PG 59John Chrysostom
On the Betrayal of the Savior and on the Washing of the Feet
≣ Whole volume (continuous scroll)Scripture in the FathersSubject indexFull searchNotebook
Printed text · machine OCR
machine OCR · Migne scan
Index
⬅ Printed pages
Diplomatic text · scholarios OCR (cleaned, language-split) — OCR floor from page-view (megaspan gap-fill) — PG column chips mark the printed columns.
col. 713–714page 1 of 3
Monitum
PG 59:713παινίδος τάξιν ἐπέχουσα κατὰ φύσιν κινεῖται, καὶ παρὰ οὕτω καὶ ἡ Μαρία κατὰ φύσιν μὲν ἦν παρθένος, κατ' α φύσιν τρέχει, πρόσταγμα πληροῦσα Θεοῦ. γ. Εἰπὲ δὲ, ὁ ζητῶν, πῶς ὁ Χριστὸς ἐκ τῆς ἀλύτου μήτρας προελθὼν οὐκ ἠφάνισε τὴν σφραγίδα τῆς παρθενίας, πῶς ἐκ τοῦ παρθενικοῦ Ἀδὰμ ἡ παρθένος Εὔα προῆλθε. Η Θεοτόκος γὰρ Μαρία μὴ γνοῦσα ἄνδρα, ἄνδρα ἔτεκεν, ὁ πρωτόπλαστος Αδάμ μὴ γνούς γυα ναῖκα, γυναῖκα ἐβλάστησεν. ᾿Αλλὰ τὸ μὲν παρθένον γεν νῆσαι, εἰ καὶ παράδοξον, ἀλλ' ὅμως ἔχεται λόγου, καθ᾽ ὅ γαστὴρ καὶ μήτρα και φυσικὴ τοῖς τικτομένοις προτετύπωται ὁδός· ἐπὶ δὲ τοῦ Ἀδὰμ πάντα ξένα. Τίς γὰρ εἶδεν ἀπὸ πλευρᾶς τικτόμενον ἄνθρωπον; πότε δὲ πλευρὰ συνεισήνεγκε καρποφορίαν; Ὕπνον ἐπέβαλε τῷ 'Αδὰμ ὁ Θεὸς, ἵνα μὴ λυπηθῇ διὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῆς πλευρᾶς, ἀλλ' ὅμως ὕπνωσεν αὐτοῦ τὰ δεσμά· δεσμὰ γάρ εἰσι τῆς φύσεως τὰ νεύρα. Καὶ μάρτυς Δανιὴλ λέγων, Καὶ εἶδον τὴν ὀπτασίαν, καὶ ἔπεσα· καὶ οἱ σύνδεσμοι μοι τῆς ὀσφύος διελύθησαν. Πλευρὰν οὖν νόμῳ φύσεως Ασφαλισμένην, δεσμοῖς νεύρων συμπεπλεγμέ ντν, σαρξὶν ὑφασμένην, φλεψὶν ἡνωμένην πῶς ἐξεῖλε; πῶς ἀπέσπασε; πῶς καὶ ἡ πλευρὰ ἐξῆλθε, καὶ ὁ ᾿Αδὰμ σῶος ἔμεινε; Πῶς; Ο λύσας οἶδεν· ὁ λύσας καὶ ἔδησεν. Εἰ μὲν γὰρ ἄλλος ὁ δήσας, καὶ ἄλλος ὁ λύσας, ζήτημα ἦν· εἰ δὲ ὁ ἁρμόσας ἔλυσε, καὶ ὁ πλευρὰν ἐκ γῆς πλάτας, τὴν πλευρὰν ἀφείλατο, ἐκεῖνος μόνος οἶδε, πῶς ἔλυσεν, ὁ καὶ μόνος ἐπιστάμενος, πῶς τὴν τῶν μελῶν ἁρμονίαν συνέθηκεν. "Ωσπερ οὖν καὶ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῆς πλευρᾶς σῶος ἔμεινεν ὁ ᾿Αδάμ, οὕτω καὶ μετὰ τὴν πρόοδον τοῦ βρέφους ἄφθορος ἔμεινεν ή [ Παρθένος. Οὔτε γὰρ ἡ τῶν τοῦ ᾿Αδὰμ ἐβλάβη ἁρμονία, ληφθείσης τῆς πλευρᾶς, οὔτε τῆς παρθενίας υβρίσθη ἡ σφραγὶς, προελθόντος τοῦ βρέφους. Καθάπερ γὰρ ἐφ' ἡμῶν ἐάν τις ἀλλότριον δεσμόν λύσαι θελήσῃ, ἀφανίζει αὐτὸν, καὶ συγκόπτει δι' ἀπειρίαν, ὁ δὲ δήσας ἀκόπως λύει (οἶδε γὰρ ὧν ἔδησε τὴν ἁρμονίαν)· οὕτω καὶ ὁ Θεὸς ὁ ἁρμό σας, ὁ συσφίγξας, ὁ κομβώσας τὸ σῶμα, καὶ τοὺς συν δέσμους τῶν νεύρων ᾔδει, καὶ πῶς συνήψε πλευρὰν πρὸς πλευρὰν, καὶ ἄρθρον, καὶ μέλος· καὶ ἐξ ὧν παρέδησεν, ἐπιστημόνως καὶ πανσόφως ἐπῆρε πλευρὰν, καὶ οὐκ ἐμείωσε τὸν ᾿Αδάμ. Επλασεν αὐτὸν ἡ μονογενής Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐν τῇ Παρθένω, καὶ οὔτε τὴν παρθενίαν πλάτο των διέλυσεν, οὔτε διὰ τῆς μήτρας προελθὼν τὴν μήτραν διέφθειρεν. Εἰπὲ οὖν, ὦ σοφὲ καὶ ἐπιστήμων τί εὐκο πώτερόν ἐστι, παρθένον τεκεῖν, καὶ μετὰ τὸ τεκεῖν παρ θένον πάλιν μεἶναι· ἡ ῥάβδον εἰς ζωον ψυχωθῆναι, καὶ ἀπὸ ζώου πάλιν ῥάβδον γενέσθαι; Πῶς ἡ ῥάβδος Μωϋσέως εἰς δράκοντα μετεβλήθη; πῶς τὸ ἄψυχον ψυχὴν ἔλαβε, πῶς τὸ ἀκίνητον ἐπὶ γῆς εἶρπε; πῶς δὲ πάλιν ἀπὸ δρά κοντος ῥάβδος γέγονε, τὴν οἰκείαν ἐπιγνούς φύσιν; Ποτέ μὲν γὰρ ἀπὸ ῥάβδου δράκων, ποτὲ δὲ ἀπὸ δράκοντος ῥάβδος ἐγένετο. Ωσπερ οὖν ἡ Μωϋσέως ῥάβδος, ἄνθρωπε, κατὰ φύσιν μὲν ἦν ῥάβδος, κατ' οίκονομίαν δὲ δράκων κονομίαν δὲ μήτηρ ἐγένετο, ἵνα πιστεύσωσι τῶν δελ δαίων οἱ μάγοι, καθάπερ, ἵνα φοβηθῇ Αίγυπτος, ή μάθεις δράκων ἐγένετο. Τοιγαροῦν ἵνα σωθῇ ἡ οἰκουμένη, απ ἤθελες σὺ τὴν Παρθένον φανήναι; Εἶτα δὲ σεισμών την μένων διαιροῦνται τοίχοι καὶ συνάπτονται· Χρισον τικτομένου οὐκ ἠνοίγετο μήτρα, καὶ πάλιν ὑφαίνει Καὶ ἐν σεισμοῖς μὲν οὕτω διαιρούνται τοίχοι, ὡς και θάνατον ἀπειλεῖν· οὕτω δὲ ἐνοῦνται, ὡς μηδὲ σχήμα ίχνος φαίνεσθαι τῆς διαιρέσεως· ἐπὶ δὲ τῆς ἀφθάρτι. ἐκείνης γεννήσεως οὐκ ἤθελες λυθῆναι μὲν τὴν μήτρα πρὸς τιμὴν τοῦ τικτομένου, συνελθεῖν δὲ καὶ ἐνωθῆνα καὶ τὸ τῆς παρθενίας ἀπολαβεῖν σχῆμα δυνάμει το ἐνεργοῦντος; Καὶ μή μοι λέγε· Πόθεν ὑπέστη σαφή κ αἷμα, σπέρματος μὴ ὑποκειμένου; Εστι γὰρ ἐκ τῶν καθ᾿ ἡμᾶς μαθεῖν τὸ ὑπὲρ ἡμᾶς. Καὶ κάλει με τ εἰκόνας τῶν λεγομένων τοὺς τῶν ζωγράφων παῖδας, ο πολλάκις καὶ φυτὰ καὶ δένδρα καὶ λειμῶνας καὶ του μοὺς ζωγραφούσιν, καὶ ἐπειδὰν δὴ τὴν φύσιν συνεργά σαν οὐκ ἔχουσι, τέχνῃ βιάζονται τῇ κράσει των χρωμά των τὰς τῶν πραγμάτων παριστἂν εἰκόνας. Ποιοῦσι γὰρ ποταμὸν, παρὰ ποταμῶν μὴ δανειζόμενοι ῥεῖθρον εκε σιν ἄνθρωπον, μηδὲν παρὰ τῆς ἀνθρωπίνης ἐρανιζόμενα φύσεως. Ωσπερ οὖν οἱ ζωγράφοι διὰ τῶν χρωμάτων και ἄνθρωπον καὶ πηγὴν καὶ ποταμὸν ζωγραφούσι, μηδει παρὰ πηγῆς ἢ ποταμοῦ ἢ ἀνθρώπου λαμβάνοντες την αὐτὸν τρόπον καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐν τῇ Παρθένῳ ε χρώμασιν, ἀλλὰ βουλῇ ἔμψυχον κατεσκεύασεν ἄνθρωπο παρὰ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως μὴ ἐρανισάμενος σπέρμ εἰς σύστασιν τοῦ πλαττομένου. Ὁ Θεὸς χοῦν λαβὼν ἐπ τῆς γῆς, οὐ χερσὶν ἀνθρωπίναις (ἀσύνθετος γὰρ τις θεότητος ἡ φύσις) τὸν Ἀδὰμ ἐμόρφωσεν ὡς ἠθέλησ τὸ δὲ Πνεῦμα τὸ ἅγιον οὐ χοῦν ἔλαβεν, οὐ φυσικῷ νόμω καταβληθῆναι σπέρμα συνεχώρησεν, ἀλλὰ μόνον ἐτ ἔλαμψε, καὶ ὀστέα έπηξε, καὶ νεύρα ἔτεινε, καὶ εἶναι τ ὦτα, ὀφθαλμούς τε καὶ γλώτταν χεῖρας καὶ πέδας, ψυχής καὶ νοῦν καὶ λογισμὸν καὶ λόγον συνεστήσατο, κάν με βούλωνται οἱ αἱρετικῶν παῖδες. Ὥσπερ γὰρ οἱ ἐν επ όπτρῳ ἐγκύπτοντες εἰκόνα ἀντεγειρομένην αὐτῶν ὁρῶσι τῇ ὄψει ἐκ τῆς ἁμόρφου ὕλης, εἰκόνα γελώσαν πολλάκ καὶ κλαίουσαν, κινουμένην τε καὶ πολυτρόπων; μετερχομένην, καὶ τῆς ζώσης μορφῆς τὰ σχήματα μιμε μένην· οὕτω καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐν καθαρῷ καὶ όπτρῳ, τῷ ἀσπίλῳ σώματι τῆς Παρθένου ἔλαμψε, τέλει ἐδημιούργησεν ἄνθρωπον οὐ νόμῳ φύσεως, οὐ χρόνο οὐκ ἀνθρωπίνῳ σπέρματι, ἀλλ᾽ ὄψει μόνον, νοερᾷ τι ν ἁγίᾳ δυνάμει πρὸς ὠδῖνας τὴν Παρθένον ἐκίνησεν, ἀπὸ βήτως ἐν αὐτῇ τὸ βρέφος ὑφάνας, ὡς ἱμάτιον, ἐπὶ τ τηρίᾳ τῶν ἀνθρώπων. Ταῦτα μὲν οὕτως· ἡμεῖς δὲ ὑπές τῶν εἰρημένων δόξαν τῷ δι' ἡμᾶς ἐνανθρωπήσαντι θεί ἀναπέμψωμεν, ὅτι αὐτῷ ἡ δόξα καὶ τῷ Πατρὶ καὶ τ ἁγίῳ Πνεύματι, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. [] Εἰς τὴν προδοσίαν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὰ ἑξῆς. α'. Ἐβουλόμην εἰς τέλος διανύσαι τοῦ σταυροῦ τὰ θεωρήματα, οὐχ ὡς τῶν νοημάτων περιγενόμενος, ἀλλὰ τὰ δυνατὰ τοῖς πιστοῖς ἐκτιθέμενος. Οὐκ ἀργεῖ γὰρ λόγος πρὸς ἐξήγησιν τῶν θείων λογίων, ἀλλὰ ἀνθρωπίνη δυ νάμει μετρεῖται τὸ λεγόμενον, οὐχ ὡς αὐτῆς τῆς δυνά μέως αρκούσης καταλαβεῖν, ἀλλ' ὡς τοῦ Θεοῦ παρέχον της· οὐχ ὅσα δύναται δοῦναι ὁ διδούς, ἀλλ' ὅσα χωρί λαμβάνων. Ωσπερ γὰρ μήτηρ τῷ βρέφει τῷ γαλακτι φουμένῳ αὐτὴ μὲν δύναται παρασχεῖν τέλειον ξεπου ἐκεῖνο δὲ δέξασθαι οὐκ ἰσχύει· οὕτως οὔτε Θεῷ ἀδύνα παρασχεῖν τὴν μείζονα σοφίαν καὶ ὑπερκόσμιον, ἐπ ἡμεῖς δέξασθαι ἀδυνατοῦμεν. θνητὸν γὰρ οἰκοῦντες α
col. 715–716page 2 of 3

quanta dare potest is qui dat, sed quanta potest ca pere is qui accipit. Quemadmodum enim mater la etenti puerulo panein potest quidem prarbere, sed infans illo uti nequit: ita nec Deo impossibile est præ bere sapientiam majorem et supernaturalem; sed nos capere non valenitis. Cum enim in mortali corpore habitemus, cognitionem mortali naturæ congruentein accipimus. Nihil ergo nobis Deus loquutus est secun dum perfectionem sibi competentein, sed dicta ad mensuram infirmitatis nostræ temperavit. Ideo dice bat Servator: Multa habeo dicere, sed non potestis por tare modo (Joan. 16. 12); et alibi dicit Servator Ni codemo: Si terrena dixi vobis, et non creditis, quomodo, si dixero vobis cœlestia, credetis (Ibid. 3. 12)? Dica mus ergo, Deo suppeditante, quantum humana facul tas ferre potest. Diei vero spatium nobis præscinditur, volentibus ulterius speculari; præscinditur, inquam, ab Evangel.orum lectione. Verum illud alio tempore dicetur; jam de iis, quæ in hac die gesta sunt, verba faciamus. flodic Christus hoc quinto sabbati sive hebdomadæ die, in vespera ante passionem, discipu lorum pedes lavit, et Pascha in lege figuratum perfe cit, salutareque passionis mysterium tradidit; ut jam vere dicamus, veritatis sermonein on nobis præ scindi: nam illa enarratio ad crucem spectat, et sic regula servatur. Veniamus ergo ad seriem, illa præ scindentes, ut gustom quendam in animas vestras Christi amantes inferamus. Quomodo intelligendæ sint traditiones de sacris mysteriis nostris, brevi et clara demonstratione explicemus. Dicit Servator discipulis Scitis quia post biduum Pascha fiet; et Filius hominis trudetur, ut crucifigatur (Matth. 26. 2). Sæpe Serva tor prædixit discipulis suis simul ostendens se scien tem non fugere, nec prænoscentem declinare; una vero sedans apostolorum animos, ut parati et præscii perturbationein effugerent. Cum res præscitur, repen tinus casus perturbationem non affert. Quod et David prædixit: Paratus sum, et non sum turbatus (Psal. 118. 60). Iloc fit in tonitruis: præcedens fulgur men tem præparat ad tonitru excipiendum, ut exspectatio majorem solvat timorem. Sic et Servator ne repente ex passione turbarentur, illam prædicit, ita ut etiam apostolis exprobraret, diceretque post resurrectio net: Hi sunt sermones mei, quos loquutus sum vobis, quia oportet Filium hominis multa pati (Luc. 24. 44). Exprobrahat illis, quod scopum, quo hæc prædixerat illis, non assequiti essent. Prædixi, inquit, ut non scandalizemini (Joun. 16. 1); et turbatio vos occupa vit. Scitis quia post biduum Pascha fiet, et Filius ho minis tradetur, ut crucifigatur (Matth. 26. 2). Nusquam reperies Servatorem memoravisse passionem, nisi humanam personam inducentem, et quasi de alio lo quatur. Non dixit, Tradar, sed Filius hominis trade tur, ut crucifigatur. Nusquam reperies Servatorem traditum, sed Filius hominis tradetur; et ubique quasi de alio loquitur. Cum vero de divinitate clare loqui tur, ait: Ego et Pater unum sumus (Joan. 10. 30). Non dicit, Ego et Pater qui misit me; sed, Ego et Pater unum sumus; et, Qui vidit me, vidit et Patrem. Scitis quia post biduum Pascha fiet, et Filius hominis tradetur, ut crucifigatur (Ibid. 14. 9). Joannes vero quam certo loquitur? Ne quis putaret, tempu illud præ sens ex necessitate esse, vide com quanta affirmatione loquatur: Sciens quia venit hora, úl transeat ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suos, in finem dilexit eos (Ibid. 15. 1 ); ac si diceret, Perfectam exhibuit caritatem. Et cœna facta surgens deposuit vestimenta sua, et præcinxit se linteo, ctimmisit aquam in pelvim, et cæpit lavare pedes discipulorum (Ibid. v. 2. 4. 5). Pudeat hæreticos. Si andiant Servatorem dicentem, Facio voluntatem Patris mei, statim dicunt (Ibid. 5. 30. et 6. 38): Viden', quomodo subditus sit et obe diat Patri? În illa hora rem terribilem videre erat. Cur surrexit et deposuit vestimentum suum, qui ami etus erat luinine sicut vestimento, et pra:cinxit se Jin teo? Tunc videre erat veram illam Pauli vocem Cum in forma Dei esset, formam servi accepit (Phil'p. 2. 6. 7). Præcinxit se linteo qui operit cælum nali bus et immisit aquam in pelvin, qui fluminibas. fontibus, maribus aquarının naturam infudit. Cogita fiscipulum sedentem, et Dominum incurvatum et» genua respicientem, cui flectitur genu cælestium, terrestriam et infernorum. Humilitas Servatoris mm nem exstinxit superbiam: illa niodestia omnem ¢1 stinxit arrogantiam. 2. Cum video Servatorem lavantern pedes discipu. forum, Isaiæ (a) circa superbiam nostram dictum pro fero: Quid superbit terra et cinis (Ecch. 10. 9)? Co gita Dominum incurvantem se ad pedes servorum et lavantem ipsos. Quomodo hæc dicantur, vel quo modo taceantur? Sermo non sufficit, silentium de ingrato animo accusat. Ecquid faciemus, cum enar rare non possimus? Cœpit lavare pedes discipulorum, et linteo tergere. Ne unam quidem ininisterit specient reliquit. Non permisit, ut aqua ab aliis immitteretar, et ipse lavaret: neque ipse lavit, et ali absterserunt. Videturque hic stupendum quoddain mysterium di scipulis aper.re. Cum dilexisset, inquit, discipulos suos, in finem dilexit eos, dicit Joannes. Et cœna facta, cum jam diabolus immisisset in cor Jude Simonis Isca riola, ut traderet eum, surgens, deposuit vestimenta (Joan. 13. 2). Non sine causa ita dixit, sed ut osten deret, cum jam proditor proditionem meditatus esset, Servatorem tamen non dubitasse proditoris pedes la varenoverat ipsius dolum, et tamen lavit. Quid ergo? an personarum acceptio est apud Deum? Absit. Non semper inter ledentes et larsos est personarum acceptio Si lasus lædentem honoret, nou personarum acceptio, sed humilitas est; si vero læsus clam mı lum operetur, specie autem bene affectus sit, ea est simulatio. Ab ipsa re exemplui accipe. Sciebat Ju das, qui tradebat Dominum, id impium esse: nam cui insidiabatur, ei osculum offerebat. Servator vero lapsus ladentem honorabat, quod non injustitia eral, sed humilitatis excessus, quani et Deus laudat et ho mines adimirantur. Vis exemplum videre? Intuere Joabum Davidis ducem exercitus. Is Abnarumı, alium ducem, et amicitia verbis coluit, et clam gladio per ilia confodit· fratrem vocabat, et ut inimicami occi debat (2. Reg. 3. 27). Ideo malum est simulatio. Alias autem cum is, qui læsus est, lædentem beneficio affi cit, res laude digna est. Jacob timebat fratrem stum Esau, et rogabat Deum dicens: Erue me de manu fratris mei, ne veniens occidat me (Gen. 32. 14). Cum autem videt illum, honore afficit et ait: Vidi faciem tuam, ac si quis videret faciem Dei (Ibid. 33. 10). Cum an tem illum ut inimicum et homicidam cerneret, Deus cum sciret illum non insidiose ita loqui, sed ut insi dias effugeret, ipsi pepercit. Sic si quis amicitiæ verba proferat, non ex dolo, sed ut dofum effugiat, Deus noa ideo indignatur ipse namque ejus doctor est: Ver bum submissum avertit iram Prov. 15. 4). Cam jam, i inquit, diabolus immisisset in cor Judæ, ut Servato rein proderet, Servator benignitate volens ejus ingra tum animum vincere, et mansuetudine arrogantiam solvere, ejus pedes lavit. Ego non tantum miror Do minum sua præstantem (opus enim ipsius mansue tudo erat), quantum illum dolo pienum. Quo animo pedes obtulit? quomodo vidit sanctas Domini manus circa pedes suos versantes? quomodo non obtorpuit? quomodo non exhorruit? Attamen clemens illa natura fert patienter. Videtur autem ipsum primo lavisse. Quare? Nisi lavisset pedes proditoris, sed postquam alios laverat, ipsum reliquisset; hoc certe fuisset a Servatore alienum, atque hinc Judas ansam acri puisset Ipse me segregavit, ipse me abalienavit omnium pedes lavit, me autem damnavit. Quo anime poteram cum illo esse? Vidit Deus cor confractum, et noluit jam ex se confractum ipse confringere. Id vero indicat illud: Calamum conquassalum non com fringes (Matth. 12. 22). Attamen discipuloruin pedes Javit. Ultimo venit ad Petrum. Dum autem alios (a) Hic Isaiam pro siracide posuit, quod et aliis scripto ribus, uno etiam Chrysostomo accidit.

col. 717–718page 3 of 3
PG 59:717δόξαν τοῦ δεδοξασμένου, καὶ ὥρισε παρ' ἑαυτῷ τὸ μὴ καταδέξασθαι. Ηλθε πρὸς αὐτὸν ὁ Σωτὴρ, καὶ λέγει ἐκεῖνος· Κύριε, σύ μου νίπτεις τοὺς πόδας; σὺ ὁ νεκροὺς ἐγείρων, ὁ λεπρούς καθαρίζων (τὸ γὰρ, Σύ, πολλὴν ἔχει δύναμιν)· σύ, ᾧ ἐγὼ ἐμαρτύρησα, ὅτι Σὺ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος. Εἰ μὲν ἀπὸ ἀγνοίας εἶπον, συνέβη ἂν ὑπόνοιαν ἀνθρωπίνην εἶναι εἰ δὲ σύ μου τὴν φωνὴν ἐσφράγισας λέγων, ὅτι ὁ Πατήρ μου ὁ ἐν οὐρανοῖς ἀπεκάλυψέ σοι, ἀνέχῃ οἰκέτου πόδας πλῦναι χαρτί Δεσπότου; Οὐ μὴ νίψεις τοὺς πό δας εἰς τὸν αἰῶνα. Τί οὖν ὁ Σωτήρ; Διεσκέδασε τὴν φωνὴν αὐτοῦ. Ὁ ποιῶ, φησὶ, νῦν σὺ οὐκ οἶδας, γνώσῃ δὲ μετὰ ταῦτα· ἀντὶ τοῦ, ἀγνοεῖς μου τὸν σκοπὸν τοῦ ποιοῦντος. Οὐκ ἠνείχετο, ἀλλὰ ταῦτα ἀκού σας λέγει· Οὐ μή μου νίψεις τοὺς πόδας εἰς τὸν αιώνα. Έδειξε ψυχὴν ἀδάμαντος σκληροτέραν. Προς. ἤνεγκε δὲ ὁ Σωτὴρ τὸ ἑαυτοῦ πῦρ, καὶ ἐποίησε την ἀδάμαντα ψυχὴν κηροῦ ἀπαλωτέραν. Ὥστε, φησὶ, καὶ μονότονος καὶ φιλόνεικος λυτόν σου τὴν ἔνστασιν. Εἰ μή σου νίψω τοὺς πόδας, οὐκ ἔχεις μέρος μετ' ἐμοῦ. Καὶ ὁ μονότονος καὶ ὁ φιλόνεικος λέγει· Κύριε, μὴ μέσ νον τοὺς πόδας, ἀλλὰ καὶ τὰς χεῖρας, καὶ τὴν κε φαλήν. Τὸ κεφάλαιον ἀπεστέρει, καὶ μετὰ τόκου ἀπὸ ἔδωκε. Χριστιανῶν ἦθος οὐκ ἔστιν μονότονον· οὐ δεῖ Χριστιανὸν ἔμφιλον ἦθος ἔχειν· οὐ δεῖ αὐτὸν ποικίλον εἶναι εἰς ἐπιβουλὴν, ἀλλ' ἀπολύτροπον εἰς ἀρετήν· οἷον δεῖ εἶναι, φαιδρὸν μὲν ἐν καιρῷ φαιδρότητος, στυγνόν δὲ ἐν καιρῷ λύπης, ὡς λέγει Παῦλος, Χαίρειν μετὰ χαιρόντων, νηστεύειν μετὰ νηστευόντων, κλαίειν μετὰ κλαιόντων. Τοῦτο γάρ ἐστιν ὁ λέγει Παῦλος· Εἴτε ἐσθίετε, εἴτε πίνετε, [] πάντα εἰς δόξαν Θεοῦ ποιεῖτε. Οὐδὲν οὖν ὤνησεν ἡ Πέτρου μονοτονία· ἐλύθη γὰρ, ὡς καὶ ἄλλου. "Οτε ἦλθεν ὁ Χριστός βαπτισθῆναι ὁ ὑπὸ Ἰωάννου, λέγει αὐτῷ ὁ Βαπτιστής· Κύριε, ἐγὼ χρείαν ἔχω ὑπὸ σοῦ βαπτισθῆναι, καὶ σὺ ἔρχῃ πρός με; Λέγει αὐτῷ ὁ Σωτήρ· Αφες ἄρτι. Μὴ φιλονεικεῖ, μὴ ἀνθίστασο, ὅτι θεία ἐστὶν ἡ γνώμη. Μὴ πρὸ καιροῦ γυμνώσῃς τὸ ἀξίωμα· ἔασόν με πληρῶσαι την τάξιν, καὶ δεῖξαι ἀληθῶς, ὅτι ἄνθρωπον ἔλαβον, ἵνα διὰ τοῦ ἀνθρώπου τοῦ ἀληθινοῦ τὸν ἀληθινὸν Θεὸν ἀνα -άνω. Μόνον εἶπεν, "Αφες άρτι, καὶ εὐθέως ἐπισημαίνεται ὁ εὐαγγελιστής. Τότε ἀφῆκεν αὐτὸν βαπτισθῆναι. ἐφιλονείκησεν ὡς εὐσεβὴς, καὶ ὑπήκουσεν ὡς φιλόθεος. Οὕτω καὶ Ἱερεμίας ἐφιλονείκησε τῷ θεῷ· ῾Ο ὢν Δέσποτα Κύριε, σὺ οἶδας, ὅτι νεώτερός είμι. Καὶ εἶπε Κύριοςπρός με· Μὴ λέγε, ὅτι Νεώτερος ἐγώ εἰμι, ὅτι πρὸς οὓς ἂν ἐξαποστελῶ σε, πορεύσῃ. Ἔλυσε τὴν μονοτονίαν ἡ εὐτονία. Πάλιν ὁ Μωϋσῆς ἐμονοτόνησε λέγων, Προχειρισαι ἄλλον· ἰσχνόφωνος γάρ είμι, καὶ βραδύγλωσσος· ἀλλ' οὐκ ἐνέδωκεν. γ΄. Αλλ' εἰς τὸ προκείμενον ἐπανέλθωμεν· Λέγει ὁ Σω τὴρ, Ἐὰν μὴ νίψω σου τοὺς πόδας, οὐκ ἔχεις μέρος μετ' ἐμοῦ. Ἐν τούτῳ ὀφείλομεν εἰδέναι, ὅτι μέσ ρος τῶν πιστῶν ὁ Θεός ἐστι, καὶ μέρος τοῦ Θεοῦ οἱ πιστοί. Οἷον, ὅλος ὁ κόσμος τοῦ Θεοῦ ἐστι, οἶδε δὲ τοὺς πιστοὺς ὁ Θεός. Ολος ο κόσμος, φησὶν, ἐκτίσθη ὑπ' ἐμοῦ, ἀλλ᾽ οὐδέν μοι διαφέρει, ἢ τὸ τῶν πιστῶν μέρος. Διὰ τοῦτο οἱ μὲν πιστοὶ ἐβόων, ὡς ὁ Δαυΐδ· Μερίς μου ὁ Κύριος ἐν γῇ ζώντων· καὶ πάλιν· Κύριος μερὶς τῆς κληρονομίας μου. Ἡ δὲ Μαρία καθημένη πρὸς τοῖς ποσὶ τοῦ Δεσπότου, ἤκουσε τῆς διδασκαλίας, καὶ λέγει * Σωτήρ· Μαρία δὲ τὴν ἀγαθὴν μερίδα ἐξελέξατο, ἥτις οὐκ ἀφαιρεθήσεται ἀπ' αὐτῆς. Ὁρᾷς, ὅτι τῶν πιστῶν ἡ μερὶς ὁ Θεός ἐστι; Λοιπὸν δεῖξαι ἀναγκαῖον, ποῦ ἡ μερὶς τοῦ Θεοῦ οἱ πιστοί. Λέγει Μωϋσῆς, "Οτε διεμέριζεν ἔθνη ὁ "Υψιστος, διέσπειρεν υἱοὺς Ἀδάμ, ἔστησεν ὅρια ἐθνῶν κατὰ ἀριθμὸν ἀγγέλων Θεοῦ, καὶ ἐγεννήθη μερὶς Κυρίου λαὸς αὐτοῦ Ἰακώβ ἐπειδὴ ὅλος ὁ κόσμος ἦν αὐτοῦ, μόνος δὲ λαὸς αὐτοῦ ἤκουσεν Ἰακώβ. Οὕτω καὶ ὁ προφήτης Αμώς λέγει Καὶ εἶδον, Καὶ ἰδοὺ ἐκάλεσε Κύριος τὴν δίκην ἐν πυρὶ, καὶ κατέφαγε τὴν ἄβυσσον τὴν πολλὴν, καὶ κατέφαγε την μερίδα Κυρίου, τὸν λαὸν λέγει. Καὶ εἶ πον, φησί, Κόπασον, Κύριε, ἀπὸ τοῦ Ἰακώβ, ὅτι ὀλιγοστός ἐστιν, ἀντὶ τοῦ, Μὴ ἀναλώσῃς ἡμᾶς. Ταῦτα μὲν εἴρηται, διὰ τὸ λέγειν τὸν Σωτῆρα, Ἐὰν μὴ νίψω σε, οὐκ ἔχεις μέρος μετ᾿ ἐμοῦ. Μερὶς οὖν τῶν πιστών ὁ Θεὸς, καὶ μερὶς τοῦ Θεοῦ οἱ πιστοί. Λέγει ὁ Πέτρος, Κύριε, μὴ μόνον τοὺς πόδας μου νίψεις, ἀλλὰ καὶ τὰς χεῖρας, καὶ τὴν κεφαλήν. Ενόμισεν ὁ Πέτρος, ὅτι ἡ ἀπόνιψις ἐκείνη ἁμαρτιῶν ἦν ἄφεσις, καὶ ηθελε δι' ὅλου τοῦ σώματος λαβεῖν ἄφεσιν. Ἡ δὲ οὐχ ἁμαρ τιῶν ἄφεσις ἦν, ἀλλ᾽ εὐλαβείας ὑπόθεσις. Εἶτα λέγει ὁ Σωτήρ, Ο λελουμένος οὐ χρείαν ἔχει, εἰ μὴ μόνι τοὺς πόδας νίψασθαι· ἤδη ὑμεῖς καθαροί ἐστε δι τὸν λόγον, ὃν λελάληκα ὑμῖν. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ταύ την ἔχει τὴν ἕξιν. Οτε δὲ ἀπένιψε τοὺς πόδας καὶ ἐξέμαξε, λαβὼν τὰ ἱμάτια ἀνέπεσεν. Ετήρησε & τοῦ δούλευ τὴν μορφὴν, καὶ τὸ λοιπὸν ἀνακλίνεται ὡς Δεσπότης. καὶ λέγει μετ' αὐθεντίας, Οὐκ οἴδατε τί πεποίηκε ὑμῖν; Ἀντὶ τοῦ, Οὐκ ἐνοήσατε. Οὐχ ὑμεῖς λέγετε, ῾Ο Κύριος καὶ ὁ Διδάσκαλος; Καὶ καλῶς λέγετε εἰμὶ γάρ. Ωδε γυμνοῖ τὴν αὐθεντίαν. Ἐξέβαλε τὴν τοῦ δούλου μορφήν, καὶ εἰσάγει τὴν τοῦ Θεοῦ. Οὐχ ὑμεῖς λέγετε, Ὁ Κύριος καὶ ὁ Διδάσκαλος; Εἰ οὖν ἐγὼ ὁ Κύριος καὶ ὁ Διδάσκαλος ἔνιψα ὑμῶν τοὺς πόδας, πόσῳ μᾶλλον ὀφείλετε ἀλλήλων νίπτειν τοὺς πό δας; Υπόδειγμα γὰρ δέδωκὰ ὑμῖν ὁρῶ, ὅτι εὐλα βείας ἦν ὑπόθεσις), ἵν', ὡς ἐποίησα ὑμῖν, φησίν, οὕτω καὶ ὑμεῖς ἀλλήλοις ποιήτε. δ'. Τούτων οὕτω γενομένων προσέρχονται αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ, καὶ λέγουσι· Κύριε, που θέλεις ἑτοιμάσωμέν σοι φαγεῖν τὸ πάσχα; Βλέπε Θεοῦ πρόγνωση. Λέγει, 'Απέλθατε εἰς τὴν πόλιν, καὶ ἀπαντήσει ὑμε άνθρωπος κεράμιον ὕδατος βαστάζων. Ακολουθήσατε αὐτῷ ὅπου ἀπέρχεται, καὶ εἰς ἣν ἂν οἰκίαν εἰσέλθῃ. εἴπατε τῷ οἰκοδεσπότῃ· Ὁ διδάσκαλος λέγει, ο καιρός μου ἐγγὺς ἐστι· πρὸς σὲ ποιῶ τὸ πάσχα μετὰ τῶν μαθητῶν μου. Καὶ αὐτὸς ὑμῖν δείξει ανώγει [] ἐστρωμένον. Τὰ δύο τηρεῖ, καὶ τοὺς ἀποστόλους ἐφοδιάζει ερωτῆσαι τὸν οἰκοδεσπότην, καὶ ἵνα μὴ νοήσωσιν, ὅτι ἀγνοεῖ τὸν τόπον, λέγει αὐτοῖς· Ὑμῖν δείξει ανώγειν μέγα ἐστρωμένον. Εἰ προλέγεις τὸν τύπων, διὰ τί λέγεις τοῖς μαθηταῖς. Ἐρωτήσατε περὶ τοῦ το που; Πρὶν ἐρωτήσωμεν ἐμάθομεν. Ναί, φησί, και με πρέπει προλέγειν ὡς Θεῷ, καὶ ὑμῖν ἐρωτᾷν ὡς ἀνθρώποις. Οὐδαμοῦ δὲ Χριστὸς παραδίδωσι τὸ μυστήριον ἐν ταπεινοῖς τόποις, ἀλλ' ἐν τῇ ὀρεινῇ, ἢ ἐν ὑπερῴῳ· οὐδὲν γὰρ κατώγεον ἐπὶ Χριστοῦ. Διὰ τοῦτο ὅτε καὶ τὴν ἐπι φοίτησιν ἐδέχοντο τοῦ ἁγίου Πνεύματος οἱ ἀπόστολοι, ἐν ὑπερῴῳ ἦσαν συνηγμένοι. Τότε, φησὶν, ἀπέστειλε δύο τῶν μαθητῶν ἑτοιμάσαι τὸ πάσχα. Τίνες δὲ ἦσαν ε τοι; Πέτρος καὶ Ἰωάννης. Διὰ τί δὲ παρὰ τοὺς δώδεκα Πέτρον καὶ Ἰωάννην ἀπέστειλε; Πέτρος ἦν ὁ ὁμολογήσας, "Οτι σὺ εἶ ὁ Χριστὸς, ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζων τος Ιωάννης δὲ ἔμελλε κηρύττειν τὸν Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος. Αποστέλλει τὸν θεμέλιον τῆς πίστεως, καὶ τὸν υἱὸν τῆς βροντῆς, ἵνα ἐν μὲν τῷ θεμελίω πήξῃ τὸ τῆς εὐσεβείας μυστήριον, ἐν δὲ τῷ υἱῷ τῆς βροντῆς ἀστράψῃ τὰ τῆς δικαιοσύνης ἐντάλματα. Πάλιν διὰ τὸ Πέτρον καὶ Ἰωάννην ἀποστέλλει; Ἵνα δειχθῇ, ὅτι καὶ τῆς σεμνογαμίας καὶ τῆς παρθενίας πλωται τὰ δώρον, καὶ γίνονται κοινωνοί τοῦ πάσχα καὶ οἱ ἐν σεμνογαμία, καὶ οἱ ἐν παρθενία καλῶς ζῶντες. Αποστέλλει παρθε γίαν καὶ σεμνογαμίαν ἑτοιμάσαι αὐτῷ τὸ πάσχα· ὥσπερ ἐν τῷ ὄρει Μωϋσῆν καὶ Ἠλίαν παρέστησε, τὸν μὲν ἀπὸ σεμνογαμίας, τὸν δὲ ἀπὸ παρθενίας λάμποντα, ἵνα φαντ σεμνογαμία καὶ παρθενία παρεστῶσαι τῷ Χριστῷ. Επι θυμίᾳ γὰρ ἐπεθύμησα μεθ' ὑμῶν τὸ πάσχα τοπο φαγεῖν. Οὐκ ἀναγκαζόμενος βιάζεται, οὐκ ἀκούσιον το πάθος. ᾿Αλλ' ἐκούσιος ἡ γνώμη. Εἰ ὁ Δεσπότης ευεργε τῶν εἶπεν, Επιθυμίᾳ ἐπεθύμησα, τί εἴπωμεν ἡμεῖς; Προλαμβάνεις γὰρ τὰς φωνὰς ἡμῶν, Δέσποτα, ἡμέτερα προλαμβάνεις ἁμαρτήματα, καὶ προλάμπεις ταῖς εὐερ γεσίαις. Ἡμεῖς ὀφείλομεν εἰπεῖν, ἐπιθυμοῦμεν ἰδεῖν τὸ πάσχα, καὶ σὺ προλαμβάνεις; πηγὴ ἐπιθυμεῖ ποτε των διψώντων, ἢ οἱ διψώντες τῆς πηγής; τράπεζα ἐπιθυμεί τῶν πεινώντων, ἢ οἱ πεινώντες τῆς τραπέζης; Ἡμῖν πρέπει λέγειν τὸ τοῦ Δαυΐδ, Ὃν τρόπον ἐπιποθεῖ ἡ ἔλαφος ἐπὶ τὰς πηγὰς τῶν ὑδάτων, οὕτως ἐπιποθεί ἡ ψυχή μου πρὸς σέ, ὁ Θεός. Ἀλλ᾽ ἐπειδὴ πρόκειτα τοῦ Σωτῆρος μυσταγωγία, αὐτὸ τὸ πάθος τὸ ἔνδοξον, αὐτὴ τοῦ πάθους ἡ παράδοσις, δεῖ τῷ λόγῳ παραχωρ σαι τῷ καιρῷ, ἵνα καὶ διψώντες ἀπολαύσωμεν, καὶ οἱ πιστοί στηριχθῶσι, καὶ οἱ μέλλοντες φωτίζεσθαι τὸν ἀρραβῶνα δέξωνται, καὶ φυλάξωνται οἱ πιστοί. Μὴ προ φάσει του δώρου λύσης τῆς νηστείας τὸν δρόμον. το περ ὁ τὴν ὁδὸν διανύων τὴν μακράν, καὶ διὰ τὴν πα ἴσ. ἐξέβαλε.
Continue reading PG 59: In sanctum pascha I →≣ entire volume
Index
Page scan enlarged

Notebook

Full View