PG 61:797Γραφῆς στρατευμένους, πῶς ἀπὸ τοῦ ἐσταυρωμένου σωτηρίαν ἐκδέχῃ καὶ εὐλογίαν. Γέγραπται γάρ. Επι κατάματος πᾶς ὁ κρεμάμενος ἐπὶ ξύλου. Πρόσεχε ἀκριβῶς· ἐὰν εἴπῃ Ἰουδαῖος, ἡ ἕτερος ἐχθρὸς τῆς Ἐκ κλησίας, ἁρπάζων ἀπὸ τῆς Γραφῆς ῥήματα, καὶ κατὰ τῆς Γραφῆς ὁπλίζων· Πῶς παρὰ τοῦ Κυρίου τοῦ ἐσταυρωμένου εὐλογίαν θέλετε, γράφοντος Μωϋσέως φανε ρῶς, ὅτι Ἐπικατάρατος πᾶς ὁ κρεμάμενος ἐπὶ ξύ λου; εἰπὶ αὐτῷ· Εἰ ἀνέγνως τὴν Γραφήν, ἐπίγνωθι· οὐ γὰρ ἡ ἀνάγνωσις ζητεῖται, ἀλλὰ ἡ γνώσις· καθώς φησιν ὁ Φίλιππος τῷ ευνούχι. Αρά γε γινώσκεις & αναγ νώσκεις; Καὶ πῶς ὁ εὐγνώμων; Πῶς γὰρ ἂν, κύρια, ἐὰν μή τίς με οδηγήσῃ; Ἐὰν εἴπῃ· Πῶ; παρὰ τοῦ ἐσταυρωμένου εὐλογίαν ἐκδέχῃ; γέγραπται γάρ· Ἐπι κατάρατος πᾶς ὁ κρεμάμενος ἐπὶ ξύλου· εἰπὲ αὐτῷ Πῶς οἱ υἱοὶ Ἰσραὴλ ἐν τῇ ἐρήμῳ παρὰ τοῦ ὁρεως εὐλογίαν ἐδέξαντο, τοῦ Θεοῦ ἀπ' ἀρχῆς εἰρηκότος, Επικατάρατος σὲ ἀπὸ πάντων τῶν θηρίων τῆς γῆς; Καὶ ὁ ἔρις ἐπικατάρατος, καὶ ἐπικατάρατος πᾶς ὁ κρεμάμενος ἐπὶ ξύλου. Με πρόσχῃς τὴν τῶν ῥημάτων οικονομίαν, ἀλλὰ μάθε τὴν διαφορών. Επειδὴ ὁ Σωτὴρ ἔμελλε τὴν ἀποκειμένην τῷ κόσμῳ κατάραν εἰς ἑαυτὸν ἀναλαμβάνειν, κατάρα δὲ ἦν ἡ πρώτη, Γῆ εἶ, καὶ εἰς τὴν ἀπελεύσῃ, ἀνέλαβε δὲ ταύτην τὴν ἀπόφασιν εἰς αὐτὸν ὡς φησιν ὁ Ἀπόστολος Ἡμᾶς ἐξηγόρασεν ἐκ τῆς κατάρας τοῦ νόμου, γενόμενος ὑπὲρ ἡμῶν κατ άρα), προλαβὼν εἰκόνα τίθησιν ἐν τῷ ὄρει· καὶ εἰκό. τως ἐν τῷ ὄρει. Ωσπερ γὰρ ὁ χαλκοῦς ἐκεῖνος ὄφις όψιν μὲν καὶ τύπον καὶ εἰκόνα όφεως εἶχεν, τὸν δὲ καὶ πονη ρία, δρ ως οὐκ εἶχεν οὕτω καὶ ὁ Σωτὴρ φαίνεται ἐν σαρκὶ τῷ προσχήματι τῆς ἁμαρτίας· ἡ γὰρ τὰρξ αὕτη, ἅμα καλό; ἐγένετο προς τούτου. Αναλαμβάνει οὖν τὴν ἀμαατωλὸν σάρκα, καὶ οὐκ αὐτὸς ἁμαρτήσας, ἀλλὰ τοῦ κόσμου τὴν ἁμαρτίαν λαβών· ἰδὲ γὰρ ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου. Οὕτω καὶ ὁ Σωτὴρ ἀνέλαβε σάρκα, εἰκόνα μὲν σαρκὸς καὶ ἀληθινὴν φύσιν ἔχουσαν, ἁμαρτίαν δὲ σαρκὸς οὐκ ἔχουσαν. Αμαρτίας γὰρ οὐκ ἐποίησε, φησίν Ησαΐας, οὐδὲ δόσ λος εὑρέθη ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ. Ο γάρ ἐστιν ἱὸς ἐν τῷ ὄρει, τοῦτο δόλος ἐν ἀνθρώπῳ· εἰς ὄν φησιν ἡ Γραφή περὶ τῶν πονηρῶν· Ἰὺς ἀσπίδων ὑπὸ τὰ χείλη απ τῶν· ὧν τὸ στόμα ἀρᾶς καὶ πικρίας γέμει καὶ Ἐν Εν ταῖς γλώσσαις αὐτῶν ἐδολιοῦσαν. Ωσπερ οὖν, ἵνα πάλιν ἐπαναλάβω, ὁ ὄφις ἐκεῖνος εἶχε μὲν εἰκόνα καὶ μορφὴν ὅρεως, τὸν δὲ καὶ πονηρίαν όφεως οὐκ εἶχεν οὕτω καὶ τὸ σῶμα τοῦ Σωτῆρος εἶχε μὲν μορφὴν ἀν θρώπων, πονηρίαν δὲ ἀνθρώπων οὐκ εἶχεν. Ετέρα δὲ πάλιν εἰκών· ὥσπερ ἐκεῖ ἄλλοι μὲν οἱ δάκνοντες άρεις, ἄλλος δὲ ὁ ὑπὲρ αὐτῶν πάσχων· δέον γὰρ ἕνα τῶν δα κόντων λαβεῖν καὶ αὐτὸν σταυρῶσαι, οἱ μὲν δάχνοντες ἠφίεντο, ὁ δὲ μηδὲν ἁμαρτών σταυροῦτο. Ὁ δὲ μήτε κοινωνήσας τῇ φθορᾷ ἡ τῇ ἀπωλείᾳ τῶν ἄλλων ἄξεων ὑπομένει τὴν ἐπὶ ξύλου πήξιν, ἐπειδὴ εἰκὼν ἦν τοῦ Σωτήρος, ότι πάντων ἁμαρτησάντων ἀνθρώπων οὐ δεὶς τῶν ἁμαρτησάντων ὑπὲρ ἁμαρτωλοῦ σταυροῦται, ἀλλὰ ἀναμάρτητος. Ἔγνως τὴν θεωρίαν, μνήσθητι τῆς τοῦ Κυρίου φωνῆς λεγούσης πρὸς Νικόδημον· Καὶ καθὼς Μωϋσῆς ὕψωσε τὸν ὄριν ἐν τῇ ἐρήμῳ, οὕτως ὑψωθῆναι δεῖ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, ἵνα πὰς ὁ πι στεύων [] εἰς αὐτὸν μὴ ἀπόληται, ἀλλ' ἔχη ζωήν αἰώνιον. Οὕτως ὑψωθῆναι δεῖ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώ του. Καλὸν τὸ ῥῆμα· ἐπειδὴ ἐνομίσθη ταπείνωσις εἶνα τὸ πάθος, ὁ Σωτὴρ ὕψωσιν καλεῖ. Πάσα γὰρ ἡ οἰ κουμένη σταυρῷ ὑψώθη, πᾶσα ἡ οἰκουμένη χαμαι κειμένη διὰ τῆς οἰκονομίας τοῦ σταυροῦ ἀνωρθώθη. Δια τοῦτο Ὁ Κύριος ἐβασίλευσεν, εὐπρέπειαν ἐν εύσατο. Καὶ γὰρ κατώρθωσε τὴν οἰκουμένην. Ούλ εἶπεν, Έκτισε. Τὸ πρῶτον ἔκτισε, τὸ δεύτερον κατώρα θωσεν. Οὕτω δεῖ ὑψωθῆναι τὸν Υἱ ν τοῦ ἀνθρώπου, ἵνα πὶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν μὴ ἀπόληται. ἀναγκαῖον εἶναι μοι δοκεῖ τῆς ὑψώσεως ταύτης μάρτυρα καλέσει προφήτην τον φανερῶς κηρύττοντα, ὅτι ὁ Θεό; ὑψοῦται. Ακουε τοίνυν τοῦ μακαρίου Ησαίου τὴν ὕψωσιν ταύτην κηρύττοντος. Εἰ γὰρ καὶ τὰ μάτ λιστα τρανῶς τὸ πάθος ἐκήρυξε λέγων ως πρόβατον ἐπὶ σφαγὴν ἤχθη, καὶ ὡς ἀμνὸς ἐναντίον τοῦ κεί γοντος αὐτὸν ἄφωνος· οὗτος τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν αἴρει, καὶ περὶ ἡμῶν ὀδυνάται· ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν τοῦ λαοῦ μου ἦλθον εἰς θάνατον· ἀλλ' ὅμως ἀλλαχοῦ καὶ αὐτὸ τὸ πάθος κλωσιν καλεῖ. Τί γάρ φησιν; Υμνεῖτε τὸν Κύριον, αἰνεῖτε τὸ ὄνομα αὐτοῦ, ἀπαγγείλατε ἐν τοῖς ἔθνεσι τὴν δόξαν αὐτοῦ, ὅτι ὑψηλὰ ἐποίησεν. 'Αγαλλιάσθε καὶ εὐφραίνεσθε, οἱ ἐνοικοῦντες ἐν Σιών, ὅτι ὑψώθη ὁ ῞Αγιος Ισραήλ, ἐν μέσῳ σου υψώθη. Αλλ' ἀνακύπτει προς ταύτην αιρετική φωνή, καὶ λέγει Εἰ καὶ ὑψώθη, ἀλλὰ παρὰ τοῦ Πατρὸς ὑψώθη" γέγραπται γάρ· Διὸ καὶ ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσε, καὶ ἐχαρίσατο αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα, ἵνα ἐν τῷ ὀνό ματι Ἰησοῦ πᾶν γόνυ κάμψῃ ἐπουρανίων, καὶ τὰ ἐξῆς. Δεὶ ἐχθροὶ τῆς ἀληθείας ἐπιφύονται τῷ κηρύγματι τῆς ἀληθείας. Αναγκαῖον δὲ παρὰ τῶν τοιούτων, μάλ λον δὲ τοῖς τοιούτοις μὴ διδόναι συντόμως τὰς ἀποκρίσεις, ἀλλὰ πρῶτον ἀπαιτεῖν αὐτοὺς λόγον τῶν οἰκείων προλήψεων, καὶ τότε επάγειν λύσιν τῶν ζητουμένων. Επειδή λέγεις, ὅτι Ο Πατὴρ αὐτὸν ὑπερύψωσε καὶ έχαρίσατο αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα, ἵνα ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ, κ. τ. λ., προϋτόν μοι στήσον, ποιόν ἐστι τοῦτο τὸ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν όνομα· οὐ γὰρ ἔστιν ἁπλῶ; εἰπόντα ἀποφήνασθαι, ἀλλὰ τὸ τῇ ἀληθείᾳ συν ίστασθαι. Ὅταν ἐρωτήσῃ ὁ πονηρὸς ἀντερωτήσει δι καία λύε τὴν ἄτοπον ερώτησιν. Έδειξε γὰρ ὁ Σωτὴρ σήμερον, πῶς δεῖ πρὸς τοὺς σκολιούς ἀποκρίνεσθαι. Ερώτησαν Φαρισαίοι τὸν Σωτῆρα λέγοντες· Εν ποία ἐξουσία ταῦτα ποιεῖς; είς σοι ἔδωκε τὴν ἐξουσίας ταύτην; Ο Σωτήρ βουλόμενος δεῖξαι, ὅτι οὐ δεῖ τὴν κακίαν πληροφορεῖν, ἀλλὰ ταῖς ἀτόποις ερωτήσεσι μὴ ἀποκρίνεσθαι, λέγει τοῖς Φαρισαίοις· Ερωτήσω ὑμᾶς λόγον ένα, ὃν ἐὰν εἶπητέ μοι, κἀγὼ ἀποκρίνομαι Τὸ βάπτισμα Ιωάννου πόθεν ἦν; ἐξ οὐρανοῦ, ἐξ ἀνθρώπων; Απέκλεισε τους πονηρούς Ο δρασσόμενος τοὺς σοφοὺς ἐν τῇ πανουργίᾳ αὐτῶν. ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς; τίς σοι ἔδωκε τὴν ἐξ ουσίαν ταύτην; Καὶ ἐρωτηθεὶς οὐκ ἀποκρίνεται αὐτοῖς. ἀλλ᾽ ἀντερωτα· Ερωτήσω ὑμᾶς κἀγὼ λόγον ένα. Διὰ τοῦτο λέγει ὁ Προφήτης. Μετὰ ὁσίου οσιωθήσῃ, καὶ μετὰ ἀνδρὸς ἀθώου ἀθῶος ἔσῃ, καὶ μετὰ ἐκλεκτοί ἐκλεκτὸς ἔσῃ, καὶ μετὰ στρεβλού διαστρέψεις. Τοῦτο τὸ ῥῆμα ἐνόμισαν πολλοὶ παρὰ τοῦ Θεοῦ λέγεσθαι πρὸς ἀνθρώπους. Ο Προφήτης λέγει τῷ Θεῷ ταῦτα, ότι Μετὰ δικαίου δικαιωθήσῃ, μετὰ ἀνδρὸς ἀθέου ἀθῶος ἔσῃ, καὶ μετὰ ἐκλεκτοῦ ἐκλεκτὸς ἔσῃ, καὶ μετὰ στρεβλού διαστρέψεις. Καὶ ἵνα μάθης ότι θεῷ δια λέγεται, επάγει· "Οτι σὺ λαὸν ταπεινὸν σώσεις, καὶ ὀφθαλμοὺς ὑπερηφάνων ταπεινώσεις. Δεὶ τὴν κα κίαν τῶν Ἰουδαίων ἐβασάνιζεν ὁ Σωτὴρ τῇ σκωπῇ κακία γὰρ οὐ πληροφορουμένη πλέον βασανίζεται. Ήρω τήθη πολλάκις, καὶ οὐκ ἀπεκρίνατο· ἐξῄτησαν αὐτὸν οἱ Ἰουδαῖοι, καὶ οὐκ ἔδωκεν αὐτοῖς φάσιν. Τοσοῦτον αὐτ τῶν τὰς ψυχὰς ἐβασάνιζεν, ὡς εἰπεῖν αὐτῷ ποτε τοὺς Ἰουδαίους. Έως πότε τὴν ψυχὴν ἡμῶν αἱρεις; Ει σὺ εἶ ὁ Χριστὸς, εἰπὲ ἡμῖν παρρησίᾳ· καὶ ὅμως οὐκ ἀπεκρίνατο, ἀλλὰ, Πολλάκις εἶπον ὑμῖν καὶ οὐκ ἀκούετε· τί πάλιν θέλετε ἀκούειν; Ὅρα πῶς τὴν βάσ σανον αὐτῶν τῆς ψυχῆς ἐκήρυξαν· "Εως πότε τὴν ψυ τὴν ἡμῶν αἱρεις, οὗ σὺ εἶπες, Αἰτεῖτε, καὶ λήψεσθε κρούετε, καὶ ἀνοιγήσεται ὑμῖν· ζητεῖτε, καὶ εὑρή σετε; 'Ανέγνωσε την Γραφήν, ἀλλ' οὐκ ἔγνωτε τὴν λέγουσαν· Ζητήσουσί με κακοὶ, καὶ οὐχ ευρή σουσιν. Ἵνα μάθης ὅτι ὁ αὐτός ἐστι χαρακτὴρ καὶ τοῦ λαλήσαντος διὰ τῶν Εὐαγγελίων, καὶ τοῦ λαλήσαντος διὰ τῶν προφητῶν, καὶ ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ δι᾽ ἐκείνων λαλήσας καὶ διὰ τούτων, ὥσπερ ἐνταῦθα ἐρωτώμενος ὑπὸ Ἰουδαίων οὐκ ἀπεκρίνατο, ἀλλὰ ταῖς ἀντερωτήσε σιν αὐτοὺς ἐδέσμει· οὕτω καὶ ἐν τῇ Παλαιά λέγει Θεὸς τῷ Ἰεζεκιήλ γιὰ ἀνθρώπου, ιδού υἱοὶ τοῦ λαοῦ ἔρχονται πρός με ερωτήσαι λόγον· ζῶ ἐγώ, εἰ ἀποκριθήσομαι αὐτοῖς. Ορος τὸν αὐτὸν χαρακτήρα βλέπε ὅσαι βάσανοι, ὅσαι ερωτήσεις, πόσει εξαιτήσεις, καὶ οὐκ ἀπεκρίνατο. Όπου δὲ εὑρίσκει ψυχὴν ἁπλῆν καὶ πιστὴν, φωτός γέμουσαν καὶ ἁπλότητος, οὐ μόνον ερωτηθείς πληροφορεί, ἀλλὰ καὶ μὴ ἐρωτηθείς διδά σχει. Απῆλθε ποτε περὶ τὴν Σαμάρειαν ὁ Ἰησοῦς· εἰ ρίσκει γυναίκα Σαμαρείτιδα ἀντλοῦσαν ὕδωρ, καὶ λέ γει αὐτῷ· Δός μοι πιεῖν· δ χορηγὸς τῆς ζωῆς λέγει αὐτῇ· Δός μοι πιεῖν. Εκάθητο περὶ τὸ φρέαρ, ἡ πηγὴ ἐπάνω πηγῆς. Εἶτα, ἵνα συντόμω τὸ γὰρ προκείμενον οὐ τὴν παροῦσαν ἱστορίαν ἀναπτύξει, ἀλλ᾽ ἐπὶ τὰ προκείμενον ἐλθεῖν), ἠρώτησεν ἐλθεῖν. Ἠρώτησεν αὐτ τὸν ζήτημα μετὰ Ἰουδαίων πολιτευόμενον καὶ Σαμαρε τῶν· ἐπειδὴ Σαμαρείται περὶ τὴν νῦν λεγομένην Νεά797 SPURIA. Γραφῆς στρατευμένους, πῶς ἀπὸ τοῦ ἐσταυρωμένου σωτηρίαν ἐκδέχῃ καὶ εὐλογίαν. Γέγραπται γάρ. Επι- κατάματος πᾶς ὁ κρεμάμενος ἐπὶ ξύλου. Πρόσεχε ἀκριβῶς· ἐὰν εἴπῃ Ἰουδαῖος, ἡ ἕτερος ἐχθρὸς τῆς Ἐκ κλησίας, ἁρπάζων ἀπὸ τῆς Γραφῆς ῥήματα, καὶ κατὰ τῆς Γραφῆς ὁπλίζων· Πῶς παρὰ τοῦ Κυρίου τοῦ ἐσταυ ρωμένου εὐλογίαν θέλετε, γράφοντος Μωϋσέως φανε- ρῶς, ὅτι Ἐπικατάρατος πᾶς ὁ κρεμάμενος ἐπὶ ξύ λου; εἰπὶ αὐτῷ· Εἰ ἀνέγνως τὴν Γραφήν, ἐπίγνωθι · οὐ γὰρ ἡ ἀνάγνωσις ζητεῖται, ἀλλὰ ἡ γνώσις· καθώς φησιν ὁ Φίλιππος τῷ ευνούχι. Αρά γε γινώσκεις & αναγ νώσκεις; Καὶ πῶς ὁ εὐγνώμων; Πῶς γὰρ ἂν, κύρια, ἐὰν μή τίς με οδηγήσῃ; Ἐὰν εἴπῃ· Πῶ; παρὰ τοῦ ἐσταυρωμένου εὐλογίαν ἐκδέχῃ; γέγραπται γάρ· Ἐπι- κατάρατος πᾶς ὁ κρεμάμενος ἐπὶ ξύλου· εἰπὲ αὐτῷ· Πῶς οἱ υἱοὶ Ἰσραὴλ ἐν τῇ ἐρήμῳ παρὰ τοῦ ὁρεως εὐλογίαν ἐδέξαντο, τοῦ Θεοῦ ἀπ' ἀρχῆς εἰρηκότος, Επικατάρατος σὲ ἀπὸ πάντων τῶν θηρίων τῆς γῆς; Καὶ ὁ ἔρις ἐπικατάρατος, καὶ ἐπικατάρατος πᾶς ὁ κρεμάμενος ἐπὶ ξύλου. Με πρόσχῃς τὴν τῶν ῥημάτων οικονομίαν, ἀλλὰ μάθε τὴν διαφορών. Επειδὴ ὁ Σωτὴρ ἔμελλε τὴν ἀποκειμένην τῷ κόσμῳ κατάραν εἰς ἑαυτὸν ἀναλαμβάνειν, κατάρα δὲ ἦν ἡ πρώτη, Γῆ εἶ, καὶ εἰς τὴν ἀπελεύσῃ, ἀνέλαβε δὲ ταύτην τὴν ἀπόφασιν εἰς αὐτὸν ὡς φησιν ὁ Ἀπόστολος Ἡμᾶς ἐξηγόρασεν ἐκ τῆς κατάρας τοῦ νόμου, γενόμενος ὑπὲρ ἡμῶν κατ- άρα), προλαβὼν εἰκόνα τίθησιν ἐν τῷ ὄρει· καὶ εἰκό. τως ἐν τῷ ὄρει. Ωσπερ γὰρ ὁ χαλκοῦς ἐκεῖνος ὄφις όψιν μὲν καὶ τύπον καὶ εἰκόνα όφεως εἶχεν, τὸν δὲ καὶ πονη- ρία, δρ ως οὐκ εἶχεν οὕτω καὶ ὁ Σωτὴρ φαίνεται ἐν σαρκὶ τῷ προσχήματι τῆς ἁμαρτίας· ἡ γὰρ τὰρξ αὕτη, ἅμα καλό; ἐγένετο προς τούτου. Αναλαμβάνει οὖν τὴν ἀμαατωλὸν σάρκα, καὶ οὐκ αὐτὸς ἁμαρτήσας, ἀλλὰ τοῦ κόσμου τὴν ἁμαρτίαν λαβών· ἰδὲ γὰρ ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου. Οὕτω καὶ ὁ Σωτὴρ ἀνέλαβε σάρκα, εἰκόνα μὲν σαρκὸς καὶ ἀληθι- νὴν φύσιν ἔχουσαν, ἁμαρτίαν δὲ σαρκὸς οὐκ ἔχουσαν. Αμαρτίας γὰρ οὐκ ἐποίησε, φησίν Ησαΐας, οὐδὲ δόσ λος εὑρέθη ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ. Ο γάρ ἐστιν ἱὸς ἐν τῷ ὄρει, τοῦτο δόλος ἐν ἀνθρώπῳ· εἰς ὄν φησιν ἡ Γραφή περὶ τῶν πονηρῶν· Ἰὺς ἀσπίδων ὑπὸ τὰ χείλη απ τῶν· ὧν τὸ στόμα ἀρᾶς καὶ πικρίας γέμει καὶ Ἐν Εν ταῖς γλώσσαις αὐτῶν ἐδολιοῦσαν. Ωσπερ οὖν, ἵνα πάλιν ἐπαναλάβω, ὁ ὄφις ἐκεῖνος εἶχε μὲν εἰκόνα καὶ μορφὴν ὅρεως, τὸν δὲ καὶ πονηρίαν όφεως οὐκ εἶχεν· οὕτω καὶ τὸ σῶμα τοῦ Σωτῆρος εἶχε μὲν μορφὴν ἀν· θρώπων, πονηρίαν δὲ ἀνθρώπων οὐκ εἶχεν. Ετέρα δὲ πάλιν εἰκών· ὥσπερ ἐκεῖ ἄλλοι μὲν οἱ δάκνοντες άρεις, ἄλλος δὲ ὁ ὑπὲρ αὐτῶν πάσχων· δέον γὰρ ἕνα τῶν δα- κόντων λαβεῖν καὶ αὐτὸν σταυρῶσαι, οἱ μὲν δάχνοντες ἠφίεντο, ὁ δὲ μηδὲν ἁμαρτών σταυροῦτο. Ὁ δὲ μήτε κοινωνήσας τῇ φθορᾷ ἡ τῇ ἀπωλείᾳ τῶν ἄλλων ἄξεων ὑπομένει τὴν ἐπὶ ξύλου πήξιν, ἐπειδὴ εἰκὼν ἦν τοῦ Σωτήρος, ότι πάντων ἁμαρτησάντων ἀνθρώπων οὐ δεὶς τῶν ἁμαρτησάντων ὑπὲρ ἁμαρτωλοῦ σταυροῦται, ἀλλὰ ἀναμάρτητος. Ἔγνως τὴν θεωρίαν, μνήσθητι τῆς τοῦ Κυρίου φωνῆς λεγούσης πρὸς Νικόδημον· Καὶ καθὼς Μωϋσῆς ὕψωσε τὸν ὄριν ἐν τῇ ἐρήμῳ, οὕτως ὑψωθῆναι δεῖ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, ἵνα πὰς ὁ πι- στεύων [850] εἰς αὐτὸν μὴ ἀπόληται, ἀλλ' ἔχη ζωήν αἰώνιον. Οὕτως ὑψωθῆναι δεῖ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώ- του. Καλὸν τὸ ῥῆμα· ἐπειδὴ ἐνομίσθη ταπείνωσις εἶνα τὸ πάθος, ὁ Σωτὴρ ὕψωσιν καλεῖ. Πάσα γὰρ ἡ οἰ κουμένη σταυρῷ ὑψώθη, πᾶσα ἡ οἰκουμένη χαμαι κειμένη διὰ τῆς οἰκονομίας τοῦ σταυροῦ ἀνωρθώθη. Δια τοῦτο Ὁ Κύριος ἐβασίλευσεν, εὐπρέπειαν ἐν εύσατο. Καὶ γὰρ κατώρθωσε τὴν οἰκουμένην. Ούλ εἶπεν, Έκτισε. Τὸ πρῶτον ἔκτισε, τὸ δεύτερον κατώρα θωσεν. Οὕτω δεῖ ὑψωθῆναι τὸν Υἱ ν τοῦ ἀνθρώπου, ἵνα πὶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν μὴ ἀπόληται. Ανα γκαῖον εἶναι μοι δοκεῖ τῆς ὑψώσεως ταύτης μάρτυρα καλέσει προφήτην τον φανερῶς κηρύττοντα, ὅτι ὁ Θεό; ὑψοῦται. Ακουε τοίνυν τοῦ μακαρίου Ησαίου τὴν ὕψωσιν ταύτην κηρύττοντος. Εἰ γὰρ καὶ τὰ μάτ λιστα τρανῶς τὸ πάθος ἐκήρυξε λέγων ως πρόβατον ἐπὶ σφαγὴν ἤχθη, καὶ ὡς ἀμνὸς ἐναντίον τοῦ κεί- γοντος αὐτὸν ἄφωνος· οὗτος τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν αἴρει, καὶ περὶ ἡμῶν ὀδυνάται· ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν τοῦ λαοῦ μου ἦλθον εἰς θάνατον· ἀλλ' ὅμως ἀλλαχοῦ καὶ αὐτὸ τὸ πάθος κλωσιν καλεῖ. Τί γάρ φησιν; Υμνεῖτε τὸν Κύριον, αἰνεῖτε τὸ ὄνομα αὐτοῦ, ἀπαγγείλατε ἐν τοῖς ἔθνεσι τὴν δόξαν αὐτοῦ, ὅτι ὑψηλὰ ἐποίησεν. 'Αγαλλιάσθε καὶ εὐφραίνεσθε, οἱ ἐνοικοῦντες ἐν Σιών, ὅτι ὑψώθη ὁ ῞Αγιος Ισραήλ, ἐν μέσῳ σου υψώθη. Αλλ' ἀνακύπτει προς ταύτην αιρετική φωνή, καὶ λέγει Εἰ καὶ ὑψώθη, ἀλλὰ παρὰ τοῦ Πατρὸς ὑψώθη" γέγρα πται γάρ· Διὸ καὶ ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσε, καὶ ἐχαρί σατο αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα, ἵνα ἐν τῷ ὀνό ματι Ἰησοῦ πᾶν γόνυ κάμψῃ ἐπουρανίων, καὶ τὰ ἐξῆς. Δεὶ ἐχθροὶ τῆς ἀληθείας ἐπιφύονται τῷ κηρύγματι τῆς ἀληθείας. Αναγκαῖον δὲ παρὰ τῶν τοιούτων, μάλ λον δὲ τοῖς τοιούτοις μὴ διδόναι συντόμως τὰς ἀποκρί σεις, ἀλλὰ πρῶτον ἀπαιτεῖν αὐτοὺς λόγον τῶν οἰκείων προλήψεων, καὶ τότε επάγειν λύσιν τῶν ζητουμένων. Επειδή λέγεις, ὅτι Ο Πατὴρ αὐτὸν ὑπερύψωσε καὶ έχαρίσατο αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα, ἵνα ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ, κ. τ. λ., προϋτόν μοι στήσον, ποιόν ἐστι τοῦτο τὸ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν όνομα· οὐ γὰρ ἔστιν ἁπλῶ; εἰπόντα ἀποφήνασθαι, ἀλλὰ τὸ τῇ ἀληθείᾳ συν ίστασθαι. Ὅταν ἐρωτήσῃ ὁ πονηρὸς ἀντερωτήσει δι καία λύε τὴν ἄτοπον ερώτησιν. Έδειξε γὰρ ὁ Σωτὴρ σήμερον, πῶς δεῖ πρὸς τοὺς σκολιούς ἀποκρίνεσθαι. Ερώτησαν Φαρισαίοι τὸν Σωτῆρα λέγοντες· Εν ποία ἐξουσία ταῦτα ποιεῖς ; είς σοι ἔδωκε τὴν ἐξουσίας ταύτην ; Ο Σωτήρ βουλόμενος δεῖξαι, ὅτι οὐ δεῖ τὴν κακίαν πληροφορεῖν, ἀλλὰ ταῖς ἀτόποις ερωτήσεσι μὴ ἀποκρίνεσθαι, λέγει τοῖς Φαρισαίοις· Ερωτήσω ὑμᾶς λόγον ένα, ὃν ἐὰν εἶπητέ μοι, κἀγὼ ἀποκρίνομαι Τὸ βάπτισμα Ιωάννου πόθεν ἦν; ἐξ οὐρανοῦ, ἐξ ἀνθρώπων; Απέκλεισε τους πονηρούς Ο δρασσό μένος τοὺς σοφοὺς ἐν τῇ πανουργίᾳ αὐτῶν. Ε ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς; τίς σοι ἔδωκε τὴν ἐξ ουσίαν ταύτην ; Καὶ ἐρωτηθεὶς οὐκ ἀποκρίνεται αὐτοῖς. ἀλλ᾽ ἀντερωτα· Ερωτήσω ὑμᾶς κἀγὼ λόγον ένα. Διὰ τοῦτο λέγει ὁ Προφήτης. Μετὰ ὁσίου οσιωθήσῃ, καὶ μετὰ ἀνδρὸς ἀθώου ἀθῶος ἔσῃ, καὶ μετὰ ἐκλεκτοί ἐκλεκτὸς ἔσῃ, καὶ μετὰ στρεβλού διαστρέψεις. Τοῦτο τὸ ῥῆμα ἐνόμισαν πολλοὶ παρὰ τοῦ Θεοῦ λέγεσθαι πρὸς ἀνθρώπους. Ο Προφήτης λέγει τῷ Θεῷ ταῦτα, ότι Μετὰ δικαίου δικαιωθήσῃ, μετὰ ἀνδρὸς ἀθέου ἀθῶος ἔσῃ, καὶ μετὰ ἐκλεκτοῦ ἐκλεκτὸς ἔσῃ, καὶ μετὰ στρεβλού διαστρέψεις. Καὶ ἵνα μάθης ότι θεῷ δια λέγεται, επάγει· "Οτι σὺ λαὸν ταπεινὸν σώσεις, καὶ ὀφθαλμοὺς ὑπερηφάνων ταπεινώσεις. Δεὶ τὴν κα κίαν τῶν Ἰουδαίων ἐβασάνιζεν ὁ Σωτὴρ τῇ σκωπῇ κακία γὰρ οὐ πληροφορουμένη πλέον βασανίζεται. Ήρω τήθη πολλάκις, καὶ οὐκ ἀπεκρίνατο· ἐξῄτησαν αὐτὸν οἱ Ἰουδαῖοι, καὶ οὐκ ἔδωκεν αὐτοῖς φάσιν. Τοσοῦτον αὐτ τῶν τὰς ψυχὰς ἐβασάνιζεν, ὡς εἰπεῖν αὐτῷ ποτε τοὺς Ἰουδαίους. Έως πότε τὴν ψυχὴν ἡμῶν αἱρεις ; Ει σὺ εἶ ὁ Χριστὸς, εἰπὲ ἡμῖν παρρησίᾳ· καὶ ὅμως οὐκ ἀπεκρίνατο, ἀλλὰ, Πολλάκις εἶπον ὑμῖν καὶ οὐκ ἀκούετε· τί πάλιν θέλετε ἀκούειν ; Ὅρα πῶς τὴν βάσ σανον αὐτῶν τῆς ψυχῆς ἐκήρυξαν· "Εως πότε τὴν ψυ τὴν ἡμῶν αἱρεις, οὗ σὺ εἶπες, Αἰτεῖτε, καὶ λήψεσθε κρούετε, καὶ ἀνοιγήσεται ὑμῖν· ζητεῖτε, καὶ εὑρή σετε; (857) 'Ανέγνωσε την Γραφήν, ἀλλ' οὐκ ἔγνωτε τὴν λέγουσαν· Ζητήσουσί με κακοὶ, καὶ οὐχ ευρή σουσιν. Ἵνα μάθης ὅτι ὁ αὐτός ἐστι χαρακτὴρ καὶ τοῦ λαλήσαντος διὰ τῶν Εὐαγγελίων, καὶ τοῦ λαλήσαντος διὰ τῶν προφητῶν, καὶ ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ δι᾽ ἐκείνων λαλήσας καὶ διὰ τούτων, ὥσπερ ἐνταῦθα ἐρωτώμενος ὑπὸ Ἰουδαίων οὐκ ἀπεκρίνατο, ἀλλὰ ταῖς ἀντερωτήσε σιν αὐτοὺς ἐδέσμει· οὕτω καὶ ἐν τῇ Παλαιά λέγει Θεὸς τῷ Ἰεζεκιήλ γιὰ ἀνθρώπου, ιδού υἱοὶ τοῦ λαοῦ ἔρχονται πρός με ερωτήσαι λόγον· ζῶ ἐγώ, εἰ ἀποκριθήσομαι αὐτοῖς. Ορος τὸν αὐτὸν χαρακτήρα· βλέπε ὅσαι βάσανοι, ὅσαι ερωτήσεις, πόσει εξαιτήσεις, καὶ οὐκ ἀπεκρίνατο. Όπου δὲ εὑρίσκει ψυχὴν ἁπλῆν καὶ πιστὴν, φωτός γέμουσαν καὶ ἁπλότητος, οὐ μόνον ερωτηθείς πληροφορεί, ἀλλὰ καὶ μὴ ἐρωτηθείς διδά σχει. Απῆλθε ποτε περὶ τὴν Σαμάρειαν ὁ Ἰησοῦς· εἰ ρίσκει γυναίκα Σαμαρείτιδα ἀντλοῦσαν ὕδωρ, καὶ λέ γει αὐτῷ· Δός μοι πιεῖν· δ χορηγὸς τῆς ζωῆς λέγει αὐτῇ· Δός μοι πιεῖν. Εκάθητο περὶ τὸ φρέαρ, ἡ πηγὴ ἐπάνω πηγῆς. Εἶτα, ἵνα συντόμω τὸ γὰρ προκείμε νον οὐ τὴν παροῦσαν ἱστορίαν ἀναπτύξει, ἀλλ᾽ ἐπὶ τὰ προκείμενον ἐλθεῖν), ἠρώτησεν ἐλθεῖν. Ἠρώτησεν αὐτ τὸν ζήτημα μετὰ Ἰουδαίων πολιτευόμενον καὶ Σαμαρε τῶν· ἐπειδὴ Σαμαρείται περὶ τὴν νῦν λεγομένην Νεά Digitized by .. Google
muller: Scio quidem quod venit Messias, qui dicitur Chri
SINS. Cum venerit ille, nos docebit omnia (Joan. 4. 25). Vi
de animam antequam videret desiderium habentem. Judæi
videntes non crediderunt: ipsa quod nondum viderat acci
pit Ut vidit Christus mentem illam simplicem, ait, Ego
sum qui loquor tecum (Ibid. v. 28). Quoties interrogarunt
Judaci, et cruciati sunt? Usquequo animam nostram tollis
(!d. 10. 24)? et non respondit. Illa dicit, venit, et qui
prædicabatur sese declaravit. Hoc est id quod dicitur
Perverse cogitationes separant a Deo; apparet autem is
qui non increduli sunt erga illum (Sap. 1. 3. 2).
3. Quoniam igitur docuit nos fons sapientiæ, absurdas
interrogationes aliis interrogationibus esse solvendas, hæ
reticum interrogo, quid est illud, Nomen super omne no
men? Ut vis responde. Quid est hoc nomen? an Jesus?
an Christus? an Servator? dic mihi nomen illud. Hoc pri
mum stalue; ut cum divinum testimonium adduxero, pro
phetarum sententiam, apostolorum prædicationem, ne
testimonium illud pervertas. Sed primo sententiam tuam
statue: die mihi, quod nomen putas esse super omne no
men. Sed quid faciam? in medio fidelium sum et nolo
Inimicorum occasione suspensos reddere filios Ecclesiæ.
Explicemus igitur; et si quis adsit inimicus, beneficium
accipiat, Batque ex iuimico amicus, concors ex adversario
ne se victum putet, si vincatur a veritate, ne studeat ma
lam reportare victoriam, sed curet bonam de se victoriam
referri. Explicemus ergo rem, ut illi putant explicandam.
Quod igitur dicis datum illi nomen, quod est super omne
nomen? an quod Jesus vocatus sit? At sic ante illum vo
catus est Jesus filius Nave. An quod Christus? Omuis rex
el propheta christus est. Ita dicit David de Saule rege,
etsi improbo; attamen chrisma regium habuit. Suadenti
bus quibusdam satellitibus suis, Ecce dies, quam dixit
Dominus, qua traderet inimicum tuum in manus tuas: per
cute illum (1. Reg. 24. 5. 7); respondet David, Vivit Do
minus: non inducam manum meam in illum, quia christus
Domini est. Neque unus tantum est christus, sed multi
sunt: Nolite tangere christos areos, et in prophetis meis
uolite malignari» (Psal.101. 15); et Habacuc, «Egressus es
in salutem, salutem populi tui, at salvares christos tuos»
(Habac. 3. 13). Quomodo ergo super omne nomen_est?
si enim ante illum alii hoc nomen habuere, quomodo Pater
dedit illi nomen quod est super omne nomen, aut quod
illud nomen? an Salvator? At multi Salvatores sunt vocati.
Recordare supradictorum: quoduam illud est super omne
uomen? Sed quia non potes opportune respondere, vel
scis quidem, sed callide occultas, jam disce: nomen sæpe
vocat Scriptura, Dei non appellationem, sed gloriam. No
men Dei dicitur gloria Dei, ut cum mirabilia facit, uomen
ex miraculo sortitur; ut dicit beatus propheta: «Ubi est
qui dextera Moysen duxit? qui firmavit aquam ante faciem
ejus, et eduxit populum suum in deserto, et fecit ipsi no
men (Isai. 63. 12. 13);» id est, famam; scilicet nomen
ejus celebratum est. Et apud nos dicitur, nomine clarus
homo, non quod nomen habeat; omnes enim habent; sed
quod nomen ejus ubique celebretur. Nomen vocat gloriam
el famam'ubique celebratam. Sic dicit Salomoni Deus: Et
feci tibi nomen, ut est nomen veterum regum (1. Par. 17.
8). Sed non mutavit nomen ejus? nonne Salomon vocaba
tur? sed Feci tibi nomen, id est, famam, gloriam. Sic et
hoc loco dicit, Dedit illi nomen; id est gloriam. Quam glo
riam? Ne ego explicem, Paulum audi dicentem: Ul in
nomine Jesu omne genu flectatur cælestium, terrestrium et
infernorum, et onmis lingua confiteatur, quia Dominus Je
sus Christus. Vides quomodo nomen dicat gloriam, adora
tionem orbis, et quod ubique ille glorificetur, et per totum
orbem annuntietur. Etiam, inquiet ille, explicationem ac
cepi: et ego non absisto, Pater dedit illi nomen. Vis, inquit,
nomen intelligere appellationem? vis nomen intellige
re gloriam? vis famam? vis celebritatem? Ego interim
ab illo non absisto: Dens dedit illi nomen, ideo ipsum su
perexaltavit. Necesse igitur est hoc perquirere: invenitur
namque nomen illud quasi merces datum Servatori: dicit
enim Paulus: Hoc sentiatur in vobis, quod et in Christo Jesu
qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse
se æqualem Deo; sed semetipsum exinanivil formam servi
accipiens, in similitudinem hominum factus et habitu inventus
ut homo: humiltavit semetipsum usque ad mortem, mortem
autem crucis. Propter quod et Deus exaltavil illum, et dedit
illi nomen, quod est super omne nomen (Phillpp. 2. 5-9 ).
Ostenditur autem hic, quod quia passus est, mercedem pas
sionis accepit: quia humiliavit se usque ad mortem, ideo
Deus illum exaliavit: illud enim, ideo, causam dicit ob
quam illi gloriam affert. Hæc gloria et exaltatio merces est
passionis. Quis ergo passus est? quis accepit mercedem?
Ne te sineret Paulus temere contra divinitatem insanire,
Intulit: Et humittavit semetipsum, factus obediens usque ad
mortem, in similitudinem hominum factus, et habitu vwen
lus ul home humiliavit semetipsum. Primo hominem dixit,
et tunc gloriam accipientem. Attende diligenter
formam Dei dixit, Canin forma Dei esset; deinde for
servi ostendit, Formam servi accipiens, in similitudinem
hominum factus, et habitu inventus ut homo; ut ostenderet
servi formam, hominem accipientem mercedem et nomen.
Duo enim sunt. Quia Servator animam smam pusult (ani
mam quippe habuit, cum totum hominem assumpserit),
mercedem accipit ipsa caro, quæ Servatori Verbo
stravit, quod super omne nomen ministretur ei, et, ot
omne genu fectatur Christo, cœlestium, terrestriam et in
fernorum. Aliud breviter dicam: si post crucem hæc
cepit, et si, quia humiliavit semetipsum usque ad mortem,
in mercedem ipsi Deus dedit nomen; si videatur illud
men nou habuisse ante crucem, ex gratia gloriam accepit.
Mecum concertate: nam sententia subtilts et profunda est.
Dicunt: Quia passus est Christus. Legunt Apostolum nec
intelligunt apostolicum dictum, quod quia passus est Chri
stus, ideo Deus exaltavit illum, et dedit illi nomen, quod est
super omne nomen, ut in nomine Jesu omne genu plectatur
cœlestium, terrestrium et infernorum. Ante crucem merce
dem accepit. Si ante crucem non adoratus videtur Unigeni
tus, nec Unigenito flectitur omne genu, vere mercedem,
et quam non habebat gratiam, accepit. Si autem œconomia
sive incarnatio ante crucem, passionem et exaltationem
adorata reperiatur, quem locum habebit vana illa lequaci
tas? Cur, miser, non cognoscis quæ sit illa ante sæcula
dignitas, quæ incarnationis forma? Gogita formam Dei, et
formam servi; assumentem, et assumptam: ne confundas
ordinem, ne destruas veritatem; imo ne a veritate destrua
ris. Ostendamus igitur, num ante economiam omne genu
flectatur, et adorandus sit Unigenitus, non a cruce seci
piens, sed ante crucem et ante sæcula habens adorationem.
Quid enim dicat audi. Dicit ergo beatus Isaias: Hæc dicit
Dominus: Ego sum Dominus. Deus, et non est ahus. Justus
et servator non est præter me. Convertimini ad me, et sal
vabimini omnes ab extremo terræ: Ego Deus, et non est
alius (Isai. 45. 21. 22). Iterumque: Her memetipsum ju
ravi, si exibit ex ore meo justitia (1d. v. 23); Ego Deus,
non est alius. Justus et Salvator practer me non est. Ego
Deus, et non est alius. Ter resumit et dicit: Conver
ad me, per memctipsum juro, si exibit in ore meo justitia.
Verba mea non avertentur: id est, non in vanuin accedet
verbum meum: quia mihi fectetur omne genu, et onmis
lingua jurabit per Deum verum (Ib. v.24). Omne genu, om
nis lingua. Quis hoc dixit? Pater. Hoc enim vult hæreticus,
non ni Patrem colat, sed ut Fillum gloria sua privet. me
autem fideli et ab Ecclesia, et Pater hæc dixisse, et Fi
Hus hæc protulisse intelligitur, et Spiritus sanctus præ
dicatur. Hæc thoelogice dixi: nulla est differentia. Decla
ravit enim, Ego sum justus, et non est alius. Quis ergo
est qui hæc dixit, iterum interrogentur. Sed quia contingit
illos, ut olim Pharisæos, dicere intra se: Si hoc dicanus,
ita respondebit nobis; ne videar, fratres, vel ex me loqui,
vel ex præjudicata opinione temere quædam proferre, ex
ipsa prophetia Paulum testem adducam. Videamus Pauli
hanc prophetiam, vivo ego, per memetipsum juro,quia mihi
curvabitur omne genu, el omnis lingua; videamus, inquam,
quo Paulus illam deducat. Scripsit ille Romanis, quia dis
sensio erat inter fideles ex Judæis, et eos ex gentibus qu
Christiani effecti fuerant (Rom. 14); et hi ex gentibus Chri
stiani omnibus cibis indiscriminatim utebantur; qui vero ex
Judæis erant, et Christum volebant adorare, et Judaicos
observare cibos. Altera pars alteri exprobrabat. Qui ex Ju
dæis erant, improperabant illis qui ex gentibus, quod legem
non observarent; qui ex gentibus erant, improperabant iis
qui ex Judæis, quod non incederent secundum gratiam
evangelii. Qui ex gentibus erant, dicebant Judæis, Si lex est
quæ justificat, cur venit Christus? si vero Christus venit,
cur relinquentes legem Christi, Judaicos ritus sequimini?
Illuminati erant Romani Pauli doctrina dicentis: Si enim
per legem justitia, ergo gratis Christus mortuus est (Gal. 2.
21). Persuasi ergo erant illi ex gentibus, sine Christo non
posse salutem haberi, nec oportere Judaicos-ritus servari.
Invenit Paulus pugnam, invenit dissensionem, se medium.
inter pugnantes injicit, et duas partes solvit. Hic animunt
adhibe: primo Paulus non accurationem exigit ab omnibus,
sed quod totum erat excogitavit; nempe præjudicatam opi
nionem difficile solvi, et consuetudinem vix tempore de
leri. Noluit cogendo Judæos ut cibos illos comederent, il
Jos avertere a fide, sed primo voluit fidem Christi radices
ponere in illis. Quid ergo illi ex Jurtis Christiani? Ut vi
derunt se redargui, quod nondum crederent in Christum,
quod cibos observarent Judaicos, et abstinerent a porcinis
carnibus, ut morbum suum legerent, simularunt so nullae
carnes comedere; sed olera edebant, ut abstinendo pror
sus a carnibus veteris consuetudinis convicium obtegervat.
Ingressus Paulus pugnam dirimit et ostendit, quinam recte
sentirent, quinam infirmuarentur, et ait: Fratres, tine
quidem credit se manducure omnia (Nem. 14. 2), ut Chri