PG 61:745πρὸς ἡμᾶς λέγεσθαι τὸ πρὸς ἐκείνην παρὰ τοῦ Δεσπό πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ δεῖ· προσκυνεῖν. Αὐτῷ ἡ δόξα του Χριστού, Τοὺς προσκυνοῦντας τὸν Θεόν, ἐν καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Εἰς τὴν γυναῖκα τὴν ἁμαρτωλὸν τὴν ἀλείψασαν τὸν Κύριον μύρῳ, καὶ εἰς τὸν Φαρισαῖον. Τῇ ἁγίᾳ καὶ μεγάλη τετάρτη. Ικανῶς ἡμᾶς πρώην εψυχαγώγησεν ὁ Χριστὸς παρὰ Ζακχαίῳ ἐστιώμενος. Οπου γὰρ Χριστὸς ἐστιᾶται, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συνανακλίνεται, καὶ τόπου καὶ τραπέζης ἀπολαύει τῆς ἡμετέρας, πάντα πρὸς τὸν τῆς εὐ φροσύνης μετάγεται λόγον. Τίς γὰρ τελωνών, ἢ πορνῶν, ἢ τῶν τὰ ἄῤῥητα εργασαμένων δεινὰ, τὴν οὐρανοῦ καὶ γῆς Ποιητὴν ὑπελθόντα τελωνικὴν βλέπων, καὶ τὸν τῶν σταχύων δοτήρα ἄρτον ἀνθρώπινον μετὰ χεῖρας λαμ βάνοντα, καὶ τὸν τῶν βοτρύων χορηγὸν τῇ κοινωνία τοῦ πότου τοὺς ληνοὺς εὐλογοῦντα, μὴ ἑορτὴν καὶ πανής γυριν θέσθαι τὸ πράγμα δικαιώσειεν; Αύτη ἀληθῶς ἑορτὴ, αὕτη ἀληθῶς ἀγγελικῆς ἐστιάσεως εὐφροσύνη, τὸ τὸν Δεσπότην μετὰ δούλων, τὸν Θεὸν μετὰ ἀνθρώ των, τὸν Δικαστὴν μετὰ τῶν ὑπευθύνων δραν κοινῆς ἀπολαύοντα τραπέζης. Διὰ τοῦτο γὰρ ἐπὶ γῆς ἦλθεν, οὐκ ἔρημον καταλιπὼν τὸν οὐρανὸν, καὶ ἄνθρωπος γέν γονεν, οὐκ ἀποδὺς τὸ εἶναι Θεός, ἵνα καὶ τὴν θάλασσαν πλέων, τοὺς εἰς τὸ βιωτικὸν χειμαζομένους πέλαγος ἐκ τοῦ βυθοῦ ἀνασύρῃ τῆς ἁμαρτίας, καὶ κώμας καὶ πό λει; περιιών, στενωπούς τε καὶ ἀτριποὺς καὶ δρόμους περιτρέχων, τοὺς ἐν ταῖς τριόδοις πλανωμένους, ὡς αποίμαντα πρόβατα, ἐπὶ τὴν ἰδίαν ἐπαναγάγηται ποί μνην. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ὁ τὸ ἀπολωλὸς πρόβατον ἐπιζη τῶν, ὁ τὰ ἐννενήκοντα εννέα καταλιπών, καὶ περὶ τὴν τοῦ ἑνὸς παραγενόμενος ζήτησιν. Εζήτει γὰρ τὸ ἐν, οὔτε τῶν πολλῶν καταφρονῶν, οὔτε τοῦ πλήθους τὸ ἐν προκρίνων· ἀλλὰ τὰ μὲν ἐννενήκοντα εννέα κατελίμπανεν· εἶδε γὰρ ἀσφαλῶς αὐτὰ ἐν τῇ μάνδρᾳ αὐλίζεσθαι· τὸ δὲ ἐν περιιὼν ἐζήτει, ἵνα μὴ θοίνη τῷ δια δύλῳ γένηται. Πρόβατον γὰρ ἀποίμαντον θηρσιν έτοιμον δείπνον· καὶ ψυχὴ ἀσφράγιστος, δαίμοσιν εὐεπιβούλευτος. "Οθεν πρώην τὸν Ζακχαῖον, ὡς πρόβατον ἐκ στο ματος λύκου, ἀφήρπασε, καὶ τῇ μάνδρα συνέμιξε, καὶ σφραγίδος ἠξίωσεν. ὡς γὰρ ποιμὴν πρόβατον ἀποπλανηθὲν θηρᾶσαι θέλων, χειρόηθες ζώον ἐξ, ἵν᾿ ἀπολύτως νεμόμενον τὸ ἀποπηδῆσαν ἐλκύσῃ ήρεμα· οὕτω καὶ ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος τὴν σάρκα, ἣν ἐκ τῆς Παρθένου ἀνέλα δεν, ὡς πρόβατον ἐν νομῇ, ἐν τῇ τραπέζη Ζακχαίου ἀφῆκεν, ἵνα τῷ κοινῷ τῆς ἐστιάσεως νόμῳ ἑλκύσας αὐτ τὸν πρὸς συνουσίαν, λανθανόντως τῇ οἰκείᾳ συζεύξη ποίμνη. Ἀλλὰ τοῦτο μὴ συνιέντες οἱ Φαρισαῖοι ἐγόγγυζον, ὁρῶντες αὐτὸν μετὰ τελωνῶν ἐσθίοντα. Αλλ' ἐκεῖνοι μὲν, ὡς ἀσχὸς παλαιός, διαρρηγνύσθωσαν· οὐ γαρ δύνανται τὸν νέον τῆς διδασκαλία; οἶνον δέξασθαι ἡμεῖς δὲ κατόπιν τοῦ φιλανθρώπου βαδίσωμεν ποιμένος. Ο γὰρ Ζακχαῖον τὸν τελώνην τῶν ἀποστόλων συνάψας ποίμνῃ, αὐτὸς καὶ τὴν πόρνην τὴν ἁμαρτωλόν, τὴν μυρίων κακῶν ἐργάτιν, ἐκ τῆς φάρυγγος τοῦ δια δόλου ὡς ἀμνάδα ἑλκύσας, τῇ ἀνεπηρεάστῳ ἀπέδωκε μάνδρα. Ἵνα δὲ γνῶτε καὶ τὴν τοῦ Χριστοῦ φιλανθρω τίαν, καὶ τῶν Φαρισαίων τὴν ἀλογίαν, καὶ τῆς ἁμαρ τωλοῦ τὴν παλινωδίαν, αὐτὰς ὑμῖν τὰς εὐαγγελικάς παραθήσομαι ζήσεις· ἐὰν γὰρ τοῦ ὕφους τοῦ ἀναγνώσματος ὑπακούσητε, ῥᾳδίως· καὶ τῆς ἑρμηνείας τὴν ἔν νοιαν ἀναλάβητε. Πρώτα δέ, φησί, τὶς τῶν Φαρισαίων τὸν Ἰησοῦν, ἵνα φάγῃ μετ' [] αὐτοῦ. Καὶ εἰσ ελθὼν εἰς τὸν οἶκον τοῦ Φαρισαίου, ἀνεκλίθη. χάριτος ἀφράστου! ώ φιλανθρωπίας ἀῤῥήτου! καὶ Φαρισαίῳ συνεστιᾶται, καὶ τελώνας οὐκ ἀποσείεται, καὶ πόρνας προσδέχεται, καὶ Σαμαρείταις διαλέγεται, καὶ Χαναναίαν λόγου ἀξιοῖ, καὶ τῇ αἱμορροούσῃ τὸ κράσπε δεν παραχωρεί. Ναι· ἰατρὸς γάρ ἐστι, πάντων ἐφαπτόμενος τῶν παθῶν, ἵνα πάντας ὠφελήσῃ, πονηροὺς καὶ ἀγαθοῦς, ἀχαρίστους καὶ εὐγνώμονας. Ὅθεν καὶ νῦν ὑπὸ τοῦ Φαρισαίου κληθεὶς, εἰσέρχεται εἰς οἰκίαν τὴν τέως μεστὴν κακῶν. Ὅπου γὰρ Φαρισαῖος, ἐκεῖ πονη ρίας ὁρμητήριον, ἁμαρτίας καταγώγων, ὑπεροψίας ὑποδοχή. Αλλὰ καὶ οὕτως αὐτοῦ διακειμένης τῆς οἰκίας, οὐκ ἀπαξιοί παραγενέσθαι ὁ Κύριος· καὶ εἰκότως. Ὥσπερ γὰρ ἥλιος οὐ καταβλάπτεται, βορβόρω τὰς οἰκείας ἀκτῖνας ἐπιβάλλων· ἀλλὰ τοὐναντίον καὶ τὴν ἐνοῦσαν ἀγδίαν ἀπομάσσεται, μηδὲν αὐτοῦ σφετεριζόμενος· οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς, ὡς ἥλιος δικαιοσύνης, πάντα ἀναγῆ καὶ βέβηλον τόπον καταλαμβάνει, καὶ τὴν δυσώδη ἁμαρτίαν ταῖς ἀκτῖσιν αὐτοῦ τῆς ἀγαθότητος ἀναλίσκει, οὐχ ύβριν, οὐ μείωσιν, οὐ μολυσμὸν ὑπομένων κατὰ τὸν τῆς θειότητος λόγον. Ὅθεν ἐπένευσεν εὐκόλως τῷ Φαρισαίῳ καλοῦντι, ἠρεμῶν, σιωπῶν, ἀνεξέλεγκτον αὐτοῦ τὸν βίον ἀφείς· πρῶτον μὲν, ἵνα ἁγιάση τους κληθέντας, τὸν καλέσαντα, τῆς οἰκίας τὸ σύστημα, τῆς πολυτελείας τὰ βρώματα· ἔπειτα δειχνύς, ὡς οὐ φάσμα ἦν ἡ ἐνανθρώπησις, ἐκ τῆς ἀνακλίσεως, τῆς βρώσεως, τῆς πόσεως, τῆς τῶν σιτίων δαπάνης. Αλλως δέ, ἐπειδὴ ἔμελλεν ἡ πόρνη προσιέναι, καὶ τὸν θερμὸν ἐκεῖνον καὶ διάπυρον τῆς μετανοίας δεικνύναι τρόπον, διὰ τοῦτο καλοῦντι τῷ Φαρισαίῳ ἐπινεύει ταχέως· ἵνα ἐνώπιον τῶν γραμματέων καὶ Φαρισαίων τὰ οἰκεῖα ἐχε τραγῳδήσασα κακὰ, διδάξῃ αὐτοὺς πῶς δεῖ τοὺς ἁμαρ τωλοὺς ἐπὶ ταῖς ἁμαρτίαις στυγνάζοντας εξευμενίζεσθαι τὸν Θεόν. Ἰδοὺ γὰρ, φησί, γυνὴ ἐν τῇ πόλει, ἥτις ἦν ἁμαρτωλός. Γυνή, ἡ ἁμαρτωλός, τὸ πρῶτον δίκτυον τοῦ διαβόλου, ἡ τῆς πλάνης εἰσαγωγὴ, ἡ τῆς παραβάσεως διδάσκαλος, ἡ βοηθὸς μὲν γενομένη, πολεμία δὲ ἀναδειχθεῖσα, ἡ γενομένη μὲν φύσει καλή, ἐκ προ αιρέσεως δ' ἀποδειχθεῖσα κακὴ, ἡ θανάτου πρόξενος, ἡ τὸ κάλλος τοῦ ξύλου δείξασα, καὶ ὅλον τὸν παράδεισον ἀπολέσασα. Καὶ ἰδοὺ γυνή, φησίν, ἐν τῇ πόλει, ήτις ἦν ἁμαρτωλός, τὰ τῆς Εὔας φέρουσα βάρη, καὶ πολύ λαῖς κακοῖς βριθομένη. Ερῶ δὲ αὐτῆς τῶν προτέρων κακῶν τὴν δαψίλειαν, ἵνα γνώτε αὐτῆς τὴν πολυτέλειαν. Ὁ Θεὸς ἐκ τῆς πλευρᾶς τοῦ Ἀδὰμ ἐστέον λαβών, καὶ τοῦτο σαρκώσας τὴν Εὔαν εἰργάσατο, ἦν καὶ γυναῖκα καλέσας, ἔδωκε βοηθὸν τῷ ᾿Αδάμ. ᾿Αλλὰ μετὰ τὸ ἁμαρτ τεῖν καὶ παραβῆναι τὸν νόμον, καὶ ἐκβληθῆναι τοῦ παραδείσου, καὶ θάνατον τὸ ἐπιτίμιον λαβείν, ἵνα μὴ τῷ θανάτῳ δαπανώμενον αρχην τὸ γένος ἀπόληται, γα μὲν ἐπιστρατεύει τῷ θανάτῳ, ἵν᾿ ὁ μὲν σπείρῃ, ὁ δὲ θερίζῃ, ὁ μὲν τέμνῃ, ὁ δὲ βλαστάνῃ. Καὶ ὅτι μετὰ τὸ ὑποβληθῆναι τῷ θανάτῳ, ἡ τοῦ γάμου ἐδόθη χάρις, δῆλονἐκ τοῦ τὸν Ἀδὰμ μετὰ τὴν ἔξοδον του παραδείσου συναφθῆναι τῇ Εὔᾳ. Γέγραπται γάρ, ὅτι· Μετὰ τὸ ἐξ ελθεῖν ἐκ τοῦ παραδείσου, τότε ἔγνω Αδάμ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ. Πρὸ τῆς ἁμαρτίας οὖν παρθενία ἦν, ἀμόλυντον τηροῦσα τὸν χιτῶνα τῆς φύσεως· μετὰ δὲ τὴν παρά βασιν, μετὰ τὴν τοῦ θανάτου ἀπόφασιν, ὁ γάμος αντε εισήχθη, ἵνα ἀντλοῦντα τὸν θάνατον νικήσῃ βρύων, καὶ τρυγώντα ήττήσῃ φύων. Ἐπεὶ οὖν ἐπὶ διαδοχή τοῦ γένους καὶ ἐπὶ αὐξήσει τῆς φύσεως ὁ τοῦ γάμου ἐδόθη νόμος, τῷ μὲν ἀνθρώπῳ ἡδονὴν ἔσπειρε, τὸ δὲ θηλα θωπευτικὸν ἐποίησεν· οὐχ ἵνα ἐταιρικῶς πρὸς μίξεις ἐρεθίζωνται, ἀλλ᾽ ἵνα ἐννόμως πρὸς γάμον συνάπτωνται. "Οθεν ἡ μὲν ἔνθεσμος τοῦ γάμου μίξις τιμία παρὰ τῷ Θεῷ, ἡ δὲ πρὸς χάριν τῶν ἡδινών εκτελουμένη, θανάτῳ ὑποβέβληται. Τίμιος γὰρ ὁ γάμος καὶ ἡ κοίτη ἁμίαντος· πόρνους δὲ καὶ μοιχούς κρινεῖ ὁ Θεός. Αἱ οὖν χάριν παιδογονίας εννόμως τοῖς ἀνδράσι μιγν μεναι ἀνέγκλητοί εἰσιν, ὥσπερ ἡ Σάρρα καὶ ἡ Ῥεβέκκα καὶ ἡ Ῥαχὴλ, καὶ εἴ τις ἄλλη ἀπ' [] αὐτῆς αἱ δὲ λόγῳ ἡδυπαθείας τοὺς νέους πρὸς ἀκολασίαν διεγείρουσαι, ὡς φθείρουσαι τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ, παραδίδονται φθορά. Εἴ τις γάρ, φησί, φθείρει τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ, φθερεῖ τοῦτον ὁ Θεός. ἂν καὶ αὐτὴ μια ἦν ἡ μετά χεῖρας ἁμαρτωλός. Τὴν γὰρ φύσιν καπηλεύσασα, καὶ ταῖς ἄνωθεν βαφαῖς τὰς παρειάς φοινίζεσα, καὶ τέχνη βιαζομένη φανῆναι καλή, τοὺς νέους πρὸς ἀκολασίαν ὑπέσυρεν, αὐτοὺς εἰς τὸ τῆς πορνείας ἀποκλείουσα βά ραθρον. Ταῦτα λέγω, οὐ κωμωδῶν αὐτὴν ἐφ' οἷς ἔδρασε πριν, ἀλλ' ἐπαινῶν αὐτὴν ἀφ' οίων οἷα γέγονεν ἄφνω λέγω γὰρ τί ἦν, ἵνα δείξω τί γέγονε νῦν· λόγω αὐτῆς τῆς ἁμαρτίας τὰ πταίσματα, ἵνα δείξω τῆς μετανοίας τα κατορθώματα. Αλλ' αὕτη ἡ τῷ σώματι ἀμέμπτως χρησαμένη τὸ πριν, τοὺς μὲν διὰ βοστρύχων σαγηνεύουσα, τοὺς δὲ διὰ δακρύων φαρμάττουσα, τοὺς δὲ δι αλείμματος γοητεύουσα, πάντας δὲ πάντοθεν ἐπὶ τὸνπρὸς ἡμᾶς λέγεσθαι τὸ πρὸς ἐκείνην παρὰ τοῦ Δεσπό πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ δεῖ· προσκυνεῖν. Αὐτῷ ἡ δόξα
του Χριστού, Τοὺς προσκυνοῦντας τὸν Θεόν, ἐν καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.
Εἰς τὴν γυναῖκα τὴν ἁμαρτωλὸν τὴν ἀλείψασαν τὸν Κύριον μύρῳ, καὶ εἰς τὸν Φαρισαῖον. Τῇ ἁγίᾳ καὶ
μεγάλη τετάρτη.
Ικανῶς ἡμᾶς πρώην εψυχαγώγησεν ὁ Χριστὸς παρὰ
Ζακχαίῳ ἐστιώμενος. Οπου γὰρ Χριστὸς ἐστιᾶται, καὶ
τοῖς ἀνθρώποις συνανακλίνεται, καὶ τόπου καὶ τραπέ
ζης ἀπολαύει τῆς ἡμετέρας, πάντα πρὸς τὸν τῆς εὐ
φροσύνης μετάγεται λόγον. Τίς γὰρ τελωνών, ἢ πορνῶν,
ἢ τῶν τὰ ἄῤῥητα εργασαμένων δεινὰ, τὴν οὐρανοῦ καὶ
γῆς Ποιητὴν ὑπελθόντα τελωνικὴν βλέπων, καὶ τὸν τῶν
σταχύων δοτήρα ἄρτον ἀνθρώπινον μετὰ χεῖρας λαμ
βάνοντα, καὶ τὸν τῶν βοτρύων χορηγὸν τῇ κοινωνία
τοῦ πότου τοὺς ληνοὺς εὐλογοῦντα, μὴ ἑορτὴν καὶ πανής
γυριν θέσθαι τὸ πράγμα δικαιώσειεν; Αύτη ἀληθῶς
ἑορτὴ, αὕτη ἀληθῶς ἀγγελικῆς ἐστιάσεως εὐφροσύνη,
τὸ τὸν Δεσπότην μετὰ δούλων, τὸν Θεὸν μετὰ ἀνθρώ
των, τὸν Δικαστὴν μετὰ τῶν ὑπευθύνων δραν κοινῆς
ἀπολαύοντα τραπέζης. Διὰ τοῦτο γὰρ ἐπὶ γῆς ἦλθεν,
οὐκ ἔρημον καταλιπὼν τὸν οὐρανὸν, καὶ ἄνθρωπος γέν
γονεν, οὐκ ἀποδὺς τὸ εἶναι Θεός, ἵνα καὶ τὴν θάλασσαν
πλέων, τοὺς εἰς τὸ βιωτικὸν χειμαζομένους πέλαγος ἐκ
τοῦ βυθοῦ ἀνασύρῃ τῆς ἁμαρτίας, καὶ κώμας καὶ πό
λει; περιιών, στενωπούς τε καὶ ἀτριποὺς καὶ δρόμους
περιτρέχων, τοὺς ἐν ταῖς τριόδοις πλανωμένους, ὡς
αποίμαντα πρόβατα, ἐπὶ τὴν ἰδίαν ἐπαναγάγηται ποί
μνην. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ὁ τὸ ἀπολωλὸς πρόβατον ἐπιζη
τῶν, ὁ τὰ ἐννενήκοντα εννέα καταλιπών, καὶ περὶ τὴν
τοῦ ἑνὸς παραγενόμενος ζήτησιν. Εζήτει γὰρ τὸ ἐν,
οὔτε τῶν πολλῶν καταφρονῶν, οὔτε τοῦ πλήθους τὸ ἐν
προκρίνων· ἀλλὰ τὰ μὲν ἐννενήκοντα εννέα κατελίμ
πανεν· εἶδε γὰρ ἀσφαλῶς αὐτὰ ἐν τῇ μάνδρᾳ αὐλί
ζεσθαι· τὸ δὲ ἐν περιιὼν ἐζήτει, ἵνα μὴ θοίνη τῷ δια
δύλῳ γένηται. Πρόβατον γὰρ ἀποίμαντον θηρσιν έτοιμον
δείπνον· καὶ ψυχὴ ἀσφράγιστος, δαίμοσιν εὐεπιβούλευ
τος. "Οθεν πρώην τὸν Ζακχαῖον, ὡς πρόβατον ἐκ στο
ματος λύκου, ἀφήρπασε, καὶ τῇ μάνδρα συνέμιξε, καὶ
σφραγίδος ἠξίωσεν. ὡς γὰρ ποιμὴν πρόβατον ἀποπλανη
θὲν θηρᾶσαι θέλων, χειρόηθες ζώον ἐξ, ἵν᾿ ἀπολύτως
νεμόμενον τὸ ἀποπηδῆσαν ἐλκύσῃ ήρεμα· οὕτω καὶ ὁ
τοῦ Θεοῦ Λόγος τὴν σάρκα, ἣν ἐκ τῆς Παρθένου ἀνέλα
δεν, ὡς πρόβατον ἐν νομῇ, ἐν τῇ τραπέζη Ζακχαίου
ἀφῆκεν, ἵνα τῷ κοινῷ τῆς ἐστιάσεως νόμῳ ἑλκύσας αὐτ
τὸν πρὸς συνουσίαν, λανθανόντως τῇ οἰκείᾳ συζεύξη
ποίμνη. Ἀλλὰ τοῦτο μὴ συνιέντες οἱ Φαρισαῖοι ἐγόγ
γυζον, ὁρῶντες αὐτὸν μετὰ τελωνῶν ἐσθίοντα. Αλλ'
ἐκεῖνοι μὲν, ὡς ἀσχὸς παλαιός, διαρρηγνύσθωσαν· οὐ
γαρ δύνανται τὸν νέον τῆς διδασκαλία; οἶνον δέξασθαι
ἡμεῖς δὲ κατόπιν τοῦ φιλανθρώπου βαδίσωμεν ποιμέ
νος. Ο γὰρ Ζακχαῖον τὸν τελώνην τῶν ἀποστόλων
συνάψας ποίμνῃ, αὐτὸς καὶ τὴν πόρνην τὴν ἁμαρτωλόν,
τὴν μυρίων κακῶν ἐργάτιν, ἐκ τῆς φάρυγγος τοῦ δια
δόλου ὡς ἀμνάδα ἑλκύσας, τῇ ἀνεπηρεάστῳ ἀπέδωκε
μάνδρα. Ἵνα δὲ γνῶτε καὶ τὴν τοῦ Χριστοῦ φιλανθρω
τίαν, καὶ τῶν Φαρισαίων τὴν ἀλογίαν, καὶ τῆς ἁμαρ
τωλοῦ τὴν παλινωδίαν, αὐτὰς ὑμῖν τὰς εὐαγγελικάς
παραθήσομαι ζήσεις· ἐὰν γὰρ τοῦ ὕφους τοῦ ἀναγνώ
σματος ὑπακούσητε, ῥᾳδίως· καὶ τῆς ἑρμηνείας τὴν ἔν
νοιαν ἀναλάβητε. Πρώτα δέ, φησί, τὶς τῶν Φαρισαίων
τὸν Ἰησοῦν, ἵνα φάγῃ μετ' [80] αὐτοῦ. Καὶ εἰσ
ελθὼν εἰς τὸν οἶκον τοῦ Φαρισαίου, ἀνεκλίθη.
χάριτος ἀφράστου! ώ φιλανθρωπίας ἀῤῥήτου! καὶ
Φαρισαίῳ συνεστιᾶται, καὶ τελώνας οὐκ ἀποσείεται, καὶ
πόρνας προσδέχεται, καὶ Σαμαρείταις διαλέγεται, καὶ
Χαναναίαν λόγου ἀξιοῖ, καὶ τῇ αἱμορροούσῃ τὸ κράσπε
δεν παραχωρεί. Ναι· ἰατρὸς γάρ ἐστι, πάντων εφαπτό
μενος τῶν παθῶν, ἵνα πάντας ὠφελήσῃ, πονηροὺς καὶ
ἀγαθοῦς, ἀχαρίστους καὶ εὐγνώμονας. Ὅθεν καὶ νῦν
ὑπὸ τοῦ Φαρισαίου κληθεὶς, εἰσέρχεται εἰς οἰκίαν τὴν
τέως μεστὴν κακῶν. Ὅπου γὰρ Φαρισαῖος, ἐκεῖ πονη
ρίας ὁρμητήριον, ἁμαρτίας καταγώγων, ὑπεροψίας
ὑποδοχή. Αλλὰ καὶ οὕτως αὐτοῦ διακειμένης τῆς οἰκίας,
οὐκ ἀπαξιοί παραγενέσθαι ὁ Κύριος· καὶ εἰκότως.
Ὥσπερ γὰρ ἥλιος οὐ καταβλάπτεται, βορβόρω τὰς
οἰκείας ἀκτῖνας ἐπιβάλλων· ἀλλὰ τοὐναντίον καὶ τὴν
ἐνοῦσαν ἀγδίαν ἀπομάσσεται, μηδὲν αὐτοῦ σφετεριζό
μενος· οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς, ὡς ἥλιος δικαιοσύνης, πάντα
ἀναγῆ καὶ βέβηλον τόπον καταλαμβάνει, καὶ τὴν δυσώδη
ἁμαρτίαν ταῖς ἀκτῖσιν αὐτοῦ τῆς ἀγαθότητος ἀναλίσκει,
οὐχ ύβριν, οὐ μείωσιν, οὐ μολυσμὸν ὑπομένων κατὰ
τὸν τῆς θειότητος λόγον. Ὅθεν ἐπένευσεν εὐκόλως τῷ
Φαρισαίῳ καλοῦντι, ἠρεμῶν, σιωπῶν, ἀνεξέλεγκτον
αὐτοῦ τὸν βίον ἀφείς· πρῶτον μὲν, ἵνα ἁγιάση τους
κληθέντας, τὸν καλέσαντα, τῆς οἰκίας τὸ σύστημα,
τῆς πολυτελείας τὰ βρώματα· ἔπειτα δειχνύς, ὡς οὐ
φάσμα ἦν ἡ ἐνανθρώπησις, ἐκ τῆς ἀνακλίσεως, τῆς
βρώσεως, τῆς πόσεως, τῆς τῶν σιτίων δαπάνης. Αλλως
δέ, ἐπειδὴ ἔμελλεν ἡ πόρνη προσιέναι, καὶ τὸν θερμὸν
ἐκεῖνον καὶ διάπυρον τῆς μετανοίας δεικνύναι τρόπον,
διὰ τοῦτο καλοῦντι τῷ Φαρισαίῳ ἐπινεύει ταχέως· ἵνα
ἐνώπιον τῶν γραμματέων καὶ Φαρισαίων τὰ οἰκεῖα ἐχε
τραγῳδήσασα κακὰ, διδάξῃ αὐτοὺς πῶς δεῖ τοὺς ἁμαρ
τωλοὺς ἐπὶ ταῖς ἁμαρτίαις στυγνάζοντας εξευμενίζεσθαι
τὸν Θεόν. Ἰδοὺ γὰρ, φησί, γυνὴ ἐν τῇ πόλει, ἥτις
ἦν ἁμαρτωλός. Γυνή, ἡ ἁμαρτωλός, τὸ πρῶτον δίκτυον
τοῦ διαβόλου, ἡ τῆς πλάνης εἰσαγωγὴ, ἡ τῆς παραβά
σεως διδάσκαλος, ἡ βοηθὸς μὲν γενομένη, πολεμία δὲ
ἀναδειχθεῖσα, ἡ γενομένη μὲν φύσει καλή, ἐκ προ
αιρέσεως δ' ἀποδειχθεῖσα κακὴ, ἡ θανάτου πρόξενος, ἡ
τὸ κάλλος τοῦ ξύλου δείξασα, καὶ ὅλον τὸν παράδεισον
ἀπολέσασα. Καὶ ἰδοὺ γυνή, φησίν, ἐν τῇ πόλει, ήτις
ἦν ἁμαρτωλός, τὰ τῆς Εὔας φέρουσα βάρη, καὶ πολύ
λαῖς κακοῖς βριθομένη. Ερῶ δὲ αὐτῆς τῶν προτέρων
κακῶν τὴν δαψίλειαν, ἵνα γνώτε αὐτῆς τὴν πολυτέλειαν.
Ὁ Θεὸς ἐκ τῆς πλευρᾶς τοῦ Ἀδὰμ ἐστέον λαβών, καὶ
τοῦτο σαρκώσας τὴν Εὔαν εἰργάσατο, ἦν καὶ γυναῖκα
καλέσας, ἔδωκε βοηθὸν τῷ ᾿Αδάμ. ᾿Αλλὰ μετὰ τὸ ἁμαρτ
τεῖν καὶ παραβῆναι τὸν νόμον, καὶ ἐκβληθῆναι τοῦ
παραδείσου, καὶ θάνατον τὸ ἐπιτίμιον λαβείν, ἵνα μὴ
τῷ θανάτῳ δαπανώμενον αρχην τὸ γένος ἀπόληται, γα
μὲν ἐπιστρατεύει τῷ θανάτῳ, ἵν᾿ ὁ μὲν σπείρῃ, ὁ δὲ
θερίζῃ, ὁ μὲν τέμνῃ, ὁ δὲ βλαστάνῃ. Καὶ ὅτι μετὰ τὸ
ὑποβληθῆναι τῷ θανάτῳ, ἡ τοῦ γάμου ἐδόθη χάρις, δήλον
ἐκ τοῦ τὸν Ἀδὰμ μετὰ τὴν ἔξοδον του παραδείσου
συναφθῆναι τῇ Εὔᾳ. Γέγραπται γάρ, ὅτι· Μετὰ τὸ ἐξ
ελθεῖν ἐκ τοῦ παραδείσου, τότε ἔγνω Αδάμ τὴν γυναῖκα
αὐτοῦ. Πρὸ τῆς ἁμαρτίας οὖν παρθενία ἦν, ἀμόλυντον
τηροῦσα τὸν χιτῶνα τῆς φύσεως· μετὰ δὲ τὴν παρά
βασιν, μετὰ τὴν τοῦ θανάτου ἀπόφασιν, ὁ γάμος αντε
εισήχθη, ἵνα ἀντλοῦντα τὸν θάνατον νικήσῃ βρύων, καὶ
τρυγώντα ήττήσῃ φύων. Ἐπεὶ οὖν ἐπὶ διαδοχή τοῦ
γένους καὶ ἐπὶ αὐξήσει τῆς φύσεως ὁ τοῦ γάμου ἐδόθη
νόμος, τῷ μὲν ἀνθρώπῳ ἡδονὴν ἔσπειρε, τὸ δὲ θηλα
θωπευτικὸν ἐποίησεν· οὐχ ἵνα ἐταιρικῶς πρὸς μίξεις
ἐρεθίζωνται, ἀλλ᾽ ἵνα ἐννόμως πρὸς γάμον συνάπτων
ται. "Οθεν ἡ μὲν ἔνθεσμος τοῦ γάμου μίξις τιμία παρὰ
τῷ Θεῷ, ἡ δὲ πρὸς χάριν τῶν ἡδινών εκτελουμένη,
θανάτῳ ὑποβέβληται. Τίμιος γὰρ ὁ γάμος καὶ ἡ κοίτη
ἁμίαντος· πόρνους δὲ καὶ μοιχούς κρινεῖ ὁ Θεός.
Αἱ οὖν χάριν παιδογονίας εννόμως τοῖς ἀνδράσι μιγν
μεναι ἀνέγκλητοί εἰσιν, ὥσπερ ἡ Σάρρα καὶ ἡ Ῥεβέκκα
καὶ ἡ Ῥαχὴλ, καὶ εἴ τις ἄλλη ἀπ' [801] αὐτῆς αἱ δὲ
λόγῳ ἡδυπαθείας τοὺς νέους πρὸς ἀκολασίαν διεγείρου
σαι, ὡς φθείρουσαι τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ, παραδίδονται
φθορά. Εἴ τις γάρ, φησί, φθείρει τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ,
φθερεῖ τοῦτον ὁ Θεός. ἂν καὶ αὐτὴ μια ἦν ἡ μετά
χεῖρας ἁμαρτωλός. Τὴν γὰρ φύσιν καπηλεύσασα, καὶ
ταῖς ἄνωθεν βαφαῖς τὰς παρειάς φοινίζεσα, καὶ τέχνη
βιαζομένη φανῆναι καλή, τοὺς νέους πρὸς ἀκολασίαν
ὑπέσυρεν, αὐτοὺς εἰς τὸ τῆς πορνείας ἀποκλείουσα βά
ραθρον. Ταῦτα λέγω, οὐ κωμωδῶν αὐτὴν ἐφ' οἷς ἔδρασε
πριν, ἀλλ' ἐπαινῶν αὐτὴν ἀφ' οίων οἷα γέγονεν ἄφνω
λέγω γὰρ τί ἦν, ἵνα δείξω τί γέγονε νῦν· λόγω αὐτῆς
τῆς ἁμαρτίας τὰ πταίσματα, ἵνα δείξω τῆς μετανοίας
τα κατορθώματα. Αλλ' αὕτη ἡ τῷ σώματι ἀμέμπτως
χρησαμένη τὸ πριν, τοὺς μὲν διὰ βοστρύχων σαγηνεύου
σα, τοὺς δὲ διὰ δακρύων φαρμάττουσα, τοὺς δὲ δι
αλείμματος γοητεύουσα, πάντας δὲ πάντοθεν ἐπὶ τὸν
tendam quæ postea facta sit: narro ejus peccata et
flagitia, ut demonstrem pœnitentiæ præclara gesta.
Verum hæc quæ sine verecundia corpore antea ute
batur, alios per cincinnos capiens, aliis per lacrymas
blandiens, alios pigmentis fascinans, omnesque un
dique în lasciviæ cœnum advocans, turpem et fubri
vam cupiditatem in divinum et cælestem transfert
amorem. Ut eniın vidit Jesum modo libere et aperte
Samaritanam alloquentem, modo Chananæam admit
tentem, alias bæmorrhoissam celebrantem ob fur
tum; et modo cum publicanis convivautem, modo
Pharisæorum domos adeuntem; secum reputavit
Si meretrices, publicanos et peccatores admittit
usquequo libidine intemperanter ardens, peccati ma
re exhaurio? Non juvenis, non pulchra manebo;
omnia quippe transeunt, omnia marcescunt, flores
Jilia, vultus forma. Quid ergo pro factis patiar? jam
enim gehennæ ignem cogito; jam animam meam
resipiscentia invadit, quia in perniciem juvenum vi
et arte pulchra videri curavi: in vicis civitatis, in
foro, in biviis currebam, ut reti pedibus utens, lin
guam in sagenam adhibens. Oquot adolescentes illece
bris cepi, impudentes oculos circumferens? Nam ad
exitium spectatorum culta, mode cincinnis multis ca
put in turrim erigebam, modo calamistratos comas ex
vertice in frontem evagari sinebam, modo genas
as fu
co rubricans et oculos depingens, modo lacrymarum
stillas fundens, blanditiis animam interimebam. Quid
jam de me flet? quem medicum infinitis morbis re
periam? Si hominibus gesta mea enuntiem, inutilis
erit mihr hæc confessio. Sed occultabone mala mea?
At “latere nequeo; quem enim latere possim? quo
igitur fugiam, cum ubique judici occurram, qui nou
apparet quidem, sed ubique mala mea coarguit?
Una mihi spes salutis relicta est; unum mihi viatı
cum ad vitam prostat, ut Jesum cognoscam, et ad
ipsum accurram. Nam qui publicanos excipit, non re
pellet meretricem; qui cum Pharisæis convivatur,
peccatricis lacrymas non recusabit. Quia igitur scio
ipsum apud Simonem quempiam Pharisæum diversari,
virum celebrem et peecatorem, ad illum accurram. Sed
quid ab eo petam? oculorum sanitatem? Sed temporanea
esset gratia. Morbi curationem? Sed hæc non tanta res
est: æterna quippe mors est præsenti gravior. Corporea
omnia mittens, medelam animæ requiram. Unam
quippe video impendentium malorum solutionem, si
Judicem videam, sì ultionis tempus prævertam. Imi
tabor Rahab meretricem; mulieris virtutein sequar.
Nihil enim a nobis requirit Deus, nisi voluntatis inu
tationem. Ilis pie consideratis, cum animum suum ad
fidem incendisset, ad Jesuin ingreditur, quo loco illa
recumbebat, pristinam impudentiam in fiduciam ver
tens. Nihilque dicit; neque enim audebat: nam scie
bat cogitationum inspectorem non egere verbis. Quid
enim poterat ci dicere, qui omnia sciebat? se pecca
visse, se multa mala operatam esse, se et amantem et
amatam publicam voluptatem coluisse? Hæc Deo
nota erani, non modo facta, sed etiam in intimo co
gitata animo. Sciens ergo ipsum omnia nosse, nihil
que ipsum posse latere, lingua quidem silet, sed la
crymis loquitur. Stans, inquit, secus pedes ejus, lucry
mis cepit rigare pedes ejus. Sed licet lingua non
loqueretur, ineffabilibus gemitibus vociferabatur,
cordis contritionem declarans, et de peccatorum mul
titudine triumphans, absurdas cogitationes, pravas
cupiditates, inproba facta, iniqua colloquia tradu
ceus. Nullum enim erat ex malis quæ fecerat, quod
non lacrymis deploraret: sciebat enim se eorum qua
confitebatur remissionem accipere. Nam ait: Dixi,
Confitebor adversum me injustitiam meam Domino, et tu
remisisti impietatem cordis mci (Psal. 31. 5). Nec modo
silentio loquebatur, cordis gemitibus Domino suppli
cans, sed et habitu pulchritudinem pœnitentiæ de
pingebat. Lacrymabatur, ut quæ multum risisset,
chris lacrymis malugi risum abluens: stillis ocu
genarum sordes abluens, ut in quibus pecca
verat, in iis amoveretur a malo; in quibus inique
egerat, in iis legislatorem placaret. Ut enim David
qui lectum illegitimo coitu foedaverat, sic lacrymis
abluit: Lavabo, inquit, per singulas noctes lectum
meum; lacrymis meis stratum mrum rigabo (Psal. 6.
7): ita et hæc per quos oculos juvenes multos ad
lasciviam allexerat, lacrymis fontes emittens, sordes
peccatorum lavatu difficiles abkiebat: ipsa sibi parans
Lavacrum pœnitentiæ, lacrymas. Lacrymæ quasi
aquam ministrabant: illa vero invisibiliter a Christo
peccatorum remissionem accipiebat. Imo vero Abra
hamum non imitans modo, sed et superans, pedes
Christi lavabat. Ille namque apposito labro aquis ab
luebat, et linteo abstergebat; hæc vero non hausit
aquam, sed lacrymarum fontes emittens, Jesu podes
abluebat. Ne vero lacrymis peccatricibus sanctos
pedes contumelia afficeret, pulchris capillis ut linteo
usa, abstergebat pedes: videreque erat totam mulie
rem ad faniulatum Jesu incumbentem. Oculi namque
superne, ut foutes, lacrymarum rivos emittebant;
anima, quasi labrum substrata, stillas ex pedibus
defluentes excipiebat; cincinni vero tergebant, lintei
officio fangentes: manus alabastrum unguenti to
nèntes, divinos pedes ungebant, unguentum unguente
colentes: Unguentum enim effusum nomen tuum (Cant.
1. 2), inquit. Vides quomodo ingratos Judæos sapé
raverit mulier peccatrix, divinarum legum ignara.
Uli namque lapidibus ipsum impetebant, hæc vero
unguenti odore recreabat. Sed Judæi quidem, ut in
grati, stulti et improbi, benefico mala retribuebant
lapidibusque salutabant angularem illum lapiden
hæc vero ungebat unguento pedes illos, qui sui causa
in sacro ligno crucis totam diem mansuri erant. Ea
quid dico illam ingratum Judæorum populum vicisse,
quando totum etiam sanctorum chorum superavit?
Gratiam enim accepit, quam nec reges nec dynastæ
consequuti sunt: nam Reges Tharsis et insulæ munera
offerent, et adorabunt eum omnes reges terræ (Psal. 71.
10). Atque sccundum prophetam, et dederunt munera
et procul adoraverunt; sed nullus eoruni pedes Jesu
osculatus est. Quomodo enim venerunt magi, suppli
cationis consortain habentes stellam? verum illi
procul stipabant ipsum, ordinis sui modum agnoscen
ies: Calum enim mihi thronus est, inquit, terra sero
scabellum pedum meorum (Isai. 66. 1). Laudetur ergo
mulier, quæ totius orbis honorem sortita est: pedes
immaculates, quorum pulverem gentes et familia
lingent, podes, inquam, immaculatos tetigit: cum
Joanne corpus Christi partita est. Hle namque reen
buit supra pectus; divinamı quippe doctrinam inde
oportebat haurire; hæc vero pedes illos qui pro nobis
ambulabant excepit. Verum Christus, qui non de pec
cato judicat, sed pœnitentiam laudat; qui non præte
rita punit, sed futura explorat; præteritoruin ejns
inalorum non recordatus, mulierem honorat, el lau
dat poenitentiam; justificat lacrymas, et coronat pro
positum Pharisæus vero miraculum cernens, mente
percellitur, et invidia concitatus, mulieris pœni
tentiam non admittit; sed eam quæ sic Dominum
honorabat convicio impetit, dignitatemque ejus qui
honorabatur minuit, ignorantiam illi attribuens. Vi
dens autem, inquit, Pharisæus qui vocaverat illum,
dixit intra se: Hic si esset propheta, scires utique que
el qualis est mulier quae tangit eum, quia peccatrix est.
O stulte et insipiens, et omnino Pharisæe! hæc dicens
non mulieris mores, sed propositum tuum accusas,
dicens eum ignorare quæ sit illa mulier. Ergo non illum
ut Deum oinnia cognoscentem invitatione tuɔ honora
sti? ergo, o insignis accusator et sycophanta! vocas
quidem illum ut Deum qui benedicere possit, contra il
lum vero clamas ut hominem, qui nihil plus quam nos
scial? Hic, inquit, si esset propheta, Quam te melior
'est, o Pharisae, mulier illa in Sicimis, quæ eum
prophetam esse non noverat, et primo conspecta
Servatorein confessa est dicens: Domine, video quia
propheta es tu (Joan. 4. 19 )! Quam mirabilior hæe
peccatrix, cujus peccatum vides, et pœnitentiam
non conspicis, sed damnas illam, quam Judex ab