Macario Alexandrino missa (1), de daemone A dicis, quia omnes mihi contrarii facti sunt, et eundem Macarium ad collectam invitante (2), de sententia denique, verum monachum in arguendo alio nunquam ad iracundiam mo- veri, sed semper sese vincere (3), supra co- gnovimus (4). Duodecim ceterae hae sunt: « Abbas Macarius quotiescunque cum fra- tribus facta charitate reficiebat, hoc in pro- prio corde statuerat, ut quantos vini calices oblatos hausisset, tantis diebus nec et ipsam aquam gustaret omnino. Cum ergo ei fratres vinum porrigerent, cum gaudio sumebat, ut postea se siti maceraret. Quod cum discipulus eius didicisset, patefacto senis consilio, ne ei vinum porrigerent, coniurabat, tormenta illi potius esse quam pocula manifestans (5). » Idem in libro quinto (6) legitur, et graece in Apophthegmatis a Cotelerio editis, a quorum compilatore ad Macarium Aegyptium refer- tur (7). Pro « quotiescunque cum fratribus facta charitate reficiebat, » in graeco est et in libro quinto si vacavit inter fratres, » quare illa noli perpe- ram intelligere. Fratres Scetis 133 vino re- fectos esse a verisimilitudine abhorret, ita ut in itineribus, quae Macarius ad invisen- dos fratres interdum faciebat (8), id acci- disse existimem. * Abbas Macarius dum in illa solitudine, in qua solus erat, maneret, inferior autem plena esset multis fratribus, sero per viam circum- spiciebat, et vidit daemonem venientem in figura hominis, vestitum tunica linea perfo- rata, et per singula foramina vascula parva dependebant. Et dixit illi senex : Quo vadis, maligne? Et respondit ei: Vado commovere (9) fratres hos, qui sunt inferius. Cui senex dixit: Et propter quid tot vascula fers tecum? At ille dixit Gustum fero fratribus, et ideo tanta fero, ut, si unum displicuerit, ostendam aliud, et si illud non placet, porrigam aliud; et fieri non potest, nisi unum ex ipsis aliquod placeat iis. Et haec dicens discessit. Permansit autem senex iterum viam circumspiciens, usquequo rediret, et, cum rediret, dicit ei: Salveris! Dicit et ille Quomodo istud mihi verbum (8) Sic monachos Nitriae Macarius Aegyptius in- (9) Sic, facili lapsu pro commonere, ut est in lib. VII cap. 1, 8. Cod. Corb. commonere et admonere. nullus meis consiliis acquiescit. Et dicit ei senex : Ergo nullum habes amicum? At ille respondit Unum habeo amicum, vel ipse consentit mihi, et quoties me viderit, huc at- que illuc cito convertitur. Cumque nomen eius ab eo requisivisset, ait, quia Theopemptus dici- tur. Discedente illo mox surrexit abbas Maca- rius et descendit ad inferiorem eremum. Quod cum audiissent fratres, egressi sunt illi obviam et unusquisque sperans, quod apud se mane- ret, praeparavit se. At ille requirens cellam Theopempti ad eum profectus est. Cumque cum B gaudio illum suscepisset, et essent utrique si- mul soli, dixit ei senex: Quemadmodum est te- eum, fili? At ille respondit: Orationibus tuis bene sum. Et ait senex: Non te impugnant cogitationes? At ille respondit: Interea bene sum. Erubescebat enim dicere. Et dixit ei senex : Ecce quot annos sum in, solitudine, et ab omnibus honoror, et in hac aetate, cum sim senex, molestant 134 me co- gitationes meae. Respondit Theopemptus : Crede mihi, abba, quia similiter et mihi fa- ciunt. Tunc senex singulas cogitationes quasi se impugnantes fingebat, usquequo totum illi Theopemptus confiteretur. Post haec dixit ei : C Quemadmodum ieiunas? At ille dicit ei: Usque ad nonam. Cui senex ait : Usque ad vesperam ieiuna, et de Evangelio vel de aliis Scripturis sine cessatione semper aliquid meditare; et quoties tibi aliqua immunda cogitatio super- venerit, nunquam deorsum aspicias, sed sur- sum, et mox Dominus tibi adiutor est. Et mox ita discessit abbas Macarius in propriam soli- tudinem. Iterumque viam circumspiciens vidit daemonem redeuntem, et requirit eum : Quo vadis? At ille respondit: Simili modo com- movere (10) fratres. Cum autem reverteretur, re- quisivit eum, quemadmodum agerent fratres. At ille dixit: Male, quoniam omnes agrestes effecti sunt, et, quod de omnibus peius est, eum quem habui amicum et obedientem mihi, ipse nescio quomodo conversus est, et omnibus amplius asperior mihi visus est. Et iuravit, non ibi accedere, nisi post multum Macarius Aegyptius § X; infra in harum Quaestio- num Appendice altera sub III. visere solebat. Cf. infra § 34. (10) Sic pro commonere. (1) VV. PP. Rosow. lib. III cap. 42 p. 507, 2. (2) Ibid. cap. 43 p. 507, 2. (3) Ibid. cap. 87 p. 513, 2. (4) Cf. §. 26 p. 110. 113. § 24 p. 103 sq. § 28 p. 116 sq. §. 17 p. 65 sq. (5) Cap. 53 1. 1. p. 509, 1. (6) VV. PP. Rósw. lib. V libell. 4, 26 p. 569, 2. (7) Coteler. Eccl. Graec. Mon. T. I p. 533 s. v. Cf. Coteler. Eccl. Graec. Mon. T. I p. 813 ad h. 1. VITAE.

in libro quinto (2), et septimo (3), et in Apophthegmatis a Cotelerio editis tradun- tur (4), hoc quidem discrimine, ut mona- chus ille in quinto Theoctistus, in septimo, qui ceterum cum libro tertio ad verbum conve- nire solet (5), Theopistus vocetur; sola Apo- phthegmata cum libro tertio Theopemptum appellant. Porro in narrationis libri quinti fine legis Senex vero sanctus intravit in cellam suam adorans et gratias agens Deo Salva- tori, »in Apophthegmatis : « Tunc sanctus in- travit in cellam suam. » Uter vero Macariorum intelligatur, dicere haesito. Apophthegmatum quidem compilator Macarium Aegyptium ag- novit. Nec prorsus immerito; 135 nam Ma- carius Aegyptius procul aliquantum a mona- chis, quibus praeerat, habitasse perhibe- tur (6). At nonne de Macario Alexandrino Cellularum presbytero idem valebit? Inde vero, quod Macarium illum in paneremo habitasse legis (7), Macarium Aegyptium fuisse non nalet, propterea quod etiam Cellulae in pane- rėmo sitae erant. Atque Macarium Alexan- drinum daemone familiariter usum esse supra cognovimus (8). Sed quomodo daemon ho- mines tentet, singularem in modum S. Atha- nasius in vita S. Antonii descripsit (9). * Abbas Macarius cum esset in Aegypto et egressus fuisset de cella sua, reversus invenit quendam furantem id, quod in cella sua habe- hat. Stetit ergo et ipse tanquam peregrinus, et carricavit (10) animal cum illo eum multa re- quie, et perduxit eum dicens: Nihil in hunc mundum intulimus; Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut et ipse voluit, ita factum est; benedictus Dominus in omnibus (11).» Idem re- peris in libro quinto (12), ubi abbas ille α Ma- carius in Aegypto positus » vocatur, in libro septimo (13), et in Apophthegmatis a Cotelerio (1) VV. PP. Rosw. lib. II cap. 61 p. 510, D (12) Ibid. lib. V libell. 16, 6 p. 651, 1. (2) Ibid. lib. V libell. 18, 9 p. 637, 1 sq. (4) Coteler. Eccl. Graec. Mon. T. I p. 528 sq. s. (5) Cf. supra § 10 p. 35. (6) Cf. supra §§ 12, 13, p. 38, 41. (7) Apophth. I. I. (8) Cf. supra § 28, p. (9) Opp. Athanasii ed. 1. T. I P. II p. 651. (10) Ad hanc vocem gloss. vett. carrico, onero. Rosw. 1. 1. p. 535, 1 not. 13. (11) VV. PP. Rosw. lib. III cap. 73 p. 512, 1. Rufini. Opp. ed. Vallarsi p. 158, Migne p. 40. tempus, et haec dicens discessit (1). » Eadem A editis (14). Fusius tamen eadem res hoc altern : « Apophthegmatum loco explicatur: « Narra- bant, in absentia Macarii abbatis latronem ingressum esse cellulam eius. Ipse igitur quum ad cellulam rediisset, invenit latronem camelum supellectile sua onerantem. Quare introiens in cellulam et Macarius de vasis ac- cipiebat, et una cum eo onerabat camelum. Sarcina igitur imposita fur coepit verberare camelum, ut surgeret. Neque tamen surgebat. Quod ubi vidit abbas Macarius, cellulam in gressus 136 parvum sarculum invenit, quod emissum imposuit camelo dicens: Frater, hoc quaerit camelus. Ac pede pulsans eam senex ait Surge. Confestimque surrexit, et parum- per itineris confecit propter eius sermonem. Sed iterum resedit, neque exsurrexit, donec deposuissent cunctam supellectilem. Tunc demum abiit (15). » Macarium Aegyptium, cui Apophthegmatum compilator rem attribuit, significari, libri quinti verba : « Macarius in Aegypto positus,» et eadem, quae apud Cote- lerium sunt, vocabula graeca : Maxápio; ¿v AL- rúry v satis comprobant. Illa Iobi verba Ma- carius Aegyptius etiam in homiliis laudibus effert(16).Latrones vero illo tempore in Aegy- pti desertis creberrimi erant. De latrone, qui C virginem Deo sacratam e manibus sociorum stuprare eam cupientium eripuit, legis in li- bro secundo (17). Cellam S. Hilarionis latro- nes per totam noctem quaesierunt, neque invenire potuerunt (18). S. Ammoni latrones frequenter panem abstulerunt, quare sanctus duos eremi dracones ingentes ad ostium cel- lae collocavit, quorum aspectu semineces, quum appropinquassent, latrones in cellam introducti, mensa apposita, in meliorem vitam conversi sunt (19). Bello inter duorum incolas pagorum coorto alter latrone quodam duce ad bellum gerendum maxime idoneo confide- v. Macarius Aegyptius § III; infra in harum Quae- stionum Appendice altera sub III. (15) Ibid. lib. VII cap. 3, 1 p. 666, 2. (14) Coteler. Eccl. Graec. Non. T., I p. 536 s. v. Macarius Aegyptius & XVIII; infra in barum Quae- (15) Ibid. p. 548 s. v. Macarius Aegyptius § XL. (16) Cf. infra locum Hom. V a nobis nunc pri- mum editum. (17) VV. PP. Rosw. lib. Il eap. 16 p. 474, 4; Ru- fini Opp. ed. Vallarsi p. 176, Migne p. 436. (18) Vita S. Hilarion. cap. 7, VV. PP. Rosw. p. (19) VV. PP. Rosw. lib. II cap. 8 p. 465, 2. sq. SS. MACARIORUM AEGYPTII ET ALEXANDRINI

bat (1). Facinora latronum, eorundemque ad A Scetis abbate relatum esset, Aegyptium intel- meliorem vitam reditus in VV. PP. saepenu- mero occurrunt (2). Beduinos quoque incer- tis semper sedibus per solitudines huc illuc ad praedandum vagatos esse, ex perpulchra S. Malchi vita a S. Hieronymo conscripta disci- mus (3). « Quodam tempore orante beato Macario abbate, vox ad eum personuit dicens: Ma- cari, necdum ad mensuram duarum mulierum 137 pervenisti, quae in proxima pariter ha- bitant civitate. Quo audito senex exsurgens arrepto baculo in designatam pervenit civita- tem. Cumque ostium quaesitae domus atque inventae pulsaret, egressa una ex illis cum magna exultatione eum suscepit. Quas utras- que senex convocatas ita est allocutus: Pro- pter vos tantum laborem veniens ex solitudine longinqua sustineo, ut opera vestra cogno- scerem,quae mihi vos condicite ac narrate. Cui illae sic dixerunt: Crede nobis, sanctissime pater, quia nec praesenti nocte a maritorum lectulis fuimus separatae. Qualia ergo opera a nobis exquiris? Sed senex in precibus persi- stebat, ut ei vitae suae ordinem declararent. Cui tunc illae compulsae dixerunt : Nos nulla inter nos sumus parentelitatis affinitate con- junctae; contigit autem, ut duobus fratribus C iungeremur, et cum his quindecim annis in domo una pariter permanentes neque turpe verbum altera dixit ad alteram, neque litem aliquando commisimus, sed in pace hactenus viximus, et pari consensu tractavimus, quate- nus pariter relictis maritis in congregatione religiosarum virginum proficisceremur, et mul- tis precibus hoc a coniugibus non valuimus obtinere. Quo non adepto, inter nos et Deum posuimus testamentum, ut usque ad mortem nostram saeculare verbum non loqueremur omnino. Quae cum audiisset beatus Macarius, dixit: In veritate non est virgo, neque mari- tata, neque monachus, neque saecularis, sed Deus tantum propositum quaerit, et spiri- tum vitae omnibus ministrat (4). » Eadem in libro sexto narratio est, ubi incipit verbis: • Orante aliquando eodem abbate Maca- rio... (5). » Qua ex re, quum antea de Macario ligi sequitur. Ceterum similia, quibus liceat comprobare, vitam saecularem cum Dei amo- re actam magis nonnunquam Deo, quam mo- nachicam placere, e VV. PP. supra congessi- mus (6). A quibus narrationibus etiam germa- nicum 138 insigne poema, quod nuper pro- diit, medio aevo elaboratum et : Der gute Ger- hard inscriptum (7), initia sua cepisse credi- derim. Atque similes historias nuper con- gessit clarus Simrockius noster in libro suo, qui inscribitur: Der gute Gerhard und dic dankbaren Todten (8). « Beatus Macarius de semetipso referebat dicens: Dum essem iuvenis, et tamen in cella residerem, invitum me tenentes clericum or- dinaverunt in vico. Cum autem nolens illic esse, in vicum alterum effugissem, et quidam mihi saecularis. religiosus opere meo vendito mi- nistraret, contigit, quandam virginem per stuprum ventris onus accipere. Quae dum a parentibus, a quo fuisset compressa, requiri- tur, dixit illa Anachoreta ille vester hoc in me facinus perpetravit. Egressi vero parentes puellae comprehendentes me suspenderunt meo collo vasa fictilia, et per singulas semitas circumducebant me caede mactantes, atque insuper his vocibus insultantes: Hic mona- chus filiae nostrae vim intulit. Cumque me us- que ad necem fustibus paene mulctassent, qui- dam ex senioribus dixit ad eos: Usquequo hunc peregrinum monachum caede mactatis? Sed et ministrante mihi sequente et rubore perfuso, iniurias irrogabant dicentes: Ecce quid fecit hic, pro quo tu testimonium perhi- bebas? Parentes autem puellae dixerunt : Nulla hunc ratione dimittimus, nisi pro alimentis puellae praestandis aliquis pro ipso satisdator accesserit. Quod dum ministranti mihi, ut fa- ceret, innuissem, interposita me sua fide sus- cepit. Itaque regressus ad cellulam, quantas- cunque inveni sportellas ei contribuebam, quibus venditis victum mihi coniugique meao ministraret. Dicebam autem Ecce, Macari, invenisti tibi uxorem; necesse est ergo am- plius operari, ut eam valeas enutrire. Et tam diebus quam noctibus operabar, ut ei quotidie dolf von Ems herausgegeben von Moriz Haupt.Leip- zig 1840. (8) Der gute Gerhard und die dankbaren Todten. Ein Beitrag zur deutschen Mythologie und Sagen- kunde von K. Simrock. Bonn bei Adolf Marcus 1856. (1) VV. PP. Rosw. lib. VIII cap. 52 p. 749, 1. (2) Cf. supra § 4 p. 10. (3) VV. PP. Rosw. lib. I p. 93 sq. (4) Ibid. lib. Il cap. 97 p. 515, 1. (5) Ibid. lib. VI libell. 3, 17 p. 657, i. (6) Cf. supra § 3 d. 6 nat. 3 (7) Der gute Gerhard. Eine Erzählung von Ru- PATROL. GR. XXXIV. VITAE.

SS. MACARIORUM AEGYPTII ET ALEXANDRINI tas tua, dixit, sola me vincit. Haec dicente inimico, et extendente beato Macario manus suas ad orationem, spiritus immundus inter auras evanuit (8). Eadem plane ad verbum leguntur in libro septimo (9); in libro autem quinto (10) et in Apophthegmatis a Cotelerio editis (11) hoc quidem discrimine habentur, ut finis ille, orante Macario diabolum eva- nuisse, desideretur. Animadvertendum est, in Apophthegmatis rem bis inveniri; nam ibi postea iterum legis : « Alias iterum daemon ad- versus Macarium abbatem insurrexit cum gla- diolo, eius pedem amputaturus. Quod cum propter humilitatem eius non potuisset, ei : Quaecunque habetis, inquit, habemus et nos; sola humilitate a nobis differtis et praevale- tis (12). Cum Apophthegmatis, ubi res s. v. Macarius Aegyptius occurrit, convenire vide- tur libri quinti scriptor, qui narrationi de Macario Aegyptio illam subiunxit: victum ministrarem. Sed quando miserae tem- A ipsam beatus Macarius requisivisset: Humili- pus pariendi advenit, diebus plurimis parere cruciata non potuit. Quae quid fecisset requi- sita respondit Quia anachoretae illi causam non habenti crimen imposui. Nam me iuvenis vicinus noster ille compressit. Quod cum ille, qui mihi ministrabat, audiisset, gaudio reple- tus 139 advenit, infelicem illam puellam, priusquam fateretur, quod tibi calumniam frustra contexuit, parere nullatenus potuisse vociferans, sed et omnes vicinos venire, et in te commissi veniam postulare. Quae ego cogno- scens, ne me et ipsi homines molestarent, fe- stinus abscedens in hunc locum perveni, et haec est causa mei in istis locis adventus (1).» Idem traditur in VV. PP. libro quinto (2), et in Apophthegmatis a Cotelerio editis (3), et utrobique locus, in quem Macarius fugit, Scete appellatur; ex quo Macarium Aegyptium fuisse eum apparet. Eum vero anno trigesimo aetatis suae in Scetim abiisse Palladio con- stat (4). Ac sancti quidem non pauci de cri- mine scorti falso accusati esse dicuntur, quo- rum innocentia postea detecta est. E quorum numero fuerunt Marina, Eugenia, Apollinaris virgines, quae habitu virili adsumpto sancte vixerunt (5), et Eustathius lector Caesareae ur- bis in Palaestina sitae, cui idem plane, quod c Macario, accidisse comperimus (6). Etiam hodie in Elephantine insula, stupro commisso, propinqui virginis lapsae et ipsam et eum, a quo corrupta est, occidere solent (7). • Abbas Macarius dum diluculo palmarum folia portans ad cellam suam reverteretur, oc- currit ei diabolus cum falce praeaquta, volens- que eum percutere non valebat. Qui excla- mans dixit: Magnam a te vim patior, o Ma- cari, qui, cum te cupio nocere, non valeo, dum, quaecunque tu facis, ego magis ex ope- re facio. Tu ergo ieiunas interdum, ego nullo unquam cibo reficior. Tu saepe vigilas, me ve- ro sopor nunquam 140 oppressit. Sed in una re me vincis, ipse profiteor. Cum ab eo rem 2 sq. (1) VV. PP. Rosw. lib. III cap. 99 p. 515, (2) Ibid. lib, V libell. 15, 21 p. 623, 2 sq. (3) Coteler. Eccl. Graec. Mon. T. 1 p. 524 sq. s. v. Macarius Aegyptius § 1; infra in harum Quaestionum Appendice altera sub III. (4) Cf. supra § 12 p. 38. (5) Vita S. Marinae VV. PP. Rosw. lib. 1 p. 593 sqq. Vita S. Eugeniae ibid. p. 340 sqq. De Appol- linari virgine cf. infra Caput VII § 41. (6) Hist. Laus. ed. Meurs. cap. 144 Opp. Meurs. 1.1. p. 627. In codd. Vindobon. locus de Eustathio deest. « Quodam tempore abbas Macarius, dum ad montem Nitriae ascenderet, discipulo suo, ut parum praecederet, imperavit. Qui cum ante illum pergeret, obvium habuit quendam sacer- dotem idolorum, cursu concito venientem, et lignum grande portantem. Cui exclamans ait: Quo curris, daemon? At ille iratus tantis eum plagis affecit, ut exanimem paene relinqueret; et relicto eo sacerdos iterum currebat. Pro- gressusque parum obviavit beato Macario, qui ait ad eum Salveris, laborator, salveris! At ille admiratus respondit : Quid in me boni conspexisti, ut me salutares? Cui senex ait: Quia vidi te laborantem, et curris ignoranter. Cui sacerdos dixit: Et ego salutatione tua com- punctus magnum servum Dei te cognovi; nam alter 141 nescio quis miserabilis monachus occurrens mihi iniurias fecit, sed et ego pla- gas illi pro verbis imposui. Tunc apprehen- dens pedes beati Macarii clamabat dicens : Nisi me monachum feceris, non desistam. Pergentesque pariter venerunt ad locum, ubi (7) Minutoli Reise zum Tempel des Jupiter Am- mon p. 292. (8) VV. PP. Rosw. lib. Ill cap. 124 p. 518, 2. (9) lbid. lib. VII cap. 13, 6 p. 670, 2. (10)) Ibid. lib. V libell. 15, 26 p. 624, 1. (14) Coteler. Eccl. Graec. Mon. T. I p. 534 s. v. Macarius Aegyptius § X1; infra in harum Quae- stionum Appendice altera sub III. (12) Ibid. p. 545 sq. s. v. Macarius Aegyptiu s § XXXV; infra in harum Quaestionum Appendice altera sub III.

(1) Ibid. p. 549 § XLI. abbas legitur (1). Aio autem abbas in The baide habitavit (2); Esaias abbas in quibus Aegypti regionibus vixerit, non invenio (3). Num compilator Apophthegmatum rem Macario Aegyptio iuste tribuerit, aliunde non liquet. « Venerunt aliquando duo quidam iuvenes ad beatum Macarium, unus quidem ad plenum doctus, alter vero adhuc incipiens. Et provo- luti pedibus eius postulabant, ut secum eos habitare permitteret. Quos cum vidisset quasi corpore deliciosos, existimavit eos eremum ferre non posse. Dixitque ad eos: Hic, fratres mei, non potestis manere. Et illi dixerunt : Si tecum non possumus habitare, pater, quid ergo faciemus? Quo ille audito coepit intra se ita reputare: Si illos hinc eiecero, scandalum patientur; nunc dicam illis: Venite, construite vobis cellulam, si potestis. Cumque illi locum sibi tantummodo demonstrari rogarent, duxit eos et ostendit 144 iis petram, qua incisa sibi habitaculum praepararent, et lignis allatis de palude contegerent. Arbitrabatur autem Macarius confestim illos pro iniuncto labore discedere. Illi vero interrogaverunt eum, di- centes : Quid operis exercere iubes nos, pater? Tunc ille sublatis foliis funiculum illis intexere ostendit, quem pro victu eos distrahere com- monuit; et ita ab iis discessit. At illi cum summa patientia, quaecumque iis fuerant im- perata, perfecerunt. Videns ergo eos senex in operibus bonis quotidie succrescere, et frequenter in ecclesiam cum silentio in ora- tionibus persistere, desiderabat scire vera opera eorum. Septimana ergo integra ieiuna- vit, et rogavit Dominum, ut sibi opera eorum dignaretur ostendere. Et post haec profectus est ad eos, pulsavitque ostium speluncae eo- rum. Quo aperto et viso homine Dei adora- verunt utrique in terra. Et postquam facta ex more oratione consederunt, ille maior innuit minori, et egressus est foras. Ipse autem sede- bat torquens funiculum, nihil loquens omnino. Hora vero noną pulsavit ostium frater iunior, et ingressus est cum cibo, quo reficerentur. Eodem nutu iussus mensulam parvulam cum in eo solo differt, quod pro Esaia abbate Aio A tribus paximatiis (4) apposuit, tacensque stetit. Cumque comedissent, dixerunt ad beatum Macarium: Discedis, pater, an non? Et ille illic se quiescere velle respondit. Tunc illi mattulam in uno angulo ad opus ipsius collo- carunt, ipsi vero in altero angulo quieverunt, quasi ad dormiendum se proiecissent. Iterum ergo Macarius rogavit Dominum, ut ei opera ipsorum declararet. Et ecce, velut dissipato tecto lux clara cellulam illam quasi media dies implevit, quam tamen illi non senserunt. Sed postquam arbitrati sunt senem dormire, sur- gentes in orationem sese dederunt, extendentes manus ad coelum. Quos quidem ille, quid fa- cerent, intuebatur; illi autem illum videre non poterant. Intentius autem senex respi- ciens vidit tanquam muscas daemones venien- tes in illius minoris ore atque oculis residere volentes, sed angelus Domini rhomphaea ignea armatus 145 tamillum circumdabat et defen- debat, quam daemones repellebat et eiiciebat; ad maiorem vero accedere nullo modo prae- valebant. Prope vero iam luce proiecerunt se in eodem stratu suo. Tunc Macarius velut evigilans surrexit; similiter surrexerunt et ipsi quası de longo somno excitati. Et acce- dens senior frater ad senem dixit : Vis, pater, vel duodecim psalmos canamus. Cumque psal- lerent, de ore iunioris fratris per singulos versus fax ignis egressa ascendebat ad coelum. Item et maior cum decantaret, quoties ad psallendum labia deducebat, velut funiculus ignis de ore eius similiter tendebatur ad coe- lum. Postquam vero expleverunt matutinos (5), egressus Macarius obsecrabat eos, ut pro se orare dignarentur; illi vero tacentes ad eius pedes sunt provoluti, seipsos orationibus illius commendantes. Et cognovit senex, quoniam maior quidem esset in timore Dei perfectus, minorem vero adhuc daemones impugnarent. Post paucos vero dies maior frater receptus est in pace; tertio die etiam minor est eum adsecutus (6). » Idem uberius ipse Macarius narrasse traditur in libro sexto (7) et in Apo- phthegmatis a Cotelerio prolatis (8); utrobique enim his incipit verbis: « Dicebat abbas Vin- (2) Ibid. p. 400 sq. s. v. Aio. (3) De Esaia abbate cf. VV. PP. Rosw. lib. Il cap. 10 p. 469, 2. Hist. Laus. ed Meurs. cap. 57 Opp. Meurs. 1. 1. p. 515. (Genuina esse, quae ibi leguntur, docent codd. Vindobon. quos p. 14 recensuimus.) Sozom. Hist. Eccl. lib. III cap. 14 ed. 1. p. 518. Coteler. Eccl. Graec. Mon. T. 1 p. 445 s. v. Esaia. SS. MACARIORUM AEGYPTII ET ALEXANDRINI (4) In graeco textu Cotclerii tpsïç nakaµádas. (5) In graeco textu ap. Cotelerium nepi thy πpwłav, circa matutinum tempus. (6) VV. PP. Rosw. lib. 11 cap. 195 p. 528, 2 sq. (7) Ibid. lib. VI libell. 5, 2 p. 651, 2 sq (8) Coteler. Eccl. Graec. Mon. T. 1 p. 541 sqq. s. v. Macarius Aegyptius § XXXIII; infra in harum Quaestionum appendice altera sub Ill.

demius [in Apophthegmatis Bir{µio;], quia A spectare invenimus, id quod et in ceteris VV. narravit abbas Macarius: Sedente me aliquando in Scithi [Apophthegmata: eiç Exiv] descen- cerunt duo adolescentes peregrini..., » et in narrationis demum fine haec adduntur: « Et cum aliqui patrum advenirent abbati Macario, ducebat eos in cellam ipsorum dicens : Venite videre martyrium horum minorum peregri- norum. » Macarium igitur Aegyptium intelligi sponte lucet. « Cum quidam fratres, quemadmodum ora- rent, beatum Macarium requisivissent, respon- dit illis dicens: Non sunt necessaria 146 nobis superflua verba, sed extendere tantum manus ac dicere debemus: Deus, quomodo vis et sicut tibi placet, ita fiat. Si autem tentatio ir- ruerit, aut impugnatio, dicendum est: Deus, auxiliare nobis. Ipse enim scit, quae nobis expediant (1). » Eadem Macarii exhortatio in libro quinto (2) et in Apophthegmatis Cote- lerii (3) legitur. Atque ex monachis alii per- multas quotidie orationes recitasse (4), alii eandem brevem semper repetiisse tradun- tur (5). Ceterum quam eximie de oratione Macarius Aegyptius senserit, ex eius homiliis clare patet. ⚫ Abbas Macarius dum semel de Scithi por- taret sportellas, quas texerat, grandem habens C viae laborem resedit et dixit: Deus, tu scis, quia amplius non valeo ambulare, et mox in- ventus est ad fluvium, unde adhuc multis aberat intervallis (6). » Idem in libro sexto verbis a Dicebant de abbate Macario illo ma- iore... (7), » et in Apophthegmatis a Cotelerio editis ita incipit : « Dicebant de abbate Maca- rio Aegyptio... (8), » unde, uter Macariorum dicatur, perspicuum est. Fluvius, quem innuit, Nilus est; ad urbes enim in fluminis ripa sitas adventare solebant monachi, sportulas quas texerant, vendituri. Et haec quidem insunt de Macariis VV. PP. libro Rosweidianae collectionis tertio. Quae maximam partem ad Macarium Aegyptium (1) VV. PP. Rosw. lib. III cap. 207 p. 531, 1. (2) lbid. lib. V libell. 12, 10 p. 614, 1. 4) Cf. supra § 25 p. 106. Hist. Laus. ed. Meurs. cap. 33 Opp. Meurs. 1. 1 p. 444; cap. 39 p. 456; cap. 47 p. 481; cap. 53 p. 493; cap. 88 p. 553. (5) VV. PP. Rosw. lib. II cap. 9 p. 467, 1 Opp. Meurs. 1. 1. p. 644 sq., passim. (6) lbid. lib. III cap. 213 p. 532, 1. (7) Ibid. lib. Vi libell. 2, 6 p. 64g, (5) Coteler. Eccl. Graec. Mon. T. I p. 536 sq. s. v. Macarius Aegyptius § XIX; infra in harum Quae- stionum Appendice altera sub III. PP. eiusdem collectionis libris deprehende- mus. Rosweidus 147 cum e genere dicendi et quibusdam praefationis verbis, quae cum libri secundi praefatione conveniunt, tum ex praefationum libri secundi et tertii affinitate cum prooemiis Historiae Lausiacae, Rufinum libri tertii scriptorem (interpretem) esse con- iecit. Quia enim libri tertii praefatio epistola Palladii ad Lausum Historiae Lausiacae prae- missa certo innititur, praefatio autem libri secundi, cuius interpres Rufinus, ad prooe- mium, quod in fronte Historiae Lausiacae Meursianae et Rosweidianae editionis legi- tur, haud dubie alludit, eundem utriusque libri scriptorem (interpretem aut praefationum scriptorem) Rufinum esse, satis audacter qui- dem coniecit (9). Quanquam vel eo, quod Ru- finus mortuus erat, antequam Historia Lau- siaca prodiret (10), a tali errore revocari de- bebat. Etenim prooemium istud Meursianae et Rosweidianae editionis (11) Historiae Lausia- cae, quocum libri secundi praefatio sine dubio cohaeret, spurium est (12) et Historia Lausiaca vetustius, unde id in libro secundo ante Hi- storiam Lausiacam scripto adhiberi facile ex- plicabis (13). Libri vero tertii praefatio genuinis Historiae Lausiacae innititur locis, quapropter eam post Rufini mortem conscriptam esse non minus perspicuum est. Id solum constat, libri tertii praefationem e libri secundi et Historiae Lausiacae praefationibus compila- tam, illumque igitur librum hisce duobus aetate posteriorem esse. § 33. Libro quinto VV. PP. collectionis Rosweidianae septendecim de Macariis histo- riae continentur. Quarum octo de Macario Aegyptio cum fratribus vinum bibente, sed postea pro quovis calice diem integrum aqua abstinente (14), de eiusdem Macarii dicto, in increpandis aliis ad iracundiam commotum se ipsum perdere (15), de eiusdem doctrina, nos acceptarum 148 ab hominibus iniuria- (8) Coteler. Ecel. Graec. Mon. T. I p. 535 s. v. Macarius Aegyptius § XIV; infra in harum Quac- (9) VX. PP. Rosw. Proleg. V XXIX (10) Cf. supra § 6 p. 24. (11) VV. PP. Rosw. lib. VIII p. 704 sq. (12) Cf. supra § 5 p. 15 § 6 p. 28 sq. (13) Ct. Ibid. p. 24. 28 sq. Sq. (14) VV. PP. Rosw. lib. V libell. 4, 26 p. 569 2 sq. (15) Ibid. libell. 4, 28 p. 570, 1. VITAE.

SS. MACARIORUM AEGYPTII ET ALEXANDRINI (2) Ibid. libell. 12, 10 p. 614, 1. (3) Ibid. libell. 15, 25 p. 623, 2 sq. (4) Ibid. libell. 15, 26 p. 624, 1. (5) Ibid. libell. 16, 6 p. 631, 1. (6) Ibid. libell. 18, 9 p. 637, 1 sq. sq. 139 $q. 155 sq. 133 sq. rum reminiscendo vim memoriae laedere, A poris ariditate Macarius Alexandrinus fuit, cui malorum vero a daemonibus inflictorum re- ne pili quidem menti enati erant ob nimios cordatione non laedere (1), de modo orandi(2), exercitationis labores obque nimiam cutis ari- de puella gravida a Macario Aegyptio se cor- ditatem (12). ruptam esse mentiente (3), de diabolo humi- litate a Macario Aegyptio se vinci fatente (4), de fure, quem idem Macarius in cella sua de- prehendit (5), de daemone denique, qui visi- tatis fratribus solum sibi Theoctistum fratrem in monasterio favere eidem Macario fassus sit (6), supra excussimus (7). Superest, ut ce- teras novem ex ordine recenseamus. « Dixit abbas Macarius abbati Zachariae : Dic mihi, quod est opus monachi? Dixit ei: Me interrogas, pater? Et dixit ei abbas Maca- rius: Certus sum de te, fili Zacharia; est enim, qui me pulsat, ut interrogem te. Dixit ei Za- charias Quantum ad me, pater, hoc puto, quoniam, quicunque semetipsum necessita- tibus subiecerit, atque coegerit, ipse est mo- nachus (8). » Idem reperis in Apophthegmatis a Cotelerio editis s. v. Zacharias, quem in Scete resedisse ibi edoceris; qua ex re Macarium Aegyptium nostro loco intelligi haud iniuste colliges. Zachariae autem responsio in graeco textu fere haec est : « Quantum ego quidem existimo, pater, qui se ipsum cogit ad omnia, is est monachus (9). » << Interrogaverunt quidam patrum abbatem Macarium Aegyptium dicentes : Quomodo corpus tuum, et quando manducas, et quando ieiunas, siccum est? Et dixit iis senex: Sicut lignum in manu hominis, cum quo frutices in igne versantur atque reversantur, semper ab igne consumitur, ita, si homo mundaverit mentem suam in timore Dei, ipse timor Dei etiam ossa eius 149 consumit (10). » Idem Macarii Aegyptii dictum in Apophthegmatis saepe laudatis legitur (11). Nec non simili cor- • Miserunt aliquando senes de monte Ni- triae ad abbatem Macarium in Scithi, rogantes, ut veniret ad eos, alioquin sciret, omnem mul- titudinem, si ipse ad eos non veniret, ad ipsum esse venturam, quoniam desiderabant videre eum, antequam migraret ad Dominum. Qui cum venisset in montem, congregata est omnis multitudo fratrum ad eum. Rogabant autem eum senes, ut faceret verbum ad fratres. Ille autem lacrimans ait: Ploremus, fratres, et pro- ducant oculi nostri lacrimas, antequam eamus hinc, ubi lacrimae nostrae corpora comburant. Et fleverunt omnes et ceciderunt proni in fa- ciem dicentes: Pater, ora pro nobis (13).» Idem exstat in Apophthegmatis a Cotelerio editis (14). Verba autem senis nonaginta fere annos nati et ultimum Nitriam visitantis animos fratrum ad lacrimas commovisse, quis non facile credet? Indidem, quanti eum fecerint fratres, elucet. « Abbas Macarius maior in Scithi dicebat fratribus post missas ecclesiae: Fugite, fratres. Et dicit ei unus fratrum: Pater, ubi habemus C fugere amplius a solitudine ista? Et ponebat digitum suum in ore suo dicens: Istud est, quod fugiendum dico; et sic intrabat in cellam suam et claudens ostium sedebat solus (15). Idem habes in Apophthegmatis a Cotelerio editis (16), hoc uno discrimine, quod pro « post missas ecclesiae » in graeco 150 « postquam dimisit ecclesiam » legitur. Taciturnitas autem praecipuis monachorum Aegypti virtutibus adnumeranda est (17). «Abbas Theodorus, cognomento de Pherme, habebat tres codices bonos. Et cum venisset (1) VV. PP. Rosw. lib. V libell. 10, 34 p. 599, 2. D stionum Appendice altera sub Ilk. (7) Cf. § 32 p. 132 § 17 p. 65 § 29 p. 119 § 32 p. (8) VV. PP. Rosw. lib. V libell. 1, 6 p. 562, 1. (9) Coteler. Eccl. Graec. Mon. T. p. 445 s. v. Zacharias § 1; infra in harum Quaestionum Appen- dice altera sub IV. (10) VV. PP. Rɔsw. lib. V libell. 3, 8 p. 565, 2 ST. (11) Coteler. Eccl. Graec. Mon. T. 1 p. 534 sq. s. v. Macarius Aegyptius § XII infra in harum Quae- (12) Cf. supra § 19 p. 75. 79. (15) VV. PP. Rosw. lib. V libell. 3, 9 p. 566, 1. (14) Coteler. Eccl. Graec. Mon. T. I p. 515 s. v. Macarius Aegyptius § XXXIV; infra in harum Quaestionum Appendice altera sub III. (15) VV. PP. Rosw. lib. V libell. 4, 27 p. 570, 1. (16) Coteler. Eccl. Graec. Mon. T. I p. 536 s. v. Macarius Aegyptius § XVI; infra in harum Quae- stionum Appendice altera sub III. (17) Agatho abbas, ut taciturnitatis virtutem nan- ciscatur, tres annos lapidem in ore gestasse fertur. VV. PP. Rosw. lib. V libell. 3, 7 p. 568, 1. Tacitur- nitatis exempla laudantur in Indice rerum in Vitas Patrum apud Rosweidum.

Phermensis XXV. XXVI. XXVII. ad abbatem Macarium, dixit ei: Habeo tres A ipsa plecta per fenestram descendebat in spe- codices, et proficio ex lectione eorum. Sed et fratres petunt eos ad legendum, et ipsi profi- ciunt. Dic ergo mihi, quid debeo facere? Et respondens senex dixit: Boni sunt quidem actus, sed melius omnibus est, nihil possidere. Quod cum audiisset, abiit, et vendidit memo- ratos codices, et dedit indigentibus pretium ipsorum (1). » Eadem in Apophthegmatis a Cotelerio editis ita narrantur: « Theodorus abbas Phermae tres bonos libros possidens ad Macarium abbatem venit, et Tres, inquit, mibi sunt libri praeclari, ex quorum lectione fructum capio; fratres quoque iis utuntur, et pariter proficiunt. Effare igitur mihi, quid debeam facere; num ad meam fratrumque utilitatem eos retineam, an vendam demque pauperibus? Senex respondit: Pulchrae qui- dem actiones sunt, sed melior omnibus est paupertas. Quo audito discessit, eosque ven- didit, et pecuniam dedit pauperibus (2). » Ma- carium Aegyptium esse inde coniicio (3), quod Pherme prope Scetim sita erat, et Theodorus ipse initio in Scete vixit (4). Paupertas vero principalis Aegyptiorum patrum virtus fuit (5). lunca. Et egrediens mane sanctus Antonius vidit collectionem plectarum abbatis Macarii, et admiratus est, et osculatus manus eius di- cebat: Multa virtus de istis egreditur (6). » Eadem in Apophthegmatis a Cotelerio editis traduntur (7). Macarium vero Aegyptium cum S. Antonio († XVI. Cal. Febr. 356) (8) con- gressum esse, hic iterum comperimus (9). Quam quidem historiam cum iis, quae supra de Macario Pispir coenobii abbate relata sunt (10), confundendam non esse facile per- spicis. « Descendit aliquando ipse Macarius de Scithi ad locum qui dicitur Terenuthin, et in- travit dormire in monumento, ubi erant anti- quitus sepulta corpora paganorum. Et traxit unum corpus sub caput suum tanquam plu- matium de scirpo. 151 Daemones autem, vi- dentes fiduciam eius, invisi sunt, et volentes terrere eum, vocabant quasi quandam mulie- rem dicentes: Nonna illa, veni nobiscum ad balneum. Et alter daemon desub ipso tanquam ex mortuis illis respondit dicens: Peregrinum quendam habeo super me, non possum venire. Senex autem non expavit, sed confidens tun- debat corpus illud, dicens: Surge, vade, si potes. Quod cum audiissent daemones, clama- verunt voce magna dicentes: Vicisti nos. Et fugerunt confusi (11).» Eadem res in Apoph- thegmatis saepe laudatis habetur (12). Tere- nuthin vero ubi situm fuerit, invenire non potui. « Venit abbas Macarius maior ad abbatem Antonium in montem, et cum pulsasset ostium, exivit ad eum et dixit ei: Tu quis es? Et ille ait Ego sum Macarius. Et claudens ostium intravit, et dimisit eum foris. Et cum vidisset postea patientiam eius, aperuit ei. Et adgau- dens ei dicebat: Multum tempus est, ex quo te videre desiderabam, audiens de te. Et exhi- bens ei hospitalitatem refecit eum; erat enim fessus de multo labore. Vespere autem facto infudit sibi abbas Antonius modicas palmas, et dicit ei abbas Macarius: Da mihi, ut ego infundam quod operer. Ille autem dixit: Non habeo plus. Et faciens fasciculum maiorem infudit eum. Et sedentes a sero et colloquentes de utilitate animarum faciebant plectam, et D omnibus diebus vitae tuae, nec assumas fidu- (1) VV. PP. Rosw lib. V libell. 6, 6 p. 582 sq. (2) Coteler. Eccl. Graec. Mon. T. I p. 451 s. v. Theodorus Phermensis §1; infra in harum Quaestio- nem Appendice altera sub IV. (3) Hist. Laus. ed. Meurs. cap. 24 Opp. Meurs. 1. 1. p. 417; cf. Palladii Historiam Lausiacam ad co- dicis Vindobonensis fidem breviter delineatam, infra huic nostrae editioni Historiae Lausiacae praeposi- (4) Coteler. 1. 1. p. 457. 458 s. v. Theodorus (5) Cf. Rosweidi Indicem rerum in VV. Rosw. s. v. Paupertas. « Narravit abbas Petrus, qui fuit discipulus abbatis Lot, dicens: Eram aliquando in cella abbatis Agathonis, et venit frater quidam ad eum, dicens: Volo habitare cum fratribus, sed dic mihi, quomodo habitem cum iis. Dicit ei senex: Sicut in prima die, quando ingre- deris ad eos, ita custodi peregrinationem tuam (6) VV. PP. Rosw. lib. V. libell. 7, 9 p. 585, 1. (7) Coteler. Eccl. Graec. Mon. T. I p. 530 sq. s. v. Macarius Aegyptius § IV; infra in harum Quaestio- num Appendice altera sub III. (8) Cf. Tillemont Mémoires T. VII P. I P. 228. (9) Cf. Apophthegm. Coteler. 1. 1. p 539 sq. § XXVI; infra § 38. (10) Cf. supra § 24 p. 103 sq. (11) VV. PP. Rosw. lib. V libell. 7, 10 p. 585, 2. (12) Coteler. Eccl. Graec. Mon. T. 1 p. 535 s. v. Macarius Aegyptius § XIII; infra in harum Quae- stionum Appendice altera sub III. VITAE.

SS. MACARIORUM AEGYPTII ET ALEXANDRINI dite (10). » Eandem Macarii Aegyptii prophe- tiam in Apophthegmatis a Cotelerio editis de- prehendis (11). Quaenam Scetis devastatio in- nuatur, num sub Lucio Arianorum episcopo Alexandriae Macario superstite facts (12), an illa barbarorum, qui Moysen abbatem cum sociis trucidarunt (13), an tertia quaedam no- bis incognita, discerni vix poterit. Tillemon- tius invasionem barbarorum istorum, quos e crudelissima Mazicum gente fuisse nescio quibus de rationibus existimat, 153 praedici autumavit (14). Ea autem, quae S. Augusti- nus de Aegypti monasteriis devastatis tra- didit (15), huc non spectare videntur. ciam. Dicit ei abbas Macarius: Quid enim fa- A ritis pueros, tollite melotes vestras, et disce- cit fiducia? Dicit ei senex: Sic est sicut aestus grandis; qui quando exarserit, omnes fugiunt a facie ejus, quia aestus etiam arborum fru- ctus corrumpit. Dixit abbas Macarius: Sic mala fiducia est? Respondit abbas Agathon: Non est peior altera passio quam fiducia; genitrix est enim omnium passionum. Convenit ergo operatio monacho non sumere fiduciam, vel si solus sit in cella (1). Hoc Agathonis re- sponsum fratri datum etiam in libro tertio (2) et in libro septimo (3) legis; sed Macarii verba in solis Apophthegmatis a Cotelerio editis adduntur (4). Quae an sint Aegyptii Macarii verba, non satis perspicuum est. Etenim Aga- thon abbas 152 in Scete non videtur vixisse (5); Petrus autem abbas in Cellulis habitabat (6), et Lot magistrum eius in parva palude Arse- noitis regionis degisse credideris (7). a Abbas Macarius volens consolari fratres dicebat Venit huc aliquando cum matre sua puer, qui a daemonio vexabatur, et dicebat matri suae: Surge, eamus hinc. Illa autem dicebat: Non possum pedibus ambulare. Et di- cebat ei filius suus: Ego te porto. Et admiratus sum astutiam daemonum, quomodo eos inde fugare volebat (8). » Idem in Apophthegmatis a Cotelerio editis habetur (9). Utri autem Ma- cariorum res tribuenda sit, historia, quae se- quitur, indicat. a Dicebat iterum de desolatione Scithi ad fratres Quando videritis cellam aedificatam iuxta paludem, scitote, quia prope est deso- latio Scithi; quando autem arbores videritis, iam ante ianuam est; quando autem vide- (1) VV. PP. Rosw. lib. V libell. 10, 8 p. 596, 2. (2) Ibid. lib. II cap. 198 p. 529, 2. (3) Ibid. lib. VII cap. 42, 1 p. 683, 1. (4) Coteler. Eccl. Graec. Mon. T. I p. 372 sq. s. v. Agathon § 1; infra in harum Quaestionum Ap- pendice altera sub IV. (5) Congressu in Scete habito Agathon abbas ve- nit fratribusque non recte sancitum esse dixit ; ex quo eum in Scete non habitasse recte colliges. Cf. Coteler. Eccl. Graec. Mon. T. I p. 377 s. v. Agathon § XIV. (6) Coteler. Eccl. Graec. Mon. T. I p. 646 s. v. Petrus Pionita § I. (7) Ibid. p. 521 s. v. Lot abbas § 1. (8) VV. PP. Rosw. lib. V libell. 18, 20 p. 638, 1. (9) Coteler. Eccl. Graec. Mon. T. I p. 531 s. v. Macarius Aegyptius § VI ; infra in harum Quaestio- num Appendice altera sub III. (10) VV. PP. Rosw. lib. V libell. 18, 11 p. 638, 1. (11) Coteler. Eccl. Graec. Mon. 1. 1. p. 531 s. v. c Quando liber quintus compositus sit, non satis constat. Laudatur autem Photio (16), et Pelagium libri interpretem saeculo sexto vixisse, non temere coniecerunt (17). Sed ad librum sextum transimus. §. 34. Libro sexto undecim insunt histo- riae de Macariis, quarum septem de Macario Aegyptio postquam fatigatus oravit, elevato et trans flumen demisso (18), de duobus adolescentibus peregrinis eumdem Maca- rium adeuntibus et tanta virtute excellenti- bus (19), de Macariorum cum duobus tri- bunis congressu adiecta illa descriptione Scetis (20), de cranio Macario Aegyptio poe- nas infernorum enarrante (21), de revelatione eidem Macario facta, ipsum virtutem duarum mulierum nondum attigisse (22), de eiusdem Macarii verbo quod dixit Evagrio : Umbra con- tentus esto (23), de eiusdem affirmatione, se viginti annis aqua, pane et somno satietatem Macarius Aegyptius § V; infra in barum Quaestio- Bum Appendice altera sub III. (12) Cf. supra § 6 p. 16 sqq. § 27 p. 113 et in- fra Cap. VIII & 42. (13) De hac caede cf. VV. PP. Rosw. lib. V libell. 18, 13. 14. Coteler. Eccl. Graec. Mon. T. I p. 553 s. v. Mose abbas §. X. (14) Tillemont Mémoires T. VIII P. III p. 992, cf. T. X ed. Paris. p. 75. 728. De Mazicum gente cf. Pallad. Hist. Laus. cap. 8. Cassian. Coll. II, 6. (15) Ep. 111 (alias 122), S. August. Opp. ed. Migne T. II p. 422. (16) Bibl. cod. CXCVIII. (17) VV. PP. Rosw. Proleg. XV p. XLII. (18) YV. PP. Rosw. lib. VI libell. 2, 6 p. 649, 2. (19) Ibid. libell. 3, 2 p. 651, 2. (20) lbid. libell. 3, 15 p. 656, 2. (21) Ibid. libell. 3, 16 p. 656, 2 (22) Ibid. libell. 3, 17 p. 657, 1. (23) Ibid. libell. 4, 17 p. 659, 2. sq.

usque usum non esse (1), iam recensui- A nex illum, qui mortuus fuerat, dicens illi : mus (2). Ceterae quatuor hae sunt : Ubi (7) posuisti alienum depositum? Qui re- ⚫ Habebat quidam filium paralyticum in spondens dixit ei: In domo mea absconditum Aegypto, et adduxit eum ad cellam beati Ma- est sub pede lectuli. Et ait illi senex : Dormi carii, et relicto eo ad ostium flente recessit iterum usque in diem resurrectionis. Viden- longe. Respiciens ergo senex vidit puerum tes autem fratres ceciderunt ad pedes eius; plorantem, et dixit ei: Quis te adduxit huc? quibus dixit senex : Non propter me factum Qui dixit Pater meus proiecit me hic et abiit. est hoc; nihil enim sum; sed propter illam Et dicit ei senex: Surge 154 et apprehende viduam et orphanos ipsius fecit Deus hanc eum. Qui statim sanus factus est, et surgens rem. Hoc enim est magnum, quia sine pec- apprehendit patrem suum, et sic abierunt in cato vult Deus esse animam, et si quid petie- domum suam (3). » Idem in libro tertio Besa- rit, accipit. Veniens autem nuntiavit viduae rioni abbati in Scete habitanti (4), in Apo- illi, ubi erat illud commendatum. At illa su- phthegmatis vero a Cotelerio editis Macario B mens 155 illud reddidit domino suo et libe- Aegyptio tribuitur (5). De puella similiter a pa- ravit filios suos. Et qui audierunt hoc, glorifi- rentibus ad ianuam Macarii Aegyptii proiecta caverunt Deum (8). » Idem in Apopthegmatis et a sancto sanata supra audivimus (6). a Cotelerio editis habetur (9). Rosweidus illud « septem nomina » quid sibi velit, non intelligere se fatetur (10). Sed e graeco id fa- septem homines. Etenim vox ονόματα pro ἄν- Oporo saepe reperitur (11), unde cod. ms. Bo- decensis Bollando teste recte protulit « se- ptem fratres (12). » Noli autem mirari, quod Macarius Aegyptius abbas exiisse legitur ad metendum. Mos enim non solum fratrum Se- rapionis presbyteri, qui decem fere millia monachorum in regione Arsenoite regebat, sed omnium paene Aegypti monachorum fuit, ut messis tempore ad metendum se conducerent, menti plus minus singuli accepissent, partem iis, quos noverant, pauperibus offerrent, nec non Alexandriam usque naves frumento, quod egentibus distribueretur, onustas dirige- rent (13). Pariter vero Spiridioni, Cypri epi- scopo, filia defuncta, ubi depositum posuerit, e sepulchro respondisse traditur (14). ■ Dicebat abbas Sisois : Quando eram in Scithi cum abbate Macario, ascendimus me- tere cum eo, septem nomina. Et ecce una vidua colligebat spicas de post nos, et non cessabat plorans. Vocavit ergo senex domi- num agri illius et dixit ei: Quid est aniculae huic, quod semper plorat? Qui dixit ei: Quia vir eius habuit depositum cuiusdam, et mor- tuus est non loquens, et non dixit, ubi posuit illud, et vult dominus depositi accipere eam et filios eius in servitutem. Et ait senex : Dic C illi, ut veniat ad nos, ubi requiescimus in caumate. Et cum venisset, dicit ei senex: Ut- quid semper ploras? Quae ait: Vir meus de- functus est, accipiens commendatum alicuius, et non dixit moriens, ubi posuit illud. Et dixit ei senex : Veni, et ostende nobis sepulchrum viri tui. Et assumptis secum fratribus abiit cum ea. Et cum venissent ad locum, ubi posi- tus erat, dixit ad illam senex: Recede hinc in domum tuam. Et orantibus illis vocavit se- s. v. Macarius Aegyptius § XV; infra in harum (7) Sic male, pro dicens: Ille, ubi; graece lérwr. Nacarius Aegyptius § VII; infra in harum Quae- cile explicatur, ubi legis a intà òóvópara » i. e. mercedisque, quum octogenos modios fru- (1) VV. PP. Rosw. lib. VI libell. 4,18 p. 659 sq. (2) Cf. supra § 32 p. 146; 143 sqq.; § 24 p. 105 sq.; § 28 p. 118; § 32 p. 141 sq.; 136 sq.; § 29 p 119: 120. (3) VV. PP. Rosw. lib. VI libell. 2, 7 p. 649, 2. (4) Ibid. lib. III cap. 122 p. 518, l. 13) Coteler. Eccl. Graec. Mon. T. I P. 535 sq. Quaestionum Appendice altera sub III. (6) Cf. supra § 17 p. 60. 'O Bɛira. Cf. Coteler, Eccl. Graec. Mon. T. I p. 815. (8) VV. PP. Rosw. lib. VI libell. 2, 8 p. 649, 2 sq. (9) Coteler. Eccl. Graec. Mon. T. 1 p. 532 s. v. stionum Appendice altera sub III. (10) VV. PP. Rosw. lib. VI not. 6 p. 662, 1. (11) Exempla congessit Cotelerius 1. 1. p. 814 in nota ad nostram historiam (p. 552, A). (12) AA. SS. Boll. Jan. T. I p. 1009, 1 not. b. (13) VV. PP. Rosw. lib. II cap. 18 p. 476, 1. Cf. lib. V libell. 17, 20 p. 634, 2. In Hist. Laus. ed. Meurs. cap. 77 Opp. Meurs. 1. 1. p. 537 duodecimi artabas i. e. circa quadraginta modios unusquisque accepisse fertur. Ista igitur differentia quomodo explicanda sit, nescio. Caput vero illud editionis Meursianae, quum in codd. Vindobon. desideretur, spurium esse verisimile est. (14) Rufin. Hist. Eccl. lib. I cap. 5, ed. Basil. I. p. 248, Rufini Opp. ed. Vallarsi p. 222. Migue Patrol. T. XXI p. 471. VITAE.

SS. MACARIORUM AEGYPTII ET ALEXANDRINI (8) Bibl. cod. CXCVIII. oblationis ad monasterium abbatis Pambo, et Pambo abbatem cum monachis suis in monte verbum aedificationis, pater. Qui dixit iis: aliquando in cella in Scithi, perurgebant me et deflere peccata sua, ipsum docuisse Maca- cogitationes meae dicentes: Surgens vade us- que in desertum, et considera, quod illic vi- des. Et permansit reluctando huiusmodi ani- mus meus per quinque annos dicens: Ne forte a daemonibus sit haec suggestio. Cum ergo perseverasset cogitatio ista in me, abii in eremo, et reperi ibidem stagnum aquarum, et insulam in medio eius. Veniebant quoque diversa animalia eremi, et bibebant ex eo. Inter quae vidi duos homines nudos, et con- tremuit corpus meum; putabam enim, quia spiritus sunt. Cumque vidissent illi me trepi- dantem, locuti sunt ad me dicentes: Noli ti- mere; et nos enim homines sumus. Dixi ita- que illis Unde estis, et quomodo in hanc ere- mum venistis? Qui dixerunt : De coenobio fui- mus, et factus est nobis consensus, et egressi su- mus huc, ecce quadraginta anni sunt. Erat au- tem unus ex ipsis Aegyptius, alius vero Libycus. Interrogaverunt autem me et ipsi dicentes : C Quomodo est mundus, et si ascendit aqua se- cundum tempus suum, si etiam habet mundus abundantiam suam? Respondi iis: Etiam. Quos et ego interrogavi : Quomodo possum fieri monachus? Dicunt mihi : Nisi quis re- nuntiaverit omnibus, quae in mundo sunt, non potest fieri monachus. Quibus dixi: Ego infirmus sum et non possum sicut vos. Re- sponderunt mihi : Si non potes sicut nos, sede in cella tua et plange peccata tua. Interrogavi ergo eos dicens: In hieme non sentitis frigus aut in aestate non incenditur corpus vestrum hanc dispensationem, ut neque in hieme fri- gus neque aestate ardorem sentiamus. Ideo- que dixi vobis, quia ego nondum factus sum « Venit quidam adolescens ad abbatem Ma- carium, ut sanaretur a daemonio. Et dum es- set foris stans, ecce advenit quidam frater de alio monasterio et concubuit in peccatum cum adolescente illo. Egressus autem senex cernit fratrem illum peccantem cum parvulo illo, et non eum increpavit dicens: Si Deus, qui plasmavit eos, videns patientiam in illis habuit, qui, si vellet, incenderet eos, ego quis sum, qui arguam eos (6)? » Huius facino- ris ceteri fontes memoriam non faciunt. Libri sexti interpres latinus est Ioannes subdiaconus, quem Pelagii, interpretis libri quinti, aequalem fuisse existimant (7). Sexti quoque libri textum graecum Photius laudat (8). « Venit aliquando abbas Macarius ille Ae- A monachus. Ignoscite mihi fratres (1). Idem gyptius de Scithi in montem Nitriae in die in Apophthegmatis Cotelerii reperis (2). dixerunt ei seniores loci illius: Dic fratribus Nitriae habitasse, testis est Palladius (3). Duo illi monachi fuerunt e genere anachore- Ego nondum factus sum monachus, sed vidi tarum, quorum vitam supra descripsimus (4). monachos. Et dixit: Sedente enim 156 me 157 Monachorum autem esse, sedere in cella rium cognovimus (5). in caumate? At illi dixerunt: Deus fecit nobis pest monacho 158 despectio quasi laus, pau- §. 35. Libro septimo sex de Macariis conti- nentur historiae, e quibus tamen novi parum discimus, quum una sola excepta omnes iam recensuerimus. Narratur enim de diabolo fra- tres invisente atque Macario Aegyptio se solum « Theopistum » amicum habere profitente (9), de fure, quem idem Macarius in cella depre- hendit (10), de diabolo sola illius humilitate se vinci fatente (11), de Cronio, qui in Pispir coenobio Macarium Antonii ministrum con- venit (12), de Macarii Aegyptii expositione, cur recordatione malorum a diabolo inflictorum memoriae non noceamus (13). Superest igitur sola haec historia: « Beatus Macarius dixit: In veritate si facta pertas sicut divitiae, inopia sicut epulae, nun- quam moritur. Impossibile est, bene creden - tem et pie colentem Deum cadere in passio- (1) VV. PP. Rosw. lib. VI libell. 5, 4 p. 653, 1. (2) Coteler. Eccl. Graec. Mon. T. I p. 526 s. v. Macarius Aegyptius § II; infra in harum Quaestio- num Appendice altera sub III. (3) Hist. Laus. ed. Meurs. cap. 12 Opp. Meurs. 1. 1. p. 375, 1 sqq. (4) Cf. supra § 5 p. 4 8. (5) Supra § 32 p. 143. (6) VV. PP. Rosw. lib. VI libell. 4, 34 p. 661. 1. sq. (7) Ibid. Proleg. XIV p. XLII. (9) VV. PP. Rosw. lib. VII cap. 1, 8 p. 663, 2. (10) Ibid. lib. VII cap. 3, 1 p. 666, 2. (14) Ibid. lib. VII cap. 15, 6 p. 670), 2. (12) lbid. lib. VII cap. 19, 3 թ. 673, 2. (15) Ibid. lib. VII cap. 37, 4 p. 681, 2. Recen- suimus quinque illas historias supra § 32 p. 133 § 35 p. 148; § 32 p. 133 sq. § 33 p. 148; § 52 p. 139 sq. § 33 p. 148; § 25 p. 106 sq. § 29 p. 119 § 53 p. 148.

VITAE. nem immundam et in errorem daemonum (1). A ediait (13), brevissime loqui sufficiet. Cum Idem in sententiis patrum Aegyptiorum a Rosweido (2) et in Apophthegmatis a Cotelerio (3) editis occurrit. Quae deinde in libro septimo de Macario camelario, qui nitrum furatus sit, traduntur (4), ad neutrum ex nostris, sed ad Macarium iuniorem, qui ad annum usque aetatis duode- vigesimum pecora paverat, videntur spectare (5). Latinus autem interpres libri septimi est Paschasius diaconus, quem etiam saeculo sexto vixisse haud temere credunt (6). 36. Ex Rosweidiana collectione solus sententiarum Aegyptiorum patrum liber exa- B minandus restat. Ubi de Macariis quatuor tantum locis traditur, quorum tres sententiam Aegyptii, cur recordatione malorum a dae- mone inflictorum memoriae vim non laeda- mus (7), ejusdem doctrinam, iracundum sibi ipsum nocere (8), illudque, quod modo audi- vimus, dictum de monacho perfecto (9) per- hibent (10). Quartus vero hic est : * Dicebant pro abbate Macario maiore, quia sicut Deus protegit totum mundum et portat peccata hominum, ita et ille quasi quidam Deus terrenus fuit in fratribus, operiens de- licta illorum, et ea, quae videbat vel audiebat, quasi non videns et non audiens (11). » Quod narratur etiam in Apophthegmatis 159 a Cotelerio editis (12), et cum ceteris, quae de Macario Aegyptio legimus, bene convenit. Sed nunc Apophthegmata a Possino et a Cotelerio edita inspiciamus. CAPUT VII. APOPHTHEGMATA A POSSINO ET A COTELERIO EDITA, INEDITA CODICUM VINDOBONENSIUM APPENDIX COTELERII APOPHTHEGMATUM, VITAE SANCTORUM DE SANCTIS MACARIIS AEGYPTIO ET ALEXANDRINO. enim didacticae plane indolis sint, et a Pri- tio (14), nec non in Gallandii Bibliotheca PP (15). denuo excusa facile evolvantur, ea in- tegra adscribere noluimus. Leguntur vero in iis effata Macarii « magni, 1. e. Aegyptii de perfectione monachi, de eius consolatione, de conversatione cum senibus, de patientia, de amore vero, de vi orationis et patientiae, de taciturnitate, de sanctitate sine doctrina et doctrina sine sanctitate, de non appetenda praefectura monachorum, de oratione. Atque eadem in iis, quae in homiliis Macarii Aegyp- tii, deprehenditur indoles. Sed quoniam opu- scula, quae sub Macarii Aegyptii nomine Pos- sinus ex eodem codice Romano protulit (16), codice, quem ipse Vindobonae adii (17), teste 160 a Simeone Logotheta (e scriptis Macarii Aegyptii) compilata sunt, Apophthegmata illa simili modo conflata esse non temere suspi- cor. Atque haec Apophthegmata cum versione a nobis castigata infra in harum Quaestio- num Appendice altera sub II typis repetivi- mus. § 38. In Apophthegmatis a Cotelerio editis. de Macario Aegyptio XLI capitibus narratur, quae tamen solis decem historiis exceptis omnia iam excussimus. Neque ea apud Palla- dium, in libro secundo, apud Cassianum, S. Hieronymum, Evagrium, sed in sola anti- qua Historiae Lausiacae versione et in VV. PP. libris deprehendimus. Unde compilatorem in opere suo congerendo non operibus scripto- rum, sed secundariis tantum fontibus, VV. PP. nimirum libris, innisum esse certo elucet. Sed hae sunt decem illae historiae : << Petrus abbas narravit, beatum Macarium, quum aliquando anachoretam quendam inve- nisset aegrotantem, sciscitatum esse ex eo, quidnam cibi sumere vellet. Qui postquam 37. De Apophthegmatis Macarii, quae e codice collegii S. I. Romani Possinus primus D pastillum petiit, virum fortem, quum nihil in (1) VV. PP. Rosw. lib. VII cap. 38, 2 p. 682, 1. (2) Ibid. Aegypt. patrum sententiae 23 p. 1003, 1. (3) Coteler. Eccl. Graec. Mon. T. I p. 537 s. v. Macarius Aegyptius § XX: infra in harum Quaestio- num Appendice altera sub III. (4) VV. PP. Rosw. lib. VII cap. 12, 2 p. 669, 2. (5) Ilist. Laus. ed. Meurs. cap. 18 Opp. Meurs. 1. 1. p. 385. Cf. supra p. 105. (6) VV. PP. Rosw. Proleg. XIII p. XLIII. (7) VV. PP. Rosw. 15 p. 1003, 1. (8) Ibid. 16 p. 1003, 1. (9) Ibid. 23 p. 1003, 2. (10) Recensuimus eos supra § 29 p. 119 § 35 p. 147 sq. 35 p. 157; §17 p. 65 § 32 p. 132 § 33 p. 157 $35. (11) VV. PP. Rosw. 107 p. 1006, 1 sq. (12) Coteler. 1. 1. p. 541 s. v. Macarius Aegyptius § XXXII; infra in harum Quaestionum Appendice altera sub III. (13) Cf. supra p. 57 not. 1. (14) Cf. supra 1. 1. (15) Galland. Bibl. PP. T. VII p. 222 sq. (16) Libro a nobis supra p. 57 n. 1 laudato. Ea- dem opuscula recusa sunt hoc indice: S. Patris Macarii Aegyptii opuscula, etc. ed. Pritius Lips. 1699 et in Galland. Bibl. PP. T. VII p. 161 sqq. (17) Est cod. Bibl. Caes. Vindob. ms. theol. graec. No. 104, olim 240, ubi fol. 53, 2 sqq. opu-

cella esset, proficisci Alexandriam non piguit, A dam diligit me, et odi eum; pauper vero odit ut aegro afferret; neque mira res manifesta cuiquam facta est (1). » De Petro abbate in Cellulis, Lot abbatis discipulo, supra disputa- vimus (2). « Iterum memoravit : Macario abbati prae cunctis fratribus in simplicitate conversanti quidam : Cur, inquiunt, talem te praebes? Ille respondit: Duodecim annis servivi Domino meo, ut mihi hanc largiretur gratiam, et vos omnes mihi consilium datis, ut deponam nam (3)? » Haec sane cum iis, quae de Macario Aegyptio hucusque comperimus, optime con- veniunt. Proditum est, duos fratres in Scete deli- quisse. Quos quum Macarius Toxós abbas segregasset, nonnulli Macarium magnum Ae- gyptium abbatem adeuntes hoc nuntiarunt. Is Non, inquit, fratres sunt segregati, sed Macarius; nam diligebat eum. Macarius autem abbas, a sene se segregatum esse audiens, fugit ad paludem; atque ille reperit eum a 161 culicibus perforatum. Cui : Tu, inquit, segregasti fratres, iique, ecce, secedere pote- rant in vicum. Ego vero te segregavi, tuque velut pulchra virgo in interius cubiculum huc fugisti. At ego vocatis fratribus didici, nihil horum factum esse. Prospice igitur et tu, frater, ne a daemonibus illusus fueris; nam nihil vidisti, sed poenitentiam age pro delicto tuo. Ille respondit: Si vis, da mihi poeniten- tiam. Videns igitur senex humilitatem eius: Vade, inquit, ieiuna tribus hebdomadis, semel singulis hebdomadis comedens. Haec enim erat exercitatio eius perpetua, per hebdoma- das ieiunare (4). » Macarium Tolet:xóv Alexan- drinum esse supra ostendimus (5). Eum vero iterum aliam ob causam in palude Scetis se- disse scimus (6). « Proficiscens aliquando Macarius abbas cum fratribus per Aegyptum puerum audivit matri suae ita loquentem Mater, dives qui scula legis sic inscripta : Κεφάλαια τοῦ ἁγίου Μα- τοῦ λογοθέντου ρr. Opuscula vero maxi- mani partem compilata esse iam levi eorum cum stionum Appendice altera sub III. homiliis comparatione intelligitur. Macarius Aegyptius § VIII; infra in harum Quae- me, et diligo eum. Quo audito sermone Maca- rius abbas admiratus est. Tum fratres : Quid, inquiunt, hoc verbi est, pater, quod admire- ris? Senex respondit: Revera Dominus noster dives est, et diligit nos, ipsi autem nolumus ei obtemperare; inimicus contra noster diabolus pauper est, oditque nos, et nos diligimus im- puritatem eius (7). » Digna sane haec expli- catio, quae ad posteròs transferatur. « Rogans Poemen abbas eundem multis cum lacrimis: Dic mihi, inquit, quomodo salver. Cui senex respondit: Quam quaeris rem, iam B recessit a monachis (8). » Poemen et Ioseph abbates Rufinus in Pispir vidisse se tradit (9): sed Poemen abbas etiam in Scete vixit (10). « Macarius abbas aliquando adiit Antonium abbatem. Quocum collocutus, cum in Scetim reverteretur, fratribus obviam 162 venienti- bus inter sermocinandum: Antonio, inquit, abbati dixi, nos non habere in loco nostro oblationem. Sed Patres aliis de rebus disserere coeperunt, nec quaesierunt amplius discere responsum senis, neque ipse prolocutus est. Hoc igitur quidam ex patribus dixit : Si vide- rint patres, e fratrum memoria excidere, ut de C re iis utili interrogent, adigunt se ipsos, ut principium sermonis proferant; quodsi vero a fratribus non adigantur, sermonem non persequuntur, ut ne deprehendantur locuti non interrogati, videaturque loquela otiosa esse (11). » Macarium Aegyptium ad S. Anto- nium profectum esse iam supra comperi- mus (12); unde haud inepte discipulus S. An- tonii sensu latiore a Rufino appellari nobis visus est (13). « Paphnutius abbas, Macarii abbatis disci- pulus, hoc retulit: Rogavi, inquit, patrem meum, ut mihi diceret verbum. Is autem: Neminem, inquit, laeseris, nec quemquam condemnaveris. Haec observa et salvabe- SS. MACARIORUM AEGYPTII ET ALEXANDRINI (1) Coteler. Mon. Eccl. Graec. T. 1 p. 533 s. v. (2) § 33 p. 152. (3) Coteler. I. 1. p. 533 § IX; infra in Append. 1. (4) Ibid. p. 537 § XXI; infra in Append. I. (5) Cf. §§. 24, 25 p. 101. 106. (6) Cf. supra p. 67. 89. (7) Coteler. 1. 1. p. 539 § XXIV, infra in Ap- pend. 1. (8) lbid. p. 539 § XXV, infra in Append. 1. (9) Rufin. Hist. Eccl. lib. II cap. 8, ed. Basil. 1. p. 246, Rufini Opp. ed. Vallarsi p. 278 sq., Migne p. 517. Cf. infra § 42 p. 176. (10) Coteler. 1. 1. p. 587. 655 s. v. Poemen § IV. § CLXXX. (11) Coteler. 1. 1. p. 559 sq. § XXVI, infra in Append. I. (12) § 33 p. 150. (13) Supra § 26 p. 112.

ms (1). » Paphnutius, quanquam Palladio A phthegmatis a Cotelerio editis hae tres histo- quidem teste Macarii Alexandrini discipu- lus (2), etiam in Scete degisse legitur (3); primum tamen in solitudine Thebaidis eum habitasse verisimile est (4). a Macarius abbas dixit: Noli dormire in cella fratris, quem mala fama petiit (5). » a Ad Macarium abbatem in Scete quondam accesserunt fratres, nec quidquam invenerunt in cella eius nisi aquam putridam. Itaque ei : Abba, inquiunt, ascende in pagum, et refi- ciemus te. Quibus senex respondit: Nostis, fratres, pistrinum illius hominis in pago? Di- cunt Etiam. Deinde senex : Ego quoque novi. Nostis et praedium illius hominis, 163 ubi fluvius salit? Aiunt: Novimus. Senex: Et ego, inquit, novi. Quando igitur placet, vobis mihi opus non est, sed ipse mihi adporto (6). » Haec exercitationis virtus cum ceteris, quae de Macario Aegyptio percepimus, optime con- sentit. Paphnutius abbas, Macarii abbatis disci- pulus, retulit, senem dixisse: Quando puer eram, buculas cum aliis pueris pascebam, qui perrexerunt furatum ficus. Dumque currunt, una ex iis cecidit, quam tollens comedi. Quo- ties igitur rei eius memoria redit, plorans se- deo (7). » De Paphnutio Macarii abbatis dis- cipulo monuimus (8). Haec quidem de Macario Aegyptio insunt Apophthegmatis a Cotelerio editis s. v. Ma- carius Aegyptius. Sed evolventi mihi cetera Apophthegmatum capita tribus aliis locis Ma- carii, ut videtur, Aegyptii mentio occurrit (9). Quos quidem locos supra iam cognovimus at- que recensuimus (10). « Macarius Tolixós ille abbas aliquando ad (1) Coteler. I. pend. I. p. 540 § XXVIII, infra in Ap- (2) Cf. § 19 p. 75. (3) Coteler. 1. 1. p. 649 s. v. Paphnutius § IV. Cassian. Coll. III, 1. (4) Hist. Laus. ed. Meurs. cap. 63 Opp. Meurs. 1. 1. p. 524 sq. Animadvertendum est, in capite de Paphnutio Historiam Lausiacam codicum Vin- dobonensium a Meursiana ita differre, ut vix uno verbo consentiat. Cf. Palladii Historiam Lausiacam ad codicis Vindobonensis fidem a nobis breviter de- lineatam, infra huic editioni Historiae Lausiacae praepositam. (5) Coteler. 1. 1. p. 540 § XXIX; infra in Ap- (6) Ibid. p. 541 § XXX, infra in Append. 1. (7) Ibid. p. 546 § XXXVII, infra in Append. 1. (8) Modo p. 162. not. 7. (9) Coteler. I. 1. T. 1 p. 372. 443. 451. s. vv. sis § L (10) Supra § 32 p. 151. 148. 150. (14) Coteler. Eccl. Graec. Mon. T. I s. 572 s. v. Macarias лolitınóç seu urbicus §. I; infra in ha- (12) Codices laudavimus supra § 11 p. 35 not. 2. p. 56 not. 1. (13) Supra cap. III. (14) Coteler. 1. I. p. 573 § II; infra in Append. 1. sub V. Cf. I Cor. 5, 12. 13. (15) Cf. supra p. 70. 86 sq. (16) Cf. supra p. 86 sq. (17) Coteler. l. 1. p. 573 § III; infra in Append. 1. sub V. riae referuntur: secandos palmarum ramos exiit, fratribus ip- sum comitantibus. Qui primo die ei : Veni, inquiunt, pater, nobiscum comede. Accessit igitur ille et comedit. Altero eum die iterum rogant, ut comedat. At is renuens: Vos, in- quit, filii, cibum sumatis necesse est; adhuc enim caro estis; ego vero nunc nolo mandu- care (11). » Haec historia in duobus Apoph- thegmatum codicibus Vindobonensibus s. v. Macarius Aegyptius post § XXXII perperam, ut quisque facile intelligit, inserta legitur (12). Quantopere autem Macarius Alexandrinus ci- bis abstinuerit, e Palladio didicimus (13). « Macarius abbas convenit Pachomium abba- tem Tabennesiotarum. Quem Pachomius inter- rogans Si, inquit, fratres disciplinae ordinem non servant, bonumne est corripere eos? Res- pondit Macarius abbas Castiga et iuste eos iudica, qui tibi subiiciuntur; extra vero iudi- caveris neminem; nam scriptum est: Nonne de iis, qui intus sunt, vos iudicatis? Nam eos, qui foris sunt, Deus iudicabit (14). » Macarium Alexandrinum cum Pachomio congressum esse, a Palladio accepimus (15). Ceterum e C colloquio isto denuo probatur, Macarium Alexandrinum iam ante annum 348, quo qui- dem mortuus est Pachomius, non exigua vir- tutis et asceseos fama excelluisse (16). Macarius abbas aliquando per quatuor inte- gros menses quotidie visitabat fratrem quen- dam, neque unquam, ne semel quidem, in- venit eum vacantem ab oratione. Admiratus igitur dixit: Ecce, terrestris angelus (17)! » Cellularum monachi singuli in cellis degentes 164 § 39. De Macario Alexandrino in Apo- sola die sabbati et dominica 165 convenire Agathon 1, Zacharias § 1, Theodorus Phermen- rum Quaestionum Appendice altera sub V. VITAE.

SS. MACARIORUM AEGYPTI ET ALEXANDRINI verbis subibunt. » solebant in ecclesia (1); e quorum fortasse A crucifigentibus Christum iudicium ex Apostoli numero ille frater fuit, quem Macarius Alexan- drinus Cellularum presbyter tot menses quoti- die adiens semper orantem invenit. Expositis igitur iis, quae in Apophthegmatis illis de Macario Alexandrino reperiuntur, ad appendicem Apophthegmatum ineditam trans- ire licebit. § 40. Etenim in ea appendice, cuius codicem in bibliotheca Caesarea Vindobonensi adii (2), tres historiae de Macario exstant, quarum ul- timam de mortuo ad refellendum Hieracitam haereticum a Macario Aegyptio resuscitato cum lectoribus communicavimus (3). Reli- B quae, quarum una in codicis fol. 148, altera fol. 161, 1 habetur, latine redditae hae sunt : * Dixit Macarius abbas Quid iudicas inter- fectores et adulteros et sepulchrorum depila- tores, et si quis alius eiusmodi legis violator? Habent iudicem suum. Immo inquire non modo in aliena facinora, sed etiam in delicta tua saepe praemeditata, et te ipsum saepenu- mero invenies illis peiorem. Nam tu quoque lascivis oculis non raro circumspexisti; id quod, ut ipse scis, verum iam est adulterium. Saepe etiam fratri tuo maledixisti, neque ignoras, hac de re Dominum revelasse, dicen- tem quemque ad fratrem suum « fatue,» reum esse gehennae ignis. Atque, quod om- nium atrocissimum est, vel indignus fortasse ad sancta et intemerata eius mysteria accedis, ita ut reus fias corporis et sanguinis Christi. Ille igitur, quem iudicas, merum hominem occidisse deprehenditur; tu vero deprehen- deris Christum ipsum occidens mortisque eius reus, quum indignus participes intemeratum corpus et sanguinem. Legis enim: Qui indi- gne manducat et bibit, reus est corporis et sanguinis Christi et iudicium sibi manducat et bibit; hoc est: Sicut Iudaei illi occiderunt eum, ita et ii, qui indigni corpus et sanguinem D eius sumunt, idem faciunt. Nam verisimilli- mum est, et eum, qui purpuram regiam scin- dat, et qui eam maculet, 166 eandem mortem pati. Unde et qui corpus eius aliquando per- forarunt, et qui nunc inquinant illud, quippe impura ipsum mente percipientes, idem cum (1) VV. PP. Rosw. lib. II cap. 22 p. 478, 1 ; Hist. Laus. ed Meurs. cap. 70 Opp. Meurs. lib. I p. 532. Cf. supra § 28 p. 117. (2) Hanc appendicem descripsimus supra § 11 p. 56, codicem ibid. not. 1. (3) Supra § 14. p. 49 sqq. a Alias confessus est, Macarius abbas : Quum iunfior essem cursque in cella vacarem, in eremum profectus mecum reputans dixi : Cui occurris, eum interroga pro utilitate tua. At- que puerulum inveni boves pascentem, cui : Quid, inquam, faciam, puerule, quia esurio? Is mihi Comede, inquit, tandem. Tum ego : Co- medi, sed iterum esurio. Ac rursus mihi dixit: Ergo iterum comede. Similiter et ego: Saepenu- mero, inquam, comedi, denuoque semper esu- rio. Ad haec ille respondit: Non multum abest, ut asinus sis, abba, quippe qui semper vesci velis. Itaque nactus utilitatem discessi (4).: Etsi perpulchrae hae duae historiae reapse utrique Macariorum bene conveniunt, tribue- rim tamen eas Aegyptio; et alteram quidem propter similitudinem doctrinae cum homiliis eius, alteram obipsius nexum cum historia de mortuo ad refellendum Hieracitam resuscitato, quae in codice proxime subiuncta ad eundem Macarium respicit (5). § 41. Superest, ut vitas aliorum Sanctorum, in quibus Macariorum nostrorum mentio fit, examinemus. Quem in finem singula volumi- na AA. SS. Bollandi diligenter evolvimus, sed fructus paucos percepimus. Macarius Alexan- drinus in fine epistolae « Ammonis episcopi ad Theophilum papam Alexandriae de con- versatione et particulari vita S. Pachomii et Theodori » memoratur, ubi cum beato Pior, Aelurione, Ammonio et Isidoro, anachoreta- rum omnium antiquissimo, etiam beatus Ma- carius iis adnumeratur, quos in monte Nitriae. Ammonius episcopus viderat el magnopere admiratus erat (6); Macarium igitur Alexan- drinum intelligendum esse verisimillimum est. Praeterea inter reliquias ecclesiae Senonensis 167 Macarii abbatis recensentur reliquiae, quae num alterutrius ex nostris Macariis sint, certo dicere nequis (7). Rursus Macarii men- tio fit in vita Iusti episcopi Lugdunensis ab anonymo quodam descripta, quae prodiit c codice XXXIII Reginae Sueciae. lustus enim episcopus exeunte saec. IV Aegyptum petierat. In cuius vita scriptor incognitus haec verba (4) Textum graecum e codice descriptum legis in- fra in harum Quaestionum Appendice priore sub V 1.2. (5) Eius textus graecus legitur e codice descri- plus infra in harum Quaestionum Appendice priore sub V, (6) AA. SS. Boll. Mai. T. III p. (7) Ibid. Mai. T. VII p. 131, F.

facit Ego autem ipse sanctum quendam A Pater, ego a te volo benedici. Cumque presbyterum paene iam nonagenariam aeta- fecissent preces, sederunt. Eam autem ro- tem agentem vidi, cuius mihi relatione haec comperta sunt; nam in sermone eius quasi sanctae historiae fides inerat. Referebat, se in illis eremi partibus diu moratum fuisse, nec solum vidisse beatissimi nominis Iustum, sed etiam familiaritate eius usum fuisse, ac magni- ficum apparuisse inter illos, qui tunc in ere- mo revelationibus atque virtutibus tanquam magna luminaria refulgebant, sanctum Macha- rium, Pafnutium ceterosque, quorum sancti- tatis fama per Orientem vigebat.(1). » Bollan- distae Macarium Aegyptium Scetis abbatem, ubi etiam Paphnutius abbas degebat, intelligi haud temere arbitrati sunt (2). Verbis, « tan- quam magna luminaria refulgebant,» scriptor anonymus ad Rufini librum respicere vide- tur (3). Denique plura leguntur de Macario Aegyptio in vita S. Apollinaris Syncleticae, Dorotheus nuncupatae, quam iam accuratius pertractemus. Summa autem rerum, quae eius vita continentur, huc redit: Apollinaris virgo, Anthemii imperatoris filia, vitae monachicae studio acta, quum sancta loca invisisset et Alexandriam navigasset, ad sepulchrum S. Mennae venit. Inde patres Scetis aditura, ubi prope paludem in fontem, C qui fons Apollinaris postea appellari solebat, incidit, lecticario et comite itineris eunucho dormientibus, vestes mutavit habituque mo- nachico, quem secum reconderat, induto, in paludem effugit. 168 Ubi multos annos cum daemonibus certans, corpus a culicibus ex- esum pelli testudinis simile gerebat. Postea a Deo edocta, ut interroganti nomen ipsius Do- rotheus diceret, e palude egressa est eunu- chus ab omnibus habita. « Cum esset autem mane, occurrit ei S. Macarius, et dicit ei: Be- nedic, pater. Illi autem data sibi invicem ca- ritate ambulabant in solitudine. Interrogavit D vero Dorotheus dicens : Pater, quis es? Ille autem dixit: Ego sum Macarius. Is vero di xit Fungere officio caritatis; sine me habi- tare cum fratribus. Praebuit autem ei quoque cellam protinus (4). » Isto igitur loco die no- ctuque orans acerrime certabat. « Quodam au- tem die abbas Macarius venit in eius cellam, et dicit ei Fungere officio caritatis, bone fra- ter; emitte nobis preces. Illa vero dicit : gavit abbas Macarius dicens: Dic mihi, frater, undenam venis, et quod est tibi no- men? Illa vero dixit: Vocor Dorotheus, et cum audiissem de sanctis, qui hic sunt, Patribus, : volui una cum iis habitare, si sim dignus. Dicit autem ei rursus senex : Quodnam opus facis? Ea vero dicit: Faciam, si quid me iu- bes. Is autem ostendit ei, ut faceret catenam. Deus vero volens ostendere eius animi forti- tudinem, non declaravit abbati Macario, eam esse feminam, sed is tanquam virum eunu- chum eam esse putabat. Multas autem cura- tiones Deus per eam peregit (5). » Ac sanctae quidem una sola erat soror, capta a daemone, qui lacerare eam coepit et dicere: Nisi in solitudinem me tuleritis, non egrediar ex ea. Tandem imperator magno cum comitatu eam ad patres solitudinis dimisit. a « Cumque ii venissent in Scetim, novit S. Macarius, pro- pter quamnam causam adsint in illo loco, iisque progressus obviam, excepit eos et dixit Quid huc acceditis, o filii? Illi vero dixerunt Noster inprimis pius imperator Anthemius misit filiam suam, ut per Deum curetur et preces vestras. Cum eam autem ac- cepisset a 169 cubiculario, deduxit eam ad abbatem Dorotheum, et dicit ei: Fungere offi- cio caritatis, quoniam est filia imperatoris, et opus habet patrum precibus et vestris. Ora pro ea, ut curetur. Haec est enim merces tua. Haec autem cum audiisset, coepit flere et di- cere Quisnam ego sum peccator, quod de me talem concepisti opinionem? Flexisque genibus dicebat: Concede mihi, pater, ut mea peccata defleam; nam multa sunt. Ego enim sum imbecillus, planeque rudis et igna- rus ad hanc rem. Dicit ei abbas Macarius: An non sunt etiam alii patres, qui per Deum si- gna faciunt? Sed tamen haec remansit mer- ces. Illa vero dicit: Fiat Dei voluntas, et mota poenitentia eam accepit in cellam, et novit eam esse sororem, flensque conquievit. Eam autem amplexa dixit: Bene venisti, soror. Dei vero opere fuit os obstructum daemoni, ne argueret ancillam Dei, quod esset femina. Cum autem daemon eam diu affligeret, per preces eum domuit (6). » Sanata demum filia domum rediit cum magna civitatis laetitia. Sed postmo (4) Ibid. Sept. T. I p. 373 cap. 4. (2) Ibid. p. 374 not. f. Cf. supra § 58 p. 162. (3) VV. PP. Rosw. lib. Il cap. 28 p. 479, 2; Ru- fini Opp. ed. Vallarsi p. 193, Migne p. 450. (4) AA. SS. Boll. Ian. T. 1 p. 260 cap. 3. (5) Ibid. (6) Ibid. cap. 4. VITAE.

CAPUT VIII. dum diabolus eam rursus ita subiit, ut prae- ▲ gnans videretur. Examinanti autem ista impe- ratori instigante diabolo respondit, a mona- cho Dorotheo allatum sibi stuprum esse. Sa- tellitibus igitur irati principis in Scetim missis Dorotheus ipse se obtulit, abeuntemque totus conventus tristitia afflictus precibus suis pro- secutus est. « Sciebat enim abbas Macarius, in illo nihil esse mali. » Ad aulam deductam quum imperator uxorque eius excepissent, ac se detecta veritate dimissuros eam esse promisissent, filiam ipsorum se illa exhibuit, sororeque sanata post paucos dies in Scetim reversa est, ubi mox e mundo se exituram in- telligens abbati Macario: « Fac,» inquit, « of- B ficium caritatis. Si contigerit me e vita exce- dere, ne me componant monachi. Is vero di- cit ei: Quomodo potest hoc fieri? Ea autem consummata venerunt sancti patres, ut san- ctum eius corpus lavarent. Viderunt autem eam esse sexu feminam, et exclamarunt di- centes Gloria tibi, Christe, qui multos habes sanctos occultos. Admiratus 170 est autem abbas Macarius, quod hoc sibi non fuisset revelatum. Una vero nocte videt visionem, quae ei dicit: Ne angaris propterea. Oportet enim te coronari cum sanctis patribus, qui sunt a saeculo. Tunc ei narravit vitam et no- men beatae. Allatisque sanctis eius reliquiis eam posuerunt ad Orientem sanctae ecclesiae in antro abbatis Macarii cum gaudio et gloria, usque in hodiernum diem, per Deum et sanctos patres, et post sanctae dormitionem per- aguntur curationes gratia et clementia Domini nostri Iesu Christi, cui gloria et potentia in saecula (1). » Quem quidem Macarium non, ut perperam statuit Bollandus, Alexandrinum, sed Aegyptium fuisse, qui in Scete habita- vit, et praesagii seu prophetiae spiritu excel- luit, facile elucet. Quanti autem feceris illam, quam aequalis scripsisse fertur, historiam, ipse videto. Plura in VV. SS. Bollandi de Ma- cariis nostris ego non offendi. TERIQUE RERUM ECCLESIASTICARUM SCRIPTO- SS. MACARIORUM AEGYPT|| ET ALEXANDRINI SANCTORUM MACARIORUM AEGYPTII ET ALEXAN- DRINI EXILIUM SUB LUCIO ARIANO ALEXAN- DRIAF EPISCOPO. SOCRATES, SOZOMENUS, CE- RES DE IISDEM. QUANDO MEMORIA SANCTO- RUM MACARIORUM AEGYPTII ET ALEXANDRINI AGATUR. § 42. Saepius locuti sumus de Aegypti senum persecutione a Lucio Arianorum Alexandriae episcopo excitata (2), in qua quoniam praeter alios abbates etiam Macarii nostri in exilium missi sunt, id quomodo gestum sit, enarran- dum est. Rei autem testes sunt Rufinus, quem persecutiones istae ipsum petiere, deinde So- crates, Sozomenus et Theodoretus, qui Rufini enarratione innituntur. Athanasio a. 373 mortuo Petrus ab episco- pis provinciae monachisque in locum eius substitutus est. Praefectus autem urbi impius, ethnicorum et Iudaeorum manu convocata, Petrum eiecturus ecclesiam occupavit, quam milites turpiter 171 profanarunt, nec non multas virgines stupraverunt aliasque fustibus contusas ne sepeliri quidem passi sunt. Pau- cis post diebus Lucius Arianus militibus cin- ctus ab Euzoio Antiochiae praesule, Ariano- rum tunc principe, in episcopatum Alexan- driae intrusus est. Qui statim alios minis, vin- culis, tormentis, alios pollicitationibus a fide Nicaena avocare studuit, eosque, qui resiste- bant, Heliopolim in Phoenicia, ubi idola co- lebant omnes, deportandos curavit; murmu- rantes vero ad metalla Phennensia et Proco- nensia deducebantur, inter quos haud pauci fuerunt monachi (3). Alexandria igitur sub- acta episcopisque provinciae Neocaesaream, quam urbem Iudaei inhabitabant, in exilium missis, milites ad monasteria solitudinum di- recti sunt, cui expeditioni ipse interfuit Lu- cius. Nam recte Sozomenus: a Fidei, » in- quit, « senum adhaerebat multitudo vulgi, quippe quod veritati indulgere crederet eos, qui virtutem factis ipsis profiterentur, » et : « Unde Lucius, quum bene intelligeret, fieri non posse, ut Ariani devincerent catholicos, nisi monachos istos ad partes Arianorum de- duxisset, eos vi cogere aggressus est, quibus persuadere verbis non poterat (4). » Atque in eremo, quo milites venerunt, teste Rufi- no Macarius et Isidorus aliusque Macarius atque Heraclides et Pambus Antonii disci- puli per Aegyptum et maxime in Nitriae de- serti partibus » sederunt (5), ac tria millia (1) Ibid. p. 261 сар. 6. (2) Supra § 6 p. 16, § 27 p. 113, § 33 p. 152. (3) Petri episcopi epistola in Theodoret. Hist. Eccl. lib. IV cap. 19, Opp. ed. Noesselt Halae 1771. 8°. T. III p. 987 sqq. (4) Sozom. Hist. Eccl. lib. VI cap. 20 ed. Vale- sii Mog. 1677 p. 662. (5) Ruf. Hist. Eccl. lib. Il cap. 4 ed. Basil. I. p. 242; Rufini Opp. ed. Vallarsi p. 271, Migne Pa- trot. T. XXI p. 511.

simul virorum aut amplius per solitudinem A vere domiciliis? In hoc loco depulsi undique dispersorum oppugnabantur (1). Qua de re Rufinus ita scribit : « Quae praesens vidi lo- quor, et eorum gesta refero, quorum in pas- sionibus socius esse promerui. Hi ducebant exercitum Domini, non mortalibus telis, sed fide religionis armatum, exercitum moriendo vincentem, et qui sanguinis sui profusione victor Christum sequeretur ad coelum. Qui que dum in tabernaculis positi et orantes exspectarent interfectores suos, delatus est ad eos homo olim membris omnibus et prae- cipue pedibus aridus. 172 Sed cum ab iis in nomine Domini oleo funsset perunctus, statim B confirmatae sunt plantae eius. Et dicentibus iis: In nomine Iesu Christi, quem Lucius persequitur, surge et sta in pedibus tuis, et redi in domum tuam, continuo exsurgens et exsiliens benedicebat Deum, ostendens quia vere erat in iis Deus (2). » Narratis deinde caeci illius hominis et catulorum leae- nae sanationibus, quas Macarii Alexandrini virtute factas iam attulimus, Rufinus sic per- git: Sed in his omnibus Lucius non erubuit, nec aliquid reverentiae virtutum mirabilibus detulit; quin immo iubet patres ipsos ablatos a grege suo, immo clam raptos, in insulam quandam Aegypti paludium deportari, in qua compererat, neminem prorsus esse Christia- num, quo per hoc vel absque solatiis vel absque consuetis actibus viverent. Senes igi- tur cum duobus solis pedissequis noctu ad in- sulam deducuntur, in qua erat templum quod dam summa veneratione a loci incolis ob- servatum. Cumque primum navicula senum oram soli illius contigisset, ecce subito sa- cerdotis templi illius virgo filia correpta spi- ritu, cum ingenti vociferatione et clamoribus usque ad coelum datis, agi per medios popu- los coepit, et crebros ducens rotatus, stri- dens huc atque illuc rabida ora vibrare. Cumque ad spectaculum tam ingentis mon- stri, maxime quod esset sacerdotis filia, qui in honore praecipuo apud illos erat, populi convenissent, per auras eam raptam sequen- tes perveniunt usque ad naviculam senum. Ibi vero proiecta eorum pedibus et prostrata clamare coepit: Quid venistis huc, o servi Dei summi, antiquis nos et veternosis evol- (1) Ibid. lib. Il cap. 3 ed. Basil. I. p. 342, V:l- larsi p. 270 sq., Migne 1. 1. (2) Ibid. lib. Il cap. 4 1. 1. (3) Ibid. ed. Basil. 1. p. 243, ed. Vallarsi p. 272 sqq., Migne p. 512 sq. PATROL. GR. XXXIV. latebamus. Quomodo vos nequaquam latere potuimus? Cedimus antiquis sedibus, populos vestros terrasque recipite. Cum haec diceret, increpatus ab iis erroris spiritus effugatur, et puella sana una cum parentibus suis iace- bat ad pedes nostri temporis apostolorum. Qui talibus exordiis praedicantes iis fidem Domini nostri Iesu Christi, in tantam conversionem repente eos perduxerunt, ut statim die ipsa manibus 173 suis antiquissimum templum et in summa veneratione habitum destruerent, et ecclesiam confestim aedificarent. Nec ad de- liberandum spatio temporis eguerunt, quibus fidem rerum fecerant non verba, sed virtus. Sed hoc cum fuisset Alexandriae nuntia- tum, veritus Lucius, ne forte etiam suorum in eum odia justa consurgerent, qui aperte iam bellum non hominibus, sed Deo indice- ret, occulte eos revocari et in eremum remit- ti iubet (3). » Hucusque Rufinus de senum exilio. Socrates claudi illius hominis sanatio- nem non exposuit, sed haec tantum scripsit quae sequuntur: « Cumque ad locum ipsum pervenissent, viros deprehenderunt solitis studiis et exercitationibus occupatos, orantes scilicet, morbis medentes, daemonia eiicien- tes (4). » De senibus in exilium pulsis Socra- tes : « Quoniam igitur, » inquit, « admirabiles illi viri omni violentia, quae ipsis infereba- tur, superiores exsisterent, animum tandem despondens Lucius duci exercitus mandavit, ut patres monachorum in exilium mitteret. Illi autem erant Macarii duo, Aegyptius et Ale- xandrinus. Viri igiturilli deportati sunt in insu- lam, in qua nullus erat Christianus (5). › Cur Socrates solos Macarios nominet, nisi eos principes senum duxerit, non intelliges. Cete- rum in enarranda ipsa exilii senum historia Rufini, quem persecutionis istius testem lau- dat (6), vestigiis aperte ingreditur. Sozome- nus illam claudi hominis curationem his allegat verbis: « Eo ipso tempore, quo mili- tes in eos impetum facturi erant, traditus ipsis quidam esse dicitur, cuius artus iamdu- dum ita arefacti erant atque extenuati, ut pedibus insistere non posset... (7), » vocabulo « Lézera » « dicitur » fortasse Rufinum signi- ficans, a quo id acceperat. De senibus a Lucio (4) Socrat. Hist. Eccl. lib. IV cap. 24 ed. I. p. 239. (5) L. 1. (7) Sozom. Hist. Eccl. lib. VI cap. 20 ed. I. p. VITAE.

SS. MACARIORUM AEGYPTII ET ALEXANDRINI (1) Ibid. p. 662. tunc monachorum praefectos fuisse acce- pimus Macarios duos, de quibus iam antea diximus, et Pambo 174 atque Heraclidem ceterosque Antonii discipulos (1). » Sed et ipse cum Rufino consentit, hoc solo discrimine, quod in Sozomeni historia de ista sacer- dotis filia a Macarius eiusque comites » dae- monem obiurgant, et in fine Lucius occulte praecipit, « ut, qui eum Macario essent, ad sedes suas et in solitudinem revertantur (2) ». Theodoretus denique, quum de crudelitatibus in persecutione ista perpetratis ad literas Petri episcopi (3) delegasset, de exilio senum haec verba facit: « Viri sunt in Aegypto, qui angelorum conversationem aemulantes ab urbium tumultibus se subduxerunt, vitamque in solitudine agere maluerunt. Ubi arenosum ac sterile solum fertile reddentes fructum Deo suavissimum pulcherrimumque ferunt virtu- tem, quam sibi tanquam legem imposuerunt. Cuius quidem disciplinae duces cum alii mul- ti exstitere, tum optimus religiosorum ordi- num magister fuit Antonius ille celeberrimus, qui ad virtutis palaestram monachis solitu- dinem evexit. Eius igitur viri discipulos ipse enim cum maximis et pulcherrimis one- ribus ad tranquillos portus appulerat - miser iste et infelicissimus [Lucius] insectatus est, ac divinorum illorum coetuum duces, cele- brem illum Macarium, et alterum eiusdem nominis, nec non Isidorum aliosque de spe- luncis abductos in insulam quandam rele- gavit, quae ab impiis hominibus habitata nullum unquam pietatis magistrum habuerat. Cumque insulae orae appropinquasset navi- gium, daemon, qui ibi colebatur, consecra- tum sibi deserens simulacrum, quod anti- quum eius fuerat domicilium, filiam sacer- dotis ad insaniam concitavit et furibundam ad litus deduxit, quo navim remiges appule- rant (4). » Cetera, quae sequuntur, ad id, quod e Rufino didicimus, plane redeunt. In fine Theodoretus: «Haec,» inquit, « ubi in urbe innotuerunt, omnium illico factus est con- cursus Lucium obiurgantium et divina se ira plectendos dicentium, nisi divinus ille sancto- tumultum extimescens Lucius sanctis viris, ut ad speluncas suas redirent, concessit (5).» exagitatis Sozomenus haec refert: «Cuiusmodi A rum chorus dimitteretur. Ita 175 civium De exilio quidem senum haec nobis in me- dium proferenda erant. Persecutionem vero istam monachorum Lucius, urbis praefectus, eiusque satellites non tam suo Marte, quam lege Valentis imperatoris innixi egisse viden- tur. Socrates enim de lege quadam loquitur, qua Valens praecepit, « ut [orthodoxi], qui Alexandriae et in reliqua essent Aegypto, fu- garentur (6). » Ceterum Valens a. 373, pri- ma Ianuarii die, legem sancivit, cuius tenor hic est : « Quidam ignaviae sectatores deser- tis civitatum muneribus captant solitudines ac secreta, et specie religionis cum coetibus Monazonton congregantur. Hos igitur atque huiusmodi intra Aegyptum deprehensos per comitem Orientis erui e latebris consulta praeceptione mandavimus, atque ad munia patriarum subeunda revocari, aut pro tenore nostrae sanctionis familiarium rerum carere inlecebris, quas per eos censuimus vindican- das, qui publicarum essent subituri munera functionum. pp. Byritho Kalend. Ianuar. Valentiniano et Valente AA. Coss. (7). » Quo igitur in decreto non propter vitam, quam degunt, monachicam, verum quia munera civilia et curialia effugere velle putabantur, sectatores ignaviae dicuntur. Simili ex causa alii quoque imperatores, inter quos Constan- tinus, curiales sacerdotes fieri vetuerant (8). Neque vero de quovis monacho, neque no- minatim de munere militari lex illa loquitur, sed de hominibus, qui desertis muneribus publicis, specie religionis cum monachis de- gunt; eos enim aut ad munia patriae obeunda retrahi, aut re familiari spoliari iussit. Quan- quam inimicos catholicorum lege turpiter abuti facile potuisse, nemo non intelligit. Prosper quidem Aquitanus legem a Valente datam esse tradidit: « ut monachi militarent, nolentes fustibus necarentur (9). » 176 Quod quidem etsi lege non exprimitur, magnam certe crudelemque fuisse monachorum perse- cutionem, a Valente excitatam, e S. Chryso- (2)». (2) Ibid. p. 663 in fine. (3) Exstant in Theodoret. Hist. Eccl. lib. IV cap. 19, Opp. ed. Noesselt T. III p. 987 sqq. (4) Theodoret. Hist. Eccl. lib. IV cap. 18 ed. I. p. 985 sq. (5) L. 1. p. 986 sq. (6) Socr. Hist. Eccl. lib. IV cap. 24 ed. 1. p. 238. (7) Cod. Theodos. XII, 1, 63. (8) Constantinus Cod. Theodos. XVI, 2, 3. 6; Valentinianus ibid. XVI, 2, 17. (9) Prosp. Aquitan. Chron. integr. P. I, Migne Patrol. T. LI p. 583.

stomi libris adversus oppugnatores vitae mo- A millima ea, quae de virtutibus Macariorum Ru- nachicae (1) discimus. Restat ut Macariorum mentionem, quam data persecutionis istius narrandae occasione Rufinus fecit, breviter hic subiungamus. Is enim, quum temporum illorum historiam de- scripsisset: « Florebat, » inquit, « igitur Ae- gyptus ea tempestate non solum eruditis in christiana philosophia viris, verum etiam his, qui per vastam eremum commanentes signa et prodigia Apostolica simplicitate vitae et cor- dis sinceritate faciebant. Ex quibus interim, quos ipsi vidimus, et quorum benedici mani- bus meruimus, hi sunt: Macarius de superiori eremo, alius Macarius de inferiori, Isidorus in " Scyti, Pambus in Cellulis, Moyses et Benia- min in Nitria, Scyrion et Helias et Paulus in Apeliote, alius Paulus in Focis, Poemen et Ioseph in Pispiri, qui appellabatur mons Antonii. Sed et alios quamplures huiuscemodi viros in Aegypti partibus habitare, fideli com- perimus auditu (2). Inter Aegyptum supe- riorem et inferiorem si distinguitur, superioris eremi Macarium Aegyptium Scetis incolam, inferioris Alexandrinum Cellularum presbyte- rum fuisse crediderim. finus in Continuatione Historiae Ecclesiasticae Eusebii scripserat (6), alludere videntur. E fontibus denique incognitis Socrates haec nova adiecit: « Erat porro [Macarius Aegyptius] reve- rendus pariter ac severus in illos, qui ipsum adibant. Macarius vero Alexandrinus, cum usquequaque similis esset Aegyptio, eo tan- tum discrepabat, quod hilaris fuit erga eos qui ad ipsum accesserant, et urbanitate quadam iu- niores ad disciplinam monachicam allexit (7). » Cetera igitur, ex Evagrio deprompta, ad duas Macarii Aegyptii historias de causa, cur iniuria- rum ab hominibus inflictarum recordatione memoriae vim corrumpamus, a daemonibus vero acceptarum reminiscendo non laedamus, et de abstinentia, qua Evagrium siti oppressum umbra contentum esse iusserat, redeunt (8). So- zomenus de Macariis pauca retulit ex Historia Lausiaca, hoc tamen praemisso exordio : « Or- diar autem ab Aegypto, et a duobus Macariis, celeberrimis rectoribus, qui in Scete et in monte regionis illius praefuerunt. Quorum alter qui- dem Aegyptius fuit, alter modixós i. e. urbicus dicebatur. Erat enim oriundus ex urbe Alexan- dria. Nec non uterque ob divinam praescien- tiam ac philosophiam admirabilis et daemo- § 43. Socratis, Sozomeni, Suidae, Nicephori Callisti, aliorumque rerum ecclesiasticarum C nibus formidabilis multa miracula et cura- scriptorum, qui non tam suo Marte, quam e tiones stupendas perfecit (9). » Illud etiam, fontibus illis primariis, quos hucusque exa- quod supra monuimus, Sozomenus solus nos minavimus, de Macariis tradunt, locos relatio- edocet, Macarium Alexandrinum serius, quam nesque integras in medium proferre super- Aegyptium, presbyterum factum esse (10). Ce- fluum esse antea arbitrati sumus (3). Attamen terum ex Historia Lausiaca famam de mortuo a eos breviter recensere a re alienum non erit. Macario Aegyptio ad Hieracitam refellendum Et Socratis quidem tota de Macariis relatio suscitato, de aetate Macarii Aegyptii, et cur libris Evagrii innititur, exceptis paucis qui- nomen raidapioyέpwv 178 ei inditum fuerit, busdam sententiis. E quarum numero sunt historias, denique singularem Macarii Alexan- illa, quae supra ad librum secundum respicere drini continentiam tradidit (11). Praeterea So- docuimus (4); 177 sed ultima, quae e Socrate zomenus Macarium Alexandrinum « Cellula- ibi attulimus, verba haec : « Aegyptius [Maca- rum presbyterum » denuo laudat, qui non rius] tot sanavit aegros, tot obsessos a daemo- D se, sed angelum Marco semper ea, « quae a nibus liberavit, ut, quae per gratiam Dei ges- serit, separatum opus desiderent (5),» ad si- (1) lo. Chrysostomi Opp. ed. Montfaucon T. I p. 44 sqq. (2) Rufin. Hist. Eccl. lib. Il cap. 8 ed. Basil. 1. p. 246; Rufini Opp. ed. Vallarsi p. 278, Migne Pa- trol. T. XXI p. 517. (3) Supra § 11 p. 37. (4) Supra § 24 p. 111 sq. (5) L. 1. (6) Cf. supra § 27 p. 114. (7) Socr. Hist. Eccl. lib. IV cap. 23 ed. 1. p. 234. Cf. supra §. 23 p. 97. sacerdote fidelibus ad altare praeberi ius fasque est (12), » porrexisse docuerit, id quod (8) Socr. 1. 1.p. 235 sq.Cf.supra § 29 p. 119 sq. (9) Sozom. Hist. Eccl. lib. III cap. 14 ed. 1. p. 515 sq. (10) Cf. supra § 21 p. 87 sq. (11) Sozom. 1. 1. (12) Sozom. Hist. Eccl. lib. VI cap. 29 ed. 1. p. 681. Probe animadvertas, Sozomenum h. 1. inter • Macarium Cellularum presbyterum, › et ‹ Macá- rium › vel ‹ Macarium iuniorem › distinguere, ita ut verba Macario verum donatum fuit a Deo... » non de Macario Cellularum presbytero, sed de Ma- VITAE.

Theodora vero seu Pseudo-Theodorus ille A monasterii frequentantur; ibique etiam epi- haud dubie est Dorotheus vel Apollinaris stola, ab 'Amr Ben-el-'Asi monachis Wadi Habib Syncletica virgo, cuius cum Macario Aegyptio congressum exposuimus (1). Macarii scripsit, Aegyptium cum Alexandrino, Ad Macrizium venimus, Sec. XV historiae Coptorum scriptorem, e gente Arabum (2). Qui etsi praeclare scripsit, de Macariis tamen propter inscitiam multa falsa commiscuit. Sed quum liber eius rarius inveniatur, locus inte- ger nobis depromendus esse videtur, qui la- tino sermone hic est : « Ad Wâdi Habib, » inquit, quod attinet, id quod et Wadi-l-Na- trun vel planities Schthat vel planities Asquit vel Mizân-el-Colub [libra cordium] vocatur, olim centum ibi monasteria erecta erant, ex quibus postea septem Occidentem versus ad latus planitiei regionibus el-Buheira et el- Fejjam interiacentis sita, ubi campi arenosi solum sale plenum, agri aquae egeni prae- rupta saxa excipiunt, remanserunt. Incolae aquam ad bibendum e puteis hauriebant, munera iis eleemosynasque offerebant Christiani. Nunc quidem funditus diruta 181 sunt. Atque Christiani rerum gestarum scriptores tradiderunt, ex illis monasteriis Amr Ben el-'Asi septuaginta millia monacho- rum obviam venisse, quorum quisque baculum C gestabat. Quibus ille, quum ipsi se subiecis- sent, epistolam dedit hodieque apud eos re- pertam. Ad ista igitur monasteria monaste- rium Bu Macâr natu maioris, prae ceteris ce- lebratum, pertinet, in cuius conspectu multa monasteria diruta adiacent. Id olim coenobium monachorum fuit, nec patriarcha, etiamsi in cathedra Alexandriae positus, ab iis agnosce- batur, antequam ei, ut solium ipsorum coenobii occuparet, permisissent. Ac mille quingenti monachi quondam ibi habitasse dicuntur; nunc perpauci tantum incolunt. Macarii tres distinguuntur, natu maior, cuius illud fuit coenobium, Abu Macar Alexandrinus, singulis loculis ligneis recondita a Christianis D carum scriptores quod attinet, Baronius (8), Leonis Allatii Συμμικτά sive opusculo- rum graecorum et latinorum vetustiorum ac recen- tiorum libri duo, Coloniae Agrippinae 1653 lib. (2) Obiit Macrizi anno Heg. 845, Christi 1441, teste de Schnurrer Bibl. Arabica Halae 1811 p. 156. ta vel anteriores partes ocreae; restitui oleribus de collectione [decimarum] in regionibus lateris occidentalis scripta reconditur, quod mihi quidam narravit, qui ab alio, cuius oculis illa obiecta fuerat, acceperat. Abu Macâr natu maior i. e. Macarius vitam monachicam ab Antonio didicit, qui primus eorum cucullum et .aschkim h. e. cingulum e corio confectum, e quo effigies Christi cruci affixi pendet, gesta- bat, illud quidem, quo monachi cingi so- lent. Antonium quidem in monte orientali, ubi coenobium el'Araba est, invenit, quumque aliquantum temporis illic remansisset, ab eo veste monachorum indutus, in Wadi-)-Natrun habitare iussus est, quo magnus monachorum numerus ad obtemperantem confluxit. Multa autem eaque praeclarissima narrantur, in quibus et hoc memoratu dignum est, quod quinquaginta integros dies ieiunans nec cibum, nec potum sumpserit, noctesque insuper per-. vigilaverit. Praeterea palmarum foliis, quae sibi praeparaverat, victum quaesivit, neque unquam recentem panem comedit, sed oleri- bus (3) aqua palmarum foliis superfusa emol- litis 182 ipse cum monachis vescebatur, quamdiu vivebant, sine omni additamento. Hic igitur cibus eorum per totum vitae spa- tium fuit, usquedum in patriam reversi sunt. Abu Macar Alexandrinus Alexandria ad illum, quem diximus, Macarium venit, cuius in manus vota monachica fecit. Tertius accessit Abu Macar, qui episcopus factus est (4). » Sed Ma- crizium Macario Aegyptio a S. Antonio,quocum aliquantum temporis ille vixerit, vestem mona- chicam datam esse, falso narrare supra do- cuimus (5); atque in iis, quae de virtutibus. de quo eadem Palladius tradidit (6), confun- dere eum, nemo non videt. Macarius vero ille episcopus quisnam fuerit, nisi forte Hieroso- lymorum episcopus (7), ignoro.. et Abu Macår episcopus. Quorum ossa tribus Ad recentiores denique rerum. ecclesiasti- (1) Supra § 41 p. 167 sqq. (3) Pro oleribus codices arabici calceamenta tri- ex llist. Lausiaca Palladii, quam sequi hoc loco Macrizium in aperto est. (4) Macrizi Gesch. der Copten Aus den Hand- scriften zu Gotha und Wien v. Wüstenfeld, Gocuting. 1845 p. 109 sq. (5) 26 p. 112.. (6) Cf. supra p. 66. p. 55. (7) De Macario Hierosolymorum episcopo cf. Theodoret. Hist. Eccl. lib. 1 cap. 16 (8) Baronii Annales ad a. 372 N° 88, ed. Luc.. E. V p. 587 sq. VITAE.

SS. MACARIORUM AEGYPTII ET ALEXANDRINI Macarium vero, cuius festum Romani XV Ianuarii agunt, i. e. Aegyptium, in martyro- logiis latinis haud raro S. Antonii discipulum appellari, quod Bollandus observasse se arbi- tratus est (15), magnopere quidem non offen- dat, quum sensu latiore etiam Macarius Aegy- ptius Antonii discipulus dici possit. Ceterum de diebus, quibus recte colantur fastis testibus, plura qui addiscere cupit, Assemanni librum et Bollandum (16) evolvat, ubi apparatus ido- neus reperitur. Bollandus (1), Dupin (2), Fleury (3), Oudin (4), A colebantur, multitudine, dicere non ausim. Cave (5), alii de Macariis Aegyptio et Alexan- drino verba quidem fecerunt, sed rem critice dispexit solus Tillemontius (6), cuius exposi- tiones cunctis, quae ceteri habent, longe ante- cellunt, licet et ipse nonnulla perperam intel- lexerit, 183 id quod nostras quaestiones qui Jegerit, ipse inveniet. Cur Bollandus meliora non attulerit, facile inde explicatur, quod de Macariis primo insignis operis volumine dis- putandum erat, ideoque apparatus ille litera- rius, quo posteriora volumina eminent, non- dum aderat. Ad postremum Semlerus in dis- sertationibus, quas de Macariis scripsit, non vitam, sed scripta eorum examinavit (7). § 44. Superest, ut de die, quo utriusque Macarii memoria in ecclesia celebretur, brevi- ter disquiramus. Etenim martyrologia vetera latina Macario Aegyptio diem XV, Alexandrino diem II Ianuarii tribuunt. E quorum numero sunt Beda (8), Usuardus (9), Ado(10), Notker (11), martyrologium romanum (12), cetera (13). A Graecis vero uterque Macarius XIX Ianuarii co- litur, ut e Menaeis et Menologio patet (14). Haec igitur 184 diversitas unde nata sit, nisi forte emagna illius nominis virorum, qui ab ecclesia (1) AA. SS. Boll. Ian. T. I p. 1005 sqq. 84 C sqg. (2) Dupin Nouvelle bibliothèque des Auteurs ec- clésiastiques Paris 1693 T. II p. 69 sqq. (3) Fleury Histoire ecclésiastique Paris 1724 T. IV p. 220 sqq. (4) Commentarius De Scriptt. ecclesiast. T. I p. 474 s. v. Macarii tres monachi. (5) Scriptt. eccles. Hist. litt. s. v. Macarius se- nior et Macarius iunior. (6) Mémoires T. VIII P. III p. 955 sqq. 1044 sqq. cum notis in fine tomi adiectis. (7) Prior prodiit sub indice: Specimen examinis critici operum, quae ita feruntur, Macarii, sub laetissimos festosque dies Christo ab inferis ma. gnifice redeunti sacros boni ominis causa edidit 1. S. S. Sal. Thur. S. LL. S. Halae Magdeburgicae 4745; altera hoc inscribitur titulo: Specimen animadversionum in aliquot opuscula graeca Ma- carii, in natalem diem viri summe reverendi, excel- lentissimi, doctissimi Sigismundi facobi Baumgar- ten SS. Theol. doct. et prof. p. o. Sem. theol. di- Țectoris, patroni et praeceptoris officiosissime co- lendi, bene ominabundus edidit lo. Sal. Semlerus Salfelda Thuring. Halae Salicae 1746. Quarum dis- sertationum cardo in eo vertitur, ut ostendatur, Ma.. carii scripta, inprimis eius Opuscula quae feruntur, spuria esse, ad quod ostendendum partim conie- cturis, partim argumentis ex ipso Opusculorum textų petitis utitur. CAPUT IX. A SANCTIS MACARIIS AEGYPTIO ET ALEXANDRINO MACARIUM S. ANTONII MINISTRUM ALIOSQUE COGNOMINES DIVERSOS ESSE OSTENDITUR. §. 45. Macarium, S. Antonii discipulum, cui quindecim annis ministrabat et cuius corpus sepelivit, a Macariis Aegyptio et Alexandrino probe distinguendum esse saepius docui- mus (17). Macarius enim S. Antonii discipulus in coenobio Pispir prope mare Rubrum vixit, Macariis nostris in desertis Libyae degenti- bus (18). Sed unus remanere potuit scrupulus. Quid, si alteruter ex nostris Macariis primum S. Antonii discipulus quindecim annis fuerit, (8) Additiones nimirum ad Bedae Martyrologium, quas e codd. S. Cyriaci Henschenius et Papebro- chius ediderunt. AA. SS. Boll. Martii T. II p. VIII. IX. (9) Martyrologium Usuardi, AA. SS. Boll. Mai. T. VI p. 5. 54. (10) Adonis arch. Vienn. Martyrologium, Bibl. Max. PP. Lugd. T. XVI p. 832. 834. (11) Notkeri Martyrologium, Galland. Bibl. PP. T. XIII p. 1760. 763. (12) Vetus Romanum martyrologium, Bibl. Max. PP. Lugd. T. XVI p. 812. Martyrologium Romanum ed. Baronius ad h. dd. (13) Plura martyrologia recensentur a Bollando AA. SS. lan. T. 1 p. 84. (14) Cf. Menologium Sirleti, quod Canisius edidit. Canisii lect. antiq. ed. Basnage T. III p. 413 in fine. In Calendario ecclesiae Constantinopolitanae ed. Mor- celli Romae 1788 T. 1 p. 85 ad XIX Januarii legis : « τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ μνήμη τῶν ὁσίων πατέρων ἡμῶν Μακαρίου τοῦ Ῥωμαίου (sic!) καὶ ἑτέρου Μακαρίου τοῦ Αἰγυπτίου. (15) In Macarii Alexandrini vita 1. 1., et in vita Macarii Aegyptii 1. l., p. 1005. 84. (16) Assemanni Calendaria Ecclesiae universae ad XIX Ianuar. T. VI Romae 1755 p. 98 sq. AA. SS, Boll. Ian. T. I p. (17) § 24 p. 104. § 25 p. 107. § 30 p. 125 sqq. (18) Supra § 25 p. 107.

vocat et ministrum, qui corpus eius sepeli- petierit? Haec igitur dubitatio plane movetur vita Posthumii, qua Macarium S. Antonii mi- nistrum in coenobio 185 Pispir diem etiam supremum obiisse edocemur : Macarium autem Aegyptium, ut e Palladio constat, in Scete (1), atque Alexandrinum, quod ex eodem verisi- millimum est, in Cellulis obdormiisse sci- mus (2). In vita enim illa haec leguntur : << Nota igitur facta est sancto Macario, scilicet beati Antonii discipulo, conversatio Posthumii, et celebre eius factum est nomen, visumque est illi, ad hunc abire in eremum. Nam idem Ma- carius ab illustri viro Antonio monachorum fere quinquaginta millia susceperat guber- nanda. Eiusdem igitur Macarii exitus de saeculo appropinquabat, et Dominico gregi, quis post eius excessum magisterii nomine subrogaretur, inquirebatur. Sanctus itaque Macarius cum ad sanctum venisset Posthu- mium, excepit eum libenter, praecipue cuius iam ab angelo famam audierat. Non ergo ille ut hospes, sed eius subtiliter explorare propo- situm venerat. Porro Macarii adspectibus Post- humii complacuit conversatio, et eum suadere coepit, ut sancti Antonii anachoretarum prin- cipis non gravaretur visitare reliquias. Sed cum omni virtute reniteretur et abire penitus noluisset, in somnis Posthumius sine aliquo cunctamine ire iussus divinae contradicere non poterat maiestati. Itaque cum Macario aggreditur iter, multitudinem congregationis monachorum, quae a solo gubernabatur Ma- cario, ingressus, de quo saepe diximus, corpus sepeliisse magistri, cum spiritus eius vocatus est ex saeculo. Qui cum se in extremo vitae istius temporalis adspiceret, advocato ad se sancto Posthumio, ita exorsus est ei : En, frater, tempus resolutionis meae instat; qua- propter audiens bonum testimonium de te, finem senectutis meae debilitatis supposui D Macarios quod attinet, nostri quidem gressibus ad pertingendum usque ad te. Nunc igitur bene fecisti venire mecum. Suscipe ergo paterno amore gregem Dei ad regendum. Noli quaerere, quod tibi utile est, sed quod multis, ut salvi fiant; ne ergo neges suscipiendi ho- noris gratiam, mercedem a Domino rece- Posthumius pedibus eius provolutus ait : Ca- rissime pater, quomodo mihi tam magnae mul- titudinis curam imponis, rustico homini, literas nescienti? Provide igitur ex iis meritum homi- nem, qui possit cum sollicitudine tantas ani- mas regere populorum. Tunc Macarius ait Posthumio Excusationes non audio, neque causas recipio; hi enim omnes sub tua ditione manebunt, nec alius est tantae abstinentiae vir, qui possit istius populi gubernare animas, ac sollicite pertractare ; et ut certius dicam, dilectissime frater, te electione sua Dominus designavit ad suscipiendum hunc ministerii lo- cum; nequaquam ergo coelesti poteris con- tradicere iussioni. Nihil ex hoc Posthumius. locutus est Macario, sed dum eius verba secum in animo volveret, Macarius emisit spiritum, statimque populorum ingens turba intente ad funus currunt. Ibi psallentium mul- titudo diversis hymnorum vocibus, quasi uno ore, laudes Deo canebant, donec corpus ad sepulchrum deduceretur humandum; nemo tamen vehementer dolebat eo, quod sanctus Macarius tam velociter monasterium relinque- ret, quoniam Dominus similem ei Posthumium gregi suo magistrum providerat (3). » Quidquid igitur de hac vita statuis, etsi satis antiqua ea esse videatur, apparet tamen, Macarium, quem vitae scriptor S. Antonii discipulum verit, monachisque post mortem S. Antonii praefuerit, a nostris Macariis diversum esse. Quapropter etiam duas illas de Macario gra- tiarum S. Antonii haerede historias, quas su- pra e Meursiana Historiae Lausiacae editione spurias exhibuimus (4), ad Pispiritanum refe- rendas esse crediderim. deinde post mortem eius deserta Libyae A pturus tempore opportuno. 186 Tunc sanctus § 46. Ad ceteros deinde istius temporis (5) Hist. Laus. ed. Meurs, cap. 18 Opp. Meurs. Macarii a Macario iuniore, qui, quum boves pascens caedem haud praemedita- tam perpetrasset, in solitudine monachus poenitentiam agebat (5), et a Macario 187 Alexandriae presbytero ptochotro- phiique Alexandrini praefecto (6), nec non a Cassiodor. Hist. tripart. lib. VIII cap. 1 in fine. Nicephor. Callist. Eccles. Hist. lib. X1 cap. 35. (6) Hist. Laus. ed. Meurs. cap. 7 Opp. Meurs. 1.1. p. 757 sq. Idem Macarius presbyter Alexandriao fuisse videtur, quem laudant Socr. Hist. Eccl lib. 1. cap. 27; Sozom. Hist. Eccl. lib. Il cap. 22, tum Cassiodorus, Nicephorus Callistus cet. (1) Supra § 12 p. 41. (2) Supra § 21 p. 86. § 30 p. 127. (3) Vita S. Posthumii cap. 7, VV. PP. Rosw. p. 235 sq. (4) § 24. p. 103 sq. 1. 1. p. 385. Cf. Sozom. Hist. Eccl. lib. VI cap. 29. VITAE.

Macario Hierosolymorum episcopo (1), aliis-. que (2)faeillime distinguitur. Sed una super- est diffüeultas, quam obiicit fragmentum e sermone Philippi Sidensis XXIV in Gallandii Bibliotheca PP. exeusum, quo seholae Alexan- drinae enumerantur praepositi. Ab Athena- gora enim, qui Hadriani et Antonini tempori- bus florebat, ineipiens, recensitis nonnullis aliis ad Serapionem transit, « quem, » inquit, « excepit magnus ille Petrus episcopus mar- tyrio inclytus. Post Petrum Maearius, qui moMtexós a | conterraneis est cognominatus. Post eum Didymus, post Didymum Rhodon, qui etiam, ut testis est ipse Philippus, scholam transtulit in illam ipsam vivitatem Siden impe- rante magno Theodosio. Huius Rhodonis se discipulum fuisse ait Philippus...» (3). Quid igitur ? Num Macarius Alexandrinus, qui Pal- ladio aliisque testibus 72Xstxéc a coaetaneis vocatus est (4), aliquando, ante Didymum sci- licet seholae Alexandrinae praefuit ? Omnia sa- (1) Sozom. Hist. Eecl. lib. I eap. 47 ; Theodoret. Hist. Eccl. lib. I cap. 16, Opp. ed. Noesselt T. III p. 791 sq. (2) Huc pertinent Macarius Romanus, cuius vita exstat VV. PP, Rosw. 224 sq., Macarius Mathema- ficus, quem Rufinus in Apolog. [Invectiv.] lib. II (3) Galland. Biblioth. PP. T. IX p. 401. (ὦ Cf. supra 8 24 p. 104, 8 25 p. 104 sqq. (Ὁ) Supra p. 66-85. (6) Supra 6 $ p. 18.