υἱόν, ἔχει ζωὴν αἰώνιον καὶ ὅσα τοιαῦτα· Οὐδὲν οὖν ταπεινόν, οὐδὲ μικρο- πρεπές, ἀλλὰ πάντα μεγαλοφυῶς μετὰ τοῦ ἐπιβάλ λοντος μεγέθους πρεπόντως ἀποδιδόμενα παρὰ τοῦ Ἰωάννου (15), περὶ τοῦ Κυρίου λελάληται. Διὰ τοῦτο· Φωνὴ Κυρίου ἐν μεγαλοπρεπείᾳ. Εt τὸν εἰπεῖν, ὅτι ἑτοιμάζων Κυρίῳ λαὸν κατεσκευασμέ νον, τὰς ἐπαιρομένας ἀσεβείας καὶ ὑψουμένας κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ Θεοῦ συντρίβων καὶ καθαιρῶν, ἐποίει τὰ σκολια εἰς εὐθεῖαν. Ὁ γὰρ παντὰ βουνὸν καὶ πᾶν ὅρος ταπεινῶν, οὗτος ἦν ὁ συντρίβων τὰς κέδρους, καὶ ἐξομαλίζων τὴν ἐπιδημίαν τῷ Κυρίῳ, διὰ τοῦ ἐνάγειν εἰς μετάνοιαν τὴν ὑψηλὴν καὶ ἐπηρ μένην καὶ ἀταπείνωτον καρδίαν τοῦ λαοῦ. Ὅθεν δια δεχόμενος αὐτοῦ τὴν ἑτοιμασίαν, συντρίβει ὁ Κύριος, διὰ τῆς ἑαυτοῦ ἐπιδημίας, τὰς ἀντικειμένας δυνά- μεις, κέρδους του Λιβάνου τροπικῶς ὀνομαζομένας. Δεῖ γὰρ τὸν Κύριον βασιλεύειν, ἄχρις οὗ θῇ τοὺς ἐχ- θροὺς ἀπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ. Καὶ ταύτας τὰς κέ- δρους λεπτυνεῖ (16), ὡς τὸν μόσχον τὸν Λίβανον, Τί οὖν ἐστιν ὁ μόσχος Λίβανος; Φασίν, ὅτι (17) κατὰ πολλὴν περιεργίαν οἱ τοῖς εἰδώλοις λατρεύοντες, διὰ τοῦ Λιβάνου μορφοῦντες μόσχων ἀπεικονίσματα, οὕ τως ταῦτα κατήγγιζον ἐπὶ τοῦ πυρός. Οὕτως οὖν φησι τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις εἰς ἀφανισμὸν ἀξίως ἐξαφανίσεσθαι. Η μόσχος ὁ διὰ τοῦ Λιβάνου ὑπὸ τοῦ πυρὸς συντηκόμενος κατὰ τὸ εἰρημένων. Ὡς τήκε - ται κηρὸς ἀπὸ προσώπου πυρός, οὕτως ἀπολοῦν Η ἑτοιμάζων Θεῷ. καθαίρων, καθαιρῶν, νειν. λεπτύνει. σὶν, ὃν θύρα Τί οὖν ἐστιν ὁ μόσχος τί ὁ Λίβανος; υπ Τί οὖν ἐστιν ὁ μόν σχος του Λιβάνου ; Τί οὖν ἐστιν ὁ μόσχος Λίβανος; Φασὶν ὅτι, Φασὶν ὁ κατά HOMILIA IN PSALMUM XXVIII. et lumbam descendentem ac manentem super sum ; iterum: De plenitudine ejus nos omnes accepimus, et gratiam pro gratia". Sublimes namquesunt aquæ istæ, et gloriæ Unigeniti magnitudinem declarant. Ideo Vox Domini in magnificentia. Quin etiam erat magnifioum dicere: Deum nemo vidit unquam ; uni- genitus Filius, qui est in sinu Patris, ille enarra- vit ". Atque plura magnifice de Domino loqui depre- henditur, ubi ait: Non potest homo accipere quidquam, nisi fuerit ei datum de cælo 1. Magnia- cum quoque et illud: Qui desursum venit, super omnes est. Et istud : Qui accepit ejus testimonium, signavit quia Deus verax est. Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur 80. Illud quoque : Qui credit in Filium, habet vitam æternam " ; et reliqua ejusdem generis. Nihil igitur humile, abjectum nihil : sed omnia magnifice cum convenienti magnitudine de Domino dicta sunt, utpote a Joanne decenter enun- tiata. Idcirco Vox Domini in magnificentia. A Joannes, dicens: Vidi Spiritum sanctum sicut co- B test dici, quod parans Domino populum expeditum, impietates adversus Dei cognitionem clatas ac eve- ctas conterens, evertensque obliqua in rectam viam transmutaret. Qui namque collem omnem, et montem omnem deprimit", is erat, qui confrin- gebat cedros, ac Domino adventum complanabat; cum altum, elatumque, et humilitatis impatiens cor populi deduceret ad pœnitentiam. Unde Domi- nus præparationi ipsius succedens, potestates ad- versas, cedros Libani per metaphoram vocatas ad- ventu suo confringit. Oportet namque regnare Do- minum, donec sub-dos pedes ponat inimicos, Vaus. 6. has oedros comminuet, tanquam vitulum Libanum. Quid igitur est vitulus Libanus? Feruntido- lorum cultores multa solertia simulacra vitulorum ex thure effingere, eaque tum demum igni admo- vere. Itaque eumdem ad modum propheta dicit adversarias potestates e medio esse jure tollendas. Aut vitulus ille, qui ex thure effectus, igne lique- scit, juxta id quod dictum est: Sicut liquefit cera a C D facie ignis, sic peribunt peccatores. Similiterque intelligi potest, cedros et ipsum Libanum elationis ibid. 31. ibid. 33, 34. " ibid. 36. Joan. 1, ibid. 16. ibid. 18. Joan. 111, 27. Isa. XL, 4. * Psal. LXVII, 3. to. Paulo post idem codex Subinde editio Paris. cum duobus mss. male. Editio Basil. et Reg. quartus bene. Colb. septimus etc., quibus in verbis cum ipsit vitium, locum viri doctissimi Combefisius et Ducæus emen- dare voluerunt, docte quidem uterque, sed diver- se. Ait igitur Ducæus, fortasse legendum esse, Quid ergo esί tulus ? quid Libanus ? vel certe, Quid ergo est vitulus Libani ? Com- befisius vero aliter emendare aggreditur; putatque legendum, etc. Quid igitur vitulus Libanus? Aiunt idolorum cultores, etc. Nec dubium quin hoc suo invento multum delectatus sit, cum confidenter addat: Sic legit, scripsitque Basilius. Quo quidem modo auctor ejus opusculi scripserit, non dicam (nec vero tanti nobis videtur scire) : quia tamen conjectura Combe- fisii nihil melius occurrit, eam amplectendam duxi- mus. Nec illud omittendum, legi in Reg. tertio et Colb. sexto etc. quod quin mendo- sum sit dubitari non potest. 4. VERS. 5. Vox Domini confringentis cedros. Po- 4. Φωνή Κυρίου συντρίβοντος κέδρους. Δυνα (44) Reg. quartus ὡσεί. (15) Illud, παρὰ τοῦ ᾿Ιωάννου, deest in Reg. quar- (16) Ita Reg. quartus. Editio vero Paris. λεπτύ (17) Sio editi : Τί οὖν ἐστιν ὁ μόσχος; Λίβανος, φα-
PG 30:78Ἐλεπτύνθη ποτὲ ὁ μόσχος ἐπὶ τῆς ἐξόδου διὰ τοῦ Ἀαρὼν, ὅτε ἀποστατήσας τοῦ Θεοῦ καὶ εἰς εἰδωλολατρείαν ἐκτραπεὶς ἀνέπλασεν ὁ λαός· ὃν λαβὼν Μωϋσῆς, κατήλεσεν εἰς λεπτὰ, καὶ ἔβαλεν εἰς τὸ ὕδωρ. Οὕτως οὖν λεπτυνεῖ ὅλον τὸν Λίβανον, τουτέστι τὴν πρώτην τῆς κακίας ἀρχὴν, ὁ Κύριος, ὡς ἐλεπτύνθη ὁ μόσχος ἐκεῖνος ὑπὸ τοῦ Μωϋσέως. Καὶ λεπτυνεῖ αὐτὰς ὡς τὸν μόσχον τὸν Λίβανον. Καὶ ὁ ἠγαπημένος ὡς υἱὸς μονοκερώτων. Μετὰ τὸ τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις ἀναιρεθῆναι, τότε ἀναφανήσεται ἡ πρὸς Κύριον ἀγάπη, καὶ ἡ ἰσχὺς αὐτοῦ φανερὰ γενήσεται, οὐδενὸς ἐπισκοτοῦντος τῶν ἐναντίων. Διό φησι μετὰ τὸ λεπτυνθῆναι· Ὁ ἠγαπημένος ἔσται ὡς υἱὸς μονοκερώτων. Μονόκερως δὲ ζῶον ἀρχικὸν, ἀνυπότακτον ἀνθρώπῳ, τὴν ἰσχὺν ἀκαταμάχητον, ἐρημίαις ἀεὶ διαιτώμενον, ἑνὶ κερατίῳ πεποιθός. Διὰ τοῦτο ἡ ἀκαταγώνιστος τοῦ Κυρίου φύσις μονοκέρῳ παρεικάσθη, διά τε τὴν κατὰ πάντων ἀρχὴν, καὶ διὰ τὸ μίαν ἔχειν ἑαυτοῦ ἀρχὴν, τὸν Πατέρα· Κεφαλὴ γὰρ Χριστοῦ ὁ Θεός. Φωνὴ Κυρίου διακόπτοντος φλόγα πυρός. Τὴν ἁμαρτίαν, ὡς πῦρ ἐπινεμομένην τὸν Ἰσραὴλ, ὁ Ἰωάννης διέκοπτε, λέγων· Μετανοεῖτε· ἤγγικε γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν.
μυστήρια τοῦ Ἰωάννου, λέγοντος· Εἶδον τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ὡς (14) περιστερὰν καταβαῖνον και μέσ νον ἐπ᾿ αὐτόν· καὶ πάλιν· Ὅτι ἐκ τοῦ πληρώμα τος αὐτοῦ ἡμεῖς πάντες ἐλάβομεν, καὶ χάριν ἀντὶ χάριτος. Υψηλὰ γαρ τὰ ὕδατα καὶ τοῦ μεγέθους τῆς δόξης τῆς περὶ τὸν Μονογενῆ παραστατικά. Διὸ Φωνή Κυρίου ἐν μεγαλοπρεπεία. Μεγαλοπρεπὲς δὲ καὶ τὸ λέγειν· Θεὸν οὐδεὶς ἑώρακε πώποτε· ὁ μονο γενὴς Υἱὸς, ὁ ὢν ἐν τοῖς κόλποις τοῦ Πατρὸς, ἐκεῖνος ἐξηγήσατο. Καὶ πολλὰ μεγαλοπρεπῶς τὰ περὶ τοῦ Κυρίου φαίνεται διηγούμενος ἐν τῷ λέγειν· Οὐ δύναται ἄνθρωπος λαμβάνειν οὐδὲν, ἐὰν μὴ ᾖ δεδομένον αὐτῷ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ. Μεγαλοπρεπὲς δὲ καὶ τὸ, Ὁ ἄνωθεν ἐρχόμενος ἐπάνω πάντων ἐστί. Καὶ τὸ, Ὁ λαβὼν αὐτοῦ τὴν μαρτυρίαν, ἐσφράγι σεν, ὅτι ὁ Θεὸς ἀληθινός ἐστιν. Ὃν γὰρ ἀπο ἔστειλεν ὁ Θεὸς, τὰ ῥήματα τοῦ Θεοῦ λαλεῖ. Καὶ ” τὸ, Ὁ πιστεύων εἰς τὸν Υἱόν, ἔχει ζωὴν αἰώνιον καὶ ὅσα τοιαῦτα· Οὐδὲν οὖν ταπεινόν, οὐδὲ μικρο- πρεπές, ἀλλὰ πάντα μεγαλοφυῶς μετὰ τοῦ ἐπιβάλ λοντος μεγέθους πρεπόντως ἀποδιδόμενα παρὰ τοῦ Ἰωάννου (15), περὶ τοῦ Κυρίου λελάληται. Διὰ τοῦτο· Φωνὴ Κυρίου ἐν μεγαλοπρεπείᾳ. Εt τὸν εἰπεῖν, ὅτι ἑτοιμάζων Κυρίῳ λαὸν κατεσκευασμέ νον, τὰς ἐπαιρομένας ἀσεβείας καὶ ὑψουμένας κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ Θεοῦ συντρίβων καὶ καθαιρῶν, ἐποίει τὰ σκολια εἰς εὐθεῖαν. Ὁ γὰρ παντὰ βουνὸν καὶ πᾶν ὅρος ταπεινῶν, οὗτος ἦν ὁ συντρίβων τὰς κέδρους, καὶ ἐξομαλίζων τὴν ἐπιδημίαν τῷ Κυρίῳ, διὰ τοῦ ἐνάγειν εἰς μετάνοιαν τὴν ὑψηλὴν καὶ ἐπηρ μένην καὶ ἀταπείνωτον καρδίαν τοῦ λαοῦ. Ὅθεν δια δεχόμενος αὐτοῦ τὴν ἑτοιμασίαν, συντρίβει ὁ Κύριος, διὰ τῆς ἑαυτοῦ ἐπιδημίας, τὰς ἀντικειμένας δυνά- μεις, κέρδους του Λιβάνου τροπικῶς ὀνομαζομένας. Δεῖ γὰρ τὸν Κύριον βασιλεύειν, ἄχρις οὗ θῇ τοὺς ἐχ- θροὺς ἀπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ. Καὶ ταύτας τὰς κέ- δρους λεπτυνεῖ (16), ὡς τὸν μόσχον τὸν Λίβανον, Τί οὖν ἐστιν ὁ μόσχος Λίβανος; Φασίν, ὅτι (17) κατὰ πολλὴν περιεργίαν οἱ τοῖς εἰδώλοις λατρεύοντες, διὰ τοῦ Λιβάνου μορφοῦντες μόσχων ἀπεικονίσματα, οὕ τως ταῦτα κατήγγιζον ἐπὶ τοῦ πυρός. Οὕτως οὖν φησι τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις εἰς ἀφανισμὸν ἀξίως ἐξαφανίσεσθαι. Η μόσχος ὁ διὰ τοῦ Λιβάνου ὑπὸ τοῦ πυρὸς συντηκόμενος κατὰ τὸ εἰρημένων. Ὡς τήκε - ται κηρὸς ἀπὸ προσώπου πυρός, οὕτως ἀπολοῦν Η ἑτοιμάζων Θεῷ. καθαίρων, καθαιρῶν, νειν. λεπτύνει. σὶν, ὃν θύρα Τί οὖν ἐστιν ὁ μόσχος τί ὁ Λίβανος; υπ Τί οὖν ἐστιν ὁ μόν σχος του Λιβάνου ; Τί οὖν ἐστιν ὁ μόσχος Λίβανος; Φασὶν ὅτι, Φασὶν ὁ κατά HOMILIA IN PSALMUM XXVIII. et lumbam descendentem ac manentem super sum ; iterum: De plenitudine ejus nos omnes accepimus, et gratiam pro gratia". Sublimes namquesunt aquæ istæ, et gloriæ Unigeniti magnitudinem declarant. Ideo Vox Domini in magnificentia. Quin etiam erat magnifioum dicere: Deum nemo vidit unquam ; uni- genitus Filius, qui est in sinu Patris, ille enarra- vit ". Atque plura magnifice de Domino loqui depre- henditur, ubi ait: Non potest homo accipere quidquam, nisi fuerit ei datum de cælo 1. Magnia- cum quoque et illud: Qui desursum venit, super omnes est. Et istud : Qui accepit ejus testimonium, signavit quia Deus verax est. Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur 80. Illud quoque : Qui credit in Filium, habet vitam æternam " ; et reliqua ejusdem generis. Nihil igitur humile, abjectum nihil : sed omnia magnifice cum convenienti magnitudine de Domino dicta sunt, utpote a Joanne decenter enun- tiata. Idcirco Vox Domini in magnificentia. A Joannes, dicens: Vidi Spiritum sanctum sicut co- B test dici, quod parans Domino populum expeditum, impietates adversus Dei cognitionem clatas ac eve- ctas conterens, evertensque obliqua in rectam viam transmutaret. Qui namque collem omnem, et montem omnem deprimit", is erat, qui confrin- gebat cedros, ac Domino adventum complanabat; cum altum, elatumque, et humilitatis impatiens cor populi deduceret ad pœnitentiam. Unde Domi- nus præparationi ipsius succedens, potestates ad- versas, cedros Libani per metaphoram vocatas ad- ventu suo confringit. Oportet namque regnare Do- minum, donec sub-dos pedes ponat inimicos, Vaus. 6. has oedros comminuet, tanquam vitulum Libanum. Quid igitur est vitulus Libanus? Feruntido- lorum cultores multa solertia simulacra vitulorum ex thure effingere, eaque tum demum igni admo- vere. Itaque eumdem ad modum propheta dicit adversarias potestates e medio esse jure tollendas. Aut vitulus ille, qui ex thure effectus, igne lique- scit, juxta id quod dictum est: Sicut liquefit cera a C D facie ignis, sic peribunt peccatores. Similiterque intelligi potest, cedros et ipsum Libanum elationis ibid. 31. ibid. 33, 34. " ibid. 36. Joan. 1, ibid. 16. ibid. 18. Joan. 111, 27. Isa. XL, 4. * Psal. LXVII, 3. to. Paulo post idem codex Subinde editio Paris. cum duobus mss. male. Editio Basil. et Reg. quartus bene. Colb. septimus etc., quibus in verbis cum ipsit vitium, locum viri doctissimi Combefisius et Ducæus emen- dare voluerunt, docte quidem uterque, sed diver- se. Ait igitur Ducæus, fortasse legendum esse, Quid ergo esί tulus ? quid Libanus ? vel certe, Quid ergo est vitulus Libani ? Com- befisius vero aliter emendare aggreditur; putatque legendum, etc. Quid igitur vitulus Libanus? Aiunt idolorum cultores, etc. Nec dubium quin hoc suo invento multum delectatus sit, cum confidenter addat: Sic legit, scripsitque Basilius. Quo quidem modo auctor ejus opusculi scripserit, non dicam (nec vero tanti nobis videtur scire) : quia tamen conjectura Combe- fisii nihil melius occurrit, eam amplectendam duxi- mus. Nec illud omittendum, legi in Reg. tertio et Colb. sexto etc. quod quin mendo- sum sit dubitari non potest. 4. VERS. 5. Vox Domini confringentis cedros. Po- 4. Φωνή Κυρίου συντρίβοντος κέδρους. Δυνα (44) Reg. quartus ὡσεί. (15) Illud, παρὰ τοῦ ᾿Ιωάννου, deest in Reg. quar- (16) Ita Reg. quartus. Editio vero Paris. λεπτύ (17) Sio editi : Τί οὖν ἐστιν ὁ μόσχος; Λίβανος, φα-
PG 30:79Τὴν οὖν φλόγα τῶν παθῶν, τὴν ἐξ ἁμαρτίας ἐγγινομένην ταῖς ψυχαῖς, διέκοπτε, διηγούμενος τὰ περὶ τοῦ αἰωνίου πυρὸς τοῖς Ἰουδαίοις, ἐν τῷ λέγειν τὰ τῆς κρίσεως σφοδρὰ, ὅτι Τὸ πτύον ἐν τῇ χειρὶ τοῦ Κυρίου, καὶ διακαθαριεῖ τὴν ἅλωνα· καὶ τὸν μὲν σῖτον ἀποθήσεται εἰς τὰς ἀποθήκας, τὸ δὲ ἄχυρον κατακαύσει πυρὶ ἀσβέστῳ. Ἐκείνην οὖν τὴν φλόγα διέκοπτε τῷ ὑπ’ ὄψιν ἄγειν τὰ φοβερὰ τῷ λαῷ. Καὶ συσσείσει Κύριος τὴν ἔρημον Κάδης. Ἦν γὰρ Ἰωάννης βαπτίζων ἐν τῇ ἐρήμῳ. Τὴν ἔρημον οὖν ἐκείνην συνέσεισε τῇ ἐπιδημίᾳ τῶν πανταχόθεν λαῶν· ἥτις, διὰ τὸ μετανοεῖν τοὺς ἐρχομένους, ἔρημος ἁγία προσηγόρευτο. Κάδης γὰρ ἑρμηνεύεται ἡ ἁγία. Αὕτη ἡ φωνὴ καταρτίζει καὶ ἐλάφους, τὰς ἁγίας ψυχὰς, τὰς τὰ ὑψηλὰ ζητούσας, τὰς τῶν ὄφεων δαπανητικὰς, τὰς ἐπὶ τῶν ὑψηλῶν ὀρέων τὴν διατριβὴν ποιουμένας. Αὗται δ’ ἂν εἶεν ψυχαὶ μεγαλοφυεῖς, ἐπὶ τὰ ὑψηλὰ τῆς κατ’ οὐρανὸν πολιτείας ἐκ τῶν ταπεινῶν ἀνατρέχουσαι, κοῦφαι καὶ διηρμέναι· πόλεμον ἔχουσαι πρὸς τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις, ὡς πρὸς τοὺς ὄφεις αἱ ἔλαφοι.
Α ται (18) οἱ ἁμαρτωλοι. Καὶ οὕτως δὲ δυνατὸν νοῆσαι ὅν ἀποστήσαντας. ὅτε ἀποστήσαντας. & κατηλεῖν καταλεῖν. Επιτ.), λεπτύνεσθαι τὰς κέδρους καὶ αὐτὸν τὸν Λίβανον τὸν ἀρχηγὸν τῆς τῶν κέδρων ἐπάρσεως. Ελεπτύνθη ποτὲ ὁ μόσχος ἐπὶ τῆς ἐξόδου διὰ τοῦ ᾿Ααρών, ότε (19) ἀπο- στατήσας τοῦ Θεοῦ καὶ εἰς εἰδωλολατρείαν έκτρα- πεὶς ἀνέπλασεν ὁ λαός· ὃν λαβὼν Μωϋσῆς, κατήλε σεν (20) εἰς λεπτὰ, καὶ ἔβαλεν εἰς τὸ ὕδωρ. Οὕτως οὖν λεπτννεῖ ὅλον τὸν Λίβανον, τουτέστι τὴν πρώτην τῆς κακίας ἀρχὴν, ὁ Κύριος, ὡς ἐλεπτύνθη ὁ μόσχος ἐκεῖνος ὑπὸ τοῦ Μωϋσέως. Καὶ λεπτυνεῖ αὐτὰς ὡς τὸν μόχον τὸν Λίβανον. τὸ τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις ἀναιρεθῆναι, τότε ἀνα- φανήσεται ἡ πρὸς Κύριον ἀγάπη, καὶ ἡ ἰσχὺς αὐτοῦ φανερὰ γενήσεται, οὐδενὸς ἐπισκοτοῦντος τῶν ἐναν τίων. Διό φησι μετὰ τὸ λεπτυνθῆναι. Ὁ ἠγαπημέ νος ἔσται ὡς υἱὸς μονοκερώτων. Μενόκερως δὲ ζωον ἀρχικὸν, ἀνυπότακτον ἀνθρώπῳ, τὴν ἰσχὺν ἀκα- ταμάχητον, ἐρημίαις ἀεὶ διαιτώμενον, ἐνὶ κερατίῳ πεποιθός. Διὰ τοῦτο ἡ ἀκαταγώνιστος τοῦ Κυρίου φύσις μονοκέρῳ (21) παρεικάσθη, διά τε τὴν κατὰ πάντων ἀρχὴν, καὶ διὰ τὸ μίαν ἔχειν ἑαυτοῦ ἀρχὴν τὸν Πατέρα Κεφαλὴ γὰρ Χριστοῦ ὁ Θεός. Φωνὴ Κυρίου διακόπτοντος φλόγα πυρός. Τὴν ἁμαρτίαν, ὡς πῦρ ἐπινεμομένην τὸν Ἰσραὴλ, ὁ Ἰωάννης δια έκοπτε, λέγων· Μετανοεῖτε ἤγγικε γὰρ ἡ βασι λεία τῶν οὐρανῶν. Τὴν οὖν φλόγα τῶν παθῶν, τὴν ἐξ ἁμαρτίας ἐγγινομένην ταῖς ψυχαῖς, διέκοπτε, δι ηγούμενος τὰ περὶ τοῦ αἰωνίου πυρὸς τοῖς Ἰουδαίοις, ἐν τῷ λέγειν τὰ τῆς κρίσεως σφοδρά, ὅτι Τὸ πτύον ἐν τῇ χειρὶ τοῦ Κυρίου, καὶ διακαθαριεῖ τὴν άλωνα· καὶ τὸν μὲν σῖτον ἀποθήσεται (22) εἰς τὰς ἀπο- θήκας, τὸ δὲ ἄχυρον κατακαύσει πυρὶ ἀσβέστῳ. Εκείνην οὖν τὴν φλόγα διέκοπτε τῷ ὑπ' ὄψιν ἄγειν τὰ φοβερὰ τῷ λαῷ. Ην γὰρ Ἰωάννης βαπτίζων ἐν τῇ ἐρήμῳ. Τὴν ἔρημον οὖν ἐκείνην συνέσεισε τῇ ἐπιδημίᾳ τῶν παν ταχόθεν λαῶν· ἥτις, διὰ νὰ μετανοεῖν τοὺς ἐρχομέν νους, ἔρημος ἁγία προσηγόρευτο. Κάδης γὰρ ερμη νεύεται ἡ ἁγία. Αὕτη ἡ φωνὴ καταρτίζει καὶ ἐλά φους, τὰς ἁγίας ψυχάς, τὰς τὰ ὑψηλὰ ζητούσας, τὰς τῶν ὄφεων δαπανητικὰς, τὰς ἐπὶ τῶν ὑψηλῶν ὀρέων τὴν διατριβὴν ποιουμένας. Αὗται δ᾽ ἂν εἶεν ψυχαί μεγαλοφυεῖς, ἐπὶ τὰ ὑψηλὰ τῆς κατ᾽ οὐρανὸν πολι- τείας ἐκ τῶν ταπεινῶν ἀνατρέχουσαι, κοῦφαι καὶ διηρμέναι· πόλεμον ἔχουσαι πρὸς τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις, ὡς πρὸς τοὺς ὄφεις αἱ ἔλαφοι. ᾿Αλλὰ καὶ ἀποκαλύπτει (23) δρυμούς, ἵνα οἱ ὄφεις φανεροί τῷ Ισραήλ. τὸν Ἰσραήλ. τίθεται τὸ ὑπ' ὄψιν. τὸ ὑπ' ὄψιν. ἀποκαλύψει. ὑπὸ συσκιασμοῦ. ὑπὸ τοῦ συσ. APPENDIX OPERUM S. BASILII MAGNI. cedrorum auctorem comminui. Comminutus ali- quando est vitulus ille in Exodo, qui factus fuerat per Aaronem; cum videlicet populus a Deo defl- ciens, et in idololatriam delapsus, eum effinxit : quem correptum Moyses minutatim contrivit, et in aquam conjecit **. Itaque ad hunc modum Dominus totum Libanum, id est, primam malitiæ originem comminuet, sicut vitulus ille a Moyse comminutus est. Et comminuet eas tanquam vitulum Libanum. B Post sublatas adversarias potestates tunc amor er- ga Dominum elucescet, ac ipsius fortitudo, nemine adversariorum eam obscurante, manifesta flet. Propterea post illam imminutionem ait: Dilectus erit sicut filius unicornium. Unicornis autem ani- mal est imperiosum, homini non subditum, quod vim habet indomitam, quod in solitudinibus sem- per commorans, in uno cornu fiduciam reponit. Quapropter insuperabilis Domini natura uni- corni comparata est, tum quod omnibus dominatur, tum quod unum habet sui ipsius principium, Pa- trem. Etenim Caput Christi, Deus 8. Vens. 7. Vor Domini intercidentis flammas ignis. Peccatum, quod instar ignis Israel depascebat, Joannes intercide- bat, dicens : Pænitentiam agite, appropinquavit enim `regnum cœlorum ". Flammam igitur cupiditatum, expeccato animabus accedentem, annuntiatis Ju- dæis ignis æterni pœnis, intercidebat, cum judicii referret vehementiam, dicens: Ventilabrum in ma- nu Domini, et aream mundabit: et triticum quidem G in horreis deponet, paleas vero igni qui exstingui non potest, comburet ". Illam ergo flammam inter- cidebat, quod horrenda populo ob oculos posuerit. des. Baptizabat enim Joannes in deserto. Desertum igitur illud commovit per populorum undique ac- currentium adventum. Quod desertum,propter eo- rum qui veniebant pœnitentiam, sanctum appella- tum est. Cades enim, si interpreteris, sanctum di- citur. Hæc vox præparat cervos (VERS. 9), animas videlicet sanctas, quæ exquirunt sublimia, absu- muntque serpentes, et in altis montibus commo- rantur. Hæ autem fuerint animæ magnificæ, quæ ad cœlestis conversationis fastigium ab imis ascen- dunt, utpote leves et elata: quibus cum adversa riis potestatibus, quemadmodum cervis cum ser- pentibus, bellum est. Sed Et revelat condensa ut + Exod. XXXIII, seqq. I Cor XI, 3. Matth. editio Paris. Editio vero Basil. et nostri quatuor mss. verbo (imo moto, mo- lu contero. additum si secundis curis, eadem tamen manu. D III, 2. ibid. 111, 12. Haud longe nostri quatuor mss. Editi Aliquando post editio Paris. Editio Basili. et nostri quatuor mss. una cum LXX Μox editio Paris. Editio Basil. æque ac nostri mss. 5. Et dilectus quemadmodum filius unicornium. 6. VERS. 8 Et commovebit Dominus desertum Ca-, (18) Reg. quartus απώλλυντο. Nso ita multo post (19) "Ote. Forte 8v. EDIT. (20) Mss. tres κατείλησεν, male. Editi κατήλεσεν, (21) Reg. quartus μονοκέρωτι, sed ita, ut τι super- 5. Καὶ δὴ γαπημένος ὡς υἱὸς μονοκερώτων. Μετὰ 6. Και συσσείσει Κύριος τὴν ἔρημον Κάδης. (22) Sic Reg. tertius. Alii tres mss. cum editis ἀπο- (23) Editi et tres mss. ἀποκαλύπτει. Reg. quartus
PG 30:80Ἀλλὰ Καὶ ἀποκαλύπτει δρυμοὺς, ἵνα οἱ ὄφεις φανεροὶ γένωνται, οἱ ὑπὸ τοῦ συσκιασμοῦ τῶν δρυμῶν καλυπτόμενοι, πρὸς τὸ ἀπονώτερον αὐτοὺς ὑπὸ τῶν ἐλάφων καταναλίσκεσθαι. Τάχα οὖν ὁ ἐλέγχων τὰς ἐν τῷ κρυπτῷ κακίας, ἀποκαλύπτει δρυμούς· τουτέστιν, εἰς ἐμφανὲς ἄγει τὰς ἐμφωλευούσας τῇ ὑλικῇ φύσει ἁμαρτίας, ὄφεις λεγομένας διὰ τὸ ποικίλον τῆς ἡδονῆς. Ἀποκαλύψει δὲ ἐν ἡμέρᾳ, ὅτε ἀποκαλύψει τὰ κρυπτὰ τοῦ σκότους, καὶ τὰς βουλὰς τῶν καρδιῶν αὐτῶν. Τάχα δὲ καὶ ὁ Ἰωάννης, φωνὴ ὢν τοῦ Κυρίου, ἐν αἰνίγματι τῷ Ἰσραὴλ διελέγετο, ὅτι Ἤδη ἡ ἀξίνη πρὸς τὴν ῥίζαν τῶν δένδρων κεῖται. Πᾶν οὖν δένδρον μὴ ποιοῦν καρπὸν καλὸν, ἐκκόπτεται, καὶ εἰς πῦρ βάλλεται. Ἀπεκάλυπτε τοὺς δρυμοὺς, τουτέστι τῶν καρπῶν τὸ ἄχρηστον ἐφανέρου· ἄκαρπος γὰρ ὕλη ὁ δρυμός. Οὗ τὸ βλαβερὸν ἐπιδεικνύων αὐτοῖς, εἰς τὴν ἐπιβάλλουσαν καρπογονίαν προσεκαλεῖτο, λέγων· Ποιήσατε τοὺς καρποὺς ἀξίους τῆς μετανοίας. Ἐξ ὧν πάντων ἕν ἐστιν ἀποτέλεσμα, τὸ οἰκοδομηθῆναι τὸν ναὸν Κυρίου, ἔνθα πᾶς ὁ γενόμενος δύναται ἀληθῶς ἐνεγκεῖν τῷ Κυρίῳ δόξαν. Ἀλλὰ καὶ ὁ Κύριος τὸν κατακλυσμὸν κατοικιεῖ.
Α ται (18) οἱ ἁμαρτωλοι. Καὶ οὕτως δὲ δυνατὸν νοῆσαι ὅν ἀποστήσαντας. ὅτε ἀποστήσαντας. & κατηλεῖν καταλεῖν. Επιτ.), λεπτύνεσθαι τὰς κέδρους καὶ αὐτὸν τὸν Λίβανον τὸν ἀρχηγὸν τῆς τῶν κέδρων ἐπάρσεως. Ελεπτύνθη ποτὲ ὁ μόσχος ἐπὶ τῆς ἐξόδου διὰ τοῦ ᾿Ααρών, ότε (19) ἀπο- στατήσας τοῦ Θεοῦ καὶ εἰς εἰδωλολατρείαν έκτρα- πεὶς ἀνέπλασεν ὁ λαός· ὃν λαβὼν Μωϋσῆς, κατήλε σεν (20) εἰς λεπτὰ, καὶ ἔβαλεν εἰς τὸ ὕδωρ. Οὕτως οὖν λεπτννεῖ ὅλον τὸν Λίβανον, τουτέστι τὴν πρώτην τῆς κακίας ἀρχὴν, ὁ Κύριος, ὡς ἐλεπτύνθη ὁ μόσχος ἐκεῖνος ὑπὸ τοῦ Μωϋσέως. Καὶ λεπτυνεῖ αὐτὰς ὡς τὸν μόχον τὸν Λίβανον. τὸ τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις ἀναιρεθῆναι, τότε ἀνα- φανήσεται ἡ πρὸς Κύριον ἀγάπη, καὶ ἡ ἰσχὺς αὐτοῦ φανερὰ γενήσεται, οὐδενὸς ἐπισκοτοῦντος τῶν ἐναν τίων. Διό φησι μετὰ τὸ λεπτυνθῆναι. Ὁ ἠγαπημέ νος ἔσται ὡς υἱὸς μονοκερώτων. Μενόκερως δὲ ζωον ἀρχικὸν, ἀνυπότακτον ἀνθρώπῳ, τὴν ἰσχὺν ἀκα- ταμάχητον, ἐρημίαις ἀεὶ διαιτώμενον, ἐνὶ κερατίῳ πεποιθός. Διὰ τοῦτο ἡ ἀκαταγώνιστος τοῦ Κυρίου φύσις μονοκέρῳ (21) παρεικάσθη, διά τε τὴν κατὰ πάντων ἀρχὴν, καὶ διὰ τὸ μίαν ἔχειν ἑαυτοῦ ἀρχὴν τὸν Πατέρα Κεφαλὴ γὰρ Χριστοῦ ὁ Θεός. Φωνὴ Κυρίου διακόπτοντος φλόγα πυρός. Τὴν ἁμαρτίαν, ὡς πῦρ ἐπινεμομένην τὸν Ἰσραὴλ, ὁ Ἰωάννης δια έκοπτε, λέγων· Μετανοεῖτε ἤγγικε γὰρ ἡ βασι λεία τῶν οὐρανῶν. Τὴν οὖν φλόγα τῶν παθῶν, τὴν ἐξ ἁμαρτίας ἐγγινομένην ταῖς ψυχαῖς, διέκοπτε, δι ηγούμενος τὰ περὶ τοῦ αἰωνίου πυρὸς τοῖς Ἰουδαίοις, ἐν τῷ λέγειν τὰ τῆς κρίσεως σφοδρά, ὅτι Τὸ πτύον ἐν τῇ χειρὶ τοῦ Κυρίου, καὶ διακαθαριεῖ τὴν άλωνα· καὶ τὸν μὲν σῖτον ἀποθήσεται (22) εἰς τὰς ἀπο- θήκας, τὸ δὲ ἄχυρον κατακαύσει πυρὶ ἀσβέστῳ. Εκείνην οὖν τὴν φλόγα διέκοπτε τῷ ὑπ' ὄψιν ἄγειν τὰ φοβερὰ τῷ λαῷ. Ην γὰρ Ἰωάννης βαπτίζων ἐν τῇ ἐρήμῳ. Τὴν ἔρημον οὖν ἐκείνην συνέσεισε τῇ ἐπιδημίᾳ τῶν παν ταχόθεν λαῶν· ἥτις, διὰ νὰ μετανοεῖν τοὺς ἐρχομέν νους, ἔρημος ἁγία προσηγόρευτο. Κάδης γὰρ ερμη νεύεται ἡ ἁγία. Αὕτη ἡ φωνὴ καταρτίζει καὶ ἐλά φους, τὰς ἁγίας ψυχάς, τὰς τὰ ὑψηλὰ ζητούσας, τὰς τῶν ὄφεων δαπανητικὰς, τὰς ἐπὶ τῶν ὑψηλῶν ὀρέων τὴν διατριβὴν ποιουμένας. Αὗται δ᾽ ἂν εἶεν ψυχαί μεγαλοφυεῖς, ἐπὶ τὰ ὑψηλὰ τῆς κατ᾽ οὐρανὸν πολι- τείας ἐκ τῶν ταπεινῶν ἀνατρέχουσαι, κοῦφαι καὶ διηρμέναι· πόλεμον ἔχουσαι πρὸς τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις, ὡς πρὸς τοὺς ὄφεις αἱ ἔλαφοι. ᾿Αλλὰ καὶ ἀποκαλύπτει (23) δρυμούς, ἵνα οἱ ὄφεις φανεροί τῷ Ισραήλ. τὸν Ἰσραήλ. τίθεται τὸ ὑπ' ὄψιν. τὸ ὑπ' ὄψιν. ἀποκαλύψει. ὑπὸ συσκιασμοῦ. ὑπὸ τοῦ συσ. APPENDIX OPERUM S. BASILII MAGNI. cedrorum auctorem comminui. Comminutus ali- quando est vitulus ille in Exodo, qui factus fuerat per Aaronem; cum videlicet populus a Deo defl- ciens, et in idololatriam delapsus, eum effinxit : quem correptum Moyses minutatim contrivit, et in aquam conjecit **. Itaque ad hunc modum Dominus totum Libanum, id est, primam malitiæ originem comminuet, sicut vitulus ille a Moyse comminutus est. Et comminuet eas tanquam vitulum Libanum. B Post sublatas adversarias potestates tunc amor er- ga Dominum elucescet, ac ipsius fortitudo, nemine adversariorum eam obscurante, manifesta flet. Propterea post illam imminutionem ait: Dilectus erit sicut filius unicornium. Unicornis autem ani- mal est imperiosum, homini non subditum, quod vim habet indomitam, quod in solitudinibus sem- per commorans, in uno cornu fiduciam reponit. Quapropter insuperabilis Domini natura uni- corni comparata est, tum quod omnibus dominatur, tum quod unum habet sui ipsius principium, Pa- trem. Etenim Caput Christi, Deus 8. Vens. 7. Vor Domini intercidentis flammas ignis. Peccatum, quod instar ignis Israel depascebat, Joannes intercide- bat, dicens : Pænitentiam agite, appropinquavit enim `regnum cœlorum ". Flammam igitur cupiditatum, expeccato animabus accedentem, annuntiatis Ju- dæis ignis æterni pœnis, intercidebat, cum judicii referret vehementiam, dicens: Ventilabrum in ma- nu Domini, et aream mundabit: et triticum quidem G in horreis deponet, paleas vero igni qui exstingui non potest, comburet ". Illam ergo flammam inter- cidebat, quod horrenda populo ob oculos posuerit. des. Baptizabat enim Joannes in deserto. Desertum igitur illud commovit per populorum undique ac- currentium adventum. Quod desertum,propter eo- rum qui veniebant pœnitentiam, sanctum appella- tum est. Cades enim, si interpreteris, sanctum di- citur. Hæc vox præparat cervos (VERS. 9), animas videlicet sanctas, quæ exquirunt sublimia, absu- muntque serpentes, et in altis montibus commo- rantur. Hæ autem fuerint animæ magnificæ, quæ ad cœlestis conversationis fastigium ab imis ascen- dunt, utpote leves et elata: quibus cum adversa riis potestatibus, quemadmodum cervis cum ser- pentibus, bellum est. Sed Et revelat condensa ut + Exod. XXXIII, seqq. I Cor XI, 3. Matth. editio Paris. Editio vero Basil. et nostri quatuor mss. verbo (imo moto, mo- lu contero. additum si secundis curis, eadem tamen manu. D III, 2. ibid. 111, 12. Haud longe nostri quatuor mss. Editi Aliquando post editio Paris. Editio Basili. et nostri quatuor mss. una cum LXX Μox editio Paris. Editio Basil. æque ac nostri mss. 5. Et dilectus quemadmodum filius unicornium. 6. VERS. 8 Et commovebit Dominus desertum Ca-, (18) Reg. quartus απώλλυντο. Nso ita multo post (19) "Ote. Forte 8v. EDIT. (20) Mss. tres κατείλησεν, male. Editi κατήλεσεν, (21) Reg. quartus μονοκέρωτι, sed ita, ut τι super- 5. Καὶ δὴ γαπημένος ὡς υἱὸς μονοκερώτων. Μετὰ 6. Και συσσείσει Κύριος τὴν ἔρημον Κάδης. (22) Sic Reg. tertius. Alii tres mss. cum editis ἀπο- (23) Editi et tres mss. ἀποκαλύπτει. Reg. quartus
PG 30:81Διὰ γὰρ τοῦ βαπτίσματος ἡ εἰς τὰς ψυχὰς τῶν ἡγιασμένων τοῦ Κυρίου κατοίκησις. Τὴν οὖν ἀπολουομένην τὴν ἁμαρτίαν ψυχὴν, ταύτην κατοικεῖ ὁ Θεός. Διὰ τοῦτο λέγεται τὸν κατακλυσμὸν κατοικεῖν. Ὅτι γὰρ τὴν ἐκ τοῦ βαπτίσματος ἄφεσιν κατακλυσμὸν προσηγόρευσε, καὶ ἐκ τοῦ τριακοστοῦ πρώτου ψαλμοῦ μεμαθήκαμεν, ἐν τῷ εἰπεῖν· Πλὴν ἐν κατακλυσμῷ ὑδάτων πολλῶν πρὸς αὐτὸν οὐκ ἐγγιοῦσιν. Αἱ γὰρ ἁμαρτίαι τῶν ἁμαρτωλῶν, ἐν τῇ διὰ τοῦ βαπτίσματος ἀπολυτρώσει, ὡς προσεγγίζειν οὐκέτι συγχωρηθήσονται. Καὶ καθιεῖται Κύριος βασιλεὺς εἰς τὸν αἰῶνα. Ἐπὶ πᾶσι τούτοις ὑπάρξει ἡμῖν γνωρίσαι τὴν ἐπὶ πάντων ἀρχὴν τοῦ Δεσπότου, τοῦ διδόντος ἰσχὺν τῷ λαῷ αὐτοῦ, ἵνα νικήσαντες τὸν πονηρὸν, τὴν εὐλογίαν χωρήσωμεν τὴν διδομένην ὑπὸ Κυρίου ἐν εἰρήνῃ τοῖς ἀξίοις αὐτοῦ· ὅτι αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
γένωνται, οἱ ὑπὸ τοῦ συσκιασμοῦ τῶν δρυμῶν και λυπτόμενοι, πρὸς τὸ ἀπονώτερον αὐτοὺς ὑπὸ τῶν ἐλάφων καταναλίσκεσθαι. Τάχα οὖν ὁ ἐλέγχων τὰς ἐν τῷ κρυπτῷ κακίας, ἀποκαλύπτει δρυμούς· τουτέστιν, εἰς ἐμφανὲς ἄγει τὰς ἐμφωλευούσας τῇ ὑλικῇ φύσει ἁμαρτίας ὄφεις λεγομένας διὰ τὸ ποικίλον τῆς ἡδο νῆς. ᾿Αποκαλύψει δὲ ἐν ἡμέρᾳ, ὅτε ἀποκαλύψει τὰ κρυπτὰ τοῦ σκότους, καὶ τὰς βουλὰς τῶν καρδιῶν αὐτῶν. Τάχα δὲ καὶ ὁ Ἰωάννης, φωνὴ ῶν τοῦ Κυ- ρίου, ἐν αἰνίγματι (24) τῷ Ἰσραήλ διελέγετο, ὅτι Ηδη ἡ ἀξίνη πρὸς τὴν βίζαν τῶν δένδρων κεῖται. Πᾶν οὖν δένδρον μὴ ποιοῦν καρπὸν καλὸν, ἐκ- κόπτεται, καὶ εἰς πῦρ βάλλεται . Απεκάλυπτε τοὺς δρυμούς, τουτέστι τῶν καρπῶν τὸ ἄχρηστον ἐφανέρου· ἄκαρπος γὰρ ὕλη ὁ δρυμός Οὗ τὸ βλαβε ρὸν ἐπιδεικνύων αὐτοῖς, εἰς τὴν ἐπιβάλλουσαν καρ- πογονίαν προσεκαλείτο, λέγων· Ποιήσατε τοὺς καρ ποὺς ἀξίους τῆς μετανοίας. Ἐξ ὧν πάντων ἕν ἐστιν ἀποτέλεσμα, τὸ οἰκοδομηθῆναι τὸν ναὸν Κυρίοτ, ἔνθα πᾶς ὁ γενόμενος δύναται ἀληθῶς ἐνεγκεῖν τῷ Κυρίῳ δόξαν. Β κιεῖ. Διὰ γὰρ τοῦ βαπτίσματος ἡ εἰς τὰς ψυχὰς τῶν ἡγιασμένων τοῦ Κυρίου κατοίκησις. Τὴν οὖν ἀπο- λουομένην τὴν ἁμαρτίαν ψυχήν, ταύτην κατοικεῖ ὁ Θεός. Διὰ τοῦτο λέγεται τὸν κατακλυσμὸν κατοικεῖν (25). Ὅτι γὰρ τὴν ἐκ τοῦ βαπτίσματος ἄφεσιν και τακλυσμὸν προσηγόρευσε, καὶ ἐκ τοῦ τριακοστοῦ πρώτου ψαλμοῦ μεμαθήκαμεν, ἐν τῷ εἰπεῖν· Πλὴν ἐν κατακλυσμῷ ὑδάτων πολλῶν πρὸς αὐτὸν οὐκ ἐγγιοῦσιν. Δ' γὰρ ἁμαρτίαι τῶν ἁμαρτωλῶν, ἐν τῇ διὰ τοῦ βαπτίσματος ἀπολυτρώσει, ὡς προσεγ. γίζειν οὐκέτι συγχωρηθήσονται. Καὶ καθιείται Κύ- ριος βασιλεὺς εἰς τὸν αἰῶνα. Ἐπὶ πᾶσι τούτοις ὑπάρξει ἡμῖν γνωρίσαι τὴν ἐπὶ πάντων ἀρχὴν τοῦ Δεσπότου, τοῦ διδόντος ἰσχὺν τῷ λαῷ αὐτοῦ, ἵνα για κήσαντες τὸν πονηρὸν, τὴν εὐλογίαν χωρήσωμεν τὴνhis διδομένην (26) ὑπὸ Κυρίου ἐν εἰρήνῃ τοῖς ἀξίοις, αὐτ τοῦ· ὅτι αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΕΙΣ ΑΖ' ΨΑΛΜΟΝ. Διδασκαλία ἐξομολογήσεως. Ψαλμὸς τῷ Δαβὶδ εἰς ἀνάμνησιν (27). τοῦ βήματος τοῦ Χριστοῦ. Ελέγξω γάρ, φησὶ, καὶ παραστήσω κατὰ πρόσωπόν σου τὰς ἁμαρτίας σου (28). Οὕτω καὶ πρόσχωμεν νηφόντως τοῖς λεγομέ νοις κατὰ τὴν Γραφὴν, καὶ εἰς ἔργον προάγειν τὰς ἐν * ἐν ἑνὶ πράγματι. ἀν- ἐνεγκεῖν τῷ. κατοικεῖν. δόξα καὶ τὸ κράτος νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς, Κύριε, μὴ τῷ θυμῷ σου ἐντολὰς τοῦ Κυρίου σπουδάσωμεν. 81. HOMILIA IN PSALMUM XXXVII. A serpentes suo condensarum silvarum umbraculo delitescentes delegantur, ut minore negotio a cer vis absumantur. Fortasse igitur, qui abscondita vi- tia arguit, is revelat condensa : hoc est, latitantia in materiali natura peccata in apertum profert : quæ ob voluptatis varietatem serpentes dicuntur. Revelabit autem in illa die, cum revelabit abscondita tenebrarum et consilia cordium ipsorum " Fortas- sis autem et Joannes, cum Domini esset vox, in æni- gmate Israel sic alloquebatur: Jam securis ad radi- cem arborum posita est. Omnis ergo arbor quæ non facit fructum bonum, exciditur, et in ignem conjici- tur. Revelabat condensa, id est, fructuum inutili- tatem palam faciebat. Nam condensa silva, materia infructuosa est. Cujus eis detrimentum cum osten- deret, ad congruam fecunditatem illos provocabat, dicens Facite fructus dignos pœnitentiæ ". Quæ omnia unum efficiunt, nempe,ut templum Domini edifcetur : in quo quisquis constitutus fuerit, glo- riam Domino vere afferre potest. Nam per haptismum in animabus sanctificatorum habitatio fit Domini.Animam igitur a peccato ablu- tam habitat Deus. Quapropter dicitur inhabitare diluvium. Quod enim veniam per baptismum ob- tentam diluvium vocaverit, etiam ex tricesimo pri- mo psalmo didicimus, dum dicit: Veruntamen in diluvio aquarum multarum ad eum non op- propinquabunt. Nam in ea redemptione quae per baptismum fit, peccatorum peccata appropinquare non amplius poterunt. Et sedebit Dominus rex in æternum. Præter hæc omnia id concedetur nobis, ut Domini in omnes principatum agnoscamus: qui dat populo suo robur ; ut devicto maligno, benedi- ctionem accipiamus, quæ datur a Domino in pace, C qui ipso digni sunt. Ipsi gloria in sacula secu- lorum. Amen. IN PSALMUM XXXVII. Doctrina confessionis. . Psalmus Davidi in recordationem D nali Christi sistentur.Arguam enim, inquit, et sta I Cor. IV, 5. " Matth. 111, 10. * ibid. 8. " Psal. tres mss. Infra Reg. quartus et in nostris quatuor mss. legitur Melius quidem Combefisius: sed si scriptor ita loqui vo- luit, ejus verba mutare aut emendare, nostrum non est. mss. cum editione Basil. ut in textu.Editio Paris. h etc. luam contra faciem tuam peccata tua us. Itaque iis quæ a Scriptura dicuntur, diligenter attendamus, conemurque ac studeamus Domini præcepta perti- XLIX. 21. præfert illa, sed hac verba non reperiuntur neque in nostris septem mss. ne- que in editione Basil. Vulgata. Sed ea in aliquot exemplaribus Græcis et apud Theodoretum inveniri monet Nobilius. Nec ita multo post Reg. tertius Rectius quidem : sed refragantur et editi et alii mss. 7. Sed et Dominus diluvium inhabitaret faciet & 7. ᾿Αλλὰ καὶ ὁ Κύριος τὸν κατακλυσμὸν κατοι 1. Οἱ τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς λόγοι στήσονται ἐπὶ 1. Verba Scripturæ divinitus inspiratæ pro tribu- (24) Editi cum Reg. quarto ἐν ἑνὶ αἰνίγματι. Alli (25) Legit Combefisius, κατοικεί, ubi et in editis (26) Reg. tertius διδομένην ἡμῖν. Haud procul tres (27) Editio Paris. post inscriptionem psalmi (28) 1lla, τὰς ἁμαρτίας σου, desunt in LXX et in
Second witness · khazarzar edition
In Psalmum XXVIII ΕΙΣ ΚΗʹ ΨΑΛΜΟΝ. Προσκυνήσατε τῷ Κυρίῳ ἐν αὐλῇ ἁγίᾳ αὐτοῦ. Ἔξω τῆς ἁγίας αὐλῆς οὐ χρὴ προσκυνεῖν τῷ Κυρίῳ, ἀλλ' ἔνδον γενόμενον· τουτέστι, μὴ ἐκβαίνειν 30.73 τοῦ συστήματος τῆς Ἐκκλησίας, καὶ καθ' ἑαυτὸν κατάρχειν παρασυναγωγῆς καὶ σχισμάτων, τὸν ὀφεί λοντα ἀληθινῶς τῷ Θεῷ λατρεύειν. Οὐ γὰρ προσ ῆκεν. Ὥσπερ δὲ οἶκόν τις ἑαυτὸν κατασκευάζει τοῦ Κυρίου, τοῦ γενέσθαι ναὸς Θεοῦ· οὕτω καὶ αὐλὴν περιβαλέσθαι δύναται, περιτειχίζων ἑαυτὸν τῷ βίῳ, καὶ τῷ λόγῳ, καὶ τοῖς θείοις νοήμασιν, ἐν ἑαυτῷ προσκυνῶν τὸν Θεὸν, ἀρκοῦσαν ἀφορμὴν εἰς προσ κύνησιν τὴν ἐνυπάρχουσαν αὐτῷ, ἔκ τε τῆς σωματι κῆς κατασκευῆς, καὶ ἐκ τῆς περὶ ψυχὴν οἰκονομίας συνέντος τοῦ κτίσαντος αὐτόν. Ἤδη δὲ καὶ ὁ Κύριος αὐλὴν εἶπεν τὴν Ἰουδαίων, εἰπών· Καὶ ἄλλα πρό βατα ἔχω ἃ οὐκ ἔστιν ἐκ τῆς αὐλῆς ταύτης, ἐν δεικνύμενος δηλονότι καὶ ἄλλην εἶναι αὐλὴν τὴν ὄν τως ἁγίαν, τὴν μέλλουσαν συνάγειν τὰ Χριστοῦ πρό βατα, τοὺς ἀπὸ τῶν ἐθνῶν προωρισμένους εἰς σωτη ρίαν· τουτέστι, τὴν Ἐκκλησίαν ταύτην, ἐν ᾗ οἱ ἀλη θινοὶ προσκυνηταὶ προσκυνοῦσιν ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ. Οὐδεὶς δὲ θεοποιῶν τι ἄλλο παρὰ τὸν Θεὸν δύναται προσκυνῆσαι τῷ Θεῷ ἐν αὐλῇ ἁγίᾳ αὐ τοῦ. Θεοποιοῦσι δὲ, οἱ μὲν, κοιλίαν· ὧν ὁ Θεὸς ἡ κοιλία· οἱ δὲ, ἀργύριον· οἱ τῇ πλεονεξίᾳ, ἥτις ἐστὶν εἰδωλολατρεία, προσκείμενοι, καὶ ἕκαστός γε ὃ πάντων μᾶλλον τετίμηκε, τούτῳ τὴν τοῦ Θεοῦ περιτίθησι δόξαν. Ὁ δὲ τοιοῦτος οὐκ ἔστιν ἐν τῇ ἁγίᾳ αὐλῇ, οὔτε προσκυνεῖ τῷ Θεῷ, κἂν ἀχώριστος τῶν αἰσθη τῶν συνάξεων εἶναι δοκῇ. Φωνὴ Κυρίου ἐπὶ τῶν ὑδάτων. Ἄξιον ὑπὲρ τοῦ νοῆσαι τί ἐστιν ἡ φωνὴ τοῦ Κυρίου, συναγαγεῖν ἡμᾶς κατὰ τὸ δυνατὸν ἐκ τῆς θείας Γραφῆς τὰ γε γραμμένα περὶ φωνῆς. Εὕραμεν τοίνυν ἐν τῇ Γενέσει γεγραμμένον ῥῆμα Κυρίου πρὸς Ἀβραὰμ, ἐν ὁράματι λέγοντος· Μὴ φοβοῦ, Ἀβραάμ· ἐγὼ ὑπερασπίζω σου, ὁ μισθός σου πολύς· καὶ ἀπ εκρίνατο Ἀβραάμ· Δέσποτα, τί μοι δώσεις; Ἐγὼ δὲ ἀπολύομαι ἄτεκνος. Καὶ μετ' ὀλίγα· Καὶ εὐθὺς φωνὴ ἐγένετο πρὸς αὐτόν. Καὶ πάλιν ἐν τῇ Ἐξ όδῳ φησίν· Ἔστωσαν ἕτοιμοι εἰς τὴν ἡμέραν τὴν τρίτην. Καὶ, Ὅταν αἱ φωναὶ καὶ αἱ σάλπιγ γες καὶ ἡ νεφέλη ἀπέλθῃ ἀπὸ τοῦ ὄρους, ἐκεῖνοι ἀναβήσονται ἐπὶ τὸ ὄρος. Καὶ μετὰ τὴν Δεκάλο γον· Καὶ πᾶς ὁ λαὸς ἑώρα τὴν φωνὴν καὶ τὰς λαμπάδας, καὶ τὴν φωνὴν τῆς σάλπιγγος. Καὶ ἐν τῷ Ἡσαΐᾳ γέγραπται· Φωνὴ λέγοντος· Βόησον. Ἔστιν οὖν φωνὴ, πληγὴ ἀέρος, ἤ τι τὸ γινόμενον εἶ δος περὶ τὸν ἀέρα, πρὸς ὃ βούλεται τυποῦν τὸ φωνοῦν. Οἱ μὲν διὰ σαρκὸς ὁμιλοῦντες ἀλλήλοις, πλήττοντες τὸν ἀέρα, καὶ οἱονεὶ τύπον τινὰ καὶ εἶδος 30.76 ἐπιβάλλοντες αὐτῷ, ὠθοῦσι διὰ τοῦ πνεύματος πρὸς τὸ φθάνειν μέχρι τῆς ἀκοῆς τοῦ πρὸς ὃν γίνεται· ἡ δὲ τοῦ Κυρίου φωνὴ, ἑτερογενής τίς ἐστι, φαντα σιοῦντος τοῦ Θεοῦ οἷς ἀκούειν βούλεται τῆς φωνῆς αὐ τοῦ, ὥστε ἀναλογίαν ἔχειν τὴν φαντασίαν ταύτην πρὸς τὴν ἐν τοῖς ὀνείροις γινομένην. Καὶ γὰρ ἐκεῖ, οὐχὶ τοῦ ἔξωθεν ἀέρος πληγέντος, εἰσέπεσε διὰ τῆς ἀκοῆς τῶν λεγομένων ἡ αἴσθησις, ἀλλ' αὐτοῦ τοῦ ἡγεμονι κοῦ παραδεξαμένου τὰ νοήματα, τῇ μνήμῃ τῶν θεασαμένων πέφυκε παραμένειν. Ἐγένετο οὖν πρὸς τὸν Ἀβραὰμ φωνὴ, διότι εἶχεν ὦτα ἀκούειν δυνά μενα τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ, κατὰ τὸ ἀφανὲς ἐν ηχοῦντος αὐτῷ τοῦ θείου βουλήματος. Πρὸς δὲ τὸν λαὸν ἡ φωνὴ γινομένη ὁρατὴ ἦν· τουτέστιν εὔγνω στος, συνετὴ πᾶσιν. Οὐ γὰρ δὴ ὑπὸ χρώματός τινος ἐχρώννυτο καὶ περιεγράφετο, ὥστε αἰσθητὴ ὀφθαλ μοῖς γενέσθαι ἡ λαλουμένη φωνὴ, ἀλλ' ἑώρα ὁ λαὸς τὴν φωνήν· 1
διότι ἡ ἐντολὴ τοῦ Κυρίου τηλαυγὴς φωτίζουσα ὀφθαλμοὺς, οὐδεμιᾶς ἀσαφείας περικει μένης τοῖς λαλουμένοις. Καὶ τῷ Ἡσαΐᾳ δὲ φωνὴ ἐγί νετο προστάσσουσα· Βόησον· ἀντὶ τοῦ, τὸ ἡγε μονικὸν τοῦ προφήτου ἀπὸ τῆς ἐγγινομένης αὐτῷ παρὰ Θεοῦ δυνάμεως ἐτυποῦτο. Φωνὴ Κυρίου ἐπὶ τῶν ὑδάτων. Ποία φωνή; ἐπὶ ποίων ὑδάτων; Ὡς προφητείαν λάβωμεν τὸ ῥητόν. Μνήσθητι τοῦ Ἰωάννου, ὃς, ἐρωτηθεὶς παρὰ τῶν Ἰουδαίων, Τίς εἶ σύ; τίνα ἀπόκρισιν δῶμεν τοῖς ἀποστείλασιν ἡμᾶς; ἀπεκρίνατο· Ἐγὼ φωνὴ Κυρίου βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ. Οὐκοῦν φωνὴ Κυρίου ὁ Ἰωάννης, ἄγγελος ἀπὸ Θεοῦ ἀπεσταλμένος πρὸ προσώπου Κυρίου, τοῦ ἑτοιμάσαι Κυρίῳ λαὸν κατεσκευασμένον. Αὕτη οὖν ἡ φωνὴ ἐπὶ τῶν ὑδάτων ἦν, ἐπὶ τῷ Ἰορδάνῃ, ἐν ᾧ ἐβάπτισε κηρύσσων τὸ τῆς μετανοίας βάπτισμα· καὶ οὐκ ἐν τῷ Ἰορδάνῃ μόνῳ, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ Ἐνὼν ἐγγὺς τοῦ Σαλὴμ, ὅτι ὕδατα πολλὰ ἦν ἐκεῖ. Οὐκοῦν φωνὴ Κυρίου ἐπὶ τῶν ὑδάτων, ὁ Ἰωάννης ἐστὶν ἐπὶ τοῦ βαπτίσματος. Ἐκεῖ καὶ ὁ Θεὸς τῆς δόξης ἐβρόν τησεν. Ἦλθε γὰρ φωνὴ ἐξ οὐρανοῦ λέγουσα· Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητὸς, ἐν ᾧ εὐδόκησα. Τότε καὶ ὁ Κύριος ἐπὶ τῶν ὑδάτων πολλῶν, καταξι ώσας καταβῆναι ἐπὶ τὸ Ἰωάννου βάπτισμα, ἵνα πληρώσῃ πᾶσαν δικαιοσύνην τὴν ἐν τῷ νόμῳ. Φωνὴ Κυρίου ἐν ἰσχύϊ. Ἀφαιρεῖ γὰρ τὰς ἀσθε νείας τοῦ λαοῦ διὰ τοῦ βαπτίσματος τῆς μετανοίας, δι' αὐτοῦ βαπτίζων ἐν ὕδατι εἰς μετάνοιαν. Τὸ, Ἐν ἰσχύϊ, ἡ φωνὴ ἡ λέγουσα· Μετανοεῖτε, ἤγγικε γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν· καὶ, Ποιήσατε καρποὺς ἀξίους τῆς μετανοίας. Ἢ μήποτε ἐν ἰσχύϊ ἡ φωνὴ, διότι μαρτυρεῖ τῷ ὄντι τῷ ἰσχυρῷ Κυρίῳ ὁ Ἰωάννης, λέγων· Ἐγὼ βαπτίζω ἐν ὕδατι· ὁ δὲ ὀπίσω μου ἐρχόμενος ἰσχυρότερός μού ἐστιν. Ἡ φωνὴ οὖν αὕτη ἐμαρτύρει τῇ ἰσχύϊ. Φωνὴ Κυρίου ἐν μεγα λοπρεπείᾳ· τὰ μεγάλα περὶ τοῦ Ἰησοῦ διαλεγομένου 30.77 μυστήρια τοῦ Ἰωάννου, λέγοντος· Εἶδον τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ὡς περιστερὰν καταβαῖνον καὶ μέ νον ἐπ' αὐτόν· καὶ πάλιν· Ὅτι ἐκ τοῦ πληρώμα τος αὐτοῦ ἡμεῖς πάντες ἐλάβομεν, καὶ χάριν ἀντὶ χάριτος. Ὑψηλὰ γὰρ τὰ ὕδατα καὶ τοῦ μεγέθους τῆς δόξης τῆς περὶ τὸν Μονογενῆ παραστατικά. Διὸ Φωνὴ Κυρίου ἐν μεγαλοπρεπείᾳ. Μεγαλοπρεπὲς δὲ καὶ τὸ λέγειν· Θεὸν οὐδεὶς ἑώρακε πώποτε· ὁ μονο γενὴς Υἱὸς, ὁ ὢν ἐν τοῖς κόλποις τοῦ Πατρὸς, ἐκεῖνος ἐξηγήσατο. Καὶ πολλὰ μεγαλοπρεπῶς τὰ περὶ τοῦ Κυρίου φαίνεται διηγούμενος, ἐν τῷ λέγειν· Οὐ δύναται ἄνθρωπος λαμβάνειν οὐδὲν, ἐὰν μὴ ᾖ δεδομένον αὐτῷ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ. Μεγαλοπρεπὲς δὲ καὶ τὸ, Ὁ ἄνωθεν ἐρχόμενος ἐπάνω πάντων ἐστί. Καὶ τὸ, Ὁ λαβὼν αὐτοῦ τὴν μαρτυρίαν, ἐσφράγισεν, ὅτι ὁ Θεὸς ἀληθινός ἐστιν. Ὃν γὰρ ἀπ έστειλεν ὁ Θεὸς, τὰ ῥήματα τοῦ Θεοῦ λαλεῖ. Καὶ τὸ, Ὁ πιστεύων εἰς τὸν Υἱὸν, ἔχει ζωὴν αἰώνιον· καὶ ὅσα τοιαῦτα. Οὐδὲν οὖν ταπεινὸν, οὐδὲ μικρο πρεπὲς, ἀλλὰ πάντα μεγαλοφυῶς μετὰ τοῦ ἐπιβάλ λοντος μεγέθους πρεπόντως ἀποδιδόμενα παρὰ τοῦ Ἰωάννου, περὶ τοῦ Κυρίου λελάληται. Διὰ τοῦτο Φωνὴ Κυρίου ἐν μεγαλοπρεπείᾳ. Φωνὴ Κυρίου συντρίβοντος κέδρους. Δυνα τὸν εἰπεῖν, ὅτι ἑτοιμάζων Κυρίῳ λαὸν κατεσκευασμέ νον, τὰς ἐπαιρομένας ἀσεβείας καὶ ὑψουμένας κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ Θεοῦ συντρίβων καὶ καθαιρῶν, ἐποίει τὰ σκολιὰ εἰς εὐθεῖαν. Ὁ γὰρ πάντα βουνὸν καὶ πᾶν ὄρος ταπεινῶν, οὗτος ἦν ὁ συντρίβων τὰς κέδρους, καὶ ἐξομαλίζων τὴν ἐπιδημίαν τῷ Κυρίῳ, διὰ τοῦ ἐνάγειν εἰς μετάνοιαν τὴν ὑψηλὴν καὶ ἐπηρ μένην καὶ ἀταπείνωτον καρδίαν τοῦ λαοῦ. Ὅθεν δια δεχόμενος αὐτοῦ τὴν ἑτοιμασίαν, συντρίβει ὁ Κύριος, διὰ τῆς ἑαυτοῦ ἐπιδημίας, τὰς ἀντικειμένας δυνά μεις, κέδρους τοῦ Λιβάνου τροπικῶς ὀνομαζομένας. Δεῖ γὰρ τὸν Κύριον βασιλεύειν, ἄχρις οὗ θῇ τοὺς ἐχ θροὺς ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ. Καὶ ταύτας τὰς κέ δρους λεπτυνεῖ, ὡς τὸν μόσχον τὸν Λίβανον. Τί οὖν ἐστιν ὁ μόσχος Λίβανος; Φασὶν, ὅτι κατὰ πολλὴν περιεργίαν οἱ τοῖς εἰδώλοις λατρεύοντες, διὰ τοῦ Λιβάνου μορφοῦντες μόσχων ἀπεικονίσματα, οὕ τως ταῦτα 2
κατήγγιζον ἐπὶ τοῦ πυρός. Οὕτως οὖν φησι τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις εἰς ἀφανισμὸν ἀξίως ἐξαφανίσεσθαι. Ἢ μόσχος ὁ διὰ τοῦ Λιβάνου ὑπὸ τοῦ πυρὸς συντηκόμενος κατὰ τὸ εἰρημένον· Ὡς τήκε ται κηρὸς ἀπὸ προσώπου πυρὸς, οὕτως ἀπολοῦν 30.80 ται οἱ ἁμαρτωλοί. Καὶ οὕτως δὲ δυνατὸν νοῆσαι λεπτύνεσθαι τὰς κέδρους καὶ αὐτὸν τὸν Λίβανον τὸν ἀρχηγὸν τῆς τῶν κέδρων ἐπάρσεως. Ἐλεπτύνθη ποτὲ ὁ μόσχος ἐπὶ τῆς ἐξόδου διὰ τοῦ Ἀαρὼν, ὅτε ἀπο στατήσας τοῦ Θεοῦ καὶ εἰς εἰδωλολατρείαν ἐκτρα πεὶς ἀνέπλασεν ὁ λαός· ὃν λαβὼν Μωϋσῆς, κατήλε σεν εἰς λεπτὰ, καὶ ἔβαλεν εἰς τὸ ὕδωρ. Οὕτως οὖν λεπτυνεῖ ὅλον τὸν Λίβανον, τουτέστι τὴν πρώτην τῆς κακίας ἀρχὴν, ὁ Κύριος, ὡς ἐλεπτύνθη ὁ μόσχος ἐκεῖνος ὑπὸ τοῦ Μωϋσέως. Καὶ λεπτυνεῖ αὐτὰς ὡς τὸν μόσχον τὸν Λίβανον. Καὶ ὁ ἠγαπημένος ὡς υἱὸς μονοκερώτων. Μετὰ τὸ τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις ἀναιρεθῆναι, τότε ἀνα φανήσεται ἡ πρὸς Κύριον ἀγάπη, καὶ ἡ ἰσχὺς αὐτοῦ φανερὰ γενήσεται, οὐδενὸς ἐπισκοτοῦντος τῶν ἐναν τίων. Διό φησι μετὰ τὸ λεπτυνθῆναι· Ὁ ἠγαπημένος ἔσται ὡς υἱὸς μονοκερώτων. Μονόκερως δὲ ζῶον ἀρχικὸν, ἀνυπότακτον ἀνθρώπῳ, τὴν ἰσχὺν ἀκα ταμάχητον, ἐρημίαις ἀεὶ διαιτώμενον, ἑνὶ κερατίῳ πεποιθός. Διὰ τοῦτο ἡ ἀκαταγώνιστος τοῦ Κυρίου φύσις μονοκέρῳ παρεικάσθη, διά τε τὴν κατὰ πάντων ἀρχὴν, καὶ διὰ τὸ μίαν ἔχειν ἑαυτοῦ ἀρχὴν, τὸν Πατέρα· Κεφαλὴ γὰρ Χριστοῦ ὁ Θεός. Φωνὴ Κυρίου διακόπτοντος φλόγα πυρός. Τὴν ἁμαρτίαν, ὡς πῦρ ἐπινεμομένην τὸν Ἰσραὴλ, ὁ Ἰωάννης διέκοπτε, λέγων· Μετανοεῖτε· ἤγγικε γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. Τὴν οὖν φλόγα τῶν παθῶν, τὴν ἐξ ἁμαρτίας ἐγγινομένην ταῖς ψυχαῖς, διέκοπτε, διηγούμενος τὰ περὶ τοῦ αἰωνίου πυρὸς τοῖς Ἰουδαίοις, ἐν τῷ λέγειν τὰ τῆς κρίσεως σφοδρὰ, ὅτι Τὸ πτύον ἐν τῇ χειρὶ τοῦ Κυρίου, καὶ διακαθαριεῖ τὴν ἅλωνα· καὶ τὸν μὲν σῖτον ἀποθήσεται εἰς τὰς ἀποθήκας, τὸ δὲ ἄχυρον κατακαύσει πυρὶ ἀσβέστῳ. Ἐκείνην οὖν τὴν φλόγα διέκοπτε τῷ ὑπ' ὄψιν ἄγειν τὰ φοβερὰ τῷ λαῷ. Καὶ συσσείσει Κύριος τὴν ἔρημον Κάδης. Ἦν γὰρ Ἰωάννης βαπτίζων ἐν τῇ ἐρήμῳ. Τὴν ἔρημον οὖν ἐκείνην συνέσεισε τῇ ἐπιδημίᾳ τῶν πανταχόθεν λαῶν· ἥτις, διὰ τὸ μετανοεῖν τοὺς ἐρχομένους, ἔρημος ἁγία προσηγόρευτο. Κάδης γὰρ ἑρμηνεύεται ἡ ἁγία. Αὕτη ἡ φωνὴ καταρτίζει καὶ ἐλά-φους, τὰς ἁγίας ψυχὰς, τὰς τὰ ὑψηλὰ ζητούσας, τὰς τῶν ὄφεων δαπανητικὰς, τὰς ἐπὶ τῶν ὑψηλῶν ὀρέων τὴν διατριβὴν ποιουμένας. Αὗται δ' ἂν εἶεν ψυχαὶ μεγαλοφυεῖς, ἐπὶ τὰ ὑψηλὰ τῆς κατ' οὐρανὸν πολιτείας ἐκ τῶν ταπεινῶν ἀνατρέχουσαι, κοῦφαι καὶ διηρμέναι· πόλεμον ἔχουσαι πρὸς τὰς ἀντικειμένας δυνάμεις, ὡς πρὸς τοὺς ὄφεις αἱ ἔλαφοι. Ἀλλὰ Καὶ ἀποκαλύπτει δρυμοὺς, ἵνα οἱ ὄφεις φανεροὶ 30.81 γένωνται, οἱ ὑπὸ τοῦ συσκιασμοῦ τῶν δρυμῶν καλυπτόμενοι, πρὸς τὸ ἀπονώτερον αὐτοὺς ὑπὸ τῶν ἐλάφων καταναλίσκεσθαι. Τάχα οὖν ὁ ἐλέγχων τὰς ἐν τῷ κρυπτῷ κακίας, ἀποκαλύπτει δρυμούς· τουτέστιν, εἰς ἐμφανὲς ἄγει τὰς ἐμφωλευούσας τῇ ὑλικῇ φύσει ἁμαρτίας, ὄφεις λεγομένας διὰ τὸ ποικίλον τῆς ἡδονῆς. Ἀποκαλύψει δὲ ἐν ἡμέρᾳ, ὅτε ἀποκαλύψει τὰ κρυπτὰ τοῦ σκότους, καὶ τὰς βουλὰς τῶν καρδιῶν αὐτῶν. Τάχα δὲ καὶ ὁ Ἰωάννης, φωνὴ ὢν τοῦ Κυρίου, ἐν αἰνίγματι τῷ Ἰσραὴλ διελέγετο, ὅτι Ἤδη ἡ ἀξίνη πρὸς τὴν ῥίζαν τῶν δένδρων κεῖται. Πᾶν οὖν δένδρον μὴ ποιοῦν καρπὸν καλὸν, ἐκκόπτεται, καὶ εἰς πῦρ βάλλεται. Ἀπεκάλυπτε τοὺς δρυμοὺς, τουτέστι τῶν καρπῶν τὸ ἄχρηστον ἐφανέρου· ἄκαρπος γὰρ ὕλη ὁ δρυμός. Οὗ τὸ βλαβερὸν ἐπιδεικνύων αὐτοῖς, εἰς τὴν ἐπιβάλλουσαν καρπογονίαν προσεκαλεῖτο, λέγων· Ποιήσατε τοὺς καρποὺς ἀξίους τῆς μετανοίας. Ἐξ ὧν πάντων ἕν ἐστιν ἀποτέλεσμα, τὸ οἰκοδομηθῆναι τὸν ναὸν Κυρίου, ἔνθα πᾶς ὁ γενόμενος δύναται ἀληθῶς ἐνεγκεῖν τῷ Κυρίῳ δόξαν. Ἀλλὰ καὶ ὁ Κύριος τὸν κατακλυσμὸν κατοικιεῖ. Διὰ γὰρ τοῦ βαπτίσματος ἡ εἰς τὰς ψυχὰς τῶν ἡγιασμένων τοῦ Κυρίου κατοίκησις. Τὴν οὖν ἀπολουομένην τὴν ἁμαρτίαν ψυχὴν, ταύτην κατοικεῖ ὁ Θεός.
Διὰ τοῦτο λέγεται τὸν κατακλυσμὸν κατοικεῖν. Ὅτι γὰρ τὴν ἐκ τοῦ βαπτίσματος ἄφεσιν κα-τακλυσμὸν προσηγόρευσε, καὶ ἐκ τοῦ τριακοστοῦ πρώτου ψαλμοῦ μεμαθήκαμεν, ἐν τῷ εἰπεῖν· Πλὴν ἐν κατακλυσμῷ ὑδάτων πολλῶν πρὸς αὐτὸν οὐκ ἐγγιοῦσιν. Αἱ γὰρ ἁμαρτίαι τῶν ἁμαρτωλῶν, ἐν τῇ διὰ τοῦ βαπτίσματος ἀπολυτρώσει, ὡς προσεγγίζειν οὐκέτι συγχωρηθήσονται. Καὶ καθιεῖται Κύριος βασιλεὺς εἰς τὸν αἰῶνα. Ἐπὶ πᾶσι τούτοις ὑπάρξει ἡμῖν γνωρίσαι τὴν ἐπὶ πάντων ἀρχὴν τοῦ Δεσπότου, τοῦ διδόντος ἰσχὺν τῷ λαῷ αὐτοῦ, ἵνα νικήσαντες τὸν πονηρὸν, τὴν εὐλογίαν χωρήσωμεν τὴν διδομένην ὑπὸ Κυρίου ἐν εἰρήνῃ τοῖς ἀξίοις αὐτοῦ· ὅτι αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
4
Continue reading PG 30: Homilia in Psalmum xxxvii →≣ entire volume