PG 34Marcarius of Egypt and Marcarius of Alexandria
Critical Questions — Life of the Saints Macariusapparatus
≣ Whole volume (continuous scroll)Scripture in the FathersSubject indexFull searchNotebook
Printed text · machine OCR
machine OCR · Migne scan
Index
⬅ Printed pages
Diplomatic text · scholarios OCR (cleaned, language-split) — OCR floor from page-view (coverage fill) — PG column chips mark the printed columns.
col. 179–180page 1 of 26
PG 34:179Α μαι * τοῦ Αἰγυπτίου Μακαρίου τὰς ἀρετάς· ὃς ἔζησε τὰ σύμπαντα ἔτη ἐνενήκοντα 10· ἀνελθὼν μὲν τριακονταέτης νεώτερος, καὶ ἐν τῇ ἐρήμῳ πεποιηκώς ξ' ἔτη 11· τοσαύτῃ ἐχρήσατο καρτερίᾳ πόνων άσκη παιδαριογέρων τικῶν, ὡς εἰς δέκα ἔτη τοῦτον 18 πολλῆς καὶ μεγάλης ἀξιωθῆναι διακρίσεως, ὥστε καλεῖσθαι αὐτὸν παιδιριογέροντα διὰ τὸ θᾶττον τῆς ἡλικίας ταῖς ἀρεταῖς προκόψαι. ἐτῶν γὰρ μ' γενόμενος 18 καὶ κατὰ πνευμάτων ἔλαβεν ἐξουσιαστικὴν δύναμιν καὶ χάρισμα 10 ιαμάτων καὶ πνεῦμα προῤῥήσεων καὶ τῆς ἐντίμου ἱερωσύνης κατηξιώθη. τούτῳ συνῆσαν δύο μαθηταὶ εἰς τὴν ἐνδοτάτην 18 ἔρημον τὴν καλουμένην Σκήτιν 16. ὁ μὲν εἷς 17 πλησίον αὐτοῦ ἦν 18 διὰ τοὺς 10 περὶ θεραπείας 30 ἐρχομένους ει· ὁ δὲ ἄλλος ἀνεχώρει κατ' ἰδίαν κέλλαν 33. χρόνου δὲ προκόψαντος διορατικῷ ὄμματι λέγει τῷ ὑπηρετοῦντι αὐτῷ ὀνόματι Ἰωάννῃ, εἰς ὕστερον δὲ 88 γενομένῳ πρεσβυτέρῳ εἰς τὸν τόπον τοῦ ἁγίου· ἄκουσόν μου τῆς νουθεσίας, ἀδελφὲ, ἐπειδὴ πειράζει σε τὸ πνεῦμα τῆς φιλαργυρίας. οὕτω γὰρ ἐγὼ ἑώρακα καὶ οἶδα, ὅτι, ἐάν μου ἀνάσχῃς τῆς παρακλήσεως, τελειωθήσῃ ἐν τῷ ἔργῳ τοῦ Θεοῦ ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ καὶ δοξασθήσῃ καὶ μάστιξ οὐκ ἐγγιεῖ τῷ σκηνώματί σου. ἐὰν δέ μου παρακούσῃς, τοῦ Γιεζῆ ἥξει ἐπὶ σὲ τὰ τέλη, οὗ καὶ τὸ πάθος νοσεῖς. καὶ ταῦτα μὲν πρὸ ε' ἐτῶν τῆς κοι μήσεως τοῦ ἁγίου εἴρηται. καὶ μετὰ ἄλλα ιε' ἔτη οὕτως ἐλεφαντίασε νοσφισάμενος τὰ τῶν πτωχῶν, ὡς μὴ εὑρεθῆναι ἐν τῷ σώματι αὐτοῦ ἀκέραιον 18 τόπον, ἐν ᾧ τις δάκτυλον πήξοι 86· καὶ οὕτως ἐπὶ τὸν παρακούοντα *' ή προφητεία τοῦ ἁγίου πεπλήρωται. Περὶ μὲν οὖν βρώσεως καὶ πόσεως περιττόν ἐστι διηγεῖσθαι, οπότε οὐδὲ παρὰ τοῖς ῥαθυμοτέροις τῶν ἔξω μοναστηρίων ἔστιν εὑρεθῆναι ἀδηφαγίαν ἢ ἄλλην τινὰ ἀδιαφορίαν, ἢ παρὰ τοῖς οὖσιν ἐν τοῖς τό ποις ἐκείνοις, καὶ διὰ 88 τὴν σπάνην τῶν χρειῶν, καὶ διὰ τὸν κατὰ Θεὸν ζῆλον τῶν κατοικούντων ἐκεῖ, ἀεὶ πρὸς ἀλλήλους 10 εκάστων φιλονεικούντων 30 υπερβαίνειν τὸν πλησίον ταῖς οι διαφόροις πολιτείαις ". περὶ δὲ τε τῆς ἄλλης ἀσκήσεως τοῦ ἁγίου, οὗτος ἐλέγετο ἀδιαλείπτως * ἐξίστασθαι καὶ μᾶλλον τῷ πλείονι χρόνῳ προσδιατρίβειν 3 Θεῷ ἢ τοῖς ὑπ' οὐρανὸν πράγμασιν. οὗ καὶ διάφορα φέρονται θαύ Ασωτός τις ἀνὴρ Αἰγύπτιος ερασθεὶς γυναικὸς ὑπάνδρου καὶ σώφρονος καὶ ἀποτυχὼν τοῦ σκοποῦ προσωμίλησε γόητι λέγων· ἔργασαι τῇ τέχνῃ σου, ἢ ἵνα ἀγαπήσῃ με, ἢ ἵνα ρίψῃ δ' αὐτὴν ὁ ἀνὴρ αὐτ τῆς. καὶ λαβὼν ὁ γόης τὸ ἱκανὸν παρ᾽ αὐτοῦ 18, καὶ μὴ δυνηθεὶς μεταστῆσαι τὸν σώφρονα νοῦν αὐτῆς, παρασκευάζει, ὡς φορβάδα 30 αὐτὴν φαίνεσθαι τοῖς ὁρῶσιν· καὶ ἐξελθὼν ἔξωθεν ὁ ἀνὴρ αὐτῆς καὶ ἰδὼν μαι τοῦ Αἰγυπτίου Μαχαρίου τὰς ἀρετάς " ὃς 9 ἔξησε τὰ σύμπαντα ἔτη ἐνενήκοντα 15" ἀνελθὼν μὲν τριακονταέτης νεώτερος, χαὶ ἐν τῇ ἐρήμῳ πεποιηκὼς ξ ἔτη 1. τοσαύτῃ ἐχοήσατο καρτερίᾳ πόνων ἀσχητικῶν, ὡς εἰς ϑέκα ἔτη τοῦτον 15 πολλῆς καὶ μεγάλης ἀξιωθῆναι διακρίσεως, ὥστε καλεῖσθαι αὐτὸν παιδαΡιογέροντα διὰ τὸ θᾶττον τῆς ἡλικίας ταῖς ἀρεταῖς προκόψαι, ἐτῶν γὰρ μ' γενόμενος 13 καὶ κατὰ πνευμάτων ἔλαθεν ἐξουσιαστικὴν δύναμιν καὶ χάρισμα 1" ἰαμάτων καὶ πνεῦμα προῤῥήσεων χαὶ τῆς ἐντέμον ἱερωσυνὴς κατηξιώθη, τούτῳ συνῆσαν δύο μαθηταὶ εἰς τὴν ἐνδοτάτην 15 ἔορημον τὴν χαλουμένην Σχῆτὸν 15: ὁ μὲν εἷς 11 πλησίον αὐτοῦ ἦν 18 διὰ τοὺς 1 περὶ θεραπείας " ἐρχομένους "ὁ δὲ ἄλλος ἀνεχώρει κατ᾽ ἐδίαν κέλλαν 35." χρόνου δὲ προχόψαντος διορατικῷ ὄμματε λέγει τῷ ὑπηρετοῦντι αὐτῷ ὀνόματι Ἰωάννῃ, εἰς ὕστερον δῈ 35 γενομένῳ πρεσδυτέρῳ εἰς τὸν τόπον τοῦ ἀγίου " ἄκουσόν μον τῆς νουθεσίας, ἀϑελφε, ἐπειϑὴ πειράξει σε τὸ πνεῦμά τῆς φαργυρίας, οὕτω γὰρ ἐγὼ ἑώρακα καὶ οἶδα, ὅτι, ἐών μου ἀνάσχῃς τῆς παρακλήσεως, τελειωθήσῃ ἐν τῷ ἔργῳ τοῦ Θεοῦ ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ καὶ δοξασθήσῃ καὶ μάστιξ οὐκ ἐγγιεῖ τῷ 3": σχηνώματέ σου, ἐὰν δὲ μου πὰραχούσῃς, τοῦ Γιεξῆ ἦξει ἐπὶ σὲ τὰ τέλη, οὔ καὶ τὸ πάθος νοσεῖς, χαὶ ταῦτα μὲν πρὸ ε' ἐτῶν τῆς χοιμάσεως τοῦ ἀγίου εἴρηται, καὶ μετὰ ἄλλα τε ἔτη οὕτως ἐλεφαντίασε νοσφισάώμενος τὰ τῶν πτωχῶν, ὡς μὴ εὑρεθῆναι ἐν τῷ σώματι αὐτοῦ ἀκέραιον 3 τόπον, ἐν ᾧ τις δάκτυλον πήξοι 18." χαὶ οὕτως ἐπὶ τὸν παρακούοντα 3 ἡ προφητεία τοῦ ἁγίου πεπλήρωται, Περὶ μὲν οὖν βρώσεως καὶ πόσεως περιττόν ἔστε διηγεῖσθαι, ὁπότε οὐδὲ παρὰ τοῖς ῥᾳθυμοτέροις τῶν ἔξω μοναστηρίων ἔστιν εὑρεθῆναι ἀϑηοφαγίαν ὃ ἄλλην τινὰ ἀδιαφορίαν, ὃ παρὰ τοῖς οὖσιν ἐν τοῖς τόποις ἐκείνοις, καὶ διὰ 38 τὴν σπάνην τῶν χρειῶν, χαὶ διὰ τὸν χατὸ Θεὸν ζῆλον τῶν κατοικούντων ἐκεῖ, ἀεὶ πρὸς ἀλλήλους "9 ἑκάστων φιλονεικούντων Ὁ ὑπερβαίνειν τὸν πλησίον ταῖς "1 διαφόροις πολιτείαις 83.» περὶ δὲ 83 τῆς ἄλλης ἀσκήσεως τοῦ ἁγίου, οὗτος ἐλέγετο ἀδιαλείπτας 55 ἐξίστασθαι καὶ μᾶλλον τῷ πλείονι χρόνῳ προσδιατρίθειν 38 Θεῷ ἢ τοῖς ὑπ᾽ οὐρανὸν πράγμασιν "οὔ καὶ διάφορα φέρονται θαύματα 35. πΑσωτὸς τὶς ἀνὴρ Αἰγύπτιος ἐρασθεὶς γυναικὸς ὑπάνδρου καὶ σώφρονος καὶ ἀποτυχὼν τοῦ σχοποῦ προσωμίλησε γόητι λέγων " ἔργασαι τῇ τέχνῃ σου, ἢ ἵνα ἀγαπήσῃ με, ἢ ἵνα ῥίψῃ "7 αὐτὲν ὁ ἀνὴρ αὐτῆς, καὶ λαθὼν ὁ γόης τὸ ἱκανὸν παρ᾽ αὐτοῦ 35, καὶ μὴ ϑυνηθεὶς μεταστῆσαι τὸν σώφρονα νοῦν αὐτῆς, παρασχευάξει, ὡς φορδάδα 39 αὐτὴν φαίνεσθαι τοῖς ὁρῶσιν " χαὶ ἐξελθὼν ἔξωθεν ὁ ἀνὴρ αὐτῆς καὶ ἰδὼν
gros nonaginta annos, virtutes proferam. Is in solitudinen triginta annos natus ascendit, in qua annos sexaginta peregit. Tanta labores exercitationis tulit constantia, ut post decem annos insigni quadam distinctione dignus habitus vocaretur, quia citius, quam pro aetate, virtutibus profecerat. Quadraginta enim annos natus potestatem expellendi daemones, gratiam curationis, spiritumque prophetiae accepit, et honorabili quoque sacerdotio dignus existimatus est. Cum ipso duo habitabant discipuli in intima solitudine, quae vocatur Scete. Quorum unus semper prope illum erat eorum causa, qui veniebant ut curarentur; alter seorsum sedebat in propria cella. Procedente autem tempore vir sanctus perspicaci oculo praevidens, ei, qui sibi ministrabat, Joannis nomine, qui postea presbyter factus est in ipsius vicem : Audi, inquit, frater, meam admonitionem, quoniam te tentat spiritus avaritiae. Ita enim equidem vidi, neque ignoro, si meam aequo animo tuleris exhortationem, in opere Dei hoc loco consummaturum te esse, gloriosumque fore, et flagellum non appropinquaturum tabernaculo tuo. At si me non audieris, Giezi in te finis veniet, cujus et morbo laboras. Hæc dicta sunt quinque annos antequam sanctus obiit. Et quindecim annis post mortem Macarii quum Joannes bona pauperum avertisset, ita laboravit elephantiasi, ut in corpore ejus non inveniretur integer locus, in quo quis digitum figere posset. Ita in eo, qui non obedierat, prophetia san- C cti viri impleta est. De cibo autem 249 et potu supervacaneum est narrare, quoniam ne apud socordiores quidem monachos monasteriorum, quae extra sunt, inveniri ingluvies possit aut alia quaedam a consuetudine eorum, qui in istis locis morantur, diversa vivendi libertas, cum propter inopiam rerum necessariarum, tum propter zelum Dei inter eos, qui ibi habitant, unoquoque semper proximium variis vitae institutis vincere contendente. Atque ad aliam bujus viri exercitationem quod spectat, ipse dicebatur adsidue in exstasi esse, et majori tempore Deo magis quam rebus terrenis occupari. Nec pauca feruntur miracula ab eo peracta. Libidinosus quidam homo, Aegyptius genere, captus erat amore cujusdam pudicae mulieris, quae D viro nupserat. Quum desiderio frustraretur, convenit magum, cui : Fac, inquit, arte tua, aut ut amet me, aut ut maritus eam foras ejiciat. Magus quae poterat expertus, quoniam castum ejus animum dimovere non posset, effecit, ut equa videretur iis, qui eam intuebantur. Maritus ergo ejus ubi foras VARIAE LECTIONES.
col. 181–182page 2 of 26
PG 34:181αὐτὴν ἐν σχήματι φορβάδος ἀπωδύρετο καὶ ἔκλαιε Α τὴν συμφοράν· καὶ προσκαλεσάμενος τοὺς πρεσβυτέρους τῆς κώμης δείκνυσι αὐτὴν, καὶ οὐδὲ αὐτοὶ συνῆκαν τὸ γεγονός. καὶ ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας μηδενὸς γευσαμένης αὐτῆς, τέλος, ἵνα δοξασθῇ ὁ Θεὸς τὸν ἅγιον αὐτοῦ, ἀνέβη ἐπὶ τὸ τὸν νοῦν τοῦ ἀνδρὸς, ἀγα γεῖν αὐτὴν κι εἰς τὴν ἔρημον σε πρὸς τὸν ἅγιον 40. και φορβιάτας κ αὐτὴν ὡς ἵππον, οὕτως αὐτὴν ἤγαγεν, ἔνθα ᾤκει ὁ τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπος. καὶ ἐν τῷ πλησιάσαι λέγουσιν αὐτῷ οἱ ἀδελφοί· τί ὧδε τὴν φορβάδα ήγαγες ; καὶ λέγει ἐκεῖνος· ἵνα ἐλεηθῇ τῇ προσευχῇ τοῦ δικαίου. οἱ δὲ πρὸς αὐτόν 48· τί γὰρ Έχει κακόν ; λέγει αὐτοῖς· αὕτη, ἣν ὁρᾶτε " φορβάδα, ἡ γυνή μου ἦν ἡ ἀθλία, καὶ οὐκ οἶδα, τί νῦν μὲν αὐτή “. ἀπεκαλύφθη δὲ τῷ ἁγίῳ πάντα τὰ γεγο νότα αὐτῇ 48, καὶ ἦν δεόμενος τοῦ Θεοῦ περὶ αὐτῆς. Β οἱ δὲ ἀκούσαντες ταῦτα ἀναφέρουσι τῷ θεράποντι τοῦ Χριστοῦ Μακαρίῳ λέγοντες, ὅτι φορβάδα ἐνταῦθα τις ήγαγεν. λέγει αὐτοῖς· ὑμεῖς ἐστε ἵπποι, οἱ τῶν ἵππων τοὺς ὀφθαλμοὺς ἔχοντες· ἐκείνη δε γυνή ἐστιν, ὡς ἐκτίσθη, ἀλλὰ μόνον τοῦτο φαινομένη σε μετασχηματισθεῖσα τοῖς ὀφθαλμοῖς τῶν ἠπατημένων. καὶ προσαχθείσης αὐτῆς εὐλογήσας ὕδωρ καὶ ἀπὸ κου ρυφῆς ἐπιχέας αὐτῇ γυμνῇ, καὶ εὐχὴν ποιήσας κα ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτῆς ", παραχρῆμα ἐφάνη πᾶσι γυνὴ καθορῶσιν δε, καὶ ἐκέλευσεν αὐτῇ δοθῆναι σε φαγεῖν. ὑπέθετο δὲ αὐτῇ ὁ τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπος είν τῶν· μηδέποτε ἀπολειφθῇς * τῆς τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίας σε καὶ τῆς κοινωνίας τῶν μυστηρίων τοῦ Χρισ στοῦ 80. τοῦτο γάρ σοι συνέβη διὰ τὸ ἐπὶ σ' πέντε ἑβδομάδας μὴ προσεληλυθέναι σε τοῖς ἀχράντοις μυστηρίοις. οὕτως ἰασάμενος αὐτὴν σώματι καὶ ψυχῇ ἀπέλυσεν αὐτήν. Ελέγετο δὲ, ὅτι ἐν τῷ μακρῷ τῆς ζωῆς αὐτοῦ χρόνο υπόγειον δε ποιήσας δε σύριγγα ὀρύγματος ἀπὸ τῆς κέλλης αὐτοῦ ἡμισταδίου μῆκος εἰς τὸ ἄκρον σπήλαιον ἀπετέλεσεν, καὶ εἴ ποτε πλείονες αὐτῷ ὄχλουν, κρυπτῶς ἐκ τῆς κέλλης ἐξιὼν ἀπῄει εἰς τὸ σπήλαιον καὶ οὐχ εὑρίσκετο· καὶ ὅτι ἀπιὼν διὰ τῆς σύριγγος εἴκοσι τέσσαρας ἐποίει εὐχὰς ἕως τοῦ σπηλαίου, καὶ ἐρχόμενος πάλιν ὁμοίως. Περὶ τούτου ἐξῆλθε φήμη, ὅτι καὶ νεκρὸν ἤγειρεν, ἵνα αἱρετικὸν πείσῃ μὴ ὁμολογοῦντα ἀνάστασιν σωμάτων· καὶ αὕτη ἡ φήμη εκράτει περὶ αὐτοῦ ἐν τῇ ἐρήμῳ ". Καὶ ἄλλοτε προσενέχθη αὐτῷ νεανίσκος δαιμονιῶν παρὰ τῆς ἰδίας μητρός, δυσὶ νεανίσκοις συνδεδεμένος ἐξ ἑκατέρου μέρους· ταύτην δὲ σι τὴν ἐνέργειαν ὁ δαίμων εἶχεν· τριῶν μοδίων ἄρτους ἤσθιε, καὶ κιλικίσιον ὕδατος ἔπινεν· ἅπερ σε ερευγόμενος εἰς ἀτμὸν σου ἀνέλυε τὰ βρώματα ὡς ἀπὸ 68 πυρὸς δαπανώμενα 4. Εστι γάρ τι δαιμόνιον τάγμα πύρινον λε γόμενον, οὐκ οὐσίας μεταβληθείσης 68, ἀλλ' ὡς καὶ ἀλλὰ μόνον τοῦτο φαιΑ. Β' τοῦ Χριστοῦ oin. B. σε ἐπὶ αὐτὴν ἐν σχήματι φορθάϑος ἀπωδύρετο καὶ ἔκλαιε τὴν συμφοράν" καὶ προσχαλεσάμενος τοὺς πρεσθυτέρους τῆς χώμης ϑείχνυσι αὐτὴν, καὶ οὐδὲ αὐτοὶ συνῆχαν τὸ γεγονὸς, χαὶ ἐπὶ τοεῖς ἡμέρας μηδενὸς γευσαμένης αὐτῆς, τέλος, ἵνα ϑοξασθῇ ὁ Θεὸς τὸν ἅγιον αὐτοῦ, ἀνέθη ἐπὶ "᾽ τὸν νοῦν τοῦ ἀνδρὸς, ἀγαγεῖν αὐτὴν 4) εἰς τὴν ἔρημον 3 πρὸς τὸν ἅγιον 43, καὶ φορδιάσας " αὑτὴν ὡς ἵππον, οὕτως αὐτὴν ἤγαγεν, ἔνθα χει ὁ τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπος, καὶ ἐν τῷ πλησιάσαι λέγουσιν αὐτῷ οἱ ἀδελφοί " τί ὥδε τὴν φορθάδα ἤγαγες ; χαὶ λέγει ἐκεῖνος " ἵνα ἐλεηθῇ τῇ προσευχῇ τοῦ δικαίου. οἱ δὲ πρὸς αὐτόν "5" τί γὰρ ἔχει κακόν ; λέγει αὐτοῖς " αὕτη, ἣν ὁρᾶτε (6 φορθάϑα, ἢ γυνή μου ἦν ὃ ἀθλία, καὶ οὐκ οἶδα, τί νῦν μὲν αὐτή 91" ἀπεκαλύφθη δὲ τῷ ἁγίῳ πάντα τὰ γεγονότα αὐτῇ δ, χαὶ ἦν δεόμενος τοῦ Θεοῦ περὶ αὐτῆς. οἱ δὲ ἀκούσαντες ταῦτα ἀναφέρονασι τῷ θεράποντι τοῦ Χριστοῦ Μακαρίῳ λέγοντες, ὅτι φορδάδα ἐνταῦθά τις ἤγαγεν, λέγει αὐτοῖς " ὑμεῖς ἐστε ἵπποι, οἱ τῶν ἵππων τοὺς ὀφθαλμοὺς ἔχοντες " ἐκείνη δὲ γυνή ἔστιν, ὡς ἐχτίσθη, ἀλλὰ μόνον τοῦτο φαινομένη 39 μετασχηματισθεῖσα τοῖς ὀφθαλμοῖς τῶν ἠπατημένων. χαὶ προσαχθείσης αὐτῆς εὐλογήσας ὕδωρ καὶ ἀπὸ κορυφῆς ἐπιχέας αὐτῇ γυμνῇ, καὶ εὐχὴν ποιζσας "0 ἐπὶ τὴν χεφαλὴν αὐτῆς δ', παραχρῆμα ἐφάνη πᾶσι γυνὴ χαθορῶσιν 88, χαὶ ἐκέλευσεν αὐτῇ ϑοθῆναι 53 φαγεῖν, ὑπέθετο δὲ αὐτῇ ὁ τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπος εἰπὼν “ μηϑέποτε ἀπολειφθῇς "’ τὴς τοῦ Θεοῦ ἐχχλησίας ὁ" χαὶ τῆς χοινωνίας τῶν μνατηρίων τοῦ Χριστοῦ ὅδ, τοῦτο γὰρ σοι συνέδη διὰ τὸ ἐπὶ 51 πέντε ἑβδομάδας μὴ προσεληλυθέναι σε τοῖς ἀχράντοις μυστηρίοις, οὕτως ἰασάμενος αὐτὴν σώματι καὶ ψυχῇ ἀπέλυσεν αὐτήν. Ἐλέγετο δὲ, ὅτε ἐν τῷ μαχρῷ τῆς ξωῆς αὐτοῦ χρόνῳ ὑπόγειον "8 ποιήσας 9 σύριγγα ὀρύγματος ἀπὸ τῆς χῶλως αὐτοῦ ἡμισταϑίου μῆξος εἰς τὸ ἄκρον σπήλαιον ἀπετέλεσεν, καὶ εἴ ποτε πλείονες αὐτῷ ὥχλουν, χρυπτῶς ἐκ τῆς κέλλης ἐξιὼν ἀπήει εἰς τὸ σπήλαιον καὶ οὐχ εὑρίσκετο " καὶ ὅτε ἀπιὼν διὰ τῆς σύριγγος εἴχοσι τέσσαρας ἐποίει εὐχὰς ἕως τοῦ σπηλαίον, καὶ ἐρχόμενος πάλιν ὁμοίως. Περὶ τούτου ἐξῆλθε φήμη, ὅτε καὶ νεχρὸν ἤγειρεν, ἵνα αἱρετικὸν πείσῃ μὴ ὁμολογοῦντα ἀνάστασιν σωμάτων " καὶ αὕτη ἡ φήμη ἐκράτει περὶ αὐτοῦ ἐν τῇ ἐρήμῳ τ, Καὶ ἄλλοτε προσενέχθη αὐτῷ νεανίσχος δαιμονιῶν παρὰ τῆς ἰδίας μητρὸς, ϑυσὶ νεανίσκοις συνδεδεμένος ἐξ ἑκατέρου μέρους " ταύτην δὲ 51 τὴν ἐνέργειαν ὁ ϑαίμων εἶχεν " τριῶν μοδίων ἄρτονς ἤσθιε, καὶ χιλικέσιον ὕϑατος ἔπινεν " ἅπερ Ὁ) ἐρευγόμενος εἰς ἀτμὸν δ" ἀνέλυε τὰ βρώματα ὡς ἀπὸ δ πυρὸς ϑαπανώμενα 5" ἔστι γὰρ τι δαιμόνιον τάγμα πύρινον εφόμενον. οὐχ οὐσίαμεταδ)ηθείσης 55. ἀλλ᾽ ὡς χαὶ
venit, in forma equae eam conspicatus, ingemuit ac Πevit de iis, quae acciderant. Vocalis deinde vici presbyteris eam ostendit, sed ne hi quidem rem intellexerunt. Quum igitur illa tribus diebus nihil omnino comedisset, postreinum Deus sanctum suum glorificaturus cogitationem marito injecit adeundi cum ea sanctum virum in solitudine; quare is capistro ligatam ut equam duxit, ubi vir Dei habitabat. Appropinquanti fratres : Quid, inquiunt, huc equam adduxisti? Ille respondet : Ut justi oratione misericordiam consequatur. At hi : Quid tandem mali habet? Respondet : 250 Haec, quam videtis equam, cara mea uxor erat, et, quid jam ei acciderit, nescio. Revelata autem sancto omnia erant, quae femina pateretur, et Deum orabat pro ea. Illi vero cum ista audivissent, referunt ad servum Christi Macarium, dicentes : Equam aliquis huc adduxit. Quibus is : Vos, inquit, estis equi, qui equorum oculos habetis; illa autem femina est, ut est creata, et ita transformata oculis tantum apparet eorum, qui sunt decepti. Deinde aqua benedicta nudam, quam adduxerant, a summo vertice aspersit, quumque super caput ejus precatus es - set, statim omnibus eam videntibus ſemina apparuit. Atque vir Dei ei cibum apponi jussit. Tum eam commonuit dicens: Nunquam non compareas in ecclesia Dei et in communione mysteriorum Christi; haec enim tibi acciderunt, quia jam quinque hebdomadibus non accessisti ad intemerata Christi mysteria. Ita eam corpore et anima sanatam dimisit. Porro dicebatur posteriore vitae suae tempore C subterraneum fodisse cuniculum in dimidii spatium stadii, et speluncam adjecisse. Si quando igitur complures ei erant molesti, occulte e cella egressus abiit in speluncam, ita, ut nemo euni inveniret. Abiens vero per cuniculum viginti quatuor orationes dicebat usque ad speluncam, et rediens totidem. De eo quoque fama exiit, quod mortuum suscitarit, ut convinceret haereticum, qui resurrectionem corporum non profitebatur. Quae quidem fama constans fuit in solitudine. 251 Alias ad ipsum mater adduxit adolescentem, qui a daemone vexabatur, a duobus adolescentibus D utrimque constrictum. Eamque in eum vim daemon exercuit, ut trium modiorum panes comederet, et amphorae Ciliciensis aquam biberet. Quos cibos exinde eructans in vaporem resolvebat, tanquam igne consumerentur. Est enim ordo quidam daemonum, qui igneus vocatur, qui quidem non essentia, ss Sie
col. 183–184page 3 of 26
PG 34:183Α ἐπὶ ἀνθρώπων γνώμης μᾶλλον ἀλλοιουμένης. οὗτος τοίνυν μὴ ἐπαρχούμενος παρὰ τῆς μητρὸς τὴν ἰδίαν κόπρον πολλάκις ἤσθιε καὶ τὸ … οὗρον ἔπινε. κλαιούσης οὖν σε τῆς μητρὸς καὶ ὀδυρομένης καὶ “ τὸν ἅγιον ἱκετευούσης λαβὼν ἐκεῖνον ὁ ἅγιος, καὶ ἐπευ ξάμενος αὐτῷ καὶ ν τὸν Θεὸν ἱκετεύων ἐπὶ δύο ἡμέ ρας, ὑπελώφησε τοῦ δεινοῦ πάθους ὁ δαίμων. τότε λέγει τῇ μητρὶ αὐτοῦ· πόσον θέλεις ἵνα ἐσθίῃ; καὶ αὐτῆς δέκα λίτρας εἰπούσης επετίμησεν αὐτῇ ὡς πολὺ εἰρηκυίας, καὶ ἐπευξάμενος πάλιν τῷ νεανίσκῳ μετὰ νηστείαν ἐπὶ ἑπτὰ ἡμέρας ἐξέλασεν ἀπ' αὐτοῦ τὸν δαίμονα τῆς πολυφαγίας, καὶ ἔστησεν τὸ αὐτῷ τὴν τροφὴν τριῶν λιτρῶν ἄρτους '', ὡς ὀφείλοντα ἐργαζόμενον τοῦτο ἐσθίειν. οὕτως οὖν καὶ τοῦτον τῇ τῆς θείας χάριτος συνεργεία" κασάμενος ὑγιῆτῇ μητρὶ ἀπέδωκεν. Ταῦτα τὰ παράδοξα θαύματα πεποίηκεν ὁ Θεὸς διὰ τοῦ γνησίου αὐτοῦ τε φίλου Μακαρίου, οὗ ἡ ἀθάνατος το ψυχὴ νῦν μετὰ ἀγγέλων το ἐστίν. ἐγὼ τῷ ἁγίῳ τούτῳ οὐ το συνέτυχον· πρὸ ἐνιαυτοῦ γὰρ τῆς εἰς τὴν ἔρημον ἐμῆς εἰσόδου ἐκεκοίμητο ". Περὶ τοῦ ἁγίου Μακαρίου τοῦ ᾿Αλεξανδρίνου το Τῷ δὲ ἁγίῳ Μακαρίῳ τῷ ᾿Αλεξανδρεῖ συντετύχηκα πρεσβυτέρῳ ὄντι τῶν λεγομένων κελλίων, εἰς ἃ ἐγὼ παρῴκησα ἐννέα ἔτη ". ἐν οἷς τρία ἔτη μοι ἐπέζησεν 80 ὁ Μακάριος οὗτος, διάγων ἐν ἡσυχίᾳ. καὶ τὰ μὲν οι εἶδον ἐγὼ παρ' αὐτοῦ ἐ τῆς ἀρίστης πολιτείας αὐτοῦ δὲ ἔργα τε καὶ σημεῖα, τὰ δὲ νὰ παρὰ τῶν τούτου συμβιωσάντων μεμάθηκα, τὰ δὲ παρ᾽ ἑτέρων πλειόνων οι ακήκοα. ἡ μὲν οὖν ἄσκησις τοῦ μεγά λου Μακαρίου, ὡς ἐγὼ καὶ πολλοὶ παρ' αὐτῷ ἡκριδώσαμεν, ἦν αὕτη ε· εἴ τι ἀκήκοε πώποτέ τινα πε ποιηκότα δ' ἔργον ἀσκήσεως, διὰ σπουδῆς σε κατώρθωσεν. ἀκούσας τ' οὖν, ὅτι οἱ Ταβεννησιῶται διὰ πάσης τῆς τεσσαρακοστῆς ἄπυρον ἐσθίουσιν, ἔκρινεν 10 οὗτος ὁ ἅγιος ἐπὶ ἑπταετίαν δ διὰ πυρὸς διέρχεται, μή φαγεῖν ", πλὴν λαχάνων ἡμῶν καὶ εἴ που εὗρεν οσπρίου " βρεκτοῦ, μηδενός τε ἄλλου ἑπτὰ ἔτεσι γευσάμενος ". ήκουσεν ἄλλου 18, ὅτι λίΑ' κεκοίμητε Β εκοίμητο. • Α " Α καὶ
sed, ut in hominibus quoque invenitur, mente potius differunt. Iste igitur adolescens, si a matre non satis ei suppeditabatur, saepe propriam suam edebat corporis egestionem, et lotium bibebat. Flente matre et lamentante, sanctumque enixe obtestante, istum sanctus excepit, et supplex pro eo Deum oravit. Ac post duos dies miserum daemon cruciatum remisit. Tunc matri ejus: Quantum, inquit, vis, ut comedat ? Quam, quum decem libras signifcasset, increpavit, quia nimium dixisset; atque iterum super adolescente precatus cum jejunio septem dierum daemonem ingluviei ab eo expulit, et cibum ei constituit trium librarum panem, quem comedere deberet, si operaretur. Ita et hunc virtute divinae gratiae sanatum matri reddidit. Talia Deus stupenda miracula fecit per dilectum B suum Macarium, cujus immortalis anima nunc est cum angelis. Ego sanctum ipse non conven: ; anno enim, antequam in solitudinem ingrediebar, obierat. De sancto Macario Alexandrino. Sanctum vero Macarium Alexandrinum conveni, qui presbyter erat Celliorum, quae dicuntur. In quae ego novem annos secessi, ex quibus tres mecum vixit ille Macarius in quiete degens. Atque alia quidem ipse vidi apud eum optimae ejus vivendi rationis opera et signa, alia ab iis, qui una cum eo vixerunt, didici, alia denique a compluribus aliis audivi. Exercitatio igitur Macarii magni, ut ego et multi apud eum didicimus, haec fuit: Si quod opus exercitationis aliquem unquam fecisse audierat, idem efficere ardenter studuit. Hic igitur sanctus, quum audiisset, Tabennesiotas per totam quadragesimam nulla re vesci quae igni admota esset, statuit et ipse septennio nihil, quod per ignem transiisset, comedere, et septem annis nibil aliud gusta- D vit, nisi cruda olera,et si quae forte 253 invenisset legumina humectata. De alio audierat, qui libram
col. 185–186page 4 of 26
PG 34:185τραν ἄρτου ἐσθίει, καὶ κλάσας τὰ βουκελάτα, ἃ εἶχεν, Α ἐνέβαλεν εἰς κεράμια, κρίνας τοσοῦτον ἐσθίειν ", ὅσον ἂν ἡ χεὶρ αὐτοῦ ἀνενέγκῃ. μεγάλη δὲ καὶ αὕτη εγκράτεια. διηγεῖτο γὰρ ἡμῖν χαριεντιζόμενος, ὅτι περιεδρασθόμην μὲν ο πλειόνων κλασμάτων, οὐ συνεχωρούμην δὲ 88 ἐξενεγκεῖν ὑπὸ τοῦ στενοῦ τῆς ὁπῆς. · ὁ τελώνης γάρ μοι, φησίν ", οὐ συνεχώρει τὸ παντελῶς μὴ ' ἐσθίειν, οὕτω οὖν : ἐπὶ τρία ἔτη ἐποίει, τέσσαρας ἢ πέντε οὐγκίας * ἐσθίων καὶ τὸν ἴσον • σταθμὸν ὕδωρ πίνων· ξέστην δὲ ἐλαίου εἰς τροφὴν τοῦ ἐνιαυτοῦ ἀνήλισκεν. ἔκρινε δέτ. ποτε ύπνου περιγενέσθαι, ὡς αὐτὸς διηγήσατο, ὅτι οὐκ εἰσῆλθον' ὑπὸ στέγην ἐπὶ εἴκοσι νυχθημέροις, τοῖς μὲν καύμασι φλεγόμενος ἡμέρας 1, τῷ δὲ νυχτερινῷ πυρετῷ στυφόμενος· καὶ εἰ μὴ τάχιον, ἔφη, ὑπὸ στέ γην εἰσῆλθον καὶ ἐχρησάμην ὕπνῳ, οὕτως μου ἐξηράνθη ὁ ἐγκέφαλος, ὡς εἰς ἔκτασίν με ἐλάσαι λοιπόν. καὶ τὸ ὅσον ἐν ἐμοὶ, φησὶν, ἐνίκησα ὕπνον, τὸ χρήσιμον αὐτοῦ τῇ φύσει παραχωρήσας. Τοῦ ἁγίου τούτου ἐν τῇ κέλλῃ καθεζομένου πρωΐ 18 κώνωψ ἐπὶ τοῦ ποδὸς αὐτὸν ἐκέντησεν. καὶ ἀλγήσας τῇ χειρὶ τοῦτον κατέαξεν 18 κεκορεσμένον 16 τοῦ απ ματος. ὕστερον δὲ κατεγνωκώς ἑαυτοῦ 18 ὡς ἑαυ τὸν 10 ἐκδικήσαντος καταδικάζει ἑαυτὸν, ὥστε εἰς τό έλος τῆς Σκήτεως, ὅ ἐστιν ἐν τῇ πανερήμῳ 11, καθώ εσθῆναι γυμνὸν ἐπὶ μῆνας ἐξ, ἔνθα οι κώνωπες δύνανται 18 καὶ συάγρων δέρματα τιτρώσκειν ὡσεὶ σφήκες δντες μεγάλοι. οὕτως ὑπ' αὐτῶν ἐτρώθη ὅλος, ὡς καὶ σφονδύλους ἐξενεγκεῖν καθ' ὅλου τοῦ σώματος, καί τινας νομίσαι 10 ὅτι ἐλεφαντίησεν 3, ἐπαν- C ελθὼν δὲ εἰς τὸ κελλίον αὑτοῦ ἀπὸ τῆς φωνῆς μόν τον 31 εγνωρίζετο αὐτὸν εἶναι τὸν Μακάριον. Ἐπεθύμησέ Ως ποτε, ὡς αὐτὸς ἡμῖν διηγήσατο, εἰς τὸ κηποτάφιον εἰσελθεῖν Ἰαννοῦ εἰ καὶ Ἰαμβροῦ ", τῶν μάγων τῶν ἐπὶ τοῦ Φαραώ, ἱστορίας χάριν ἢ συντυχίας τῶν ἐκεῖσε δαιμόνων. ἐλέγετο γὰρ πολλοὺς καὶ χαλεποὺς ἀποκεκληρῶσθαι ἐν αὐτῷ παρ' αὐτῶν 28 δαίμονας δι' ὑπερβολὴν μαγικής τέχνης, δι' ἧς καὶ τὰ πρῶτα εἶχον τῶν κατ' ἐκείνου 46 καιροῦ παρὰ τῷ Φαραώ· ὡς οὖν τὴν ἐν Αἰγύπτῳ δυναστείαν κεκτημένοι ἐν τῷ τῆς ζωῆς αὐτῶν χρόνῳ "' ἐκ τετραπέδων λίθων ἔκτισαν τὸ ἔργον ἐκεῖνο, ἐν αὐτῷ μνῆμα πε ποιηκότες καὶ χρυσὸν πολὺν ἀποθέμενοι, καὶ δένδρα παντοῖα ἐφυτεύσαντο, καὶ φρέαρ ύδατος μέγιστον η ὤρυξαν 50 ἐλπίζοντες δῆθεν μετὰ τὴν ἐντεῦθεν ἐκεῖσε ἄφιξιν 30 ἐν τούτῳ εἰ τῷ παραδείσῳ τρυφάν. τὴν οὖν ἐπὶ τὸν κῆπον τοῦτον ὁδὸν ἀγνοῶν ὁ τοῦ Χριστοῦ τοσοῦτον μόνον ἐσθίειν κρίνας. 1 Α συνεχώρει φησί. Α. 11 ἔφη, ὑπὸ στέγην – μου οιπ.
panis comederet; quare fregit, quae habuit, buccel lata,et in lagenam immisit, statuens tantum comedere, quantum manus ipsius sursum tulisset. Magna autem haec quoque fuit continentia. Nam festive nobis narrabat: Plura quidem frusta apprehendebam, sed efferre non poteram ob angustiam foraminis. Publicanus enim, inquit, mihi non permitlebat omnino non vesci. Sic igitur tres annos peregit, quatuor quidem vel quinque uncias comedens et modicum aquae bibens. Olei autem sextarium toto anno in alimentum consumebat. Statuit aliquando superare somnum, ut ipse nobis narravit : Totis viginti diebus et noctibus sub tectum non sum ingressus, interdiu quidem aestu rebar, noctu vero febri rigebam. Quod nisi tectum citius essem ingressus, inquiebat, et somno usus essem, cerebrum ita mihi esset arefactum, ut, quin in exstasin agerer, parum abesset. Et quantum, inquit, in me fuit, vici somnum, quantum opus est, naturae concedens. Quum hic sanctus mane in cella sederet, in pedo eum culex pupugit, quem, sanguine saturatum, dolore tactus manu elisit. Deinceps vero se reprehendit, qui se ipse ultus esset, seque condemnavit, 254, ut sederet nudus sex menses in palude Scetis, quae est in vasta solitudine, ubi culices possunt vel aprorum pelles sauciare, quum sint aeque magni ut vespae. Ab iis igitur totus ita sauciatus est, ut et aculei in toto corpore ipsius viderentur, ac nonnulli crederent, elephantiasi eum laborare. Reversum vero in cellulam suam ex sola voce cognoverunt Macarium esse. Cupiit aliquando, ut nobis ipse narravit, ingredi monumentum, quod dicitur κηποτάφιον Jannes et Jambres magorum, qui fuerunt tempore Pharaonis, videndi causa, aut daemones, qui ibi sunt, conveniendi. Dicebantur enim multi iique feroces ibi ab ¡llis collocati esse daemones per excellentiam magicae artis, qua primas quoque illo tempore partes apud Pharaonem habuerunt. Qui ita nacti potestatem in Aegypto, tempore vitae suae ex quadratis lapidibus construxerunt illud opus, in quo monumentum fecerunt et multum auri deposuerunt, omnis quoque generis arbores plantarunt, et puteum aquae maximum foderunt, sperantes quidem fore, ut post suum hinc illuc discessum fruerentur deliciis in boc paradiso. Servus igitur Christi Ma- VARIAE LECTIONES.
col. 187–188page 5 of 26
PG 34:187Α δοῦλος Μακάριος στοχασμῷ μόνῳ ηκολούθει τοῖς άστροις, καθάπερ ναυτικοὶ διαβαίνοντες τὰ πελάγη. οὕτως δὲ 33 τὴν ἔρημον πᾶσαν διώδευσεν. ἔχων δέμα 3 καλάμων χάριν σημείον ένα κατὰ μίλιον ἴστα, ὅπως " δι᾿ αὐτῆς ὑποστρέψῃ ". καὶ ἐντὸς ἡμερῶν θ' 30 πλησίον τοῦ κήπου γέγονε, καὶ νυκτὸς καταλαβούσης μικρὸν ἐκαθεύδησεν· ὁ δὲ πονηρὸς δαίμων συναγαγὼν τοὺς καλάμους ἐκείνους πρὸς τῇ κεφαλῇ αὐτοῦ τέθεικεν, τάχα τοῦ Θεοῦ συγχωρήσαντος πρὸς μείζονα τούτου γυμνασίαν, ἵνα μὴ ὁδηγία 8 καλάμων ἐλπίζῃ, ἀλλὰ τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι μᾶλλον, τοῦ διὰ στύλου πυρὸς καὶ νεφέλης ἐπὶ τεσσαράκοντα ἔτη μᾶλλον ἐν ἐκείνῃ τῇ ἐρήμῳ τὸν ἀπειθέα καὶ ἀντίλογον τοῦ Ἰσραὴλ λαὸν ὁδηγήσαντος. καὶ ἀναστὰς εὗρεν ἐν δεσμῷ τοὺς καλάμους. Ελεγε δὲ ὁ ἅγιος, ὅτι ἐγγίσαντός μου τῷ κήπῳ ἐξῆλθον ἀπ' αὐτοῦ εἰς συνάντησίν μου ὡσεὶ ο' 38 δαίμονες παντοίῳ σχήματι, οἱ μὲν βοῶντες, οἱ δὲ πηδῶντες, ἄλλοι μεγάλῳ βρυγμῷ τρίζοντες κατ' ἐμοῦ τοὺς ὀδόντας, ἕτεροι ὡς κόρακες πτερυσσόμενοι 88 ἐτόλμων κατὰ τῆς ἐμῆς ὄψεως λέγοντες· τί θέλεις, Μακάριε, πειρασμὲ τῶν μοναχῶν; τί πρὸς ἡμᾶς παρεγένου; μὴ καὶ ἡμεῖς εἴς τινας τῶν μοναχῶν ἐνηργήσαμεν; ἐκεῖ τὰ ἡμέτερα ἔχεις, τὴν ἔρημον, μετὰ τῶν ὁμοίων του, ἀφ' ἧς τοὺς συγγενεῖς ἡμῶν ἐδιώξατε, οὐδὲν κοινὸν ἔχομεν μετὰ σοῦ 40, τί ἐπιβαίνεις ἡμῶν τοῖς τόποις; ὡς ἀναχωρητὴς ἀρκέσθητι τῇ ἐρήμῳ. ἡμῖν τοῦτον τὸν τόπον οἱ κτίσαντες ἀπεκλήρωσαν. οὐ δυνήσῃ ὧδε μεῖναι. τί ζητεῖς εἰσελθεῖν, εἰς ὅ τι οὐδεὶς τῶν ζώντων ἀνα θρώπων εἰσῆλθεν, ἀφ᾿ οὗπερ οἱ τοῦτο κτίσαντες ἀδελφοὶ ὡς ὑφ᾽ ἡμῶν ἐνθάδε κατεκηδεύθησαν; καὶ ἔτι πολλὰ τῶν δαιμόνων ταραττομένων καὶ ὀλοφυρομές νων εἶπον αὐτοῖς, φησίν, εἰσέλθω 48 μόνον καὶ ἱστο ρήσω καὶ ἀπέρχομαι ἔνθεν. οἱ δὲ δαίμονες· τοῦτο ἡμῖν ὁμολόγησον ἐν συνειδήσει σου 4. καὶ εἰπόντος μου· τοῦτο ποιήσω, εὐθὺς ἡφανίσθησαν. εἰσελθὼν οὖν, φησὶν, ἐθεασάμην πάντα, ἐν οἷς εὗρον κάδον 40 χαλκοῦν σιδηρᾷ ἁλύσει κρεμάμενον κατὰ τοῦ φρέατος, λοιπὸν 4 τῷ χρόνῳ ἀναλωθέντα, καὶ καρπὸν ῥοῶν ξηρῶν οὐδὲν ἐχόντων ἔνδον. αταράχως οὖν ἐκεῖθεν “ ἀναχωρήσας ὁ ἅγιος διὰ εἴκοσι ἡμερῶν ὑπέστρεψεν. αναλωσθείσων δὲ τῶν τροφών σχεδὸν οὐδ᾽ ὅλως εγεύσατο ὁδεύων τὴν ἔρημον, ὡς καὶ πρᾶγμα ἔδειξεν, καὶ εἰς ὑπομονὴν ἐπειράζετο. καὶ ῃ ὡς ἐγγὺς ἐγένετο τοῦ ὀκλάσαι, ὤφθη αὐτῷ τις ὡς ἀπὸ σταδίου ἑστῶσα κόρη, καθαρὰν οθόνην φέρουσα, καὶ καυχάλιον ὕδατος κατέχουσα στάζον, καὶ τοῦτον προσκαλουμένη. καὶ ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας ὤδευσε, βλέ πων μὲν αὐτὴν, καταλαβεῖν δὲ μὴ δυνηθεὶς, τῇ δὲ ἐλπίδι τοῦ πιεῖν ὑπομείνας τῇ ἀτονία. μεθ᾿ ἣν ἀν εφάνη πλῆθος σε βουβάλων· εἰσὶ γὰρ ἐν τοῖς τόποις ἐκείνοις· ἐξ ὧν μία ἔχουσα μόσχον ἐστί, φησί, κατ ἐναντί μου. καὶ ἰδὼν, ὅτι ἔῤῥει αὐτῆς τὸ γάλα, ὑπο σε Β ἡμῶν
carius quum viam, quae ad hunc hortum ducit, ignoraret, sola conjectura secutus est astra, sicut ɛautae, qui maria transmittunt. Sic totam pervasit solitudinem. Fasciculum vero arundinum tenuit, ex quibus unam in unoquoque milliari tanquam signum posuit, cujus ope remearet. Novem diebus prope illum hortum venit, et nocte oppressus parum dormivit. Improbus vero daemon arundines illas collectas ad caput ejus posuit 255, fortasse Dei permissu ad majorem sancti exercitationem, ne in arundinibus ducibus spem suam baberet, sed magis in gratia Dei, qui per columnam ignis et nubis quadraginta annos in ista solitudine populum Israel non obedientem et repugnantem deduxit. Surgens igitur arundines colligatas invenit. Sanctus autem : Ubi, inquit, ad hortum propius accessi, ex en egressi B sunt mihique occurrerunt septuaginta fere daemones variis formis praediti, alii quidem clamantes, alii vero exsilientes, alii cum magno fremitu in me dentibus stridentes. Ceteri tanquam corvi volantes audebant vultai meo insultare dicentes : Quid vis, Macari, tentatio monachorum ? Quid ad nos accessisti? An nos quoque contra aliquos nionachorum machinati sumus? Quae nostra sunt, habes illic cum tui similibus, solitudinem dico, e qua cognatos nostros fugavistis. Tecum nihil commune habemus, quid nostra loca ingrederis? Anachoreta contentus esto solitudine. Qui hunc locum aedificarunt, eum nobis adsignarunt. Non poteris hic mauere. Quid quaeris ingredi locum, quem nemo hominum, qui vixerunt, ex quo tempore fratres, qui eum condiderunt, a nobis hic sepulti sunt, est ingressus? Sanctus : Quum, aiebat, multum insuper turbarent lamentarenturque daemones, dixi: Ingrediar tantum, videbo, et hinc recedam. Daemones : Hoc, inquiunt, nobis promitte in conquum dixissem : Hoc faciam, conscientia tua. Ει festim evanuerunt. Ingressus igitur, aiebat, vidi omnia. Ubi inveni cadun aeneum, catena ferrea pendentem ex puteo, sed tempore consumptum, et fructus malorum siccarum, quae intrinsecus vacuae erant. Sanctus igitur quum absque perturbatione illinc recessisset, per viginti dies remeavit. Consumptis vero cibariis solitudinem peragrans paene nihil omnino gustavit, quod res quoque probavit; atque tentata est tolerantia ejus. Quum vero jam parum abesset, quin collaberetur, ei visa est 256 unum fere stadium distans puella quaedam munda linea veste induta, quae urnam tenebat aqua stillantem, atque eum provocabat. Tres igitur dies ingressus eam vidit, neque assequi potuit; spe autem bibendi languorem sustinuit. Post quam apparuit multitudo bubalorum; reperiuntur enim in illis regionibus.
col. 189–190page 6 of 26
PG 34:189εἰσελθὼν καὶ θηλάσας ηρκέσθην. ἢ τὸ καὶ θείῳ προσ- Α Ε τάγματι πειθαρχούσα ηκολούθει ἕως τῆς κέλλης, ἐμοῦ μὲν θηλάζοντος δὲ αὐτὴν, τὸν δὲ μόσχον αὐτῆς μή Αλλοτε πάλιν πλησίον θρύων καὶ φρυγάνων ὀρύσε σων και φρέαρ ὁ ἐνάρετος σε οὗτος εἰς ἀνάπαυσιν μο ναχῶν ὑπὸ ἀσπίδος ἐδήχθη. ἀναιρετικὸν δὲ ἰὸν ἔχει τοῦτο τὸ θηρίον. δραξάμενος οὖν τῆς ἀσπίδος ὁ ἅγιος ταῖς χερσὶν ἀπὸ τῶν χελυνείων σε αὐτῆς διέρρηξεν αὐτὴν εἰπών· μὴ ἀποστείλαντος 15 σε Κυρίου μου πῶς ἐτόλμησας σὺ πρός με ἐλθεῖν ; Οὗτος ὁ μέγας Μακάριος διαφόρους κέλλας εἶχεν ἐν τῇ ἐρήμῳ, ἐν αἷς τοὺς ἄθλους τῆς ἀρετῆς εἰργάζετο, μίαν ἐν τῇ Σκήτει τῇ ἐνδοτέρα " πανερήμῳ, Β μίαν εἰς Λιβύην δ' εἰς τὰ λεγόμενα κελλία, καὶ ἄλ λην εἰς τὸ ὄρος τῆς Νιτρίας. καὶ αἱ μέν εἰσιν δε ἀθυρίδωτοι, εἰς ἃς ἐλέγετο ὁ Μακάριος ἐν τῇ μ' καθέζεσθαι δὲ ἐν σκοτίᾳ· ἡ δὲ ἄλλη κέλλα στενοτάτη ὑπῆρχε πάνυ, εἰς ἦν ἐκτεῖναι τοὺς 6 πόδας οὐκ ἦν· ἡ δὲ τρίτη πλατυτέρα οι ἦν, ἐν ᾗ καὶ συνετύγχανε τοῖς πρὸς αὐτὸν φοιτῶσιν. Οὗτος ὁ φιλόθεος τοσοῦτον πλῆθος ἐθεράπευσε δαιμονώντων, ὡς μὴ ῥᾳδίως τούτους ὑποβάλλεσθαι ἀριθμῷ. παρόντων δὲ ἡμῶν πρὸς τοῦτον τὸν ὅσιον παρθένος τις ἀπὸ Θεσσαλονίκης, εὐγενής τῷ γένει, πλουσία τῷ βίῳ σε, φοράδην εκομίσθη, πολυετίαν ἔχουσα ἐν παραλύσει. καὶ τούτῳ προσαχθεῖσα ἐρω βίφη πλησίον τῆς αὐτοῦ κέλλης. εἰς ἣν σπλαγχνισθεὶς καὶ ἐπευξάμενος, ἐλαίῳ ἁγίῳ ἀλείφων αὐτὴν ταῖς αὐτοῦ χερσὶν, καὶ ἐκτενῶς ὑπὲρ αὐτῆς προσευχόμενος συχνώς “ ἐπὶ εἴκοσι ἡμέρας ταύτην ὑγιῆ εἰς τὴν ἑαυτῆς ἀπέστειλε πόλιν σε, ἰδίοις ποσίν ἀπελθοῦσαν “, ἥτις πολλὴν καρποφορίαν ἀπέστειλε 60 τοῖς ἁγίοις. Οὗτος ὁ μέγας Μακάριος ἀκούσας ", ότι μεγάλην ἔχουσι πολιτείαν οἱ Ταβεννησιῶται, μεταμφιεσάμενος τε καὶ ἀναλαβὼν κοσμικόν σχῆμα ἐργάτου, δι' ἡμερῶν ιε' εἰσῆλθεν εἰς τὴν Θηβαΐδα διὰ τῆς ἐρήμου ὁδεύσας 88· καὶ ἐλθὼν ἐν τῷ ἀσκητηρίῳ τῶν Ταβεννησιωτῶν ἐπεζήτει τὸν ἀρχιμανδρίτην αὐτῶν Παχώμιον, ἄνδρα δοκιμώτατον, καὶ χάρισμα ἔχοντα προ φητικόν. ἀπεκρύβη το δὲ τούτῳ 11 τὰ κατὰ 18 τὸν μέγαν το Μακάριον. περιτυχών τι οὖν αὐτῷ λέγει ν αὐτῷ ὁ Μακάριος· δέομαί σου, κύριε, δέξαι με εἰς τὴν μονὴν σου, ἵνα γένωμαι μοναχός. λέγει αὐτῷ ὁ Παχώμιος· λοιπὸν εἰς γῆρας ήλασας, πῶς σὺ ἀσκεῖν δύναται ; ἀδελφοί εἰσιν ἀπὸ νεότητος ἀσκήσαντες καὶ τοῖς πόνοις συνανατραφέντες, καὶ οὐ τα φέρουσι τὸν κάματον. σὺ δὲ ἐν ταύτῃ τῇ ἡλικίᾳ οὐ δύνασαι ὑπενεγκεῖν τ τοὺς τῆς ἀσκήσεως πειρασμούς, καὶ Β΄ ἐν βίῳ. εἰσελθὼν χαὶ θηλάσας ἠρχέσθην " ἢ ὅν καὶ θείῳ προσ-. τάγματι πειθαρχοῦσα ἠκολούθει ἕως τῆς κέλλης, ἐμοῦ μὲν θηλάζοντος δι αὐτὴν, τὸν δὲ μόσχον αὐτῆς μὴ δεχομένη, "Άλλοτε πάλιν πλησίον θρύων καὶ φρυγάνων ὀρύσσων 33 φρέαρ ὁ ἐνάρετος 8. οὗτος εἰς ἀνάπαυσιν μοναχῶν ὑπὸ ἀσπίδος ἐδήχθη " ἀναιρετικὸν ϑὲ ἰὸν ἔχει τοῦτο τὸ θηρίον - δραξάμενος οἷν τῆς ἀσπίδος ὁ ἅγιος ταῖς χερσὶν ἀπὸ τῶν χελυνείων 56 αὐτῆς διέῤῥηξεν αὐτὴν εἰπών - μὴ ἀποστείλαντός "δ σς Κυρίου μου πῶς ἐτόλμησας σὺ πρὸς με ἐλθεῖν; Οὗτος ὁ μέγας Μαχάριος διαφόρους κέλλας εἶχεν ἐν τῇ ἐρήμῳ, ἐν αἷς τοὺς ἄθλους τῆς ἀρετῆς εἰργάξετο, μίαν ἐν τῇ Σχήτει τῇ ἐνδοτέορᾳ δ᾽ πανερήμῳ, μίαν εἰς Λιθύην 51 εἰς τὰ λεγόμενα κελλία, καὶ ἄλλην εἰς τὸ ὅρος τῆς Νιτρίας. καὶ αἱ μέν εἰσιν 9 αθυρίδωτοι, εἰς ἃς ἐλέγετο ὁ Μακάριος ἐν τῇ μ' χαθέζεσθαι ὅϑ9 ἐν σχοτίᾳ ἢ δὲ ἄλλη κέλλα στενοτάτη ὑπῆρχε πάνυ, εἰς ἣν ἔχτεῖναι τοὺς δ πόδας οὐκ ἦν " ἢ δῚ τρίτη πλατυτέρα δι ἦν, ἐν ἢ χαὶ συνετύγχανε τοῖς πρὸς αὐτὸν φοιτῶσιν. Οὗτος ὁ φιλόθεος τοσοῦτον πλῆθος ἐθεράπευσε ϑαιμονώντων, ὡς μὴ ῥᾳδίως τούτους ὑποδάλλεσθαι ἀριθμῷ " παρόντων δὲ ἡμῶν πρὸς τοῦτον τὸν ὅσιον παρθένος τις ἀπὸ Θεσσαλονίκης, εὐγενὴς τῷ γένει, πλουσία τῷ βίῳ 55, φοράδην ἐκομίσθη, πολυετέαν ἔχουσα ἐν παρωλύσει - χαὶ τούτῳ προσαχθεῖσα ἐδῥίφη πλησίον τῆς αὐτοῦ κέλλης " εἰς ἣν σπλαγχνισθεὶς χαὶ ἐπευξάμενος, ἐλαίῳ ἁγίῳ ἀλείφων αὐτὴν ταῖς αὐτοῦ χεοσὶν, καὶ ἐχτενῶς ὑπὲρ αὐτῆς προσευχόμενος συχνῶς 55. ἐπὶ εἴχοσι ἡμέρας ταύτων ὑγιῆ εἰς τὴν ἑαυτῆς ἀπέστειλε πόλιν δ, ἰδίοις ποσὶν ἀπελθοῦσαν 55, ἥτις πολλὴν καρποφορίαν ἀπέστειλε "ὃ τοῖς ἁγίοις, Οὗτος ὁ μέγας Μακάριος ἀκούσας 51, ὅτε μεγάλην ἔχουσι πολιτείαν οἱ Ταδεννησιῶται, μεταμφιεσάμεγος δδ χαὶ ἀναλαδὼν χοσμιχὸν σχῆμα ἐργάτου, δε' ἡμερῶν ιε΄ εἰσῆλθεν εἰς τὴν Θηδαΐδα διὰ τῆς ἐρήμου ὁδεύσας "9 " χαὶ ἐλθὼν ἐν τῷ ἀσκητηρίῳ τῶν Ταδεννησιωτῶν ἐπεζήτει τὸν ἀρχιμανδρίτην αὐτῶν Παχώμιον, ἄνδρα δοχιμώτατον, καὶ χάρισμα ἔχοντα προφητικὸν " ἀπεχρύθη Τὸ δὲ τούτῳ 71 τὰ κατὰ 15 τὸν μέγαν 18 Μακάριον, περιτυχὼν 18 οὖν αὐτῷ λέγει αὐτῷ ὁ Μακάριος " δέομαί σου, κύριε, δέξαι με εἰς τὴν μονήν σον, ἵνα γένωμαι ὠονὰχός " λέγει αὐτῷ ὃ Παχώμιος " λοιπὸν εἰς γῆρας ἄλασας, πῶς σὺ ἀσχεῖν δύνασαι; ἀδελφοὶ εἰσιν ἀπὸ νεότητος ἀσκήσαντες χαι τοῖς πόνοις συνανατραφέντες, καὶ οὐ 15. φέρουσι τὸν χώματον " σὺ δὲ ἐν ταύτῃ τῇ ἡλικίᾳ οὐ δύνασαι ὑπενενχεῖν ὃ τοὺς τῆς ἀσχήσεως πειοασμοὺς. χαὶ
ACTA. quibus, aiebat, una vitulum habens mini ex adverso stetit. Cujus uterum quum lacte fluere viderem, accessi, et usque ad satietatem nutritus sum. Ac divino jussui parens me secuta est usque ad cellam, et me quidem nutrivit, neque vero vitulum' suum admisit. Rursus alias hic virtute praeditus vir, quum prope folia et sarmenta puteum foderet in recreationem monachorum, ab aspide morsus est. Quod animal letale venenum habet. Apprehensam igitur a faucibus aspidem sanctus ambabus manibus discerpsit, et : Quum, inquit, te non miserit Douinus meus, quomodo ausa es ad me accedere? Ilic Macarius magnus diversas cellas in solitudine habuit, in quibus certamina virtutis peregit: unam quidem in Scete, quae regio est in interiore vasta solitudine, unam in Libya in Celliis, quae dicuntur, et aliam in monte Nitriae. Ex quibus aliae quideni ostio carebant, in quibus Macarius dicebatur tempore quadragesimae sedere in tenebris. Altera autem cella multo angustior erat ceteris, in qua nec pedem extendere poterat. Tertia vero amplior erat, in qua etiam eos conveniebat, qui ad ipsum ventitabant. Hic vir sancius tantam multitudinem sanavit eorum, qui a daemonibus vexabantur, ut eos numerando haud facile percenseres. Quum nos ades - semus, ad hunc sanctum virgo Thessalonica oriunda, nobilis genere et in hac vita dives, apportata est, c quae multis annis paralysi laboralal. Atque ad eum adducta, prope cellam sancti projecta est. Qui misericordia commotus quum257 preces fundens et oleo sancto eam propriis suis manibus ungens, viginti diebus super eam sedulo ac multum orasset, sanam in civitatem ejus dimisit. Quae propriis pedibus regressa, copiosam sanctis oblationem misit. Hic magnus Macarius quum audiisset, Tabennegiotas praeclarum habere vitae institutum, mulata veste et adsumpto mundano operarii habitu, spatio quindecim dierum in Thebaidem, per solitudinem profectus, pervenit. Ubi quum in monasterium Tabennesiotarum venisset, Pachomium eorum archimandritam quaesivit, virum probatissimum, qui gratiam prophetiae habebat. Cui tamen Macarium magnum esse abscondebatur. Eum igitur cum Ma carius convenisset : Oro te, inquit, domine, suscipe me in monasterium tuum, ut monachus fiam. Cui Pachomius Aetate tam provectus qui deinceps te exercere poteris? Fratres a juventute se exercent, et in laboribus adoleverunt, neque ferunt laborem. Tu vero hac aetate non potes sustinere tentationes exercitationis. Offenderis, exibis, et maledices VARIAE LECTIONES.
col. 191–192page 7 of 26
PG 34:191οὐκ ἐδέξατο αὐτόν. ὁ δὲ ηὐτόνησε παραμείνας νήστις ἕως ἡμερῶν " ἑπτά. ὕστερον δὲ λέγει αὐτῷ ὁ μέσ γας Μακάριος· δέξαι με, ἀββᾶ, καὶ ἐὰν μὴ νηστεύσω κατ' αὐτοὺς το καὶ ἐργάζωμαι, ἃ ἐργάζονται, τότε κέλευσόν με έκριφῆναι " τῆς μονῆς. πείθει οὖν τοὺς ἀδελφοὺς ὁ μέγας Παχώμιος δέξασθαι αὐτόν. ἐστὶ δὲ τὸ σύστημα τῆς μονῆς ἐκείνης χίλιοι τετρακόσιοι 80 άνδρες μέχρι τῆς σήμερον. εἰσῆλθεν οὖν κι εἰς ταύτην 88 ὁ μέγας Μακάριος. παρελθόντος δὲ ὀλίγου χρόνου ἐπέστη ἡ μ' 88, καὶ ἰδὼν ὁ μέγας Μα κάριος ὲ ἕκαστον αὐτῶν τε διαφόρους πολιτείας αναλαμβάνοντα 88, τὸν δ' μὲν ἐσθίοντα ἐν ἑσπέρᾳ, τὸν δὲ διὰ δύο, τὸν δὲ διὰ πέντε, ἄλλον δὲ πάλιν 88 ἑστῶτα διὰ πάσης τῆς νυκτός, τὴν δὲ ἡμέραν καθήμενον εἰς ἔργον, οὗτος βρέξας θαλλοὺς τοὺς ἐκ φοινίκων εἰς πλῆθος ἔστη ἐν γωνίᾳ μιᾷ καὶ, μέχρις οὗ ἡ μ' έπλη ρώθη καὶ τὸ πάσχα παραγέγονεν, οὐκ ἄρτου, οὐχ ὕδα τος ἥψατο, οὐ γόνυ ἔκαμψεν, οὐκ ἐκαθέσθη, οὐκ ἀνέπεσεν, οὐδενὸς ἄλλου εγεύσατο παρεκτός φύλλων κράμης ὠμῶν, ὧν ἐλάμβανεν κατὰ κυριακὴν, ἵνα δόξη ἐσθίειν, καὶ μὴ εἰς οίησιν ἐμπέσῃ. καὶ εἴποτε ἐξῄει εἰς τὴν χρείαν αὐτοῦ, θᾶττον εἰσιὼν ἵστατο εἰς τὸ Εργόχειρον π, μὴ ἀνοίγων στόμα, μὴ λαλήσας μὴ μικρὸν μὴ οι μέγα, ἀλλ' ἐστὼς ἐσιώπα, μηδὲν ἄλλο ποιῶν παρεκτὸς τῆς ἐν τῇ καρδίᾳ προσευχῆς καὶ τῶν θαλλῶν 19, ὧν εἶχεν ἐν ταῖς χερσί. θεασάμενοι δὲ κ τοῦτον πάντες οἱ ἀσκηταὶ τῆς μονῆς ἐκείνης ἐστασίασαν κατὰ τὸν ἡγούμενον * αὐτῶν τε λέγοντες· πόθεν ἡμῖν ἡγαγες τοῦτον τὸν ἄσαρχον ἄνθρωπον εἰς ἡμετέραν κατάκρισιν ; ἢ ἐκβαλλε τοῦτον ἐντεῦθεν, ἢ ἴσθι ο, ὅτι ἡμεῖς ἅπαντες ο' ἀναχωροῦμέν σου σήμερον. ἀκούσας δὲ ταῦτα ὁ μέγας Παχώμιος παρὰ τῶν ἀδελφῶν ἠρώτησε τὰ κατ' αὐτὸν, καὶ μα θὼν τὰ περὶ τῆς αὐτοῦ πολιτείας προσηύξατο τῷ Θεῷ, ἵνα αὐτῷ ἀποκαλύψῃ τὸ 50 τίς ἐστιν οὗτος. ἀπεκαλύφθη δὲ αὐτῷ, ὅτι οὗτός ἐστι Μακάριος ὁ μοναχός. τότ' ἐκράτει " αὐτὸν τὴν χεῖρα ' ὁ κύριος Παχώμιος καὶ ἐξάγει · αὐτὸν ἔξω, καὶ εἰσαγαγών αὐτὸν εἰς τὸ εὐκτήριον οἴκου, ἐν ᾧ τὸ θυσιαστήριον ἦν *, καὶ ἀσπασάμενος αὐτὸν λέγει αὐτῷ· δεῦρο, καλόγηρε. σὺ εἶ Μακάριος καὶ ἀπέκρυψας * καὶ οὐκ ἐφανέρωσάς μοι. ἐκ πολλῶν ἐτῶν ἐπεθύμουν σε ἰδεῖν, ἀκούων τὰ περὶ σοῦ. χάριν σοι ἔχω, ὅτι ἐχονΑ σκανδαλίζῃ, καὶ ἐξέρχῃ, καὶ κακολογεῖς ἡμᾶς, καὶ δύλισας τα παιδία μου, ἵνα μὴ μέγα φρονῶσιν ἐπὶ τῇ ἑαυτῶν ἀσκήσει. παρακαλῶ σε, ἄπελθε εἰς τὸν τόπον σου· αὐτάρκως γὰρ ᾠκοδόμησας ἡμᾶς, καὶ εὔχου ὑπὲρ ἡμῶν. τότε ἀξιωθεὶς ὑπ' αὐτοῦ δεηθέν των αὐτῶν πάντων τῶν ἀδελφῶν ἀνεχώρησεν. Αλλοτε πάλιν * διηγήσατο ἡμῖν οὗτος ὁ ἀπαθὴς, ὅτι πᾶσαν πολιτείαν ἀσκητικὴν ἣν ἐπεθύμησα κατ • Α ὅτι πάντες ἡμεῖς. ᾿ σχανδαλίξῃ, καὶ ἐξέοχῃ, καὶ κακολογεῖς ὑμᾶς, καὶ οὐκ ἐθέξατο αὐτόν - ὁ ὃὲ ηὐτόνησε παραμείνας νῆστις ἕως ὑμερῶν Ἴ ἑπτά - ὕστερον δὲ λέγει αὐτῷ ὁ μέγας Μακάριος" δέξαι με, ἀδθᾶ, καὶ ἐὰν μὴ νηστεύσω κατ᾽ αὐτοὺς 18 χαὶ ἐργάξωμαι, ἃ ἐργάζονται, τότε κέλευσόν με ἐκριφῆναι 19 τῆς μονῆς " πείθει οὖν τοὺς ἀδελφοὺς ὁ μέγας Παχώμιος δέξασθαι αὐτὸν " ἐστὲ δὲ τὸ σύστημα τῆς μονῆς ἐκείνης χέλιοε τετράχόσιοι ὃ ἄνδρες μέχρι τῆς σήμερον. εἰσῆλθεν οὖν εἰς ταύτην 5. ὁ μέγας Μακάριος " παρελθόντος δὲ δλέγοωυ χρόνον ἔπστηὴ ἡ μ' 35, καὶ ἰδὼν ὁ μέγας Μακάριος δέ ἕκαστον αὐτῶν 85 διαφόρους πολιτείας ἀναλαμδάνοντα 35, τὸν Ἰ μὲν ἐσθίοντα ἐν ἑσπέρᾳ, τὸν δὲ διὰ δύο, τὸν δὲ διὰ πέντε, ἄλλον δὲ πάλιν 88 ἑστῶτα διὰ πάσης τῆς νυχτὸς, τὰν δὲ ἡμέραν χαθήμενον εἰς ἔργον, οὗτος βρέξας θαλλοὺς τοὺς ἐκ φοινίκων εἰς πλῆθος ἔστη ἐν γωνίᾳ μιᾷ καὶ, μέχρις οὔ ἢ μ' ἐπ)ηΡώϑη καὶ τὸ πάσχα παραγέγονεν, οὐκ ἄρτου, οὐχ, ὕϑατος ἥψατο, οὐ γόνυ ἔκαμψεν, οὐχ ἐχαθέσθη, οὐκ ἀνέπεσεν, οὐδενὸς ἄλλου ἐγεύσατο παρεκτὸς φύλλων χράμθης ὠμῶν, ὧν ἐλάμθανεν κατὰ κυριακὴν, ἵνα ϑόξη ἐσθίειν, καὶ μὴ εἰς οἴησιν ἐμπέσῃ "καὶ εἴποτε ἔξει εἰς τὴν χρείαν αὐτοῦ, θᾶττον εἰσιὼν ἵστατο εἰς τὸ ἐργόχειρον 9, μὴ ἀνοίγων στόμα, μὴ λαλήσας μὴ "ὸ μικρὸν τὴ 91 μέγα, ἀλλ᾽ ἑστὼς ἐσιώπα, μηδὲν ἄλλο ποιῶν παρεχτὸς τῆς ἐν τῇ χαρδίᾳ προσευχῆς καὶ τῶν θαλλῶν 93, ὧν εἶχεν ἐν ταῖς χερσί " θεασάμενοι δὲ 95 τοῦτον πάντες οἱ ἀσκηταὶ τῆς μονῆς ἐκείνης ἐστασίασαν κατὰ τὸν ἡγούμενον 99 αὐτῶν 98 λέγοντες " πόθεν ἡμῖν ἤγαγες τοῦτον τὸν ἄσαρλον ἄνθρωπον εἰς ἡμετέραν κατάκρισιν; ἢ ἔκθαλλε τοῦτον ἐντεῦθεν, ἢ ἴσθι 95, ὅτι ἡμεῖς ἅπαντες "1 ἀναχωροῦμέν σον σήμερον " ἀκούσας δὲ ταῦτα ὁ πέγας Παχώμιος παρὰ τῶν ἀδοφῶν ἠρώτησε τὰ κχατ' αὐτὸν, καὶ μαθὼν τὰ περὶ τᾶς αὐτοῦ πολιτείας προσηύξατο τῷ Θεῷ, ἵνα αὐτῷ ἀπόχαλύψῃ τὸ 98 τίς ἔστιν οὗτος. ἀπεκαλύφθη δὲ αὐτῷ, ὅτι οὗτός ἐστι διακάριος ὃ μοναχὸς" τότ᾽ ἐκράτει 39 αὐτὸν τὴν χεῖρα ' ὁ κύριος " Παχώμιος καὶ ἐξάγει 8 αὐτὸν ἔξω, καὶ εἰσαγαγὼν αὐτὸν εἰς τὸ εὐχτήριον οἴκου, ἐν ᾧ τὸ θυσιαστήριον ἦν ὁ, καὶ ἀσπασάμενος αὐτὸν λέγει αὐτῷ " δεῦρο, χαλόγηρε " σὺ εἰ Μακάριος καὶ ἀπέχρυψας " καὶ οὐκ ἐφανέρωσάς μοι " ἐκ πολλῶν ἐτῶν ἐπεθύμουν σε ἰδεῖν, ἀκούων τὰ περὶ σοῦ. χάριν σοι ἔχω, ὅτι ἔκον-- ϑύλισας τὰ παιδία μον, ἵνα μὴ μέγα φρονῶσιν ἐπὶ τῇ ἑαυτῶν ἀσχήσει ὃ" παρακαλῶ σε, ἄπελθε εἰς τὸν τόπον σὸν " αὐτάρχως γὰρ φκοδόμησας ἡμᾶς, καὶ εὔχον ὑπὲρ ἡμῶν " τότε ἀξιωθεὶς 1 ὑπ᾽ αὐτοῦ θεήθέντῶν αὐτῶν πάντων τῶν ἀϑελφῶν ἀνεχώρησεν. Ἴλλοτε πάλιν 1' διηγάσατο δ ἡμῖν οὗτος ὁ ἀπαθὴς. ὅτι πᾶσαν πολιτείαν ἀσχητικὴν ἦν ἐπεθύμησα καὶ
nobis. Neque eum suscepit. Ille autem perstitit ac jejunus remansit septem dies. Deinde Macarius magnus : Me, inquit, suscipe, abba, et nisi jeju Davero, sicut illi, et operatus fuero, quae operantur, tum jube me ejici e monasterio. Magnus igitur Pachomius fratribus persuadet, ut eum suscipiant. Conventus autem illius monasterii constat mille quadringentis viris in hodiernum usque diem. Hoc igitur monasterium Macarius magnus intravit. Brevi autem tempore post erat quadragesima. Ac Macarius magnus quum vidisset 258 unumquemque diversa suscepisse vivendi instituta, alium quidem vespere, alium post duos, alium post quinque dies comedere, alium etiam stare per totam noctem, interdiu autem ad opus sedere: ipse, quum ramos sibi palmarum multos madefecisset, in angulo uno stetit, neque, donec quadragesima impleta esset et pascha advenisset, panem neque aquam tetigit, neque genu flexit, neque sedit, neque accubuit, neque omnino aliud quidquam gustavit, nisi cruda crambes folia, quae sumpsit die dominica, ut videretur comedere, neque in aliquam de se opinionem incideret. Atque, si quando propter necessitatem suam egrediebatur, citius regrediens stetit ad opus manus suae, neque os aperuit, nec pauca locutus nec multa, sed stelit silens. Neque prorsus aliud quidquam, nisi orationem egit in corde, et ramos tractavit, quos habebat in manibus, Haec autem omnes exercitatores illius monasterii quum vidissent, insurrexerunt adversus praefectum suum, atque : Undenam, inquiunt, nobis adduxisti hunc hominem tanquam sine carne degentem ad nostrain condemnationem? Aut eum hinc ejice, aut bene scito, nos omnes hinc hodie esse recessuros.Quae quum Pachomius magnus a fratribus audiisset, sciscitatus est de eo. Et quum didicisset ejus vitae instituta, Deum oravit, ut, quis esset, sibi revelaretur. Revelatum est ei, Macarium monachum esse. Tum dominus Pachomius ejus manum prehendit eumque foras eduxit; atque quum in domum oratorii, ubi est altare, eum deduxisset, amplexusque esset : Tune, ait, es, venerande senex! Tu es Macarius, idque celasti, nec mihi manifestasti! Ex multis annis cupii te videre, quum de te audirem. Habeo tibi gratias, quod subegeris filios meos, ne alte sentiant de exercitatione sua. Rogo te, re- D cede in locum tuum; nos enim satis aedificasti, atque ora pro nobis. Deinde ab eo rogatus, petentibus quoque omnibus fratribus, recessit. 259 Rursus alias hic vir impatibilis nobis narravit. Omme, inquit, vitae monachicae institutum, quod VARIAE LECTIONES.
col. 193–194page 8 of 26
PG 34:193ορθώσας, τότε * εἰς ἄλλην ἐπιθυμίαν πνευματικὴν Δ ἦλθον 10, καὶ ἠθέλησα, φησί, πέντε ἡμέρας τὸν νοῦν 11 μου ἀπὸ τοῦ Θεοῦ ἀπερίσπαστον ποιῆσαι, καὶ μηδὲν ὅλως ἄλλο τι 11 ἐννοῆσαι 13, ἀλλ' ἐκείνῳ μόνῳ προσανασχεῖν 14. καὶ τοῦτο κρίνας ἐν ἐμαυτῷ 18 ἀπέκλεισά μου τὴν κέλλαν καὶ ἔξωθεν τὴν αὐλήν 10, ὥστε μὴ δοῦναι ἀνθρώπῳ ἐλθόντι ἀπόκρισιν. καὶ ἔστην ἀρξάμενος ἀπὸ τῆς δευτέρας, παραγγείλας μου τῷ νῷ καὶ εἰπὼν αὐτῷ· βλέπε μὴ κατέλθῃς ἐκ τῶν οὐρανῶν· ἔχεις ἐκεῖ ἀγγέλους, καὶ ἀρχαγγέλους, τὰς ἄνω δυνάμεις, τὰ χερουβὶμ καὶ τὰ 11 σεραφίμ, τὸν Θεὸν τῶν ἁπάντων 18 τούτων ποιητήν· ἐκεῖ διάτρι μον· μὴ κατέλθῃς ὑποκάτω τοῦ οὐρανοῦ· μὴ ἐμπέσης 10 εἰς λογισμούς ψυχικούς. καὶ διαρκέσας 10, φησί, δύο ἡμέρας καὶ νύκτας οὕτως παρώξυνα τὸν δαίμονα, ὡς φλόγα πυρὸς γενέσθαι τοῦτον καὶ κατα. ναῦσαί μου πάντα " τὰ ἐν τῷ κελλίῳ, ὡς 8 καὶ τὸν ψίαθον, ἐφ᾿ ὃν εἱστήκειν, καταφλεχθῆναι 18, καὶ οὕτω " νομίσαι με, ὅτι κἀγὼ ὅλως ἐμπιπραμαι. τέλος, πληγεὶς ἐγὼ τῷ φόβῳ, ἀπέστην τῆς 18 προ θέσεως ταύτης τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ, μηκέτι δυνηθείς λοιπὸν ἀπερίσπαστόν μου ποιῆσαι τὸν νοῦν 26, ἀλλὰ 17 κατῆλθον εἰς θεωρίαν τοῦ κόσμου τούτου, ἵνα μὴ Παραβαλών ποτε 10 τῷ ἁγίῳ 30 εὗρον ἔξω τῆς κέλλης αὐτοῦ πρεσβύτερον κώμης τινὸς κατακείμενον, οὗ ἡ κεφαλὴ ἐβέβρωτο, ὡς καὶ αὐτὸ τὸ ἐστοῦν ἀπὸ ει τῆς κορυφῆς φαίνεσθαι ἅπαν ὑπὸ πάθους τοῦ λεγομένου καρκίνου, καὶ τοῦτον οὐδὲ ἐν συντυχίᾳ ἐδέχετο· παρακαλέσας 38 τοίνυν αὐτὸν λέγω 3. κατοικτείρησον, δέομαί σου, τοῦτον τὸν ἄθλιον, καὶ δὸς αὐτῷ κἂν ἀπόκρισιν. καὶ ει λέγει μοι· ὅτι ! ἀνάξιός ἐστι τοῦ ἰαθῆναι. παιδεία γὰρ αὐτῷ ἀπεστάλη αὕτη, εἰ δὲ θέλεις αὐτὸν ἰαθῆναι 25', πεῖσον αὐτὸν ἀποστῆναι τῆς λειτουργίας. καὶ εἶπον ἐγώ· διὰ τί, δέομαί σου; λέα γει μοι· πορνεύων λειτουργεί 88, καὶ διὰ τοῦτο παι δεύεται νῦν. ἐὰν οὖν ἀποστῇ φόβῳ, ὧν καταφρονῶν κατετόλμησεν 4, ὁ Θεὸς ἰᾶται αὐτόν ". κἀγὼ εἶπον τῷ πάσχοντι. ὁ δὲ συνέθετο ομόσας ἐπὶ Θεοῦ, μηκέτι ἱερατεῦσαι. καὶ τότε ἐδέξατο καὶ λέγει αὐτῷ· πιο στεύεις, ὅτι ἔστι Θεός, ὃν οὐδὲν λανθάνει; καὶ ἀπὸ εκρίνατο καὶ δέομαί σου. εἶτα λέγει αὐτῷ· μὴ ηδυνήθης διαπαῖξαι τὸν Θεόν; καὶ λέγει ἐκεῖνος· οὐκ ἠδυνήθην, κύριέ μου. λέγει ὁ μέγας· εἰ γνωρίζεις σου τὴν ἁμαρτίαν καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ παιδείαν, δι᾿ ἣν D ταῦτα ὑπέστης, διόρθωσαι εἰς τὸ ἑξῆς· καὶ ἐξωμολογήσατο τὴν ἁμαρτίαν 4, καὶ ἔδωκε λόγον τοῦ μηκέτι ἁμαρτῆσαι μήτε λειτουργῆσαι τῷ θυσιαστηρίῳ, ἀλλὰ τὸν λαϊκὸν ἀσπάσασθαι κλῆρον· εἶθ᾽ οὕτως ἐπέθηκεν αὐτῷ χεῖρας ὁ ἅγιος, καὶ ἐν ὀλίγαις ἡμέ ἦλθον Α ἦλθον, ἐν οἷς ἔκρινά ποτε εἰς ταύτην τῶν ἔργων τὴν ἐπιθυμίαν
siderium veni. Statui enim ad tale operum desiderium accedere. Volui, inquit, quinque dies solam mentem meam reddere a Deo individuam, neque aliud quidquam omnino cogitare, sed ei soli adhaerere. Quod quum apud me statuissem, cellam meam atque extrinsecus aulam clausi, ut nulli advenienti responsum darem. Ac steti incipiens a secunda, menti meae praecipiens et dicens : Vide ne descendas e coelis; ibi angelos habes et archangelos, supernas potestates, cherubim ac seraphim, Deum horum omnium effectorem. Illic versare. Ne sub coelum descendas; ne incidas in mundanas cogitationes. Sic, inquit, quum duobus diebus ac duabus noctibus perseverassem, ita daemonem irritavi, ut flamma ignis feret, mihique omnia, quae in expetebam, expertus ad aliud tandem spirituale decellula erant, combureret, ita ut etiam storea, in qua stabam, concremaretur, et sic me quoque totum aduri existimarem. Postremum timore affectus tertio die destiti ab hoc proposito meo atque, quum mentem meam amplius indivulsam tenere non possem, 260 descendi in contemplationem hujus mundi, ne id mihi reputaretur in superbiam. Quondam quum ad bune sanctum venissem, extra cellam ejus jacentem inveni vici cujusdam presbyterum, cujus caput ita erat exesum morbo, qui cancer dicitur, ut et ipsum us totum appareret in vertice. Neque eum ad colloquium admniuebat. Rogavi igitur ac : Precor, inquam, miserere hujus miseri, el saltem responsum ei da. Respondit mibi : Indignus est, qui sanetur. Haec enim ei immissa est disciplina. Sin eum vis sanari, suade ei, ut deinceps abstineat a sacrificio. Ego: Cur, inquam, obsecro? Respondet: Fornicans sacrum peregit ministerium, unde jam castigatur. Quodsi metu desistat ab iis, quae per contemptum ausus est facere, Deus cum sanabit. Hoc ei, qui amigebatur, dixi. Qui jurejurando apud Deum pollicitus est, se non amplius sacerdotis munera esse obiturum. Tum eum suscepit eique : Credisne, inquit, esse Deum, quem nihil latet? Ille respondet: Maxime, rogo te. Deinde : Num, inquit, potuisti illudere Deo? Respondet : Non potui, mi domine. Magnus : Si agnoscis, inquit, peccatum tuum, ac disciplinam Dei, qua haec subiisti, te corrigas in posterum. Qui confessus est peccatum, et fidem dedit, se non amplius esse peccaturum, neque altari ministraturum, sed laici sortem amplexurum. Deinde sanctus ei manus imposuit. Qui paucis diebus sanatus est; capillique capitis ei creverunt, et in VARIAE LECTIONES.
col. 195–196page 9 of 26
PG 34:195ραις ιάθη καὶ ἐτρίχωσε καὶ ἀπῆλθεν εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ δοξάζων τὸν Θεὸν καὶ εὐχαριστῶν τῷ ἁγίῳ. Εἶδον πάλιν 48, ὅτι προσηνέχθη αὐτῷ παιδαρίσκος “ενεργούμενος ὑπὸ πνεύματος πονηροῦ. Ἐπιθεὶς δὲ αὐτῷ τὴν δεξιὰν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς καὶ τὴν εὐώνυμον ἐπὶ τὴν καρδίαν, ἐπὶ τοσοῦτον ὁ ἅγιος “ προσηύξατο, ἕως οὗ αὐτὸν ἀπὸ ἀέρος ἐποίησε κρεμασθῆναι 48. οἷς δήσας οὖν ὁ παῖς ὡς ἀσκὸς ὑπερμεγέθης 4 τῷ σώματι ὠγκώθη σ', καὶ αἰφνίδιον ἀνακράξας διὰ πασῶν τῶν αἰσθήσεων ὕδωρ ἤνεγκεν “, καὶ λωφήσας εἰς δ ἦν ἀπ' ἀρχῆς γέγονεν. καὶ ἀλείψας αὐτὸν ἁγίῳ δὲ ἐλαίῳ ηὐλογημένον οι ὕδωρ ἐπιχέων παραδίδωσιν δε αὐτὸν τῷ πατρὶ αὐτοῦ, παραγγείλας, μή κρεῶν, μὴ οἴνου ἅψασθαι αὐτὸν ἐπὶ ἡμέρας μ'. καὶ οὕτως ἰασάμενος ἀπέλυσεν αὐτούς 88. Β αχλησαν τούτῳ ποτὲ τῷ μεγάλῳ Μακαρίῳ λου γισμοί κενοδοξίας πειρώμενοι τοῦτον ἐκβαλεῖν τῆς χέλλης, ὑποτιθέμενοι οἰκονομίας χάριν καταλαμβάνειν τὴν Ῥώμην, ὡς ἐπὶ προφάσει δῆθεν εὐεργεσίας τῶν ἐκεῖ ἀῤῥωστούντων. ἄκρως γὰρ κατὰ τῶν πνευ μάτων εἰς αὐτὸν ἐνήργει σε ἡ χάρις τοῦ Κυρίου. καὶ ὡς ἐπὶ πολὺ ὀχλοῦντες οὐχ ὑπήκους 88, σφοδροτέρως αὐτῷ προσελάσαντες τοῦτον ἐξήλαυνον. πεσὼν οὖν ἐπὶ τὴν φλιὰν τῆς ἑαυτοῦ κέλλης ὁ ἅγιος τοὺς σε πόδας ἐκτείνας ἀφῆκεν ἐπὶ τὰ ἔξω, λέγων τοῖς τῆς κενοδοξίας δαίμοσιν· ἕλκετέ με σύροντες "', δαίμονες, ἐὰν δύνασθε δ'. ἐγὼ γὰρ τοῖς ἐμοῖς ποσὶν ἀλλαχοῦ οὐκ ἀπέρχομαι. εἰ οὖν δύνασθέ το με οὕτως ἀπενεγκεῖν, ὅπου λέγετε, ἀπελεύσομαι, διομνύμενος αὐτοῖς· ὅτι οὕτως ἔσομαι κείμενος ἕως ἑσπέρας· ἐὰν μή με σαλεύσητε, οὐ μὴ ὑμῶν ὑπακούσω. καὶ μείνας ἀσάλευτος το ἀνέστη λοιπὸν ἑσπέρας οὔσης βαθείας. νυκτὸς δὲ πάλιν ἐπιγενομένης σφοδροτέρως ἐνώχλουν. ἀναστὰς οὖν ὁ ἅγιος ^, καὶ σε λαβὼν σπυρίδα ὡς δύο μοδίων ψάμμου, ταύτην ἐπλήρωσε, καὶ τεθεικὼς ἐπὶ τὸν ἑαυτοῦ ὦμον διεκίνει 68 τὴν ἔρημον. τούτῳ συνήντησεν ο Θεοσέβιος ὁ κοσμήτωρ Αντιοχεύς καὶ λέγει αὐτῷ· τί βαστάζεις, ἀββᾶ ; παραχώρησον ἐμοὶ τὸ φορτίον καὶ μὴ σκύλλου αὐτός· ὁ δὲ ἔλεγε· σκύλλω τὸν σκύλλοντά με· ἄνετος γὰρ ἂν ἀποδημίας μοι ὑποβάλλει. καὶ ἐπὶ πολὺ διακινήσας οὕτως εἰσῆλθεν εἰς τὴν κέλλαν συντρίψας τὸ σῶμα. Περὶ τε Μάρκου τοῦ μὲν ἀσκητοῦ τὸ παράδοξον σ τοῦτο ὁ θαυμάσιος οὗτος Μακάριος διηγήσατο λέγων ὅτι ἐν τῷ λειτουργεῖν με επεσημηνάμην ἐγὼ κατὰ τὸν καιρὸν τῆς διαδόσεως τῶν τοῦ Χριστοῦ μυστηρίων, ὅτι Μάρκῳ τῷ ἀσκητῇ οὐδέποτε ἔδωκα σε ἐγὼ σε προσφοράν, ἀλλ᾽ ἄγγελος αὐτῷ ἐδίδω " ἀπὸ τοῦ θυσιαστηρίου λαμβάνων. ἐγὼ δὲ τὸν ἀστράγαλον περὶ τοῦ μάρκου τοῦ ἀσκητοῦ. «' Α περὶ τοῦ ἁγίου ταύτου μάρκου τοῦ μεγάλου ἀσκητοῦ
domum suam reversus glorificavit Deum, ac gratias A egit sancto. Rursus vidi ad eum adduci puerum a spiritu maligno vexatum. Cui sanctus manum dextram in caput imposuit 261 et sinistram supra cor, ac tamdiu oravit, donec fecisset eum pendere in aere. Puer igitur, sicut uter inflatus, in corpore maximopere intumnuit, deinde, quum subito exclamasset, per omnes sensus aquam emisit; quae quum desiisset, in eam, qua initio fuerat, mensuram rediit. Eumque quum oleo sancto unxisset et aqua benedicta perfudisset, patri reddidit, ac vetuit, ne carnem nec vinum attingeret quadraginta diebus. Puero quidem ita sanato eos dimisit. Hunc Macarium magnum quondam vexarunt cogitationes vanae gloriae, quae eum e cella ejicere tentarunt, et suggesserunt ei, ut dispensationis gratia Romam pergeret, justamque causam allegarunt sanationem eorum, qui ibi sunt, infirmorum. Valde enim in eo adversus spiritus operabatur gratia Domini. Longo autem tempore ab iis tentatum, quum non obediisset, ut egrederetur, acrius agitarunt. Prostratus igitur sanctus in limine cellae suae pedes foras emisit, daemonibusque vanae gloriae : Tralle, inquit, me et vellite, daemnones, si potestis. Ego enim meis pedibus alias non abibo. Sin potestis talem me deportare, quo dicitis, perveniam. Atque juravit iis : Sic, inquit, jacebo usque ad vesperam. Nisi me moveritis, vobis non obediam. Quum vero iminotus mansisset, sero vesperi tandem surrexit. C Sed nocte adventante rursus eum vehementius etiam insectati sunt. Quare sanctus surrexit, duorumque fere modiorum sportam arena implevit, qua humeris imposita totam solitudinem pervasit. Cui occurrit 262 Theosebius Cosmetor Antiochenus, et : Quid, inquit, portas, abba? Cede mihi onus, neve ipse vexeris ! llle autem : Vexo, inquit, eum, qui me vexat. Ipse enim quum lascivus sit, mihi peregrinationes suggerit. Sic vero quum se multum permovisset, in cellam intravit contrito corpore. De sancto Marco magno exercitatore hic admirabilis Macarius hoc incredibile nobis narravit : Quum sacro, inquit, munere fungerer, tempore distributionis mysteriorum Christi ego observavi, D Marco exercitatori nunquam me dedisse oblationem, sed angelus ei dabat de altari. Ego vero solum splendorem manus vidi ejus, qui ei oblationem VARIAE LECTIONES.
col. 197–198page 10 of 26
PG 34:197μόνον τῆς χειρὸς ἐθεώρουν τοῦ ἐπιδιδόντος αὐτῷ τὴν κοινωνίαν. οὗτος δὲ ὁ Μάρκος 71 νεώτερος ὢν τ παλαιὰν καὶ καινὴν γραφὴν ἀπεστήθισεν πρᾶος ὢν καθ' ὑπερβολήν, ἁγνὸς δὲ εἰ καί τις ἄλλος. Μιᾶς δὲ τῶν ἡμερῶν καιρούμενος 18 ἐγὼ εἰς τὸ ἔσχατον αὐτοῦ γῆρας λοιπὸν ἀπέρχομαι πρὸς αὐτόν. καὶ παρακαθέζομαι τῇ θύρᾳ τῆς κέλλης αὐτοῦ, ὡς ἅτε ἐγὼ ἀρχάριος το ὢν νομίζων τι αὐτὸν ὑπὲρ ἄν θρωπον εἶναι, ὥσπερ καὶ ἦν. καὶ ἠκροώμην, τί ἄρα λαλεῖ ἢ τί διαπράττει ". καὶ μονώτατος ὢν ἔνδον περὶ τὰ ἑκατὸν ἔτη ἐλάσας ἤδη καὶ τοὺς ὀδόντας ἀπολέσας ἑαυτῷ διεμάχετο καὶ τῷ διαβόλῳ, λέγων ο τι θέλεις λοιπόν, κακόγηρε; ἰδοὺ καὶ οἶνου ἔλαβες καὶ ἐλαίου ἥψω. λοιπὸν τί θέλεις " ποιήσω σοι, λιοφάγε, κοιλιόδουλε ἑαυτὸν ἐξυβρίζων; εἶτα τῷ δαίμονι· ἄπελθε, λέγων, ἀπ' ἐμοῦ 18, διάβολε συγχ γεγήρακάς μοι ἐν ἀδιαφορίαις, ἀσθένειάν μοι τοῦ σώματος ἐπιρρίψας. οίνου με το ἐποίησας μεταλαβεῖν καὶ ἐλαίου, φιλήδονόν με απεργασάμενος. μὴ το ἀκμήν σοί τι χρεωστῶ; οὐδὲν εὑρίσκεις ἐν ἐμοὶ δ θέλεις συλῆσαι 81. ἄπελθε λοιπὸν ἀπ᾿ ἐμοῦ, μισάνθρωπε. καὶ ὡς στερίζων ἑαυτῷ διελέγετο· δεῦρο λοιπόν, λῆρε, πολιοφάγε, φαγόγηρε, έως πότε έσοκαι μετὰ σοῦ ; Διηγήσατο 8 δὲ ἡμῖν καὶ ὁ δοῦλος τοῦ Χριστοῦ θε Παφνούτιος ὁ τοῦ γενναίου 88 τούτου μαθητής, ὅτι μιᾶς τῶν ἡμερῶν καθεζομένου τοῦ Μακαρίου με α και 86 ἐν τῇ αὐλῇ, καὶ τῷ Θεῷ προσομιλοῦντος ὕαινα λαβοῦσα τὸν ἑαυτῆς σκύμνον δε τυφλὸν ὄντα ἤνεγκε, καὶ τῷ θυριδίῳ τῆς αὐλῆς κρούσασα τῇ κε- C φαλῇ εἰσῆλθεν ἔτι αὐτοῦ ἐκεῖ καθεζομένου. καὶ ρίπτει αὐτὸν ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ· τοῦτον τὸν σκύμνον λαβὼν ὁ ἅγιος Μακάριος 88 καὶ ἐπιπτύσας τοῖς ὀφθαλμοῖς αὐτοῦ ἐπηύξατο, καὶ παραχρῆμα ἀνέβλεψε, καὶ θηλάσαντα αὐτὸν 80 αινα ἀπῆλθε. καὶ τῇ ἑξῆς ἡμέρᾳ κώδιον μεγάλου προβάτου ἤνεγκε τῷ ἁγίῳ Μακαρίῳ ". ὅπερ κώδιον αὐτὸς κατέλιπε τῷ ἁγίῳ ᾿Αθανασίῳ τῷ ἐπισκόπῳ. καὶ ἡ μακαρία δὲ Μελάνη είπέ μοι· ὅτι παρὰ τοῦ ἁγίου Αθανασίου ἐκεῖνο τὸ κώδιον ἔλαβον οι, ξένιον τῆς ὑαίνης λεγό Ελέγετο δὲ οἱ περὶ αὐτοῦ τοῦ οὐ ἁγίου, ὅτι, ἀφ' D οὗ ἐβαπτίσθη, οὐκ ἔπτυσε ο χαμαὶ ἐπὶ ἑξηκονταετῆ. τεσσαρακονταετής γὰρ ἐβαπτίσθη ". ἦν δὲ τὸ εἶδος τῆς αὐτοῦ οι ἡλικίας ὑποκόλοβον, σπανὸν 80, ἐπὶ τοῦ χείλους μόνον ἔχον τρίχας, καὶ εἰς τὸ ἄκρον δὲ τοῦ γενείου εἶχεν ὀλίγας· ὑπερβολῇ γὰρ ἀσκητικῶν πόνων οὐδὲ αἱ τρίχες τῆς γενειάδος αὐτοῦ ἐξέφυσαν. τὸν δοῦλον αὐτοῦ, ὡς καὶ ἐπὶ τοῦ Ἠλίου 98 καὶ περὶ τῆς ὑαίνης τῆς τὸν Β μακαρίου καὶ ἀθανάτου μάρκου. οι Β έλαβε. • Β ἐπιλεγό μενον …. τοῦτο γὰρ πεποίηκεν ὁ κύριος, ὥστε δοξάσαι τοῦ Δανιὴλ πεποίηκεν.
A dabat. Hic vero Marcus quum junior esset, vetus et novum testamentum memoriter didicit, fuitque insigniter mitis atque castus, si quis alius. Quodam die quum otium mihi esset, ad eum in extrema ejus senectute perrexi. Quem quum ego, utpote qui rudis essem, supra hominem esse existimarem, ut etiam fuit, ostio cellae ipsius adsedi et, quid loqueretur vel ageret, auscultavi. Solus igitur intus quum jam centum fere annos haberet, dentesque amisisset, secum et cum diabolo pugnavit ac : Quid tandem, inquit, vis, male senex! En vinum bibisti et oleum tetigisti. Quid vis amplius tibi faciam, vorax in canitie, serviens ventri? Ita se ipse contumeliis castigavit. Diabolo autern : Recede, inquit, a me, diabole. Consenuisti mecum in pigritia. Infirmitatem corporis mihi inflixisti. Vinum et oleum me 263 percipere fecisti. Voluptarium me reddidisti. Quid tibi insuper debeo? Nihil invenis in me, quod deripere velis. Recede ergo a me, inimice hominum. Ac veluti latro sibi ipse : Agedum, inquit, nugator, in canitie vorator, et in heluatione senex. Quamdiu etiam tecum ero? Paphnutius quoque Christi servus et praeclari hujus viri discipulus haec nobis narravit: Quodam, inquit, die, quum Macarius domi in aula sederet, et animum Deo intentum haberet, hyaena catulum caecum suum attulit, et ostio aulae capite pulsato ingressa est, illo etiam sedente. Cujus ante pedes eum projecit. Sanctus igitur Macarius quum catulum accepisset, ejusque in oculos spuisset, oravit, et statim catulus vidit. Quem quum lactasset, hyaena abiit. Die autem sequenti pellem magnae ovis sancto Marco attulit, quam quidem pellem is sancto Athanasio episcopo reliquit; beata autem Melania mibi dixit, se a sancto Athanasio illam pellem, quae munus hyaenae appellabatur, accepisse. Id autem Dominus fecit, ut gloriosum redderet servum suun), sicut etiam in Elia et in Daniele fecit. Dicebatur hic sanctus, ex quo baptizatus esset, humi non spuisse per sexaginta annos. Annos enim quadraginta natus baptizatus est. Statura autem illa aetate satis minuta ac rara fuit; pilos in solo labro habuit, atque 264 in suprema parte menti habuit paucos. Nam propter nimios exercitationis labores ne pili quidem menti ejus enati sunt. VARIAE LECTIONES
col. 199–200page 11 of 26
PG 34:199Τούτῳ τῷ ἁγίῳ ἐγὼ προσῆλθον μιᾶς τῶν ἡμερῶν, λέγων αὐτῷ, ἐν ἀκηδίᾳ μου σφόδρα διάγοντος 1. 2662 Μακάριε ', τί ποιήσω ; ὅτι θλίβλουσί με οἱ λο γισμοὶ λέγοντές μοι, ὅτι οὐδὲν ποιεῖς, ἄπελθε ἐντεῦθεν '. ἀποκρίνεταί μοι ὁ ἁγιώτατος Μακάριος - εξω πὸν σὺ τοῖς λογισμοῖς, ὅτι διὰ τὸν Χριστὸν τοὺς τοίχους τηρῶ. Ταῦτα ἐκ πολλῶν καὶ μεγάλων σημείων καὶ ἄθλων τοῦ ἀοιδίμου καὶ ἐναρέτου Μακαρίου * ἐσήμανα . Ορος ἐστὶν ἐν Αἰγύπτῳ ἀπάγον ἐπὶ τὴν πανέρης μον τὴν Σκῆτιν *, ὁ καλεῖται Φέρμη, καὶ ἐν αὐτῷ καθέζονται ἄνδρες ὡσεὶ πεντακόσιοι ἀσκούμενοι, ἐν οἷς ἐστι μοναχὸς ἄριστος Παῦλος καλούμενος, ὃς ἐν παντὶ τῷ χρόνῳ αὐτοῦ ταύτην εἶχε τὴν πολιτείαν· οὐκ ἔργου ἥψατό ποτε, οὐ πραγματείας τινός, οὐκ ἔλαβε παρά τινος πώποτε παρεκτὸς ὁ ἐν αὐτῇ τῇ ἡμέρᾳ ἐσθίειν ἔμελλεν. ἔργον δὲ αὐτοῦ τῆς ἀσκήσεως γέγονεν τὸ ἀδιαλείπτως προσεύχεσθαι. οὗτος τετυπωμένας εἶχε τὰς εὐχὰς τριακοσίας, ἠρίθμει δὲ αὐτ τὰς οὕτως· λίθων ψήφους συνάγων καὶ ἐν τῷ κόλπω κατέχων, καθ' ἑκάστην εὐχὴν ῥίπτων ψῆφον μίαν ". οὗτος ὁ τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπος ἕνεκεν ὠφελείας καὶ συν τυχίας πνευματικῆς παρέβαλε τῷ ἁγίῳ Μακαρίῳ τῷ πολιτικῷ, καὶ λέγει αὐτῷ· ἀββᾶ Μακάριε, θλίβομαι σφόδρα· καὶ ἠνάγκασεν αὐτὸν 10 εἰπεῖν, δι' ἣν αἰτίαν λυπεῖται. ὁ δὲ λέγει αὐτῷ· ἐν χώμῃ τινὶ παρθένος τις κατοικεί, τριακοστὸν ἔτος ἤδη ἔχουσα άσκουμένη, περὶ ἧς μοι πολλοί διηγήσαντο, ὅτι παρεκτὸς σαββάτου καὶ κυριακῆς οὐδέποτε ἐσθίει ἄλλην ἡμέ ραν, ἀλλὰ τὸν σύμπαντα χρόνον ἕλκουσα τὰς ἑβδομάδας, διὰ πέντε ἡμερῶν ἐσθίουσα, ποιεῖ εὐχὰς ἑπτα-
Hunc sanctum die quodam conveni valde anxio A anino, et: Abba, inquam, Marce, quid faciam ? nam affligunt me cogitationes insusurrantes mibi : Nihil facis; recede hinc. Sanctissimus Marcus mihi respondit : Dic tu, inquit, cogitationibus tuis : Propter Christum parietes custodio. haec quidem e multis magnisque signis ac certaminibus inclyti et virtute ornati Marci indicavi. Mons est in Aegypto abducens in vastam Scetis solitudinem, qui Pherme appellatur; in quo viri fere quingenti sedent, qui exercentur. Ex quibus Paulus, monachus optimus, toto tempore suo banc vitam agebat. Nunquam opus attigit, nec negotium suscepit, neque ab aliquo unquam accepit quidquam, praeter quod ipso die comederet. Opus autem exercitationis eius fuit orare perpetuo. Atque statutas habebat preces trecentas, quas hoc modo numeravit : calculos collectos sinu tenuit, quorum unum post unamquamque orationem abiecit. Hic vir Dei utilitatis ac colloquii spiritualis gratia convenit sanctum Macarium πολιτικόν, cui : Abba, inquit, Macari, alligor valde. Qui dicere eum coegit causam, ob quam tristaretur. Is igitur : In vico quodam, inquit, virgo liabitat, quae tricesimo 266 anno iam exercetur. Quam multi mibi narrarunt nullo alio die nisi sabbato et dominica cibum sumere, sed toto tempore trahens hebdomadas ac post quinque dies comedens orationes facit septingentas. Hoc quum didicerin, reprobavi me ipse perpendens, me, hominem maioribus, quam illa, cor-
col. 201–202page 12 of 26
PG 34:201νοσίας, καὶ 18 ἀπευδόκησα ἐγὼ ἐμαυτοῦ τοῦτο μαθὼν λογιζόμενος, ὅτι ἀνὴρ δυνατώτερος κατ' ἐκείνην τῇ ῥώμῃ τοῦ σώματος δημιουργηθεὶς ὑπὲρ τὰς τριακοσίας εὐχὰς οὐκ ἠδυνήθην πλείω ποιῆσαι 15. ἀποκρίνεται αὐτῷ ὁ ἅγιος Μακάριος λέγων αὐτῷ· ἐγὼ έξηκοστὸν ἔτος ἔχω, ἀφ' οὗ τεταγμένας ἑκατὸν εὐχὰς ποιῶ, καὶ τὰ πρὸς τὴν τροφὴν ἐργαζόμενος ταῖς χερσί, καὶ τοῖς ἀδελφοῖς τὴν ὀφειλομένην συντυχίαν ἀποδιδούς, καὶ οὐ κρίνει με τὸ συνειδός μου ὡς ἀμελήσαντα· σὺ δὲ [εἰ] 1 τριακοσίας εὐχὰς ποιῶν ὑπὸ τοῦ συνειδότος κρίνῃ, δῆλος εἶ ἢ καθαρῶς αὐτὰς μὴ εὐχόμενος, ἢ πλείονας δυνάμενος εὔχεσθαι καὶ μὴ ποιῶν. Περὶ Εὐλογίου καὶ τοῦ λελωβημένου καὶ τῆς κρι- Β σεως τοῦ ἁγίου Αντωνίου 18 . . . . ἔστι δὲ τὸ ὄρος τοῦ ἁγίου Αντωνίου) μεταξύ Βαβυλῶνος καὶ Ἡρακλέους εἰς τὴν πανέρημον, τὴν φέρουσαν κατὰ τὴν ἐρυθρὰν θάλασσαν, ὡς ἀπὸ τριάκοντα σημείων τοῦ ποταμοῦ. ἐλθὼν εἰς τὸ μοναστήριον τὸ παρὰ τὸν ποταμόν, ἐν ᾧ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ κ ἐκαθέζοντο, εἰς τὸ λεγόμενον Πίσπιρ 17, Μακάριος καὶ Ἀμάτας, οἱ καὶ ἔθαψαν τὸν μακάριον Αντών νιον 18 κοιμηθέντα, ἐξεδεξάμην ἡμέρας πέντε, ἵνα συντύχω τῷ ἁγίῳ Αντωνίῳ. ἐλέγετο δὲ παραβάλλειν αὐτὸν τῷ μοναστηρίῳ τούτῳ ποτὲ μὲν διὰ ιβ' 18, 19 ποτέ δὲ διὰ κ' 30, ποτὲ δὲ διὰ ν ει ἡμερῶν, καθὼς αὐτὸν ὁ Θεὸς ἐπὶ εὐεργεσίᾳ τῶν παρατυγχανόντων ἦγεν ἐν τῷ μοναστηρίῳ. διάφοροι οὖν συνήχθημεν ἀδελφοὶ C διαφόρους ἔχοντες χρείας, ἐν οἷς καὶ Εὐλόγιος τις συνέβη δὲ τὴν ἄλλην ἡμέραν ἐλθεῖν τὸν μέγαν Αντώνιον ἑσπέρας βαθείας, ὡς ἔφη ὁ Κρόνιος, ἐμπεφιβλωμένην ειχλαμύδα δερματίνην φορῶν. εἰσήρχετο εἰς τὸ μοναστήριον αὐτοῦ, καὶ ταύτην εἶχε τὴν συνήθειαν ἐν τῷ ἐρωτᾷν τὸν μαθητὴν αὐτοῦ Μακάριον περὶ τῶν ἐρχομένων, τοὺς μὲν μοναχούς Ἱεροσολυμίτας καλεῖν, τοὺς δὲ κοσμικούς Αἰγυπτίους. ἠρώτα οὖν ὁ μέγας· ἀδελφὲ Μακάριε, ἦλθόν τινες ἀδελφοὶ ἐνθάδε; καὶ ἀπεκρίθη· ἦλθον. καὶ λέγει· Αἰγύπτιοι εἰσιν ἡ Ἱεροσολυμῖται ; ἔδωκε δὲ αὐτῷ σημεῖον τοὺς ἀπραγοτέρους καὶ “ ἀεργεῖς λέγειν ὅτι Αἰγυπτιοί εἰσιν, καὶ ἔλεγεν αὐτῷ περὶ τῶν Αἰγυπτίων 33. ποίησον φακὸν καὶ δὸς· αὐτοῖς φαγεῖν. καὶ εποίει αὐτοῖς εὐχὴν " καὶ ἀπέλυεν αὐτούς. ἀπὸ εκρίνατο δὲ τότε ὁ Μακάριος περὶ ἡμῶν διὰ τὸν λελωβημένον, ὅτι μιγάδες εἰσίν. ἐὰν δὲ ἔλεγεν, ὅτι Ἱεροσολυμίταί εἰσιν 15, ἐκαθέζετο διὰ πάσης νυκτὸς καὶ ἐλάλει αὐτοῖς τὰ πρὸς σωτηρίαν. ἐν ἐκείνῃ οὖν τῇ ἑσπέρα καθεσθείς, φησί, προσκαλεῖται πάντας ὁ μέγας κ. τ. λ.
ACTA. nibus facere non potuisse. Respondens sanctus Macarius : Ego, inquit, sexagesimum ago annum, ex quo statutas centum orationes facio, eaque, quae sunt ad alimentum necessaria, meis mihi manibus comparo, ac fratribus debitam me adeundi copiam reddo, nec me mea conscientia iudicat negligentem esse. Tu vero, quum trecentas orationes faciens a conscientia iudicaris, aut non pure eas te facere prodis, aut, quamvis plures facere possis, non facere A poris viribus instructum, plures trecentis oratio- De Eulogo et mutilato, et de discrimine a sancto Antonio facto. Est autem (mons S. Antonii) inter Babylonem et Heracleam situs in vasta solitudine, quae fert ad mare Rubrum ac triginta fere milliaria distat a fluvio. Ad monasterium igitur quum venissem prope fluvium situm ac Pispir vocatum, ubi discipuli eius sedebant Macarius et Amatas, qui etiam sanctum Antonium defunctum sepelierunt, quinque diebus, ut sanctum Antonium convenirem, expectavi. Qui ad hoc monasterium modo post decem, modo post viginti, interdum et post quinquaginta dies accedere dicebatur, prout Deus eum ageret ad subveniendum iis, qui eo advenerant. 267 Varii autem fratres ob varias necessitates conveneramus, ex quibus et Eulogius Alexandrinus fuit....... .... Evenit, ut altero die magnus Antonius, chlamyde, sicut Cronius narravit, pellicea amictus sero vesperi veniret. Atque ingressus est monasterium suum. Hac autem in Macario discipulo suo de iis, qui advenerant, interrogando utebatur consuetudine, ut monachos vocaret Hierosolymitanos, saeculares vero Aegyptios. Magnus igitur: Macari frater, inquit, veneruntne huc aliqui fratres ? Respondit : Venerunt. Ille : Suntne Aegyptii, an Hierosolymitani ? Eique signum dederat, ut eos, quibus minus negotii esset, Aegyptios esse diceret. Atque ad Aegyptios quod spectat, Macario : Para, inquit, lentem, et da iis comedere. Deinde cum iis orationem faciebat, eosque dimittebat. Tunc Macarius de nobis ob mutilatum illum respondit : Mixti adsunt. Sin dicebat : Hierosolymitani sunt, sanctus per totam noctem sedebat, ad eosque, quae ad salutein pertinent, loquebatur. Illa autem vespera Magnus sedens oinnes arcessivil..... VARIAE LECTIONES.
col. 203–204page 13 of 26
PG 34:203Ουάλης τις το γενος Παλαιστινὸς τὴν ἔρημον και ταλαβὼν ᾤχησε μεθ᾿ ἡμῶν ἐπὶ πλεῖστον χρόνον. ὅστις μεγάλῃ βιούς 10 σκληραγωγίᾳ τὸ ἄκρον ε' τῆς ἀσκήσεως κατορθώσας 2, ἐν αἰήσει καὶ τύφῳ ὑπὸ δαίμονος χλευασθείς, καὶ ὑπὸ τοῦ τοιούτου ὀλεθρίου πάθους κατὰ μικρὸν ἀπατώμενος, τὴν διάνοιαν αὐτοῦ παρεσκεύασε μεγαλοφρονῆσαι, ὡς ἀγγέλων αὐτῷ συντυγχανόντων καὶ τὰ πρὸς ἑκάστην διακονίαν αὐτῷ εὐτρεπιζόντων. καί ποτε σπυρίδα ῥάπτοντος αὐτ τοῦ 5, ὡς διηγοῦντο οἱ τούτου συνήθεις, ὅτι ἐν ἑσπέρα βαθείας σκοτίας ούσης τῆς βελόνης ἐκπεσούσης 3, ἐν ᾗ κατέῤῥαπτ[ασ]εν, καὶ μὴ εὑρίσκοντος αὐτήν 8, λαμπάδα αὐτῷ ὁ δαίμων πεποίηκεν, ὡς καὶ εὑρεῖν τὴν βελόνην, καὶ ἐπὶ τούτῳ πάλιν 38 ὄγκῳ κενῷ φυσηθῆναι τὸν ἄθλιον. κατ' οἰκονομίαν δὲ τοῦ Θεοῦ θᾶτο τον τῇ ἀδελφότητι ἡ τούτου βλάβη κατάδηλος γέγονε. συνέβη ξένους τινας οπώρας ένεγκεῖν τῇ ἀδελφότητι ". ὁ δὲ κύριος Μακάριος ὁ πρεσβύτερος ἀπὸ έστειλε πρὸς δράκα ἑκάστῳ εἰς τὰ κελλία, ὁμοίως καὶ τούτῳ τῷ ἀθλίῳ Οὐάλῃ 3. ὁ δὲ τὸν κομίσαντα ἔτυψε καὶ ὕβρισε 45 λέγων: εἰπὲ τῷ 30 Μακαρίῳ, οὐκ εἰμί σου χείρων ε', ἵνα σύ μοι εὐλογίαν " πέμπης. καὶ γνοὺς ὁ ἅγιος Μακάριος τὴν πλάνην αὐτοῦ, μεθ' ἡμέρας εν ἀπῆλθε παρακαλέσαι αὐτόν, καὶ λέγει αὐτῷ· ἀδελφὲ Οὐάλη, ἐνεπαίχθης· παῦσαι καὶ δεήθητι τοῦ Θεοῦ. ὁ δὲ οὐ προσέσχεν τῇ παραινέσει, ἀπειθῶν καὶ ἀντιλέγων. πληροφορηθεὶς οὖν ὁ διάβολος, ὅτι εἰς ἄκρον αὐτῷ πείθεται, σχηματίζει ἑαυτὸν εἰς “ τὸν Σωτῆρα, καὶ παραγίνεται πρὸς αὐτὸν νυ κτὸς ἐν φαντασίᾳ μετὰ δαιμόνων χιλίων λαμπαδηφόρων ", δεικνύων τροχὸν πύρινον, καὶ ἐν μέσῳ τὸν Σωτῆρα σχηματίζων, καὶ ἕνα προσλαμβάνοντα “ καὶ λέγοντα αὐτῷ· ηράσθη σου ὁ Χριστὸς τῇ τοῦ βίου καθαρότητι καὶ πολιτείᾳ σου, καὶ παρεγένετο πρὸς σὲ τοῦ ἰδεῖν σε. ἔξελθε τῆς κέλλης σου, καὶ τοῦτον πόῤῥωθεν ἑστῶτα ἰδὼν κύψας προσκύνησον. ὁ δὲ ἐξελθὼν εἶδε παράταξιν λαμπαδηφόρων 48, καὶ ὡς ἀπὸ σταδίου τὸν ἀντίχριστον, καὶ πεσὼν προσεκύνησεν. ἐπὶ τοσοῦτον δὲ ἐφρενοβλάβησεν αἰχμαλωτισθεὶς ὁ ἄθλιος, ὡς μεθ᾿ ἡμέραν ἐλθόντα εἰς τὴν ἐχε κλησίαν ἐπὶ πάντων εἰπεῖν· ἐγὼ κοινωνίας χρείαν οὐκ ἔχω· τὸν Χριστὸν γὰρ ἑώρακα σήμερον. τότε λαβόντες αὐτὸν οἱ πατέρες “ δεσμοῦσι σιδήρῳ ἐπὶ ἕνα χρόνον, καὶ συνεχέσι ταῖς ὑπὲρ αὐτοῦ εὐχαῖς καὶ ποικίλῃ ἀδιαφορήσει 44 καὶ ἀπραγοτέρῳ βίῳ τὸ οἴημα αὐτοῦ καθελόντες ἀπεθεράπευσαν 48. τοῖς γὰρ ἐναν τίοις τὰ ἐναντία ἰάματα. ἀναγκαῖον οὖν ἡγησάμην καὶ τοὺς τῶν ἠπατημένων βίους ἐνθεῖναι τῷ βιβλίῳ πρὸς ἀσφάλειαν τῶν μὲν ἐντυγχανόντων, ὅτι καὶ ἀρεταὶ ὑπόθεσις γίνονται πτώσεως τοῖς ἀδιακρίτως αὐτὰς μετερχομένοις.
Valens quidam, genere Palaestinus, in solitudinem profectus longum tempus nobiscum habitavit. Qui quum maxima vivendi severitate summam asceticam vitam suscepisset, vana de se opinione ac superbia a daemone irrisus et tali perniciosa animi calamitate brevi tempore deceptus est, ut angelos cum ipso conversari, et in quovis ministerio ipsi inservire iactaret. Is quondam sportam consuens, ut eius socii narrarunt, 268 vesperi, quum multae tenebrae essent, acum, qua consuebat, amisit. Qua non inventa, daemon ei lampadem fecit, qua acum reperit, ita ut miser iste magis etiam vano lumore infarctur. Dei autem providentia fraternitati calamitas eius cilius manifesta facta est. Nam accidit, ut hospites quidam fratribus fructus aestivos afferrent. Quorum manipulum dominus Macarius presbyter unicuique in cellulam misit, pariterque misero Valenti. Hic eum, qui attulerat, verberavit et contumelia afficiens : Dic, inquit, Macario : te deterior non sum, quod tu mihi munera mittas. Quum igitur sanctus Macarius eum deceptum esse cognovisset, abiit ad eum cohortandum, et: Valens frater, inquit, illusus es ; desine et deprecare Deum! Qui admonitionem eius non audivit, sed inobediens oblocutus est. Diabolus igitur quum compertum haberet, maximaın sibi Adem eum habuisse, figuram Salvatoris induit, et noctu ad eum in phantasmate cum mille daemonibus lampadas ferentibus venit, rolamque igneam ostendit, in qua media Salvatoris figuram simula· vit. Unus autem accito : Dilexit le, inquit, Christus ob vitae tuae integritatem institutumque tuum, et advenit ut te videat; egredere e cella eumque, si procul stantem videris, procumbens adora. Egressus igitur e cella comitatum vidit lampadas ferentium et spatio fere stadii Antichristum, quem procumbens adoravit. Miser autem tantopere subactus et deceptae mentis fuit, ut die subsequente veniret in ecclesiam et coram omnibus diceret : Mihi communione opus non est; Christum enim vidi hodie. Tunc patres comprehensum eum per tempus aliquod ferro vinxerunt. 269 Cui continuis D deinde precibus pro eo factis et multimoda despectione vitaque austeriore vanam opinionem ademerunt, ita ut sanaretur. Contrariis enim contraria conveniunt medicamenta. VARIAE LECTIONES.
col. 205–206page 14 of 26
PG 34:205Περὶ Ήρωνος. Ήρων τις γέγονεν 'Αλεξανδρεύς, γειτνιῶν μοι, ἀστεῖος, νεώτερος, εὐφυὴς τὴν διάνοιαν, καθαρὸς τὸν βίον, καθ' ὑπερβολὴν λεπτὸς τῇ ἀρίστῃ πολιτεία, ὡς πολλούς 48 57 τῶν συνήθων αὐτοῦ λέγειν, ὅτι πολλάκις διὰ τριῶν μηνῶν ἤσθιεν 4, μόνῃ τῇ κοινωνίᾳ ἀρκούμενος καὶ εἴ που παραφανείη ἀγριολάχανον. πεῖραν δὲ τούτου ἔσχον κἀγὼ σὺν τῷ μακαρίτῃ ᾿Αλβίνῳ ἐπὶ τὴν Σκῆτιν ἀπιόντι ἀπέχουσαν ἀφ' ἡμῶν ἐν ἐπὶ μ' σα σημείοις. καὶ ἐν τούτοις ὁδεύοντες ἡμεῖς δεύτερον ἐφάγομεν καὶ τρίτον δ' ἐπίομεν, ἐκεῖνος δὲ μηδ' όλως γευσάμενος πεζεύων σε αποστήθιζεν ψαλμοὺς τὸν μέγαν καὶ ἄλλους ιεʹ, τὴν πρὸς Εβραίους ἐπιστολὴν καὶ Ἡταΐαν, καὶ μέρος Ἱερεμίου τοῦ προφήτου, καὶ Β Λουκᾶν τὸν Εὐαγγελιστὴν, καὶ τὰς Παροιμίας, καὶ τοῦτον καταλαβεῖν οὐκ ἠδυνήθημεν βαδίζοντα. δς καὶ αὐτὸς μετὰ πόνους μεγάλους καὶ ἱδρῶτας γενναίους τῷ τύφῳ τῆς ἀπονοίας ἀρθεὶς εἰς ὕψος μετέωρον, κἀκεῖθεν ἐλεεινὸν πᾶσι πτῶμα κατενεχθείς, καὶ κατὰ τῶν ἁγίων πατέρων οιήσει ματαίᾳ μεγαλοφρονήσας, πάντας ἐξύβρισε λέγων· ὅτι οἱ πειθόμενοι ὑμῶν τῇ διδασκαλίᾳ ἀπατῶνται· οὐ χρὴ γὰρ διδασκάλοις ἑτέροις χρῆσθαι δ· παρεκτὸς τοῦ Χριστοῦ μόν νου, ὅτι αὐτὸς ὁ Σωτὴρ εἶπεν· « μὴ καλέσητε διδάσκαλον ἐπὶ τῆς γῆς. » ὃς ἐπὶ τοσοῦτον καὶ αὐτὸς ἐσκου τίσθη τὴν διάνοιαν " τῇ κενοδοξίᾳ τῆς οἰήσεως ἄνωθεν κάτω ἐλθών 58, ὡς αὐτὸν μηδὲ δὲ τοῖς θείοις μυστηρίοις θέλειν προσέρχεσθαι. τελευταῖον δέ, ὡς ὑπὸ σφοδροτάτου πυρὸς ὑπὸ τοῦ δαίμονος ἐλασθεὶς, C κατῆλθεν εἰς ᾿Αλεξάνδρειαν προνοίᾳ τῆς θείας οἶκονομίας ", ὥστε ἤλῳ τὸν ἦλον ἀποκρούσασθαι· περι έπεσεν γὰρ ἀδιαφορίαις, καὶ θεατρικαῖς τε ἱπποδρομίαις, καὶ καπηλείοις τὰς διατριβάς είχεν 50. τέ λος καὶ εἰς τὴν ἐπιθυμίαν τῆς γυναικομανίας ληφθείς καὶ, ὡς « ἐσκέπτετο ἁμαρτῆσαι, μιμάδι τινὶ συνεχῶς τὰ πρὸς τὸ ἕλκος αὐτοῦ διελέγετο σι, καὶ ἐν τοῖς τοιούτοις « ὄντι 68 γέγονεν αὐτῷ κατά τινα οἰκονομίαν ἄνθραξ κατὰ τῆς βαλάνου, καὶ ἐπὶ ἓξ μῆνας τοσοῦ τον σὲ ἐνόσησεν, ὡς κατασαπῆναι αὐτοῦ τὰ μόρια καὶ αὐτομάτως ἀποπεσεῖν. ὕστερον δὲ ὑγιάνας καὶ εἰς συναίσθησιν ἐλθὼν ἐπανῆλθεν ἄνευ τῶν μελῶν τούτων, καὶ εἰς μνήμην τῆς οὐρανίου πολιτείας ἐν θείῳ φρονήματι γεγονώς, καὶ ἐξομολογησάμενος τοῖς ἁγίοις πατράσι πάντα τὰ συμβεβηκότα αὐτῷ, ἐνεργῆσαι τῇ πολιτείᾳ μὴ φθάσας μετ' ὀλίγας ἡμέρας κεκοίμη ὃς ἐπὶ διάνοιαν Κ κατῆλθεν οικονομίας Β τῇ θείᾳ προνοία
Fuit Hero quidam Alexandrinus, mihi vicinus, urbanus, adolescens, bono ingenio, integra vita, conversatione supra modum subtili eaque optima, ita ut multi e familiaribus suis dicerent, eum saepe intra tres menses semel comedere, sola contentum communione et sicubi apparuisset olus agreste. Experimentum huius rei ipse feci cum beato Albino abeunte in Scetim, quae aberat a nobis fere quadraginta milliaribus. Atque in hoc itinere nos bis comedimus et ter bibimus: ille vero quum nihil prorsus gustasset, inter eundum memoriter pronuntiabat psalmum magnum et alios quindecim, epistolam ad Hebraeos, et Isaiam, et partem feremiae prophetae, deinde Lucam evangelistam et Proverbia : neque eum poteramus consequi progredientem. Idem post magnos labores et praeclaros sudores fastu et stultitia in summum fastigium elatus, et dehinc miserabili omnibus casu 270 praecipitatus, etiam sanctos patres vana sui opinione ita contemptui habuit, ut omnibus insultaret dicens : Qui parent vestrae doctrinae, decipiuntur; neque enim oportet magistris aliis uti praeter solum Christum, quia ipse Salvator dixit : Ne vocaveritis magistrum super terram. Idem mente tantopere obcaecatus est vana persuasione opinionis, deorsum praeceps factus, ut nollet accedere ad divina mysteria. Postremum sicut a vehementissimo igne a daemone agitatus, venit Alexandriam divino quodam consilio, ut clavo clavum extruderet. Incidens enim in indifferentem rerum usum, in scenicis hippodromis, et in cauponis versabatur. Denique et in cupiditatem mulieriositatis lapsus quum meditaretur peccare, cum mima quadam assidue confabulatus ei vulnus suum aperuit. Atque quum tali consuetudine uteretur, enatus est ei divino quodam consilio carbunculus in glande, et per sex menses adeo aegrotavit, ut conputruerint eius virilia et sua sponte deciderint. Postmodum vero quum convaluisset et ad meliorem frugem se recepisset, reversus est absque membris illis, et cum in memoriam revocasset coelestem conversationem, ut ea sentiret quae Dei sunt, et confessus esset sanctis patribus, quae acciderant ei, ad opus conversationis non anı- plius pervenit, sed paucis post diebus obdormivit, VARIAE LECTIONES.
col. 207–208page 15 of 26
PG 34:207Του ἀββᾶ Μάρκου περὶ τοῦ πνευματικού νόμου, Οὗτος ὁ ἀθάνατος καὶ μακάριος Μάρκος νεώτερος ὢν παλαιὰν καὶ καινὴν γραφὴν ἀποστήθισεν, πρᾶος ὢν καθ᾽ ὑπερβολὴν καὶ σώφρων. περὶ τούτου ἔφη ὁ μὲν σε Μακάριος ὁ ᾿Αλεξανδρῖνος πρεσβύτερος ὤν, ὅτι Μάρκῳ τῷ ἀσκητῇ οὐδέποτε ἔδωκα ἐγὼ προσφοράν, ἀλλ᾽ ἄγγελος αὐτῷ ἀπεδίδω “ ἀπὸ τοῦ θυσιαστηρίου λαμβάνων, μόνον δὲ τὸν ἀστράγαλον τῆς χειρὸς ἐθεώρουν ἐγὼ τοῦ ἐπιδιδόντος. οὕτως ὁ μέγας καὶ ἀθάνατος Μάρκος. ποτὲ καθεζομένου ἐν τῇ αὐλῇ τῆς κέλλης αὐτοῦ καὶ τῷ Θεῷ προσομιλοῦντος, Καινα τὸν σὲ ἑαυτῆς σκύμνον τυφλὸν ὄντα ήνεγκε, καὶ ρίπτει αὐτὸν εἰς τοὺς πόδας τοῦ ἁγίου, ὃν καὶ ἐθερά - πευσεν σε ὁ ἅγιος. τῇ ἑξῆς ἡμέρᾳ κώδιον προβάτου μεγάλου ἁγίῳ ἤνεγκε, ὅπερ ὁ ἅγιος Μάρκος κατα λέλοιπε τῷ ἁγίῳ Μακαρίῳ τῷ μεγάλῳ, καὶ οὗτος τῇ Β μακαρίᾳ Μελάνῃ ἀφῆκεν τὸ ξένιον τῆς ὑαίνης ἐπι λεγόμενον. οὗτος τεσσαράκοντα ἐτῶν ἐβαπτίσθη ὁ γνήσιος δοῦλος τοῦ Χριστοῦ. Εἶπεν ὁ ἀββᾶς Μακάριος· τί κρίνεις τους φονείς καὶ μοιχοὺς καὶ τυμβωρύχους καὶ εἴ τινα δήποτε τῶν παρανόμων ; ἔχουσιν ἴδιον δικαστήν. μᾶλλον δε μὴ μονομερῶς ἐξέταζε τὰ πράγματα, ἀλλὰ καὶ τὰ
DE SANCTO MARCO ABBATE HISTORIA E codice Vindobonensi edita. Cod. ms. theol. graec. ccLxxiv, olim ccxxxvı, Bibl. Caes. Vindobon. chartaceus, in-4. In hoc codice de sancto Marco abbate historia haecce, e Palladii Historia Lausiaca desumpta, et a manu recenti negligenter scripta, tanquam prologus asceticis Marci cuiusdam Capitibus praefigitur ita inscriptis: quae in Magna Bibl. Veterum Patrum Paris. T. XI p. 888 sqq. excusa sunt. Codicem descri pserunt Lambecius T. V p. 194, de Nessel T. I p. 379. De hac sancti Marci historia cf. supra p. 16 not. 2 et p Hic immortalis et beatus Marcus, quum junior A esset, vetus et novum testamentum memoriter didicit, fuitque insigniter mitis et sobrius. De quo Macarius Alexandrinus, qui erat presbyter : Marco, inquit, exercitatori nunquam dedi ego oblationem, sed angelus ei dabat de altari sumens, ego vero solum splendorem manus vidi ejus, qui dabat ei. Sic magnus et immortalis Marcus. Aliquando quum sederet in aula cellae suae, et animum Deo intentum haberet, hyaena catulum caecum suum attulit, eumque ante pedes sancti projecit. Quem et sanavit sanctus. Die autem sequenti hyaena pellem magnae ovis sancto attulit, quam sanctus Marcus reliquit sancto Macario magno, et is beatae Melaniae tradidit eam quae munus hyaenae appellabatur. Hic quadraginta annos natus baptizatus est probus Christi servus. E codice Vindobonensi editae. Cod. ms. hist. graec. IX, olim XLII, Bibl. Caes. Vindobon. chartac. antiquus in-fol. In hoc codice [cí. Lambec. T. VIII p. 840, de Nessel T. V p. 51 ] appendicem ad Apophthegmata a Cotelerio edita, quam eorum compilator in praefationis fne memorat, contineri supra p. 36 docuimus. Ex ea igitur appendice, cuius fol. 80, 1-145, 2 de senibus anonymis, deinde usque ad fol. 163, 1 de senibus, quorum nomina addita sunt, narratur, tres de Macario historias hasce proferimus, quarum una codicis fol. 148, altera fol. 161, 1, tertia ad finem usque appendicis legitur. Dixit Macarius abbas : Quid iudicas interfectores et adulteres et sepulchrorum depilatores, et si quis alius eiusmodi legis violator? Habent iudicem suum. Immo inquire non modo in aliena facinora,
col. 209–210page 16 of 26
PG 34:209σεαυτοῦ πταίσματα πολλὰ προγενόμενα ", καὶ εὑρήσεις * σεαυτὸν ἐκείνων πολλάκις χείρονα. καὶ γὰρ σὺ πολλάκις εἶδες ἀκολάστοις ὀφθαλμοῖς· τοῦτο δὲ καὶ αὐτὸς οἶδας ὅτι μοιχεία απαρτισμένη ἐστίν. καὶ πολύ λάκις ελοιδόρησας τὸν ἀδελφόν σου· οὐκ ἀγνοεῖς, ὅτι καὶ περὶ τούτου ὁ κύριος ἀπεφήνατο, ὅτι ὁ εἰπὼν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ μωρέ, ἔνοχός ἐστι εἰς τὴν γέενναν τοῦ πυρός. τὸ δὲ πάντων φρικωδέστερον, ἴσως ἀναξίως προσέρχῃ τοῖς ἁγίοις καὶ ἀχράντοις αὐτοῦ μυστηρίοις, καὶ ἔνοχος γίνῃ τοῦ σώματος καὶ τοῦ αἰματος τοῦ Χριστοῦ . καὶ ὃν μὲν κρίνεις, εὑρίσκεται ότι ψιλὸν ἄνθρωπον ἐφόνευσε, σὺ δὲ εὑρίσκει αὐτὸν τὸν Χριστὸν φονεύων, καὶ τῆς ἐκείνου σφαγῆς ὑπεύθυνος, ὡς ἀναξίως μετέχων τοῦ ἀχράντου σώματος καὶ τοῦ αἵματος. ὁ γὰρ ἀναξίως, φησὶν, ἐσθίων καὶ πίνων ἔνοχός ἐστι τοῦ σώματος καὶ τοῦ αἵματος Β τοῦ Χριστοῦ, καὶ κρῖμα ἑαυτῷ ἐσθίει καὶ πίνει. τοῦτ᾽ ἔστιν· ὥσπερ ἐκεῖνοι οἱ Ἰουδαῖοι ἔτρωσαν αὐτ τόν, οὕτω καὶ οἱ ἀναξίως μετέχοντες τοῦ σώματος καὶ τοῦ αἵματος αὐτοῦ τὸ αὐτὸ ποιοῦσιν. καὶ μάλ' εἰς κότως, ὅτι διαρρήξας πορφύραν βασιλικὴν καὶ ὁ φυπώσας αὐτὴν τὸν αὐτὸν θάνατον ὑπομένουσιν. ὥστε οὖν καὶ οἱ κατατεμόντες τὸ σῶμα αὐτοῦ τότε καὶ οἱ νῦν ῥυποῦντες αὐτὸ ἐν ἀκαθάρτῳ ψυχῇ μεταλαμβάνοντες αὐτὸ τὴν αὐτὴν τοῖς σταυρώσασιν αὐτὸν καὶ ὑποστήσονται δίκην, κατὰ τὴν τοῦ ἀποστόλου ἀπόφασιν. Ἔλεγε ὁ ἀββᾶς Μακάριος, ὅτι ὅτε ήμην νεώτερος, ἀκηδιάσας ἐν τῷ κελλίῳ ἐξῆλθον εἰς τὴν ἔρημον, λέγων τῷ λογισμῷ μου, ὅτι ᾧ ἂν ἀπαντήσῃς, ἐρώτησον αὐτὸν χάριν ὠφελείας. καὶ εὗρον παιδίον βόσκον βοῦς τε, καὶ λέγω αὐτῷ· τί ποιήσω, παιδίον, ὅτι πεινῶ; λέγει μοι· καὶ φάγε. πάλιν εἶπον, ὅτι ἔφαγον, καὶ πάλιν πεινῶ. πάλιν λέγει μοι· καὶ πάλιν φάγε. καὶ πάλιν εἶπον, ὅτι πολλάκις ἔφαγον, καὶ πάλιν πεινῶ, τότε λέγει μοι· τάχα ὄνος εἶ, ἀββᾶ, ὅτι πάνω τότε τρώγειν θέλεις. καὶ ὠφεληθεὶς ἀνεχώρησα. Γέρων τις διηγήσατο περὶ τοῦ ἀ Μακαρίου, ὅτι περὶ τὸν ᾿Αρσενο την εκαθέζετό τις μονάζων ἐπὶ ἔτη πολλὰ, τὸν τῶν ἁγίων ἀσκήσας βίον, ᾧ πνεῦμα πύ θωνος προσεπέλασε κενοδόξῳ ὄντι διὰ τὴν περὶ τὴν ὑπερηφανίαν κουφότητα· καὶ πρῶτον μὲν πλανᾷ αὐτ τὸν ἀπὸ τῆς ἀληθοῦς πίστεως, καὶ εἰσάγει αὐτὸν εἰς τὸ φρόνημα τῶν λεγομένων Ἱερακιτῶν, οἵτινες λέ γουσιν μήτε τὸν Σωτῆρα ἀνθρώπινον ἀνειληφέναι 18 σῶμα, μήτε ἐγείρεσθαι τὸ ἡμέτερον σῶμα, ὅ περιο κείμεθα, καὶ ὅτι τρεῖς εἰσιν ἀρχαί, Θεὸς καὶ ὕλη καὶ κακία, ἐξ ὧν κατασκευάζεται, μήτε Ανθρωπικέναι τὸν Θεὸν Λόγον καὶ τέλειον ἀνειληφέναι " ἄνθρωπον, μήτε μὴν σώζεσθαι τὸ εἶναι τῶν 18 πάντων αἴτιον. οὕτως δὲ διαστραφεὶς ἀποσπᾷ ψυχὰς πεντακοσίας. ἴσχυσε δὲ διὰ τὸ λέγειν πολλοῖς πολλά, καὶ ἀπωλείας
ipsum saepenumero invenies illis peiorem. Nam tu quoque lascivis oculis non raro circumspexisti ; id quod, ut ipse scis, verum iam est adulterium. Saepe etiam fratri tuo maledixisti, neque ignoras, hac de re Dominum revelasse, dicentem quemque ad fratrem suum fatue › reum esse gehennae ignis. Atque, quod omnium atrocissimum est, vel indignus fortasse ad sancta et intemerata eius mysteria accedis, ita ut reus fias corporis et salı- guinis Christi. Ille igitur, quem iudicas, merum hominem occidisse deprehenditur; tu vero deprehenderis Christum ipsum occidens mortisque eius reus, quum indignus 273 participes intemeralumn corpus et sanguinem. Legis enim : Qui indigne manducat et bibit, reus est corporis et sanguinis Christi et iudicium sibi manducat et bibit; hoc est : Sicut ludaei illi occiderunt eum, ita et ii, qui indigni corpus et sanguinem eius sumunt, idem faciunt. Nam verisimillimum est, et eum, qui purpuram regiam scindat, et qui eam maculet, eandem mortem pati. Unde et qui corpus eius aliquando perforarunt, et qui nunc inquinant illud, quippe impura ipsum mente percipientes, idem cum crucifigentibus Christum iudicium ex apostoli verbis subibunt. A sed etiam in delicta tua saepe praemeditata, et te spondit : Non multum abest, ut asinus sis, abba, talem discessi. Alias confessus est Macarius abbas : Quum junior essem curisque in cella vacaren, in eremum profectus mecum reputans dixi : Cui occurris, eum interroga pro utilitate tua. Atque puerulum inveni boves pascentem, cui : Quid, inquam, faciam, puerule, quia esurio? Is mibi : Comede, inquit, tandem. Tum ego: Comedi, sed iterum esurio. Ac rursus mihi dixit : Ergo iterum comede. Similiter et ego : Saepenumero, inquam, comedi, denuoque semper esurio. Ad baec ille requippe qui semper vesci velis. Itaque nactus utili- Senex tradidit de abbate Macario. In terra Arsenoita monachus quidam sedebat, qui multos annos vitam sanctorum egerat. Cui quum gloriae cupidus esset, propter superbam elationem et temeritatem spiritus pythonis insedit, qui primum a vera fide eum depulit, tum ad doctrinam eorum, qui Hieracitae vocantur, adduxit. Atque hi Salvatorem bumanam assumpsisse carnem, nostrumque, quo vestiti sumus, corpus resuscitari negant. Tria esse genera iidem dicunt, Deum, materiam et malum, quibus quisque construatur, neque Deum Verbum hominem esse factum perfectumque hominem assumpsisse, neque omnino servari causam 274 omnium rerum effectricem. Ita vero ipse perversus animas seduxit quingentas. Quod effecit multa VARIAE LECTIONES.
col. 211–212page 17 of 26
PG 34:211Α καὶ εὑρέσεις καὶ ἀποβολὰς θανάτου ἐν διαφόροις τρόποις. ἀλλὰ καὶ δαιμόνια, φησίν, ἐξέβαλε κατὰ τὸ ἐν Εὐαγγελίοις ειρημένον, ὅτι δώσουσι σημεία καὶ τέρατα, ὥστε εἰ δυνατὸν πλανῆσαι καὶ τοὺς ἐκλεκτούς· σφόδρα γὰρ τὰ ἀρχοντικὰ δαιμόνια περὶ ταῦτα ἰσχύει, τὸ αὐτὰ ἐκεῖνα δῆθεν τα καταργεῖν. πάνυ γὰρ συμφωνοῦσιν ἐπὶ ἀπώλειαν ψυχῶν. ὁ οὖν τοῦ τόπου ἐκείνου ἐπίσκοπος μετὰ τοῦ κλήρου παραγίνεται πρὸς τὸν ἄνθρωπον τοῦ Θεοῦ ἀἂν Μακάριον, ἀξιῶν αὐτόν· ὅτι ὡς θέλεις ἐλθὲ καὶ βοήθησον ἡμῖν. ἐὰν γὰρ μὴ σοῦ ζῶντος τὴν γειτονίαν ἡμῶν καθάρωμεν, πάντες αὐτῷ πρόσκεινται, καὶ εὐχερῶς περὶ τὰ φαινόμενα τῇ πλάνῃ ὑπαγόμενοι ἀπάγονται. ὁ δὲ πρὸς αὐτὸν ἔφη καὶ ἰδοὺ ἔρχομαι ιδιώτης άνθρωπος, τί αὐτῷ ποιήσω ; ὁ δὲ ἐπίσκοπος ἐπέμενεν ἀξιῶν καὶ λέγων, ὅτι οὕτως Β πιστεύω, ὅτι, ἐὰν ἔλθῃς, ὁ Θεὸς εἰρηνεύσει τὴν έκκλησίαν αὐτοῦ. πολλάκις γὰρ προθέμενος ἐλθεῖν ἐκωλύθην ἀπὸ τοῦ κλήρου, ὡς καταγελώμενος 78 ἀπὸ τῶν κοσμικῶν. νῦν οὖν μή φέρων τὴν ἀπώλειαν τοῦ λαοῦ, ἄλλως δὲ καὶ τὸ ἔγκλημα τοῦ Θεοῦ φοβούμενος λέγοντος· ὅτι τὸ αἷμα αὐτοῦ ἐκζητήσω ἐκ τῆς χει ρὸς ὑμῶν, ἦλθον πρὸς σὲ πέμψαντός με τοῦ Θεοῦ. ὁ δὲ ἀναστὰς ἠκολούθησε αὐτῷ. καὶ ἔρχονται ἕως ἐκείνου τοῦ πλάνου. καὶ ὁρᾷ αὐτὸν καὶ λέγει τῷ ἐπισκόπῳ· οὗτος πνεῦμα ἔχει ἀρχοντικόν, καὶ ἵνα οἶδας, ὅτι ἐμὸν ἔργον τοῦτο οὐκ ἔστιν. οὐδὲ γὰρ 10 πρὸς ταῦτα τὰ πνεύματα ὅλως ἐπάλαισα. δύο γὰρ τάγματα λέγουσιν οἱ ἅγιοι δαιμόνων, ἐν τὸ τὰς ἡδονὰς ἐμβάλλον τῷ σώματι, καὶ ἓν τὸ τὰς ψυχικὰς ἐμπνοῦν πλάνας, ὃ καὶ σφόδρα ἐστὶ δυσυπότακτον. ταῦτα γὰρ ἀφορίζει ὁ σατανᾶς τοῖς γόησι καὶ πλάνοις καὶ αἱρεσιάρχαις καὶ φαρμακομάντεσι "ι, καὶ εἴ τινι τοιούτῳ. λέγει ὁ ἐπίσκοπος· τί οὖν ποιήσομεν ; λέγει ὁ γέρων εὐχῶν χρεία· λόγος γὰρ οὐκ ἰσχύει. κελεύουσιν οὖν ἐξελθεῖν· ὁ δὲ ἐξέρχεται πρὸς αὐτούς. καὶ παρα χρῆμα δέχεται αὐτὸν ὁ ἐπίσκοπος χείλεσιν καὶ λέγει πρὸς 88 αὐτόν· πῶς τοσοῦτον χρόνον οὐ παρέλαβες ἡμῖν 88; ὁ δὲ εἶπεν· ὅτι οὐ φρονεῖτε ὀρθῶς. λέγει αὐτῷ ὁ ἅγιος Μακάριος· σὺ οὖν καλῶς φρονεῖς ; ὁ δέ· καὶ πάνυ, φησί. τί δέ έστι, φησίν, ὁ ὑμεῖς; Φρονοῦμεν ὀρθῶς, ὅτι σάρκα καὶ ὀστᾶ ἀνειληφέναι ω; Λέγει ὁ ἅγιος Μακάριος· εἰ μὲν ἀφ' ἑαυτῶν λέγω μεν, καλῶς· εἰ δὲ ἀλήθεια οὕτως ἠθέλησε, σὺ τί ἂν λέγεις ; ἵνα δὲ μὴ πολλοὺς ἀναλώσωμεν λόγους, λέγω μέν σοι, ὡς φρονοῦμεν, καὶ εἰ μὲν πεισθείης, καλῶς ποιεῖς, εἰ δὲ μή, πρὸς τὸν Θεὸν ἔχεις, οὗ τὰ δόγματα ἀθετεῖς. ὁ δὲ ἔφη· ἐγὼ πρῶτος λέγω μου τὴν πίστιν. εἶτα λέγει ὁ ἅγιος· κακή πίστις 80 μηδὲ ὀνομαζέσθω, ἀλλὰ λέγωμεν τὴν καθολικὴν τῆς Ἐκκλησίας πίστιν. καὶ λέγει τῷ ἐπισκόπῳ εἰπεῖν. ἐστῶτος οὖν τοῦ λαοῦ ἄρχεται ἐκτίθεσθαι τὴν πίστιν οὕτως· πιστεύω εἰς ἕνα Θεὸν πατέρα παντοκράτορα, καὶ εἰς τὸν ὁμοούστον αὐτοῦ Λόγον, δι' οὗ ἐποίησε τοὺς 86 αἰῶνας, τὸν ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων εἰς ἀθέτησιν τῆς ἁμαρτίας ἐπιδημήσαντα ἐν σαρκί, ἣν ἐκ τῆς ἁγίας παρθένου φαρμακοῖς μὲν 88 πρὸς
multis et quidem variis prorsus modis loquendo, interitumn scilicet, inventa mortisque despectum. Nec non daemonia ejecisse ferebatur secundum illud in Evangeliis: Signa facient et prodigia, ut, si fieri possit, etiam electi seducantur. Multum enim principes daemonum in hoc genere valent ad illa nimirum ipsa abolenda; nam libenter consentiunt in interitum animarum. Loci igitur episcopus cum clero suo virum Dei Macarium abbatem adiit, quo summa cum reverentia salutato : Si vis, inquit, veni nobisque succurre. Nam si te superstite vicinitatem nostram non purgamus, ommes illi adhaerebunt, et facillime Get, ut plures etiam, quam hucusque, errori subjecti seducantur. Cui ille respondet: Ecce ego plebejus homo quid ei faciam ? Episcopus autem perstitit venerabundus et : lla, inquit, confido, si tu veneris, Deum pacificaturum ecclesiam suam; saepe enim mibi proposueram, ad te proficisci, sed prohibuit clerus, ne mundanis hominibus derisui fierem. Jam vero non amplius ferens populi corruptionem et etiam Dei, qui ait: Sanguinem ipsius quaeram e manu vestra, accusationem timens te adii, missus a Deo. Tuin ille surrexit, eumque ad seductorem secutus est. Quem ubi vidit, episcopo : Hic, inquit, spiritum principem habet, eumque ejiciendi meum opus non esse scito; nam contra hos spiritus nondum omnino certavi. Duo enim agmina daemonum esse sancti ajunt, unum eorum, qui bidines corpori infundunt, alterum eorum, qui spirituales afferunt errores. Quod quidem alterum genus difficile est ad subigendum. Eos enim satanas immittit magis et seductoribus et haeresiarchis et veneficis et si qui alii id generis sunt. At episcopus : Quid ergo, inquit, faciemus? Respondet senex: Precibus opus est; nam sermo non proficit. Jubent igitur 275 procedere seductorem, isque ad eos egressus est. Quem statim episcopus lingua adortus : Cur, inquit, tanto temporis spatio nobiscum non communicasti? Cui ille : Quia, inquit, non recte sentitis. Tum sanctus Macarius : Tune igitur, inquit, recte sentis ? Sane quidem, ille respondet. Macarius : Quid vero est, quod tu sentis? Ille : Num recte creditur, carmen el ossa suscitari ? Sanctus respondet : Si ex nobis loqui- D mur, bene loqueris. Sin veritas id voluit, quid obloqueris? Sed ne multa verba perdamus, dicam tibi, quid sentiamus; quibus si assentieris, bene facies, sin minus, Deo repugnas, cujus dogmata spernis. At ille : Ego, inquit, prior fidem meatn exponam. Tum Macarius: Prava, ait, fides ne nominetur, sed dicamus catholicam ecclesiae fidem. Et statim innuit episcopo, ut eam profiteatur. Qui circumstante populo incipit fidem ita exponere : Credo in unum Deum, patrem omnipotentem, et in
col. 213–214page 18 of 26
PG 34:213Μαρίας ἑαυτῷ ὑπεστήσατο, τὸν σταυρωθέντα καὶ ἡ ἀποθανόντα καὶ ταφέντα καὶ ἀναστάντα τῇ τρίτηἡμέρα, καὶ καθεζόμενον ἐν δεξιᾷ τοῦ πατρός, καὶ πάλιν ἐρχόμενον ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι, κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς. καὶ εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τὸ ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ καὶ τῷ λόγῳ αὐτοῦ. πιστεύωμεν δὲ καὶ εἰς ἀνάστασιν ψυχῆς καὶ σώματος, καθώς λέγει ὁ ἀπόστολος· σπείρεται σῶμα ψυχικόν, ἐγείρεται σῶμα πνευματικόν. καὶ πάλιν· δεῖ γὰρ τὸ φθαρτὸν τοῦτο ἐνδύσασθαι ἀφθαρσίαν. ὁρᾷς, πῶς λέγει τοῦτο; ὁ δὲ πρὸς αὐτὸν ἀπεκρίθη· ἐμοὶ 87 τὴν ἐκ λόγων πίστιν 88 μὴ πρόσφερε, ἀλλ' ἀπέλθωμεν εἰς τὰ μνημεῖα, καὶ ἕνα τῶν ἐκεῖ κειμένων ἀνάστησόν μοι, καὶ οἶδα, ὅτι καλῶς φρονεῖτε· ἐπεὶ ἐγὼ ψυχὴν χωρὶς 88 σώματος ἄγω. στραφεὶς δὲ ὁ ἅγιος Μακάριος λέγει τῷ ἐπισκόπῳ· μέγα κακόν, ὅτι πειράζωμεν τὸν Θεόν, ἀλλ᾽ οὐδὲ ἔχω παρρησίαν, ἀξιῶσαι τὸν Θεὸν δι' ἕνα δαιμονιακὸν τηλικοῦτον σημεῖον γενέσθαι. λέγει ὁ ἐπίσκοπος· οὐχί, πάτερ, ἀλλὰ δι' ολόκληρον παροικίαν. τότε ἀπέρχονται ἕως τῶν μνημάτων, καὶ ἄρχεται ὁ Ἱερακίτης ἐπικαλεῖσθαι δαίμονα. οὐ γὰρ δή που ψυχὴν ἠδύνατο ἀναγαγεῖν ψιλὴν καὶ γυμνήν. καὶ ὡς οὐδὲν ἴσχυσεν, ἀντέκειτο δὲ αὐτῷ ἀληθῶς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, λέγει αὐτοῖς· διὰ τὴν ἀπιστίαν ὑμῶν οὐ δύο ναμαι ἀνάγειν ", παραχρῆμα δὲ δριμύξας ἑαυτὸν ὁ Μακάριος έκαμψε τα γόνατα, μηδὲν ὑποσχόμενος, καὶ ὥραν μίαν παρατείνας ἐν τῇ εὐχῇ μετὰ πάντων ἀνέστη. καὶ τύψας οι τῷ βαΐῳ τὸ μνῆμα - οἱ γὰρ ῥάβδοι τῶν ἐκεῖ μοναχῶν ἐκ βαΐων εἰσίν — ἐγείρει ἄνθρωπον, οὐχ ὑπόγειόν τινα ἄρτι τελευτήσαντα, ἀλλὰ τῶν ἀρχαίων. καὶ φωνεῖ τὸν Ἱέρακα καὶ λέγει αὐτῷ· ἐξέτασον τοῦτον, εἰ ἐγείρεται σῶμα. ὁ δὲ ἀποψύξας οι τοῦ δαίμονος αὐτοῦ ὑποχωρήσαντος ἐπὶ τῷ τηλικούτῳ σημείῳ πίπτει εἰς τοὺς πόδας τοῦ ἁγίου μετὰ παντὸς τοῦ λαοῦ. ζητούντων δὲ αὐτὸν φονεῦσαι οὐ συνεχώρησεν, ἀλλ᾽ ἀπήγαγεν αὐτὸν εἰς τὴν ἔρημον. φησὶ δέ, ὅτι ἐρωτηθεὶς ὁ ἀναστάς, εἰ ἐπίσταται τὸν Χριστόν, ἔφη, ὅτι οὐδ᾽ ἀκηκοέναι αὐτὸν [ζῶν]. Φαραὼ γὰρ βασιλέως ειρήκει τετελευτηκέναι. [πρὸ τῆς παρουσίας τοῦ Χριστοῦ ἦν . ] βαπτίσας οὖν αὐτὸν εἶχε μεθ᾿ ἑαυτοῦ ἔτη τρία τὴν ἀληθῆ λοιπὸν κοίμησιν κοιμηθέντα, ὡς ἁρμόζειν ἐπ' αὐτὸν τὸν λό γον τοῦ Κυρίου, ὅτι οὔτε οὗτος ἥμαρτεν οὔτε οἱ γονεῖς αὐτοῦ, ἀλλ᾽ ἵνα φανερωθῇ ο ἡ δόξα τοῦ Θεοῦ. ἠρώτα οὖν ὁ ἐπίσκοπος τὸν ἅγιον Μακάριον, εἰ ἀνέβη ἐπὶ τὴν καρδίαν αὐτοῦ δόξα τοσούτων ὑποπεσόντων αὐτῷ ἐπὶ τῷ τηλικούτῳ σημείῳ ; καὶ ἀπεκρίθη αὐτῷ· οὗ ἡ καρδία σχολὴν ἔχει δόξαν ἀνθρώπων παραβλέψας σθαι, ὅτι οὗτος Θεὸν μὲν οὔπω ἔγνω. ὃ δὲ ποιεῖ, ἀνθρώποις ποιεῖ. ὁ δὲ ἀξιωθεὶς ἐπιπνοίᾳ Θεοῦ, ἐν πολλῷ ἀγῶνί ἐστιν ὥσπερ ἐπὶ ξυροῦ ἑστώς, φοβούμενος μὴ ἐκπέσῃ. ὁ τοιοῦτος μίαν μόνην ἐπιθυμίαν ἔχει, τὸ ἐξελθεῖν ἐκ τοῦ σώματος. περὶ γὰρ δόξης οὐδὲ εἰς ἔφη, ὅτι οὐδ᾽ ἀκηκοέναι αὐτόν, ὅτι πρὸ τῆς παρουσίας τοῦ Χριστοῦ τῶν ἦν· φαραώ (cod.
coessentiale ejus Verbum, per quod aeva fecit, quod in consummatione temporum in abolitionem peccati apparuit in carne, quam e sancta Maria virgine susceperat, quod crucifixum, mortuum et se pultum est et resurrexit tertia die, sedetque ad dextram patris, ac denuo venturum est in tempore futuro, judicare vivos et mortuos; et in Spiritum sanctum, Patri ejusque Verbo coessentialem ; credo in resurrectionem quoque animae et corporis, sicut apostolus ait: Seminatur corpus naturale, suscitatur corpus spirituale; et rursus: Oportet enim corruptibile hoc induere incorruptibilitatem. Post haec Macarius haeretico : Vides, inquit, quid dicat. Is vero respondet: Mihi quidem e verbis noli fidem afferre, sed eamus ad sepulchra : si Bumum ex ibi jacentibus suscitaveris, sciam vos bene sentire, ipse ego animam sine corpore afferam. Sanctus vero Macarius ad episcopum conversus : Multum, inquit, nefas sane, Deum tentare, neque dignaturum esse eum propter unum daemoniacum 276 tantum facere signum confido. Respondet episcopus : Minime, pater; verumtamen propter totam vicinitatem. Tunc abierunt ad sepulchrà. Incipit Hieracita invocare daemonem, sed minime potuit animam evocare tenuem et nudam. Quum igitur nihil effecisset ipsi enim repugnabat spiritus sancbus, - iis : Propter incredulitatem, inquit, vestram non possum animam evocare. Statim Macarius indignatus genua flectit, nihil vero promisit, et quum unam horam in oratione perseverasset, in conspectu omnium surrexit et sepulchro palma pulsato baculi enim, quibus monachi illius regionis utuntur, rami palmarum sunt-homineın suscitat non in terra defossum, nuper mortuum, sed ex antiquis aliquem. Tum Hieracita vocato : Quaere, inquit, ex hoc, num suscitetur corpus. Qui tanto signo exanimatus, postquam daemon ab eo discessit, ad pedes sancti provolutus est cum cuncto populo. Quum vero eum occidere quaererent, Macarius eos prohibuit, atque in eremum eum abduxit. Suscitatus autem interrogatus, num Christum profiteretur, dixisse fertur, se ne audivisse quidem de eo in vita sua. Pharaonis enim regis tempore se obiisse dixit, ideoque ante adventum Christi vixit. Quem quum baptizassel Macarius, secum habuit tres annos, quibus elapsis veram ille dormitionem dormivit, ita, ut ei aptetur verbum Domini : Neque hic peccavit, neque parentes ejus, sed ut reveletur gloria Dei. Interrogavit autem episcopus sanctum Macarium, an non gloria in cor ejus ascenderit, tam multis ante eum procumbentibus ob tantum signum. Cui respondet: Cujus cor otium habet gloriam
col. 215–216page 19 of 26
PG 34:215Έννοιαν ἔρχεται. ὑπόδειγμα τα δὲ δίδωσιν αὐτῷ τοιοῦτο, καί φησιν· ἡγησαί μοι τινα ἐπὶ θαλάσσῃ περιπατοῦντα καὶ εἰς οὐρανὸν ἀτενίζοντα τῷ ἡλίῳ ὑπὸ τῶν ἀκτίνων αὐτοῦ βασταζόμενον· τῷ τοιούτῳ ὑποτίθεται τις, ὅτι, ἐὰν ἴδῃς τὸν τόπον, ἐφ᾽ ᾧ " ἐπιβαίνεις, ποντώσει 98, τί ἂν πάθοι παρακούσας; οὕτως ὁ τῇ ν τοῦ Θεοῦ δόξῃ ἐνατενίζων πατεῖ τὴν παρὰ ἀνθρώπων δόξαν. ἐὰν δὲ περὶ ταύτην στραφῇ, ἐκείνης ἐκπίπτει. ἐκπεσὼν δὲ ἐκείνης, ἐκ πολλῶν ἄλλων πα θῶν κλυδωνίζεται. τὰ δὲ λοιπὰ τοῦ ἁγίου τούτου, ὅπερ ἦν ἐλεήμων καὶ φιλάδελφος καὶ πόσην 100 εἶχεν διάκρισιν περὶ τὰ πράγματα, τὸ κατειδὸς σιγήσομαι. 100 πόσιν. * ὑπόδαγμα. " ίδεις. ποντωθήσει ποντισθήσει.
hominum respiciendi, is Deum nondum cognovit. 277 is enim, quidquid facit, hominibus facit. Qui vero dignus est habitus afflatu Dei, is in multo cer tamine versatur, quasi in novacula staret, timens, ne decidat. Talis unum solum habet desiderium, egrediendi scilicet e corpore. Quod vero ad gloriam attinet, haec ei ne in mentem quidem venit. Hanc autem ei doctrinam dedit: Adduc mihi, inquit, aliquem in mari ambulantem et coelum versus oculos in solęm, cujus radiis sustentetur, defigen tem, cui quis praecipiat: Si locum, in quo ambu las, aspicis, in mare submergeris, quid ei accidet, si inobediens fuerit? Ita, qui in gloriam Dei oculos intendit, gloriam, quae ab hominibus provenit, pedibus calcat. Hanc autem si respicit, ab illa decidit. qua si deciderit, multis aliis affectibus agitatur. Cetera quoque hujus sancti, quam misericors fuerit et fraternus, et quantam habuerit discretionem in ope ribus, nunc quidem silebo. Cod. tt. om. cod., addidi ex coni. ** Cud. Kortovσat, forte mavis corr. Cod. Cod. Cod. vel DE SANCTIS MACARIIS AEGYPTIO ET ALEXANDRINO codice bibliothecae Jesuitarum Coloniensis depromptum. Cod. ms. Bibl. Jesuitarum Colon. chartac. saec. xiv vel xv satis bene exaratus in-1 Est codex ms. foliorum 300. In cuius operculo legitur inscriptio: Bibl. de Croisiers; quare ad bibliothecam fratrum crucis Coloniensium olim pertinuisse videtur. Insunt ei pulcherrimae de Barlaam et Josaphat sanctisque senibus historiae, germanico quidem idiomate elaboratae, in iisque plurimae de Macariis ex quibus quatuor tantum hic ad codicis fidem accuratissime descriptas proponimus. Dar na sachten sy ons ouch eyn selssen zei chen. It was eyn rych man de hadde eyne schone dochter. Vnd omb de so warff eyn yungelinck. Ind do sy eme syns bosen willen neit in wolden volgen. Do machde hey dat myt zouueryen. Dat sy ir va der ind ir moder. ind vyl anderre lude neyt anders in saegen dan vur eyn wylt pert. End da van ir vader ind ir moder ind ir ander vrunt waren in groissem lyden. Ind voirten sy gezoumet ind ge bunden vur den heyligen vader sante machario. Jad veyllen vur syne voysse myt groissem weynen ind sprachen zo eme. Ouwe heylige vader dese maget de du heir suys dat was onse dochter. Ind bose lude synt zo geuaren ind haynt sy mit zouue ryen verwandelt. Dat sy is geworden als du wail sust. Wir bydden dich durch den schepper hemel richs ind ertrichs ind de alle creaturen geschaffen hait. Dat du god byddes dat sy weder werde. Als hei sy⚫van eirsten hait geschaffen. Do lachde der heylige vader gar goitlichen ind sprach. Ich in sien 279 neit deirlyches an ir. dan eyns mynschen na ture. ouch in is an irme lyue neit deirliches. Mer it is in der lude ougen de sy an sien den duncket dat is van des duuels wercke. Vnd do hey dat had de gesprochen. da voirte hey sy in syne celle. Ind na vyl gebedes dat hey ouer sy dede. Do salfde bey sy myt olye in deme namen ones heren lbs Xps Want sy van groissem arbeyde alle yr kraeft had de verloren. Do gaff hey ir zo essen ind voirte sy her vs zo eren vrunden. Do sagen sy sy an vur eyne iunffrouwe. Als sy in der wairheit was. End do ir vader ind eir vrunt groislichen danckden machario deme heyligen vader end got loueden. Do sprach hei zo der yurffrouwen. Des duuels gewalt ist da van an dir schynber geworden. Want du hais vunff wechen ayn den heyligen licham gotz geweist. End also voirten sy de dochter mit vrouden weder zo heyme. Dar na begerde der heylige vader dat hey queme in den bongarden. Janme ind manbe. Dat 'waren die zwene zouuener de by konynck pharone wa‍
col. 217–218page 20 of 26

frauwe de hadde gareyn wys hemde an. Inde hadde op dem houfde eyne 281 gelten myt wasser de sweifde op der erden. Nu was sy van eme alsó verre als man myt eyme bogen moichte scheissen. End do hey ir also na geynck. Do geynck sy eme vuyr dry dage. Ind an dem veirden dage do qua- men vyl wylder deir gaynde. Vnde onder den was eyne hynde, ind der leyff ir kyndelyn na. End der hinden ontvlois ere mylch op de erde. Ind do hey de youffrauwe allet sach vur eme gayn mit der gelten myt deme wasser. Do gewan hey doch eyne craeft van yrme gesichte. Do hey do de bynden hadde gesien. Do sprach eyne stymme van dem hemel zo eme. Macharyus ganck zo der hynden ind ren. Do moyses van gode wart tzo eme gesant. de A noeden was Do sach hey gar eyne schone yunf- pharonem bedrogen. Dat hey moyses ind synen zeichen neit in wolde gelouuen. Ind die selue zweyn zouuener. Mambre ind Janme De machden sich sel uer eyn seir duyrbar graiff in eynen bongarden. Ind grouen dar eynen borne ind plantzden dair in vyl boume van mencherhande vruchten. Also dat de bongarde is recht als eyn paradys. Dair is ouch grois schatz van syluer ind van golde ynne verborgen. Nu is euer der duuele also vyl da yune. dat geyn mynsch e an menchen iaren nye in dorste dar in komen. Ind do der beylige man ma- charius desen bongarden wolde sien. Doe machde bey eyn busschelgin van helmen. Ind wanne hey B such sy: zo hantz. do hey intgegen ir geynck. do eyne myle weges was gegangen. so lachte bey dar eṛnen halmı an den wech. Dat hey neit in vereirde wanne hey weder solde gayn. Want bey moyste. IX dage 280 gayen ee hey dar kunde komen. End do hei deme garden op eyne myle na was. Do lachte hey sich neder ind wolde rouwen. Do quam der duuel ind hadde de helme alle op gelesen. Ind lachte sy zo syme houfde. vnd do hei ontwachede do vant hey sy. Ind vernam zo hantz ind bekante des dunels ontruwe. Ind dachte dat hey sich nyr- gen. dan zo gode in solde verlaissen. Ind do hey 20 deme garden quam Do quamen de duuel her vs nyt groissem geschrey. Ind sprachen machario wat woltu moynch heir in onsem huse. Wail vs balde du in hais heir neit zo schaffen. Dese stede is vas. dych in leist nemant dar yn. du yn machis heir neit blyuen. Do sprach macharius ich mois her in. ind besien we it heir is geschaffen. Ind do hey hyn in geynck do quam der duuel euer intgayn in myt eyme bloissen swerde. Ind dede recht off hey in doit wolde slayn. Ind sprach ganck weder in dyne celle. Dich duncket gar ongevoichlich wanne wyr omb dyn huys gayn. Inde meyns du dan dat du myt gewalt sols bynnen onse huys gayn? Do antworde bey dem duuel end sprach. Du koms intgayn mich myt eyme swerde. Ind ich gayn intgegen dych in dem namen onses heren 1hs Xps. End also moiste eme der duuel wychen. Ind do hey in den garden quam Da vand hey eynen bornen. Ind dar D Nu was syn hertze alle zyt dar op gerychtet dat was eyn emner mit eynre yseren ketten ange- macht. Mer sy was vervullet inde zo brochen. lley vaut da ouch vyl guldenre afgode ind vyl groisses schatzes. hey vant ouch da de schoinste boume van granaten ind van vyggen. ind van alre- hande vrucht. Ind do hei dat allet hadde besien. Do geynck bei weder vs. ind leis syluer ind gold lyggen dat hei is neit in beroirde. Ind zo hantz do hei vs quam. Do voiren de duuele dar weder in. Vnd kratzden in reiffen eme na recht als de rauen. Nu hadde hey mit sich wasser ind broit gedragen. des gebrach eme do. Ind do hey weder durch de woystenie geynck. do doirste in also sere. dat hey rechte wolde verderuen. End do hey in groissen stoint sy zo bantz stylle. Ind do hey gesouch do gewan hey alle syne craeft weder. Ind de hynde geynck vort mit eme sees dage durch de woyste- nye. Ind hey soich sy weder den durst. Ind do hey weder in syne celle quam. bo geynck de bynde weder mit irme kynde in de woystenie. Ind do mna- charius den broederen sachte van der groisser nutzicheit de hey gesien hadde. vnd sachte dat da. gar wail broedere woenen solden. Do wart der yunger broeder hertze gar sere intſenget. Ind wol- den weder stryt dar End do de alde broedere dat hoirten. Do vorteden sy. dat de yunge broedere vur den duuelen dair neit in moichten blyven. Ind brachten it in vs dem synne, wa myt dat sy moich- ten. vnd spraichen zo deme lesten. Is it wail dat ir da vur den duuelen blyuen moicht. Wat loyns woldet ir dan van gode warden. Synt dat da also groisse waillust is. ind dat man da sunder alle lyfliche gebrech leuet. Also in daden onse vurva- ren neit de heylige alt vaders. de in soichten geyn lyfliche waillust. Mer wa sy gode alre heimelichste deynen moichten. we bart inde we woyste dat dit da was. dat was in alreleifste. Und myt desen worden so brachten sy dat den yongen broederen vs deme synne. It wart zo eynre zit eyn drufe gesant machario. bey lieuer schaffde syns euenen crysten nutz dan syns selues. So gedachte hey ouch heir an. Ind sante den drufuen vort eyme anderen. Ind ge- dachte dat is die noitturfticher were dan hey sel- uer. Ind der selue broder was siech. Ind der broder hadde ouch de selue doeget we siech dat hey was. Do gedachte hey doch dat eyn ander syns bes be- doirfte dan hey, ind sante den drufuen vort eyme anderen. Ind mit kurten worden so quam der drufue in alle de cellen die in der woystenien wa- ren. sy weren na off verre. Ind eyn eicklich dachte dat synre eyn ander bes bedorfte dan hey. Inde zo deme lesten wart der drufue macharius weder ge- sant. Do hoif hey syne hende op ind louede got

col. 219–220page 21 of 26

myt groissen vrouden omb de broederliche leifde A waren gegangen. Do sprach macharius tzo theo- ind truwe ind omb de gantze volkomenheit de in alle den broederen was. Abbet macharius stoynt tzo eynre zit in synre cellen spade an deme auende. Ind sach tzo eyme vynsteren vs. Do geynck der duuel da byn gar entlychen. Ind hadde eynen roeck an. da waren vil locher an. End an eyme eicklichen heynek eyn vesgen. recht als da de aptekere ir krut ind ir salue in haynt. Doe sprach macharius du groisser wa woltu hyn? Do antwerde der duuel ind sprach. Ich wil hie hyne yn die woystenye de broedere tzo soicken. Do sprach macharius wat meynet, dat dat du so vyl boissen drages. Do sprach der duuel. Ich brengen den broedern mynen dranck tzo versoicken. Inde brengen dar omb so mencher- hande Off in dat eyne neyt in beualle dat ich in dat ander bede. Ind it kan neyt gesyn dar in sy ommer get onder dat in beualle. Ind do bey dat gesprochen hadde do voir hey vort vurbas. Nu was de celle macharius op eyme berge. 283 Ind vyl cellen dair onder in der woystenyen da vyl goeder broeder ynne waren. End do dat macha- ryus von deme duuel hoirte. Do stoynt hey ind beite bys dat der duuel weder quam. Ind do hey weder quam. doe sprach liey euer tzo eme. bys wyllekomen. Do antwerde eme der duuel gar on- wertlichen ind sprach. Wat sal myr dyne groisse. Mir synt doch alle de gene de ich bayn gesien gar wederspennych geworden. Do sprach macharius ind in hais du da geynen vrunt. Do wolde bey eme hauen geloegen. Do vraichde hey eme euer. Ind do moyste it emie der duuel sagen. do sprach der duuel ich hayn dair eynen de begynnet sich wail na myme willen zo halden. wes ich eme beyden des intfenget hey etzwat vyl. do vraichde eme macharius we hey heysche. Do sprach der duuel hey heischet theopenticus. ind mit den worden do voir hey euer synre straissen. Tzo bantz do hey enwech voir. Do nam macharius synen staff in syne hant ind geynck op den berch zo den broe- deren in die woystenye. Ind do in dat wart gesacht do geyngen sy eme alle intgegen. Ind ein eicklich meynte dat bey tzo in yn de cellen bedde gekeirt D ind gegangen. Do vraichde hey wa theopenticus celle were. Ind geynck do tzo eme. Do wart hey gar vro ind ontfeynck in gar leyflichen. Ind do de tzwene alleyne waren ind de broedere alle van eme penticus. Lyeue broder we geheltz du dich. Do sprach hey wail lyeue vader van dyme gebede. Do sprach euer macharius moyent dich ouch boese gedancken. Do sprach hey ya beilige vader onder wylen. Ind schamede sich eme tzo sagen wa mit syn hertze was bekummert. Dat myrckde macha- rius tzo hantz ind wolde mit behenden lysten vs eme de wairheit wynnen. Ind sprach tzo eine al- sus. Also mench iair als ich in der woystenyen hain verdreuen. Ind mich alle de broedere vur eynen heyligen vader halden. Ind ouch by na op hundert iair alt byn. ind in kan des doch neit ouerwynnen mych in moyen de gedancken. Do sprach theopenticus. Gelouue myr heylige vader sy moyent mich gar sere. Ind do macharius hoirte 284 dat hey begunte tzo geen Do lachte hey eme alsulche rede vur myt kundicheit recht of hey be- kummert were myt den vyl bosen gedancken. Ind myt alsulcher behendicheit so wan hey us eme dat hey geyde alle der gedancken da mit in der duuel ouch mit hadde bekort. Do sprach Macharius tzo eme. Lyeue broder we lange vastestu. Do sprach der broder bys tzo noenen zyt. Do sprach macharius. lyeue broder vaste bys tzo vesper zyt. Ind nym van deme ewangelyo etzwat ind van der heyliger schryft ind betrachte da vs. Ind wanne dich eynige bose gedancken moyent. So in such neit omb dich. mer bouen dych tzo gode ind der kompt dir tzo hulpen ind hey in verleist dich neit. End do hey vil myt eme redede ind in leirde we hey sich int- gayn des duuels lagen solde halden. Do geynck hey weder heym in syne celle. Ind dar na eyns da- ges do quam der duuel myt deme seluen krame als hey vur hadde gedayn. Do groite in euer ma- charius inde sprach. war woltu groisser. Do sprach der duuel ich wyl euer de brocdere vysenteiren. Nu beite macharius euer eyne wyle bys dat hey weder quam. Ind do hey do weder quam do vraichde hey in euer. We dat de broedere nu de- den. Do sprach der duuel myt eynre gar harder stymmen Ouwe sy synt mir alle wederwordich ge- worden. Euer den ich wail in myne vruntschaft hadde gebracht. De hait sich alre meyst intgegen mich gesat. Ind is also mortlych intgegen mich ge- worden. dat ich synre cellen neit in dorste gene- ken. Ind ich hayn gesworen dat ich in langer zyt nummer dar in wyl gekomen. In do hei dat gesprach do voir hey synen wech.

col. 221–222page 22 of 26
PG 34:221θοῖς, ὕβρις πᾶσα καὶ μάστιγες καὶ διωγμοὶ καὶ τὰ παυσις καὶ τῶν οὐρανίων ἐνέχυρα θησαυρών μακά ριοι γάρ έστε, φησίν, ὅταν ὀνειδίσωσιν ὑμᾶς καὶ διώξωσι πάντες οἱ ἄνθρωποι, καὶ εἰπωσι πᾶν που ἐμοῦ ')· χαίρετε *) καὶ ἀγαλλιᾶσθε, ὅτι ὁ μισθὸς ὑμῶν πολὺς ἐν τοῖς οὐρανοῖς, καὶ ὁ ἀπόστολος - δύναμις τοῦ Χριστοῦ· διὸ εὐδοκῶ ἐν ἀσθενείαις, ἐν ὕβρεσιν, ἐν ἀνάγκαις, εν φυλακαῖς· ὅταν γὰρ ἀσθενῶ, τότε δυνατός εἰμι. καὶ πάλιν· ὡς θεοῦ τοιούτῳ πρὸς τῇ ἀναστάσει καὶ τοῖς μέλλουσιν ἀγαΒ διάκονοι ἐν ὑπομονῇ πολλῇ. αὕτη γὰρ ἡ χάρις τοῦ σασα τὸ οἰκητήριον τῆς εὐφροσύνης τε καὶ δυνάμεως, γλυκέα *) ποιεῖ τῇ ψυχῇ τὰ τοῦ κυρίου παθήματα, τῇ τῶν μελλόντων ἐλπίδι τῆς παρούσης οδύνης ἀφαι ροῦσα τὴν αἴσθησιν. ὡς οὖν ἐφ' οὕτως ὑψηλὴν *) δύο πνεύματος, ο[υ]τω πολιτεύεσθε "), πάντ[α] πόνον ἄξι]οι φανῆναι τῆς ἐ]ν ἡμῖν ἐπιδημίας τοῦ πνεύμα πρὸς τὸ μήτε αὐτοὶ πεσεῖν, μήτε τοῖς ἄλλοις αίτιοι τοῦ ἁμαρτάνειν γενέσθαι. εἰ δέ τινες μήπω τὸν τῆς και ταύτης τῆς ἀρετῆς, ἐν τοῖς ἄλλοις πληρούτωσαν ἐργαζόμενοι, σπουδαίως θεραπεύοντες μεθ᾿ ἡδονῆς, μὴ ἐπὶ μισθῷ τιμῆς, μηδὲ τῆς ἀνθρωπίνης δόξης ἕνεκα, μηδὲ ἐνδιδόντες ὑπὸ μαλακίας ή ραθυμίας τοῖς πόνοις, μηδὲ ὡς ἀλλοτρίοις σώμασι καὶ ψυχαῖς ὑπηρετούμενοι, ἀλλ' ὡς Χριστοῦ δούλοις, ὡς ἡμετέροις *) σπλάγχνοις, ἵνα καθαρὸν ὑμῶν τὸ ἔργον καὶ ἄδολον ἀποφανθῇ τῷ θεῷ. προφασιζέσθω δὲ μηδεὶς πρὸς καλῶν ἔργων σπουδήν, ὡς ἀδύνατος ἐπιτελεῖν τὰ σώζοντα τὴν ψυχήν. οὐδὲ γὰρ ὁ θεὸς ἀδύνατον ἐπιτάττει τοῖς δούλοις, ἀλλ' οὕτως ἐκκεχυμένην καὶ πλουσίαν ἔδειξε τὴν ἀγάπην καὶ ἀγαθότητα τῆς θεό δὴν ἐχόντων σωθῆναι διαμαρτείν τοῦ δύνασθαι· δς *) ἄν, φησί, ποτίσῃ ποτήριον ψυχροῦ μόνον, εἰς ὄνομα μαθητοῦ, ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐ μὴ ἀπολέσει πολιτεύεσθαι.
· potens sum(1). Et iterum : Sicut Dei ministri in multa A patientia(2). Haec enim gratia Spiritus totam animam occupans, et implens habitationem gaudio et virtute, dulces reddit animae Domini passiones, spe futurorum praesentis doloris sensum exstinguens. In tam excelsam igitur virtutem et honorem coopemini, omnem laborem et certamen cum gaudio subeuntes, ut digni videamini inhabitatione Spiritus in nobis, et hereditate cum Christo nequaquam elati neque levitate dissoluti, ut neque ipsi cadatis, neque aliis auctores peccati flatis. Si qui vero nondum summae orationis habentes tenorem, neque debitam huic operi diligentiam et virtutem, hac virtute viribus servientes, lubenter operantes, diligenter ministrantes cum gaudio, non mercede honoris, neque propter humanam gloriam, neque propter mollitiam vel socordiam labores remittentes, neque ut alienis corporibus et animabus 220 servientes, sed ut Christi servis, ut nostris visceribus, ut purum et sincerum opus vestrum appareat coram Deo. Nemo vero de bonorum operum studio dictitet, non posse se perficere ea quae animam salvent. Neque enim Deus impossibilia iniungit servis, sed tam abundantem et largum ostendit amorem et botribuat boni aliquid facere posse, et nemo, qui studium habet salutis, potestate careat. Quicunque, Lnquit, potum dederit aquae frigidae in nomine discipuli, amen dico vobis, non perdet mercedem suam (3). Quid hoc mandato potentius? Frigidum potum merces coelestis sequitur. Et vide mihi amoris homilis, mihi fecistis (4). Mandatum quidem parvum, sed obedientiae utilitas magna, quae a Deo abundanter redditur. Itaque nihil ultra vires postulat. Sed sive tate merces. Si in nomine ac timore Dei, splendiostentationem et gloriam hominum, audi ipsum Dominum iurantem: Amen dico vobis, receperunt mercedem suam (5). Ne igitur hoc patiamur, mandat discipulis suis et nobis per illos : Attendite, ne faciatis misericordiam vestram aut orationem aut D ieiunium vestrum coram hominibus; alioquin mercedem non habebitis apud patrem vestrum, qui in coelis est (6). Ita despicere iubet atque fugere hos mortales mortaliumque laudes, et marcescentem et - (5) Matth. Χ, 42. NOTAE. (4) Matth. XXV, 40. (5) Matth. VI, 2.
col. 223–224page 23 of 26
PG 34:223• - ' ་་
tribulationibus eius. Gloriatio monachi longanimitas A suae. Sicut pondus salis deprimit virum infirmum, cum charitate. Gloriatio monachi nullas res praesentis vitae possidere. Gloriatio monachi vigiliae et fletus in orationibus. Gloriatio monachi manmum suum tanquam seipsum. Gloriatio monachi Gloriatio monachi, quando proximum suum sicut seipsum patitur. Gloriatio monachi, quando verba eius operibus consonant. Gloriatio monachi, quando in loco suo permanet et huc illucque non vagatur. loco tenebroso, sicut sol radians, sic monachus mente sobria et corde pervigili in tempore salutis agro opimo, sic et cogitationes turpes pessimae in tum, sic distractiones animam monachi. Noli te dare ad colloquium mulierum, ne fias separatus a regno Dei; et ne velis dicere: loquar cum muliere et mundus sum. Monachus sapiens suis manibus operatur et victum sibi quotidianum acquirit et lucratus est orationes et ieiunia sua; si autem ab alio acceperit victum, quid prodest quod orat et vigilat? Sicut mercenarius malus nudus evadit; quia scriptum est : Melius est dare quam accipere (2). epistola beati Macharii abbatis data ad monachos (3). NOTAE. EPISTOLA SUPPOSITICIA sub nomine Macharii a Petitdidier edita, ad fidem codicum hic denuo excussa. ABC Prodiit epistola haec e ms. cod. abbatiae S. Vitoni (S-Vanne) in libro qui inscribitur: Remarques sur la bibliothèque des auteurs ecclésiastiques de M. Du Pin, par D. Mathieu Petitdidier. Paris. 1692. T. 11 p. 220 seqq. Exstat in Incipit epistola beati Macharii ad monachos. B auferre, et dicat semper quoniam iniquitatem Inprimis quidem si ceperit homo seipsum agno- meam ego cognosco ", et peccatum meum scere cur creatus sit, et exquisierit factorem suum contra me est semper, et ut diei " exitus sui medeum, tunc sciet penitere de hiis, que commisit mor sit, et quomodo in conspectu dei “ occursu→ in tempore negligencie sue, et sic demum benignus rus sit, et iudicia et penas describat " in conspectu deus⚫ dat illi tristiciam pro peccatis, et post ite- mentis sue, nec non eciam " merita et honores rum per suam benignitatem dat illi afflictionem qui dandi sunt sanctis (1). Si autem cognoverit, quia instanciam, et contemptum " mundi, ut libens dimittit locum suum, sed fortiter resistit (2) adverillatas iniurias "sufferat, et odio habeat omne sario suo, ille perfectus monachus et miles Christi refrigerium corporale, et diligat "planctum magis vocatur. Ut enim cumulata " navis undarum ictu quam risum. Post hec tribuet illi desiderium, et obruitur, sic multa possidens monachus non salvafletum, et humilitatem " cordis ", ut trabem oculi bitur. Nihil possidens monachus viator expeditus ** sui consideret, non " alterius festucam nitatur 17 est. Nihil possidens monachus quasi aquila ad ex- VARIAE LECTIONES. 1 beati om. A * B Incipit alia epistola eiusdem Macharii abbatis, que tamen in multis magnam convenientiam habet cum predicta epistola. 'B semetipsum. *C dominum. 5 Pro tune sciet AB et. . •C dominus. 7 in om. C. .. in on. C. BC diligit. **B humiliacionem, C humiliacionem et hu- 1C et non. 17 A desideret. 18 ego om. C. C agnosco. multarum, B cum multa portans, C cum multa. ** A expeditior. (1) Hinc incipit discrepare haec ab ea, quam sub I vulgavimus, epistola. (2) Quae abhinc usque ad finem sequuntur, spucompilata.
col. 225–226page 24 of 26
PG 34:225δεινως καὶ ἀλλοιοῦσθαι καὶ λέγειν πρὸς τοὺς ἀγγέ- Α λους τοῦ Θεοῦ· ποίῳ τρόπῳ ὑμεῖς τὴν ψυχὴν ταύτην ἕλκετε ἡμετέραν ὑπάρχουσαν 48 ; λέγουσιν οἱ ἄγγελοι πρὸς αὐτόν· τί σοι τὸ σόφισμα ἐν αὐτῇ, εἰπέ ; λέγει οὖν αὐτοῖς· ὅτι ἕως τῆς τελευτῆς αὐτοῦ ἐπόρνευε, καὶ τὴν σοδομινὴν ἁμαρτίαν πολλάκις ἰδίᾳ προαιρέσει εἰργάζετο. οὐ μόνον δὲ τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἔκρινε τὸν πλησίον αὐτοῦ λοιδόρως, καὶ τί οὖν δεινότερον τούτων τῶν ἐγκλημάτων ἔχετε εὑρεῖν ἐν αὐτῷ; λέγουσιν οἱ ἄγγελοι· εἰ καὶ ἦν δεδουλωμένη ἡ ψυχὴ αὕτη τοῖς τοιούτοις πάθεσιν, ἀλλ' ἐξέκοψε ταῦτα ἐξ αὐτῆς πρὶν ἢ τὸ τέλος αὐτῆς ἐλθεῖν. λέγει δὲ ὁ διάβολος· οὐχε, οὐκ ἔστι, ὡς λέγετε 48, ἀλλὰ ἀμετανόητος ἐτελεύτησεν ἕως ἐσχάτης ἀναπνοῆς, μηδ' ὅλως παυσάμενος τὰς ἀνομίας· οὐδαμοῦ εὑρέθη ἐξαγόρευσιν ποιησάμεεἰ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτοῦ πασῶν “, ἢ ἀποχὴν τῶν Β πονηρῶν ποιησάμενος, ἀλλ᾽ οὕτως ἐτελεύτησε, δοῦλος ῶν τῆς ἁμαρτίας καὶ ἐμὸς συνεργάτης. τότε λέγει εἷς τῶν ἀγγέλων τοῦ Θεοῦ· ἀληθῶς σοι 1 τῷ ἐχθρῷ οὐ πιστεύομεν· ὅλως γὰρ ψεῦδος ὑπάρχεις, ἀκάθαρτε· ἀλλὰ κληθήτω σ' ὁ ἄγγελος ὁ ἀπὸ τοῦ βαπτίσματος δοθεὶς αὐτῷ εἰς παραφυλακήν, κἀκεῖνος φράσει τὴν ἀλήθειαν, ὡς ἔστιν. ὡς δὲ ἐκλήθη ἐκεῖσε, ἦν γὰρ ἀσχολούμενος περὶ τῆς ταφῆς τοῦ σώματος αὐτοῦ, λέγουσιν 48 οἱ ἄγγελοι αὐτῷ· εἰπὲ ἡμῖν, ἑταῖρε κι ἡ ψυχὴ αὕτη μετενόησεν ἐπὶ ταῖς ἁμαρτίαις αὐτῆς ἢ συναπέθανεν αὐταῖς; καὶ ἀποκριθεὶς αὐτοῖς εἶπεν ὁ ἄγγελος· ἀπὸ τῆς ώρας, ἐν ᾗ κατ έπεσεν ἐν τῇ νόσῳ, πρὶν ἢ αὐτὸν βαρυνθῆναι εἰς μνήμην τε ἐλθὼν τοῦ θανάτου, ἤρξατο θρηνεῖν καὶ δακρύειν, καὶ ἐκάλεσεν ἐλθεῖν τὸν πρεσβύτερον τῆς ἐκκλησίας, καὶ κατὰ μόνας ήρξατο θρηνεῖν καὶ δα κρύειν καὶ ἐξομολογεῖσθαι πάσας δι τῷ Θεῷ τὰς ἁμαρτίας αὐτοῦ ἐνώπιον τοῦ ἱερέως, ἐκτείνων τὰς χεῖρας αὐτοῦ πρὸς τὸν οὐρανόν, πικρῶς στενάζων καὶ ὀδυρόμενος. εἰ οὖν συνεχώρησεν ὁ Θεὸς ταύτην κα τῇ αὐτοῦ ἐξουσίᾳ, καὶ μάλα εἰκότως, εἶτ᾽ οὐχὶ δόξα τῇ δικαιοκρισία σε αὐτοῦ; ταῦτα ἀκούσαντες οἱ τοῦ φωτὸς ἄγγελοι κατεγέλλετο τῷ διαβόλῳ ἐάσαντες κα αὐτόν. καὶ ὄντως παρῆλθεν ἡ ψυχὴ ἐκείνη ἐκ τῆς παγίδος δε τῶν θηρευόντων. καὶ πάλιν θεωρῶ, καὶ ἐφαίνετο ἑτέρα ψυχή· ἦν δὲ φύσει εὐνοῦχος, καὶ κατὰ ηγόρουν αὐτῷ μεγάλως οἱ δαίμονες ἐλέγχοντες αὐτοῦ μιᾶς ἑκάστης ἁμαρτίας κατ' εἶδος καὶ τὸν τρό του καὶ τὸν τόπον, λέγοντες τὰς αὐτοῦ πονηρίας 80 καὶ πράξεις αἰσχράς. καὶ οἱ ἄγγελοι τοῦ Θεοῦ ἀντέλεγον, δικαιώματά τινα ἔχειν αὐτόν· ἐν τῇ ζωῇ γὰρ αὐτοῦ πολλάκις καὶ πτωχοῖς τι ἐδίδω δ', ἀλλ᾽ εἰ καὶ πονηρόν τι ἐποίησεν, εὐθέως ἐστρέφετο μετανοῶν, καὶ ὠνείδιζεν ἑαυτὸν καὶ ἐμέμφετο καὶ ἐστέναζε δακρύων. καὶ ταῦτα λέγοντες οἱ ἄγγελοι τοῦ Θεοῦ διισχυρίζοντο δε καὶ κατεγέλων σε μὴ κτερίζοντας το τοὺς δαίμονας ἀνθιστάμενοι καὶ πείθοντες σ', [ὡς] σε
angelos Dei : Quo pacto vos animam hanc rapitis ad nos pertinentem ? Respondent angeli ei : Quo sophismate uteris in ea, dic! Respondet iis : Quia usque ad finem vitae fornicabatur et sodomiticum peccatum saepe propria voluntate perpetrabat. Neque id solum: et iudicabat proximum suum calumnians; et quod - nam gravius bisce criminibus potestis invenire in eo? Dicunt angeli : Etiamsi haec 288 anima in servitute erat talium libidinum, tamen eradicavit eas ex se antequam finis eius advenit. Dixit autem diabolus : Minime, non est ut dicitis, sed sine contritione permansit ad extremum usque spiritum, nec prorsus a flagitiis abstinuit. Nequaquam inveniebatur abrenuntians omnibus peccatis suis, aut abstinens a malis, sed sic decessit, utpote servus peccati et meus cooperator. Tum ait unus ex angelis Dei : Vere tibi adversario fidem non habemus. Omnino enim mendacium es, immunde. Sed arcessitor angelus inde a baptismate datus ei in custodiam, et ille indicabit veritatem, qualis est. Qui ut vocatus est illuc, erat enim occupatus circa sepulturam corporis eius, dicunt ei angeli : Dic nobis, amice; haecne anima conversa est a pec catis suis, an in iis obiit? Ac respondens iis dixit angelus : Ab hora, qua in morbum incidit, antequamn ingravesceret, recordabatur mortis, et incipiebat gemere et lacrimari, et vocari iussit presbyterum ecclesiae, et singillatim coepit plangere et deflere et confiteri omnia peccata sua Deo coram sacerdote, extendens manus suas versus coelum, amare suspirans et congemiscens. Si igitur remisit Deus hoc peccatum ex potestate sua, et hoc valde consentaneum est, nonne tum gloria iusto ipsius iudicio? Haec audientes lucis angeli irriserunt diabolum, mittentes eum. Ac vere evasit anima illa e laqueo insidiatorum. Ac dum rursus conspicio, apparuit alia anima. Erat autem natura eunuchus, et accusabant eum copiose daemones, exprobrantes ei uniuscuiusque peccati speciatim et modum et locum, recensentes eius improbitates et facta turpia. Et angeli Dei obloquebantur, iustitiae opera quaedam habere eum. In vita enim saepius et pauperibus aliquid erogabat; ac licet mali quid fecit, statim convertebatur in contritionem, et obiurgabat se ipsum et vituperabat el ingemiscebat lacrimans. Et haec dicentes angeli Dei vicerunt, 289 et deriserunt daemones, qui non sepelirent eum, obloquentes atque obtimentes, Deum habere potestatem miserendi animae eius. Rursus autem dicebant daemones conquerentes: A iuventute sua, inquiunt, nulta fecit mala, qualia dedecebant ipsum, qui Christianus esset et eunuchus, fornicans, adulterans, et commaculans se istis, qui sodomiticum peccatum committerent, PATROL. GR. XXXIV.
col. 227–228page 25 of 26
PG 34:227Α ἵνα 68 ὁ Θεὸς ἔχει ἐλεῆσαι τὴν ψυχὴν αὐτοῦ. ἔλεγον δὲ πάλιν οἱ δαίμονες ἐνθρηνησάμενοι "ι· ἐκ νεότητος αὐτοῦ πολλὰ ἔπραξεν κακά, οἷα οὐκ ἔπρεπεν αὐτὸν Χριστιανὸν ὄντα καὶ εὐνούχω σε, πορνεύων, μοιχεύων καὶ μιαίνων ἑαυτῷ τοὺς τὴν σοδομινὴν ἁμαρτίαν ἐργαζομένους ", πάντας δὲ ὑβρίζων καὶ ὀργιζόμενος καὶ τύπτων δεινῶς πολλούς φόνους εἰργάσατο. εἰ οὖν πρέπει τούτῳ σωτηρία, λάβετε καὶ τὸν κόσμον ὅλον, καὶ πάντας τοὺς ἁμαρτωλοὺς τῆς γῆς σώσατε δωρεάν· ἡμεῖς σ' γὰρ εἰς μάτην κοπιῶμεν. καὶ λέγουσι τότε πρὸς αὐτὸν οἱ ἄγγελοι· προσέχετε, ἄθλιοι, ὅτι, ἅπερ ήμαρτεν ἐκ νεότητος αὐτοῦ, ἐκ πάντων ἐκείνων ἐξέκοψε καὶ ἀπέστη, καὶ ὁ Θεὸς συν εχώρησε ταῦτα· καὶ ἐλεημοσύνας καὶ προσφοράς διὰ τῶν ἱερέων ἐποίησε πρὸς κύριον τὸν Θεὸν ὑπὸ ψυχικῆς σωτηρίας αὐτοῦ. τί οὖν ὑμῖν σε δοκεῖ, θηρία σαπριώμενα ; πρέπον ἐστὶ τῇ ψυχῇ ταύτῃ σωτηρίας τυχεῖν ἢ οὗ ; ὁ γὰρ φιλάνθρωπος κύριος ἐκεῖνα κρίνει το, ἃ δι' ἐξαγορεύσεως εἰς φῶς οὐκ ἐλθοῦσιν. πᾶν γὰρ τὸ φανερούμενον φῶς ἐστιν· πάντα γάρ, ὅσα ἐξομολογήσονται οἱ ἄνθρωποι διὰ ἱερέων ἐν τα πεινώσει πολλῇ καὶ στεναγμῷ ἐξ ὅλης καρδίας αὐ τῶν καὶ παύσονται τῶν πονηρῶν πράξεων, ὁ ἐλεήμων Θεὸς οὐ λογίζεται, τὰς ἁμαρτίας κρύψαντας " τὸ δοκεῖν ἀπὸ Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου, πάντας αὐτοὺς κρί- 14 ὁ Θεὸς καὶ ἐλέγχει καὶ ὀνειδίζει καὶ τῷ πυρὶ δοκιμάζει εἰς ἀτελευτήτους αἰῶνας. ταῦτα οἱ ἄγγελοι εἰπόντες κατίσχυσαν 11 τὰ πονηρὰ πνεύματα, καὶ οὕτως διέστησαν τῶν ἐκεῖ, καὶ εἰσῆλθον εἰς τὴν πύ λην τοῦ οὐρανοῦ. ἐλευθερώθη δὲ καὶ αὕτη ἡ ψυχὴ ἀπὸ τῶν πονηρῶν πνευμάτων τῆς πονηρίας, καὶ εὐρέθη σωτηρίας τυχοῦσα παρὰ Θεοῦ τοῦ σώζοντος τὸ πλάσμα αὐτοῦ. καὶ ἰδοὺ τὰ πάλιν ἑτέρα ψυχὴ ἀνεφέρετο, ἥτις 15 ἦν πάνυ εὐλαβὴς καὶ φοβουμένη το τον Θεόν, τὴν ἐλεημοσύνην ἰσχυρῶς ἐπὶ ζωῆς πολιτευσαμένη 17· εἶχε δὲ καὶ ἀγάπην πρὸς πάντας ἀνθρώπους, ἀγνείαν τε καὶ σεμνότητα. ἐνεβρύκοντο τ δὲ αὐτῇ οἱ δαίμονες τρίζοντες τοὺς ὀδόντας αὐτῶν κατ' αὐτ τῆς. ἡ δὲ ψυχὴ ἔτρεμεν ὁρῶσα τὴν ἀγριότητα αὐτῶν, καὶ συνεστασαν εἰς τὰς ἁγκάλας τῶν ἀγγέλων τοῦ Θεοῦ. οἱ δὲ κατερχόμενοι ἄγγελοι ἐπὶ ἑτέρων ψυχῶν συναπαντῶντες ἡσπάζοντο αὐτήν. ἐγένετο δὲ ἐν τῷ εἰσελθεῖν τοὺς ἀγγέλους εἰς τὴν πύλην τοῦ οὐρανοῦ κατέχοντας ' τὴν ἁγίαν ἐκείνην ψυχήν, ἀπήντησαν πᾶσαι αἱ δυνάμεις τῶν οὐρανῶν, καὶ κατησπάζοντο αὐτὴν χαίροντες καὶ λέγοντες· δόξα σοι, ὦ Θεός, ὅτι ἐλυτρώθη ἡ ψυχὴ αὕτη ἀπὸ βάθους κατωτάτου καὶ ἐκ τοῦ δεινοῦ δράκοντος· καθ᾽ ὅσον δὲ ἀνέβαινον 80 ἐπὶ τὰ ἄνω, τοσοῦτον ἐπικατη σπάζοντο αὐτὴν πάντα τά γματα τῶν ἀσωμάτων ἀγαλλιώμενα· τοῦτο γὰρ ἔχουσιν αἱ ἅγιαι δυνάμεις, τὸ χαίρειν καὶ ἀγάλλεσθαι ἐφ' ἑκάστῃ ψυχῇ σωζομένῃ. ὅτε δὲ ἔφθασαν εἰς τὸν θρόνον ἐκεῖνον τὸν ἀστραῖον οι τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ, καὶ
atque in omnes insultans, ira exardescens et immamiter verberans multa homicidia perpetravit. Quod si huic debetur salus, accipite et mundum universum, et omnes peccatores terrae gratuito salvate. Ειenim nos frustra laboramus. Tum ei respondent angeli : Attendite, miseri, quod omnia illa, quae peccavit ex iuventute sua, eradicavit, et abrenuntiavit iis, et Deus ei haec remisit. Atque eleemoaynas et oblationes per sacerdotes fecit ad Dominum Deum pro salute animae suae. Quid igitur vebis videtur, bestiae foetidae? Couvenitne banc animam salute potiri nec ne? Etenim Dominus, hominum amator, ista iudicat, quae per confessionem in lucem non veniunt. Omne enim apertum lux est. Nam omnia, quae confitebuntur homines sacerdotibus in humilitate multa et cum contri- Β tione ex toto corde suo, abstinentes malis operibus, misericors Deus non imputat. Qui vero occultant peccata, ut luceant, Deo et homini, eos omnes iudicat Deus et confutat et contumelia afficit, ignique tradit in infinita saecula. Haec quum angeli dixissent, repulerunt malos spiritus, et sic illinc discesserunt. Et ingressi sunt in portam coeli. Liberata est autem et haec anima a malis spiritibus malitiae, et inventa est salutis particeps apud Deum, qui salvat creaturam suam. Et ecce rursus alia anima sursum ferebatur, quae erat admodum religiosa ac timens Deum, utpote quae eleemosynam largiter in vita sua distribuerat. Habebat autem et caritatein erga omnes homines, et castitatem et sanctitatem. Inhiabant vero ei daemones, 290-dentibus suis frendentes in eam. Anima autem contremebat conspicata atrocitatem eorum, et confugiebat in brachia angelorum Dei. Qui vero descendebant angeli propter alias animas, occurrentes eam salutabant. Factum est autem quum ingrederentur angeli ianuam coeli, tenentes sanctam illam animam, obviam venerunt omnes potestates coelorum, et consalutabant eam gaudentes ac dicentes : Gloria tibi, Deus, quod redempta est haec anima ab ima voragine et ab horrendo dracone. Et quantum ascendebant sursum, tanto magis congratulabantur eam omnes ordines spirituum laetitia gestientes. Hoc enim proprium est sanctarum potestatum, quod laetantur et exsultant de unaquaque ani. D ma quae salvatur. Ubi vero advenerunt ad thronum illum radiantem gloriae Dei, et eam beatam praedicarunt apud Patrem suum, et effusa est gratia Dei et Patris, et ipsa tota repleta est immortali lumine et odoribus et suavitate. Et tradita est Michaēli principi testamenti, qui duceret eam in aeternam requiem. Et ecce alia anima ducebatur a daemonibus aspere ad inferos. Erat autem opera-
col. 229–230page 26 of 26
PG 34:229ἐμακάρισαν τ αὐτὴν πρὸς τὸν πατέρα αὐτοῦ, καὶ ἐξεχύθη ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ καὶ πατρός, καὶ ἐπλήσθη ὅλη ἀθανάτου φωτὸς καὶ εὐωδίας καὶ ἡδύτητος· καὶ παρ εδόθη Μιχαὴλ τῷ ἄρχοντι τῆς διαθήκης, τοῦ κατατάξαι αὐτὴν εἰς τὴν αἰωνίαν ἀνάπαυσιν. καὶ ἰδοὺ σε Βαρί. 1. Εἰσί τινες τῶν ἀκαθάρτων δαίμονες, οἵτινες Β ἀεὶ τοῖς ἀναγινώσκουσι προσκαθέζονται καὶ τὸν νοῦν αὐτῶν ἁρπάζειν ἐπιχειροῦσι, πολλάκις καὶ ἀπ' αὐτῶν τῶν θείων γραφῶν λαμβάνοντες ἀφορμάς, καὶ εἰς λογισμούς πονηροὺς καταλήγοντες· ἔστι δ' ὅτε καὶ παρὰ τὴν συνήθειαν χασμᾶσθαι καταναγκάζοντες, καὶ ὕπνον βαρύτατον ἐπιβάλλοντες πολὺ τοῦ συνήθους ἀλλότριον· ὡς μέν τινες τῶν ἀδελφῶν ἐφαντάσθησαν, κατὰ φυσικὴν ἀντίθεσιν ἄῤῥητον. οὕτω δὲ ἐγὼ παρατηρήσας πολλάκις κατέμαθον ἐφαπτόμενοι τῶν βλεφάρων καὶ ὅλης τῆς κεφαλῆς, καὶ ταύτην τῷ οἰκείῳ σώματι καταψύχοντες ψυχρά γὰρ λίαν τὰ τῶν δαιμόνων σώματα, καὶ κρυστάλλῳ ἄλλη ψυχὴ ἤγετο ὑπὸ δαιμονίων ^ εἰς τὰ καταχθόνια ὀξέως· ἦν δὲ οἰκέτου τινός, ὅστις ἦν τῇ ὥρᾳ ἐκείνῃ σχοινίῳ ἑαυτὸν πνίξας· ηκολούθει δε δὲ ὄπισθεν ὁ ἄγγελος αὐτοῦ καὶ ἐκόπτετο ἐπὶ τῇ ἀπωλείᾳ αὐτοῦ, καὶ Έλεγε λυπούμενος· οὐαὶ τοῖς ταλαιπώροις δαίμοσι τοῖς τὰ δεινὰ ταῦτα κατεργαζομένοις 86. βίος καὶ πολειτία (sic) τῆς ὁσίας νος ιδόν, μητέρας ἡμῶν Εὐφροσύνης τῆς μετακληθείσης σμαραγδίου καὶ τῶν αὐτῆς γονέων. Εὐλόγησον, Πάτερ. Εγέ νετό τις ἐν τῇ Ἀλεξανδρέων μεγάλη πόλει ἀνὴρ ἔνδοξος ονόματι Παφνούτιος, κ. τ. λ.
Evagri¡ ‹ Capita practica ad Anatolium » capp. LXVI. XCIII. XCIV, Coteler. Eccl. Graec. Mon. T. III. p. 88 sqq., 99 100. A rii cuiusdam, qui illa bora laqueo se strangulaverat. Sequebatur autem post eum angelus eius, conquerens eius interitum, ac lugens dicebat: Vae improbis daemonibus, qui horrenda haecce effece. runt. Sic cod. 88 Corr., cod. ἠκολούθη. 86 In codice addita est qua pag. 100, 2 înitur; deinde pag. 101, 1 his incipit verbis : APPENDIX ALTERA QUAE CONTINET SS. MAGARIORUM AEGYPTII ET ALEXANDRINI Cum versione ab Editore castigata. INDEX. a Petro Possino edita. Cotelerio edita. Bapt. Cotelerio edita. 1. Nonnulli sunt ex daemonibus immundis, qui legentibus semper assident, mentemque eorum abripere conantur, sumpta saepenumero occasione ex ipsis divinis Scripturis in prava cogitata desinentes. Interdum quoque contra morem oscitare cogunt, atque gravissimum somnum immittunt magnopere a consueto diversum, idque, ut in quibusdam fratribus deprehensum est, natura ineffabiliter renitente. Quod ego cum frequenter observassem, ipse comperi. Capessunt palpebras cum toto capite, idque proprio corpore frigefactant; admodum enim frigida sunt daemonum corpora, et crystallo similia, unde et caput sentimus velut cucurbita medicorum at-
Continue reading PG 34: Dissertationes Duæ et Editorum Præfationes (Prolegomena) →≣ entire volume
Index
Page scan enlarged

Notebook

Full View