col. 1019–1020page 1 of 56
PG 161:1019βασιλεῖ (πυνθάνομαι γάρ σε τὰ μέγιστα παρ' αὐτῷ δυνήσομαι σὲ ἰδεῖν, φίλον καὶ οὕτως ἴσθι πατρικὴν ισχύειν), προθυμότερο; ἔσται ἐπὶ τὴν εὐεργεσίαν. Χώρει δή. μεγαλοπρεπέστατε ἄνερ, ἐπὶ τῷ βοη θῆσαι Γεωργίῳ· καὶ διὰ τὴν εἰς αὐτὸν εὐεργεσίαν βεβαίωσον τὴν φήμην ἣν παρὰ πάντων, ὡς ἔφην, ἐπ' εὐεργεσίᾳ καὶ ἐλευθεριότητι ἐκτήσω. Εἰ δέ τι καὶ τὸ ἐμὸν ἰσχύει παρὰ σοὶ (εἰκὸς δὲ Ισχύειν διὰ γῆρας, καὶ ἐπιστήμην ἣν μέ φασι πολ λοὶ κεκτῆσθαι), βοήθει καὶ δι᾿ ἐμοῦ Γεωργίῳ. Βου λοίμην γὰρ ἂν αὐτὸν τὰ μέγιστα εὐτυχεῖν, ἀγαθὸν ἄνδρα ὄντα καὶ πολλὰ καὶ εἰπόντα καὶ δεδρακότα ὑπὲρ ἐμοῦ. καὶ πάντα ἔτοιμον σοῦ χάριν ποιεῖν. Πάντες γάρ, ὅσοι τῆς ἑλληνικῆς ἀμυδρόν γοῦν ἐπαίουσι φωνῆς, πάντες σοι χάριτας τὰς μεγίστας ἐφείλουσιν, ἀνδρὶ φρονίμῳ ὄντι καὶ περὶ τὰς πολεμικὰς πράξεις κάλο λιστα ἐξησκημένῳ, καὶ τιμῶντι δι' ἀρετὴν οὐ σαν τὸν μόνον, ἀλλὰ καὶ τὸ δυστυχὲς τῶν ῾Ελλήνων για νος. Πρόσθες δὴ τοῖς ἄλλοις σου καλοῖς καὶ τὴν εἰς Γεώργιον τὸν φίλον δικαίαν εὐεργεσίαν, ἵνα δὴ μὴ μόνον ἐν πολέμοις καὶ πολιτικαῖς πράξεσιν, ἀλλὰ καὶ ἐν ταῖς εἰς τοὺς φίλους εὐεργεσίαις, κάλλιστος ἀν δρῶν εἶναι δοκῇς. Ταῦτα μὲν ὅτι οὕτω δράσεις, καὶ βοηθήσεις Γεωρ γίῳ, εἰ οἶδα. Ἐμὲ δὲ εἰ μὲν ὄψει, φίλον πατρικὸν εὖ οἶσθ᾽ ὅτι ὄψει· ἂν δέ τι διὰ γῆρας συμβῇ καὶ οὐ Α, ἐν Λουδονίᾳ. Καὶ ὁ Θεὸς ποιήσαι την μεγαλοπρέπειάν σου εύκ δαίμονα. Ἐν Λουδουνίᾳ Μουνυχιώνος τρίτῃ ἐσταμένου. ΙΙ κData fuit epistola (Lugduni? Londini?) a. d. Martii mensis 4476. 1. Imp. Theodori Lascaris pactio cum Venetis et hominibus ejusdem sine dampno et sine mollestia Theodorus in Christo Deo fidelis Imperator et moderator Romenrum et semper augustus Commanus Lascarus. et sine aliqua inquietatione conservabantur. Et isti Veneti cum omnibus rebus ipsorum in omni subjectione terrarum mei Imperii per terram et per mare debent esse liberi et sine commerkio t sine aliqua alia dactione, et debent facere, quales cunque merces eis placent, per totum Imperium meum et sine aliqua inquisitiore. Mercatores quidem terrarum Imperii mei in Constantinopoli et in aliis terris tue dominationis, euntes, stantes et reddeuntes, debent facere merces ipsorum sine impedimento, salvo jure commerkii, quod dare debent. Convenio pacem puram firmamque et sine scan dalo habere tecum, felicissimo et nobilissimo do nino Ja. Teupulo, de mandato altissimi Ducis Ve necie Potestate Venetorum in R [omania] et Despote Imperii Romanie et quarte Partis et dimidie ejus Imperii vice sui dominatore, a festo Assumptionis supersancte Dei Genitricis et sempervirginis Marie nuper venturo presentis mensis Augusti hujus cur rentis septime indictionis anno a principio mundi sex millesimo DCC vigesimo octavo, ut omnes Veneti et homines Venecie euntes, stantes et reddeuntes rarum tue dominationis in partibus terrarum mei in omnibus terris mei Imperii, et in omnibus di versis aliis locis per terram et per mare, cum na vi bus ipsorum et cum hominibus et rebus omnibus infra astantibus eisdem navibus, ab Imperio meo (a) Ex Libro albo fol. 47, et Libris pactorum (**), I, fol. 242, et II, fol. 256, ediderunt Tafel et Thomas Conventum est et hoc, quod, si aliqua navis ho minum Venecie periclitabitur vel mercatorum ter Imperii; vel si navis hominum mei imperii pericli tabitur in partibus terrarum tue dominationis, res, que de ambabus partibus extracte fuerint de pericul", reddi debent hominibus qui de periculo exient. Urkunden zur alleren Handels- und Staatsgesch. d. Rep. Venedig. (Wien 1857) p. 203-207. (*) Supra jam Leonis Philosophi (tom. 107), Constantini Porphyrogeniti (tom. 113), Basilii Porphyrogeniti (ton. 117), Alexii Comneni (tom. 127). Manuelis Comnent, Alexit Comneni Il (tom. 153), Isaacil Angeli (tom. 135), tellas Constitutiones recudimus, eas nunc uno tenore exhibemus quas ediderunt eorum successores qui inde ab Our anno 1220 usque ad captam appo 1453 urbium reginam imperium Nicææ vel Constantinopoli, tenuerunt. nes collegit, edilas emendavit, ineditas adjecit v. C. Zachariæ a Liogenthal in suo Jure Græco-Ronano Liosi, anno 1857, apud T. O. Weigelium cum notis edito. (*) Ita appellatæ sunt collectiones documentorum ad rempublicam Venetam spectantium, quas dux Andreas Dandulas (1342-1354) conscribi curavit. De his videndi sunt Tafel et Thomas Der Doge Andreas und die von dem selben angelegten Urkundensammlungen, Munich 1835 4.
βασιλεῖ (πυνθάνομαι γάρ σε τὰ μέγιστα παρ' αὐτῷ δυνήσομαι σὲ ἰδεῖν, φίλον καὶ οὕτως ἴσθι πατρικὴν
ισχύειν), προθυμότερο; ἔσται ἐπὶ τὴν εὐεργεσίαν.
Χώρει δή. μεγαλοπρεπέστατε ἄνερ, ἐπὶ τῷ βοη
θῆσαι Γεωργίῳ· καὶ διὰ τὴν εἰς αὐτὸν εὐεργεσίαν
βεβαίωσον τὴν φήμην ἣν παρὰ πάντων, ὡς ἔφην,
ἐπ' εὐεργεσίᾳ καὶ ἐλευθεριότητι ἐκτήσω.
Εἰ δέ τι καὶ τὸ ἐμὸν ἰσχύει παρὰ σοὶ (εἰκὸς δὲ
Ισχύειν διὰ γῆρας, καὶ ἐπιστήμην ἣν μέ φασι πολ
λοὶ κεκτῆσθαι), βοήθει καὶ δι᾿ ἐμοῦ Γεωργίῳ. Βου
λοίμην γὰρ ἂν αὐτὸν τὰ μέγιστα εὐτυχεῖν, ἀγαθὸν
ἄνδρα ὄντα καὶ πολλὰ καὶ εἰπόντα καὶ δεδρακότα
ὑπὲρ ἐμοῦ.
καὶ πάντα ἔτοιμον σοῦ χάριν ποιεῖν. Πάντες γάρ,
ὅσοι τῆς ἑλληνικῆς ἀμυδρόν γοῦν ἐπαίουσι φωνῆς,
πάντες σοι χάριτας τὰς μεγίστας ἐφείλουσιν, ἀνδρὶ
φρονίμῳ ὄντι καὶ περὶ τὰς πολεμικὰς πράξεις κάλο
λιστα ἐξησκημένῳ, καὶ τιμῶντι δι' ἀρετὴν οὐ σαν
τὸν μόνον, ἀλλὰ καὶ τὸ δυστυχὲς τῶν ῾Ελλήνων για
νος. Πρόσθες δὴ τοῖς ἄλλοις σου καλοῖς καὶ τὴν εἰς
Γεώργιον τὸν φίλον δικαίαν εὐεργεσίαν, ἵνα δὴ μὴ
μόνον ἐν πολέμοις καὶ πολιτικαῖς πράξεσιν, ἀλλὰ καὶ
ἐν ταῖς εἰς τοὺς φίλους εὐεργεσίαις, κάλλιστος ἀν
δρῶν εἶναι δοκῇς.
Ταῦτα μὲν ὅτι οὕτω δράσεις, καὶ βοηθήσεις Γεωρ
γίῳ, εἰ οἶδα. Ἐμὲ δὲ εἰ μὲν ὄψει, φίλον πατρικὸν
εὖ οἶσθ᾽ ὅτι ὄψει· ἂν δέ τι διὰ γῆρας συμβῇ καὶ οὐ
Α, ἐν Λουδονίᾳ.
Καὶ ὁ Θεὸς ποιήσαι την μεγαλοπρέπειάν σου εύκ
δαίμονα.
Ἐν Λουδουνίᾳ Μουνυχιώνος τρίτῃ ἐσταμένου.
ΙΙ
κ
Data fuit epistola (Lugduni? Londini?) a. d. Martii mensis 4476.
1. Imp. Theodori Lascaris pactio cum Venetis et hominibus ejusdem sine dampno et sine mollestia
Theodorus in Christo Deo fidelis Imperator et
moderator Romenrum et semper augustus Commanus
Lascarus.
et sine aliqua inquietatione conservabantur. Et
isti Veneti cum omnibus rebus ipsorum in omni
subjectione terrarum mei Imperii per terram et
per mare debent esse liberi et sine commerkio t
sine aliqua alia dactione, et debent facere, quales
cunque merces eis placent, per totum Imperium
meum et sine aliqua inquisitiore.
Mercatores quidem terrarum Imperii mei in
Constantinopoli et in aliis terris tue dominationis,
euntes, stantes et reddeuntes, debent facere merces
ipsorum sine impedimento, salvo jure commerkii,
quod dare debent.
Convenio pacem puram firmamque et sine scan
dalo habere tecum, felicissimo et nobilissimo do
nino Ja. Teupulo, de mandato altissimi Ducis Ve
necie Potestate Venetorum in R [omania] et Despote
Imperii Romanie et quarte Partis et dimidie ejus
Imperii vice sui dominatore, a festo Assumptionis
supersancte Dei Genitricis et sempervirginis Marie
nuper venturo presentis mensis Augusti hujus cur
rentis septime indictionis anno a principio mundi
sex millesimo DCC vigesimo octavo, ut omnes Veneti
et homines Venecie euntes, stantes et reddeuntes rarum tue dominationis in partibus terrarum mei
in omnibus terris mei Imperii, et in omnibus di
versis aliis locis per terram et per mare, cum na vi
bus ipsorum et cum hominibus et rebus omnibus
infra astantibus eisdem navibus, ab Imperio meo
(a) Ex Libro albo fol. 47, et Libris pactorum (**), I,
fol. 242, et II, fol. 256, ediderunt Tafel et Thomas
Conventum est et hoc, quod, si aliqua navis ho
minum Venecie periclitabitur vel mercatorum ter
Imperii; vel si navis hominum mei imperii pericli
tabitur in partibus terrarum tue dominationis, res,
que de ambabus partibus extracte fuerint de pericul",
reddi debent hominibus qui de periculo exient.
Urkunden zur alleren Handels- und Staatsgesch. d.
Rep. Venedig. (Wien 1857) p. 203-207.
(*) Supra jam Leonis Philosophi (tom. 107), Constantini Porphyrogeniti (tom. 113), Basilii Porphyrogeniti (ton.
117), Alexii Comneni (tom. 127). Manuelis Comnent, Alexit Comneni Il (tom. 153), Isaacil Angeli (tom. 135),
tellas Constitutiones recudimus, eas nunc uno tenore exhibemus quas ediderunt eorum successores qui inde ab
Our
anno 1220 usque ad captam appo 1453 urbium reginam imperium Nicææ vel Constantinopoli, tenuerunt.
nes collegit, edilas emendavit, ineditas adjecit v. C. Zachariæ a Liogenthal in suo Jure Græco-Ronano Liosi,
anno 1857, apud T. O. Weigelium cum notis edito.
(*) Ita appellatæ sunt collectiones documentorum ad rempublicam Venetam spectantium, quas dux Andreas
Dandulas (1342-1354) conscribi curavit. De his videndi sunt Tafel et Thomas Der Doge Andreas und die von dem
selben angelegten Urkundensammlungen, Munich 1835 4.
col. 1021–1022page 2 of 56
PG 161:1021- • λώσση κ. γήσει καὶ ἐν μο ποικίλην οὕτω Θεοῦ σοφίαν ἀν . Οἱ οὐρανοὶ φησ γλώσση μή. . τὸ νοεμὸν εὔμουσόν τε. ὀφειλὴν εὐχαρ. εὐεργέτην ἂν . ἀποκεκρυμ. κόρον αὐτῷ ἡ. σει 7 και μὴ χανήσεται πολύφωνον ἁρμονίαν ἐν μουσικοῖς τε· λεωτάτῳ συστήματι καὶ τῇ διὰ πασῶν συμφωνία δοξολογήσει τὸν εὐεργέτην. "Αν δὲ καὶ εἰς τὴν βασι λείαν τῆς αὐτοκρατορίας περιωπὴν ἐπῆρται, τὸ βάρος τῆς ὀφειλῆς ὑπερταλαντεύει πᾶσαν κίνησιν καὶ δύναμιν νοῦ καὶ σοφίαν γλώττης καὶ εὐπορίαν. Καὶ οὕτως ὑπὲρ ἅπαντας καὶ οἱ βασιλεῖς τὴν δυνατὴν ἀμοιβὴν ὀφείλουσι τῷ Θεῷ. Ο καὶ ὁ θεῖος χρησμο δὸς Δαυΐδ ἐν πνεύματι παρυπέφαινεν καὶ απι Κύριε λέγων καὶ ἀσάτωσαν καὶ δι᾿ ἑαυτῶν οῦντες ἐφ' ἑαυτῶν · ἐκεχειρίαν μονάς ιδίας ἐν τοῖς μοναχοῖς περὶ καὶ τὰς ἐκείνων δὰς ὡς ἐκ μηχανής καὶ πολύφωνον ην τὴν ἁρμονίαν καὶ τῆς βασι λικῆς μεγαλειότητος ἀποτελέσαιεν ὡς ἐπάξιον, καὶ τοὺς ἀσκητὰς ἀνθ᾿ ἑαυτῶν ἁγίους παραστήσαιεν ὑμνητάς, λυθέντες δὲ καὶ τοῦ σώματος ὅπερ παθεῖν ἀνάγκη τὴν σύνθεσιν δοξολογήσαιεν ἐν τούτοις ἀθάνατα, καὶ οὕτω δοξολογοῦντες παρασκευάσαιεν καὶ τὸν μεγαλόδωρον πᾶσαν μεγαλοδωρίας ὑπερβαίνειν ὑπερβολὴν ἐν τῷ καιρῷ τῶν ἑκάστῳ προσοφειλομένων διανεμήσεων. Εἰ γοῦν οὕτω ταῦτα, πῶς καὶ ἡ βασιλεία μου ἐπὶ τῇ ἐκ καινῆς ἀνεγειρομένῃ παρ' αὐτῆς μονῇ τῇ κατὰ τὸ ὄρος τὰ Λέσβου διακειμένῃ καὶ τὴν τοῦ τόπου ἐπωνυμίαν ἐξιδιωσαμένῃ οὐ φρον τίσει τὰ εἰς ἀπαρτισμὸν καὶ σύστασιν ταύτης; α'. Ην μὲν γὰρ ὁ τόπος ηρεμίας χωρίον εἰς ἑαυτὸ τὸν σπουδαῖον καὶ φιλήσυχον ἐκκαλούμενον, καὶ ὡς ἔκ τινων συμβολῶν ἐναργῶς ἐδείκνυτο, καὶ τὸ θεῖον ἐκεῖτε διὰ ψαλμωδίας μοναχῶν ἐδοξολογεῖτο, ἕδραν ἑαυτῶν ποιησαμένων τὸν ἐλεύθερον ἀέρα καὶ τὸν ἀπολίτευτον καὶ ἀτριβὴ τοῖς πολλοῖς χῶρον. Καὶ ἀμυδρῶς ἐν τούτῳ καὶ ἴχνη τῆς ἀρχαίας εὐδαιμο. νίας ἦσαν ἐντετηγμένα· ἀνοικοδομὴ ναοῦ πρὸς εὐτεχνίαν ἐξησκημένη, ὑπὸ δὲ τοῦ χρόνου τὴν εὐπρέ ἀφαντωθέντα, ὡς μηδὲ ἐν μέρεσι τῶν ἐκεῖσέ ποτε οἰκοδομῶν αὐτοῦ ἐγκαταλείμματα περισώζεσθαι. 'Αλλ' ἡ βασιλεία μου, ἀγαπήσασα τὸν τόπον ὡς ἀρε τῆς σύμμαχον καὶ μοναχοῖς ἐπιτήδειον καὶ προσφορώτατον ἐνδιαίτημα, ἠθέλησεν ἀνακαινίσαι τε τὸν ναὸν, καὶ κελλία ἀξιολόγου μοναζόντων συστήματος ἀνεγείραι, καὶ τράπεζαν τῆς ἐν Χριστῷ τῶν μοναχῶν φιλότητος ἀνοικοδομῆσαι, καὶ τἆλλα ποιῆσαι, ὅσα πρὸς ὑπηρεσίαν ἀνελλιπή τῶν μοναχῶν συντελεῖ. Καὶ ἀπετελέσθησαν ἀπὸ τούτων τινὰ μέχρι δεῦ σαύνθαρα φλ. «... νον “΄. « φ' φ΄τὩ “1,.. γήσει καὶ ἐνμρ΄, ,.. . λώασση Χ. . . - - ποικίλην οὕτω Θεοῦ σοφίαν ἀν. . - - σεὶ ἢ καὶ μὴ χανήσεται πολύφωνον ἁρμονίαν ἐν. μουσικοῖς; τε. λεωτάτῳ συστήματι καὶ τῇ διὰ πασῶν συμφωνίᾳ δος ξολογήσει τὸν εὐεργέτην, "ἂν δὲ καὶ εἰς τὴν βασιλείαν τῆς αὐτοκρατορίας περιωπὴν ἐπῖρται, τὸ βάρος τῆς ὁφευλῆς ὑπερταλανταῦει πᾶσαν χἔνησιν καὶ δόναμιν νοῦ καὶ σοφίαν γλώττης καὶ εὐπορίαν, Καὶ οὕτως ὁπὲρ ἅπαντάς καὶ οἱ βὰσιλεῖ; τὴν δυνατὴν ἅμοιδῆν ὀφείλουσι ἐῷ Θεῷ, Ὃ καὶ ὁ. θεῖος χρησμῳδὸς Δαυϊδ ἐν πνεύματι παρυπέφαινεν . - «ὁ - ἐπ θεν ἐνον δ ὰ οἰύριε λέγων τῶν ν᾽ Φ φν κν εὖ νυ και ἀσάξωσαν ἐπ ὁ τὶ βὰν νιν ἔνε, καὶ δὲ ἑαυτῶν δ ων νιν νον ἀἄγεες δφ' ἑαυτῶν τ ὐφναν νυ τκν ἐμὴν, τεμεχειρίαν ΝΕ ΕΞ ΩΣ νιν ννν νο νον τοῖς μοναχοῖς περὶ εν τ αι ων ς καὶ τὰ; ἐχείνων νον ξεν χοῦν, ἀ Ὁ βὰς ὡς ἐκ μηχανῆς νον ιν νον ν ἰασὶ λον ον καὶ πολύφωνον εν κάλ ν τες ἣν τὴν ἁρμονίαν καὶ τῆς βασιλικῆς μὲγαλειότητος ἀποτελέσαίεν ὡς ἐπάξιον, καὶ τοὺς ἀσκητὰς ἀνθ᾽ ἑαυτῶν ἁγίους παραστήσαιεν ὑμνητὰς, λυϑέντες δὲ καὶ τοῦ σώματός ὅπερ παϑεῖν ἀνάγκη τὴν σύνθεσιν δοξολογήσαιεν ἐν τούτοις ἀθάνατα, χαὶ οὕτω δοξολογάῦντες ἀρασχευάσαιεν καὶ ᾿ τὸν μεγαλόδωρον πᾶσαν μεγαλοδωρίας ὑπερθαίνειν ὑπερδολὴν ἐν τῷ καϊρῷ τῶν ἑκάστῳ προσοφειλομέ“ νῶν διανεμήσεων, Εἰ γοῦν οὕτω ταῦτα, πῶς καὶ ἡ βασιλεία μου ἐπὶ τῇ ἐχ καινῆς ἀνεγειρομένῃ παρ' αὐτῆς μονῇ τῇ κατὰ τὸ ὕρος τὰ Λένδου διάκειμένῃ καὶ τὴν τοῦ τόπου ἐπωνυμίαν ἐξιδιισσα μένῃ αὐ φροντίσει τὰ εἰς ἀπαρτισμὸν καὶ σύστατιν ταύτης ;
α'. Ἣν μὲν γὰρ ὁ τόπος ἡρεμίας χωρίον εἰς ἑαυτὸ πὸν σπουδαῖον χαὶ φιλήσυχον ἐκκαλούμενον, χαὶ ὡς ἔκ τινων συμδολῶν ἐναργῶς ἐδείχγυτϑ, καὶ τὸ θεῖον ἐκεῖσε διὰ ψαλμῳδίας μοναχῶν ἐδοξολογεῖτο, ἕδραν ξαυτῶν ποιησαμένων τὸν ἐλεύθερον ἀέρα καὶ τὸν ἀπολίτευτον καὶ ἀτριδῇ τοῖς πολλοῖς χῶρον, Καὶ ἀμυδρῶς ἐν τούτῳ ταὶ ἴχνη τῆς ἀρχαίας εὐδαιμονίας ἦσαν ἐντετηγμένα “ ἀνοιχοδομὴ ναοῦ πρὸς εὑ-
) τεχνίαν ἐξησκημένη, ἀπὸ δὲ τοῦ χρόνου τὴν εὐπρέπειαν ἀποχρειωμένη (4) " καὶ τἄλλα δὲ. εἰς τοσηῦτον ἀφαντωθέντα, ὡς μηδὲ ἐν μέρεαι τῶν ἐκεῖσέ ποτε οἰκοδομῶν αὐτοῦ ἐγχαταλείμματα περισώξεσθαι. λΑλ' ἢ βασιλεία μον, ἀγαπήσασα τὸν τόπον ὡς ἀρε- «ἧς σύμμαχον χαὶ μηναχοῖς ἐπιτήδειον χαὶ προσφορώτατον ἐνδιαίτημα, ἠθέλησεν ἀνακαινίσαι τε τὸγ γαὺν, καὶ χελλία ἀξιολόγου μοναξόνεων συστήματος ἀνεγεῖραι, καὶ τράπεζαν τῆς ἐν Ἀρισεῷ τῶν μοναχῶν φιλότητος ἀνοικοδομῆσαι, καὶ τἄλλα ποέῆσαι, ὅσᾳ πρὸς ὑπηρεσίαν ἀνελλιπῆ τῶν μοναχῶν συντεχε; Καὶ ὀπετελέσθησαν ἀ πὸ τούτων τιγὰ μέχρι δεῦνEt si aliquis de parte mei Imperii vel de parte ▲ cato ǎpa yw mei Imperii vel tue dominationis, res defuncti debent dari secundum tenorem sui testament et per securitatem. Εt si siue testamento mortuus erit, et invenietur aliquis de genere vel de gente sua, debet recipere res defuncti pro parte defuncti. Et reddi hec res illis hominibus, quibus alia pars notificaverit, per scriptum et securitatem. Conventum est et hoc : pro rebus mercatorum, fecerit Imperium meum convenienter; que dominatati sunt vel periclitabuntur in hoc tempore, mermare yperperos vel manuelatos, aut stamena equalis forme alterius partis. nisi hoc fuerit de voluntate tue dominationis. Neque solidarios debet tollere Imperium meum parte tue dominationis, nisi et hoc fuerit de voluntate tue dominationis. Hec omnia superius declarata juravit Imperium meum proprio ore super sancta Dei evangelia et super honorabilem et vivificam crucem et super Et inde factum est presens chrusobolum verbum quo nostra potentia a Deo data subsignavit. Theo- Grecorum Comnanus Lascarus. II. Imp. Joannis Ducæ Valatzæ de monasterio ad montem Lembo prope Smyrnam restaurando (c). (A. 1228.) NOVELLE CONSTITUTIONES.
Et si aliquis de parte mei Imperii vel de parte ▲ cato ǎpa yw
mei Imperii vel tue dominationis, res defuncti
debent dari secundum tenorem sui testament et
per securitatem. Εt si siue testamento mortuus erit,
et invenietur aliquis de genere vel de gente sua,
debet recipere res defuncti pro parte defuncti. Et
reddi hec res illis hominibus, quibus alia pars no-
tificaverit, per scriptum et securitatem.
Conventum est et hoc : pro rebus mercatorum,
fecerit Imperium meum convenienter; que domina-
tati sunt vel periclitabuntur in hoc tempore, mer-
mare yperperos vel manuelatos, aut stamena equa-
lis forme alterius partis.
nisi hoc fuerit de voluntate tue dominationis. Ne-
que solidarios debet tollere Imperium meum
parte tue dominationis, nisi et hoc fuerit de volun-
tate tue dominationis.
Hec omnia superius declarata juravit Imperium
meum proprio ore super sancta Dei evangelia et
super honorabilem et vivificam crucem et super
Et inde factum est presens chrusobolum verbum
quo nostra potentia a Deo data subsignavit. Theo-
Grecorum Comnanus Lascarus.
II. Imp. Joannis Ducæ Valatzæ de monasterio ad
montem Lembo prope Smyrnam restaurando (c).
(A. 1228.)
-
•
λώσση κ.
γήσει καὶ ἐν μο
ποικίλην οὕτω Θεοῦ σοφίαν ἀν .
Οἱ οὐρανοὶ φησ
γλώσση μή.
.
τὸ νοεμὸν
εὔμουσόν τε.
ὀφειλὴν εὐχαρ.
εὐεργέτην ἂν .
ἀποκεκρυμ.
κόρον αὐτῷ ἡ.
σει 7 και
μὴ χανήσεται πολύφωνον ἁρμονίαν ἐν μουσικοῖς τε·
λεωτάτῳ συστήματι καὶ τῇ διὰ πασῶν συμφωνία δο
ξολογήσει τὸν εὐεργέτην. "Αν δὲ καὶ εἰς τὴν βασι
λείαν τῆς αὐτοκρατορίας περιωπὴν ἐπῆρται, τὸ βά-
ρος τῆς ὀφειλῆς ὑπερταλαντεύει πᾶσαν κίνησιν καὶ
δύναμιν νοῦ καὶ σοφίαν γλώττης καὶ εὐπορίαν. Καὶ
οὕτως ὑπὲρ ἅπαντας καὶ οἱ βασιλεῖς τὴν δυνατὴν
ἀμοιβὴν ὀφείλουσι τῷ Θεῷ. Ο καὶ ὁ θεῖος χρησμο
δὸς Δαυΐδ ἐν πνεύματι παρυπέφαινεν
καὶ
απι
Κύριε λέγων
καὶ ἀσάτωσαν
καὶ δι᾿ ἑαυτῶν
οῦντες ἐφ' ἑαυτῶν
· ἐκεχειρίαν
μονάς ιδίας
ἐν τοῖς μοναχοῖς περὶ
καὶ τὰς ἐκείνων
δὰς ὡς ἐκ μηχανής
καὶ πολύφωνον
ην τὴν ἁρμονίαν καὶ τῆς βασι
λικῆς μεγαλειότητος ἀποτελέσαιεν ὡς ἐπάξιον, καὶ
τοὺς ἀσκητὰς ἀνθ᾿ ἑαυτῶν ἁγίους παραστήσαιεν
ὑμνητάς, λυθέντες δὲ καὶ τοῦ σώματος ὅπερ παθεῖν
ἀνάγκη τὴν σύνθεσιν δοξολογήσαιεν ἐν τούτοις ἀθά-
νατα, καὶ οὕτω δοξολογοῦντες παρασκευάσαιεν καὶ
τὸν μεγαλόδωρον πᾶσαν μεγαλοδωρίας ὑπερβαίνειν
ὑπερβολὴν ἐν τῷ καιρῷ τῶν ἑκάστῳ προσοφειλομέ
νων διανεμήσεων. Εἰ γοῦν οὕτω ταῦτα, πῶς καὶ ἡ
βασιλεία μου ἐπὶ τῇ ἐκ καινῆς ἀνεγειρομένῃ παρ'
αὐτῆς μονῇ τῇ κατὰ τὸ ὄρος τὰ Λέσβου διακειμένῃ
καὶ τὴν τοῦ τόπου ἐπωνυμίαν ἐξιδιωσαμένῃ οὐ φρον
τίσει τὰ εἰς ἀπαρτισμὸν καὶ σύστασιν ταύτης;
α'. Ην μὲν γὰρ ὁ τόπος ηρεμίας χωρίον εἰς ἑαυτὸ
τὸν σπουδαῖον καὶ φιλήσυχον ἐκκαλούμενον, καὶ ὡς
ἔκ τινων συμβολῶν ἐναργῶς ἐδείκνυτο, καὶ τὸ θεῖον
ἐκεῖτε διὰ ψαλμωδίας μοναχῶν ἐδοξολογεῖτο, ἕδραν
ἑαυτῶν ποιησαμένων τὸν ἐλεύθερον ἀέρα καὶ τὸν
ἀπολίτευτον καὶ ἀτριβὴ τοῖς πολλοῖς χῶρον. Καὶ
ἀμυδρῶς ἐν τούτῳ καὶ ἴχνη τῆς ἀρχαίας εὐδαιμο.
νίας ἦσαν ἐντετηγμένα· ἀνοικοδομὴ ναοῦ πρὸς εὐ-
τεχνίαν ἐξησκημένη, ὑπὸ δὲ τοῦ χρόνου τὴν εὐπρέ
ἀφαντωθέντα, ὡς μηδὲ ἐν μέρεσι τῶν ἐκεῖσέ ποτε
οἰκοδομῶν αὐτοῦ ἐγκαταλείμματα περισώζεσθαι.
'Αλλ' ἡ βασιλεία μου, ἀγαπήσασα τὸν τόπον ὡς ἀρε
τῆς σύμμαχον καὶ μοναχοῖς ἐπιτήδειον καὶ προσφο
ρώτατον ἐνδιαίτημα, ἠθέλησεν ἀνακαινίσαι τε τὸν
ναὸν, καὶ κελλία ἀξιολόγου μοναζόντων συστήματος
ἀνεγείραι, καὶ τράπεζαν τῆς ἐν Χριστῷ τῶν μονα-
χῶν φιλότητος ἀνοικοδομῆσαι, καὶ τἆλλα ποιῆσαι,
ὅσα πρὸς ὑπηρεσίαν ἀνελλιπή τῶν μοναχῶν συντε
λεῖ. Καὶ ἀπετελέσθησαν ἀπὸ τούτων τινὰ μέχρι δεῦ
σαύνθαρα φλ. «... νον “΄. « φ' φ΄τὩ “1,..
γήσει καὶ ἐνμρ΄, ,.. . λώασση Χ. . . - -
ποικίλην οὕτω Θεοῦ σοφίαν ἀν. . - - σεὶ ἢ καὶ
μὴ χανήσεται πολύφωνον ἁρμονίαν ἐν. μουσικοῖς; τε.
λεωτάτῳ συστήματι καὶ τῇ διὰ πασῶν συμφωνίᾳ δος
ξολογήσει τὸν εὐεργέτην, "ἂν δὲ καὶ εἰς τὴν βασι-
λείαν τῆς αὐτοκρατορίας περιωπὴν ἐπῖρται, τὸ βά-
ρος τῆς ὁφευλῆς ὑπερταλανταῦει πᾶσαν χἔνησιν καὶ
δόναμιν νοῦ καὶ σοφίαν γλώττης καὶ εὐπορίαν, Καὶ
οὕτως ὁπὲρ ἅπαντάς καὶ οἱ βὰσιλεῖ; τὴν δυνατὴν
ἅμοιδῆν ὀφείλουσι ἐῷ Θεῷ, Ὃ καὶ ὁ. θεῖος χρησμῳ-
δὸς Δαυϊδ ἐν πνεύματι παρυπέφαινεν . - «ὁ -
ἐπ θεν ἐνον δ ὰ οἰύριε λέγων
τῶν ν᾽ Φ φν κν εὖ νυ και ἀσάξωσαν
ἐπ ὁ τὶ βὰν νιν ἔνε, καὶ δὲ ἑαυτῶν
δ ων νιν νον ἀἄγεες δφ' ἑαυτῶν
τ ὐφναν νυ τκν ἐμὴν, τεμεχειρίαν
ΝΕ ΕΞ ΩΣ
νιν ννν νο νον τοῖς μοναχοῖς περὶ
εν τ αι ων ς καὶ τὰ; ἐχείνων
νον ξεν χοῦν, ἀ Ὁ βὰς ὡς ἐκ μηχανῆς
νον ιν νον ν ἰασὶ λον ον καὶ πολύφωνον
εν κάλ ν τες ἣν τὴν ἁρμονίαν καὶ τῆς βασι-
λικῆς μὲγαλειότητος ἀποτελέσαίεν ὡς ἐπάξιον, καὶ
τοὺς ἀσκητὰς ἀνθ᾽ ἑαυτῶν ἁγίους παραστήσαιεν
ὑμνητὰς, λυϑέντες δὲ καὶ τοῦ σώματός ὅπερ παϑεῖν
ἀνάγκη τὴν σύνθεσιν δοξολογήσαιεν ἐν τούτοις ἀθά-
νατα, χαὶ οὕτω δοξολογάῦντες ἀρασχευάσαιεν καὶ
᾿ τὸν μεγαλόδωρον πᾶσαν μεγαλοδωρίας ὑπερθαίνειν
ὑπερδολὴν ἐν τῷ καϊρῷ τῶν ἑκάστῳ προσοφειλομέ“
νῶν διανεμήσεων, Εἰ γοῦν οὕτω ταῦτα, πῶς καὶ ἡ
βασιλεία μου ἐπὶ τῇ ἐχ καινῆς ἀνεγειρομένῃ παρ'
αὐτῆς μονῇ τῇ κατὰ τὸ ὕρος τὰ Λένδου διάκειμένῃ
καὶ τὴν τοῦ τόπου ἐπωνυμίαν ἐξιδιισσα μένῃ αὐ φρον-
τίσει τὰ εἰς ἀπαρτισμὸν καὶ σύστατιν ταύτης ;
α'. Ἣν μὲν γὰρ ὁ τόπος ἡρεμίας χωρίον εἰς ἑαυτὸ
πὸν σπουδαῖον χαὶ φιλήσυχον ἐκκαλούμενον, χαὶ ὡς
ἔκ τινων συμδολῶν ἐναργῶς ἐδείχγυτϑ, καὶ τὸ θεῖον
ἐκεῖσε διὰ ψαλμῳδίας μοναχῶν ἐδοξολογεῖτο, ἕδραν
ξαυτῶν ποιησαμένων τὸν ἐλεύθερον ἀέρα καὶ τὸν
ἀπολίτευτον καὶ ἀτριδῇ τοῖς πολλοῖς χῶρον, Καὶ
ἀμυδρῶς ἐν τούτῳ ταὶ ἴχνη τῆς ἀρχαίας εὐδαιμο-
νίας ἦσαν ἐντετηγμένα “ ἀνοιχοδομὴ ναοῦ πρὸς εὑ-
) τεχνίαν ἐξησκημένη, ἀπὸ δὲ τοῦ χρόνου τὴν εὐπρέ-
πειαν ἀποχρειωμένη (4) " καὶ τἄλλα δὲ. εἰς τοσηῦτον
ἀφαντωθέντα, ὡς μηδὲ ἐν μέρεαι τῶν ἐκεῖσέ ποτε
οἰκοδομῶν αὐτοῦ ἐγχαταλείμματα περισώξεσθαι.
λΑλ}' ἢ βασιλεία μον, ἀγαπήσασα τὸν τόπον ὡς ἀρε-
«ἧς σύμμαχον χαὶ μηναχοῖς ἐπιτήδειον χαὶ προσφο-
ρώτατον ἐνδιαίτημα, ἠθέλησεν ἀνακαινίσαι τε τὸγ
γαὺν, καὶ χελλία ἀξιολόγου μοναξόνεων συστήματος
ἀνεγεῖραι, καὶ τράπεζαν τῆς ἐν Ἀρισεῷ τῶν μονα-
χῶν φιλότητος ἀνοικοδομῆσαι, καὶ τἄλλα ποέῆσαι,
ὅσᾳ πρὸς ὑπηρεσίαν ἀνελλιπῆ τῶν μοναχῶν συντε-
χε; Καὶ ὀπετελέσθησαν ἀ πὸ τούτων τιγὰ μέχρι δεῦν
NOVELLE CONSTITUTIONES.
col. 1023–1024page 3 of 56
PG 161:1023και κονταράτων, ἀπαιτήσεως συνδοσιῶν, δόσεως προβάτων, ζευγοαμαξιῶν ἐξελάσεως· ἄνευ μόνων τῶν τῷ δημοσίῳ ἀνηκόντων δύο κεφαλαίων τῆς ἁγάπης καὶ τῆς σιτάρη;· καὶ πάσης άλλης όποιασδήτι νος ἐπηρείας, κἂν μὴ ῥητῶς αὕτη ἐξεφωνήθη ἐν τῷ παρόντι χρυσοβούλλῳ τῆς βασιλείας μου. Κατὰ γὰρ τὸ καθόλου τῆς ἐξκουτσείας κεφάλαιον ἡ βασιλεία μου εὐδοκεῖ ἐξκουστεύεσθαι πάντα τὰ τῇ τοιαύτῃ μονῇ διαφέροντα· ἀλλὰ δὴ καὶ τὸ ταύτης βιβάριον ἀπό τε βιβαροτάκτων, προσκυνητικίου, όψωνίου καὶ λοιπῶν ἑτέρων συνηθειῶν τῶν ἐτησίως ἀπὸ τῶν βιο βαρίων ἀπαιτουμένων. Διὰ γὰρ τοῦτο ἐγεγόνει καὶ ὁ παρών χρυσόβουλλος λόγος τῆς βασιλείας μου τῷ μέρει τῆς τοιαύτης μονῆς εἰς ἀσφάλειαν αἰωνίζουσαν, ἀπολυθεὶς κατὰ τὸν Αύγουστον μήνα τῆς α΄ Ινδ. τοῦ συλς ἔτους, ἐν ᾧ καὶ τὸ ἡμέτερον εὐσεβὲς καὶ θεοπρόβλητον ὑπεσημήνατο κράτος. ρε παρὰ τῆς βασιλείας μου, προσεκυρώθη δὲ αὐτῇ Α χρείας, ἐννομίου (e), αέρος, ἐξελάσεως πλωΐμων καὶ τὸ προάστειον ἡ βάρη ἤτοι τὰ μῆλα, σὺν τοῖς ἐν αὐτῷ προσκαθημένοις καὶ τοῖς ἀπὸ τούτων ἐκεῖθεν μεταπεσοῦσι καὶ ἐν τῇ Σμύρνῃ προσκαθίσασι τρισὶν αὐταδέλφοις τοῖς παισὶ τῆς μηλοῦς, ὥστε εἰς δου λείαν αὐτῶν καὶ συγκρότησιν ἔχειν τους μοναχούς, τοὺς ἐν τῷ τοιούτῳ προαστείῳ προσκαθημένους καὶ τοὺς ἐν τῇ Σμύρνῃ ὡς εἴρηται προσκαθημένους τρεῖς αὐταδέλφους, ἐφ' αἷς δουλείαις τῆς μονῆς τὴν τούτων ἔχουσι χρῆσιν καὶ τὴν ἐξ αὐτῶν εἴσοδον ἀποφέρεσθαι. Ἐστὶ δὲ ἐν τοῖς δικαίοις τῆς τοῦ τοιούτου προαστείου περιοχῆς εὐκτήριον ὁ ἅγιος Γεώργιος, δ καὶ εἰς μετόχιον ἀνῳκοδομήθη παρὰ τῶν μοναχῶν. Απεκτήσατο δὲ ἡ μονὴ καὶ ἕτερον μετόχιον ἐν τῇ Σμύρνη, τὸν ἅγιον Γεώργιον τὸν ἐξωκαστρίτην. Ωσαύτως καὶ τὸ ἐν τῇ λαγκάδι τοῦ κατὰ τὴν Σμύρνην θαλαττιαίου κόλπου τόπιον, ὅπερ ἀχρήσιμον ἔκειτο μέχρι τοῦ νῦν, ὅπερ ἄρχεται ἀπὸ τοῦ αὐλακίου τοῦ ἐπιλεγομένου τοῦ ᾿Ασάνη, καὶ ἀπέρχεται μέχρι καὶ τῆς λάμπης τοῦ κουρτίου, ἀπετέλεσαν οι μοναχοὶ τῆς αὐτῆς μονῆς διὰ κόπων καὶ ἐξόδων οὐκ ὀλίγων εἰς βιδάριον. ᾿Ανεκαίνισαν δὲ καὶ εἰς τὸ τόπον τὸ ἐπιλεγόμενον τὸ χωράφιον τῶν ἀββάδων δύο υδρομυλικά εργαστήρια, καὶ ἐν τῇ τοποθεσία του Καντζουριῶνος ἐλαϊκά τινα δένδρα. β'. Καὶ ἐπεὶ καὶ χρυσοβούλλου λόγου τῆς βασιλείας μου ἐδεήθησαν εἰς βεβαίαν τὴν κατοχὴν καὶ δεσποτείαν τῶν τοιούτων, τὴν δέησιν αὐτῶν προσηκαμένη ἡ βασιλεία μου τον παρόντα χρυσόβουλλον λόγον αὐτ τῆς ἐπιβράβευσε, δι' οὗ καὶ διορίζεται ἀπαρασπάστως καὶ ἀμετακινήτως καὶ κατὰ λόγον δεσποτείας ἐπέχειν τὴν μονὴν πάντα τὰ ἀνωτέρω δεδηλωμένα, ἤγουν τὸ προάστειον τὴν Βάρην μετὰ πάσης τῆς περιοχῆς αὐτοῦ καὶ διακρατήσεως καὶ τῶν ὅλων τούτου δικαίων καὶ προνομίων, τῶν ἐν αὐτῷ προσκαθημένων παροίκων, υπούργου και νομαδιαίας γῆς, καὶ πάντων τῶν ἀπὸ συνηθείας ἀνέκαθεν ἀπονενεμημένων τούτῳ τοῦ ἐν αὐτῷ μετοχίου τοῦ ἁγίου Γεωργίου. Ωσαύτως δεσποτικὸν δίκαιον ἔχειν τὴν αὐτὴν μονὴν ἡ βασιλεία μου παρακελεύεται ἐπὶ τῷ ἐπικτηθέντι παρ' αὐτῆς μετοχίῳ κατὰ Σμύρνην τῷ ἐπονομαζομένῳ ὁ ἅγιος Γεώργιος ὁ Εξωκαστρίτης· ἐπὶ τῷ ἀνωτέρω ῥητῶς ἀναγραφέντι βιβαρίῳ· ἐπὶ τοῖς δύο ὑδρομυλικοῖς ἐργαστηρίοις· ἐπὶ τοῖς ἐν τῷ καντζουριῶν ἐλαϊκοῖς δένδροις· καὶ ἐφ᾽ ἅπασι τοῖς ἐπικτηθεῖσιν ἢ καὶ ἐπικτηθησομένοις παρὰ τῆς αὐτῆς μονῆς. Καὶ ἐξκουσσεύειν ἡ βασιλεία μου εὐδοκεῖ διὰ τοῦ παρόντος χρυσοβούλλου λόγου αὐτῆς τὸ τοιοῦτον προάστειον, καὶ τοὺς ἐν αὐτῷ προσκαθημένους καὶ τοὺς ἀπὸ τούτων μεταπεσόντας καὶ προσκαθίσαντας ἐν τῇ Σμύρνῃ τρεῖς αὐταδέλφους τοὺς παῖδας τῆς· Μηλοῦς, ἀπὸ πάσης καὶ παντοίας ἐπηρείας, ἀγγα· ρείας, παραγγαρείας, ζημίας, ψωμοζημίας, καστροκτισίας, κατεργοκτισίας, κοπῆς καὶ καταβιβα· σμοῦ οιασδήτινος ξυλῆς, στυπαξούγγου, καννάβεως, ὑγροπίσσου, καύσεως καρδωνίων, μιτάτου καταθέσεως καὶ ἀπλήκτου, δουκικῆς καὶ κατεπανικῆς η Εἶχε τό· Ἰωάννης ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ πιστὸς βασιλεὺς καὶ αὐτοκράτωρ Ρωμαίων ὁ Δούκας, δε ἐρυθρῶν γραμμάτων τῆς βασιλικῆς καὶ θείας χει. ρός. • Χρυσόβουλλον τοῦ ἀοιδίμου βασιλέως τοῦ κοσμοπου θήτου κυροῦ Ἰωάννου Δούκα του Βατάτζη. Εσονται οἱ Λευΐται ἐμοὶ, τῷ ἱεροφάντη Μωσεί πάλαι χρηματίζει Θεός. Οὓς δὲ τῶν ἄλλων ἀποτεμών Θεὸς οἰκειότερον ἑαυτῷ προσαφοσιοῖ καὶ εἰς σκοπούς τοῦ ἰδίου κλήρου τούτους εγκαθιστά, πηλίκης καὶ τῆς ἐξ ἀνθρώπων αὐτοὺς τιμῆς ἀπολαύειν χρὴ καὶ γέρας ἔχειν ἐξαίρετον, μήτοι γε τὸν τῇδε διαζῶντας βίον, ἀλλὰ καὶ εἰς Θεὸν μετεσκηνωμένους καὶ τῶν καθ' ἡμᾶς ἀπαίροντας, δεῖγμα μὴ μόνον τὸν βίον τούτων εἶναι περιφανῆ, ἀλλὰ καὶ αὐτὴν τὴν προς Θεὸν ἐκδημίαν ἔνδοξον καὶ περίοπτον· τεκμήριον ἐναργέ; αὐτὸ τὸ ὑψηλὸν ὄρος, ἐν ᾧ Μωσῆς μετὰ τοῦ ἀρχιερέως εντέταλται τὴν ἀναδρομὴν ποιήσασθαι· Ανάβηθι γάρ, φησὶν, εἰς τὸ ὄρος, σὺ καὶ ᾿Ααρών ὁ ἀδελφός σου, καὶ ἔκδυσον παρὼν τὴν στολὴν αὐτοῦ, καὶ Ἀπρὼν ἀποθανών προστεθέτω ἐκεῖ· ἐπίσημοι γὰρ καὶ ἐφ᾽ ὕψους καὶ ἡ τοῦ Ἐλεάζαρ χρόσις καὶ ἡ τοῦ ᾿Απρὼν ἐκδημία. Οπόσην δὲ καὶ ἡ βασιλεία μου πρὸς τοὺς ἀρχιερεῖς τὴν μετ' αἰδοῦς εὐσχημοσύνην ἐνδείκνυται, καὶ ὅπως αὐτοῖς καὶ μετὰ πόση; προσφέρηται τῆς τιμῆς, οὐ μόνον οι δασιν οἱ τῇ βασιλείᾳ μου πλησιάζοντες, ἀλλὰ καὶ ὁ πολὺς λαὸς οὐκ ἠγνόησεν. ᾿Αλλὰ τῶν ἀρχιερατευσάντων ἔν τινι τῶν μητροπόλεων καὶ ἐπισκοπῶν ἐν σιωπῇ γεγονότων, ἣν ὁ φυσικὸς ἀποτελεῖ θάνατος, ἐπὰν ἡ ψυχὴ τὸ σῶμα λιποῦσα πρὸς τὸν οὐράνιον νυμφίον ἀναδράμη πτερυξαμένη, οἱ τὰς χρηματικές ἐνεργοῦντες δουλείας ἐν ταῖς χώραις τῆς βασιλείας μου ἐρήμην ἐφευρηκότες τοῦ ἀντιφερομένου τούτοις, ἐπιλαμβάνονται τῶν τηνικαῦτα ὑπολελειμμένων ταῖς ἐκκλησίαις καὶ παρασυλῶσιν αὐτά, προφάσεις ἐν(e) Quod pro pascuis solvitur. (f) Leunci. Jus Græco-Rom., I, p. 176. Vide infra num. 25, CPOLITANORUM IMPP.
και κονταράτων, ἀπαιτήσεως συνδοσιῶν, δόσεως
προβάτων, ζευγοαμαξιῶν ἐξελάσεως· ἄνευ μόνων
τῶν τῷ δημοσίῳ ἀνηκόντων δύο κεφαλαίων τῆς ἁγά-
πης καὶ τῆς σιτάρη;· καὶ πάσης άλλης όποιασδήτι
νος ἐπηρείας, κἂν μὴ ῥητῶς αὕτη ἐξεφωνήθη ἐν τῷ
παρόντι χρυσοβούλλῳ τῆς βασιλείας μου. Κατὰ γὰρ
τὸ καθόλου τῆς ἐξκουτσείας κεφάλαιον ἡ βασιλεία
μου εὐδοκεῖ ἐξκουστεύεσθαι πάντα τὰ τῇ τοιαύτῃ
μονῇ διαφέροντα· ἀλλὰ δὴ καὶ τὸ ταύτης βιβάριον
ἀπό τε βιβαροτάκτων, προσκυνητικίου, όψωνίου καὶ
λοιπῶν ἑτέρων συνηθειῶν τῶν ἐτησίως ἀπὸ τῶν βιο
βαρίων ἀπαιτουμένων. Διὰ γὰρ τοῦτο ἐγεγόνει καὶ ὁ
παρών χρυσόβουλλος λόγος τῆς βασιλείας μου τῷ
μέρει τῆς τοιαύτης μονῆς εἰς ἀσφάλειαν αἰωνίζου-
σαν, ἀπολυθεὶς κατὰ τὸν Αύγουστον μήνα τῆς α΄
Ινδ. τοῦ συλς ἔτους, ἐν ᾧ καὶ τὸ ἡμέτερον εὐσεβὲς
καὶ θεοπρόβλητον ὑπεσημήνατο κράτος.
ρε παρὰ τῆς βασιλείας μου, προσεκυρώθη δὲ αὐτῇ Α χρείας, ἐννομίου (e), αέρος, ἐξελάσεως πλωΐμων
καὶ τὸ προάστειον ἡ βάρη ἤτοι τὰ μῆλα, σὺν τοῖς ἐν
αὐτῷ προσκαθημένοις καὶ τοῖς ἀπὸ τούτων ἐκεῖθεν
μεταπεσοῦσι καὶ ἐν τῇ Σμύρνῃ προσκαθίσασι τρισὶν
αὐταδέλφοις τοῖς παισὶ τῆς μηλοῦς, ὥστε εἰς δου
λείαν αὐτῶν καὶ συγκρότησιν ἔχειν τους μοναχούς,
τοὺς ἐν τῷ τοιούτῳ προαστείῳ προσκαθημένους καὶ
τοὺς ἐν τῇ Σμύρνῃ ὡς εἴρηται προσκαθημένους
τρεῖς αὐταδέλφους, ἐφ' αἷς δουλείαις τῆς μονῆς τὴν
τούτων ἔχουσι χρῆσιν καὶ τὴν ἐξ αὐτῶν εἴσοδον ἀπο-
φέρεσθαι. Ἐστὶ δὲ ἐν τοῖς δικαίοις τῆς τοῦ τοιούτου
προαστείου περιοχῆς εὐκτήριον ὁ ἅγιος Γεώργιος, δ
καὶ εἰς μετόχιον ἀνῳκοδομήθη παρὰ τῶν μοναχῶν.
Απεκτήσατο δὲ ἡ μονὴ καὶ ἕτερον μετόχιον ἐν τῇ
Σμύρνη, τὸν ἅγιον Γεώργιον τὸν ἐξωκαστρίτην.
Ωσαύτως καὶ τὸ ἐν τῇ λαγκάδι τοῦ κατὰ τὴν Σμύρ-
νην θαλαττιαίου κόλπου τόπιον, ὅπερ ἀχρήσιμον
ἔκειτο μέχρι τοῦ νῦν, ὅπερ ἄρχεται ἀπὸ τοῦ αὐλα-
κίου τοῦ ἐπιλεγομένου τοῦ ᾿Ασάνη, καὶ ἀπέρχεται
μέχρι καὶ τῆς λάμπης τοῦ κουρτίου, ἀπετέλεσαν οι
μοναχοὶ τῆς αὐτῆς μονῆς διὰ κόπων καὶ ἐξόδων οὐκ
ὀλίγων εἰς βιδάριον. ᾿Ανεκαίνισαν δὲ καὶ εἰς τὸ τό-
πον τὸ ἐπιλεγόμενον τὸ χωράφιον τῶν ἀββάδων δύο
υδρομυλικά εργαστήρια, καὶ ἐν τῇ τοποθεσία του
Καντζουριῶνος ἐλαϊκά τινα δένδρα.
β'. Καὶ ἐπεὶ καὶ χρυσοβούλλου λόγου τῆς βασιλείας
μου ἐδεήθησαν εἰς βεβαίαν τὴν κατοχὴν καὶ δεσπο
τείαν τῶν τοιούτων, τὴν δέησιν αὐτῶν προσηκαμένη
ἡ βασιλεία μου τον παρόντα χρυσόβουλλον λόγον αὐτ
τῆς ἐπιβράβευσε, δι' οὗ καὶ διορίζεται ἀπαρασπά-
στως καὶ ἀμετακινήτως καὶ κατὰ λόγον δεσποτείας
ἐπέχειν τὴν μονὴν πάντα τὰ ἀνωτέρω δεδηλωμένα,
ἤγουν τὸ προάστειον τὴν Βάρην μετὰ πάσης τῆς
περιοχῆς αὐτοῦ καὶ διακρατήσεως καὶ τῶν ὅλων
τούτου δικαίων καὶ προνομίων, τῶν ἐν αὐτῷ προσ-
καθημένων παροίκων, υπούργου και νομαδιαίας
γῆς, καὶ πάντων τῶν ἀπὸ συνηθείας ἀνέκαθεν ἀπο-
νενεμημένων τούτῳ τοῦ ἐν αὐτῷ μετοχίου τοῦ ἁγίου
Γεωργίου. Ωσαύτως δεσποτικὸν δίκαιον ἔχειν τὴν
αὐτὴν μονὴν ἡ βασιλεία μου παρακελεύεται ἐπὶ τῷ
ἐπικτηθέντι παρ' αὐτῆς μετοχίῳ κατὰ Σμύρνην τῷ
ἐπονομαζομένῳ ὁ ἅγιος Γεώργιος ὁ Εξωκαστρίτης·
ἐπὶ τῷ ἀνωτέρω ῥητῶς ἀναγραφέντι βιβαρίῳ· ἐπὶ
τοῖς δύο ὑδρομυλικοῖς ἐργαστηρίοις· ἐπὶ τοῖς ἐν τῷ
καντζουριῶν ἐλαϊκοῖς δένδροις· καὶ ἐφ᾽ ἅπασι τοῖς ἐπι-
κτηθεῖσιν ἢ καὶ ἐπικτηθησομένοις παρὰ τῆς αὐτῆς
μονῆς. Καὶ ἐξκουσσεύειν ἡ βασιλεία μου εὐδοκεῖ διὰ
τοῦ παρόντος χρυσοβούλλου λόγου αὐτῆς τὸ τοιοῦτον
προάστειον, καὶ τοὺς ἐν αὐτῷ προσκαθημένους καὶ
τοὺς ἀπὸ τούτων μεταπεσόντας καὶ προσκαθίσαντας
ἐν τῇ Σμύρνῃ τρεῖς αὐταδέλφους τοὺς παῖδας τῆς·
Μηλοῦς, ἀπὸ πάσης καὶ παντοίας ἐπηρείας, ἀγγα·
ρείας, παραγγαρείας, ζημίας, ψωμοζημίας, κα-
στροκτισίας, κατεργοκτισίας, κοπῆς καὶ καταβιβα·
σμοῦ οιασδήτινος ξυλῆς, στυπαξούγγου, καννάβεως,
ὑγροπίσσου, καύσεως καρδωνίων, μιτάτου καταθέ
σεως καὶ ἀπλήκτου, δουκικῆς καὶ κατεπανικῆς
η
Εἶχε τό· Ἰωάννης ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ πιστὸς βα-
σιλεὺς καὶ αὐτοκράτωρ Ρωμαίων ὁ Δούκας, δε
ἐρυθρῶν γραμμάτων τῆς βασιλικῆς καὶ θείας χει.
ρός.
•
Χρυσόβουλλον τοῦ ἀοιδίμου βασιλέως τοῦ κοσμοπου
θήτου κυροῦ Ἰωάννου Δούκα του Βατάτζη.
Εσονται οἱ Λευΐται ἐμοὶ, τῷ ἱεροφάντη Μωσεί
πάλαι χρηματίζει Θεός. Οὓς δὲ τῶν ἄλλων ἀποτεμών
Θεὸς οἰκειότερον ἑαυτῷ προσαφοσιοῖ καὶ εἰς σκοπούς
τοῦ ἰδίου κλήρου τούτους εγκαθιστά, πηλίκης καὶ
τῆς ἐξ ἀνθρώπων αὐτοὺς τιμῆς ἀπολαύειν χρὴ καὶ
γέρας ἔχειν ἐξαίρετον, μήτοι γε τὸν τῇδε διαζῶντας
βίον, ἀλλὰ καὶ εἰς Θεὸν μετεσκηνωμένους καὶ τῶν
καθ' ἡμᾶς ἀπαίροντας, δεῖγμα μὴ μόνον τὸν βίον
τούτων εἶναι περιφανῆ, ἀλλὰ καὶ αὐτὴν τὴν προς
Θεὸν ἐκδημίαν ἔνδοξον καὶ περίοπτον· τεκμήριον
ἐναργέ; αὐτὸ τὸ ὑψηλὸν ὄρος, ἐν ᾧ Μωσῆς μετὰ τοῦ
ἀρχιερέως εντέταλται τὴν ἀναδρομὴν ποιήσασθαι·
Ανάβηθι γάρ, φησὶν, εἰς τὸ ὄρος, σὺ καὶ ᾿Ααρών
ὁ ἀδελφός σου, καὶ ἔκδυσον παρὼν τὴν στολὴν
αὐτοῦ, καὶ Ἀπρὼν ἀποθανών προστεθέτω ἐκεῖ·
ἐπίσημοι γὰρ καὶ ἐφ᾽ ὕψους καὶ ἡ τοῦ Ἐλεάζαρ χρό-
σις καὶ ἡ τοῦ ᾿Απρὼν ἐκδημία. Οπόσην δὲ καὶ ἡ
βασιλεία μου πρὸς τοὺς ἀρχιερεῖς τὴν μετ' αἰδοῦς
εὐσχημοσύνην ἐνδείκνυται, καὶ ὅπως αὐτοῖς καὶ
μετὰ πόση; προσφέρηται τῆς τιμῆς, οὐ μόνον οι
δασιν οἱ τῇ βασιλείᾳ μου πλησιάζοντες, ἀλλὰ καὶ ὁ
πολὺς λαὸς οὐκ ἠγνόησεν. ᾿Αλλὰ τῶν ἀρχιερατευ
σάντων ἔν τινι τῶν μητροπόλεων καὶ ἐπισκοπῶν ἐν
σιωπῇ γεγονότων, ἣν ὁ φυσικὸς ἀποτελεῖ θάνατος,
ἐπὰν ἡ ψυχὴ τὸ σῶμα λιποῦσα πρὸς τὸν οὐράνιον
νυμφίον ἀναδράμη πτερυξαμένη, οἱ τὰς χρηματικές
ἐνεργοῦντες δουλείας ἐν ταῖς χώραις τῆς βασιλείας
μου ἐρήμην ἐφευρηκότες τοῦ ἀντιφερομένου τούτοις,
ἐπιλαμβάνονται τῶν τηνικαῦτα ὑπολελειμμένων ταῖς
ἐκκλησίαις καὶ παρασυλῶσιν αὐτά, προφάσεις ἐν
(e) Quod pro pascuis solvitur.
(f) Leunci. Jus Græco-Rom., I, p. 176. Vide infra num. 25,
CPOLITANORUM IMPP.
col. 1025–1026page 4 of 56
PG 161:1025ἁμαρτίαις προφασιζόμενοι, ὅτι ὑπὲρ τῆς συλλογής αὐτὸ ποιοῦσι τῶν ἐκ κοινοῦ ἐράνων, ἀνηκόντων ταῖς κοσμικαῖς ἐξόδοις τε καὶ ὑπηρεσίαις. Καὶ τοιουτοτρόπως οὐ μόνον ἐπιτρίβεται ῥύπος τοῖς τετελευτηκόσιν, ἐφ' οἷς ἄντικρυς καὶ ὁ Ψαλμῳδὸς διὰ τῆς λύ ρας τοῦ Πνεύματος τὸν ἐπιτάφιον ὕμνον πλέκει θειό. τερον Τίμιος ἐναντίον Κυρίου ὁ θάνατος τῶν ὁσίων αὐτοῦ· ἀλλὰ καὶ τὰ θεῖα τεμένη στυγνάζειν οἱονεὶ δοκεῖ, περιῃρημένα καὶ περικεκομμένα τὴν ἐπικοσμοῦσαν αὐτὰ λαμπρότητα ἔκ τε φωταψίας καὶ ἑτέρας υπηρεσίας, ἢ πρὸς τὸ πάνυ ἐνδεὶς ἀντιπεριΐσταται τῆς δαπάνης εκλιπούσης, ἢν αἱ ἀφειδεῖς τῶν πρακτόρων σεσυλήκασι χεῖρες. Η γοῦν βασιλεία μου ἀθέμιτον εἶναι τοῦτο λογι ζομένη, διορίζεται διὰ τοῦ παρόντος χρυσοβούλλου λόγου αὐτῆς, ἐπὶν εἰς τινα τῶν μητροπολιτῶν καὶ τῶν ἐπισκόπων ἐπισυμβῇ θάνατος, μὴ πόδα παρα βάλλειν ὅλως τοὺς κατὰ καιρὸν δοῦκας οιουδήτινος θέματος ή τινα τῶν ὑπ' αὐτοὺς πρακτόρων ἐν τοῖς κελλίοις τῶν τετελευτηκότων ἀρχιερέων, μητροπολι τῶν δηλονότι καὶ ἐπισκόπων, καὶ τὸ οἱονδήτι ἐκεῖθεν ἀναλαμβάνεσθαι, ἢ τοὺς ἐκεῖσε προσκαθημένους τα καὶ παρευρεθέντας προσγενεῖς αὐτῶν ἢ τοὺς εἰς ὑπηρεσίαν αποτεταγμένους τοῖς ῥηθεῖσιν ἀρχιερεῦσε κατακρατεῖν καὶ ἔλκειν εἰς δόσιν νομισμάτων, καὶ τὸ οἰονδήτι ἀπὸ τούτων ἀναλαμβάνεσθαι. ἀποτραπήσεται καὶ πᾶς ἐκεῖθεν διασειστής τῇ ἐμφανείᾳ τοῦ παρόντος χρυσοβούλλου λόγου τῆς βασιλείας μου. Τὰ δὲ παρευρεθέντα ἐν τοῖς κελλίοις τῶν ἀρχιερέων, ἄν τε βιβλία ὦσιν, ἄν τε ζωαρκἢ εἴδη, ἄν τε ζῶα καὶ ἕτερά τινα χρειώδη, παρακελεύεται ἡ βασ λεία μου, παραλαμβάνειν αὐτὰ τὸν ἐφ' ἑκάστῃ ἐκ κλησίᾳ οἰκονόμον ἐνώπιον τοῦ κλήρου παντὸς, καὶ οἰκονομεῖν, ὥστε ἀνελλιπῶς καὶ θεοφιλῶς γίνεσθαι πᾶσαν τὴν ἐκκλησιαστικὴν οἰκονομίαν τε καὶ κατά στασιν, μέχρις ἂν ἕτερος ἐνδημήσῃ ἀρχιερεύς. Ἐπὶ τούτῳ γὰρ ὁ παρὼν χρυσόβουλλος λόγος τῆς βασιλείας μου ἐγεγόνει πάσαις ταῖς ἐν τῇ χώρᾳ ταύ τῇ μητροπόλεσι καὶ ἐπισκοπαῖς εἰς ἀσφάλειαν αἰωνίζουσαν, ἀπολυθείς κατὰ τὸν Δεκέμβριον μήνα τῆς β' ἐπινεμήσεως τοῦ σύλ' ἔτους, ἐν ᾧ τὸ ἡμέτερον εὐσεβὲς καὶ θεοπρόβλητον υπεσημήνατο κράτος. (Α.omnia, quae ipsis commissa fuerunt a predictis eorum dominis, Potestate, Capitaneo et toto Com muni Janum: venerunt ad imperium nostrum, Im perium nostrum recepit eosdem hilariter, honori fice, et locuti fuerunt cum Imperio nostro omnia capitula, quæ eis commissa fuerunt petenda, et pe tierunt ab ipso Imperio nostro effectum eorundem descendimus et nostrum Imperium condescendit ad prædicta capitula complenda, et juravit et pro misit dictis nuntiis et procuratoribus atque syndicis, recipientibus nomine et vice Communis Januæ ipsa capitula et praesens privilegium de aurea bulla lupe. rii nostri munitum, ad sancta Dei evangelia et hono rificam et vivificatricem crucem et omnes sanctos IV. Imp. Michaelis Palæologi aurea buliu pro Ge nuensibus. (f) 1281.) Michael in Cristo Deo fidelis Imperator Moderator Græcorum Ducas Angelus Com[n]enus Paleologus. Ex quo Guillelmus Vicecomes et Guarnerius Ju dex delegati fuerunt mandato dominorum suorum, videlicet Domini Martini de Facio Potestatis Januæ, D. Guillelmi Boucha Nigr. Capitanei Januæ, con sensu et communi consilio octo Nobilium et An tianorum populi et Communis Januæ, ad nostrum Imperium syndici, nuntii et procuratores, ad 10 quendum, petendum, tractandum, confirmandum, afrmandum et complendum cum Imperio nostro () Edidit Ducange in Recueil de diverses pièces pour l'hist. de Const., ed. Paris., p. 9 sqq. Aueam (prope Ephesus), Sinyram, Adramyt Imprimis, quod a presenti die inantea habebit Imperium nostrum et successores ejus amorem et pacem perpetuam cum Communi Januæ et Distri ctualibus ejus, et quod habebit guerram de cætero cum Communi Venetorum ét cum Venetis omnibus inimicis nostris, et quod non faciet pacem, cum ipso Communi, treugam nec concordiam sine con scientia et voluntate Communis Januæ. Et dictum Commune Januæ non faciet pacem, treugam 10 que concordiam cum ipso Communi Venetorum sine conscientia et voluntate nostri Imperii. Item, quod salvabit per se et homines sui Impe rii, quos habet et Dei misericordia adquisierit, in mari et terra, in portibus et insulis, quos et quas habet [en] de catero divina pictate adquisicrit, uni versos Juuenses el districtuales Januæ et eos, quί Januenses appellabuntur, in personis et rebus na fragos, dum tamen testificetur Potestati Januensi seu Capitulo vel Consulibus Januæ, qui tunc fue rint in partibus Romaniæ, eos cognitos Januenses vel districtus Januæ vel dictos Januenses. Item dedit et concessit dictis nuntiis et syndicis, recipientibus nomine et vice Communis Januæ et singulorum Januensium secundum libertatem, fran chisiam et immunitatem de cætero in perpetuum in mari et terra, in portibus et insulis nostris, quos et quas nunc habet [ et ] de cætero Dei misericor dia adquisierit; ita tamen, quod omrès Januenses et districtns Januensium et dicti Januenses gint franchi et liberi et immunes in toto prædicto limpe rio meo ab omni commercio, dacita, exactione, in trando Imperium meum et exeumdo, stando et eundo de terra in terram, per mare et per terram, cum mercibus et sine mercibus illuc delatis vel ill e emptis, cumn alio deferendis, personaliter vel realiter. Item dedit et concessit in terris infrascriptis et qualibet earum ad liberum proprietatis jus et do minii, in Anea, Simirris, in Landimuti, et Dei mi sericordia in Constantinopoli, et in partibus Saro nichi, apud Corsandrun, (g) et infrascriptis insulis et qualibet earum, scilicet in Metelli, in Scio, et Dei misericordia in Creti, in Negroponte, logiam, tium, et præter Constantinopolin_Thessalonica… et Cassandriam tric indicari notat Zach. a Ling.
ἁμαρτίαις προφασιζόμενοι, ὅτι
ὑπὲρ τῆς συλλογής
αὐτὸ ποιοῦσι τῶν ἐκ κοινοῦ ἐράνων, ἀνηκόντων ταῖς
κοσμικαῖς ἐξόδοις τε καὶ ὑπηρεσίαις. Καὶ τοιουτο
τρόπως οὐ μόνον ἐπιτρίβεται ῥύπος τοῖς τετελευτη
κόσιν, ἐφ' οἷς ἄντικρυς καὶ ὁ Ψαλμῳδὸς διὰ τῆς λύ
ρας τοῦ Πνεύματος τὸν ἐπιτάφιον ὕμνον πλέκει θειό.
τερον Τίμιος ἐναντίον Κυρίου ὁ θάνατος τῶν
ὁσίων αὐτοῦ· ἀλλὰ καὶ τὰ θεῖα τεμένη στυγνάζειν
οἱονεὶ δοκεῖ, περιῃρημένα καὶ περικεκομμένα τὴν
ἐπικοσμοῦσαν αὐτὰ λαμπρότητα ἔκ τε φωταψίας καὶ
ἑτέρας υπηρεσίας, ἢ πρὸς τὸ πάνυ ἐνδεὶς ἀντιπε
ριίσταται τῆς δαπάνης εκλιπούσης, ἢν αἱ ἀφειδεῖς
τῶν πρακτόρων σεσυλήκασι χεῖρες.
Η γοῦν βασιλεία μου ἀθέμιτον εἶναι τοῦτο λογι
ζομένη, διορίζεται διὰ τοῦ παρόντος χρυσοβούλλου
λόγου αὐτῆς, ἐπὶν εἰς τινα τῶν μητροπολιτῶν καὶ
τῶν ἐπισκόπων ἐπισυμβῇ θάνατος, μὴ πόδα παρα
βάλλειν ὅλως τοὺς κατὰ καιρὸν δοῦκας οιουδήτινος
θέματος ή τινα τῶν ὑπ' αὐτοὺς πρακτόρων ἐν τοῖς
κελλίοις τῶν τετελευτηκότων ἀρχιερέων, μητροπολι
τῶν δηλονότι καὶ ἐπισκόπων, καὶ τὸ οἱονδήτι ἐκεῖθεν
ἀναλαμβάνεσθαι, ἢ τοὺς ἐκεῖσε προσκαθημένους τα
καὶ παρευρεθέντας προσγενεῖς αὐτῶν ἢ τοὺς εἰς
ὑπηρεσίαν αποτεταγμένους τοῖς ῥηθεῖσιν ἀρχιερεῦσε
κατακρατεῖν καὶ ἔλκειν εἰς δόσιν νομισμάτων, καὶ
τὸ οἰονδήτι ἀπὸ τούτων ἀναλαμβάνεσθαι. Αποτρα
πήσεται καὶ πᾶς ἐκεῖθεν διασειστής τῇ ἐμφανείᾳ τοῦ
παρόντος χρυσοβούλλου λόγου τῆς βασιλείας μου.
Τὰ δὲ παρευρεθέντα ἐν τοῖς κελλίοις τῶν ἀρχιε
ρέων, ἄν τε βιβλία ὦσιν, ἄν τε ζωαρκἢ εἴδη, ἄν τε
ζῶα καὶ ἕτερά τινα χρειώδη, παρακελεύεται ἡ βασ
λεία μου, παραλαμβάνειν αὐτὰ τὸν ἐφ' ἑκάστῃ ἐκ
κλησίᾳ οἰκονόμον ἐνώπιον τοῦ κλήρου παντὸς, καὶ
οἰκονομεῖν, ὥστε ἀνελλιπῶς καὶ θεοφιλῶς γίνεσθαι
πᾶσαν τὴν ἐκκλησιαστικὴν οἰκονομίαν τε καὶ κατά
στασιν, μέχρις ἂν ἕτερος ἐνδημήσῃ ἀρχιερεύς.
Ἐπὶ τούτῳ γὰρ ὁ παρὼν χρυσόβουλλος λόγος τῆς
βασιλείας μου ἐγεγόνει πάσαις ταῖς ἐν τῇ χώρᾳ ταύ
τῇ μητροπόλεσι καὶ ἐπισκοπαῖς εἰς ἀσφάλειαν αἰω
νίζουσαν, ἀπολυθείς κατὰ τὸν Δεκέμβριον μήνα τῆς
β' ἐπινεμήσεως τοῦ σύλ' ἔτους, ἐν ᾧ τὸ ἡμέτερον
εὐσεβὲς καὶ θεοπρόβλητον υπεσημήνατο κράτος.
(Α.
omnia, quae ipsis commissa fuerunt a predictis
eorum dominis, Potestate, Capitaneo et toto Com
muni Janum: venerunt ad imperium nostrum, Im
perium nostrum recepit eosdem hilariter, honori
fice, et locuti fuerunt cum Imperio nostro omnia
capitula, quæ eis commissa fuerunt petenda, et pe
tierunt ab ipso Imperio nostro effectum eorundem
descendimus et nostrum Imperium condescendit
ad prædicta capitula complenda, et juravit et pro
misit dictis nuntiis et procuratoribus atque syndicis,
recipientibus nomine et vice Communis Januæ ipsa
capitula et praesens privilegium de aurea bulla lupe.
rii nostri munitum, ad sancta Dei evangelia et hono
rificam et vivificatricem crucem et omnes sanctos
IV. Imp. Michaelis Palæologi aurea buliu pro Ge
nuensibus. (f) 1281.)
Michael in Cristo Deo fidelis Imperator Moderator
Græcorum Ducas Angelus Com[n]enus Paleologus.
Ex quo Guillelmus Vicecomes et Guarnerius Ju
dex delegati fuerunt mandato dominorum suorum,
videlicet Domini Martini de Facio Potestatis Januæ,
D. Guillelmi Boucha Nigr. Capitanei Januæ, con
sensu et communi consilio octo Nobilium et An
tianorum populi et Communis Januæ, ad nostrum
Imperium syndici, nuntii et procuratores, ad 10
quendum, petendum, tractandum, confirmandum,
afrmandum et complendum cum Imperio nostro
() Edidit Ducange in Recueil de diverses pièces
pour l'hist. de Const., ed. Paris., p. 9 sqq.
Aueam (prope Ephesus), Sinyram, Adramyt
Imprimis, quod a presenti die inantea habebit
Imperium nostrum et successores ejus amorem et
pacem perpetuam cum Communi Januæ et Distri
ctualibus ejus, et quod habebit guerram de cætero
cum Communi Venetorum ét cum Venetis omnibus
inimicis nostris, et quod non faciet pacem, cum
ipso Communi, treugam nec concordiam sine con
scientia et voluntate Communis Januæ. Et dictum
Commune Januæ non faciet pacem, treugam 10
que concordiam cum ipso Communi Venetorum
sine conscientia et voluntate nostri Imperii.
Item, quod salvabit per se et homines sui Impe
rii, quos habet et Dei misericordia adquisierit, in
mari et terra, in portibus et insulis, quos et quas
habet [en] de catero divina pictate adquisicrit, uni
versos Juuenses el districtuales Januæ et eos, quί
Januenses appellabuntur, in personis et rebus na
fragos, dum tamen testificetur Potestati Januensi
seu Capitulo vel Consulibus Januæ, qui tunc fue
rint in partibus Romaniæ, eos cognitos Januenses
vel districtus Januæ vel dictos Januenses.
Item dedit et concessit dictis nuntiis et syndicis,
recipientibus nomine et vice Communis Januæ et
singulorum Januensium secundum libertatem, fran
chisiam et immunitatem de cætero in perpetuum
in mari et terra, in portibus et insulis nostris, quos
et quas nunc habet [ et ] de cætero Dei misericor
dia adquisierit; ita tamen, quod omrès Januenses
et districtns Januensium et dicti Januenses gint
franchi et liberi et immunes in toto prædicto limpe
rio meo ab omni commercio, dacita, exactione, in
trando Imperium meum et exeumdo, stando et
eundo de terra in terram, per mare et per terram,
cum mercibus et sine mercibus illuc delatis vel ill e
emptis, cumn alio deferendis, personaliter vel realiter.
Item dedit et concessit in terris infrascriptis et
qualibet earum ad liberum proprietatis jus et do
minii, in Anea, Simirris, in Landimuti, et Dei mi
sericordia in Constantinopoli, et in partibus Saro
nichi, apud Corsandrun, (g) et infrascriptis insulis
et qualibet earum, scilicet in Metelli, in Scio, et
Dei misericordia in Creti, in Negroponte, logiam,
tium, et præter Constantinopolin_Thessalonica…
et Cassandriam tric indicari notat Zach. a Ling.
col. 1027–1028page 5 of 56
.
palatium, ecclesiam, balneum, furnum et jardinum, ▲ intra ipsam ecclesiam, et cimiterio ipsius, atque
et domos sufficientes ad stallos mercatorum, qui
ibidem venerint causa negotiandi : ita tamen, quod
ex'ipsis aliqua pensio peti non debet nec exigi, et
in prædictis terris et insulis habere debent et pos-
sint Januenses et in qualibet earum ad eorum velle
consules, curiam et jurisdictionem merain et mix-
tam in civilibus et criminalibus omnibus super
omnibus Januensibus et de districtu Januæ [et]
qui dicuntur Januenses. Et si quæstio erit, utrum
aliquis erit Januensis vel de districtu vel appella-
tur, credetur et stetur assertioni consulum Januen-
sium, qui tunc temporis fuerint. Promisit autem
et convenit, quod non recipiet aliquem Januensem
nec de districtu in vasallum hominem seu fidelem,
quia semper sit sub curia et jurisdictione consulum B
Januensium, et sub ipsis respondere teneatur tan-
quanı civis et habitator Januensis.
Item promisit et convenit, quod non impedict
vel impediri faciet nec permittet in toto nostro Im-
perio, quod habet et Dei misericordia adquisierit,
aliquem Januensem vel de districtu vel dictum Ja-
mueusem pro facto vel delicto alterius occasione
aliqua in personis vel rebus, sed pœna suos teneal
auctores, ita quod cæteri nullum damnum vel læ-
sionem patiantur pro delicto alterius, debito vel
rapina. Et si quis erit accusatus vel inculpatus vel
réquisitus de aliquo debito, rapina vel delicto ali-
cujus, cognoseatur de his sub curia et jurisdictione
consulum Januensium. Et si aliquis de terra nostri
Imperii, vel aliquis qui non sit de nostro Imperio C
nee sit Januensis, offenderit aliquem prædictorum
Januensium vel erit-debitor de aliqua quantitate,
kmperium nostrum procedat et faciet justitiam sum-
mariam 'et expeditam.
Item, quod non permittet de cætero in tota sua
terra vel in insuhs nostri Imperij, quas habet et
Dei misericordia adquisierit, aliquam armatam
fieri, quod armata sit et esse debent contra coin-
mune Januæ vel Januenses et districtus : non re-
eeptabit neque receptari permittet aliquam arma-
tam contra Januenses in toto dicto Imperio, neque
concedet inimicis communis Januēnsium mercatum
aliquod, exceptis Pisauis, qui sunt fideles nostri
Imperii; et omnes piratas contra commune Januen-
sium de toto nostro Imperio expellet, et persequc-
tur eos atque punlet secundum justitiam offensores.
Item promisit, convenit et confirmavit jura, ra -
tiones (h) et privilegium jurium et ædificiorum, dj-
vina misericordia favente, quod commune Janua
seu aliquis pro communi consuevit habere in urbe
magna Constantinopoli. Et si Dominus omnipotens
concesserit Imperio nostro recuperare et capere
dictam civitatem, tunc dabit in civitate prædicta
palatium communi Januæ, stallum, possessiones,
et in terris et gratiam faciet dicto communi, vide ·
licet quod dabit dicto communi ecclesiam S. Mariæ
quam modo tenent Venetici, cum logiis, quæ sunt
(h) Nempe 16yous, sc.xpusoboukhov. ZACH.
solum castri Venetorum, quod est in ipsa civitate,
si dictum commune instantem et efficacem ad dictam
civitatem capiendam succursum miserit galearum.
Item dedit et concessit jure proprietatis et do-
minii cum plena jurisdictione inera et mixta civi
tatem sive locum Simirri et ejus portum cunt sa-
pradictis possessionibus et districtu et habitatori-
bus, introitu exituque maris et terræ liberam et
expeditam, perpetuo possidendam: videlicet totum
illud, quod pertinet imperatoriæ Majestati, salvis
juribus episcopatus et ecclesiarum ipsius civitatis,
et eorum militum qui sunt privilegiati in ipsa civi-
tate inhabitare ab Imperio nostro in ordine militiæ,
quæ cunctis est utilis ad usum mercationum, et
habet bonum portum et est affluens bonis omnibus.
Promisit iterum et convenit dare annuatim com-
muni Januæ pro solemniis yperperos (h) quingen-
tos et duo pallia deaurata, et archiepiscopatui Ja-
nuensium yperperos LX et pallium unum deaara -
tum, ut memoratur in privilegio felicis memorie
Domini Manuelis Imperatoris quondam Græcorum.
Item promisit et convenit, quod non faciet de
cætero communi Januæ dəvetnm aliquod in toto
dicto Imperio, quod habet et Dei misericordia ad-
quisierit, de aliquibus mercationibus, victualibus
atque grano, sed ipsis mercationes, victualia et
granum permittet contrahere de toto jam antedicto
Imperio omnibus et singulis Januensibus, et deferre
libere et expedite, sine aliquo impedimento dacitæ,
commercii sive exactionis.
Item promisit et convenit, quod non detinebit
nec detineri faciet nec permittet aliquam navim
neque lignum alicujus Januensis aliqua occasione,
nec aliquem Januensem in personis et rebus, sed
ipsos et ipsas semper exire permittet de toto Im-
perio personaliter et realiter, nisi inculpatus foret
de aliquo debito, furto vel rapina, de quibus sub
curia Januensium debeat judicari.
Item promisit et convenit, quod non imponet
aut exiget nec exigí faciet ab aliqua persona ali-
quod novum commercium, dacitam seu exactionem
in toto Imperio prædicto, quod habet vel adquisic-
rit Dei misericordia, de illis mercationibus, quas
emit a Januensibus nec ipsis vendiderit nec qui
dicuntur Januenses, nisi ut hinc retro tempore foe-
licis memoriæ domini Imperatoris Kaloivanuis
agnati nostri solitum fuerit exigi et haberi de civi-
libus mercationibus.
Promisit iterum et convenit, quod non permitțet
de cætero negotiari inter Majus mare aliquem La-
tinum, nisi Januensem et Pisanum et eos, qui def-
fenderunt portum seu res Vestiarii, quibus Januen -
sibus devetum non faciet eundi inter Majus mare
et redeundi cum mercibus, vel sine mercibus, sed
libere possint ire et redeundi (i) ab omni commer-
cio et redire.
Promisit insuper et convenit, firmatis et ratili-
(i) Legendum immunes, vel et expedite."
•
CPOLITANORUM IMPP.
col. 1029–1030page 6 of 56
10:0
et quod dictum Commune, Potestas et Capitaneus
non possint ipsos detinere.
catis per sacramentum iis, quæ continentur in præ- A possint venire cuin galeis, armis, navibus et equis,
senti privilegio, per Potestatem Januæ, Capitaneum
Januæ et octo Nobiles et Antianos et totum Com-
mune et Consiliares Januæ versus Imperium no-
strum, quod liberabit et absolvet a carceribus et
vinculis omnes Januenses et de districtu Januæ et
qui dicuntur Januenses, qui sunt in carceribus
nostri Imperii, et ipsos redire et recedere permit-
tet. Præterea omnia et singula, ut continentur su-
perius, promisit et convenit Imperium nostrum,
et juramento confirmavit per se et successores præ-
dictis syndicis et nuntiis et procuratoribus, reci-
pientibus nomine et vice Communis Januæ et sin-
gulorum Januensium,
Ex quo ergo prædictas petitiones prædictorum
nuntiorum recepit et adimplevit Imperium nostrum
et per juramentum confirmavit, juraverunt namque
prædicti nuntii, videlicet Guillelmus Vicecomes ct
Gualterius Judex ad sancta Dei evangelia et hono-
rabilem et veram crucem et omnes sanctos, et re-
ceperunt super animas suas et dominorum suorum,
Potestatis, Capitanei, Antianorum, octo Nobilium
et Communis, omnes petitiones Imperii nostri sub-
scriptas, et jurare debeant multotiens, videlicet
Potestas, Capitaneus, Antiani, octo Nobiles et Coin-
mune Januæ, ut adimpleant ista, et per jurameu-
lum confirment et ratificent infrascripta :
Inprimis quod Commune Januæ habebit de cœ-
tero pacem el amorem perpetuum cum Imperio no-
stro ac successoribus ejus, et non faciet pacem,
treugam nec concordiam cum communibus inimi- C
cis nostræ communice Venetis sine scientia et VO-
luntate nostri Imperii, sicut Imperium nostrum te-
netur non facere treugam, pacem neque concordiam
cum communibus inimicis nostris Venetis sine vo-
luntate et conscientia dicti Communis Januensium.
Item quod salvabunt, custodient et defendent in
Janua et districtu Januæ, quem habent et de c8-
tero adquisierint, omnes nuntios et fideles homines
nostri Imperii.
Item quod omnes mercationes et omnes et sin-
· guli, qui sunt de terra nostri Imperii, possint ire
Januain et facere mercantiam, et totum districtum
ejus, quem habet et de cætero adquisierit, et ex-
trabere de Janua et districtu ejus de omnibus mer-
cationibus et armis et equis libere sine aliqua da-
cita vel commercio, et quod sint liberi et franchi
in Janua et districtu ejus, quem habet et adqui-
sierit, eundo et redeundo, et quod custodiri debeant
sani et naufragi.
Item quod non permittent aliquam aru.atam fieri
in Janua vel districtu ejus habito vel habendo per
aliquos inimicos Imperii nostri et per aliquos alios
contra dictum Imperium vel gentes seu insulas
Imperii nostri.
Item quod omnes Januenses et de districtu Januæ,
qui voluerint venire in servitium nostri Imperii,
'
Item quod omnes Januenses et de districtu et
qui pro Januensibus se appellabunt, qui fuerint in
Imperio nostro, et adjuvabunt ad defendendum et
defendent terram nostri Imperii et homines bona
fide : non tamen possint propterea detineri perso-
naliter vel realiter, quin semper ad eorum volun-
tatem de nostro Imperio exire possint et recedere
personaliter et realiter.
Item quod si aliqua navis mercatorum Januen -
sium fuerit in Imperio nostro, et tunc acciderit
quod (j) stolus Pisanorum vet Venetorum vel alic-
rum, qui habent guerram cum Imperio nostro, et
Capitaneus seu Ducas vel Castellanus loci, ubi
jam dicta navis esset, requireret de hominibus na-
vis prædictæ pro muniendo castrum, et pepigeri
cum ipsis Januensibus per tantum tempus, quan -
tum pactum fecerit dando ipsis solidos, videli-
cet decem dierum vel viginti vel unius mensis
ve! plus vel minus, quod dicti Januenses, qui
pepigerint, teneantur debitum debito castrum i!-
lud defendere et salvare sicut castrum proprium
Januensium, et non facere aliquam malitiam dicti
castri seu traditionem dicti castri ; teneatur Com-
mune Januæ, Capitaneus et Potestas contra ipsos
correctionem et vindictam facere, sicut si essent
in simili causa traditores Communis Januensium.
Item quod nuntii Imperii nostri semper ad eo-
rum voluntatem possint extrahere de civitate Januæ
et districtu habito et habendo libere sine aliquo
commercio arma et equos.
Item cum necesse habuerit galearum Imperium
nostrum et eas petere voluerit pro serviendo In-
perio nostro, Commune Januæ, Capitaneus et Po-
testas ab una galea usque in quinquaginta (k).
cum expensis Imperii nostri, sicut apparet et scri-
ptum est de expensis in isto privilegio sacrament-
[at] o videlicet quod homines uniuscujusque ga-
feæ quolibet mense habeaut pro victualibus Cant.
XC de panis biscotti, quæ sunt ad pondus librarum
Romaniæ libræ XIVMCCCC, item carnes salitas
Cant. Vl Janu., quæ sunt libr. DCCCCLX Romanæ,
item caseum lib. M Romaniæ, item, vinum ad mi-
trum Nisi CCXL. Item quod homines dictarum ga-
learum debent habere solidos Imperii nostri pro
quolibet mense et pro quolibet homine, sicut hie
continetur: videlicet Comites uniuscujusque galea
yperpera VI et dimidium; IV nautileni uniuscu -
jusque galea yperp. XIII, videlicet quilibet naucle.
rius yperp. III et kar. VI; supersal entes uniuscu-
jusque galeæ yperp. C, videlicet pro quo ibet yperp.
11, et dimidium; panetarius uniuscujus que gale.e
yperp. I et kar. XVIII; vogherii CVII uniuscujus-
que galeæ yperp. CLXXXIX, videlicet pro quoli-
bet 1 et kar. XVIII. Prædictos namque solidos et
(j) Quod delendum esse videtur, nisi verbum advencrit vel ejusmodi quid exciderit.
(k) Supple, instruere teneantur,
NOVELLE CONSTITUTIONES.
col. 1031–1032page 7 of 56
PG 161:1031Ἐπεὶ ὁ εὐγενέστατος διὺξ Βενετίας καὶ ἐξουσιαστὴς Κορβατίας Δαλματίας καὶ τῶν ὑπὸ τὴν ἔξου σίαν αὐτοῦ λοιπῶν χωρῶν τε καὶ νησίων κυρις Ῥα νέριος Ντζένος μετὰ καὶ τῆς μικρᾶς καὶ μεγάλης βουλῆς τοῦ κουμουνίου αὐτῶν καὶ συναινέσεως καὶ γνώμης τοῦ τοιούτου κουμουνίου παντὸς τῆς Βε:ε τίας ἐκλεξάμενος ἀποκρισιαρίους τοὺς δύο εὐγενείς ἄνδρας και πρωτοσυμβούλους, τόν τε σύρ Ἰάκωβεν Δελφίνον καὶ τὸν σύρ Ἰάκωβον Κανταρίνον, ἀπέστειλεν εἰς τὴν βασιλείαν μου, ὥστε συντυχεῖν καὶ τρακταΐσαι περὶ ἀγάπης, καὶ πληρῶσαι τούτους ταύτην μετὰ τῆς βασιλείας μου ὡς πληρεστάτους ἀποκρισιαρίους καὶ ἔχοντας τὴν ἐξουσίαν καὶ τὸ θέλημα ἅπαν τοῦ εὐγενεστάτου δουκός Βενετίας καὶ τοῦ κουμουνίου αὐτῶν ἀνατεθειμένον εἰς αὐτοὺς, καὶ τὸ παρ' αὐτῶν γεγονὸς καὶ ἀφιερωθεν μετὰ τῆς βασιλείας μου στερηθῆναι καὶ βεβαιωθῆναι καὶ δεχθῆναι παρά τοῦ διαληφθέντος εὐγενεστάτου δουκός Βενετίας κυ τοῦ Ραινερίου Ντζένου, καὶ τῆς μικρᾶς καὶ μεγά λης βουλῆς τῆς Βενετίας καὶ παντὸς τοῦ κουμουνίου αὐτῆς, καὶ πολλῶν συντυχιῶν γενομένων καὶ τρο κταῖσμῶν μετ' αὐτῶν, συνῆλθεν ἡ βασιλεία μου καὶ συνεβιβάσθη εἰς τὸ ποιῆσαι καὶ πληρῶσαι τὴν μετ' αὐτῶν ἀγάπην ἐπὶ τοῖς κεφαλαίοις τοῖς κατωτέρω βηθησομένοις· ομνύει ἡ βασιλεία μου εἰς τὰ ἅγια τοῦ Θεοῦ Εὐαγγέλια καὶ εἰς τὸν τίμιον καὶ ζωοποιόνeas negotiationes in scripto et per sacramentum dabunt et manifestabunt et denuntiabunt certissime commissariis Imperii nostri, ut commissarii jus sunm accipiant ab illis extraneis præter a Januen sibus. Aliæ autern mereationes, quas afferent alij mercatores Græci et aliæ generationes ex Janua, poni debent ad domos imperiales, et ibi ipsis com partire debent Januenses, ut isti quidem liberi sint, alii autem solvant jus commercii. Prædicta omnia et singula promittit Imperium meum per præsens privilegium sacramentatum salvare et attendere, si Potestas, Capitaneus Januæ, octo Nobiles et Antiani et Consilium totum [ei] Conimune Januæ jurabunt conventiones prædictas juratas a prædictis nuntiis, syndicis et procurato ribus delegatis, videlicet Guillelmo Vicecomite es Gualterio Judice, et salvabunt et confirmabunt om nes ipsas juratas et firmatas per prædictos syndicos, nuntios et procuratores, secundum quo continetar in privilegio inde facto, victualia dabit et solvet prædictum Imperium no- Januenses apportabunt de partibns extraneis, et strum populo dictarum galearum ab ea die, qua recesserint de portu Januæ dictæ galeæ, in antea, et Commune Januæ teneatur debito dictis galeis appa rare bene et integre de totis sarciis earum et appa ratu. Quæ galeæ et homines ipsarum servire de hent Imperium nostrum contra omnes homines ini micos Imperii nostri, excepto contra Ecclesiam Romanam et contra illas Communitates et Barones cum quibus Janua pacem seu conventionem habet, qui debent nominari et cognosci et dari in scriptis illa die, qua jurabunt versus Imperium nostrum Potestas, Capitaneus, octo Nobiles, Antiani, Con siliares et Commune Januæ. Et Imperium nostrum galeas sibi commissas licentiabit de Imperio nestro facto servitio: et si acciderit infra diem primam intrantis mensis Octobris, quod homines ipsarum galearum habuerint dictos solidos et dispendium dierum quadraginta tunc proxime futurorum, ex quo licentiatæ fuerint, si non ante dictum termi num dierum quadraginta dictæ galeæ portum ac cesserint Jannæ, teneatur dictuin Coumune resti txere Imperio – nostro solidos et dispendium qui supererunt, de quibus faciat Imperium nostrum voluntatem suam. Et si acciderit quod Imperium nostrum licentiaret dictas galeas transacta dicta prima die Octobris, quod dabit Imperio nostro (m) solidos et dispendium hominibus ipsarum galearum per tartum tempus, quantum moram fecerint acce dendo portum Janum. Tencatur tam[en] admiratus, comites et nauclerii dictarum galearum juramento, quod, licet Imperium nostrum ante dictumn termi num ipsos licentiaret vel post, ne cum (») dietis galeis et efficacius omnibus modis nullo tardati apud Januam commode (o) ad corum posse. Item quod aliquis mercator Januæ vel de distri ctn vel qui dicitur Januensis non portabit res ali cojus extranei intrando térram nostri Imperii nec exeundo de eo in fraudem commercii Imperii nostri, et hoc cognoscatur litteris vel testimonio Consulum Januensium qui tunc fuerint Romaniæ. Item quod omues mercatores Januæ et districtus habeant licentiam faciendi el exercendi et extra hendi de toto Imperio nostro omnes merces, exce plo auro et argento, nisi foret de voluntate Imperii nostri: yperperos aureos et (p) Turchifuros liceat eis extrabere ad eorum voluntatem et deferre. Ex quo autem dicti syndici, nuntii et procuratores re quisiverint ab ipso Imperio nostro logiam apud Lan drimir in Sio, Anea, Marellini, Carsandria, Si mirris, et Deo volente in Constantinopoli, et in Negreponti et in Creti, et dedit et concessit ista[m] ipsis, promiserunt et promittunt ipsi nuntii, quod negotiationes, quas Januenses et qui nominati sunt Negatio delenda esse videtur. Zach. (m) Lege: Imperium nostrum lv. (n)Legerim: vcl postea, cum Id. Legerim contendere. ID. (p) Et abundare videtur Id. De his nominibus vide supra ad not. g. (r) Ex originali ediderunt Tafel et Thomas in Acta fuerunt prædicta in Romania Imperio in aula imperiali, quæ est apud Nisiem, MCCLXI a nativitate Domini Jesu Christi, Indict. quarta, die XIII Martii. V. Imp. Michaelis Palæologi aurea bulla pro firmanda pace cum Venelis. (r).(A. ¡265.) Sitzungsber. d. k. k. Akad. d. Wissensch. 1850, phil. Inst. Cl. II, p. 180. Ibidem ibi versionem vernacu lam addiderunt, et adjecerunt versionein antiquam Latuam, quæ in Libro albo et Libris pactorum exstaret. Doctissimas editorum adnotationes exe geticas, historicas et geographicas adeat cui opus.
Ἐπεὶ ὁ εὐγενέστατος διὺξ Βενετίας καὶ ἐξουσια
στης Κορβατίας Δαλματίας καὶ τῶν ὑπὸ τὴν ἔξου
σίαν αὐτοῦ λοιπῶν χωρῶν τε καὶ νησίων κυρις Ῥα
νέριος Ντζένος μετὰ καὶ τῆς μικρᾶς καὶ μεγάλης
βουλῆς τοῦ κουμουνίου αὐτῶν καὶ συναινέσεως καὶ
γνώμης τοῦ τοιούτου κουμουνίου παντὸς τῆς Βε:ε
τίας ἐκλεξάμενος ἀποκρισιαρίους τοὺς δύο εὐγενείς
ἄνδρας και πρωτοσυμβούλους, τόν τε σύρ Ἰάκωβεν
Δελφίνον καὶ τὸν σύρ Ἰάκωβον Κανταρίνον, ἀπέστει
λεν εἰς τὴν βασιλείαν μου, ὥστε συντυχεῖν καὶ τρα
κταῖσαι περὶ ἀγάπης, καὶ πληρῶσαι τούτους ταύτην
μετὰ τῆς βασιλείας μου ὡς πληρεστάτους ἀποκρι
σιαρίους καὶ ἔχοντας τὴν ἐξουσίαν καὶ τὸ θέλημα
ἅπαν τοῦ εὐγενεστάτου δουκός Βενετίας καὶ τοῦ κου
μουνίου αὐτῶν ἀνατεθειμένον εἰς αὐτοὺς, καὶ τὸ παρ'
αὐτῶν γεγονὸς καὶ ἀφιερωθεν μετὰ τῆς βασιλείας
μου στερηθῆναι καὶ βεβαιωθῆναι καὶ δεχθῆναι παρά
τοῦ διαληφθέντος εὐγενεστάτου δουκός Βενετίας κυ
τοῦ Ραινερίου Ντζένου, καὶ τῆς μικρᾶς καὶ μεγά
λης βουλῆς τῆς Βενετίας καὶ παντὸς τοῦ κουμουνίου
αὐτῆς, καὶ πολλῶν συντυχιῶν γενομένων καὶ τρο
κταῖσμῶν μετ' αὐτῶν, συνῆλθεν ἡ βασιλεία μου καὶ
συνεβιβάσθη εἰς τὸ ποιῆσαι καὶ πληρῶσαι τὴν μετ'
αὐτῶν ἀγάπην ἐπὶ τοῖς κεφαλαίοις τοῖς κατωτέρω
βηθησομένοις· ομνύει ἡ βασιλεία μου εἰς τὰ ἅγια
τοῦ Θεοῦ Εὐαγγέλια καὶ εἰς τὸν τίμιον καὶ ζωοποιόν
eas negotiationes in scripto et per sacramentum
dabunt et manifestabunt et denuntiabunt certissime
commissariis Imperii nostri, ut commissarii jus
sunm accipiant ab illis extraneis præter a Januen
sibus. Aliæ autern mereationes, quas afferent alij
mercatores Græci et aliæ generationes ex Janua,
poni debent ad domos imperiales, et ibi ipsis com
partire debent Januenses, ut isti quidem liberi
sint, alii autem solvant jus commercii.
Prædicta omnia et singula promittit Imperium
meum per præsens privilegium sacramentatum
salvare et attendere, si Potestas, Capitaneus Januæ,
octo Nobiles et Antiani et Consilium totum [ei]
Conimune Januæ jurabunt conventiones prædictas
juratas a prædictis nuntiis, syndicis et procurato
ribus delegatis, videlicet Guillelmo Vicecomite es
Gualterio Judice, et salvabunt et confirmabunt om
nes ipsas juratas et firmatas per prædictos syndicos,
nuntios et procuratores, secundum quo continetar
in privilegio inde facto,
victualia dabit et solvet prædictum Imperium no- Januenses apportabunt de partibns extraneis, et
strum populo dictarum galearum ab ea die, qua
recesserint de portu Januæ dictæ galeæ, in antea, et
Commune Januæ teneatur debito dictis galeis appa
rare bene et integre de totis sarciis earum et appa
ratu. Quæ galeæ et homines ipsarum servire de
hent Imperium nostrum contra omnes homines ini
micos Imperii nostri, excepto contra Ecclesiam
Romanam et contra illas Communitates et Barones
cum quibus Janua pacem seu conventionem habet,
qui debent nominari et cognosci et dari in scriptis
illa die, qua jurabunt versus Imperium nostrum
Potestas, Capitaneus, octo Nobiles, Antiani, Con
siliares et Commune Januæ. Et Imperium nostrum
galeas sibi commissas licentiabit de Imperio nestro
facto servitio: et si acciderit infra diem primam
intrantis mensis Octobris, quod homines ipsarum
galearum habuerint dictos solidos et dispendium
dierum quadraginta tunc proxime futurorum, ex
quo licentiatæ fuerint, si non ante dictum termi
num dierum quadraginta dictæ galeæ portum ac
cesserint Jannæ, teneatur dictuin Coumune resti
txere Imperio – nostro solidos et dispendium qui
supererunt, de quibus faciat Imperium nostrum
voluntatem suam. Et si acciderit quod Imperium
nostrum licentiaret dictas galeas transacta dicta
prima die Octobris, quod dabit Imperio nostro (m)
solidos et dispendium hominibus ipsarum galearum
per tartum tempus, quantum moram fecerint acce
dendo portum Janum. Tencatur tam[en] admiratus,
comites et nauclerii dictarum galearum juramento,
quod, licet Imperium nostrum ante dictumn termi
num ipsos licentiaret vel post, ne cum (») dietis
galeis et efficacius omnibus modis nullo tardati
apud Januam commode (o) ad corum posse.
Item quod aliquis mercator Januæ vel de distri
ctn vel qui dicitur Januensis non portabit res ali
cojus extranei intrando térram nostri Imperii nec
exeundo de eo in fraudem commercii Imperii nostri,
et hoc cognoscatur litteris vel testimonio Consulum
Januensium qui tunc fuerint Romaniæ.
Item quod omues mercatores Januæ et districtus
habeant licentiam faciendi el exercendi et extra
hendi de toto Imperio nostro omnes merces, exce
plo auro et argento, nisi foret de voluntate Imperii
nostri: yperperos aureos et (p) Turchifuros liceat
eis extrabere ad eorum voluntatem et deferre. Ex
quo autem dicti syndici, nuntii et procuratores re
quisiverint ab ipso Imperio nostro logiam apud Lan
drimir in Sio, Anea, Marellini, Carsandria, Si
mirris, et Deo volente in Constantinopoli, et in
Negreponti et in Creti, et dedit et concessit ista[m]
ipsis, promiserunt et promittunt ipsi nuntii, quod
negotiationes, quas Januenses et qui nominati sunt
Negatio delenda esse videtur. Zach.
(m) Lege: Imperium nostrum lv.
(n)Legerim: vcl postea, cum Id.
Legerim contendere. ID.
(p) Et abundare videtur Id.
De his nominibus vide supra ad not. g.
(r) Ex originali ediderunt Tafel et Thomas in
Acta fuerunt prædicta in Romania Imperio in
aula imperiali, quæ est apud Nisiem, MCCLXI a
nativitate Domini Jesu Christi, Indict. quarta, die
XIII Martii.
V. Imp. Michaelis Palæologi aurea bulla pro firmanda
pace cum Venelis. (r).(A. ¡265.)
Sitzungsber. d. k. k. Akad. d. Wissensch. 1850, phil.
Inst. Cl. II, p. 180. Ibidem ibi versionem vernacu
lam addiderunt, et adjecerunt versionein antiquam
Latuam, quæ in Libro albo et Libris pactorum
exstaret. Doctissimas editorum adnotationes exe
geticas, historicas et geographicas adeat cui opus.
col. 1033–1034page 8 of 56
PG 161:1033πον ἵνα ἔχωσιν, εἴ τι ἔχουσι σήμερον. σταυρὸν, ἵνα ἀπὸ τῆς σήμερον ἡμέρας, ἥτις ἐστὶν ἡ διαδόχους αὐτῆς καὶ τὴν Ῥωμανίαν. Εἰς τὸν Εὐριὀκτωκαιδεκάτη τοῦ παρόντος Ἰουνίου μηνός τῆς ὀγδόης ινδικτιῶνος, ἔχῃ μετὰ τοῦ εὐγενεστάτου δουκός Βενετίας καὶ τῆς μικρᾶς καὶ μεγάλης βουλῆς αὐτῶν καὶ παντὸς τοῦ κουμουνίου της Βενετίας ἀγάπην καθαρὰν καὶ ἀδολίευτον οὕτως · Ἵνα μετὰ τὸ συνδεθῆναι αὐτοὺς εἰς ἀγάπην μετὰ τῆς βασιλείας μου οὐ μὴν ποιήσωσιν οὗτοι· μετὰ ἄλλου γένους ἀγάπην κατὰ τῆς βασιλείας μου· ἀλλ οὐδὲ ἐὰν ἐπιχειρήσῃ τις άλλος, ἢ (ε)· ἀπὸ τῶν νῦν κρατουμένων εἰς φιλίαν τῆς Βενετίας, καὶ ὁρμήσῃ κατὰ χώρας τῆς βασιλείας μου, ἢ ὁ κύριος πάππας, δ ἢ ὁ ῥῆς Φραγγίας, ἢ ὁ ῥῆς Σικελίας, ἢ ὁ ῥής Καστέλλας, ἢ ὁ τῆς Ιγκλινίας, ἢ ὁ τῆς Ῥαγούνας, ἢ ὁ αὐτάδελφος τοῦ ῥηγὸς Φραγγίας ὁ κόντος Κάρουλος ἢ ἕτερος ῥῆς καὶ κόντος, ἢ τὸ κουμούνιον τῆς 13 Γενούας, ἢ τὸ κουμούνιον τῆς Πίσσης, ἢ τὸ κουμούνιον τοῦ ᾿Αγκώνος ἢ ἕτερον κουμούνιον, ἢ ἁπλῶς εἰ πεῖν Χριστιανός τις ἢ ἀσεβῆς ἀλλογενῆς ὁρμήσῃ κατὰ χώρας τῆς βασιλείας μου ἢ κάστρου ἢ φοσσάτου αὐτ τῇ, ἵνα συνέλθῃ (4) ὁ εὐγενέστατος δοὺξ Βενετίας μετ' αὐτῶν ἢ τὸ κουμούνιον τῆς Βενετίας ἢ τῶν κατ ραβοκυρίων τις ἢ τῶν ἀρχόντων τῆς Βενετίας εἰς μάχην κατὰ τῆς χώρας τῆς βασιλείας μου ἢ κατὰ κάστρου ἡ φοσσάτου αὐτῆς, ἡ λόγοις ἢ βουλαῖς ἢ ἔργοις ἢ χρήμασιν, ἢ ἵνα ναυλώσωσιν αὐτοῖς ξύλα εἰς τὸ ἐλθεῖν ἢ ἀπὸ τοῦ κουμουνίου κοινῶς ἢ ἀπὸ πραγματευτῶν ἰδικῶς καὶ ἀρχόντων τῆς Βενετίας, ὥστε λαβεῖν ναῦλον ἢ τὸ κουμούνιον τῆς Βενετίας ή τινας τῶν πραγματευτῶν ἢ τῶν καραβοκυρίων καὶ διακομίσαι ἐχθροὺς εἰς τὴν χώραν τῆς βασιλείας μου. Εἰ δέ τινες ῥῆγε; ἢ πρίγκιπες ή κόντοι ἢ βαρούνιοι μετά φοσσάτου ζητήσουσι διαπεράσαι ἐπὶ τῷ ἀπελθεῖν εἰς τὸν τοῦ Κυρίου τάφον ἢ ἀλλαχοῦ, πρῶτον ἵνα ζητῇ ὅρκον ἐξ αὐτῶν ὁ δούξ Βενετίας καὶ τὸ κουμούνιον, ὅτι οὐ μὴ ἔλθωσι κατὰ χώρας τῆς βασιλείας μου, καὶ οὕτως ἵνα παραχωρώσιν αὐτοῖς ἀπελθεῖν ἔνθα βούλονται εἰς τὴν δουλείαν αυτ τῶν· εἰ δ᾽ ἴσως περεγρίνοι τινες θελήσουσι διαπερᾶσαι δέκα ἢ εἴκοσι τὸν ἀριθμὸν, οὐ μὴν ἀπαιτῇ ἐξ αὐτῶν ὅρκον ὁ δοὺξ Βενετίας καὶ τὸ κουμούνιον. Ίνα οἱ πραγματευταὶ τῆς χώρας τῆς βασιλείας μου οι μέλλοντες ἀπέρχεσθαι εἰς Βενετίαν ποιῶσι τὰς δοκούσας αὐτοῖς πραγματείας καὶ διδῶσι τὸ κεμμέρκιον κατὰ τὴν συνήθειαν τῆς Βενετίας, καὶ ἐξωνῶνται τὰ δοκοῦντα αὐτοῖς ἀνεμποδίστως. Ἵνα τὰς χώρας, ἃς κρατεῖ ἀρτίως ἡ Βενετία, τὴν Κορώνην καὶ τὴν Μεθώνην, ἔχῃ πάλιν καθὼς ἔχει αὐτάς. Ἵνα ἔχῃ τὴν νῆσον Κρήτην, καὶ ὅσοι ἄνθρωποι τῆς βασιλείας μου εὑρίσκονται ἐκεῖσε, ἵνα ἐπάρῃ αὐτοὺς ἡ βασιλεία μου καὶ οὐ μὴν μεταχειρισθῇ ταύτην ἡ βασιλεία μου. Τα νησία τοῦ Αἰγαίου πελάγους, ὅσα εἶχεν εἰς εἴσοδον ὁ δοὺς Βενετίας, ἵνα πάλιν ἔχῃ ταῦτα, ὅσα δὲ ἦσαν ὑπὸ τὴν βασιλείαν καὶ τὸ πριγκιπᾶτον, ὅτε οἱ Λατῖνοι ἦσαν ἐγκρατεῖς τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ἵνα Θεοῦ εὐδοκοῦντος γένωνται ὑπὸ τὴν βασιλείαν μου καὶ τοὺς κληρονόμους καὶ Ἵνα δώσει αὐτοῖς ἡ βασιλεία μου εἰς τὸν ᾿Αλμυ τὸν τόπον εἰς κάθισμα, καὶ ποιήσωσιν ἐν αὐτῷ ἀναπαύσεις. Ἐπεὶ δὲ ἔχει ἡ βασιλεία μου μάχην μετά τοῦ Εὐρίπου, καὶ εὑρίσκονται ἐν αὐτῷ Βενέτικοι, νὰ ἔχῃ ἡ βασιλεία μου κατακεκρατημένην τὴν σκάλαν τοῦ 'Αλμυροῦ, ὅπως μὴ ἐπαίρωσιν ἀπὸ τῆς τοιαύτης σκάλας βρώσιμα καὶ πόσιμα οἱ ἐν τῷ Εὐρίπῳ Βενέτικοι, καὶ ἀποκομίζωσ: ταῦτα εἰς ζωάρκειαν τῶν ἐν τῷ Εὐρίπῳ ἐχθρῶν τῆς βασιλείας μου Λατίνων· μέχρις ἂν δῴη Θεὸς, καὶ γένηται ἐγκρατὴς ἡ βασι λεία μου τοῦ Εὐρίπου, καὶ τότε ἵνα ἀπολύσῃ ἡ βασι λεία μου καὶ τὴν τοιαύτην σκάλαν πρὸς τὸ μέρος τῆς Βενετίας. Οτε δὲ μέλλει πολεμεῖν ἡ βασιλεία μου μετὰ καὶ τῆς τοῦ Θεοῦ βοηθείας τοῖς εἰς τὸν Εύριπον Λατίνοις, οὐ μὴν ἀποστείλῃ ἡ Βενετία συμμαχίαν ἢ χρῆμα εἰς βοήθειαν αὐτῶν. Ἀλλὰ καὶ οἱ ἐν τῷ Εὐρίπῳ εὑρισκόμενοι Βενέτικοι, εἰ μὲν ἀποσχισθῶσιν ἀπὸ τοῦ μέρους τῶν ἐκεῖσε Λατίνων καὶ πέσωσιν ἰδικῶς, καὶ οὔτε τοῖς Λατίνοις συμμαχοῦσιν ούτε τῇ βασιλείᾳ μου ἀντιδικοῦσιν, ἵνα φυλάσσωνται καὶ αὐτοὶ καὶ τὸ πρᾶγμα αὐτῶν παρὰ τοῦ μέρους τῆς βασιλείας μου, ὡς καὶ οἱ λοιποὶ Βενέτικοι· εἰ δὲ ἀντιδικήσουσιν οὗτοι μετὰ τῶν ἐκεῖσε Λατίνων τῷ μέρει τῆς βασιλείας μου εἰς τὴν κατὰ τῶν Εὐριπιωτῶν γενησόμενον πόλεμον, ἵνα καὶ εἰς αὐτοὺς καὶ εἰς τὸ πρᾶγμα αὐτῶν ποιῇ ἡ βασιλεία μου, ὅπερ βούλεται. Αφότου δὲ βοηθείᾳ Θεοῦ ἐπιλάθηται ἡ βασιλεία μου τοῦ Εὐρίπου, τὸν τόπον, ὃν εὑρίσκεται ἡ Βενετία ἔχουσα ἐν αὐτῷ κατὰ τὴν σήμερον, ἵνα δώ σει τοῦτον πάλιν ή βασιλεία μου πρὸς τὸν εὐγενέστα τον δοῦκα Βενετίας καὶ τὸ κουμούνιν αὐτῆς· καὶ ἔχωσι πάλιν τοῦτον, καθὼς ἔχουσι σήμερον. Ὡσαύτως ἵνα δώσει αὐτοῖς ἡ βασιλεία μου καὶ εἰς τὸ μέρος τῆς Θεσσαλονίκης ἄνευ τοῦ κάστρου ἔνθα θέλουσι τόπον εἰς κάθισμα· εἰς τὸ μέρος τοῦ Βολεροῦ καὶ τῆς Αἴνου, ἔνθα ἀναπαυθῶσιν· ἀπὸ τοῦ Στε νοῦ εἰς τὸ μέρος τῆς δύσεως εἰς δύο τόπους· ἔνθα ἂν ὀρεχθῶσιν· εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν εἰς οἷον τό που θελήσουσιν, ἀπὸ τῆς παλαιᾶς ἐξαρτήσεως μέχρι καὶ τῶν Πηγῶν (εἰ δ᾽ ἴσως ποτὲ τῶν καιρῶν θελήσει ἡ βασιλεία μου δοῦναι τόπον ἐντὸς τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἢ τῆς Θεσσαλονίκης τινὶ τῶν Λατινικῶν κουμουνίων, ἵνα τότε προτιμᾶται ἡ βασιλεία μου τοὺς Βενετίκους, καὶ διδῷ αὐτοῖς τόπον εἰς τὰ τοιαῦ τα κάστρα)· εἰς τὴν Μαύρην θάλασσαν ὅπου ἂν ἀρε σθῶσι· εἰς τὸ Ὑρτάκιον ἵνα ἔχωσι τόπον· εἰς τὸ Ατραμύτιον τὰ ὁσπήτια καὶ τὸ λουτρὸν τὰ ὄντα ἐκεῖσε· εἰς τὴν ᾿Ανα:αν τόπον ἵνα εἰσέρχωνται και ἐξέρχωνται ἐν αὐτῷ· ὡσαύτως καὶ εἰς τὴν Σμύρνην. Ινα ἀποδιώξῃ ἡ βασιλεία μου ἀπὸ τῆς χώρας αὐτῆς καὶ τοὺς ἐχθροὺς αὐτῶν τοὺς Γενουΐτας καὶ οὐ μὴν παραλάβῃ αὐτούς. Ἐὰν δέ ποτε τῶν καιρῶν προσέλθωσιν. οἱ Γενουῖται τῇ βασιλείᾳ μου καὶ παρ ρακλητεύσωσιν αὐτὴν, ἵνα δέξηται αὐτοὺς εἰς ἀγά πην, ἄλλως οὐ μὴν ποιήσῃ ταύτην ἡ βασιλεία μου✔ .. (s) Latinum exemplar habet qui sit. Unde forte scribendum 6; †. Zácu. (4) Omnino mu'gatio deest. Zack. NOVELLE CONSTITUTIONES.
πον ἵνα ἔχωσιν, εἴ τι ἔχουσι σήμερον.
σταυρὸν, ἵνα ἀπὸ τῆς σήμερον ἡμέρας, ἥτις ἐστὶν ἡ διαδόχους αὐτῆς καὶ τὴν Ῥωμανίαν. Εἰς τὸν Εὐρι-
ὀκτωκαιδεκάτη τοῦ παρόντος Ἰουνίου μηνός τῆς
ὀγδόης ινδικτιῶνος, ἔχῃ μετὰ τοῦ εὐγενεστάτου
δουκός Βενετίας καὶ τῆς μικρᾶς καὶ μεγάλης βουλῆς
αὐτῶν καὶ παντὸς τοῦ κουμουνίου της Βενετίας
ἀγάπην καθαρὰν καὶ ἀδολίευτον οὕτως ·
Ἵνα μετὰ τὸ συνδεθῆναι αὐτοὺς εἰς ἀγάπην μετὰ
τῆς βασιλείας μου οὐ μὴν ποιήσωσιν οὗτοι· μετὰ
ἄλλου γένους ἀγάπην κατὰ τῆς βασιλείας μου· ἀλλ
οὐδὲ ἐὰν ἐπιχειρήσῃ τις άλλος, ἢ (ε)· ἀπὸ τῶν νῦν
κρατουμένων εἰς φιλίαν τῆς Βενετίας, καὶ ὁρμήσῃ
κατὰ χώρας τῆς βασιλείας μου, ἢ ὁ κύριος πάππας,
δ
ἢ ὁ ῥῆς Φραγγίας, ἢ ὁ ῥῆς Σικελίας, ἢ ὁ ῥής Κα-
στέλλας, ἢ ὁ τῆς Ιγκλινίας, ἢ ὁ τῆς Ῥαγούνας, ἢ
ὁ αὐτάδελφος τοῦ ῥηγὸς Φραγγίας ὁ κόντος Κάρου-
λος ἢ ἕτερος ῥῆς καὶ κόντος, ἢ τὸ κουμούνιον τῆς 13
Γενούας, ἢ τὸ κουμούνιον τῆς Πίσσης, ἢ τὸ κουμού-
νιον τοῦ ᾿Αγκώνος ἢ ἕτερον κουμούνιον, ἢ ἁπλῶς εἰ
πεῖν Χριστιανός τις ἢ ἀσεβῆς ἀλλογενῆς ὁρμήσῃ κατὰ
χώρας τῆς βασιλείας μου ἢ κάστρου ἢ φοσσάτου αὐτ
τῇ, ἵνα συνέλθῃ (4) ὁ εὐγενέστατος δοὺξ Βενετίας
μετ' αὐτῶν ἢ τὸ κουμούνιον τῆς Βενετίας ἢ τῶν κατ
ραβοκυρίων τις ἢ τῶν ἀρχόντων τῆς Βενετίας εἰς
μάχην κατὰ τῆς χώρας τῆς βασιλείας μου ἢ κατὰ
κάστρου ἡ φοσσάτου αὐτῆς, ἡ λόγοις ἢ βουλαῖς ἢ
ἔργοις ἢ χρήμασιν, ἢ ἵνα ναυλώσωσιν αὐτοῖς ξύλα
εἰς τὸ ἐλθεῖν ἢ ἀπὸ τοῦ κουμουνίου κοινῶς ἢ ἀπὸ
πραγματευτῶν ἰδικῶς καὶ ἀρχόντων τῆς Βενετίας,
ὥστε λαβεῖν ναῦλον ἢ τὸ κουμούνιον τῆς Βενετίας ή
τινας τῶν πραγματευτῶν ἢ τῶν καραβοκυρίων καὶ
διακομίσαι ἐχθροὺς εἰς τὴν χώραν τῆς βασιλείας
μου. Εἰ δέ τινες ῥῆγε; ἢ πρίγκιπες ή κόντοι ἢ βα-
ρούνιοι μετά φοσσάτου ζητήσουσι διαπεράσαι ἐπὶ
τῷ ἀπελθεῖν εἰς τὸν τοῦ Κυρίου τάφον ἢ ἀλλαχοῦ,
πρῶτον ἵνα ζητῇ ὅρκον ἐξ αὐτῶν ὁ δούξ Βενετίας
καὶ τὸ κουμούνιον, ὅτι οὐ μὴ ἔλθωσι κατὰ χώρας
τῆς βασιλείας μου, καὶ οὕτως ἵνα παραχωρώσιν
αὐτοῖς ἀπελθεῖν ἔνθα βούλονται εἰς τὴν δουλείαν αυτ
τῶν· εἰ δ᾽ ἴσως περεγρίνοι τινες θελήσουσι διαπε-
ρᾶσαι δέκα ἢ εἴκοσι τὸν ἀριθμὸν, οὐ μὴν ἀπαιτῇ ἐξ
αὐτῶν ὅρκον ὁ δοὺξ Βενετίας καὶ τὸ κουμούνιον.
Ίνα οἱ πραγματευταὶ τῆς χώρας τῆς βασιλείας
μου οι μέλλοντες ἀπέρχεσθαι εἰς Βενετίαν ποιῶσι
τὰς δοκούσας αὐτοῖς πραγματείας καὶ διδῶσι τὸ
κεμμέρκιον κατὰ τὴν συνήθειαν τῆς Βενετίας, καὶ
ἐξωνῶνται τὰ δοκοῦντα αὐτοῖς ἀνεμποδίστως.
Ἵνα τὰς χώρας, ἃς κρατεῖ ἀρτίως ἡ Βενετία, τὴν
Κορώνην καὶ τὴν Μεθώνην, ἔχῃ πάλιν καθὼς ἔχει
αὐτάς. Ἵνα ἔχῃ τὴν νῆσον Κρήτην, καὶ ὅσοι ἄνθρω-
ποι τῆς βασιλείας μου εὑρίσκονται ἐκεῖσε, ἵνα ἐπάρῃ
αὐτοὺς ἡ βασιλεία μου καὶ οὐ μὴν μεταχειρισθῇ
ταύτην ἡ βασιλεία μου. Τα νησία τοῦ Αἰγαίου πελά-
γους, ὅσα εἶχεν εἰς εἴσοδον ὁ δοὺς Βενετίας, ἵνα πά-
λιν ἔχῃ ταῦτα, ὅσα δὲ ἦσαν ὑπὸ τὴν βασιλείαν καὶ
τὸ πριγκιπᾶτον, ὅτε οἱ Λατῖνοι ἦσαν ἐγκρατεῖς τῆς
Κωνσταντινουπόλεως, ἵνα Θεοῦ εὐδοκοῦντος γένων-
ται ὑπὸ τὴν βασιλείαν μου καὶ τοὺς κληρονόμους καὶ
Ἵνα δώσει αὐτοῖς ἡ βασιλεία μου εἰς τὸν ᾿Αλμυ
τὸν τόπον εἰς κάθισμα, καὶ ποιήσωσιν ἐν αὐτῷ ἀνα-
παύσεις. Ἐπεὶ δὲ ἔχει ἡ βασιλεία μου μάχην μετά
τοῦ Εὐρίπου, καὶ εὑρίσκονται ἐν αὐτῷ Βενέτικοι, νὰ
ἔχῃ ἡ βασιλεία μου κατακεκρατημένην τὴν σκάλαν
τοῦ 'Αλμυροῦ, ὅπως μὴ ἐπαίρωσιν ἀπὸ τῆς τοιαύτης
σκάλας βρώσιμα καὶ πόσιμα οἱ ἐν τῷ Εὐρίπῳ Βενέ
τικοι, καὶ ἀποκομίζωσ: ταῦτα εἰς ζωάρκειαν τῶν ἐν
τῷ Εὐρίπῳ ἐχθρῶν τῆς βασιλείας μου Λατίνων·
μέχρις ἂν δῴη Θεὸς, καὶ γένηται ἐγκρατὴς ἡ βασι
λεία μου τοῦ Εὐρίπου, καὶ τότε ἵνα ἀπολύσῃ ἡ βασι
λεία μου καὶ τὴν τοιαύτην σκάλαν πρὸς τὸ μέρος
τῆς Βενετίας. Οτε δὲ μέλλει πολεμεῖν ἡ βασιλεία
μου μετὰ καὶ τῆς τοῦ Θεοῦ βοηθείας τοῖς εἰς τὸν
Εύριπον Λατίνοις, οὐ μὴν ἀποστείλῃ ἡ Βενετία συμ-
μαχίαν ἢ χρῆμα εἰς βοήθειαν αὐτῶν. Ἀλλὰ καὶ οἱ
ἐν τῷ Εὐρίπῳ εὑρισκόμενοι Βενέτικοι, εἰ μὲν ἀπο-
σχισθῶσιν ἀπὸ τοῦ μέρους τῶν ἐκεῖσε Λατίνων καὶ
πέσωσιν ἰδικῶς, καὶ οὔτε τοῖς Λατίνοις συμμαχοῦσιν
ούτε τῇ βασιλείᾳ μου ἀντιδικοῦσιν, ἵνα φυλάσσωνται
καὶ αὐτοὶ καὶ τὸ πρᾶγμα αὐτῶν παρὰ τοῦ μέρους
τῆς βασιλείας μου, ὡς καὶ οἱ λοιποὶ Βενέτικοι· εἰ δὲ
ἀντιδικήσουσιν οὗτοι μετὰ τῶν ἐκεῖσε Λατίνων τῷ
μέρει τῆς βασιλείας μου εἰς τὴν κατὰ τῶν Εὐριπιω-
τῶν γενησόμενον πόλεμον, ἵνα καὶ εἰς αὐτοὺς καὶ
εἰς τὸ πρᾶγμα αὐτῶν ποιῇ ἡ βασιλεία μου, ὅπερ
βούλεται. Αφότου δὲ βοηθείᾳ Θεοῦ ἐπιλάθηται ἡ βα-
σιλεία μου τοῦ Εὐρίπου, τὸν τόπον, ὃν εὑρίσκεται ἡ
Βενετία ἔχουσα ἐν αὐτῷ κατὰ τὴν σήμερον, ἵνα δώ
σει τοῦτον πάλιν ή βασιλεία μου πρὸς τὸν εὐγενέστα
τον δοῦκα Βενετίας καὶ τὸ κουμούνιν αὐτῆς· καὶ
ἔχωσι πάλιν τοῦτον, καθὼς ἔχουσι σήμερον.
Ὡσαύτως ἵνα δώσει αὐτοῖς ἡ βασιλεία μου καὶ εἰς
τὸ μέρος τῆς Θεσσαλονίκης ἄνευ τοῦ κάστρου ἔνθα
θέλουσι τόπον εἰς κάθισμα· εἰς τὸ μέρος τοῦ Βολε-
ροῦ καὶ τῆς Αἴνου, ἔνθα ἀναπαυθῶσιν· ἀπὸ τοῦ Στε
νοῦ εἰς τὸ μέρος τῆς δύσεως εἰς δύο τόπους· ἔνθα ἂν
ὀρεχθῶσιν· εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν εἰς οἷον τό
που θελήσουσιν, ἀπὸ τῆς παλαιᾶς ἐξαρτήσεως μέχρι
καὶ τῶν Πηγῶν (εἰ δ᾽ ἴσως ποτὲ τῶν καιρῶν θελήσει
ἡ βασιλεία μου δοῦναι τόπον ἐντὸς τῆς Κωνσταντι
νουπόλεως ἢ τῆς Θεσσαλονίκης τινὶ τῶν Λατινικῶν
κουμουνίων, ἵνα τότε προτιμᾶται ἡ βασιλεία μου
τοὺς Βενετίκους, καὶ διδῷ αὐτοῖς τόπον εἰς τὰ τοιαῦ
τα κάστρα)· εἰς τὴν Μαύρην θάλασσαν ὅπου ἂν ἀρε
σθῶσι· εἰς τὸ Ὑρτάκιον ἵνα ἔχωσι τόπον· εἰς τὸ
Ατραμύτιον τὰ ὁσπήτια καὶ τὸ λουτρὸν τὰ ὄντα
ἐκεῖσε· εἰς τὴν ᾿Ανα:αν τόπον ἵνα εἰσέρχωνται και
ἐξέρχωνται ἐν αὐτῷ· ὡσαύτως καὶ εἰς τὴν Σμύρνην.
Ινα ἀποδιώξῃ ἡ βασιλεία μου ἀπὸ τῆς χώρας αὐ-
τῆς καὶ τοὺς ἐχθροὺς αὐτῶν τοὺς Γενουΐτας καὶ οὐ
μὴν παραλάβῃ αὐτούς. Ἐὰν δέ ποτε τῶν καιρῶν
προσέλθωσιν. οἱ Γενουῖται τῇ βασιλείᾳ μου καὶ παρ
ρακλητεύσωσιν αὐτὴν, ἵνα δέξηται αὐτοὺς εἰς ἀγά
πην, ἄλλως οὐ μὴν ποιήσῃ ταύτην ἡ βασιλεία μου
✔
..
(s) Latinum exemplar habet qui sit. Unde forte
scribendum 6; †. Zácu.
(4) Omnino mu'gatio deest. Zack.
NOVELLE CONSTITUTIONES.
col. 1035–1036page 9 of 56
PG 161:1035νουμένων αὐτάς. Ἵνα έχωσι στατήρας ἰδίους, μοδίους, μέτρα, λίτρας, πήχεις εἰς τοὺς οἰκείους τόπους. Ἵνα αἱ ἐκκλησίας αὐτῶν, ἃς μέλλουσιν ἔχειν ἐν οἷς μέλλουσι κατοικεῖν τόποις, ὦσιν ἰδιόρρυθμοι μετὰ δυνάμεως τῆς βασιλείας μου ἄνευ ἀνακρίσεως, καὶ ἵνα ποιῶσιν ἐν αὐταῖς βαπτίσματα καὶ ἱεροτελεστίας, καθὼς ἔχουσι συνήθειαν. Ἵνα ἐὰν Βενέτικος ἀποθάνῃ εἰς τὴν χώραν τῆς βασιλείας μου, εἴτε διαθήκην ποιήσει είτε οὐ ποιήσει, οἰκονομῆται τὸ πρᾶγμα αὐτοῦ παρὰ τοῦ μπαί λου ἢ παρὰ τοῦ δικαίῳ (1) αὐτοῦ, καθὼς ἂν οὗτος διάθηται ἢ ὁ μπάλλος καὶ ὁ δικαίῳ αὐτοῦ ἐπικρίνῃ, καὶ οὐ μὴν εὑρίσκῃ ἐμποδισμόν τινα ἢ ὄχλησιν ἀπὸ τοῦ μέρους τῆς βασιλείας μου. μετ' αὐτῶν, εἰ μὴ μετὰ εἰδήσεως τοῦ δουκὸς Βενε- Α βασιλείας μου τὸ σύνηθες κομμέρκιον ἀπὸ τῶν ἔξω τίας καὶ τοῦ κουμουνίου, σωζομένου τοῦ παρόντος ορκωμοτικοῦ τῆς βασιλείας μου πρὸς τὴν Βενετίαν. Ἀλλ᾿ οὐδὲ ἡ Βενετία ἵνα παραδέξηται αὐτοὺς εἰς ἀγάπην ἄνευ εἰδήσεως τῆς βασιλείας μου, σωζομένου τοῦ πρὸς τὴν βασιλείαν μου ὁρκωμοτικοῦ τῆς Βενετίας. Ἐὰν δὲ οἱ τοιοῦτοι ἐχθροὶ αὐτῶν ἁρματώ σωσι κάτεργα ἐπὶ τῷ ἐλθεῖν κατὰ τῆς χώρας τῆς βασιλείας μου, ἵνα ἀρματώσωσι καὶ οὗτοι κάτεργα καὶ ἔρχωνται πρὸς ἀντιπαράταξιν αὐτῶν καὶ βοήθειαν τῆς χώρας τῆς βασιλείας μου, πρὸς τὸ ποσὸν τῶν Γενουϊτικῶν ξύλων καὶ πρὸς ὅ διακρίνουσιν οὗτοι ἀντιπαρατάξασθαι αὐτοῖς. Καὶ ἵνα διδῷ ἡ βασιλεία μου τὴν ἔξοδον τῆς [ἡ]μισείας ῥόγας τῶν σωμάτων τῶν τοιούτων κατέργων, γινομένου ὅρκου παρά τε τοῦ δουκὸς Βενετίας καὶ τοῦ κουμουνίου αὐτῶν, ὅτι καθὼς μέλλουσιν οὗτοι δοῦναι τὴν ἡμίσειαν φύγαν τῶν τοιούτων σωμάτων ἄνευ τινὸς δόλου, ἵνα διδῷ καὶ ἡ βασιλεία μου τὴν ἡμίσειαν ῥόγαν τῶν σωμάτων, ισόποσον τῆς ῥόγας τῆς Βενετίας. Ἐὰν δὲ ἡ βασιλεία μου μηνύσῃ πρός τινας τῶν ἀρχόντων τῆς Βενετίας καὶ φίλων τῆς βασιλείας μου, ἵνα ἀρματώ σωσι κάτεργα καὶ δουλεύσωσι τῇ βασιλείᾳ μου, καὶ θελήσωσι διὰ τὴν ἀγάπην τῆς βασιλείας μου ποιῆσαι ταῦτο, οὐ μὴν ἐμποδίσονται οὗτοι εἰς τοῦτο παρὰ τοῦ εὐγενεστάτου δουκὸς Βενετίας ἢ τοῦ κουμουνίου αὐ τῶν. Ἀλλ᾿ οὐδὲ ἡ βασιλεία μου, ἵνα ἀποστείλῃ τὰ τοιαῦτα κάτεργα κατὰ χώρας τινὸς ἐχούσης φιλίαν μετὰ τῆς Βενετίας. Ινα, ἐὰν διὰ ξηρᾶς συμβῇ ἐλθεῖν φοσσάτον κατὰ χώρας τῆς βασιλείας μου, οἱ εύρισκόμενοι ἐν ἐκείνῳ τῷ τόπῳ Βενέτικοι φυλάσσωνται καὶ οὗτοι παρὰ τῆς βασιλείας μου, ὡς καὶ οἱ ὑπὸ τὴν βασιλείαν μου 'Ρωμαῖοι, ἡ εἰς Κωνσταντινούπολιν ἢ εἰς Θεσσαλονίκην. . Ἵνα θήσει τὸ κουμούνιον τῆς Βενετίας κεφαλὴν ἐπάνω εἰς τὸν λαὸν αὐτῶν, καὶ ὀνομάζηται μπάϊλος καὶ ἀποστέλλῃ κατά τόπους ἔνθα μέλλουσιν ἔχειν ἀναπαύσεις κριτάς, όπως διεξάγωσι τὸν λαὸν αὐτῶν. ᾿Αλλὰ καὶ Ῥωμαῖοι, ὅσοι ἔχουσιν ὑπόθεσίν τινα μετὰ Βενετίκων, καὶ θελήσουσιν ἵνα κριθῶσι παρὰ τοῦ μπαλλου, ἵνα κρίνωνται καὶ οὗτοι κατὰ τὸ δίκαιον. Ἕνα ἔχωσιν οἱ ἐγνωσμένοι Βενέτικοι πάντες ἐξου σίαν εἰς πάσας τὰς χώρας τῆς βασιλείας μου, ἐφ' αἷς μέλλουσι ποιεῖν πραγματείαν, κατά τε ξηράν καὶ θάλασσαν. ᾿Αλλὰ καὶ χωρὶς πραγματείας ερχόμενοι ἵνα διέρχωνται καὶ εἰς γῆν καὶ εἰς θάλασσαν χωρίς τινος δόσεως καὶ ἐμποδισμοῦ καὶ χωρὶς δόσεω; τελωνίου, διαβατικοῦ, κομμερκίου, σκαλιστικοῦ καὶ ἄλλης ἁπάσης δόσεως. . Ἵνα ἐὰν συμβῇ κινδυνεῦσαι Βενετίκους μετὰ και ραβίων αὐτῶν ἢ μετὰ ἄλλων ξύλων εἰς χώραν τῆς βασιλείας μου, ώσι σῶοι καὶ αὐτοὶ καὶ τὰ πράγματα αὐτῶν, καὶ ἵνα ἔχωσι βοήθειαν ἀπὸ τοῦ λαοῦ τῆς βασ σιλείας μου, ὅπως κρατῶσι τὰ πράγματα αὐτῶν. Ινα ἔχωσιν οἱ Βενέτικοι ἄδειαν ἐξωνεῖσθαι σἶτον ἀπὸ τῆς χώρας τῆς βασιλείας μου, καὶ διακομίζειν αὐτὸν ἔνθα θέλουσι, πάρεξ τῶν χωρῶν τῶν ἐχθρῶν τῆς βασιλείας μου. Ὅταν δὲ πωλῆται ὁ σἶτος ἐν τῇ Κωνσταντινουπόλει τὸ κεντηνάριον ἐπέκεινα τῶν πεντήκοντα ὑπερτέρων, οὐ μὴν ἐξωνῶνται αὐτόν. Η Ἵνα ἐὰν συμβῇ ποιῆσαί τινα Βενέτικον εἰς τινα Ρωμαῖον βλάβην, ἐὰν εὑρεθῇ ὁ ποιήσας τὴν βλάβην, τηνικαῦτα ποιῇ ὁ μπάλλος τὴν ἐκδίκησιν κατὰ τὸ δίκαιον. Εἰ δὲ οὐχ εὑρίσκεται ὁ ποιήσας τὴν ζημίαν, ἵνα διδῶται διωρία παρὰ τοῦ μπαΐλου τῷ ἀδικηθέντι μέχρι καὶ ἐξαμήνου· καὶ εἰ μὲν εὑρεθῇ ὁ ποιήσας τὴν ἀδικίαν, ἵνα γένηται ἡ ἐκδίκησις πάλιν κατὰ τὸ δίκαιον· εἰ δὲ οὐχ εὑρεθῇ, ἵνα ποιῇ ὅρκον ὁ μπάλλος ἢ ὁ δικαίῳ αὐτοῦ διδόναι εἴδησιν πανταχοῦ, ἔνθα ένι ἡ ἐξουσία τῶν Βενετίκων καὶ εὑρίσκηται τὸ πρᾶγμα αὐτοῦ, καὶ ἱκανῶται ὁ ἀδικηθείς. Ἐὰν δὲ συμβῇ γενέσθαι φόνον, εἰ μὲν Βενέτικος φονεύσει Ῥωμαῖον, ἵνα κρίνηται οὗτος παρὰ τοῦ μέρους τῆς βασιλείας μου, ὁμοίως καὶ Ῥωμαῖος, ἐὰν φονεύσῃ Βενέτικον. Εἰ δὲ Βενέτικος φονεύσει Βενέτικον, εἰ μὲν ἔξω τῆς Κωνσταντινου πόλεως φονεύσει τοῦτον, ἵνα κρίνηται παρὰ τοῦ μπαΐλου· εἰ δὲ ἐν τῇ Κωνσταντινουπόλει γένηται φόνος ἀπὸ Βενετίκου εἰς Βενέτικον, ἵνα κρί νηται καὶ τοῦτο παρὰ τοῦ μέρους τῆς βασιλείας μου. Ἕνα ἀπολύσῃ ἡ βασιλεία μου τοὺς Βενετίκους, ὅσους ἔχει κεκρατημένους· καὶ ὅσους δὲ Ρωμαίους κρατοῦσιν οἱ Βενέτικοι, ἵνα ἀπολύῃ τούτους ὁ δοὺξ Βενετίας καὶ τὸ κουμούνιον· ὡσαύτως δὲ ἀπολύσωσι καὶ τοὺς Κρητικούς, τοὺς Κορωναίους τε καὶ τοὺς Μεθωναίους, τοὺς φθάσαντας γενέσθαι τῆς βασιλείας μου και κατασχεθέντας παρ' αὐτῶν, ὁπότε ἦσαν οὗτοι τῆς βασιλείας μου· καὶ εἰ μὲν θελήσουσιν οἱ τοιοῦτοι Κρητικοὶ ἢ οἱ Κορωναίοι ἢ οἱ Μεθωναῖοι ἵνα πάλιν ὦσιν ἐκεῖσε, μένωσι παρ' αὐτῶν Ἵνα οἱ φέροντες πραγματείας Βενέτικοι, ἔνθα ἂν φέρωσι ταύτας, δεικνύωσιν αὐτὰς τοῖς κατὰ τόπους κομμερκιαρίοις τῆς βασιλείας μου, και μεθ' ὅρκου εξασφαλίσωνται, ὅτι οὐκ ἔχουσιν εἰς τὰς πραγματ τείας αὐτῶν ξένων τινῶν πραγματείας, ἀλλὰ αἱ πραγματείαι ὅλαι εἰσὶ τῶν Βενετίκων, καὶ ἵνα μὴ παρυποκρύπτωσιν ἐκ τῶν πραγματειῶν αὐτῶν τι· ὅπως λαμβάνωσιν οἱ κατὰ τύπους κομμερκιάριοι τῆς(ω) Editores δικαίω, legendum. In Latino exemplari quod forna Italica dictum putant : sed δικαίῳ est, loco ejus. ZACH. CPOLITANORUM IMPP.
νουμένων αὐτάς.
Ἵνα έχωσι στατήρας ἰδίους, μοδίους, μέτρα, λί-
τρας, πήχεις εἰς τοὺς οἰκείους τόπους.
Ἵνα αἱ ἐκκλησίας αὐτῶν, ἃς μέλλουσιν ἔχειν ἐν οἷς
μέλλουσι κατοικεῖν τόποις, ὦσιν ἰδιόρρυθμοι μετὰ
δυνάμεως τῆς βασιλείας μου ἄνευ ἀνακρίσεως, καὶ
ἵνα ποιῶσιν ἐν αὐταῖς βαπτίσματα καὶ ἱεροτελεστίας,
καθὼς ἔχουσι συνήθειαν.
Ἵνα ἐὰν Βενέτικος ἀποθάνῃ εἰς τὴν χώραν τῆς
βασιλείας μου, εἴτε διαθήκην ποιήσει είτε οὐ ποιή-
σει, οἰκονομῆται τὸ πρᾶγμα αὐτοῦ παρὰ τοῦ μπαί
λου ἢ παρὰ τοῦ δικαίῳ (1) αὐτοῦ, καθὼς ἂν οὗτος
διάθηται ἢ ὁ μπάλλος καὶ ὁ δικαίῳ αὐτοῦ ἐπικρίνῃ,
καὶ οὐ μὴν εὑρίσκῃ ἐμποδισμόν τινα ἢ ὄχλησιν ἀπὸ
τοῦ μέρους τῆς βασιλείας μου.
μετ' αὐτῶν, εἰ μὴ μετὰ εἰδήσεως τοῦ δουκὸς Βενε- Α βασιλείας μου τὸ σύνηθες κομμέρκιον ἀπὸ τῶν ἔξω
τίας καὶ τοῦ κουμουνίου, σωζομένου τοῦ παρόντος
ορκωμοτικοῦ τῆς βασιλείας μου πρὸς τὴν Βενετίαν.
Ἀλλ᾿ οὐδὲ ἡ Βενετία ἵνα παραδέξηται αὐτοὺς εἰς
ἀγάπην ἄνευ εἰδήσεως τῆς βασιλείας μου, σωζομέ-
νου τοῦ πρὸς τὴν βασιλείαν μου ὁρκωμοτικοῦ τῆς
Βενετίας. Ἐὰν δὲ οἱ τοιοῦτοι ἐχθροὶ αὐτῶν ἁρματώ
σωσι κάτεργα ἐπὶ τῷ ἐλθεῖν κατὰ τῆς χώρας τῆς
βασιλείας μου, ἵνα ἀρματώσωσι καὶ οὗτοι κάτεργα
καὶ ἔρχωνται πρὸς ἀντιπαράταξιν αὐτῶν καὶ βοήθειαν
τῆς χώρας τῆς βασιλείας μου, πρὸς τὸ ποσὸν τῶν
Γενουϊτικῶν ξύλων καὶ πρὸς ὅ διακρίνουσιν οὗτοι
ἀντιπαρατάξασθαι αὐτοῖς. Καὶ ἵνα διδῷ ἡ βασιλεία
μου τὴν ἔξοδον τῆς [ἡ]μισείας ῥόγας τῶν σωμάτων
τῶν τοιούτων κατέργων, γινομένου ὅρκου παρά τε
τοῦ δουκὸς Βενετίας καὶ τοῦ κουμουνίου αὐτῶν, ὅτι
καθὼς μέλλουσιν οὗτοι δοῦναι τὴν ἡμίσειαν φύγαν
τῶν τοιούτων σωμάτων ἄνευ τινὸς δόλου, ἵνα διδῷ
καὶ ἡ βασιλεία μου τὴν ἡμίσειαν ῥόγαν τῶν σωμά-
των, ισόποσον τῆς ῥόγας τῆς Βενετίας. Ἐὰν δὲ ἡ
βασιλεία μου μηνύσῃ πρός τινας τῶν ἀρχόντων τῆς
Βενετίας καὶ φίλων τῆς βασιλείας μου, ἵνα ἀρματώ
σωσι κάτεργα καὶ δουλεύσωσι τῇ βασιλείᾳ μου, καὶ
θελήσωσι διὰ τὴν ἀγάπην τῆς βασιλείας μου ποιῆσαι
ταῦτο, οὐ μὴν ἐμποδίσονται οὗτοι εἰς τοῦτο παρὰ τοῦ
εὐγενεστάτου δουκὸς Βενετίας ἢ τοῦ κουμουνίου αὐ
τῶν. Ἀλλ᾿ οὐδὲ ἡ βασιλεία μου, ἵνα ἀποστείλῃ τὰ
τοιαῦτα κάτεργα κατὰ χώρας τινὸς ἐχούσης φιλίαν
μετὰ τῆς Βενετίας.
Ινα, ἐὰν διὰ ξηρᾶς συμβῇ ἐλθεῖν φοσσάτον κατὰ
χώρας τῆς βασιλείας μου, οἱ εύρισκόμενοι ἐν ἐκείνῳ
τῷ τόπῳ Βενέτικοι φυλάσσωνται καὶ οὗτοι παρὰ τῆς
βασιλείας μου, ὡς καὶ οἱ ὑπὸ τὴν βασιλείαν μου 'Ρω-
μαῖοι, ἡ εἰς Κωνσταντινούπολιν ἢ εἰς Θεσσαλονίκην. .
Ἵνα θήσει τὸ κουμούνιον τῆς Βενετίας κεφαλὴν
ἐπάνω εἰς τὸν λαὸν αὐτῶν, καὶ ὀνομάζηται μπάϊλος
καὶ ἀποστέλλῃ κατά τόπους ἔνθα μέλλουσιν ἔχειν
ἀναπαύσεις κριτάς, όπως διεξάγωσι τὸν λαὸν αὐτῶν.
᾿Αλλὰ καὶ Ῥωμαῖοι, ὅσοι ἔχουσιν ὑπόθεσίν τινα
μετὰ Βενετίκων, καὶ θελήσουσιν ἵνα κριθῶσι παρὰ
τοῦ μπαλλου, ἵνα κρίνωνται καὶ οὗτοι κατὰ τὸ δίκαιον.
Ἕνα ἔχωσιν οἱ ἐγνωσμένοι Βενέτικοι πάντες ἐξου
σίαν εἰς πάσας τὰς χώρας τῆς βασιλείας μου, ἐφ'
αἷς μέλλουσι ποιεῖν πραγματείαν, κατά τε ξηράν
καὶ θάλασσαν. ᾿Αλλὰ καὶ χωρὶς πραγματείας ερχό-
μενοι ἵνα διέρχωνται καὶ εἰς γῆν καὶ εἰς θάλασσαν
χωρίς τινος δόσεως καὶ ἐμποδισμοῦ καὶ χωρὶς δόσεω;
τελωνίου, διαβατικοῦ, κομμερκίου, σκαλιστικοῦ καὶ
ἄλλης ἁπάσης δόσεως.
.
Ἵνα ἐὰν συμβῇ κινδυνεῦσαι Βενετίκους μετὰ και
ραβίων αὐτῶν ἢ μετὰ ἄλλων ξύλων εἰς χώραν τῆς
βασιλείας μου, ώσι σῶοι καὶ αὐτοὶ καὶ τὰ πράγματα
αὐτῶν, καὶ ἵνα ἔχωσι βοήθειαν ἀπὸ τοῦ λαοῦ τῆς βασ
σιλείας μου, ὅπως κρατῶσι τὰ πράγματα αὐτῶν.
Ινα ἔχωσιν οἱ Βενέτικοι ἄδειαν ἐξωνεῖσθαι σἶτον
ἀπὸ τῆς χώρας τῆς βασιλείας μου, καὶ διακομίζειν
αὐτὸν ἔνθα θέλουσι, πάρεξ τῶν χωρῶν τῶν ἐχθρῶν
τῆς βασιλείας μου. Ὅταν δὲ πωλῆται ὁ σἶτος ἐν τῇ
Κωνσταντινουπόλει τὸ κεντηνάριον ἐπέκεινα τῶν
πεντήκοντα ὑπερτέρων, οὐ μὴν ἐξωνῶνται αὐτόν.
Η Ἵνα ἐὰν συμβῇ ποιῆσαί τινα Βενέτικον εἰς τινα
Ρωμαῖον βλάβην, ἐὰν εὑρεθῇ ὁ ποιήσας τὴν βλάβην,
τηνικαῦτα ποιῇ ὁ μπάλλος τὴν ἐκδίκησιν κατὰ τὸ
δίκαιον. Εἰ δὲ οὐχ εὑρίσκεται ὁ ποιήσας τὴν ζημίαν,
ἵνα διδῶται διωρία παρὰ τοῦ μπαΐλου τῷ ἀδικηθέντι
μέχρι καὶ ἐξαμήνου· καὶ εἰ μὲν εὑρεθῇ ὁ ποιήσας
τὴν ἀδικίαν, ἵνα γένηται ἡ ἐκδίκησις πάλιν κατὰ τὸ
δίκαιον· εἰ δὲ οὐχ εὑρεθῇ, ἵνα ποιῇ ὅρκον ὁ μπάλλος
ἢ ὁ δικαίῳ αὐτοῦ διδόναι εἴδησιν πανταχοῦ, ἔνθα ένι
ἡ ἐξουσία τῶν Βενετίκων καὶ εὑρίσκηται τὸ πρᾶγμα
αὐτοῦ, καὶ ἱκανῶται ὁ ἀδικηθείς. Ἐὰν δὲ συμβῇ γε-
νέσθαι φόνον, εἰ μὲν Βενέτικος φονεύσει Ῥωμαῖον,
ἵνα κρίνηται οὗτος παρὰ τοῦ μέρους τῆς βασιλείας
μου, ὁμοίως καὶ Ῥωμαῖος, ἐὰν φονεύσῃ Βενέτικον.
Εἰ δὲ Βενέτικος φονεύσει Βενέτικον, εἰ μὲν ἔξω τῆς
Κωνσταντινου πόλεως φονεύσει τοῦτον, ἵνα κρίνηται
παρὰ τοῦ μπαΐλου· εἰ δὲ ἐν τῇ Κωνσταντινουπόλει
γένηται φόνος ἀπὸ Βενετίκου εἰς Βενέτικον, ἵνα κρί
νηται καὶ τοῦτο παρὰ τοῦ μέρους τῆς βασιλείας
μου.
Ἕνα ἀπολύσῃ ἡ βασιλεία μου τοὺς Βενετίκους,
ὅσους ἔχει κεκρατημένους· καὶ ὅσους δὲ Ρωμαίους
κρατοῦσιν οἱ Βενέτικοι, ἵνα ἀπολύῃ τούτους ὁ δοὺξ
Βενετίας καὶ τὸ κουμούνιον· ὡσαύτως δὲ ἀπολύ
σωσι καὶ τοὺς Κρητικούς, τοὺς Κορωναίους τε καὶ
τοὺς Μεθωναίους, τοὺς φθάσαντας γενέσθαι τῆς βα-
σιλείας μου και κατασχεθέντας παρ' αὐτῶν, ὁπότε
ἦσαν οὗτοι τῆς βασιλείας μου· καὶ εἰ μὲν θελήσου
σιν οἱ τοιοῦτοι Κρητικοὶ ἢ οἱ Κορωναίοι ἢ οἱ Μεθω-
ναῖοι ἵνα πάλιν ὦσιν ἐκεῖσε, μένωσι παρ' αὐτῶν
Ἵνα οἱ φέροντες πραγματείας Βενέτικοι, ἔνθα ἂν
φέρωσι ταύτας, δεικνύωσιν αὐτὰς τοῖς κατὰ τόπους
κομμερκιαρίοις τῆς βασιλείας μου, και μεθ' ὅρκου
εξασφαλίσωνται, ὅτι οὐκ ἔχουσιν εἰς τὰς πραγματ
τείας αὐτῶν ξένων τινῶν πραγματείας, ἀλλὰ αἱ
πραγματείαι ὅλαι εἰσὶ τῶν Βενετίκων, καὶ ἵνα μὴ
παρυποκρύπτωσιν ἐκ τῶν πραγματειῶν αὐτῶν τι·
ὅπως λαμβάνωσιν οἱ κατὰ τύπους κομμερκιάριοι τῆς
(ω) Editores δικαίω,
legendum. In Latino exemplari
quod forna Italica dictum putant : sed δικαίῳ
est, loco ejus. ZACH.
CPOLITANORUM IMPP.
col. 1037–1038page 10 of 56
PG 161:1037" ἀβλαβεῖς· εἰ δὲ θελήσουσιν ἐλθεῖν εἰς τὴν χώραν ἡ ἐπεὶ τοῖς εὐγενέσι καὶ φρονίμοις ἀνδράσιν Ἰακώβῳ τῆς βασιλείας μου, ἵνα ἀπολύωνται μετὰ τοῦ λαοῦ αὐτῶν. Ἵνα οὐ μὴν παραχωρήσῃ ἡ βασιλεία μου γενέσθαι ἀρμάτωσιν ἀπὸ τῆς χώρας αὐτῆς κατὰ τῶν Βενετίκων· ἐὰν δὲ γένηται ζημία, ἵνα διορθῶται ταύτην ἡ βασιλεία μου. ἵνα ἐὰν κουρσάριοι Βενέτικοι ποιήσωσί τινα ζημίαν εἰς τὴν χώραν τῆς βασιλείας μου, ἔνι ἔνοχος δ μπάλλες καὶ οἱ ἰδικοὶ αὐτοῦ ἐπάνω εἰς τὸν ὅρκον αὐτ τῶν, ὅπως εὑρίσκωσιν αὐτοὺς καὶ κρατῶσι, καὶ ποιῷσι ποινὰς εἰς αὐτοὺς, καὶ ἐπαίρωσι τὸ πρᾶγμα τῶν ἀδικηθέντων καὶ ἐπιδιδῶσι πρὸς αὐτοὺς, ἄνευ μέντοι τῶν Βενετίκων τῶν κρατούντων νησία καὶ μὴ ὑποκειμένων τῇ Βενετίᾳ· ἐὰν δὲ καὶ ἀπὸ ἑτέρου για νους ἢ ἀπὸ τῶν νησίων τῶν ὡς. εἴρητας μὴ ὑποκειμένων τῇ Βενετία ἔλθωσι κουρσάριοι κατὰ τῆς χώ ρας τῆς βασιλείας μου, οὐ μὴν δέχωνται αὐτοὺς ἢ εἰς χώραν αὐτῶν ἢ εἰς νησίον, ἀλλ᾽ ἵνα μάχωνται καὶ ἀποδιώκωσιν αὐτοὺς, καθὼς καὶ οἱ τοῦ μέρους τῆς βασιλείας μου. Οστις δὲ ἀναδέχεται τούτους, ἐὰν εὕρῃ τιμωρίαν ἀπὸ τῆς βασιλείας μου, οὐ μὴν ἐνέχεται ἡ βασιλεία μου εἰς τὸν ὅρκον χάριν τῆς παιδεύσεως τῶν τοιούτων. Ἵνα ἐὰν συμβῇ γενέσθαι τι σφάλμα ἀπὸ τοῦ μέρους τῆς Βενετίας εἰς τὸ μέρος τῆς βασιλείας μου, οὐ μὴν ἀπολύῃ ἡ βασιλεία μου τὴν ἀγάπην τοῦ εὐγε νεστάτου δουκὸς Βενετίας καὶ τοῦ κουμουνίου αὐτῶν καὶ κινῆται εἰς μάχην, ἀλλ᾽ ἵνα διαμηνύῃ τῷ εὐγενεστάτῳ δουκὶ Βενετίας καὶ τῷ κουμουνίῳ, καὶ γίνηται παρ' αὐτῶν ἡ διόρθωσις. Ωσαύτως ἵνα ἐὰν συμβῇ γενέσθαι τι σφάλμα παρὰ τοῦ μέρους τῆς βαοιλεία, μου εἰς τὸ μέρος τῆς Βενετίας, οὐ μὴν ἀπο λύῃ ὁ δοὺς Βενετίας καὶ τὸ κουμούνιον τὴν ἀγάπην τῆς βασιλείας μου καὶ κινῆται εἰς μάχην, ἀλλ᾽ ἵνα διαμηνύῃ ὁ δοὺξ Βενετίας καὶ τὸ κουμούνιον τῇ βασιλείᾳ μου, καὶ γένηται παρὰ τῆς βασιλείας μου διόρθωσις. Εἰ δὲ συμβῇ τὸν εὐγενέστατον δοῦκα 18- νετίας τὸ κοινὸν λαβεῖν χρέος, ὅπερ ἀπεύχεται ἡ βασιλεία μου, ἵνα οἱ διάδοχοι τῆς ἐξουσίας τοῦ δουκάτου τῆς Βενετίας καὶ τὸ κουμούνιον αὐτῶν καὶ ἡ μικρὰ καὶ μεγάλη βουλή στέργωσι τὰ τοιαῦτα κε φάλαια. το • Δελφίνῳ καὶ Ἰακώβῳ Κονταρίνη, τοῖς πιστοῖς ἡμῶν καὶ ἀγαπητοῖς, μετὰ τῆς μεγάλης καὶ μικρᾶς βου λῆς τοῦ κουμουνίου τῆς Βενετίας ἀνεθέμεθα πλη ρεστάτην δύναμιν καὶ ἐξουσίαν αὐτοῖς· ἐδώκαμεν ἐνεργεῖν τὰ παρόντα, ήτοι τρακταΐσαι, συμβίβασιν ποιήσασθαι μετὰ τοῦ ὑψηλοτάτου κῦρ Μιχαὴλ ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ πιστοῦ βασιλέως καὶ αὐτοκράτορος Ρωμαίων Δούκα Αγγέλου Κομνηνοῦ τοῦ Παλαιολόγου καὶ γενέσθαι χρυσόβουλλα, καὶ πληρῶσαι καὶ στερεώσαι μετὰ τοῦ ῥηθέντος βασιλέως καθώς αυτ τοῖς φανῇ κρεῖττον, καὶ ποιῆσαι καὶ ἀναλαβεῖν σπο σχέσεις καὶ ὁρχωμοτικὰ δι' ἡμᾶς καὶ διὰ τὸ κουμούνιον τῆς Βενετίας, καθὼς αὐτοῖς φανῇ κρεῖττον, καὶ γενικῶς καὶ διὰ πάντων ποιῆσαι εἰς τὰ προῤῥηθέντα καὶ εἰς τὰ πλησιάζοντα αὐτοῖς, καθὼς ἂν αὐτοῖς φανῇ εὐχερές · ὑποσχόμεθα ἡμεῖς ἐν τῷ ὀνόματι ἡμῶν καὶ τοῦ κουμουνίου τῆς Βενετίας, ἔχειν εἰς ἡμᾶς τὸ στέργον καὶ ἀποδεκτέον καὶ στερεὸν καὶ οὐ μὴν ἐναντιωθῶμεν κἂν εἴ τι οἱ εὐγενέστατοι οὗτοι ἢ εἷς ἐξ αὐτῶν εἰς ὃν φανῇ τὸ παρὸν ἔγγραφον συμ βιβασθῶσιν εἰς τὰ προῤῥηθέντα· καὶ ἵνα ἡ παροῦσα ἡμετέρα ἀνάθεσις ᾗ πληρεστάτη καὶ στερεά, ὡρίσαμεν καὶ ἐβουλλώθη αὕτη μετὰ ἡμετέρου μολιβδίνου σιγιλλίου, καὶ διὰ χειρῶν Κοῤῥάδου τῆς ἡμετέρας αὐλῆς κανικλείου ὡρίσαμεν καὶ ἐσημειώθη. Ἐδόθη ἐν τῷ παλατίῳ τοῦ ἡμετέρου δουκάτου τρέχοντος χρόνου τοῦ Κυρίου χιλιοστοῦ διακοσιοστοῦ ἐξηκοστοῦ πέμπτου μηνὶ Μαρτίῳ ἡμέρᾳ δωδεκάτη ἰνδικτιῶνος η'. Ἐγὼ Κορβάδος, νοτάριος τῆς δουκικῆς αὐτ λῆς τῆς Βενετίας κανικλείου, ἐπλήρωσα καὶ ἐστερέωσα. » Οὕτω μὲν οὖν εἶχε τὰ τῆς γραφῆς· ἡ δέ γε βασιλεία μου οὕτως ομνύει φυλάξαι ταῦτα πάντα, ἐὰν καὶ ὁ εὐγενέστατος δοὺξ Βενετίας καὶ τὸ κου μούνιον ταύτης καὶ ἡ μικρὰ καὶ μεγάλη βουλή στέρξωσι καὶ φυλάξωσι ταῦτα εἰς τε τὴν βασιλείαν μου, εἰς τοὺς κληρονόμους καὶ διαδόχους αὐτῆς καὶ εἰς τὴν Ῥωμανίαν ἀπαράθραυστα. Μιχαὴλ ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ πιστὸς βασιλεύς καὶ αὐτοκράτωρ Ρωμαίων Δούκας "Αγγελος Κομνηνὸς ὁ Παλαιολόγος. Απερ δὴ κεφάλαια οὕτως ἐπωμίσατο ἡ βασιλεία καὶ ἀποκρισιαρίων, τοῦ τε σὺρ Ἰακώβου Δελφίνου καὶ τοῦ σὺρ Ἰακώβου Κονταρίνου, ὡς ἐμφανισάν των τῇ βασιλείᾳ μου τὴν ἣν εἶχον οὗτοι ἔγγραφον δύναμιν καὶ ἐξουσίαν ἀπὸ τοῦ δουκὸς Βενετίας καὶ τοῦ κουμουνίου εἰς τὸ τρακταῖσαι καὶ πληρῶσαι τὴν ἀγάπην μετὰ τῆς βασιλείας μου, ήπερ δὴ γραφή ἐπὶ λέξεων ἔχει οὕτως· « Ἡμεῖς Ῥαινέριος Ντζέ νος, Θεοῦ χάριτι δούξ Βενετίας, γνωστὸν ποιοῦμεν πᾶσι τοῖς τὸ παρὸν ἡμῶν ἔγγραφον θεωρούσιν· Ορισμὸς τοῦ βασιλέως τοῦ Κομνηνού (g) πρὸς τὸν Σκουταριώτην γεγονότα Κυζίκου. Ορισμός προσ κυνητὸς τοῦ κραταιοῦ καὶ θεοστεφοῦς ἁγίου ἡμῶν αὐθέντου καὶ βασιλέως, ὅτε με τῷ τοῦ δικαιοφύλα κος ἐτίμησεν ἀξιώματι. Μιμεῖται καὶ Μωϋσῆν ἐκεῖνον ἡ βασιλεία μου τὸν δημαγωγόν, καὶ πρὸς τὸν τῆς νομοθεσίας ἐκείνου 326.VI. Imp. Michaelis Palmologi renovatio pacis cum μου ἐνώπιον τῶν διαληφθέντων εὐγενῶν δύο ἀνδρῶν D VII. Imp. Michaelis Paleologi rescriptum, quo (v) Exstat Latine in Libro albo et Libris paclo- (3) floc rescriptum cum tribus novellis sequentibus ex cosl. nis. Gerasimi archiep. ediderunt Rialis et Pollis in Collect. can. tom. V, P. Theodoro Sculariolæ diacono dicæophylacis digni- (y) Intelligitur Michael Pulmologus, qui Comeni cognomento utebatur. Sub illo enim Theodorus Scutariota dicæophylacis munere functus est, ex Pachymere editores adnotaverunt. Zacn. NOVELLE CONSTITUTIONES.
"
ἀβλαβεῖς· εἰ δὲ θελήσουσιν ἐλθεῖν εἰς τὴν χώραν ἡ ἐπεὶ τοῖς εὐγενέσι καὶ φρονίμοις ἀνδράσιν Ἰακώβῳ
τῆς βασιλείας μου, ἵνα ἀπολύωνται μετὰ τοῦ λαοῦ
αὐτῶν.
Ἵνα οὐ μὴν παραχωρήσῃ ἡ βασιλεία μου γενέσθαι
ἀρμάτωσιν ἀπὸ τῆς χώρας αὐτῆς κατὰ τῶν Βενετί-
κων· ἐὰν δὲ γένηται ζημία, ἵνα διορθῶται ταύτην
ἡ βασιλεία μου.
ἵνα ἐὰν κουρσάριοι Βενέτικοι ποιήσωσί τινα ζη-
μίαν εἰς τὴν χώραν τῆς βασιλείας μου, ἔνι ἔνοχος δ
μπάλλες καὶ οἱ ἰδικοὶ αὐτοῦ ἐπάνω εἰς τὸν ὅρκον αὐτ
τῶν, ὅπως εὑρίσκωσιν αὐτοὺς καὶ κρατῶσι, καὶ
ποιῷσι ποινὰς εἰς αὐτοὺς, καὶ ἐπαίρωσι τὸ πρᾶγμα
τῶν ἀδικηθέντων καὶ ἐπιδιδῶσι πρὸς αὐτοὺς, ἄνευ
μέντοι τῶν Βενετίκων τῶν κρατούντων νησία καὶ μὴ
ὑποκειμένων τῇ Βενετίᾳ· ἐὰν δὲ καὶ ἀπὸ ἑτέρου για
νους ἢ ἀπὸ τῶν νησίων τῶν ὡς. εἴρητας μὴ ὑποκει
μένων τῇ Βενετία ἔλθωσι κουρσάριοι κατὰ τῆς χώ
ρας τῆς βασιλείας μου, οὐ μὴν δέχωνται αὐτοὺς
ἢ εἰς χώραν αὐτῶν ἢ εἰς νησίον, ἀλλ᾽ ἵνα μάχωνται
καὶ ἀποδιώκωσιν αὐτοὺς, καθὼς καὶ οἱ τοῦ μέρους
τῆς βασιλείας μου. Οστις δὲ ἀναδέχεται τούτους,
ἐὰν εὕρῃ τιμωρίαν ἀπὸ τῆς βασιλείας μου, οὐ μὴν
ἐνέχεται ἡ βασιλεία μου εἰς τὸν ὅρκον χάριν τῆς
παιδεύσεως τῶν τοιούτων.
Ἵνα ἐὰν συμβῇ γενέσθαι τι σφάλμα ἀπὸ τοῦ μέ-
ρους τῆς Βενετίας εἰς τὸ μέρος τῆς βασιλείας μου,
οὐ μὴν ἀπολύῃ ἡ βασιλεία μου τὴν ἀγάπην τοῦ εὐγε
νεστάτου δουκὸς Βενετίας καὶ τοῦ κουμουνίου αὐτῶν
καὶ κινῆται εἰς μάχην, ἀλλ᾽ ἵνα διαμηνύῃ τῷ εὐγε
νεστάτῳ δουκὶ Βενετίας καὶ τῷ κουμουνίῳ, καὶ γί-
νηται παρ' αὐτῶν ἡ διόρθωσις. Ωσαύτως ἵνα ἐὰν
συμβῇ γενέσθαι τι σφάλμα παρὰ τοῦ μέρους τῆς βα-
οιλεία, μου εἰς τὸ μέρος τῆς Βενετίας, οὐ μὴν ἀπο
λύῃ ὁ δοὺς Βενετίας καὶ τὸ κουμούνιον τὴν ἀγάπην
τῆς βασιλείας μου καὶ κινῆται εἰς μάχην, ἀλλ᾽ ἵνα
διαμηνύῃ ὁ δοὺξ Βενετίας καὶ τὸ κουμούνιον τῇ βα-
σιλείᾳ μου, καὶ γένηται παρὰ τῆς βασιλείας μου
διόρθωσις. Εἰ δὲ συμβῇ τὸν εὐγενέστατον δοῦκα 18-
νετίας τὸ κοινὸν λαβεῖν χρέος, ὅπερ ἀπεύχεται ἡ
βασιλεία μου, ἵνα οἱ διάδοχοι τῆς ἐξουσίας τοῦ δου-
κάτου τῆς Βενετίας καὶ τὸ κουμούνιον αὐτῶν καὶ ἡ
μικρὰ καὶ μεγάλη βουλή στέργωσι τὰ τοιαῦτα κε
φάλαια.
το
•
Δελφίνῳ καὶ Ἰακώβῳ Κονταρίνη, τοῖς πιστοῖς ἡμῶν
καὶ ἀγαπητοῖς, μετὰ τῆς μεγάλης καὶ μικρᾶς βου
λῆς τοῦ κουμουνίου τῆς Βενετίας ἀνεθέμεθα πλη
ρεστάτην δύναμιν καὶ ἐξουσίαν αὐτοῖς· ἐδώκαμεν
ἐνεργεῖν τὰ παρόντα, ήτοι τρακταΐσαι, συμβίβασιν
ποιήσασθαι μετὰ τοῦ ὑψηλοτάτου κῦρ Μιχαὴλ ἐν
Χριστῷ τῷ Θεῷ πιστοῦ βασιλέως καὶ αὐτοκράτορος
Ρωμαίων Δούκα Αγγέλου Κομνηνοῦ τοῦ Παλαιολό
γου καὶ γενέσθαι χρυσόβουλλα, καὶ πληρῶσαι καὶ
στερεώσαι μετὰ τοῦ ῥηθέντος βασιλέως καθώς αυτ
τοῖς φανῇ κρεῖττον, καὶ ποιῆσαι καὶ ἀναλαβεῖν σπο
σχέσεις καὶ ὁρχωμοτικὰ δι' ἡμᾶς καὶ διὰ τὸ κουμού-
νιον τῆς Βενετίας, καθὼς αὐτοῖς φανῇ κρεῖττον, καὶ
γενικῶς καὶ διὰ πάντων ποιῆσαι εἰς τὰ προῤῥηθέντα
καὶ εἰς τὰ πλησιάζοντα αὐτοῖς, καθὼς ἂν αὐτοῖς
φανῇ εὐχερές · ὑποσχόμεθα ἡμεῖς ἐν τῷ ὀνόματι
ἡμῶν καὶ τοῦ κουμουνίου τῆς Βενετίας, ἔχειν εἰς
ἡμᾶς τὸ στέργον καὶ ἀποδεκτέον καὶ στερεὸν καὶ οὐ
μὴν ἐναντιωθῶμεν κἂν εἴ τι οἱ εὐγενέστατοι οὗτοι ἢ
εἷς ἐξ αὐτῶν εἰς ὃν φανῇ τὸ παρὸν ἔγγραφον συμ
βιβασθῶσιν εἰς τὰ προῤῥηθέντα· καὶ ἵνα ἡ παροῦσα
ἡμετέρα ἀνάθεσις ᾗ πληρεστάτη καὶ στερεά, ὡρίσα-
μεν καὶ ἐβουλλώθη αὕτη μετὰ ἡμετέρου μολιβδίνου
σιγιλλίου, καὶ διὰ χειρῶν Κοῤῥάδου τῆς ἡμετέρας
αὐλῆς κανικλείου ὡρίσαμεν καὶ ἐσημειώθη. Ἐδόθη
ἐν τῷ παλατίῳ τοῦ ἡμετέρου δουκάτου τρέχοντος
χρόνου τοῦ Κυρίου χιλιοστοῦ διακοσιοστοῦ ἐξηκοστοῦ
πέμπτου μηνὶ Μαρτίῳ ἡμέρᾳ δωδεκάτη ινδικτιώ
νος η'. Ἐγὼ Κορβάδος, νοτάριος τῆς δουκικῆς αὐτ
λῆς τῆς Βενετίας κανικλείου, ἐπλήρωσα καὶ ἐστε-
ρέωσα. » Οὕτω μὲν οὖν εἶχε τὰ τῆς γραφῆς· ἡ δέ
γε βασιλεία μου οὕτως ομνύει φυλάξαι ταῦτα πάντα,
ἐὰν καὶ ὁ εὐγενέστατος δοὺξ Βενετίας καὶ τὸ κου
μούνιον ταύτης καὶ ἡ μικρὰ καὶ μεγάλη βουλή
στέρξωσι καὶ φυλάξωσι ταῦτα εἰς τε τὴν βασιλείαν
μου, εἰς τοὺς κληρονόμους καὶ διαδόχους αὐτῆς καὶ
εἰς τὴν Ῥωμανίαν ἀπαράθραυστα.
Μιχαὴλ ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ πιστὸς βασιλεύς
καὶ αὐτοκράτωρ Ρωμαίων Δούκας "Αγγελος Κο-
μνηνὸς ὁ Παλαιολόγος.
Απερ δὴ κεφάλαια οὕτως ἐπωμίσατο ἡ βασιλεία
καὶ ἀποκρισιαρίων, τοῦ τε σὺρ Ἰακώβου Δελφίνου
καὶ τοῦ σὺρ Ἰακώβου Κονταρίνου, ὡς ἐμφανισάν
των τῇ βασιλείᾳ μου τὴν ἣν εἶχον οὗτοι ἔγγραφον
δύναμιν καὶ ἐξουσίαν ἀπὸ τοῦ δουκὸς Βενετίας καὶ
τοῦ κουμουνίου εἰς τὸ τρακταῖσαι καὶ πληρῶσαι τὴν
ἀγάπην μετὰ τῆς βασιλείας μου, ήπερ δὴ γραφή
ἐπὶ λέξεων ἔχει οὕτως· « Ἡμεῖς Ῥαινέριος Ντζέ
νος, Θεοῦ χάριτι δούξ Βενετίας, γνωστὸν ποιοῦμεν
πᾶσι τοῖς τὸ παρὸν ἡμῶν ἔγγραφον θεωρούσιν·
Ορισμὸς τοῦ βασιλέως τοῦ Κομνηνού (g) πρὸς τὸν
Σκουταριώτην γεγονότα Κυζίκου. Ορισμός προσ
κυνητὸς τοῦ κραταιοῦ καὶ θεοστεφοῦς ἁγίου ἡμῶν
αὐθέντου καὶ βασιλέως, ὅτε με τῷ τοῦ δικαιοφύλα
κος ἐτίμησεν ἀξιώματι.
Μιμεῖται καὶ Μωϋσῆν ἐκεῖνον ἡ βασιλεία μου τὸν
δημαγωγόν, καὶ πρὸς τὸν τῆς νομοθεσίας ἐκείνου
326.
VI. Imp. Michaelis Palmologi renovatio pacis cum
μου ἐνώπιον τῶν διαληφθέντων εὐγενῶν δύο ἀνδρῶν D VII. Imp. Michaelis Paleologi rescriptum, quo
(v) Exstat Latine in Libro albo et Libris paclo-
(3) floc rescriptum cum tribus novellis sequen-
tibus ex cosl. nis. Gerasimi archiep. ediderunt
Rialis et Pollis in Collect. can.
tom. V, P.
Theodoro Sculariolæ diacono dicæophylacis digni-
(y) Intelligitur Michael Pulmologus, qui Comeni
cognomento utebatur. Sub illo enim Theodorus
Scutariota dicæophylacis munere functus est,
ex Pachymere editores adnotaverunt. Zacn.
NOVELLE CONSTITUTIONES.
col. 1039–1040page 11 of 56
PG 161:1039ζῆλον ὡς ἐφικτὸν ἀπευθύνεται· ὡς γὰρ ἐκεῖνος τὸν ἡ λόγως μετέχειν τιμῆς τε καὶ τάξεως ἔν τε τῷ ἐκε δαχτύλῳ Θεοῦ γραφέντα νόμον ἐγχειρισθεὶς διὰ τοῦ Ααρών, σεμνυνομένου τὸ τηνικαῦτα τῷ ἱερατική ἀξιώματι, τῷ Ἰσραηλιτικῷ λαῷ διεπόρθμευε, κατὰ ταῦτα καὶ ἡ βασιλεία μου τὸ παντός τιμώμενον τῆς βασιλείας χρῆμα λαβοῦσα παρὰ Θεοῦ, ἦν ἔννομον ἀρχὴν οἱ πάλαι ὠρίσαντο, κἀντεῦθεν οὖσα νόμος ἔμψυχος ἀτεχνῶς, ὡς καὶ τὸ δόξαν ταύτῃ καθάπερ νόμον γραπτὸν καὶ λέγεσθαι καὶ πιστεύεσθαι, τὸν ἐντιμότατον ἐν πατριαρχικοῖς ἄρχουσιν ἐπὶ τῶν δεή σεων κῦρ Θεόδωρον διάκονον τὸν Σκουταριώτην άνδρα εὑροῦσα κατὰ τὴν παλαμηφορουμένην Θεῷ καρδίαν αὐτῆς, καὶ πρὸς ταῖς ἄλλαις λογικαῖς ἐπιστήμαις καὶ τοὺς λόγους ἀκριβῶς μελετήσαντα, καὶ τῷ ἱερῷ καὶ θείῳ καταλόγῳ ἐμπρέποντα, τῇ τοῦ δικαιοφύλακος ἀξίᾳ τιμῷ· χρεὼν γὰρ τὸν ἔκ τε θείων καὶ ἀποστολικῶν κανόνων, ἔκ τε τῶν νόμων, οὓς σοφοὶ ἄν ὅρες ἐξέθεντο, γνῶσιν ἐς τὰ μάλιστα συλλεξάμενον καὶ τῷ δικαιοφυλακικῷ ἐνσεμνύνεσθαι ἀξιώματι, Οθεν καὶ διορίζεται ἡ βασιλεία μου διὰ τῆς παρούσης αὐτῆς προστάξεως, διενεργεῖσθαι παρὰ τοῦ διαληφθέντος ἐντιμοτάτου ἐν πατριαρχικοῖς ἄρχουσιν ἐπὶ τῶν δεήσεων κῦρ Θεοδώρου διακόνου τοῦ Σκουτα ριώτου τὸ δικαιοφυλακικὸν ὀφφίκιον μετὰ πάντων τῶν ἀπονενεμημένων αὐτῷ δικαίων καὶ καθὼς ἐνηργεῖτο καὶ παρὰ τῶν πάλαι κεκτημένων αὐτό, καὶ τῆς αὐτῆς ἐκείνης μετέχειν τοῦτον τιμῆς τε καὶ τάξεως, ἄν τε καθέδραις, στάσεσι καὶ πᾶσιν ἄλλοις, καὶ ἐν τῷ εὐαγεῖ κλήρῳ τῆς βασιλείας μου, πάσας τε τὰς ἀνέκαθεν προσαρμοσθείσας τῷ τοιούτῳ ὀφφικίῳ κρίσεις διεξάγειν καὶ περατοῦν. Ἐπὶ τούτῳ γὰρ ἐγεγόνει καὶ ἡ παροῦσα τῆς βασιλείας μου προσταΕις δι' ἀσφάλειαν. κλησιαστικῷ ὀφφικίῳ κάν ταῖς καθέδραις καὶ στά σεσι· χρεών γὰρ τὸν, δν ἡ βασιλεία μου κατὰ λόγον τιμᾷ, καὶ παρὰ τῆς ἁγιωσύνης σου κατ᾽ ἴσον τιμά. σθαι, καὶ τὸν ἐν τῇ βασιλείᾳ καν τῇ συγκλήτῳ εξ μιον, καὶ παρὰ τῇ Ἐκκλησίᾳ σου καὶ τῷ κλήρῳ τῆς ἁγιωτάτης τοῦ Θεοῦ Μεγάλης Εκκλησίας τιμῆς καταξιοῦσθαι τῆς κρείττονος· εἴ περ ἐπιστημονάρχης, σὺν Θεῷ φάναι, τῆς Ἐκκλησίας σου ἡ βασιλεία μου, καὶ κατὰ κρίσιν οἰκονομεῖ τοὺς λόγους αὐτῆς πρὸς τύπον δὲ τῶν βασιλικῶν καὶ τὰ τῶν ἐκκλησιαστικῶν ὀφφικίων παρὰ τῶν ἀοιδίμων· καὶ φιλευσε βῶν βασιλέων ἐτάχθησαν, καθὼς κἐν τῷ θείῳ ἰδίῳ τοῦ πρώτου τῶν Χριστιανῶν βασιλέως, μεγάλου καὶ Αγίου Κωνσταντίνου, 8 πρὸς τὸν μακάριον ἐξέθετο Σίλβεστρον, οὐκ ἀσαφῶς, ἀλλ᾽ ἄριστα τεθέσπισται· ἐφ᾽ ᾧ καὶ ὀφείλον τῷ πρωτοτύπῳ ἐπακολουθεῖν τὰ προς μίμησιν. Διά τοι τοῦτο καὶ οἰκονομήσαιτο ή ἁγιωσύνη σου ἔχειν ἀπὸ τοῦ νῦν τὸν τοιοῦτον δικαιοφύλακα κἂν τῇ τοῦ Θεοῦ ἁγιωτάτῃ Μεγάλη Εκκλησίᾳ ὀφφίκιον τῶν προβαθμίων καὶ ὀψηλῶν, καὶ ὡς τῷ κλήρῳ τῆς ἁγιωτάτης Μεγάλης τοῦ Θεοῦ Εκκλησίας καταλεγόμενον ίστασθαι, καὶ προκόπτειν μετὰ τὸν νῦν τιμιώτατον πρωτέκδικον τὸν Γεμιστόν, ἕνα καὶ αὐτὸν ἀπὸ τῶν ἐξωκατακοίλων ἀπό γε τῆς σήμερον γνωριζόμενον· ἄτοπον γὰρ τὴν ἐν καθέ δραις ταῖς μείζοσι καὶ προβαθμιαιτέραις τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἁγιοσοφιτῶν ἀρχόντων ὡς τὸ εἰκὸς συντιμώμενον, μὴ κάν τῇ ἐκκλησιαστικῇ στάσει καὶ προκοπῇ τὸν προσήκοντα τόπον ἔχειν, καὶ τοῖς ἐξωκατακοίλοις συνίστασθαι καὶ τῆς αὐτῆς συμμετέχειν τούτων τιμῆς τε καὶ προκοπῆς. Ἡ μὲν οὖν βασιλεία μου ήδη τὰ περὶ τούτου παρεδήλωσε τῇ Εἶχε τό· Μηνὶ Μαΐῳ ινδικτιώνος ιγ' διὰ τῆς ἁγιωσύνῃ σου, ᾗ καὶ ἔργον ἔσται πρὸς ἔργον άγαβασιλικῆς καὶ θείας χειρός. Έτερον πρόσταγμα σεπτὸν τοῦ κοσμοποιήτου κρα ταιοῦ καὶ ἁγίου ἡμῶν αὐθέντου καὶ βασιλέως, δι' οὗ μοι καὶ τόπος ἀπεδόθη κάν τῇ ἁγιωτάτῃ Με γάλη Εκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ ἀνάλογος, εἰ καὶ διὰ τά τινων ἀπρεπῆ σκάνδαλα καὶ τὴν ἐν τῷ χορῷ τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἀρχόντων ἄφιλον στάσιν ἐπέκλινα, τὴν εἰρήνην αἱρετισάμενος· μετ' οὐ πολὺ δὲ καὶ σακελλίου ἐσφραγίσθην, καὶ τὸν τύπον τοῦ σακελλίου ἀπέλαβον. Αγιώτατέ μου δέσποτα καὶ οἰκουμενικὴ πατριάρχα, οἶδεν ἡ ἁγιωσύνη σου, ὡς ἀνεδέξατο ἡ βασιλεία μου τὸν τιμιώτατον δικαιοφύλακα κῦρ Θεόδωρον διάκονον τὸν σκουταριώτην, καὶ οἵας καὶ πόσης αυτ τὸν ἀξιοῖ προσπαθείας καὶ οἰκειώσεως, τῆς τε περί τα θεία γνώσεως αὐτοῦ χάριν, καὶ τῆς περὶ τὰ πράγματα προσούσης τούτῳ εἰδημοσύνης καὶ ἀρε τῆς. Ἐπεὶ οὖν οὕτως αὐτὸν ἀνεδέξατο καὶ οὕτως ἔχει τοῦτον ἡ βασιλεία μου καὶ τοιούτῳ ἀξιώματι κατεκόσμησεν, οὐ δέον πάντως τὸ μὴ καὶ παρὰ τῆς αγιωσύνης σου καὶ τῆς τῶν συγκλητικῶν αὐτὸν ἀνα γεῖν καὶ πληρῶσαι τὸ τοιοῦτον τῆς βασιλείας μου θέλημα, ὡς θεάρεστόν τε καὶ δίκαιον· ἐπὶ τούτῳ γὰρ καὶ τὸ παρὸν πρόσταγμα τῆς βασιλείας μου ἀπελύθη, ὀφεῖλον ἀντιστραφῆναι τῷ τιμιωτάτῳ δι καιοφύλακι κῦρ Θεοδώρῳ διακόνῳ τῷ Σκουταριώτη δι' ἀσφάλειαν. Μηνὶ Μαΐῳ, ινδικτιώνος ιγ'. Ορισμὸς τοῦ εὐσεβεστάτου βασιλέως ὃν ἐποίησε διὰ τὸ θεοβάδιστον ὄρος τὸ είναιον. Εἰ δὲ καὶ ἀνδράσι, τοῖς περιδεξίοις εἰς ὑπηρεσίαν τῆς βασιλείας, ἀρχόντων καταστρατηγῆσαι ὀρεγομέ γεις, ή πόλεων διοικήσεις εγχειρισθῆναι ἡ λαούς ἀδηγῆσαι ἢ καὶ ἀλλ᾽ ἄττα τοιαῦτα πράττειν δεομέν νοις τῷ κράτει τῆς τῶν Ῥωμαίων ἀρχῆς φαινόμενα χρήσιμα, τιμὴν ἐπιμετρεῖ τὴν προσήκουσαν, τῶν δ' ὑπηκόων, ὅσοι εὐγνωμόνως εἰσηγούμενοι, δίκαιοι ἂν εἶεν τὰ τῆς ὑποθήκης τούτων βλέπειν τὸ πέρα; ἐπιδεχόμενα· ἀνδράσι σεμνοῖς καὶ βίῳ καὶ τρόπῳ καὶ Θεῷ πλησιάζουσιν, οὐχ ὅσα τῶν εἰς τὰ ἐκτὸς συντεινόντων, ἀλλὰ κρείττω καὶ εἰς ψυχὴν αὐτὴν παραπέμποντα τὴν ὠφέλειαν, μᾶλλον δὲ καὶ τοῦτοCPOLITANORUM IMPP.
ζῆλον ὡς ἐφικτὸν ἀπευθύνεται· ὡς γὰρ ἐκεῖνος τὸν ἡ λόγως μετέχειν τιμῆς τε καὶ τάξεως ἔν τε τῷ ἐκε
δαχτύλῳ Θεοῦ γραφέντα νόμον ἐγχειρισθεὶς διὰ τοῦ
Ααρών, σεμνυνομένου τὸ τηνικαῦτα τῷ ἱερατική
ἀξιώματι, τῷ Ἰσραηλιτικῷ λαῷ διεπόρθμευε, κατὰ
ταῦτα καὶ ἡ βασιλεία μου τὸ παντός τιμώμενον τῆς
βασιλείας χρῆμα λαβοῦσα παρὰ Θεοῦ, ἦν ἔννομον
ἀρχὴν οἱ πάλαι ὠρίσαντο, κἀντεῦθεν οὖσα νόμος ἔμ-
ψυχος ἀτεχνῶς, ὡς καὶ τὸ δόξαν ταύτῃ καθάπερ
νόμον γραπτὸν καὶ λέγεσθαι καὶ πιστεύεσθαι, τὸν
ἐντιμότατον ἐν πατριαρχικοῖς ἄρχουσιν ἐπὶ τῶν δεή
σεων κῦρ Θεόδωρον διάκονον τὸν Σκουταριώτην άνδρα
εὑροῦσα κατὰ τὴν παλαμηφορουμένην Θεῷ καρδίαν
αὐτῆς, καὶ πρὸς ταῖς ἄλλαις λογικαῖς ἐπιστήμαις
καὶ τοὺς λόγους ἀκριβῶς μελετήσαντα, καὶ τῷ ἱερῷ
καὶ θείῳ καταλόγῳ ἐμπρέποντα, τῇ τοῦ δικαιοφύλα-
κος ἀξίᾳ τιμῷ· χρεὼν γὰρ τὸν ἔκ τε θείων καὶ ἀπο-
στολικῶν κανόνων, ἔκ τε τῶν νόμων, οὓς σοφοὶ ἄν
ὅρες ἐξέθεντο, γνῶσιν ἐς τὰ μάλιστα συλλεξάμενον
καὶ τῷ δικαιοφυλακικῷ ἐνσεμνύνεσθαι ἀξιώματι,
Οθεν καὶ διορίζεται ἡ βασιλεία μου διὰ τῆς παρού-
σης αὐτῆς προστάξεως, διενεργεῖσθαι παρὰ τοῦ δια-
ληφθέντος ἐντιμοτάτου ἐν πατριαρχικοῖς ἄρχουσιν
ἐπὶ τῶν δεήσεων κῦρ Θεοδώρου διακόνου τοῦ Σκουτα
ριώτου τὸ δικαιοφυλακικὸν ὀφφίκιον μετὰ πάντων
τῶν ἀπονενεμημένων αὐτῷ δικαίων καὶ καθὼς ἐνηρ-
γεῖτο καὶ παρὰ τῶν πάλαι κεκτημένων αὐτό, καὶ
τῆς αὐτῆς ἐκείνης μετέχειν τοῦτον τιμῆς τε καὶ τά-
ξεως, ἄν τε καθέδραις, στάσεσι καὶ πᾶσιν ἄλλοις,
καὶ ἐν τῷ εὐαγεῖ κλήρῳ τῆς βασιλείας μου, πάσας
τε τὰς ἀνέκαθεν προσαρμοσθείσας τῷ τοιούτῳ ὀφφι-
κίῳ κρίσεις διεξάγειν καὶ περατοῦν. Ἐπὶ τούτῳ γὰρ
ἐγεγόνει καὶ ἡ παροῦσα τῆς βασιλείας μου προστα-
Εις δι' ἀσφάλειαν.
κλησιαστικῷ ὀφφικίῳ κάν ταῖς καθέδραις καὶ στά
σεσι· χρεών γὰρ τὸν, δν ἡ βασιλεία μου κατὰ λόγον
τιμᾷ, καὶ παρὰ τῆς ἁγιωσύνης σου κατ᾽ ἴσον τιμά.
σθαι, καὶ τὸν ἐν τῇ βασιλείᾳ καν τῇ συγκλήτῳ εξ
μιον, καὶ παρὰ τῇ Ἐκκλησίᾳ σου καὶ τῷ κλήρῳ τῆς
ἁγιωτάτης τοῦ Θεοῦ Μεγάλης Εκκλησίας τιμῆς
καταξιοῦσθαι τῆς κρείττονος· εἴ περ ἐπιστημονάρ
χης, σὺν Θεῷ φάναι, τῆς Ἐκκλησίας σου ἡ βασιλεία
μου, καὶ κατὰ κρίσιν οἰκονομεῖ τοὺς λόγους αὐτῆς
πρὸς τύπον δὲ τῶν βασιλικῶν καὶ τὰ τῶν ἐκκλησια
στικῶν ὀφφικίων παρὰ τῶν ἀοιδίμων· καὶ φιλευσε
βῶν βασιλέων ἐτάχθησαν, καθὼς κἐν τῷ θείῳ ἰδίῳ
τοῦ πρώτου τῶν Χριστιανῶν βασιλέως, μεγάλου καὶ
Αγίου Κωνσταντίνου, 8 πρὸς τὸν μακάριον ἐξέθετο
Σίλβεστρον, οὐκ ἀσαφῶς, ἀλλ᾽ ἄριστα τεθέσπισται·
ἐφ᾽ ᾧ καὶ ὀφείλον τῷ πρωτοτύπῳ ἐπακολουθεῖν τὰ
προς μίμησιν. Διά τοι τοῦτο καὶ οἰκονομήσαιτο ή
ἁγιωσύνη σου ἔχειν ἀπὸ τοῦ νῦν τὸν τοιοῦτον δικαιο
φύλακα κἂν τῇ τοῦ Θεοῦ ἁγιωτάτῃ Μεγάλη Εκ-
κλησίᾳ ὀφφίκιον τῶν προβαθμίων καὶ ὀψηλῶν, καὶ
ὡς τῷ κλήρῳ τῆς ἁγιωτάτης Μεγάλης τοῦ Θεοῦ
Εκκλησίας καταλεγόμενον ίστασθαι, καὶ προκόπτειν
μετὰ τὸν νῦν τιμιώτατον πρωτέκδικον τὸν Γεμιστόν,
ἕνα καὶ αὐτὸν ἀπὸ τῶν ἐξωκατακοίλων ἀπό γε τῆς
σήμερον γνωριζόμενον· ἄτοπον γὰρ τὴν ἐν καθέ
δραις ταῖς μείζοσι καὶ προβαθμιαιτέραις τῶν ἐκ-
κλησιαστικῶν ἁγιοσοφιτῶν ἀρχόντων ὡς τὸ εἰκὸς
συντιμώμενον, μὴ κάν τῇ ἐκκλησιαστικῇ στάσει καὶ
προκοπῇ τὸν προσήκοντα τόπον ἔχειν, καὶ τοῖς
ἐξωκατακοίλοις συνίστασθαι καὶ τῆς αὐτῆς συμμετ
έχειν τούτων τιμῆς τε καὶ προκοπῆς. Ἡ μὲν οὖν
βασιλεία μου ήδη τὰ περὶ τούτου παρεδήλωσε τῇ
Εἶχε τό· Μηνὶ Μαΐῳ ινδικτιώνος ιγ' διὰ τῆς ἁγιωσύνῃ σου, ᾗ καὶ ἔργον ἔσται πρὸς ἔργον άγα-
βασιλικῆς καὶ θείας χειρός.
Έτερον πρόσταγμα σεπτὸν τοῦ κοσμοποιήτου κρα
ταιοῦ καὶ ἁγίου ἡμῶν αὐθέντου καὶ βασιλέως, δι'
οὗ μοι καὶ τόπος ἀπεδόθη κάν τῇ ἁγιωτάτῃ Με
γάλη Εκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ ἀνάλογος, εἰ καὶ διὰ τά
τινων ἀπρεπῆ σκάνδαλα καὶ τὴν ἐν τῷ χορῷ τῶν
ἐκκλησιαστικῶν ἀρχόντων ἄφιλον στάσιν ἐπέκλι-
να, τὴν εἰρήνην αἱρετισάμενος· μετ' οὐ πολὺ δὲ
καὶ σακελλίου ἐσφραγίσθην, καὶ τὸν τύπον τοῦ
σακελλίου ἀπέλαβον.
Αγιώτατέ μου δέσποτα καὶ οἰκουμενικὴ πατριάρ-
χα, οἶδεν ἡ ἁγιωσύνη σου, ὡς ἀνεδέξατο ἡ βασιλεία
μου τὸν τιμιώτατον δικαιοφύλακα κῦρ Θεόδωρον
διάκονον τὸν σκουταριώτην, καὶ οἵας καὶ πόσης αυτ
τὸν ἀξιοῖ προσπαθείας καὶ οἰκειώσεως, τῆς τε περί
τα θεία γνώσεως αὐτοῦ χάριν, καὶ τῆς περὶ τὰ
πράγματα προσούσης τούτῳ εἰδημοσύνης καὶ ἀρε
τῆς. Ἐπεὶ οὖν οὕτως αὐτὸν ἀνεδέξατο καὶ οὕτως
ἔχει τοῦτον ἡ βασιλεία μου καὶ τοιούτῳ ἀξιώματι
κατεκόσμησεν, οὐ δέον πάντως τὸ μὴ καὶ παρὰ τῆς
αγιωσύνης σου καὶ τῆς τῶν συγκλητικῶν αὐτὸν ἀνα
γεῖν καὶ πληρῶσαι τὸ τοιοῦτον τῆς βασιλείας μου
θέλημα, ὡς θεάρεστόν τε καὶ δίκαιον· ἐπὶ τούτῳ
γὰρ καὶ τὸ παρὸν πρόσταγμα τῆς βασιλείας μου
ἀπελύθη, ὀφεῖλον ἀντιστραφῆναι τῷ τιμιωτάτῳ δι
καιοφύλακι κῦρ Θεοδώρῳ διακόνῳ τῷ Σκουταριώτη
δι' ἀσφάλειαν.
Μηνὶ Μαΐῳ, ινδικτιώνος ιγ'.
Ορισμὸς τοῦ εὐσεβεστάτου βασιλέως ὃν ἐποίησε διὰ
τὸ θεοβάδιστον ὄρος τὸ είναιον.
Εἰ δὲ καὶ ἀνδράσι, τοῖς περιδεξίοις εἰς ὑπηρεσίαν
τῆς βασιλείας, ἀρχόντων καταστρατηγῆσαι ὀρεγομέ
γεις, ή πόλεων διοικήσεις εγχειρισθῆναι ἡ λαούς
ἀδηγῆσαι ἢ καὶ ἀλλ᾽ ἄττα τοιαῦτα πράττειν δεομέν
νοις τῷ κράτει τῆς τῶν Ῥωμαίων ἀρχῆς φαινόμενα
χρήσιμα, τιμὴν ἐπιμετρεῖ τὴν προσήκουσαν, τῶν
δ' ὑπηκόων, ὅσοι εὐγνωμόνως εἰσηγούμενοι, δίκαιοι
ἂν εἶεν τὰ τῆς ὑποθήκης τούτων βλέπειν τὸ πέρα;
ἐπιδεχόμενα· ἀνδράσι σεμνοῖς καὶ βίῳ καὶ τρόπῳ
καὶ Θεῷ πλησιάζουσιν, οὐχ ὅσα τῶν εἰς τὰ ἐκτὸς
συντεινόντων, ἀλλὰ κρείττω καὶ εἰς ψυχὴν αὐτὴν
παραπέμποντα τὴν ὠφέλειαν, μᾶλλον δὲ καὶ τοῦτο
CPOLITANORUM IMPP.
col. 1041–1042page 12 of 56
PG 161:1041κἀκεῖνο περιποιούμενα τούτοις ἐκ τῆς ἄνωθεν δε Α καὶ περὶ πλείστου γίνεται βασιλεῖ καὶ βασιλέως εὐτ ξιάς προβαλλομένοις τοῖς αὐτοκράτορσι, πῶς οὐκ ἂν εἴη τῶν καθηκόντων ἐπικλινές ὠτίον βραβεύειν, καὶ εἰς τὸ τέλος ἄγειν ἅπερ αἰτήσαιντο; Εἰ δὲ καὶ ἄλλως τῇ. δεήσει τιμᾶται τὸ εὔλογον, οὐχ ὅπως διὰ τὴν τού των παράκλησιν, ἀλλ᾽ ἤδη καὶ καθ' αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἀξίως ἔχει γενέσθαι, τηνικαῦτα καὶ μᾶλλον ταῖς απ τήσεσι τούτων ἐπινευτέον τοὺς ἄνακτας, καὶ παρεκτέον ἅπερ ἐθέλοιεν, ἵν' εἶεν οὐ μόνον αὐτοῖς, ἀλλὰ καὶ τῷ δικαίῳ κατὰ τὸ εἰκὸς χαριζόμενοι. α'. Τοῦτο καὶ ἄρτι τῇ βασιλείᾳ μου πάρεστιν ἰδεῖν Εκτελούμενον, δωρουμένῃ τοῖς ἐν τῷ ὄρει Σινᾷ τι μὴν τὴν ὑπέρτιμον· τοῦτο μὲν δι' ἱκετείαν, ἣν ἐποιήσατο πρός με ὁ Πτολεμαΐδος μητροπολίτης, ὁ ἱερώτατος καὶ ὑπέρτιμος· οὐ γὰρ ἔκρινα ὅλως ἄξιον μὴ πειθηνίους τούτῳ δοῦναι τὰς ἀκοὰς, εὔλογα αι τουμένῳ καὶ ἃ μὴ τετελεσμένα τῷ δικαίῳ τὴν ζημίαν προεξένησε· τοῦτο δὲ καὶ [διὰ] τὸ ἄλλως ἡγεῖ σθαι τὸ τοιοῦτον ὄρος αἰδέσιμον, καὶ τιμῆς ἁπάσης ἐπαπολαύειν δίκαιον ὂν, καὶ νομίζειν μᾶλλον τιμάσθαι τὴν βασιλείαν μου ἐκ τῆς πρὸς τοῦτο τιμῆς, ἐπεὶ καὶ δοξάζειν οἶδε Θεὸς τοὺς τοῦτον δοξάζοντας. Ορος γὰρ τοῦτο ὑπερηρμένον τῶν καθ' ἡμᾶς, ὄρος θεῖον, κατὰ τὸν ᾿Αββακούμ, δασὺ καὶ κατάσκιον ταῖς τῶν ἀρετῶν ἐργασίαις καὶ ἀρεταῖς παντοίαις κατά κοσμον· εἰ δὲ καὶ ἁγιάσματος τόπον καλέσαι τις βούλεται καὶ οἶκον τοῦ θείου Ἰακώβ, προσφυὲς μὲν τὸ πρᾶγμα καὶ τῆς ἀληθείας ἄκρως εχόμενον. Κάν τις θεωρείη τρανότερον, πλήρης ὁ θεῖος οἶκος οὗτος μένειαν ἐφελκύσασθαι. Εἰ δέ γε καὶ θεοφιλὴς αὐτοῖς ὁ σκοπὸς καὶ τὰ τῆς ἱκεσίας τούτοις πρὸς θείαν μου νὴν ἀποτείνεται, ἐν ᾗ θείων καὶ ἱερῶν ἀνδρῶν ἐμπολιτεύεται σύλλογος, εργάται παντὸς τοῦ ἀγαθοῦ καὶ διὰ βίου τὴν τραχείαν τῆς ἀρετῆς φιλοπόνως αύλακα τέμνοντες, πῶς οὐκ ἂν παρευθὺς καὶ τὰς τῆς ἡμετέρας βασιλείας πειθηνίας λάβοιεν ἀκοὰς, όπηνίκα δι' ἑνὸς τούτου τρόπου καὶ τοῖς ἀγαθοῖς τῶν ὑπὸ χεῖρα παρεχόμεθα χάριν καὶ διὰ τούτων καὶ Θεὸν θεραπεύομεν ; . α'. Ἐπεὶ τοίνυν καὶ ὁ οἰκεῖος τῇ βασιλείᾳ μου Κομνηνός κῦρος Νικόλαος ὁ Μαλιασηνός παρεκλήτευσε τὴν βασιλείαν μου, ὡς ἂν ἀπολυθείη τούτῳ χρυσόβουλλος λόγος αὐτῆς ἐπὶ τοῖς κτήμασι τῆ; γονικόθεν διαφερούσης αὐτῷ σεβασμίας πατριαρχικῆς μονῆς τῆς ἐπικεκλημένης της Μακρινιτίσσης, τῆς ἐπ᾿ ὀνόματι τιμωμένης τῆς ὑπεράγνου μου Θεομήτορος τῆς ὀξείας ἐπισκέψεως καὶ περὶ τὸ ὄρος τοῦ Δρόγγου διακειμένης, ἃ καί εἰσι ταῦτα, ήγουν εἴ τι κέκτηται Η τοιαύτη μονὴ ἐν τῇ χώρᾳ τῆς Δημητριάδος διά τε ἀμπελώνων, χωραφίων, γῆς ὀρεινῆς καὶ πεδινῆς, μυλικῶν ἐργαστηρίων καὶ τῶν προσκαθημένων ἐν αὐτοῖς ἀνθρώπων· καὶ τὸν ἅγιον Ονούφριο, έρη μοτόπιον τὸ ἐπιλεγόμενον τῆς Καλίτζας· χωρίον ἡ Κρυποῦς μετὰ πάντων τῶν δικαίων καὶ προνομίων αὐτοῦ καὶ τῶν δύο μονοξύλων αὐτοῦ καὶ τῶν ἁλιέων, χωραφίων, ἀμπελίων καὶ τῆς νεμομένης παρὰ τῆς τοιαύτης μονῆς γῆς ὀρεινῆς καὶ πεδινῆς ἕως τῆς δόξης πολλῆς· πλὴν ἔσται κἂν τοῖς ἐσχάτοις τούτοις C. Αειδαροράχης χωρίον ἡ Καπραίνα μετά πάντων καιροίς μέρος δόξης ἀπονενεμημένον τούτῳ παρὰ τῆς βασιλείας μου· οὕτω καὶ ἦν εἶχε πάλαι ἴδοι τις ἂν ἐπὶ τὸ μεῖζον κατὰ τὸν προφήτην προκόπτουσαν. Ταῦτα τὸ παρὸν τῆς βασιλείας μου πρόσταγμα βούλεται· τιμῇ γὰρ ἡ βασιλεία μου τὸν κατά καιρούς τῶν ἐν τῷ Σινᾷ προστησόμενον τῶν ὑπερτίμων τῷ ἀξιώματι, καὶ διορίζεται συναριθμεῖσθαι τρίτον τοῖς οὕτω τετιμημένοις ἐν ἅπασι, καὶ συντιμᾶσθαι ἐν ταῖς προόδοις, καθέδραις, στάσεσί τε καὶ συνελεύσε σ.ν ἀμφιέννυσθαι δὲ καὶ ἄμφια, ὁποῖα καὶ τῶν ἀρ χιερέων ὁπόσοι τὴν τοιαύτην τιμὴν ἐκ τῶν ἔκαθεν χρόνων καὶ νῦν ἀπέλαβον, τάλλα τα πάντα, όσα τούτοις καὶ τούτῳ προσέσται, κατὰ μηδὲν ἐλαττούμενα. Επὶ τούτῳ γὰρ ἐγεγόνει καὶ ὁ παρὼν ἐρισμός τῆς βασιλείας μου κατὰ μῆνα Ἰούλιον ἐνδικτιῶνος D ... Εἶχε δὲ καὶ διὰ ἐρυθρῶν γραμμάτων τῆς θείας καὶ βασιλικῆς χειρός. Χρυσόβουλλος λόγος ὁ πρῶτος, τῆς βασιλικῆς δείγμα Ἡ ἐκ Θεοῦ δὲ ἡμετέρα βασιλεία περὶ τὰς αἰτήσεις ἀεὶ τῶν ὑπηκόων ευμενέστερον βλέπουσα, οὐδὲ τοῖς εὖ ἔχουσι γένους τὴν ἱκεσίαν ἔχει παραβλέπειν ἀτέλεστον, καὶ μᾶλλον ὅσοι τῆς περὶ τὴν ἡμετέραν βασιλείαν εὐνοίας ἅμα καὶ πίστεως ήρτηνται, ὁ δῆτα τῶν δικαίων καὶ προνομίων αὐτοῦ· μετόχιον ὁ ῞Αγιος Δημήτριος τὸ διακείμενον πλησίον τῆς Μεγάλης μετ τὰ τῶν προσκαθημένων ἐν αὐτῷ ἀνθρώπων καὶ ἀρο σίμου ἀπάσης γῆς αὐτοῦ· μετόχιον τὸ ἐπονομαζόμενον τοῦ κυροῦ Ἱλαρίωνος τὸ διακείμενον ἐν τῇ χώρα τοῦ ᾿Αλμυροῦ μετὰ τῶν ἀμπελώνων καὶ πάντων τῶν δικαίων καὶ προνομίων αὐτοῦ· τὰ περιελθόντα τῇ τοιαύτῃ μονῇ ἐξ ἀγορασίας ἀμπέλια ἐν τῷ τόπ τοῦ Μορίβορ:· τὰ ἀπὸ προσενέξεώς τινων φιλοχρίστων ἀνδρῶν περιελθόντα τῇ τοιαύτῇ μονῇ ἀμπέλια ἐν τῷ τοιούτῳ τόπῳ τοῦ ᾿Αλμυροῦ· τὸ ἐν τῷ ὄρει τῆς Ζαγορᾶς ἀγρίδιον τῆς Κυρακαλῆς μετὰ τῶν ἐκεῖσε προσκαθημένων καὶ πάντων τῶν δικαίων αὐτοῦ· μετ τόχιον τὸ ἐπιλεγόμενον ἡ Ράσουσα· πρὸς τούτοις δὲ καὶ ἡ ἐκεῖσε ἀπεῤῥιμένη μονὴ τοῦ τιμίου Προδρόμου Η δὴ κτήματα Εκπαλαι καὶ μέχρι τῆς σήμερον εὑρί σχεται ἡ τοιαύτη μονή νεμομένη τε καὶ κατέχουσα • β'. '11 βασιλεία μου εὐμενῶς τὴν τούτου προσηκαμένη παράκλησιν, τὸν παρόντα χρυσόβουλλον λό γον αὐτῆς ἐπορέγει τῇ τοιαύτῃ μονῇ, δι' οὗ καὶ διορίζεται, ἵνα τὰ δηλωθέντα τῆς τοιαύτης μονῆς κτήματα, ήγουν εἴ τι κέκτηται ἡ τοιαύτη μονὴ ἐν τῇ χώρᾳ τῆς Δημητριάδος διά τε ἀμπελώνων, χώρα φίων, γῆς ὀρεινῆς καὶ πεδινῆς, μυλικῶν ἐργαστηρίων καὶ τῶν προσκαθημένων ἐν αὐτοῖς ἀνθρώπων· καὶ τὸν "Αγιον Ονούφριον· ἐφημετέπιον τὸ ἐπιλεγ μενον τῆς Καλίτζας· χωρίον τὴν Κρυπους μετά NOVELLE CONSTITUTIONES. φιλοτιμίας.(*) Pasini Catalog. Codd. Taurin. 1, p. 519.
κἀκεῖνο περιποιούμενα τούτοις ἐκ τῆς ἄνωθεν δε Α καὶ περὶ πλείστου γίνεται βασιλεῖ καὶ βασιλέως εὐτ
ξιάς προβαλλομένοις τοῖς αὐτοκράτορσι, πῶς οὐκ ἂν
εἴη τῶν καθηκόντων ἐπικλινές ὠτίον βραβεύειν, καὶ
εἰς τὸ τέλος ἄγειν ἅπερ αἰτήσαιντο; Εἰ δὲ καὶ ἄλλως
τῇ. δεήσει τιμᾶται τὸ εὔλογον, οὐχ ὅπως διὰ τὴν τού
των παράκλησιν, ἀλλ᾽ ἤδη καὶ καθ' αὐτὸ τὸ πρᾶγμα
ἀξίως ἔχει γενέσθαι, τηνικαῦτα καὶ μᾶλλον ταῖς απ
τήσεσι τούτων ἐπινευτέον τοὺς ἄνακτας, καὶ παρ-
εκτέον ἅπερ ἐθέλοιεν, ἵν' εἶεν οὐ μόνον αὐτοῖς, ἀλλὰ
καὶ τῷ δικαίῳ κατὰ τὸ εἰκὸς χαριζόμενοι.
α'. Τοῦτο καὶ ἄρτι τῇ βασιλείᾳ μου πάρεστιν ἰδεῖν
Εκτελούμενον, δωρουμένῃ τοῖς ἐν τῷ ὄρει Σινᾷ τι
μὴν τὴν ὑπέρτιμον· τοῦτο μὲν δι' ἱκετείαν, ἣν
ἐποιήσατο πρός με ὁ Πτολεμαΐδος μητροπολίτης, ὁ
ἱερώτατος καὶ ὑπέρτιμος· οὐ γὰρ ἔκρινα ὅλως ἄξιον
μὴ πειθηνίους τούτῳ δοῦναι τὰς ἀκοὰς, εὔλογα αι
τουμένῳ καὶ ἃ μὴ τετελεσμένα τῷ δικαίῳ τὴν ζη-
μίαν προεξένησε· τοῦτο δὲ καὶ [διὰ] τὸ ἄλλως ἡγεῖ
σθαι τὸ τοιοῦτον ὄρος αἰδέσιμον, καὶ τιμῆς ἁπάσης
ἐπαπολαύειν δίκαιον ὂν, καὶ νομίζειν μᾶλλον τιμά-
σθαι τὴν βασιλείαν μου ἐκ τῆς πρὸς τοῦτο τιμῆς,
ἐπεὶ καὶ δοξάζειν οἶδε Θεὸς τοὺς τοῦτον δοξάζοντας.
Ορος γὰρ τοῦτο ὑπερηρμένον τῶν καθ' ἡμᾶς, ὄρος
θεῖον, κατὰ τὸν ᾿Αββακούμ, δασὺ καὶ κατάσκιον ταῖς
τῶν ἀρετῶν ἐργασίαις καὶ ἀρεταῖς παντοίαις κατά
κοσμον· εἰ δὲ καὶ ἁγιάσματος τόπον καλέσαι τις
βούλεται καὶ οἶκον τοῦ θείου Ἰακώβ, προσφυὲς μὲν
τὸ πρᾶγμα καὶ τῆς ἀληθείας ἄκρως εχόμενον. Κάν
τις θεωρείη τρανότερον, πλήρης ὁ θεῖος οἶκος οὗτος
μένειαν ἐφελκύσασθαι. Εἰ δέ γε καὶ θεοφιλὴς αὐτοῖς
ὁ σκοπὸς καὶ τὰ τῆς ἱκεσίας τούτοις πρὸς θείαν μου
νὴν ἀποτείνεται, ἐν ᾗ θείων καὶ ἱερῶν ἀνδρῶν ἐμπο-
λιτεύεται σύλλογος, εργάται παντὸς τοῦ ἀγαθοῦ καὶ
διὰ βίου τὴν τραχείαν τῆς ἀρετῆς φιλοπόνως αύλακα
τέμνοντες, πῶς οὐκ ἂν παρευθὺς καὶ τὰς τῆς ἡμετέ
ρας βασιλείας πειθηνίας λάβοιεν ἀκοὰς, όπηνίκα δι'
ἑνὸς τούτου τρόπου καὶ τοῖς ἀγαθοῖς τῶν ὑπὸ χεῖρα
παρεχόμεθα χάριν καὶ διὰ τούτων καὶ Θεὸν θερα-
πεύομεν ;
.
α'. Ἐπεὶ τοίνυν καὶ ὁ οἰκεῖος τῇ βασιλείᾳ μου
Κομνηνός κῦρος Νικόλαος ὁ Μαλιασηνός παρεκλή-
τευσε τὴν βασιλείαν μου, ὡς ἂν ἀπολυθείη τούτῳ
χρυσόβουλλος λόγος αὐτῆς ἐπὶ τοῖς κτήμασι τῆ; γο-
νικόθεν διαφερούσης αὐτῷ σεβασμίας πατριαρχικῆς
μονῆς τῆς ἐπικεκλημένης της Μακρινιτίσσης, τῆς ἐπ᾿
ὀνόματι τιμωμένης τῆς ὑπεράγνου μου Θεομήτορος
τῆς ὀξείας ἐπισκέψεως καὶ περὶ τὸ ὄρος τοῦ Δρόγγου
διακειμένης, ἃ καί εἰσι ταῦτα, ήγουν εἴ τι κέκτηται
Η τοιαύτη μονὴ ἐν τῇ χώρᾳ τῆς Δημητριάδος διά τε
ἀμπελώνων, χωραφίων, γῆς ὀρεινῆς καὶ πεδινῆς,
μυλικῶν ἐργαστηρίων καὶ τῶν προσκαθημένων ἐν
αὐτοῖς ἀνθρώπων· καὶ τὸν ἅγιον Ονούφριο, έρη
μοτόπιον τὸ ἐπιλεγόμενον τῆς Καλίτζας· χωρίον ἡ
Κρυποῦς μετὰ πάντων τῶν δικαίων καὶ προνομίων
αὐτοῦ καὶ τῶν δύο μονοξύλων αὐτοῦ καὶ τῶν ἁλιέων,
χωραφίων, ἀμπελίων καὶ τῆς νεμομένης παρὰ τῆς
τοιαύτης μονῆς γῆς ὀρεινῆς καὶ πεδινῆς ἕως τῆς
δόξης πολλῆς· πλὴν ἔσται κἂν τοῖς ἐσχάτοις τούτοις C. Αειδαροράχης χωρίον ἡ Καπραίνα μετά πάντων
καιροίς μέρος δόξης ἀπονενεμημένον τούτῳ παρὰ
τῆς βασιλείας μου· οὕτω καὶ ἦν εἶχε πάλαι ἴδοι τις
ἂν ἐπὶ τὸ μεῖζον κατὰ τὸν προφήτην προκόπτουσαν.
Ταῦτα τὸ παρὸν τῆς βασιλείας μου πρόσταγμα βού-
λεται· τιμῇ γὰρ ἡ βασιλεία μου τὸν κατά καιρούς
τῶν ἐν τῷ Σινᾷ προστησόμενον τῶν ὑπερτίμων τῷ
ἀξιώματι, καὶ διορίζεται συναριθμεῖσθαι τρίτον τοῖς
οὕτω τετιμημένοις ἐν ἅπασι, καὶ συντιμᾶσθαι ἐν
ταῖς προόδοις, καθέδραις, στάσεσί τε καὶ συνελεύσε
σ.ν
ἀμφιέννυσθαι δὲ καὶ ἄμφια, ὁποῖα καὶ τῶν ἀρ
χιερέων ὁπόσοι τὴν τοιαύτην τιμὴν ἐκ τῶν ἔκαθεν
χρόνων καὶ νῦν ἀπέλαβον, τάλλα τα πάντα, όσα
τούτοις καὶ τούτῳ προσέσται, κατὰ μηδὲν ἐλαττού-
μενα. Επὶ τούτῳ γὰρ ἐγεγόνει καὶ ὁ παρὼν ἐρισμός
τῆς βασιλείας μου κατὰ μῆνα Ἰούλιον ἐνδικτιῶνος D
... Εἶχε δὲ καὶ διὰ ἐρυθρῶν γραμμάτων τῆς θείας
καὶ βασιλικῆς χειρός.
Χρυσόβουλλος λόγος ὁ πρῶτος, τῆς βασιλικῆς δείγμα
Ἡ ἐκ Θεοῦ δὲ ἡμετέρα βασιλεία περὶ τὰς αἰτήσεις
ἀεὶ τῶν ὑπηκόων ευμενέστερον βλέπουσα, οὐδὲ τοῖς
εὖ ἔχουσι γένους τὴν ἱκεσίαν ἔχει παραβλέπειν ἀτέ-
λεστον, καὶ μᾶλλον ὅσοι τῆς περὶ τὴν ἡμετέραν βασι-
λείαν εὐνοίας ἅμα καὶ πίστεως ήρτηνται, ὁ δῆτα
τῶν δικαίων καὶ προνομίων αὐτοῦ· μετόχιον ὁ ῞Αγιος
Δημήτριος τὸ διακείμενον πλησίον τῆς Μεγάλης μετ
τὰ τῶν προσκαθημένων ἐν αὐτῷ ἀνθρώπων καὶ ἀρο
σίμου ἀπάσης γῆς αὐτοῦ· μετόχιον τὸ ἐπονομαζόμε
νον τοῦ κυροῦ Ἱλαρίωνος τὸ διακείμενον ἐν τῇ χώρα
τοῦ ᾿Αλμυροῦ μετὰ τῶν ἀμπελώνων καὶ πάντων
τῶν δικαίων καὶ προνομίων αὐτοῦ· τὰ περιελθόντα
τῇ τοιαύτῃ μονῇ ἐξ ἀγορασίας ἀμπέλια ἐν τῷ τόπ
τοῦ Μορίβορ:· τὰ ἀπὸ προσενέξεώς τινων φιλοχρί
στων ἀνδρῶν περιελθόντα τῇ τοιαύτῇ μονῇ ἀμπέλια
ἐν τῷ τοιούτῳ τόπῳ τοῦ ᾿Αλμυροῦ· τὸ ἐν τῷ ὄρει τῆς
Ζαγορᾶς ἀγρίδιον τῆς Κυρακαλῆς μετὰ τῶν ἐκεῖσε
προσκαθημένων καὶ πάντων τῶν δικαίων αὐτοῦ· μετ
τόχιον τὸ ἐπιλεγόμενον ἡ Ράσουσα· πρὸς τούτοις δὲ
καὶ ἡ ἐκεῖσε ἀπεῤῥιμένη μονὴ τοῦ τιμίου Προδρόμου
Η δὴ κτήματα Εκπαλαι καὶ μέχρι τῆς σήμερον εὑρί
σχεται ἡ τοιαύτη μονή νεμομένη τε καὶ κατέχουσα •
β'. '11 βασιλεία μου εὐμενῶς τὴν τούτου προση-
καμένη παράκλησιν, τὸν παρόντα χρυσόβουλλον λό
γον αὐτῆς ἐπορέγει τῇ τοιαύτῃ μονῇ, δι' οὗ καὶ
διορίζεται, ἵνα τὰ δηλωθέντα τῆς τοιαύτης μονῆς
κτήματα, ήγουν εἴ τι κέκτηται ἡ τοιαύτη μονὴ ἐν τῇ
χώρᾳ τῆς Δημητριάδος διά τε ἀμπελώνων, χώρα
φίων, γῆς ὀρεινῆς καὶ πεδινῆς, μυλικῶν ἐργαστη
ρίων καὶ τῶν προσκαθημένων ἐν αὐτοῖς ἀνθρώπων·
καὶ τὸν "Αγιον Ονούφριον· ἐφημετέπιον τὸ ἐπιλεγ
μενον τῆς Καλίτζας· χωρίον τὴν Κρυπους μετά
(*) Pasini Catalog. Codd. Taurin. 1, p. 519.
NOVELLE CONSTITUTIONES.
φιλοτιμίας.
col. 1043–1044page 13 of 56
PG 161:1043γαγεῖν ἐθέλουσα καὶ ἀναβιοῦν τὰ τῷ μακρῷ χρόνῳ γηράσαντα, καὶ εἰς ζῆλον τῶν προβεβασιλευκότων τῆς Ῥωμανίας ἀγαθῶν βασιλέων καὶ μεγαλουργῶν ἀνατρέχουσα, καὶ τὰ ἐκείνων ἔργα μεγαλουργὰ ἅμα δὲ καὶ θεῖα καὶ ἔνσεμνα ἐπειγομένη ἀναντοῦν, καὶ τὰ ἀπονενεμημένα ἀνέκαθεν τοῖς ἀρχιερεῦσι τῆς λαμπρᾶς τῆς Κυζίκου πόλεως ἐπίσημα τῷ ἱερωτάτῳ μητροπολίτῃ Κυζίκου ἐχαρίσατο, τὸ κεκτῆσθαι τοῦ τον δηλονότι τὸ ἐμπρέπον ὑπέρτιμον τοῖς θεσπεσίας ἀρχιερεῦσί τε καὶ [μητροπολίταις] ἀξίωμα, καὶ τὸ σάκκον καὶ πολυσταύριον ἐν ταῖς θείαις μυσταγωγίαις τοῦτον ἀμπέσχεσθαι, καὶ λαμπαδοῦχον προτρέχειν αὐτοῦ ἀνὰ πᾶσαν τὴν αὐτῆς ἐνορίαν. Εφ᾽ ᾧ καὶ διορίζεται ἡ βασιλεία μου, ὑπέρτιμον λέγεσθαι καὶ ὀνομάζεσθαι τὸν διαληφθέντα μητροπολίτην Κυζίκου, καὶ πᾶν τὸ ἀνέκαθεν προσαρμόσαν τῷ τοιούτῳ ἀξιώματι σέμνωμα ἔχειν κατὰ τὴν ἐπὶ τούτῳ συνή θειαν· ἐνδιδύσκεσθαι δὲ τοῦτον καὶ σάκκον καὶ πολυ σταύριον ἐν ταῖς θείαις καὶ ἱεραῖς μυσταγωγίαις, καὶ λαμπάδα φαίνουσαν ἔμπροσθεν τούτου προάγεσθαι [ἀνὰ] πᾶσαν τὴν ἐνορίαν. Φῶς γὰρ εἶναι τοῦ κόσμο τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ, Χριστὸς ἀπεφήνατο· φαίνει δὲ καὶ τὸ φῶς ἐν τῇ σκοτίᾳ, ὁ ἡγαπημένο; αὐτῷ φησι μαθητής. Κατὰ τοὺς κυριακού; οὖν μαθητὰς καὶ τοὺς ὑπὸ τὴν ὑπήκοον τῆς βασιλείας μου πᾶσαν γῆν ἀρχιερεῖς πεφωτισμένους εἶναι θέλουσα, καὶ ἐν τῷ σκότει τοῦ βίου τούτου παμφαέστατα διὰ τῆς ἀρετ τῆς αὐτῶν φαίνειν βουλομένη (ὡς ἀπὸ μιᾶς γάρ τις νος οὐρανομήκους κλίμακος τῶν ὑπηρετῶν τοῦ Δόσ πάντων τῶν δικαίων καὶ προνομίων αὐτοῦ καὶ τῶν λεις καὶ χώρας καὶ τὰς τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίας ἐπινα δύο μονοξύλων αὐτοῦ καὶ τῶν ἁλιέων, χωραφίων, ἀμπελίων καὶ τῆς νεμομένης παρὰ τῆς τοιαύτης με νῆς γῆς ὀρεινῆς καὶ πεδινῆς ἕως τῆς Ἀειδαρορά χης· χωρίον τὴν Καπραίναν, μετὰ πάντων τῶν διο καίων καὶ προνομίων αὐτοῦ· μετόχιον τὸν ᾿Αγιον Δημήτριον τὸ διακείμενον πλησίον τῆς Μεγάλης μετ τὰ τῶν προσκαθημένων ἐν αὐτῷ ἀνθρώπων καὶ ἀρο σίμου ἀπάσης γῆς αὐτοῦ· μετόχιον τὸ ἐπονομαζομένην τοῦ κυροῦ Ἰλαρίωνος τὸ διακείμενον ἐν τῇ χώρα τοῦ ᾿Αλμυροῦ μετὰ τῶν ἀμπελώνων καὶ πάντων τῶν δικαίων καὶ προνομίων αὐτοῦ· τὰ περιελθόντα τῇ τοιαύτῃ μονῇ ἐξ ἀγορασίας ἀμπέλια ἐν τῷ τόπῳ τοῦ Μορίβορι· τὰ ἀπὸ προσενέξεώς τινων φιλοχρίστων ἀνδρῶν περιελθόντα τῇ τοιαύτῃ μονῇ ἀμπέλια ἐν τῷ τοιούτῳ τόπῳ τοῦ ᾿Αλμυροῦ· τὸ ἐν τῷ ὄρει τῆς Ζαγορᾶς ἀγρίδιον τῆς Κυρακαλῆς μετὰ τῶν ἐκεῖσε προσκαθημένων καὶ πάντων τῶν δικαίων αὐ τοῦ· μετόχιον τὸ ἐπιλεγόμενον τὴν Ῥάσουσαν· πρὸς τούτοι; δὲ καὶ τὴν ἐκεῖσε ἀπεῤῥιμένην μονὴν τοῦ τιμίου Προδρόμου· τὰ τοιαῦτα πάντα, ἅπερ ἔκπαλαι καὶ μέχρι τῆς σήμερον εὑρίσκεται ἡ τοιαύτη μονή νεμομένη τε καὶ κατέχουσα, κατέχῃ καὶ νέμηται ταῦτα ἡ τοιαύτη μονὴ καὶ εἰς τὸ ἑξῆς ἀναφαιρέτως, ἀναποσπάσεων, ἀνενοχλήτως τε καὶ ἀδιασείστως κατὰ τὴν περίληψιν τῶν προσόντων αὐτῇ ἐπὶ τού τοῖς δικαιωμάτων, καὶ ἀνώτερα πάσης καὶ παντοίας δημοσιακῆς ἐπηρείας καὶ συζητήσεως, ἄνευ μέντοι γε τῶν δύο τούτων κεφαλαίων, τῆς τε καστροκτισίας καὶ κατεργοκτισίας· ταῦτα γὰρ ὡς κοινωφελή ο καὶ παρὰ τῶν τοιούτων τῆς μονῆς κτημάτων ἀπαι τηθήσονται. Τῇ ἐμφανείᾳ τοίνυν τοῦ παρόντος χρυσοβούλλου λόγου τῆς βασιλείας μου καθέξει τὰ τοιαῦτα κτή ματα ἡ τοιαύτη μονὴ καὶ εἰς τὸ ἑξῆς ἀναφαίρετα, ἀναπόσπαστα, ἀνενόχλητα, ἀδιάσειστα καὶ ἀνεπηρέαστα χωρὶς τῶν διαληφθέντων δύο κεφαλαίων, και Οὼς ἔκπαλαι καὶ μέχρι τῆς σήμερον εὑρίσκεται ταῦτα νεμομένη τε καὶ κατέχουσα μετὰ τῶν δικαίων αὐτῶν· ἐπὶ τούτῳ γὰρ ἐγεγόνει τῇ διαληφθείσῃ σεβάσμια πατριαρχικῇ μονῇ, τῇ ἐπικεκλημένῃ τῆς Μακρινιτίσσης καὶ ἐπ' ὀνόματι τιμωμένῃ τῆς υπεράγνου μου Θεομήτορος τῆς ὀξείας ἐπισκέψεως καὶ περὶ τὸ ὄρος τοῦ Δρόγγου διακειμένῃ, τῇ γονικό θεν διαφερούσῃ τῷ οἰκείῳ τῆς βασιλείας μου Κα μνηνῷ κυρῷ Νικολάῳ τῷ Μαλιασηνῷ, καὶ ὁ παρών χρυσόβουλλος λόγος τῆς βασιλείας μου, ἀπολυθείς κατὰ μῆνα Μάϊον τῆς νῦν τρεχούσης ιε' Ινδ. τοῦ υπ' ἔτους, ἐν ᾧ καὶ τὸ ἡμέτερον εὐσεβὴς [καὶ] τὸ θεοπρόβλητον ύπεσημήνατο κράτος. (α) Πρόσταγμα πρὸς τὴν Κυζίκου μητροπολίτην. Η βασιλεία μου πρὸς τὴν πρώην εύκλειαν πρὸς τὰς χρυσᾶς ἐκείνας ἔννας καὶ εὐημερίας τάς τε πό γου καὶ μαθητῶν τὸ μέγα τῆς ἀρχιερωσύνης χρήμα καὶ πρᾶγμα καὶ ἐς αὐτοὺς καταβέβηκεν), εἰκότως καὶ φῶς τοῦ ἱερωτάτου αὐτοῦ μητροπολίτου Κυζί που προπορεύεσθαι κέκρικε, καὶ τὰ ἄλλα δὲ ἐπί σημα αὐτῷ ἐδωρήσατο διὰ τῆς παρούσης αὐτῆς προστάξεως· ἥτις καὶ γεγονυία ἐπεδόθη αὐτῷ, ὀφείλουσα ἐπιγνωσθῆναι καὶ τοῖς τοῦ ἱεροῦ χαρτοφύλακος χαρτίοις τῆς ἁγιωτάτης τοῦ Θεοῦ Μεγάλης Εκκλησίας. Εἶχε τό· Μηνὶ καὶ ἐνδικτιώνος, δι' ἐρυθρών γραμμάτων τῆς βασιλικῆς χειρός. ΧΙΙ. Τοῦ αὐτοῦ θεοστεφούς βασιλέως πρόσταγμα τὸ δεύτερον. Ἐπεὶ ὁ οἰκεῖος τῇ βασιλείᾳ μου Κομνηνός κῦρος Νικόλαος ὁ Μαλιασηνὸς ἐδεήθη τῆς βασιλείας μου, ὁρισμοῦ ταύτης τυχεῖν τὴν ἐν τῷ ὄρει τῆς Δρεανού σεως διακειμένην σεβασμίαν πατριαρχικήν γυναικείαν μονὴν, τὴν ἐκ βάθρων ἀνεγερθείσαν παρὰ τῆς ἀνεψιᾶς τῆς βασιλείας μου, Κομνηνής κυρά; Αννης Παλαιολογίνης τῆς Ἀυζύγου αὐτοῦ, τὴν καὶ ἐπ' ὀνό ματι τοῦ τιμίου τιμωμένην Προδρόμου και Νέαν Πέτραν ἐπικεκλημένην, διοριζομένου διατηρεῖσθαι τὴν τοιαύτην μονὴν ἀδιάσειστόν τε καὶ ἀνενόχλητον ἐπί τε τοῖς προσοῦσι ταύτη δυσὶ μετοχίοις αὐτῆς,XI. Imp. Michaelis Paleologi rescriplum, quo Theo dorus Scutariota metropolita Cyzici hypertimi di gnitale condecoratur. (luter 1973-1982.) (a) Pasim C.tal. Ιmp. Michaelis Paleologi decretum in gratiam monasterii Nova Petræ (b). Pasini ibid.
γαγεῖν ἐθέλουσα καὶ ἀναβιοῦν τὰ τῷ μακρῷ χρόνῳ
γηράσαντα, καὶ εἰς ζῆλον τῶν προβεβασιλευκότων
τῆς Ῥωμανίας ἀγαθῶν βασιλέων καὶ μεγαλουργῶν
ἀνατρέχουσα, καὶ τὰ ἐκείνων ἔργα μεγαλουργὰ ἅμα
δὲ καὶ θεῖα καὶ ἔνσεμνα ἐπειγομένη ἀναντοῦν, καὶ
τὰ ἀπονενεμημένα ἀνέκαθεν τοῖς ἀρχιερεῦσι τῆς
λαμπρᾶς τῆς Κυζίκου πόλεως ἐπίσημα τῷ ἱερωτάτῳ
μητροπολίτῃ Κυζίκου ἐχαρίσατο, τὸ κεκτῆσθαι τοῦ
τον δηλονότι τὸ ἐμπρέπον ὑπέρτιμον τοῖς θεσπεσίας
ἀρχιερεῦσί τε καὶ [μητροπολίταις] ἀξίωμα, καὶ τὸ
σάκκον καὶ πολυσταύριον ἐν ταῖς θείαις μυσταγω
γίαις τοῦτον ἀμπέσχεσθαι, καὶ λαμπαδοῦχον προτρέ
χειν αὐτοῦ ἀνὰ πᾶσαν τὴν αὐτῆς ἐνορίαν. Εφ᾽ ᾧ καὶ
διορίζεται ἡ βασιλεία μου, ὑπέρτιμον λέγεσθαι καὶ
ὀνομάζεσθαι τὸν διαληφθέντα μητροπολίτην Κυζί
κου, καὶ πᾶν τὸ ἀνέκαθεν προσαρμόσαν τῷ τοιούτῳ
ἀξιώματι σέμνωμα ἔχειν κατὰ τὴν ἐπὶ τούτῳ συνή
θειαν· ἐνδιδύσκεσθαι δὲ τοῦτον καὶ σάκκον καὶ πολυ
σταύριον ἐν ταῖς θείαις καὶ ἱεραῖς μυσταγωγίαις, καὶ
λαμπάδα φαίνουσαν ἔμπροσθεν τούτου προάγεσθαι
[ἀνὰ] πᾶσαν τὴν ἐνορίαν. Φῶς γὰρ εἶναι τοῦ κόσμο
τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ, Χριστὸς ἀπεφήνατο· φαίνει δὲ
καὶ τὸ φῶς ἐν τῇ σκοτίᾳ, ὁ ἡγαπημένο; αὐτῷ φησι
μαθητής. Κατὰ τοὺς κυριακού; οὖν μαθητὰς καὶ
τοὺς ὑπὸ τὴν ὑπήκοον τῆς βασιλείας μου πᾶσαν γῆν
ἀρχιερεῖς πεφωτισμένους εἶναι θέλουσα, καὶ ἐν τῷ
σκότει τοῦ βίου τούτου παμφαέστατα διὰ τῆς ἀρετ
τῆς αὐτῶν φαίνειν βουλομένη (ὡς ἀπὸ μιᾶς γάρ τις
νος οὐρανομήκους κλίμακος τῶν ὑπηρετῶν τοῦ Δόσ
πάντων τῶν δικαίων καὶ προνομίων αὐτοῦ καὶ τῶν λεις καὶ χώρας καὶ τὰς τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίας ἐπινα
δύο μονοξύλων αὐτοῦ καὶ τῶν ἁλιέων, χωραφίων,
ἀμπελίων καὶ τῆς νεμομένης παρὰ τῆς τοιαύτης με
νῆς γῆς ὀρεινῆς καὶ πεδινῆς ἕως τῆς Ἀειδαρορά
χης· χωρίον τὴν Καπραίναν, μετὰ πάντων τῶν διο
καίων καὶ προνομίων αὐτοῦ· μετόχιον τὸν ᾿Αγιον
Δημήτριον τὸ διακείμενον πλησίον τῆς Μεγάλης μετ
τὰ τῶν προσκαθημένων ἐν αὐτῷ ἀνθρώπων καὶ ἀρο
σίμου ἀπάσης γῆς αὐτοῦ· μετόχιον τὸ ἐπονομαζόμε
νην τοῦ κυροῦ Ἰλαρίωνος τὸ διακείμενον ἐν τῇ χώρα
τοῦ ᾿Αλμυροῦ μετὰ τῶν ἀμπελώνων καὶ πάντων
τῶν δικαίων καὶ προνομίων αὐτοῦ· τὰ περιελθόντα
τῇ τοιαύτῃ μονῇ ἐξ ἀγορασίας ἀμπέλια ἐν τῷ τόπῳ
τοῦ Μορίβορι· τὰ ἀπὸ προσενέξεώς τινων φιλοχρί
στων ἀνδρῶν περιελθόντα τῇ τοιαύτῃ μονῇ ἀμπέλια
ἐν τῷ τοιούτῳ τόπῳ τοῦ ᾿Αλμυροῦ· τὸ ἐν τῷ ὄρει
τῆς Ζαγορᾶς ἀγρίδιον τῆς Κυρακαλῆς μετὰ τῶν
ἐκεῖσε προσκαθημένων καὶ πάντων τῶν δικαίων αὐ
τοῦ· μετόχιον τὸ ἐπιλεγόμενον τὴν Ῥάσουσαν· πρὸς
τούτοι; δὲ καὶ τὴν ἐκεῖσε ἀπεῤῥιμένην μονὴν τοῦ
τιμίου Προδρόμου· τὰ τοιαῦτα πάντα, ἅπερ ἔκπαλαι
καὶ μέχρι τῆς σήμερον εὑρίσκεται ἡ τοιαύτη μονή
νεμομένη τε καὶ κατέχουσα, κατέχῃ καὶ νέμηται
ταῦτα ἡ τοιαύτη μονὴ καὶ εἰς τὸ ἑξῆς ἀναφαιρέτως,
ἀναποσπάσεων, ἀνενοχλήτως τε καὶ ἀδιασείστως
κατὰ τὴν περίληψιν τῶν προσόντων αὐτῇ ἐπὶ τού
τοῖς δικαιωμάτων, καὶ ἀνώτερα πάσης καὶ παντοίας
δημοσιακῆς ἐπηρείας καὶ συζητήσεως, ἄνευ μέντοι
γε τῶν δύο τούτων κεφαλαίων, τῆς τε καστροκτι
σίας καὶ κατεργοκτισίας· ταῦτα γὰρ ὡς κοινωφελή ο
καὶ παρὰ τῶν τοιούτων τῆς μονῆς κτημάτων ἀπαι
τηθήσονται.
Τῇ ἐμφανείᾳ τοίνυν τοῦ παρόντος χρυσοβούλλου
λόγου τῆς βασιλείας μου καθέξει τὰ τοιαῦτα κτή
ματα ἡ τοιαύτη μονὴ καὶ εἰς τὸ ἑξῆς ἀναφαίρετα,
ἀναπόσπαστα, ἀνενόχλητα, ἀδιάσειστα καὶ ἀνεπη
ρέαστα χωρὶς τῶν διαληφθέντων δύο κεφαλαίων, και
Οὼς ἔκπαλαι καὶ μέχρι τῆς σήμερον εὑρίσκεται
ταῦτα νεμομένη τε καὶ κατέχουσα μετὰ τῶν δικαίων
αὐτῶν· ἐπὶ τούτῳ γὰρ ἐγεγόνει τῇ διαληφθείσῃ σε
βασμία πατριαρχικῇ μονῇ, τῇ ἐπικεκλημένῃ τῆς
Μακρινιτίσσης καὶ ἐπ' ὀνόματι τιμωμένῃ τῆς
υπεράγνου μου Θεομήτορος τῆς ὀξείας ἐπισκέψεως
καὶ περὶ τὸ ὄρος τοῦ Δρόγγου διακειμένῃ, τῇ γονικό
θεν διαφερούσῃ τῷ οἰκείῳ τῆς βασιλείας μου Κα
μνηνῷ κυρῷ Νικολάῳ τῷ Μαλιασηνῷ, καὶ ὁ παρών
χρυσόβουλλος λόγος τῆς βασιλείας μου, ἀπολυθείς
κατὰ μῆνα Μάϊον τῆς νῦν τρεχούσης ιε' Ινδ. τοῦ
υπ' ἔτους, ἐν ᾧ καὶ τὸ ἡμέτερον εὐσεβὴς [καὶ] τὸ
θεοπρόβλητον ύπεσημήνατο κράτος.
(α)
Πρόσταγμα πρὸς τὴν Κυζίκου μητροπολίτην.
Η βασιλεία μου πρὸς τὴν πρώην εύκλειαν πρὸς
τὰς χρυσᾶς ἐκείνας ἔννας καὶ εὐημερίας τάς τε πό
γου καὶ μαθητῶν τὸ μέγα τῆς ἀρχιερωσύνης χρήμα
καὶ πρᾶγμα καὶ ἐς αὐτοὺς καταβέβηκεν), εἰκότως
καὶ φῶς τοῦ ἱερωτάτου αὐτοῦ μητροπολίτου Κυζί
που προπορεύεσθαι κέκρικε, καὶ τὰ ἄλλα δὲ ἐπί
σημα αὐτῷ ἐδωρήσατο διὰ τῆς παρούσης αὐτῆς
προστάξεως· ἥτις καὶ γεγονυία ἐπεδόθη αὐτῷ,
ὀφείλουσα ἐπιγνωσθῆναι καὶ τοῖς τοῦ ἱεροῦ χαρτο
φύλακος χαρτίοις τῆς ἁγιωτάτης τοῦ Θεοῦ Μεγάλης
Εκκλησίας.
Εἶχε τό· Μηνὶ καὶ ἐνδικτιώνος, δι' ἐρυθρών
γραμμάτων τῆς βασιλικῆς χειρός.
ΧΙΙ.
Τοῦ αὐτοῦ θεοστεφούς βασιλέως πρόσταγμα τὸ
δεύτερον.
Ἐπεὶ ὁ οἰκεῖος τῇ βασιλείᾳ μου Κομνηνός κῦρος
Νικόλαος ὁ Μαλιασηνὸς ἐδεήθη τῆς βασιλείας μου,
ὁρισμοῦ ταύτης τυχεῖν τὴν ἐν τῷ ὄρει τῆς Δρεανού
σεως διακειμένην σεβασμίαν πατριαρχικήν γυναι
κείαν μονὴν, τὴν ἐκ βάθρων ἀνεγερθείσαν παρὰ τῆς
ἀνεψιᾶς τῆς βασιλείας μου, Κομνηνής κυρά; Αννης
Παλαιολογίνης τῆς Ἀυζύγου αὐτοῦ, τὴν καὶ ἐπ' ὀνό
ματι τοῦ τιμίου τιμωμένην Προδρόμου και Νέαν
Πέτραν ἐπικεκλημένην, διοριζομένου διατηρεῖσθαι
τὴν τοιαύτην μονὴν ἀδιάσειστόν τε καὶ ἀνενόχλητον
ἐπί τε τοῖς προσοῦσι ταύτη δυσὶ μετοχίοις αὐτῆς,
XI. Imp. Michaelis Paleologi rescriplum, quo Theo
dorus Scutariota metropolita Cyzici hypertimi di
gnitale condecoratur. (luter 1973-1982.)
(a) Pasim C.tal.
Ιmp. Michaelis Paleologi decretum in gratiam
monasterii Nova Petræ (b).
Pasini ibid.
col. 1045–1046page 14 of 56
PG 161:1045τοῖς ἀνιδρυμένοις ἐπ' ὀνόματι τῆς ὑπερενδόξου μου Α τε Θεομήτορος τῷ τῆς Πορταρέας ἐπιλεγομένῳ καλο τῷ τοῦ ᾿Αγίου Νικολάου τῷ ἐπικεκλημένῳ τοῦ Παλι ρεοπάτου, μετὰ καὶ τῆς ἀνέκαθεν νομῆς αὐτῶν καὶ διακρατήσεως, καὶ ἐπὶ τοῖς λοιποῖς ἀκινήτοις ταύ της, ήγουν ἀμπελίοις, χωραφίοις καὶ ἀλλοίοις δι καίοις αὐτῆς κατὰ τὰς περιλήψεις τῶν προσόντων αὐτῇ ἐγγράφων δικαιωμάτων, τῶν τε ἀρχιερατικῶν ἐκδοτηρίων γραμμάτων τοῦ θεοφιλεστάτου ἐπισκόπου Δημητριάδος καὶ τοῦ ἐπὶ τούτοις γεγονότος πατριαρχικοῦ ὑπομνήματος, καὶ μὴ εὑρίσκειν παρά τις νος τὸν τυχόντα διασεισμὸν ἢ τὴν οἰανδήτινα ὄχλησιν ἐπ' αὐτοῖς · α. Ο γάρ τοι περιπόθητος ἀνεψιὸς τῆς βασιλείας μου τιμιώτατος ἐν μοναχοῖς Κομνηνός κῦρος Ιωάσαφ ὁ Μαλιασηνός, τυγχάνων ἐκ γένους προσήκων τῇ βασιλείᾳ μου, καὶ μηδαμή λειπόμενος τῶν ἄλλων ταῖς πρὸς τὸ καλὸν διασκέψεσι τὸ πλεῖον φέρει ταῖς ἐν περιστατικαῖς καὶ ἀνάγκαις χρείαις καρτερίαις ὑπὲρ τοῦ οἰκείου γένους κατὰ καιροὺς καὶ τοῦ τῆς ψυχῆς φρονήματος γενναιότησιν, ὡς ἐκ τούτου καὶ ζῆλον μὲν ἐμφαίνειν ὑπὲρ τῶν ἐκ γένους ομοφύλων αὐτῷ, ὅσον ἂν προσῆκον εἴη τῷ τοιούτῳ τυγχάνοντι, οὐδὲν δὲ ἧττον καὶ τῆς εὐνοϊκῆς πρὸς τὴν ἡμετέραν βασιλείαν ἀκραιφνούς διαθέσεως, καὶ μὴ τὸ τῆς εὐγενείας τίμιον καὶ σεμνὸν ταπεινοῦν ἐξ αὐτῶν ἔργων, ἀλλ᾽ εἰς ἅπαν ταύτην συνιστᾶν ἐκ τῆς ἀναλόγου τούτων καὶ ἰσοῤῥοποῦς ἐπιδείξεως. Ὅτι δὲ καὶ ὑπὲρ τοῦ καλοῦ καὶ τοῦ σωτηριώδους έργου μελέτην ἀεὶ ποιούμενος οὐ διαλείπει μὴ παντὶ τρόπῳ καὶ παντοίαις ἔργων ἰδέαις ἐκκαλύπτειν τὴν τῆς ψυχῆς ἐγκρυπτομένην ἐν τούτῳ κατάστασιν, πολλὰ μὲν δὴ καὶ ἄλλα τὰ περὶ τούτου δῆλον ποιεῖ, τὸ δὲ τῆς αἰτήσεως νυνὶ προβαλλόμενον σαφές πάντως καὶ πρόδηλον γνώρισμα τῆς πρὸς τὸ ἀγαθὸν θεαρέστου τούτου γνώμης και προαιρέσεως. Ἐπειδὴ γὰρ καὶ πρὶν ἀμφιέσασθαι τὸ μοναχικὸν ταυτὸν δ᾽ εἰ πεῖν καὶ ἀγγελικὸν) σχῆμα ἐν τούτῳ καταστάσεως ἐπὶ τῶν ἔργων ἦν, καὶ οὐ τοσοῦτον τοῖς ἐν κόσμῳ χαριζόμενος ἦν ὅσον τοῖς θειοτέροις ἀεὶ προστιθέμενος, ὥστε καὶ τὰς ἐπὶ σταυροπηγίῳ πατριαρχικῷ ἀνεγηγερμένας δύο τούτου μονάς (τήν τε διαφέρου α'. Η βασιλεία μου τῆς τούτου δεήσεως ἐπακούσασα τὸν παρόντα ὁρισμὸν αὐτῆς ἐπορέγει τῇ τοιαύτῃ μονῇ, δι᾿ οὗ καὶ διορίζεται τὸ στέργον ἔχειν καὶ ἀμετάτρεπτον τὰ προσόντα τῇ τοιαύτῃ μονῇ ἔγγραφα δικαιώματα, τά τε ἀρχιερατικά δικαιωτήρια γράμματα τοῦ δηλωθέντος θεοφιλεστάτου ἐπισκόπου Δημητριάδος καὶ τὸ ἐπὶ τούτοις γεγονός πατριαρχικὸν ὑπόμνημα, ὥστε κατέχεσθαι παρὰ τῆς τοιαύτης μονῆς τὰ διαληφθέντα δύο ταύτης μετόχια μετὰ καὶ τῆς ἀνέκαθεν νομῆς αὐτῶν καὶ διακρατήσεως, τά τε ἀμπέλια καὶ χωράφια ταύτης καὶ τὰ ἀλλοῖα αὐτῆς δίκαια, ἐλευθέρως πάντη, ἀνενοχλήτως τε καὶ ἀναποσπάστως κατὰ τὰς περιλήψεις τῶν τοιούτων δια καιωμάτων αὐτῆς, καὶ μὴ εὑρίσκειν ταύτην παρά τινος τὸν τυχόντα διασεισμὸν ἢ τὴν οἰανδήτινα. ὄχλησιν ἐπὶ τούτοις, ἀλλὰ διατηρεῖσθαι ἀδιάσειστόν τε καὶ ἀνενόχλητον τῇ ἐμφανείᾳ τῆς παρούσαν αὐτῷ γονικόθεν περὶ τὸ ὄρος τῶν Δρόγγων δια σης προστάξεως τῆς βασιλείας μου, τῆς καὶ ὀφει δούσης προσείναι τῇ τοιαύτῃ μονῇ δι' ἀσφάλειαν. Δύναταί τι παρὰ βασιλεῖ καὶ ὁ τῆς σωματικής εὐγενείας λόγος, εἴ τις τῆς βασιλικῆς ἐξαρτώμενος γνησιότητος ἐκ τῆς σχέσεως τὴν φύσιν παρίστησι καὶ ἀνύσιμα τὰ κατὰ σκοπὸν τίθησιν αὐτὸ δὴ τοῦτο προβαλλόμενος εἰς καταδυσώπησιν· πολλῷ δὲ μᾶλε λον εἴ τις τὴν ἐν τῇ ψυχῇ διάθεσιν δείκνυσιν ἔκ τε δὴ τοῦ τρόπου καὶ τοῦ τὴν φροντίδα πᾶσαν ἐξαναλίσκειν περὶ τὰ θεῖά τε καὶ θεάρεστα καὶ τὸ χάριν ἔχειν ἐκεῖθεν εἰς ψυχικὴν συντείνουσαν τὴν ὠφέ λειαν· εἰ δ᾽ ἄμφω τινὶ συνδεδραμηκότα, τὸ μὲν ἐπι φαινόμενον ἐκ τῶν ἔξωθεν καὶ σωματικῶν, τὸ δ' ἐκ τῶν ἔνδοθεν καὶ κατὰ Θεὸν, εἰς μὲν τὸν τῆς παρακλήσεως συμπροταθείεν λόγον, τὸ δὲ τῆς αἰτήσεως εὔλογον ἐκ τῆς χρηστότητος τοῦ τρόπου γινώσκοιτο, βιον ἂν ἢ λόγος τὸ ἐξαιτούμενον ἀνυσθήσεται. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν οὕτω γνώμη; τετύχηκεν, αὐτοῖς δὲ τοῖς πράγμασιν ὁ τῆς ἀληθείας λόγο; ἐπιγνωσθήσεται. κειμένην καὶ τιμωμένην εἰς ὄνομα τῆς ὑπεράγνου μου Θεομήτορος τῆς ἐπικεκλημένης Μακρινιτίσσης καὶ ὀξείας επισκέψεως, καὶ τὴν παρ' αὐτοῦ τε καὶ τῆς συζύγου αὐτοῦ, τῆς περιποθήτου ἀνεψιᾶς τῆς βασιλείας μου Κομνηνής κυρᾶς ᾿Ανθούτης Μαλιασηνῆς τῆς Παλαιολογίνης, ἐξ αὐτῶν βάθρων ἀνοικοδομηθεῖσαν καὶ διακειμένην ἐπάνω τοῦ ὄρους τῆς Δρυανουβαίνης, τὴν καὶ ἐπ' ὀνόματι τιμωμένην τοῦ τιμίου μου Προδρόμου της Νέας Πέτρας) ἔτι τοῖς κοσμικοῖς συνὼν ἐπὶ μᾶλλον συνιστῶν ἦν καὶ προά γων ἐπὶ τὸ βέλτιον· καὶ νῦν δ' ὁπηνίκα κατέστη καὶ ἐπ' αὐτοῦ δὴ τοῦ πράγματος καὶ τῶν μαλακῶν ἐκείνων ἱματίων καὶ τῶν διαφόρων καὶ ποικίλων σχηματισμῶν ἀντιπεριέθετο τὸ βραχὺ τοῦ κατὰ Θεὸν βίου τριβώνιον, τῆς θεοφιλοῦς ταύτης εργασίας ἀπρὶξ ἐξεχόμενος πάντα λέγειν καὶ πράττειν ἐπὶ τῇ ψυχῇ προστήσατο, [καὶ] οὐδὲν ἕτερον τὴν ἡμετέραν βα· σιλείαν ἐξαιτησάμενος είλετο, ἢ ὅπερ τῷ σκοπῷ συνεβάλετο καὶ τῷ προτέρῳ τούτῳ τρόπῳ συνήνεγκε. Τὸ δὲ τῆς παρακλήσεως, ὡς ἂν δωρήσηται αὐτῷ ἡ βασιλεία μου τὴν ἐντὸς τῆς μεγαλοπόλεως Θεσσαλονίκης σεβασμίαν μονὴν τοῦ Σωτηρός μου Χριστοῦ τὴν τοῦ Λατόμου μετὰ τῶν προσόντων ταύτῃ δι καίων καὶ πραγμάτων, ἅπερ εὑρίσκεται κατέχουσα νῦν ἐντὸς τῆς Θεσσαλονίκης καὶ ἐκτὸς, διά τε χωρα φίων, ἀμπελώνων, μυλοστασίων καὶ ἐνοικιακῶν, καὶ ἔχωσι ταύτην αἱ διαληφθεῖσαι τούτου δύο μοναὶ εἰς NOVELLÆ CONSTITUTIONES. Χρυσόβουλλος λόγος τρίτος.XIII. Imp. Michaelis Palæologi aurea bulla, qua monasterium Salvatoris Christi Latomi, quod Thessalonicæ est, Comneno Joasaph Maliaseno conceditur et de conjunctione inter monasterium Macrinitissæ et Novæ Petræ.(c) (c) Pasini ibid.
τοῖς ἀνιδρυμένοις ἐπ' ὀνόματι τῆς ὑπερενδόξου μου Α
τε Θεομήτορος τῷ τῆς Πορταρέας ἐπιλεγομένῳ καλο
τῷ τοῦ ᾿Αγίου Νικολάου τῷ ἐπικεκλημένῳ τοῦ Παλι
ρεοπάτου, μετὰ καὶ τῆς ἀνέκαθεν νομῆς αὐτῶν καὶ
διακρατήσεως, καὶ ἐπὶ τοῖς λοιποῖς ἀκινήτοις ταύ
της, ήγουν ἀμπελίοις, χωραφίοις καὶ ἀλλοίοις δι
καίοις αὐτῆς κατὰ τὰς περιλήψεις τῶν προσόντων
αὐτῇ ἐγγράφων δικαιωμάτων, τῶν τε ἀρχιερατικῶν
ἐκδοτηρίων γραμμάτων τοῦ θεοφιλεστάτου Επισκό
που Δημητριάδος καὶ τοῦ ἐπὶ τούτοις γεγονότος πα-
τριαρχικοῦ ὑπομνήματος, καὶ μὴ εὑρίσκειν παρά τις
νος τὸν τυχόντα διασεισμὸν ἢ τὴν οἰανδήτινα ὄχλησιν
ἐπ' αὐτοῖς ·
α. Ο γάρ τοι περιπόθητος ἀνεψιὸς τῆς βασιλείας
μου τιμιώτατος ἐν μοναχοῖς Κομνηνός κῦρος Ιωά-
σαφ ὁ Μαλιασηνός, τυγχάνων ἐκ γένους προσήκων
τῇ βασιλείᾳ μου, καὶ μηδαμή λειπόμενος τῶν ἄλλων
ταῖς πρὸς τὸ καλὸν διασκέψεσι τὸ πλεῖον φέρει ταῖς
ἐν περιστατικαῖς καὶ ἀνάγκαις χρείαις καρτερίαις
ὑπὲρ τοῦ οἰκείου γένους κατὰ καιροὺς καὶ τοῦ τῆς
ψυχῆς φρονήματος γενναιότησιν, ὡς ἐκ τούτου καὶ
ζῆλον μὲν ἐμφαίνειν ὑπὲρ τῶν ἐκ γένους ομοφύλων
αὐτῷ, ὅσον ἂν προσῆκον εἴη τῷ τοιούτῳ τυγχάνοντι,
οὐδὲν δὲ ἧττον καὶ τῆς εὐνοϊκῆς πρὸς τὴν ἡμετέραν
βασιλείαν ἀκραιφνούς διαθέσεως, καὶ μὴ τὸ τῆς
εὐγενείας τίμιον καὶ σεμνὸν ταπεινοῦν ἐξ αὐτῶν
ἔργων, ἀλλ᾽ εἰς ἅπαν ταύτην συνιστᾶν ἐκ τῆς ἀνα-
λόγου τούτων καὶ ἰσοῤῥοποῦς ἐπιδείξεως. Ὅτι δὲ
καὶ ὑπὲρ τοῦ καλοῦ καὶ τοῦ σωτηριώδους έργου
μελέτην ἀεὶ ποιούμενος οὐ διαλείπει μὴ παντὶ τρόπῳ
καὶ παντοίαις ἔργων ἰδέαις ἐκκαλύπτειν τὴν τῆς
ψυχῆς ἐγκρυπτομένην ἐν τούτῳ κατάστασιν, πολλὰ
μὲν δὴ καὶ ἄλλα τὰ περὶ τούτου δῆλον ποιεῖ, τὸ δὲ
τῆς αἰτήσεως νυνὶ προβαλλόμενον σαφές πάντως
καὶ πρόδηλον γνώρισμα τῆς πρὸς τὸ ἀγαθὸν θεαρέ
στου τούτου γνώμης και προαιρέσεως. Ἐπειδὴ γὰρ
καὶ πρὶν ἀμφιέσασθαι τὸ μοναχικὸν ταυτὸν δ᾽ εἰ
πεῖν καὶ ἀγγελικὸν) σχῆμα ἐν τούτῳ καταστάσεως
ἐπὶ τῶν ἔργων ἦν, καὶ οὐ τοσοῦτον τοῖς ἐν κόσμῳ
χαριζόμενος ἦν ὅσον τοῖς θειοτέροις ἀεὶ προστιθέ
μενος, ὥστε καὶ τὰς ἐπὶ σταυροπηγίῳ πατριαρχικῷ
ἀνεγηγερμένας δύο τούτου μονάς (τήν τε διαφέρου
α'. Η βασιλεία μου τῆς τούτου δεήσεως ἐπακού-
σασα τὸν παρόντα ὁρισμὸν αὐτῆς ἐπορέγει τῇ
τοιαύτῃ μονῇ, δι᾿ οὗ καὶ διορίζεται τὸ στέργον ἔχειν
καὶ ἀμετάτρεπτον τὰ προσόντα τῇ τοιαύτῃ μονῇ ἔγ-
γραφα δικαιώματα, τά τε ἀρχιερατικά δικαιωτήρια
γράμματα τοῦ δηλωθέντος θεοφιλεστάτου ἐπισκόπου
Δημητριάδος καὶ τὸ ἐπὶ τούτοις γεγονός πατριαρχι
κὸν ὑπόμνημα, ὥστε κατέχεσθαι παρὰ τῆς τοιαύτης
μονῆς τὰ διαληφθέντα δύο ταύτης μετόχια μετὰ καὶ
τῆς ἀνέκαθεν νομῆς αὐτῶν καὶ διακρατήσεως, τά τε
ἀμπέλια καὶ χωράφια ταύτης καὶ τὰ ἀλλοῖα αὐτῆς
δίκαια, ἐλευθέρως πάντη, ἀνενοχλήτως τε καὶ ἀν-
αποσπάστως κατὰ τὰς περιλήψεις τῶν τοιούτων δια
καιωμάτων αὐτῆς, καὶ μὴ εὑρίσκειν ταύτην παρά
τινος τὸν τυχόντα διασεισμὸν ἢ τὴν οἰανδήτινα.
ὄχλησιν ἐπὶ τούτοις, ἀλλὰ διατηρεῖσθαι ἀδιά-
σειστόν τε καὶ ἀνενόχλητον τῇ ἐμφανείᾳ τῆς παρούσαν αὐτῷ γονικόθεν περὶ τὸ ὄρος τῶν Δρόγγων δια
σης προστάξεως τῆς βασιλείας μου, τῆς καὶ ὀφει
δούσης προσείναι τῇ τοιαύτῃ μονῇ δι' ἀσφάλειαν.
Δύναταί τι παρὰ βασιλεῖ καὶ ὁ τῆς σωματικής
εὐγενείας λόγος, εἴ τις τῆς βασιλικῆς ἐξαρτώμενος
γνησιότητος ἐκ τῆς σχέσεως τὴν φύσιν παρίστησι
καὶ ἀνύσιμα τὰ κατὰ σκοπὸν τίθησιν αὐτὸ δὴ τοῦτο
προβαλλόμενος εἰς καταδυσώπησιν· πολλῷ δὲ μᾶλε
λον εἴ τις τὴν ἐν τῇ ψυχῇ διάθεσιν δείκνυσιν ἔκ τε
δὴ τοῦ τρόπου καὶ τοῦ τὴν φροντίδα πᾶσαν ἐξανα-
λίσκειν περὶ τὰ θεῖά τε καὶ θεάρεστα καὶ τὸ χάριν
ἔχειν ἐκεῖθεν εἰς ψυχικὴν συντείνουσαν τὴν ὠφέ
λειαν· εἰ δ᾽ ἄμφω τινὶ συνδεδραμηκότα, τὸ μὲν ἐπι
φαινόμενον ἐκ τῶν ἔξωθεν καὶ σωματικῶν, τὸ δ' ἐκ
τῶν ἔνδοθεν καὶ κατὰ Θεὸν, εἰς μὲν τὸν τῆς παρα-
κλήσεως συμπροταθείεν λόγον, τὸ δὲ τῆς αἰτήσεως
εὔλογον ἐκ τῆς χρηστότητος τοῦ τρόπου γινώσκοιτο,
βιον ἂν ἢ λόγος τὸ ἐξαιτούμενον ἀνυσθήσεται.
᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν οὕτω γνώμη; τετύχηκεν, αὐτοῖς
δὲ τοῖς πράγμασιν ὁ τῆς ἀληθείας λόγο; ἐπιγνωσθή
σεται.
κειμένην καὶ τιμωμένην εἰς ὄνομα τῆς ὑπεράγνου
μου Θεομήτορος τῆς ἐπικεκλημένης Μακρινιτίσσης
καὶ ὀξείας επισκέψεως, καὶ τὴν παρ' αὐτοῦ τε καὶ
τῆς συζύγου αὐτοῦ, τῆς περιποθήτου ἀνεψιᾶς τῆς
βασιλείας μου Κομνηνής κυρᾶς ᾿Ανθούτης Μαλια-
σηνῆς τῆς Παλαιολογίνης, ἐξ αὐτῶν βάθρων ἀνοικο-
δομηθεῖσαν καὶ διακειμένην ἐπάνω τοῦ ὄρους τῆς
Δρυανουβαίνης, τὴν καὶ ἐπ' ὀνόματι τιμωμένην τοῦ
τιμίου μου Προδρόμου της Νέας Πέτρας) ἔτι τοῖς
κοσμικοῖς συνὼν ἐπὶ μᾶλλον συνιστῶν ἦν καὶ προά
γων ἐπὶ τὸ βέλτιον· καὶ νῦν δ' ὁπηνίκα κατέστη καὶ
ἐπ' αὐτοῦ δὴ τοῦ πράγματος καὶ τῶν μαλακῶν ἐκείνων
ἱματίων καὶ τῶν διαφόρων καὶ ποικίλων σχηματι
σμῶν ἀντιπεριέθετο τὸ βραχὺ τοῦ κατὰ Θεὸν βίου
τριβώνιον, τῆς θεοφιλοῦς ταύτης εργασίας ἀπρὶξ
ἐξεχόμενος πάντα λέγειν καὶ πράττειν ἐπὶ τῇ ψυχῇ
προστήσατο, [καὶ] οὐδὲν ἕτερον τὴν ἡμετέραν βα·
σιλείαν ἐξαιτησάμενος είλετο, ἢ ὅπερ τῷ σκοπῷ
συνεβάλετο καὶ τῷ προτέρῳ τούτῳ τρόπῳ συνήνεγκε.
Τὸ δὲ τῆς παρακλήσεως, ὡς ἂν δωρήσηται αὐτῷ ἡ
βασιλεία μου τὴν ἐντὸς τῆς μεγαλοπόλεως Θεσσα
λονίκης σεβασμίαν μονὴν τοῦ Σωτηρός μου Χριστοῦ
τὴν τοῦ Λατόμου μετὰ τῶν προσόντων ταύτῃ δι
καίων καὶ πραγμάτων, ἅπερ εὑρίσκεται κατέχουσα
νῦν ἐντὸς τῆς Θεσσαλονίκης καὶ ἐκτὸς, διά τε χωρα
φίων, ἀμπελώνων, μυλοστασίων καὶ ἐνοικιακῶν, καὶ
ἔχωσι ταύτην αἱ διαληφθεῖσαι τούτου δύο μοναὶ εἰς
XIII. Imp. Michaelis Palæologi aurea bulla, qua
monasterium Salvatoris Christi Latomi, quod Thes-
salonicæ est, Comneno Joasaph Maliaseno concedi-
tur et de conjunctione inter monasterium Macri-
nitissæ et Novæ Petræ.(c)
(c) Pasini ibid.
NOVELLÆ CONSTITUTIONES.
Χρυσόβουλλος λόγος τρίτος.
col. 1047–1048page 15 of 56
PG 161:1047δοχεῖον ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ εἰς τὰ ἑξῆς ἀναφαιρέτως Α τὴν Χάρμαιναν διακειμένη μονὴ τῆς ὑπεράγνου μου πάντη καὶ ἀναποσπάστως εἰς διηνέκειαν. β'. Η γοῦν βασιλεία μου χαριζομένη τοῦτο μὲν τῇ προσούσῃ τούτῳ πρὸς αὐτὴν γνησιότητι καὶ τῇ εὐγενείᾳ τοῦ σώματος, τοῦτο δὲ καὶ τὸ καρτερικόν αὐτοῦ καὶ γενναῖον ὑπὲρ τοῦ τῶν Ρωμαίων γένους ἐν τοῖς περιστατικοῖς τῶν καιρῶν ἀνταμειβομένη, προσέτι γε μὴν δεξιουμένη καὶ τὸ τῆς αἰτήσεως εὔλογον ὡς θεοφιλὲς ἀγαθαῖς συμπληρώσεσι, τὴν κατὰ τὴν Θεσσαλονίκην τοιαύτην σεβασμίαν μονὴν τοῦ Σωτηρός μου Χριστοῦ τοῦ Λατόμου δωρεῖται τῷ τοιούτῳ περιποθήτῳ ἀνεψιῷ αὐτῆς τῷ τιμιωτάτῳ ἐν μοναχοῖς Κομνηνῷ κυρῷ Ἰωάσαφ τῷ Μαλιασηνῷ, καὶ θεσπίζει καὶ διορίζεται διὰ τοῦ παρόντος χρυσοβούλλου λόγου αὐτῆς, ἵνα αἱ διειλημμέναι τού του δύο μοναὶ ἔχωσι τὴν τοιαύτην μονὴν ἡνωμένην μετ' αὐτῶν, καὶ ἔχωσιν αὐτὴν ὡς δοχεῖον εἰς τὸ διηνεκὲς ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ εἰς τὸ ἑξῆς ἀναποσπά στω;, ἀναφαιρέτως καὶ ἀδιαιρέτως μετὰ τῶν ἀρτίως εὑρισκομένων ταύτῃ δικαίων καὶ πραγμάτων καὶ κατεχομένων παρ' αὐτῆς διά τε χωραφίων, ἀμπελώνων, μυλοστασίων, ἐνοικιακῶν καὶ τῶν ἑτέρων ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης· καὶ μὴ εὑρίσκωσιν αἱ τοιαῦται μοναὶ παρὰ τινος τῶν ἀπάν των ἐπὶ τούτῳ ὄχλησίν τινα ή διασεισμὸν ἢ ἐμποδισμόν, ἀλλ᾽ ἵνα διαμένη ή δηλωθεῖσα μονὴ τοῦ Σωτῆρός μου Χριστοῦ τοῦ Λατόμου εἰς δοχεῖον τῶν δηλωθεισῶν τούτου δύο μονῶν ἀναπόσπαστος πάντη καὶ ἀναφαίρετος καὶ ἀδιαίρετος εἰς διηνέχειαν τῇ εμφανείᾳ τοῦ παρόντος χρυσοβούλλου λόγου τῆς βασιλείας μου, ὃς δὴ καὶ ἐσεῖται πρὸς τὸ διαμένειν τὴν τοιαύτην μονὴν ἡνωμένην μετὰ τῶν ἀνωτέρω διειλημμένων δύο τούτου μονῶν ὥσπερ τι φρούριον ἀσφαλέστατον, ἀπεῖργον πάντη τὸν βουληθησόμενον ανατροπήν τινα ποιῆσαι κατά τι τῶν διωρισμένων καὶ τεθεσπισμένων τῇ βασιλείᾳ μου ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ μονῇ, καὶ διακωλύον ἅπαν ὀχληρὸν καὶ ἐπηρεαστικόν. Θεομήτορος τῆς παναγίας ἀνετέθη εἰς μετόχιον παρά τοῦ ἱερομονάχου Θεοδοσίου δι' ἐγγράφου αὐτοῦ και ραδόσεως, τοῦ καὶ συστησαμένου ταύτην πρὸς τὴν σεβασμίαν μονὴν τῆς ὑπεράγνου μου Θεομήτορος τῆς Μακρινιτίσσης καὶ ὀξείας ἐπισκέψεως μετὰ τῶν προσόντων ταύτῃ δικαίων καὶ πραγμάτων καὶ κατεχομένων παρ' αὐτῆς μέχρι τοῦ νῦν, ὀφείλει ἔχειν καὶ τοῦτο οὕτως καὶ διαμένειν ἀναποσπάστως καὶ ἀναφαιρέτως εἰς μετόχιον τῆς διαληφθείσης σεβα σμίας μονῆς. Αἱ δὲ δηλωθεῖσαι δύο τούτου μενα, ή τε τῆς ὑπεράγνου μου Θεομήτορος της Μακριν.τίσ σης καὶ ὀξείας ἐπισκέψεως καὶ ἡ τοῦ τιμίου μου Προδρόμου της Νέας Πέτρας, αἱ καὶ γονικέθεν τούτις διαφέρουσαι, οὐκ ὀφείλουσιν ἑτέρα ἑτέρας και τεξανίστασθαι, ἀλλὰ διατηρεῖσθαι ἑκάστη κατὰ πάσαν τὴν ἐν τοῖς κυρίοις μοναστηρίοις φυλασσομένην τάξιν τε καὶ κατάστασιν, καὶ κατέχειν τὰ προσαρ μόσαντα ἑκάστῃ ἀνὰ μέρος κτήματά τε καὶ μετά χια, καὶ μηδέποτε πειραθῆναι τὴν ἑτέραν ὑπαγαγεῖν εἰς μετόχιον καὶ ποιῆσαι ὑφ' ἑαυτὴν, ἀλλὰ διαμένειν ἀνὰ μέρος καὶ καθ᾽ αὐτὰς, καθὼς οὗται καθ' δ κτήτορες καὶ διεσκέψαντο καὶ διετάξαντο. Οφείλει δὲ καὶ ὁ υἱὸς αὐτῶν, ὁ οἰκεῖος τῇ βασιλεία μου Κομνηνός κῦρος Ἰωάννης Παλαιολόγος ὁ Μα λιασηνός, μετὰ τὴν τελευτὴν αὐτῶν εἶναί τε καὶ λο γίνεσθαι (α) .. Χρυσόβουλλον τῆς χώρας Μονεμβασίας. Οὐκ ἦν ἄρα καὶ τὴν τῆς Μονεμβασίας πόλιν τῶν ἐκ τοῦ χρόνου μεἶναι τὸ παράπαν ἀπείρατον, οὐδ' ἐπὶ τῶν αὐτῶν ἑστάναι τῶν ἄλλων πάντων δεξαμένων μεταβολὴν καὶ γευσαμένων· τῆς τούτου παλινο στρόφου κινήσεως μέντοιγε οὐδὲ τῆς αὐτοῦ παντάπασιν ἔξω γεγένηται φύσεως, ἀλλ᾽ ἄπτεται καὶ ταύ τῆς ὡς καὶ πάντων μεταβολή χρόνοις πρότερον ήδη συχνοῖς, καὶ κινεῖται πλὴν τὴν πρὸς τὰ χείρω κίνησ σιν ὡς μὴ ὠφελε. Λαμπρὰ γὰρ οὖσα τὸ πρὶν καὶ πολλοῖς εὐθηνουμένη τοῖς ἀγαθοῖς ὑπὸ τὰ Ῥωμαίων σκήπτρα τῆς εὐδαιμονίας ἀπέλαυεν, ἀλλ᾽ ὁ χρόνος ὥσπερ οὐκ ἐνεγκών τηρῆσαι τὴν ἐπιφάνειαν τῆς μὲν Ρωμαίων ταύτην ἀποσπάσαι ἔγνω χειρός, δουλείας γ'. Ετι ἐπικυροί ἡ βασιλεία μου διὰ τοῦ παρόντος χρυσοβούλλου λόγου αὐτῆς καὶ τοὺς προγεγονός τας τῷ τοιούτῳ περιποθήτῳ ἀνεψιῷ αὐτῆς, τῷ τι- - μιωτάτῳ ἐν μοναχοῖς Κομνηνῷ κυρῷ Ἰωάσαφ τῷ Μαλιασηνῷ, χρυσοβουλίους λόγους τῆς βασιλείας μου κατὰ πᾶσαν αὐτῶν τὴν περίληψιν, ἄνευ μέντοι τῆς μιᾶς τῶν διαληφθεισῶν μονῶν, δηλαδὴ τῆς διακειμένης ἐπάνω τοῦ ὄρους τῆς Δρυανουσαίνης της; Ο δὲ φέρων Ἰταλικῆς ζυγὸν αὐτῇ ἐπιτίθησιν· ἐντεῦ τοῦ τιμίου μου Προδρόμου της Νέας Πέτρας. · Ἐπειδὴ γὰρ ἡ τοιαύτη μονή, γυναικεία οὖσα τὸ πρότερον, θελήσει τοῦ τοιούτου περιποθήτου ἀνεψ:οῦ τῆς βασιλείας μου, Κομνηνοῦ κυροῦ Ἰωάσαφ τοῦ Μαλιασηνοῦ, καὶ αὐτῆς δὲ τῆς συζύγου αὐτοῦ τῆς περιποθήτου ἀνεψιᾶς τῆς βασιλείας μου, τῆς τιμιωτάτης μοναχής Κομνηνής κυράς Ανθούσης Μαλιασηνῆς τῆς Παλαιολογίνης, ἥτις καὶ τὴν τοιαύτὴν μονὴν ἐκ βάθρων ἀνήγειρε και συνέστησεν, ἀποκατέστη νῦν εἰς ἀνδρῴαν μονὴν, ὀφείλει ἔχειν τὸ στέργον καὶ ἐπὶ τούτῳ καὶ βέβαιον, καθὼς ἀμὲ φότεροι διετάξαντο· ἐπεὶ δὲ ἀνέφερον καὶ ὅτι ἡ εἰς θεν καὶ πᾶν ὁμοῦ τῆς πόλεως τὸ λαμπρὶν ἀποσβέννυσι, καὶ τὴν οὔπω πρώην καλλίστην ἐν πολέσινμετὰ βραχὺ πολλοῦ τοῦ αἴσχους ἐμπίπλησιν. Αλλ' οὐκ ἦν εἰς τέλος τοὺς αὐτῆς πολίτας οὕτω τῆς τῶν τρόπων χρηστότητος έχοντας, οὕτω συχνοῖς κεκο σμημένους τοῖς ἀγαθοῖς περιοφθῆναι παρὰ Θεοῦ καὶ τὴν ταλαιπωρίαν φέρειν ἐπὶ πάνυ μακρόν. Ούκουν οὐδὲ θείας ἀμοιροῦσιν ἐπισκοπῆς, ἀλλ' ἐφυρα καὶ πάλιν ἵλεων ἐπ' αὐτοὺς ὁ πάντα ἐφορῶν ὀφθαλμός, καὶ τῆς μὲν ἀλλογενούς αὐτίκα δουλείας δέχονται τὴν ἀπαλλαγήν, πρὸς δὲ τὴν πρὶν ἐκείνην εὐθὺς εὐδαιμονίαν ἀναχωροῦσι καὶ περιφάνειαν, ὑπὸ Ῥωμαίοις 59.(d) Reliqua deerant in codice. (+) Es codice Scorialensi S--1--19 edidit Miller CPOLITANORUM IMPP.
δοχεῖον ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ εἰς τὰ ἑξῆς ἀναφαιρέτως Α τὴν Χάρμαιναν διακειμένη μονὴ τῆς ὑπεράγνου μου
πάντη καὶ ἀναποσπάστως εἰς διηνέκειαν.
β'. Η γοῦν βασιλεία μου χαριζομένη τοῦτο μὲν
τῇ προσούσῃ τούτῳ πρὸς αὐτὴν γνησιότητι καὶ τῇ
εὐγενείᾳ τοῦ σώματος, τοῦτο δὲ καὶ τὸ καρτερικόν
αὐτοῦ καὶ γενναῖον ὑπὲρ τοῦ τῶν Ρωμαίων γένους
ἐν τοῖς περιστατικοῖς τῶν καιρῶν ἀνταμειβομένη,
προσέτι γε μὴν δεξιουμένη καὶ τὸ τῆς αἰτήσεως
εὔλογον ὡς θεοφιλὲς ἀγαθαῖς συμπληρώσεσι, τὴν
κατὰ τὴν Θεσσαλονίκην τοιαύτην σεβασμίαν μονὴν
τοῦ Σωτηρός μου Χριστοῦ τοῦ Λατόμου δωρεῖται τῷ
τοιούτῳ περιποθήτῳ ἀνεψιῷ αὐτῆς τῷ τιμιωτάτῳ
ἐν μοναχοῖς Κομνηνῷ κυρῷ Ἰωάσαφ τῷ Μαλια-
σηνῷ, καὶ θεσπίζει καὶ διορίζεται διὰ τοῦ παρόντος
χρυσοβούλλου λόγου αὐτῆς, ἵνα αἱ διειλημμέναι τού
του δύο μοναὶ ἔχωσι τὴν τοιαύτην μονὴν ἡνωμένην
μετ' αὐτῶν, καὶ ἔχωσιν αὐτὴν ὡς δοχεῖον εἰς τὸ
διηνεκὲς ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ εἰς τὸ ἑξῆς ἀναποσπά
στω;, ἀναφαιρέτως καὶ ἀδιαιρέτως μετὰ τῶν ἀρ-
τίως εὑρισκομένων ταύτῃ δικαίων καὶ πραγμάτων
καὶ κατεχομένων παρ' αὐτῆς διά τε χωραφίων, ἀμ-
πελώνων, μυλοστασίων, ἐνοικιακῶν καὶ τῶν ἑτέρων
ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης· καὶ μὴ
εὑρίσκωσιν αἱ τοιαῦται μοναὶ παρὰ τινος τῶν ἀπάν
των ἐπὶ τούτῳ ὄχλησίν τινα ή διασεισμὸν ἢ ἐμπο-
δισμόν, ἀλλ᾽ ἵνα διαμένη ή δηλωθεῖσα μονὴ τοῦ Σω-
τῆρός μου Χριστοῦ τοῦ Λατόμου εἰς δοχεῖον τῶν
δηλωθεισῶν τούτου δύο μονῶν ἀναπόσπαστος πάντη
καὶ ἀναφαίρετος καὶ ἀδιαίρετος εἰς διηνέχειαν τῇ
εμφανείᾳ τοῦ παρόντος χρυσοβούλλου λόγου τῆς
βασιλείας μου, ὃς δὴ καὶ ἐσεῖται πρὸς τὸ διαμένειν
τὴν τοιαύτην μονὴν ἡνωμένην μετὰ τῶν ἀνωτέρω
διειλημμένων δύο τούτου μονῶν ὥσπερ τι φρούριον
ἀσφαλέστατον, ἀπεῖργον πάντη τὸν βουληθησόμενον
ανατροπήν τινα ποιῆσαι κατά τι τῶν διωρισμένων
καὶ τεθεσπισμένων τῇ βασιλείᾳ μου ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ
μονῇ, καὶ διακωλύον ἅπαν ὀχληρὸν καὶ ἐπηρεαστικόν.
Θεομήτορος τῆς παναγίας ἀνετέθη εἰς μετόχιον παρά
τοῦ ἱερομονάχου Θεοδοσίου δι' ἐγγράφου αὐτοῦ και
ραδόσεως, τοῦ καὶ συστησαμένου ταύτην πρὸς τὴν
σεβασμίαν μονὴν τῆς ὑπεράγνου μου Θεομήτορος
τῆς Μακρινιτίσσης καὶ ὀξείας ἐπισκέψεως μετὰ τῶν
προσόντων ταύτῃ δικαίων καὶ πραγμάτων καὶ κα-
τεχομένων παρ' αὐτῆς μέχρι τοῦ νῦν, ὀφείλει ἔχειν
καὶ τοῦτο οὕτως καὶ διαμένειν ἀναποσπάστως καὶ
ἀναφαιρέτως εἰς μετόχιον τῆς διαληφθείσης σεβα
σμίας μονῆς. Αἱ δὲ δηλωθεῖσαι δύο τούτου μενα, ή
τε τῆς ὑπεράγνου μου Θεομήτορος της Μακριν.τίσ
σης καὶ ὀξείας ἐπισκέψεως καὶ ἡ τοῦ τιμίου μου
Προδρόμου της Νέας Πέτρας, αἱ καὶ γονικέθεν τού-
τις διαφέρουσαι, οὐκ ὀφείλουσιν ἑτέρα ἑτέρας και
τεξανίστασθαι, ἀλλὰ διατηρεῖσθαι ἑκάστη κατὰ πά-
σαν τὴν ἐν τοῖς κυρίοις μοναστηρίοις φυλασσομένην
τάξιν τε καὶ κατάστασιν, καὶ κατέχειν τὰ προσαρ
μόσαντα ἑκάστῃ ἀνὰ μέρος κτήματά τε καὶ μετά
χια, καὶ μηδέποτε πειραθῆναι τὴν ἑτέραν ὑπαγα-
γεῖν εἰς μετόχιον καὶ ποιῆσαι ὑφ' ἑαυτὴν, ἀλλὰ
διαμένειν ἀνὰ μέρος καὶ καθ᾽ αὐτὰς, καθὼς οὗται
καθ' δ κτήτορες καὶ διεσκέψαντο καὶ διετάξαντο.
Οφείλει δὲ καὶ ὁ υἱὸς αὐτῶν, ὁ οἰκεῖος τῇ βασιλεία
μου Κομνηνός κῦρος Ἰωάννης Παλαιολόγος ὁ Μα
λιασηνός, μετὰ τὴν τελευτὴν αὐτῶν εἶναί τε καὶ λο
γίνεσθαι (α) ..
Χρυσόβουλλον τῆς χώρας Μονεμβασίας.
Οὐκ ἦν ἄρα καὶ τὴν τῆς Μονεμβασίας πόλιν τῶν
ἐκ τοῦ χρόνου μεἶναι τὸ παράπαν ἀπείρατον, οὐδ'
ἐπὶ τῶν αὐτῶν ἑστάναι τῶν ἄλλων πάντων δεξαμέ
νων μεταβολὴν καὶ γευσαμένων· τῆς τούτου παλινο
στρόφου κινήσεως μέντοιγε οὐδὲ τῆς αὐτοῦ παντά-
πασιν ἔξω γεγένηται φύσεως, ἀλλ᾽ ἄπτεται καὶ ταύ
τῆς ὡς καὶ πάντων μεταβολή χρόνοις πρότερον ήδη
συχνοῖς, καὶ κινεῖται πλὴν τὴν πρὸς τὰ χείρω κίνησ
σιν ὡς μὴ ὠφελε. Λαμπρὰ γὰρ οὖσα τὸ πρὶν καὶ
πολλοῖς εὐθηνουμένη τοῖς ἀγαθοῖς ὑπὸ τὰ Ῥωμαίων
σκήπτρα τῆς εὐδαιμονίας ἀπέλαυεν, ἀλλ᾽ ὁ χρόνος
ὥσπερ οὐκ ἐνεγκών τηρῆσαι τὴν ἐπιφάνειαν τῆς μὲν
Ρωμαίων ταύτην ἀποσπάσαι ἔγνω χειρός, δουλείας
γ'. Ετι ἐπικυροί ἡ βασιλεία μου διὰ τοῦ παρόν
τος χρυσοβούλλου λόγου αὐτῆς καὶ τοὺς προγεγονός
τας τῷ τοιούτῳ περιποθήτῳ ἀνεψιῷ αὐτῆς, τῷ τι- -
μιωτάτῳ ἐν μοναχοῖς Κομνηνῷ κυρῷ Ἰωάσαφ τῷ
Μαλιασηνῷ, χρυσοβουλίους λόγους τῆς βασιλείας
μου κατὰ πᾶσαν αὐτῶν τὴν περίληψιν, ἄνευ μέντοι
τῆς μιᾶς τῶν διαληφθεισῶν μονῶν, δηλαδὴ τῆς δια-
κειμένης ἐπάνω τοῦ ὄρους τῆς Δρυανουσαίνης της; Ο δὲ φέρων Ἰταλικῆς ζυγὸν αὐτῇ ἐπιτίθησιν· ἐντεῦ
τοῦ τιμίου μου Προδρόμου της Νέας Πέτρας. ·
Ἐπειδὴ γὰρ ἡ τοιαύτη μονή, γυναικεία οὖσα τὸ
πρότερον, θελήσει τοῦ τοιούτου περιποθήτου ἀνε-
ψ:οῦ τῆς βασιλείας μου, Κομνηνοῦ κυροῦ Ἰωάσαφ
τοῦ Μαλιασηνοῦ, καὶ αὐτῆς δὲ τῆς συζύγου αὐτοῦ
τῆς περιποθήτου ἀνεψιᾶς τῆς βασιλείας μου, τῆς
τιμιωτάτης μοναχής Κομνηνής κυράς Ανθούσης
Μαλιασηνῆς τῆς Παλαιολογίνης, ἥτις καὶ τὴν τοιαύ-
τὴν μονὴν ἐκ βάθρων ἀνήγειρε και συνέστησεν,
ἀποκατέστη νῦν εἰς ἀνδρῴαν μονὴν, ὀφείλει ἔχειν
τὸ στέργον καὶ ἐπὶ τούτῳ καὶ βέβαιον, καθὼς ἀμὲ
φότεροι διετάξαντο· ἐπεὶ δὲ ἀνέφερον καὶ ὅτι ἡ εἰς
θεν καὶ πᾶν ὁμοῦ τῆς πόλεως τὸ λαμπρὶν ἀποσβέν
νυσι, καὶ τὴν οὔπω πρώην καλλίστην ἐν πόλεσιν
μετὰ βραχὺ πολλοῦ τοῦ αἴσχους ἐμπίπλησιν. Αλλ'
οὐκ ἦν εἰς τέλος τοὺς αὐτῆς πολίτας οὕτω τῆς τῶν
τρόπων χρηστότητος έχοντας, οὕτω συχνοῖς κεκο
σμημένους τοῖς ἀγαθοῖς περιοφθῆναι παρὰ Θεοῦ καὶ
τὴν ταλαιπωρίαν φέρειν ἐπὶ πάνυ μακρόν. Ούκουν
οὐδὲ θείας ἀμοιροῦσιν ἐπισκοπῆς, ἀλλ' ἐφυρα καὶ
πάλιν ἵλεων ἐπ' αὐτοὺς ὁ πάντα ἐφορῶν ὀφθαλμός,
καὶ τῆς μὲν ἀλλογενούς αὐτίκα δουλείας δέχονται τὴν
ἀπαλλαγήν, πρὸς δὲ τὴν πρὶν ἐκείνην εὐθὺς εὐδαι
μονίαν ἀναχωροῦσι καὶ περιφάνειαν, ὑπὸ Ῥωμαίοις
59.
(d) Reliqua deerant in codice.
(+) Es codice Scorialensi S--1--19 edidit Miller
CPOLITANORUM IMPP.
col. 1049–1050page 16 of 56
PG 161:1049αὖθις καὶ τῇ τούτων ἀρχῇ τελεῖν ὡς πρώην ἐπευ- Α Κωνσταντινούπολιν καὶ τὰς ἑτέρας χώρας αὐτῆς καὶ τυχήσαντες. Οτε δὴ πρὸς ἄλλοις τῶν ἀγαθῶν (οὐδ' ὅσοις ῥᾴδιον ἀριθμεῖν) καὶ χρυσοβούλλου ἐπὶ τοῖσδε τυγχάνουσι παρὰ τοῦ ἀοιδίμου βασιλέως τοῦ αὐθέν του καὶ πατρὸς τῆς βασιλείας μου (γ), τῷ τε δηλαδή ἐξουσίας πάσης καὶ ἐλευθερίας ἀπολαύειν αὐτοὺς καὶ πάντα τὰ προσόντα γονικάθεν αὐτοῖς ἀνώτερα κεκτῆσθαι τέλους καὶ βάρους οποιουδήτινος, καὶ τῷ κομμερκίου χάριν ἀκαταζητήτους τετηρῆσθαι παν τάπασιν ἐφ᾽ αἰσοῦν ἂν ποιεῖν ἐθέλωσι πραγματείαις ἐν τῇ εἰρημένῃ πόλει τῆς Μονεμβασίας. α'. "Οθεν ἐπειδὴ καὶ νῦν ὑπὲρ τούτων τυχεῖν ἐξῃ τήσαντο καὶ χρυσοβούλλου τῆς βασιλείας μου, εὐμε νῶς τε ἄγαν καὶ ἑτοίμως τῇ τούτων αὐτῇ παρακλής σει συννεύσασα τὸν παρόντα ταύτης πρὸς αὐτοὺς ἐπιβραβεύει χρυσόβουλλον λόγον. Δι' οὗ προστάσσει 5 καὶ διορίζεται, ἐπαπολαύειν καὶ εἰς τὸ ἑξῆς τοὺς οικήτορας τῆς τοιαύτης πόλεως Μονεμβασίας τῆς προσούσης αὐτοῖς μέχρι τοῦ νῦν τοιαύτης εξουσίας τε καὶ ἀνενοχλησίας· καὶ διατηρεῖσθαι μὲν τά τε γονικὰ καὶ ὑποστατικὰ αὐτῶν ἀδιάσειστα πάντη καὶ Ελεύθερα καὶ παντὸς βάρους καὶ τέλους ἀνώτερα, ἅπερ εὑρίσκονται κεκτημένοι μετὰ τῆς τοιαύτης ἐλευθερίας μέχρι τῆς σήμερον· διαμένειν δὲ αὐτοὺς καὶ ἀπὸ τῆς τοῦ κομμερκίου δόσεως ἀκαταζητή τους τε καὶ ἀνενοχλήτους παντάπασιν ἐφ' αἷς ἂν δηλονότι πριῶνται πραγματείαις ἐν τῇ τοιαύτῃ πό λει τῆς Μονεμβασίας. Βούλεται γὰρ ἡ βασιλεία μου τελείας ἀπολαύειν αὐτοὺς ἅπαντας τῆς ἐπὶ τούτοις ἐλευθερίας καὶ ἀνέσεως τῇ ἐμφανείᾳ τοῦ παρόντος ( χρυσοβούλλου λόγου τῆς βασιλείας μου, καὶ μὴ εὐτ ρίσκειν ὑπὲρ τούτων τὴν οἰανδήτινα διενόχλησιν καὶ συζήτησιν. Ἐπὶ τούτῳ γὰρ γεγονὼς καὶ ὁ παρών χρυσόβουλλος λόγος τῆς βασιλείας μου ἐπιχορηγήθη καὶ ἐπιβραβεύθη αὐτοῖς κατὰ μῆνα Αύγουστον τῆς νῦν τρεχούσης ιβ' ἰνδ. τοῦ ς ἑπτακοσιοστοῦ ἐνενησ κοστοῦ β' ἔτους, ἐν ᾧ καὶ τὸ ἡμέτερον εὐσεβὴς καὶ Θεοπρόβλητον ὑπεσημήνατο κράτος. ᾿Ανδρόνικος ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ πιστὸς βασιλεὺς καὶ αὐτοκράτωρ Ρωμαίων Δούκας "Αγγελος Ἐπεὶ οἱ ἔποικοι τῆς χώρας Παρτζαλώνας, τῆς Ῥαγούνας (4), τη Κατελονίας, της Μαγιόρκας, τῆς Βαλεν τξίας, τῆς Τουρτούζας καὶ τῶν ἑτέρων χωρῶν τοῦ ὑψη λοτάτου ῥηγός Ῥαγούνας καὶ Σικελίας ἐποιήσαντ' ἀνα φορὰν πρὸς τὴν βασιλείαν μου διὰ τοῦ ἐλθόντο; ἐν ταῦθα εἰς Κωνσταντινούπολιν κουσούλου τῶν Κατελάνων τοῦ συνετοῦ ἀνδρὸς τοῦ σύρ Δαλμάην Σουνὴρ (i), ὡ; θέλουσίν τινες ἐξ αὐτῶν καταλαμβάνειν εἴς τε την ποιεῖσθαι πραγματείας ἐν αὐταῖς, ἐξῃτήσαντο δὲ καὶ παρεκλήτευσαν χορηγηθῆναι αὐτοῖς ὑπὲρ τούτου χρυσόβουλλον τῆς βασιλείας μου, ὥστε ἔχειν τὴν ἐπὶ τοῦτο ἄδειαν καὶ ἔρχεσθαι ἀκωλύτως, γενέσθαι δὲ τοῦ κομμερκίου. α΄. Τὴν αἴτησιν καὶ παράκλησιν αὐτῶν προσηκαι μένη ἡ βασιλεία μου τὸ παρὸν χρυσόβουλλον αὐτῆς ἀπολύει πρὸς αὐτοὺς, δι᾿ οὗ καὶ διορίζεται ἔχειν ἐπ' ἀδείας τοὺς διαληφθέντας ἐποίκους τῆς εἰρημένης χώρας Παρτζαλόνας, τῆς Ῥαγούνας, της Κατελο νίας, της Μαγιόρκας, τῆς Βαλεντζίας, της Τουρτού ζας καὶ τῶν περὶ ταύτας ἑτέρων χωρῶν τοῦ ὑψηλοτάτου ῥηγὸς Ραγούνας καὶ Σικελίας, ἐπιδημεῖν ἐν τῇ Κωνσταντινουπόλει καὶ ἐν ταῖς ἄλλαις χώραις τῆς βασιλείας μου, οσάκις βούλονται καὶ ὅσοι ἐξ αὐτῶν προαιροῦνται τοῦτο, καὶ ποιεῖν ἐν αὐταῖς τὰς δοκούσας αὐτοῖς πραγματείας ἀνενοχλή ως καὶ ἀκαταδυναστεύτως, ἀποδιδόναι ὀφείλοντας χάριν κομα μερκίου ὑπὲρ ἐμβολῆς εἰς τὸ ἑκατὸν ὑπέρπερον ὑπέρπερα τρία, καὶ ὑπὲρ ἐκβολῆς ὁμοίως έτερα υπέρπερι τρία, εἰς πλέον δὲ μὴ καθέλκεσθαι, συν τηρεῖσθαι δὲ μᾶλλον ἀβλαβῶς ἔν τε τοῖς σώματι καὶ τοῖς πράγμασιν αὐτῶν, καὶ μηδεμίαν ἄλλην ζημίαν ἢ καταδυναστείαν καὶ ἁρπαγὴν ὑφίστασθαι παρά τινος τῶν ἀπὸ τοῦ μέρους τῆς βασιλείας μου. Ετσ γε μὴν καθὼς καὶ τὸ περὶ τοῦτο ᾐτήσαντο, ἐὰν συμβή κινδυνεῦσαι κατὰ θάλατταν καράβιον αὐτῶν ἀπὸ κλύδωνος καὶ πεσεῖν εἰς ξηρὰν ἐν τῇ χώρᾳ τῆς βασιλείας μου, οὐχ ἔξουσιν ἐπ᾽ ἀδείας οἱ ἔποικοι τῆς τοιαύτης χώρας ἡ ἕτεροί τινες διαρπάζειν καὶ ἀπο κερδαίνειν τι ἀπὸ τοῦ περισωθέντος αὐτῶν πράγμα τοῦ, ἀλλὰ διαφυλαχθήσεται τὸ τοιοῦτον πρᾶγμα αὐτῶν ἀκαινοτόμητον τῇ δυνάμει καὶ ἰσχύϊ τοῦ παο ρόντος χρυσοβούλλου τῆς βασιλείας μου. Τούτου γάρ τῇ ἐμφανείς διατηρηθήσονται μετὰ τὸ διδόναι τὸ ἀναγεγραμμένον κομμέρκιον ἀνενόχλητοι καὶ ἀζήμιοι, καὶ οὐχ ὑποστήσονται παρά τινος ἀδικίαν ἢ ζημίαν τινὰ ἢ ἐπήρειαν καὶ ἐπίθεσιν οιανδήτινα. Διὰ γὰρ τοῦτο ἐγεγόνει καὶ τὸ παρὸν χρυσόβουλο λον τῆς βασιλείας μου, καὶ ἐπιβραβεύθη καὶ ἐπεχορηγήθη τοῖς διαληφθεῖσιν ἐποίκοις τῆς Παρτζα λόνας, τῆς Ῥαγούνας, της Καταλονίας, τῆς Μα γιόρκας, τῆς Βαλεντζίας, της Τουρτούζας καὶ τῶν περὶ ταύτας ἑτέρων χωρῶν τοῦ υψηλοτάτου δηγός Ῥαγούνας καὶ Σικελία; εἰς βεβαίωσιν καὶ δεφένδεν σιν καὶ ἀσφάλειαν. NOVELLE CONSTITUTIONES. Κομνηνὸς ὁ Παλαιολόγος.XV. Imp. Andronici senioris privilegium mercatoribus flispanis concess .m. (g) (A. 1290.) (f) ldl est alichael Palaeologus. Zach. (4) Hanc auream bullam præstitit Capmany, Menorias hist. sobre Barcelona, tom. II, (Maril 1779) p. 467, ex originali in archivo Barcelonensi asservato; idem p. 367 versionem antiquam ejus edidit. Quod illam Andronico seniori et amo 1290 tribuit, ejus rei argumenta satis idonea habet tum timilos borum documentorum, tum Listoriam regum Arragonie. Zach. εἰς αὐτοὺς καὶ κυβέρνησιν (i) τινα εἰς τὴν ἀπόδοσιν XVI. Imp. Andronici senioris aurea bu'læ de metropolibus Philadelphensi, Thessalonicensi et Lilogdorum (h) (Circa 1292.) (h) I. e. Aragonum, ut est in versione antiqua. (i) In eadem versione est : Dalmatium Segnerium. (;) Ibidem κυβέρνησις verbo relaxationis reli tur. ID. (6) Laulantur in Disp. tiron. sub Andronico seniore facta in Co l. can. ed. Rhalli et Polli p 431. 4:11. ZACH.
αὖθις καὶ τῇ τούτων ἀρχῇ τελεῖν ὡς πρώην ἐπευ- Α Κωνσταντινούπολιν καὶ τὰς ἑτέρας χώρας αὐτῆς καὶ
τυχήσαντες. Οτε δὴ πρὸς ἄλλοις τῶν ἀγαθῶν (οὐδ'
ὅσοις ῥᾴδιον ἀριθμεῖν) καὶ χρυσοβούλλου ἐπὶ τοῖσδε
τυγχάνουσι παρὰ τοῦ ἀοιδίμου βασιλέως τοῦ αὐθέν
του καὶ πατρὸς τῆς βασιλείας μου (γ), τῷ τε δηλαδή
ἐξουσίας πάσης καὶ ἐλευθερίας ἀπολαύειν αὐτοὺς
καὶ πάντα τὰ προσόντα γονικάθεν αὐτοῖς ἀνώτερα
κεκτῆσθαι τέλους καὶ βάρους οποιουδήτινος, καὶ τῷ
κομμερκίου χάριν ἀκαταζητήτους τετηρῆσθαι παν
τάπασιν ἐφ᾽ αἰσοῦν ἂν ποιεῖν ἐθέλωσι πραγματείαις
ἐν τῇ εἰρημένῃ πόλει τῆς Μονεμβασίας.
α'. "Οθεν ἐπειδὴ καὶ νῦν ὑπὲρ τούτων τυχεῖν ἐξῃ
τήσαντο καὶ χρυσοβούλλου τῆς βασιλείας μου, εὐμε
νῶς τε ἄγαν καὶ ἑτοίμως τῇ τούτων αὐτῇ παρακλής
σει συννεύσασα τὸν παρόντα ταύτης πρὸς αὐτοὺς
ἐπιβραβεύει χρυσόβουλλον λόγον. Δι' οὗ προστάσσει 5
καὶ διορίζεται, ἐπαπολαύειν καὶ εἰς τὸ ἑξῆς τοὺς
οικήτορας τῆς τοιαύτης πόλεως Μονεμβασίας τῆς
προσούσης αὐτοῖς μέχρι τοῦ νῦν τοιαύτης εξουσίας
τε καὶ ἀνενοχλησίας· καὶ διατηρεῖσθαι μὲν τά τε
γονικὰ καὶ ὑποστατικὰ αὐτῶν ἀδιάσειστα πάντη καὶ
Ελεύθερα καὶ παντὸς βάρους καὶ τέλους ἀνώτερα,
ἅπερ εὑρίσκονται κεκτημένοι μετὰ τῆς τοιαύτης
ἐλευθερίας μέχρι τῆς σήμερον· διαμένειν δὲ αὐτοὺς
καὶ ἀπὸ τῆς τοῦ κομμερκίου δόσεως ἀκαταζητή
τους τε καὶ ἀνενοχλήτους παντάπασιν ἐφ' αἷς ἂν
δηλονότι πριῶνται πραγματείαις ἐν τῇ τοιαύτῃ πό
λει τῆς Μονεμβασίας. Βούλεται γὰρ ἡ βασιλεία μου
τελείας ἀπολαύειν αὐτοὺς ἅπαντας τῆς ἐπὶ τούτοις
ἐλευθερίας καὶ ἀνέσεως τῇ ἐμφανείᾳ τοῦ παρόντος (
χρυσοβούλλου λόγου τῆς βασιλείας μου, καὶ μὴ εὐτ
ρίσκειν ὑπὲρ τούτων τὴν οἰανδήτινα διενόχλησιν καὶ
συζήτησιν. Ἐπὶ τούτῳ γὰρ γεγονὼς καὶ ὁ παρών
χρυσόβουλλος λόγος τῆς βασιλείας μου ἐπιχορηγήθη
καὶ ἐπιβραβεύθη αὐτοῖς κατὰ μῆνα Αύγουστον τῆς
νῦν τρεχούσης ιβ' ἰνδ. τοῦ ς ἑπτακοσιοστοῦ ἐνενησ
κοστοῦ β' ἔτους, ἐν ᾧ καὶ τὸ ἡμέτερον εὐσεβὴς καὶ
Θεοπρόβλητον ὑπεσημήνατο κράτος.
᾿Ανδρόνικος ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ πιστὸς βασιλεὺς
καὶ αὐτοκράτωρ Ρωμαίων Δούκας "Αγγελος
Ἐπεὶ οἱ ἔποικοι τῆς χώρας Παρτζαλώνας, τῆς Ῥα-
γούνας (4), τη Κατελονίας, της Μαγιόρκας, τῆς Βαλεν
τξίας, τῆς Τουρτούζας καὶ τῶν ἑτέρων χωρῶν τοῦ ὑψη
λοτάτου ῥηγός Ῥαγούνας καὶ Σικελίας ἐποιήσαντ' ἀνα
φορὰν πρὸς τὴν βασιλείαν μου διὰ τοῦ ἐλθόντο; ἐν
ταῦθα εἰς Κωνσταντινούπολιν κουσούλου τῶν Κατελά
νων τοῦ συνετοῦ ἀνδρὸς τοῦ σύρ Δαλμάην Σουνὴρ (i),
ὡ; θέλουσίν τινες ἐξ αὐτῶν καταλαμβάνειν εἴς τε την
ποιεῖσθαι πραγματείας ἐν αὐταῖς, ἐξῃτήσαντο δὲ καὶ
παρεκλήτευσαν χορηγηθῆναι αὐτοῖς ὑπὲρ τούτου
χρυσόβουλλον τῆς βασιλείας μου, ὥστε ἔχειν τὴν ἐπὶ
τοῦτο ἄδειαν καὶ ἔρχεσθαι ἀκωλύτως, γενέσθαι δὲ
τοῦ κομμερκίου.
α΄. Τὴν αἴτησιν καὶ παράκλησιν αὐτῶν προσηκαι
μένη ἡ βασιλεία μου τὸ παρὸν χρυσόβουλλον αὐτῆς
ἀπολύει πρὸς αὐτοὺς, δι᾿ οὗ καὶ διορίζεται ἔχειν ἐπ'
ἀδείας τοὺς διαληφθέντας ἐποίκους τῆς εἰρημένης
χώρας Παρτζαλόνας, τῆς Ῥαγούνας, της Κατελο
νίας, της Μαγιόρκας, τῆς Βαλεντζίας, της Τουρτού
ζας καὶ τῶν περὶ ταύτας ἑτέρων χωρῶν τοῦ ὑψηλο
τάτου ῥηγὸς Ραγούνας καὶ Σικελίας, ἐπιδημεῖν ἐν
τῇ Κωνσταντινουπόλει καὶ ἐν ταῖς ἄλλαις χώραις
τῆς βασιλείας μου, οσάκις βούλονται καὶ ὅσοι ἐξ
αὐτῶν προαιροῦνται τοῦτο, καὶ ποιεῖν ἐν αὐταῖς τὰς
δοκούσας αὐτοῖς πραγματείας ἀνενοχλή ως καὶ ἀκα-
ταδυναστεύτως, ἀποδιδόναι ὀφείλοντας χάριν κομα
μερκίου ὑπὲρ ἐμβολῆς εἰς τὸ ἑκατὸν ὑπέρπερον
ὑπέρπερα τρία, καὶ ὑπὲρ ἐκβολῆς ὁμοίως έτερα
υπέρπερι τρία, εἰς πλέον δὲ μὴ καθέλκεσθαι, συν
τηρεῖσθαι δὲ μᾶλλον ἀβλαβῶς ἔν τε τοῖς σώματι καὶ
τοῖς πράγμασιν αὐτῶν, καὶ μηδεμίαν ἄλλην ζημίαν
ἢ καταδυναστείαν καὶ ἁρπαγὴν ὑφίστασθαι παρά
τινος τῶν ἀπὸ τοῦ μέρους τῆς βασιλείας μου. Ετσ
γε μὴν καθὼς καὶ τὸ περὶ τοῦτο ᾐτήσαντο, ἐὰν συμβή
κινδυνεῦσαι κατὰ θάλατταν καράβιον αὐτῶν ἀπὸ
κλύδωνος καὶ πεσεῖν εἰς ξηρὰν ἐν τῇ χώρᾳ τῆς βα-
σιλείας μου, οὐχ ἔξουσιν ἐπ᾽ ἀδείας οἱ ἔποικοι τῆς
τοιαύτης χώρας ἡ ἕτεροί τινες διαρπάζειν καὶ ἀπο
κερδαίνειν τι ἀπὸ τοῦ περισωθέντος αὐτῶν πράγμα
τοῦ, ἀλλὰ διαφυλαχθήσεται τὸ τοιοῦτον πρᾶγμα
αὐτῶν ἀκαινοτόμητον τῇ δυνάμει καὶ ἰσχύϊ τοῦ παο
ρόντος χρυσοβούλλου τῆς βασιλείας μου. Τούτου γάρ
τῇ ἐμφανείς διατηρηθήσονται μετὰ τὸ διδόναι τὸ
ἀναγεγραμμένον κομμέρκιον ἀνενόχλητοι καὶ ἀζή-
μιοι, καὶ οὐχ ὑποστήσονται παρά τινος ἀδικίαν ἢ
ζημίαν τινὰ ἢ ἐπήρειαν καὶ ἐπίθεσιν οιανδήτινα.
Διὰ γὰρ τοῦτο ἐγεγόνει καὶ τὸ παρὸν χρυσόβουλο
λον τῆς βασιλείας μου, καὶ ἐπιβραβεύθη καὶ ἐπε-
χορηγήθη τοῖς διαληφθεῖσιν ἐποίκοις τῆς Παρτζα
λόνας, τῆς Ῥαγούνας, της Καταλονίας, τῆς Μα
γιόρκας, τῆς Βαλεντζίας, της Τουρτούζας καὶ τῶν
περὶ ταύτας ἑτέρων χωρῶν τοῦ υψηλοτάτου δηγός
Ῥαγούνας καὶ Σικελία; εἰς βεβαίωσιν καὶ δεφένδεν
σιν καὶ ἀσφάλειαν.
XV. Imp. Andronici senioris privilegium mercatori-
bus flispanis concess .m. (g) (A. 1290.)
(f) ldl est alichael Palaeologus. Zach.
(4) Hanc auream bullam præstitit Capmany,
Menorias hist. sobre Barcelona, tom. II, (Maril
1779) p. 467, ex originali in archivo Barcelonensi
asservato; idem p. 367 versionem antiquam ejus
edidit. Quod illam Andronico seniori et amo 1290
tribuit, ejus rei argumenta satis idonea habet tum
timilos borum documentorum, tum Listoriam regum
Arragonie. Zach.
εἰς αὐτοὺς καὶ κυβέρνησιν (i) τινα εἰς τὴν ἀπόδοσιν
XVI. Imp. Andronici senioris aurea bu'læ de me-
tropolibus Philadelphensi, Thessalonicensi et Lilog-
dorum (h) (Circa 1292.)
(h) I. e. Aragonum, ut est in versione antiqua.
(i) In eadem versione est : Dalmatium Segnerium.
(;) Ibidem κυβέρνησις verbo relaxationis reli
tur. ID.
(6) Laulantur in Disp. tiron. sub Andronico se-
niore facta in Co l. can. ed. Rhalli et Polli p 431.
4:11. ZACH.
NOVELLE CONSTITUTIONES.
Κομνηνὸς ὁ Παλαιολόγος.
col. 1051–1052page 17 of 56
PG 161:1051Χρυσόβουλλον παρὰ τοῦ γαληνοτάτου ἐν βασιλεῦσι καὶ ἀηττήτου Ανδρονίκου αυτοκράτορος Ρωμαίων πρὸς τὸν ἁγιώτατον μητροπολίτην Μονεμβασίας καὶ τοὺς αὐτοῦ διαδόχους. θαυμαστῶς ἐμμένει καὶ διακαρτερεῖ τὴν ἐξ ἀρχῆς ἀκλινή γνώμην, καὶ ὥσπερ νῦν μᾶλλον ἐπειγόμεν νος καὶ σπουδάζων δῆλός ἐστιν, ἀλλ᾽ οὐχ ὡς ἂν ἤδη τοσοῦτο προλαβὼν καταστῆναι ἤδη πως ἀσφαλεῖ ἐν λιμένι καὶ γαλήνῃ· ἀμέλει καὶ τῆς περὶ τὸ ἀγαθὸν Κἂν εἰ μήπω πρότερον ἔφθη πλεῖστα δὴ παρατοσαύτης ἕξεως, καὶ σφόδρα ὑπ᾽ ἀμφοῖν, τοῦ τε πλήσια γενέσθαι βασιλεῦσί τε καὶ ἄλλοις, καὶ οὐχ πανσέμνου τοῦδε γήρως, ὡς εἴρηται, καὶ τῶν τοσού· ἧττον ἡμῖν, καὶ νομισθῆναι τοῦ λοιποῦ γίγνεσθαι, των καμάτων καὶ ἀσκητικῶν ἱδρώτων, τὸ σῶμα ἴσως ἂν ἴσως ἤ γε νῦν αὕτη παροῦσά τε καὶ προτεί κατακαμπτόμενος, οὐκ ἔπειθ᾽ ὅμως κάμπτεται τὴν θειμένη τῇ βασιλείᾳ μου πρᾶξις ἐφευρε τὸν τοιούκαλλίστην ταύτην γνώμην, οὐδὲ χαλᾷ κατὰ βραχὺ του καλού τύπον· ἀμέλει καὶ ἐφ' ἑαυτῇ κείμενον ἂν, καὶ τῶν τόνων οὐκ ἐνδίδωσιν, οὐδὲ νικᾶται τὸ φρό μᾶλλον ἐρεῖν δι᾿ ἑαυτῆς ἐκαίνισε πάντως, ἀρχὴν νημα· ἀλλὰ τὸ μὲν σῶμα ἥττηται ἤδη, καὶ νῶτα οὕτω λαβόντα καλλίστην πρὸς τὸν ἑξῆς ἔπειτα χρό δίδωσί τε καὶ τρέπεται ἐπὶ τοσούτων τῶν προλα νον ἐνεργή δείκνυσθαι· οὕτω πολὺ πάντοθεν ἔχει τὸ δόντων καὶ πόνων καὶ χρόνων, ὁ λογισμὸς δὲ ἀτο πεῖθον αὕτη, καὶ καταναγκάζειν εύλογον. Τὸ γὰρ δὴ τητος, κόρον οὐκ ἔχειν οὐδέπω τῶν καλῶν ἀξιοί, κατὰ τὴν Πελοπόννησον περιώνυμον ἄστυ Μονεμβα οἷα δὴ ἐπὶ πάντων γίγνεται, καὶ μόνον τὸν ἐπὶ τού σίας ἐστὶ μὲν ὡς ἀληθῶς τῶν κατ' αὐτὴν δὴ πάντων τοις ἔρον ἀδαπάνητόν τε καὶ παντάπασιν ἀκάμα μακρῷ προέχον, καὶ τὰ πρῶτα δὴ σαφῶς ἁπάντων τόν τε καὶ ἀνεπίστροφον οίεται δεῖν εἶναι. Ταῦτ' φερόμενον, ὡς μηδένα μηδενὶ τῶν ταύτῃ γε ἄλλων ἄρα, καὶ τοσαύτην καὶ ἐπὶ τοσούτοις ήδη τοῖς ἔτεσι λείπεσθαι ξυγχωροῦν· νέον μὲν ἐπιεικῶς ὄνομα καὶ συλλεξάμενο; τὴν πνευματικὴν, ὡς ἔφην, κατάστα πλέος, καὶ οὐ πόρρωθεν τῶν ὄπισθεν χρόνων ήκον, σιν, καὶ προειληφώς οὕτω πάνυ τοι πόρρω κι μυρίας δὲ ὅμως καὶ παμμήκεις τὰς εὐφημίας καὶ καταπεράνας εὖ μάλα τελεσιουργὸν τοῦ βίου τὴν πανταχοῦ πομπεύον, ὡς εἴ τι καὶ ἄλλο τῶν ἐπιφαπρόθεσιν ἀσφαλῶς τε καὶ γενικῶς, ὡς καὶ τοῦ βίου νῶν καὶ περιδόξων ἀκούειν, οὐκ ἐπὶ μόνης τῆς βατοῦδε καὶ τῆς ὑψηλῆς ταυτησὶ παιδείας παράδειγμα σιλικῆς ἡγεμονίας τῆς ἡμετέρας, ἀλλὰ καὶ σχεδόν καὶ τύπος ἔμψυχος περιπολεῖν, ὡς ἀληθῶς δὲ καὶ τῆς ἀλλοτρίας ἁπάσης. Καὶ γὰρ δὴ τά τε ἄλλα και εἶναι, καὶ τοῖς πολλοῖς ὑπειλῆφθαι οὐκ ἀγαπᾷ τοῦ σμεῖ τὸ ἄστυ, καὶ θέσεως εὐκαιρία, καὶ πρὸς ἀσφά λοιποῦ· ὁ δὲ διὰ παντὸς ἐν τοῖς αὐτοῖς ἔχει, καὶ λειαν ερυμνότης, καὶ πλῆθος μάλιστα οικητόρων ὥσπερ οι πλείους καὶ βελτίους μὲν οὖν τῶν εἶτακαὶ πολυολβία, καὶ πολιτείας εὐγένεια, καὶ τεχνών α γωγῇ χρωμένων, νῦν εἶναι δὴ καὶ χθὲς καὶ πρέ ἀσκήσεις, καὶ ἀγορᾶς δαψίλεια πάντων πᾶσα· τριτα καὶ αὐτὸς ἀεὶ παρασκευάζεται, καὶ ἔοικεν εὐεμπορώτατόν τε εἰ δή τι καὶ ἄλλο μάλιστα, πρὸς ὥσπερ ἀγωνιζομένῳ καὶ δεδιότι καὶ προσδραμείν ἅπαντα πλοῦν καὶ θαλάσσης ἅπαντα μέρη θέσεως σπουδάζοντι, καταγυμναζόμενος τὸν ἅπαντα χρόνον, εὖ ἔχον. Καὶ τοίνυν πολὺ τὸ τῶν οἰκούντων ἐνταῦθα καὶ κατατρύχων ἀπέραντα, κάμνων τὸ σῶμα πόνοις ἱκανόπλοον καὶ θαλαττουργόν, ρωμαλεότης τε καὶ ἀνενδότοις, ἀσιτίαις τε καὶ ἀγρυπνίαις, καὶ στάσεσι φρόνημα δραστικόν τε καὶ ἔμπρακτον, καὶ τὸ κάλο συντόνοις, καὶ τίνι τῶν εἰθισμένων και καλλίστων λιστον τῶν ἄλλων μάλιστα) ἡ πρὸς τὴν βασιλείαν ἀγώνων οὔ; καὶ νομίμως, μᾶλλον δὲ καὶ πλέον ἢ τέως μου ενεργός τε καὶ ἄτρεπτος παντάπασιν εὔνοια, νομίζεται τοῖς καλῶς ἡργμένοις καὶ περὶ τὸν πνευκαὶ ἡ πρὸς τὸ γένος ἀναφορά τε καὶ κοινωνία πάνω ματικὸν δρόμον ἀκμάζουσιν αὐτὸς ἔτι πω καὶ νῦν ἐπὶ των ἀνάλωτος καιρῶν τε καὶ πραγμάτων, εὖ τε καὶ τοσούτων τῶν ἐτῶν κατατεινόμενος. Καὶ μὴν καὶ ἄλλως ἐχόντων, ἐν πολλοῖς ἤδη τῶν προλαβόντων τἄλλα κατὰ τὸ ἦθος ἅπαντα τοῦ θαυμασίου το δι χρόνων τὴν πεῖραν δοῦσα, καὶ τὸ πιστὸν καθάπερ ποιμένος ἀναλογεί τε καὶ συμβαίνει πρὸς τοῦ ἄλλοτε ἐγνωσμένη. Καὶ τὰ μὲν τοῦ ἄστεος, ὡς ἐν τε καὶ πρὸς ἄλληλα, οἷον ἡ τῆς ἀγάπης προς ὀλίγοις, οὕτω, φεύγοντι τῷ λόγῳ τὸ μῆκος. Ξυλο ἅπαντας ἐλευθεριότης, τὸ ἀέργητον θαυμάσιον λαγχάνει δ' ἔτι καὶ τοῦτο νῦν εἶναι θαυμάσιον οἷον, Ε οἷον, τὸ φίλοικτον, ἡ τῆς ψυχῆς γαλήνη, τὸ μήτε ὅτι τῆς κατ' αὐτὸ πάντως ἁγιωτάτης Εκκλησίας λογισμοῖς μήτε λόγοις μήτ' οἴεσθαι μήτε λέγειν προέστη ἀρτίως πάντων ἄριστος, πολὺς τοῖς κατὰ περὶ ὁτιοῦν φλαῦρον οὐδὲν, ἀλλὰ περὶ πάντων καὶ Θεὸν ἐκ νέου πάνυ τοι καὶ ἐς γῆρας ἡδ... (m) τοῦτο βούλεσθαι καὶ δοκεῖν καὶ λέγειν πάντ' ἀγαθὰ, ἐκ τῶν νῦν ἤδη καμάτοις εγκαρτερήσας, καὶ κατακεκοσμη οἴκοι θησαυρῶν αὐτοῦ τὸ πιστὸν ἔχοντα. Καὶ τἆλλα μένος εἰς ἄκρον τῆς μακαρίας αὐτῆς βιοτῆς, ἀτρέμὲν, καθόλου συνελεῖν, ἅπαντα, ὧν μεγίστης ὄντως πτως ἐς τοσοῦτον τῆς ἐξ ἀρχῆς ἐνστάσεως καὶ πανἘκκλησίας καὶ πολυθρέμμονος ἀρχιερεῖ καὶ ποιο τάπασιν ἀνενδότως, καὶ ὥσπερ εἴ τις νέος θερμῶς μένι δεῖ, καὶ ἔστιν ἐργωδέστατον ὁμοῦ καὶ σφόδρα ἅπτοιτο, καὶ μὴ παρὰ καὶ μὴν πλεῖστον ὅσον ὑπὸ σπάνιον ἑνὶ ξυλλαχεῖν, ὥσπερ ἐπ' αὐτῷ δὴ προδή τῆς οὕτω χρονίου καὶ πολυετοῦς καὶ βιαίου σφόδρα λως περὶ οὗ νῦν ὁ λόγος ἐστίν· καὶ μηκύνειν, ὡς τε βιώσεως καὶ σωματικῆς δαπανήσεως, καὶ πρὸς ἔοικεν, οὐ δεῖ περαιτέρω, πλὴν ὅπερ ἄνωθεν ὁ λόγος ἅπαντα πόνον καὶ μόχθον σφόδρα εκτετηγμένος οὐ ξυνεωραμένος ἀπεφήνατο. Τοσαῦτα δὴ τά τε τοῦXVII. Imp. Andronici senioris aurea bulla de privi- Α τῷ γήρᾳ μᾶλλον ἢ τοῖς γε τοιούτοις πόνοις, Επ. (4) Rhalli et Polli Coll. Can. V, p. 333; Buchon Recherches hist. sur la principauté française de Morée, tom. 1, p. Lxxxt, (m) Nonnulla non potuerunt enucleari : et scquentia ctiam incerta lectu fuerunt, us editores 10- taverunt asteriscis appositis. CPOLITANORUM IMPP.
Χρυσόβουλλον παρὰ τοῦ γαληνοτάτου ἐν βασιλεῦσι
καὶ ἀηττήτου Ανδρονίκου αυτοκράτορος Ρωμαίων
πρὸς τὸν ἁγιώτατον μητροπολίτην Μονεμβασίας
καὶ τοὺς αὐτοῦ διαδόχους.
θαυμαστῶς ἐμμένει καὶ διακαρτερεῖ τὴν ἐξ ἀρχῆς
ἀκλινή γνώμην, καὶ ὥσπερ νῦν μᾶλλον ἐπειγόμεν
νος καὶ σπουδάζων δῆλός ἐστιν, ἀλλ᾽ οὐχ ὡς ἂν ἤδη
τοσοῦτο προλαβὼν καταστῆναι ἤδη πως ἀσφαλεῖ ἐν
λιμένι καὶ γαλήνῃ· ἀμέλει καὶ τῆς περὶ τὸ ἀγαθὸν
Κἂν εἰ μήπω πρότερον ἔφθη πλεῖστα δὴ παρα- τοσαύτης ἕξεως, καὶ σφόδρα ὑπ᾽ ἀμφοῖν, τοῦ τε
πλήσια γενέσθαι βασιλεῦσί τε καὶ ἄλλοις, καὶ οὐχ πανσέμνου τοῦδε γήρως, ὡς εἴρηται, καὶ τῶν τοσού·
ἧττον ἡμῖν, καὶ νομισθῆναι τοῦ λοιποῦ γίγνεσθαι, των καμάτων καὶ ἀσκητικῶν ἱδρώτων, τὸ σῶμα
ἴσως ἂν ἴσως ἤ γε νῦν αὕτη παροῦσά τε καὶ προτεί κατακαμπτόμενος, οὐκ ἔπειθ᾽ ὅμως κάμπτεται τὴν
θειμένη τῇ βασιλείᾳ μου πρᾶξις ἐφευρε τὸν τοιού- καλλίστην ταύτην γνώμην, οὐδὲ χαλᾷ κατὰ βραχὺ
του καλού τύπον· ἀμέλει καὶ ἐφ' ἑαυτῇ κείμενον ἂν, καὶ τῶν τόνων οὐκ ἐνδίδωσιν, οὐδὲ νικᾶται τὸ φρό
μᾶλλον ἐρεῖν δι᾿ ἑαυτῆς ἐκαίνισε πάντως, ἀρχὴν νημα· ἀλλὰ τὸ μὲν σῶμα ἥττηται ἤδη, καὶ νῶτα
οὕτω λαβόντα καλλίστην πρὸς τὸν ἑξῆς ἔπειτα χρό δίδωσί τε καὶ τρέπεται ἐπὶ τοσούτων τῶν προλα
νον ἐνεργή δείκνυσθαι· οὕτω πολὺ πάντοθεν ἔχει τὸ δόντων καὶ πόνων καὶ χρόνων, ὁ λογισμὸς δὲ ἀτο
πεῖθον αὕτη, καὶ καταναγκάζειν εύλογον. Τὸ γὰρ δὴ τητος, κόρον οὐκ ἔχειν οὐδέπω τῶν καλῶν ἀξιοί,
κατὰ τὴν Πελοπόννησον περιώνυμον ἄστυ Μονεμβα οἷα δὴ ἐπὶ πάντων γίγνεται, καὶ μόνον τὸν ἐπὶ τού
σίας ἐστὶ μὲν ὡς ἀληθῶς τῶν κατ' αὐτὴν δὴ πάντων τοις ἔρον ἀδαπάνητόν τε καὶ παντάπασιν ἀκάμα
μακρῷ προέχον, καὶ τὰ πρῶτα δὴ σαφῶς ἁπάντων
τόν τε καὶ ἀνεπίστροφον οίεται δεῖν εἶναι. Ταῦτ'
φερόμενον, ὡς μηδένα μηδενὶ τῶν ταύτῃ γε ἄλλων ἄρα, καὶ τοσαύτην καὶ ἐπὶ τοσούτοις ήδη τοῖς ἔτεσι
λείπεσθαι ξυγχωροῦν· νέον μὲν ἐπιεικῶς ὄνομα καὶ συλλεξάμενο; τὴν πνευματικὴν, ὡς ἔφην, κατάστα
πλέος, καὶ οὐ πόρρωθεν τῶν ὄπισθεν χρόνων ήκον, σιν, καὶ προειληφώς οὕτω πάνυ τοι πόρρω κι
μυρίας δὲ ὅμως καὶ παμμήκεις τὰς εὐφημίας καὶ καταπεράνας εὖ μάλα τελεσιουργὸν τοῦ βίου τὴν
πανταχοῦ πομπεύον, ὡς εἴ τι καὶ ἄλλο τῶν ἐπιφα- πρόθεσιν ἀσφαλῶς τε καὶ γενικῶς, ὡς καὶ τοῦ βίου
νῶν καὶ περιδόξων ἀκούειν, οὐκ ἐπὶ μόνης τῆς βα- τοῦδε καὶ τῆς ὑψηλῆς ταυτησὶ παιδείας παράδειγμα
σιλικῆς ἡγεμονίας τῆς ἡμετέρας, ἀλλὰ καὶ σχεδόν καὶ τύπος ἔμψυχος περιπολεῖν, ὡς ἀληθῶς δὲ καὶ
τῆς ἀλλοτρίας ἁπάσης. Καὶ γὰρ δὴ τά τε ἄλλα και εἶναι, καὶ τοῖς πολλοῖς ὑπειλῆφθαι οὐκ ἀγαπᾷ τοῦ
σμεῖ τὸ ἄστυ, καὶ θέσεως εὐκαιρία, καὶ πρὸς ἀσφά λοιποῦ· ὁ δὲ διὰ παντὸς ἐν τοῖς αὐτοῖς ἔχει, καὶ
λειαν ερυμνότης, καὶ πλῆθος μάλιστα οικητόρων ὥσπερ οι πλείους καὶ βελτίους μὲν οὖν τῶν εἶτα-
καὶ πολυολβία, καὶ πολιτείας εὐγένεια, καὶ τεχνών α γωγῇ χρωμένων, νῦν εἶναι δὴ καὶ χθὲς καὶ πρέ
ἀσκήσεις, καὶ ἀγορᾶς δαψίλεια πάντων πᾶσα·
τριτα καὶ αὐτὸς ἀεὶ παρασκευάζεται, καὶ ἔοικεν
εὐεμπορώτατόν τε εἰ δή τι καὶ ἄλλο μάλιστα, πρὸς ὥσπερ ἀγωνιζομένῳ καὶ δεδιότι καὶ προσδραμείν
ἅπαντα πλοῦν καὶ θαλάσσης ἅπαντα μέρη θέσεως σπουδάζοντι, καταγυμναζόμενος τὸν ἅπαντα χρόνον,
εὖ ἔχον. Καὶ τοίνυν πολὺ τὸ τῶν οἰκούντων ἐνταῦθα καὶ κατατρύχων ἀπέραντα, κάμνων τὸ σῶμα πόνοις
ἱκανόπλοον καὶ θαλαττουργόν, ρωμαλεότης τε καὶ ἀνενδότοις, ἀσιτίαις τε καὶ ἀγρυπνίαις, καὶ στάσεσι
φρόνημα δραστικόν τε καὶ ἔμπρακτον, καὶ τὸ κάλο
συντόνοις, καὶ τίνι τῶν εἰθισμένων και καλλίστων
λιστον τῶν ἄλλων μάλιστα) ἡ πρὸς τὴν βασιλείαν ἀγώνων οὔ; καὶ νομίμως, μᾶλλον δὲ καὶ πλέον ἢ τέως
μου ενεργός τε καὶ ἄτρεπτος παντάπασιν εὔνοια, νομίζεται τοῖς καλῶς ἡργμένοις καὶ περὶ τὸν πνευ-
καὶ ἡ πρὸς τὸ γένος ἀναφορά τε καὶ κοινωνία πάνω
ματικὸν δρόμον ἀκμάζουσιν αὐτὸς ἔτι πω καὶ νῦν ἐπὶ
των ἀνάλωτος καιρῶν τε καὶ πραγμάτων, εὖ τε καὶ τοσούτων τῶν ἐτῶν κατατεινόμενος. Καὶ μὴν καὶ
ἄλλως ἐχόντων, ἐν πολλοῖς ἤδη τῶν προλαβόντων τἄλλα κατὰ τὸ ἦθος ἅπαντα τοῦ θαυμασίου το δι
χρόνων τὴν πεῖραν δοῦσα, καὶ τὸ πιστὸν καθάπερ ποιμένος ἀναλογεί τε καὶ συμβαίνει πρὸς τοῦ
ἄλλοτε ἐγνωσμένη. Καὶ τὰ μὲν τοῦ ἄστεος, ὡς ἐν τε καὶ πρὸς ἄλληλα, οἷον ἡ τῆς ἀγάπης προς
ὀλίγοις, οὕτω, φεύγοντι τῷ λόγῳ τὸ μῆκος. Ξυλο ἅπαντας ἐλευθεριότης, τὸ ἀέργητον θαυμάσιον
λαγχάνει δ' ἔτι καὶ τοῦτο νῦν εἶναι θαυμάσιον οἷον, Ε οἷον, τὸ φίλοικτον, ἡ τῆς ψυχῆς γαλήνη, τὸ μήτε
ὅτι τῆς κατ' αὐτὸ πάντως ἁγιωτάτης Εκκλησίας λογισμοῖς μήτε λόγοις μήτ' οἴεσθαι μήτε λέγειν
προέστη ἀρτίως πάντων ἄριστος, πολὺς τοῖς κατὰ περὶ ὁτιοῦν φλαῦρον οὐδὲν, ἀλλὰ περὶ πάντων καὶ
Θεὸν ἐκ νέου πάνυ τοι καὶ ἐς γῆρας ἡδ... (m) τοῦτο βούλεσθαι καὶ δοκεῖν καὶ λέγειν πάντ' ἀγαθὰ, ἐκ τῶν
νῦν ἤδη καμάτοις εγκαρτερήσας, καὶ κατακεκοσμη οἴκοι θησαυρῶν αὐτοῦ τὸ πιστὸν ἔχοντα. Καὶ τἆλλα
μένος εἰς ἄκρον τῆς μακαρίας αὐτῆς βιοτῆς, ἀτρέ- μὲν, καθόλου συνελεῖν, ἅπαντα, ὧν μεγίστης ὄντως
πτως ἐς τοσοῦτον τῆς ἐξ ἀρχῆς ἐνστάσεως καὶ παν- Ἐκκλησίας καὶ πολυθρέμμονος ἀρχιερεῖ καὶ ποιο
τάπασιν ἀνενδότως, καὶ ὥσπερ εἴ τις νέος θερμῶς μένι δεῖ, καὶ ἔστιν ἐργωδέστατον ὁμοῦ καὶ σφόδρα
ἅπτοιτο, καὶ μὴ παρὰ καὶ μὴν πλεῖστον ὅσον ὑπὸ σπάνιον ἑνὶ ξυλλαχεῖν, ὥσπερ ἐπ' αὐτῷ δὴ προδή
τῆς οὕτω χρονίου καὶ πολυετοῦς καὶ βιαίου σφόδρα λως περὶ οὗ νῦν ὁ λόγος ἐστίν· καὶ μηκύνειν, ὡς
τε βιώσεως καὶ σωματικῆς δαπανήσεως, καὶ πρὸς ἔοικεν, οὐ δεῖ περαιτέρω, πλὴν ὅπερ ἄνωθεν ὁ λόγος
ἅπαντα πόνον καὶ μόχθον σφόδρα εκτετηγμένος οὐ ξυνεωραμένος ἀπεφήνατο. Τοσαῦτα δὴ τά τε τοῦ
XVII. Imp. Andronici senioris aurea bulla de privi- Α τῷ γήρᾳ μᾶλλον ἢ τοῖς γε τοιούτοις πόνοις, Επ.
(4) Rhalli et Polli Coll. Can. V, p. 333; Buchon
Recherches hist. sur la principauté française de Mo-
rée, tom. 1, p. Lxxxt,
(m) Nonnulla non potuerunt enucleari : et sc-
quentia ctiam incerta lectu fuerunt, us editores 10-
taverunt asteriscis appositis.
CPOLITANORUM IMPP.
col. 1053–1054page 18 of 56
PG 161:1053ἀνδρὸς κατὰ Θεὸν εὐδοκιμήματα, καὶ τὸ τῆς πολι- Α πάντας δηλαδὴ τοὺς ὑπ' αὐτὸν ἐπισκόπους ἔν τε τείας καὶ τοῦ βίου περιφανὲς καὶ ὑπερηρμένον καὶ σχεδὸν ἀπαράμιλλον. Καὶ τοῦ γε τῆς ὑπ' αὐτὸν ἐκκλησίας ἄστεος αὖθις τὰ προσόντα παντοΐα καλά, ὥστε κἂν μόνα δῆτα ἴσως κινῆσαι ταῦτα τὴν βασιλείαν μου πρὸς τὸ μεταποιῆσαι καὶ προβιβάσαι τὴν τοιαύτην ὑπ' αὐτὸν ἁγιωτάτην ἐκκλησίαν εἰς κρείττω τινὰ καὶ ὑψηλοτέραν κατάστασιν καὶ ἀξίαν καὶ βαθμὸν ὑπερκείμενον, κἂν μήπω πρότερον, ώς εξρηται, τοιαῦτα παραπλήσια καὶ γεγένητο καὶ νενό μιστο γίγνεσθαι· καὶ ταῦτ᾽ ἴσως, μπερ ἔφην, ικαν νῶς ἂν εἶχεν ἀφορμήν τε δοῦναι καὶ ὑποφῆναι τὸν ἐν τούτοις τύπον καὶ νόμον, ὁ δῆτα καὶ παραπλή στ' ἄττα ἴσως ἕτερα πρότερον, ὡς ἔοικε, καὶ εἴργασται καὶ τὴν ἐν τούτοις ἀρχὴν δέδωκεν· 'Επεὶ δὲ ὅ τε περὶ τούτων βασίλειος νόμος προλαβών, ὡς ἔφην, ἐπαίρει καὶ δίδωσι, καὶ αὐτὰ δὴ ταῦτα ἅπερ εἴρηται σφόδρα κινεῖ, σὺν Θεῷ δ᾽ εἰρήσθω, καὶ τὸ τῆς ἡμετέρας βασιλείας φιλόκαλον τὸ πλεῖστον ἐν τούτῳ μάλιστα συναίρεται, καὶ ἡ περὶ τὰ κάλλιστα καὶ θεοφιλῆ τῶν ἔργων χάριτι τοῦ Θεοῦ καὶ προμήθεια ταύτης συνιδεῖν τὰ δέοντα καὶ βουλεῦσαι, καὶ προθυμία τε καὶ σπουδή μάλα ἐνεργὸς ἐκτελέσαι τε καὶ περᾶναι· ἐκ πάντων ἄρα τούτων τὸ και - νίσαι τι πρὸς τὸ κρεῖττον, καὶ προβιβάσαι τὰ τῆς ἁγιωτάτης εκκλησία; Μονεμβασίας ἐδοκιμάσθη τῇ βασιλείᾳ μου. Καὶ τοίνυν φθάνει μὲν ἤδη πρότερον προθεσπίσασα καὶ βαθμόν τινα τῶν ὑψηλοτέρων ἔχειν ταύτην δὴ τὴν ἁγιωτάτην μητρόπολιν, καὶ τόπον τινὰ ἐκκλησίας ἑτέρας καὶ τάξιν προσδεο σμένης, καὶ ώσπερεί παρελθούσης, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ μεγίστης ἐνορίας ἐξαρχίαν τε καὶ ἐπισκοπὰς ἀναλόγως διαταξαμένη τε καὶ προσηκόντως. Ἐπεὶ δὲ αὐτὰ δὴ ταῦτα καὶ χρυσοβούλλω βεβαιωθῆναι καὶ τὸ πιστὸν λαβεῖν καὶ ἄτρεπτον ἐξῃτήσατο ὁ ἀνωτές ρω εἰρημένος ἱερώτατος τῆς τοιαύτης εκκλησίας ἀρχιερατικῶς προϊστάμενος, ἡ βασιλεία μου καὶ τὰ τῆς τοιαύτης αιτήσεως προσεδέξατο καὶ πρὸς πέο ρας ἀγαγεῖν ηὐδόκησε. α. Καὶ τοίνυν τὸν παρόντα χρυσόβουλλον λόγον αὐτῆς ἀπολύει, δι' οὗ καὶ βούλεται σὺν Θεῷ καὶ εὐδοκεῖ καὶ θεσπίζει, τόν τε, ὡς εἴρηται, νῦν προϊστάμενον ἀρχιερατικῶς τῆς τοιαύτης ἁγιωτάτης μητροπόλεως Μονεμβασίας καὶ τοὺς καθεξῆς τὸν αὐτῆς διαδεξομένους θρόνον ἐπαπολαύειν τῆς ἀνη κούσης τῷ τοῦ Σίδης θρόνῳ τιμῆς ἐν ἅπασι, καθέ δραις τε δηλαδή καὶ προελεύσεσί τε καὶ στάσεσ:, γραφαῖς τε, καὶ ὅλως τοῖς ἐθίμοις ἔργοις ἀρχιερατικοῖς καὶ λειτουργήμασιν ἅπασι· φορεῖν δὲ καὶ σάκκον ἐν ταῖς θείαις ἱεροτελεστίαις, ὁμοίως δὲ καὶ διδάμπουλον, καὶ ἁπλῶς πάντα τὰ ἐκείνης προνόμιά τε καὶ δίκαια ἔχειν· ἔξαρχον τοῦτον μόνον εἰ ναί τε καὶ λέγεσθαι πάσης, δὴ τῆς Πελοποννήσου τὸν τῆς τοιαύτης ἁγιωτάτης ἀρχιερατικῶς ἐκκλησίας προϊστάμενον, καὶ τῆς ἐντεῦθεν τιμῆς ἀπολαύοντα, ᾗ δὴ καὶ τοῖς ἄλλοις εἴθισται τῶν ἱερωτάτων ἀρχιερέων τοῖς ἠξιωμένοις διαφόρων εξαρχεύειν θεμάτων τε καὶ χωρῶν. Ὡσαύτως δὲ πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ τοῦτο θεσπίζει καὶ παρακελεύεται, φήμαις καὶ γραφαῖς παναγιώτατον προσαγορεύειν καὶ ὀνομάζεσθαι, αὐτὸν δὲ πάλιν ἐν τοῖς σημειώμασι καὶ γράμμασιν ινδικτιῶνα ἐμφαίνειν πρὸς αὐτοὺς καὶ πρὸς πᾶσαν τὴν αὐτοῦ ἐπαρχίαν ἀνθ' ἑτέρα; ὑποσημάνσεως. Ἐπεὶ δὲ ἔφθασαν προσέ θῆναι πρότερον τῇ τοιαύτῃ ἀγιωτάτῃ μητροπόλει καὶ ἐπισκοπαὶ αὗται, ἡ τῆς Κυνουρίας, ἡ τοῦ Έλους, ἡ τῆς Μαΐνης, ἡ τοῦ Ῥέοντος, καὶ ἡ τοῦ Ζεμενού, προσβεβαιοί μὲν προηγουμένως καὶ προστ εδράζει ταύτας αὐτῇ καὶ διὰ τοῦ παρόντος χρυσοβούλλου λόγου αὐτῆς ἡ βασιλεία μου· καὶ θεσπίζει καὶ διατάττεται καὶ εἰς τὸ ἑξῆς ὑπ᾽ αὐτὴν εἶναι, καθώς εὑρίσκονται μέχρι καὶ ἐς τὸ νῦν. Ἔτι μένο τοι δι᾽ αὐτοῦ δὴ τούτου τὸ φιλότιμον προσεπαύξουσά τε ταύτῃ καὶ προσεπιτείνουσα εὐδοκεῖ καὶ παρακελεύεται ὑπ' αὐτὴν εἶναι καὶ ἑτέρα; ἐπισκοπάς ταύτας" ήγουν τὴν τῆς Κορώνης, τὴν τῆς Μεθών νης, καὶ τὴν τῆς ᾿Ανδρούσης, καὶ ὑποκεῖσθαι ὁμοίως καὶ ταύτας τῇ αὐτῇ ἁγιωτάτῃ ἐκκλησίᾳ τῆς Μονεμβασίας, ὡς καὶ τὰς ἄλλας, ὡς ἄρα μητροπόλει αὐτ τῶν, καὶ δέχεσθαι εἰς ἀρχιερεῖς ἑαυτῶν, οὓς ἂν ὁ ἐν τῇ εἰρημένῃ ἁγιωτάτῃ μητροπόλει εὑρισκόμενος ἀρχιερεὺς χειροτονῆσαι διακρίνοι καὶ ἐγκαταστήσαι ἐπ' αὐταῖς. • β'. Ἡ δὲ τῆς ἐπαρχίας ταύτης περίοδος ὡς ἐν τύπῳ περιγραφικῷ ἔχει οὕτω. Πρῶτον μὲν οὖν Επίδαυρο; ἀρχαία, ἡ καλουμένη Λιμηρά· μετὰ δὲ ταύτὴν ἐπὶ Εῴαν προϊόντι ὁ Ζάραξ· προελθόντι δὲ ἀπὸ Ζάρακος παρὰ τὴν θάλατταν κατιόντι ἡ Κυπαρισσία· εἶτα ναὸς τοῦ ᾿Αγίου Λεωνίδου μετὰ δὲ τὸ τοῦ ἁγίου θεῖον τέμενος, τὸ καλούμενον Αστρος· ἐπα ναβάντι δὲ κώμη ή καλουμένη Καστάνιτσα μετά δὲ ταύτην ἀπέρχεται καὶ εἰς ἑτέραν κώμην λεγομένην Ζίντζινα · εἶτα εἰς ναὸν τῶν ἁγίων Αναργύρωνἔπειτα εἰς τὰς Αλως τάς ἀρχαίας, καὶ εἰς τὸ Ζηρίν φρέαρ, μεθ' ὁ κατέρχεται εἰ; ναὸν τοῦ ῾Αγίου Εὐθι μίου· εἶθ' οὕτως εἰς τὴν σεβασμίαν μονὴν τὴν εἰς όνομα τιμωμένην τοῦ ἁγίου Γεωργίου καὶ ἐπικεκλημένην τοῦ Λυκεβουνοῦ· ἀπὸ δὲ ταύτης τῆς σεβασμίας μονῆς διέρχεται διὰ τοῦ πεδίου, καὶ καταντά εἰς τὴν ἀπέναντι θείαν μονὴν τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου, τὴν εἰς ὄνομα τιμωμένην καὶ αὐτὴν τῆς Ελεούσης, οὖσαν πλησίον τῆς κώμης τοῦ ᾿Αρκασα· D εἶτα ἀπέρχεται εἰς ἑτέραν κώμην ὀνομαζομένην [Σοχά] πρὸς τοῖς ποσὶ τοῦ ὄρους του Ταϋγέτου· κἀκεῖθεν ἀνέρχεται εἰς τὴν τούτου κορυφήν, ἔνθα ἦν καὶ εὐκτήριον τοῦ προφήτου Ἠλιοῦ, ἐπικεκλημένον Πενταδάκτυλον· καὶ πάλιν κατέρχεται κατά δεξιὰν εἰς εὐκτήριον ἕτερον τοῦ αὐτοῦ προφήτου Ηλιού, ὃ ἐπίκειται πρὸς τῷ τέλει τῆς κοιλάδος και φάραγγος τῆς σκληρᾶς καὶ δυσβάτου, ἐν ᾧ καὶ ὕδωρ ῥεῖ· μετὰ δὲ τὸ εἰρημένον εὐκτήριον αὖθις κατὰ δεξιὸν μέρος τῷ καταβαίνοντὶ εἰσ: ταῦτα τὰ λεχθησόμενα χωρία τε καὶ πολίσματα · Δυῤῥάχιον, πόλις ἀρχαία οὕτω καλουμένη· μετὰ δὲ τοῦτο κατέρχεται εἰς τὸν σωρὸν τῆς ὀνομαζομένης Γραός· εἶτα διέρ χεται τῆς βασιλικῆς ὁδοῦ καὶ καταντὶ εἰς τοὺς Χοιρολάκκους· ἔπειτα ἀνέρχεται εἰς τὴν ΒουλκάνηνNOVELLE CONSTITUTIONES.
ἀνδρὸς κατὰ Θεὸν εὐδοκιμήματα, καὶ τὸ τῆς πολι- Α πάντας δηλαδὴ τοὺς ὑπ' αὐτὸν ἐπισκόπους ἔν τε
τείας καὶ τοῦ βίου περιφανὲς καὶ ὑπερηρμένον καὶ
σχεδὸν ἀπαράμιλλον. Καὶ τοῦ γε τῆς ὑπ' αὐτὸν
ἐκκλησίας ἄστεος αὖθις τὰ προσόντα παντοΐα καλά,
ὥστε κἂν μόνα δῆτα ἴσως κινῆσαι ταῦτα τὴν βασι-
λείαν μου πρὸς τὸ μεταποιῆσαι καὶ προβιβάσαι τὴν
τοιαύτην ὑπ' αὐτὸν ἁγιωτάτην ἐκκλησίαν εἰς κρείτ-
τω τινὰ καὶ ὑψηλοτέραν κατάστασιν καὶ ἀξίαν καὶ
βαθμὸν ὑπερκείμενον, κἂν μήπω πρότερον, ώς εξ-
ρηται, τοιαῦτα παραπλήσια καὶ γεγένητο καὶ νενό
μιστο γίγνεσθαι· καὶ ταῦτ᾽ ἴσως, μπερ ἔφην, ικαν
νῶς ἂν εἶχεν ἀφορμήν τε δοῦναι καὶ ὑποφῆναι τὸν
ἐν τούτοις τύπον καὶ νόμον, ὁ δῆτα καὶ παραπλή
στ' ἄττα ἴσως ἕτερα πρότερον, ὡς ἔοικε, καὶ εἴργα-
σται καὶ τὴν ἐν τούτοις ἀρχὴν δέδωκεν· 'Επεὶ δὲ
ὅ τε περὶ τούτων βασίλειος νόμος προλαβών, ὡς
ἔφην, ἐπαίρει καὶ δίδωσι, καὶ αὐτὰ δὴ ταῦτα ἅπερ
εἴρηται σφόδρα κινεῖ, σὺν Θεῷ δ᾽ εἰρήσθω, καὶ τὸ
τῆς ἡμετέρας βασιλείας φιλόκαλον τὸ πλεῖστον ἐν
τούτῳ μάλιστα συναίρεται, καὶ ἡ περὶ τὰ κάλλιστα
καὶ θεοφιλῆ τῶν ἔργων χάριτι τοῦ Θεοῦ καὶ προ-
μήθεια ταύτης συνιδεῖν τὰ δέοντα καὶ βουλεῦσαι,
καὶ προθυμία τε καὶ σπουδή μάλα ἐνεργὸς ἐκτελέ
σαι τε καὶ περᾶναι· ἐκ πάντων ἄρα τούτων τὸ και -
νίσαι τι πρὸς τὸ κρεῖττον, καὶ προβιβάσαι τὰ τῆς
ἁγιωτάτης εκκλησία; Μονεμβασίας ἐδοκιμάσθη τῇ
βασιλείᾳ μου. Καὶ τοίνυν φθάνει μὲν ἤδη πρότερον
προθεσπίσασα καὶ βαθμόν τινα τῶν ὑψηλοτέρων
ἔχειν ταύτην δὴ τὴν ἁγιωτάτην μητρόπολιν, καὶ
τόπον τινὰ ἐκκλησίας ἑτέρας καὶ τάξιν προσδε- ο
σμένης, καὶ ώσπερεί παρελθούσης, οὐ μὴν ἀλλὰ
καὶ μεγίστης ἐνορίας ἐξαρχίαν τε καὶ ἐπισκοπὰς
ἀναλόγως διαταξαμένη τε καὶ προσηκόντως. Ἐπεὶ
δὲ αὐτὰ δὴ ταῦτα καὶ χρυσοβούλλω βεβαιωθῆναι καὶ
τὸ πιστὸν λαβεῖν καὶ ἄτρεπτον ἐξῃτήσατο ὁ ἀνωτές
ρω εἰρημένος ἱερώτατος τῆς τοιαύτης εκκλησίας
ἀρχιερατικῶς προϊστάμενος, ἡ βασιλεία μου καὶ τὰ
τῆς τοιαύτης αιτήσεως προσεδέξατο καὶ πρὸς πέο
ρας ἀγαγεῖν ηὐδόκησε.
α. Καὶ τοίνυν τὸν παρόντα χρυσόβουλλον λόγον
αὐτῆς ἀπολύει, δι' οὗ καὶ βούλεται σὺν Θεῷ καὶ
εὐδοκεῖ καὶ θεσπίζει, τόν τε, ὡς εἴρηται, νῦν προϊ-
στάμενον ἀρχιερατικῶς τῆς τοιαύτης ἁγιωτάτης
μητροπόλεως Μονεμβασίας καὶ τοὺς καθεξῆς τὸν
αὐτῆς διαδεξομένους θρόνον ἐπαπολαύειν τῆς ἀνη
κούσης τῷ τοῦ Σίδης θρόνῳ τιμῆς ἐν ἅπασι, καθέ
δραις τε δηλαδή καὶ προελεύσεσί τε καὶ στάσεσ:,
γραφαῖς τε, καὶ ὅλως τοῖς ἐθίμοις ἔργοις ἀρχιερα-
τικοῖς καὶ λειτουργήμασιν ἅπασι· φορεῖν δὲ καὶ
σάκκον ἐν ταῖς θείαις ἱεροτελεστίαις, ὁμοίως δὲ
καὶ διδάμπουλον, καὶ ἁπλῶς πάντα τὰ ἐκείνης προ-
νόμιά τε καὶ δίκαια ἔχειν· ἔξαρχον τοῦτον μόνον εἰ
ναί τε καὶ λέγεσθαι πάσης, δὴ τῆς Πελοποννήσου
τὸν τῆς τοιαύτης ἁγιωτάτης ἀρχιερατικῶς ἐκκλη-
σίας προϊστάμενον, καὶ τῆς ἐντεῦθεν τιμῆς ἀπο-
λαύοντα, ᾗ δὴ καὶ τοῖς ἄλλοις εἴθισται τῶν ἱερωτά-
των ἀρχιερέων τοῖς ἠξιωμένοις διαφόρων εξαρ-
χεύειν θεμάτων τε καὶ χωρῶν. Ὡσαύτως δὲ πρὸς
τοῖς ἄλλοις καὶ τοῦτο θεσπίζει καὶ παρακελεύεται,
φήμαις καὶ γραφαῖς παναγιώτατον προσαγορεύειν
καὶ ὀνομάζεσθαι, αὐτὸν δὲ πάλιν ἐν τοῖς σημειώ-
μασι καὶ γράμμασιν ινδικτιῶνα ἐμφαίνειν πρὸς
αὐτοὺς καὶ πρὸς πᾶσαν τὴν αὐτοῦ ἐπαρχίαν ἀνθ'
ἑτέρα; ὑποσημάνσεως. Ἐπεὶ δὲ ἔφθασαν προσέ
θῆναι πρότερον τῇ τοιαύτῃ ἀγιωτάτῃ μητροπόλει
καὶ ἐπισκοπαὶ αὗται, ἡ τῆς Κυνουρίας, ἡ τοῦ
Έλους, ἡ τῆς Μαΐνης, ἡ τοῦ Ῥέοντος, καὶ ἡ τοῦ
Ζεμενού, προσβεβαιοί μὲν προηγουμένως καὶ προστ
εδράζει ταύτας αὐτῇ καὶ διὰ τοῦ παρόντος χρυσο-
βούλλου λόγου αὐτῆς ἡ βασιλεία μου· καὶ θεσπίζει
καὶ διατάττεται καὶ εἰς τὸ ἑξῆς ὑπ᾽ αὐτὴν εἶναι,
καθώς εὑρίσκονται μέχρι καὶ ἐς τὸ νῦν. Ἔτι μένο
τοι δι᾽ αὐτοῦ δὴ τούτου τὸ φιλότιμον προσεπαύξου-
σά τε ταύτῃ καὶ προσεπιτείνουσα εὐδοκεῖ καὶ παρα-
κελεύεται ὑπ' αὐτὴν εἶναι καὶ ἑτέρα; ἐπισκοπάς
ταύτας" ήγουν τὴν τῆς Κορώνης, τὴν τῆς Μεθών
νης, καὶ τὴν τῆς ᾿Ανδρούσης, καὶ ὑποκεῖσθαι ὁμοίως
καὶ ταύτας τῇ αὐτῇ ἁγιωτάτῃ ἐκκλησίᾳ τῆς Μονεμ
βασίας, ὡς καὶ τὰς ἄλλας, ὡς ἄρα μητροπόλει αὐτ
τῶν, καὶ δέχεσθαι εἰς ἀρχιερεῖς ἑαυτῶν, οὓς ἂν ὁ
ἐν τῇ εἰρημένῃ ἁγιωτάτῃ μητροπόλει εὑρισκόμενος
ἀρχιερεὺς χειροτονῆσαι διακρίνοι καὶ ἐγκαταστήσαι
ἐπ' αὐταῖς.
•
β'. Ἡ δὲ τῆς ἐπαρχίας ταύτης περίοδος ὡς ἐν
τύπῳ περιγραφικῷ ἔχει οὕτω. Πρῶτον μὲν οὖν Επί-
δαυρο; ἀρχαία, ἡ καλουμένη Λιμηρά· μετὰ δὲ ταύ-
τὴν ἐπὶ Εῴαν προϊόντι ὁ Ζάραξ· προελθόντι δὲ ἀπὸ
Ζάρακος παρὰ τὴν θάλατταν κατιόντι ἡ Κυπαρισ
σία· εἶτα ναὸς τοῦ ᾿Αγίου Λεωνίδου μετὰ δὲ τὸ τοῦ
ἁγίου θεῖον τέμενος, τὸ καλούμενον Αστρος· ἐπα
ναβάντι δὲ κώμη ή καλουμένη Καστάνιτσα μετά
δὲ ταύτην ἀπέρχεται καὶ εἰς ἑτέραν κώμην λεγομένην
Ζίντζινα · εἶτα εἰς ναὸν τῶν ἁγίων Αναργύρων-
ἔπειτα εἰς τὰς Αλως τάς ἀρχαίας, καὶ εἰς τὸ Ζηρίν
φρέαρ, μεθ' ὁ κατέρχεται εἰ; ναὸν τοῦ ῾Αγίου Εὐθι
μίου· εἶθ' οὕτως εἰς τὴν σεβασμίαν μονὴν τὴν εἰς
όνομα τιμωμένην τοῦ ἁγίου Γεωργίου καὶ ἐπικε
κλημένην τοῦ Λυκεβουνοῦ· ἀπὸ δὲ ταύτης τῆς σε
βασμίας μονῆς διέρχεται διὰ τοῦ πεδίου, καὶ καταντά
εἰς τὴν ἀπέναντι θείαν μονὴν τῆς ὑπεραγίας Θεο-
τόκου, τὴν εἰς ὄνομα τιμωμένην καὶ αὐτὴν τῆς
Ελεούσης, οὖσαν πλησίον τῆς κώμης τοῦ ᾿Αρκασα·
D εἶτα ἀπέρχεται εἰς ἑτέραν κώμην ὀνομαζομένην
[Σοχά] πρὸς τοῖς ποσὶ τοῦ ὄρους του Ταϋγέτου·
κἀκεῖθεν ἀνέρχεται εἰς τὴν τούτου κορυφήν, ἔνθα
ἦν καὶ εὐκτήριον τοῦ προφήτου Ἠλιοῦ, ἐπικεκλη
μένον Πενταδάκτυλον· καὶ πάλιν κατέρχεται κατά
δεξιὰν εἰς εὐκτήριον ἕτερον τοῦ αὐτοῦ προφήτου
Ηλιού, ὃ ἐπίκειται πρὸς τῷ τέλει τῆς κοιλάδος και
φάραγγος τῆς σκληρᾶς καὶ δυσβάτου, ἐν ᾧ καὶ ὕδωρ
ῥεῖ· μετὰ δὲ τὸ εἰρημένον εὐκτήριον αὖθις κατὰ
δεξιὸν μέρος τῷ καταβαίνοντὶ εἰσ: ταῦτα τὰ λεχθη-
σόμενα χωρία τε καὶ πολίσματα · Δυῤῥάχιον, πόλις
ἀρχαία οὕτω καλουμένη· μετὰ δὲ τοῦτο κατέρχεται
εἰς τὸν σωρὸν τῆς ὀνομαζομένης Γραός· εἶτα διέρ
χεται τῆς βασιλικῆς ὁδοῦ καὶ καταντὶ εἰς τοὺς
Χοιρολάκκους· ἔπειτα ἀνέρχεται εἰς τὴν Βουλκάνην
NOVELLE CONSTITUTIONES.
col. 1055–1056page 19 of 56
PG 161:1055τῆς τοιαύτης ἁγιωτάτης Εκκλησίας Μονεμβασίας. ὑπερτίμῳ καὶ ἐξάρχῳ πάσης Πελοποννήσου καὶ τὸν τόπον ἔχοντι τοῦ Σίδης, ἀλλὰ δὴ καὶ τοῖς μετ' αὐτὴν διαδεξομένοις τὸν αὐτὸν θρόνον, ἀπολυθεὶς κατά μῆνα Ἰούνιον τῆς ἐνισταμένης έκτης Ινδικτιώνος τοῦ ἐξακισχιλιοστοῦ ὀκτακοσιοστοῦ (α) ἔτους, ἐν ᾧ καὶ τὸ ἡμέτερον θεοσεβὲς καὶ θεοπρόβλητον ύπιση μήνατο κράτος. καὶ διέρχεται εἰς τοῦ Βουνοῦ τὴν λεγομένην Ὀπήν καὶ ἐπεχορηγήθη τῷ τε νῦν ἱερωτάτῳ μητροπολίτη εἴν' οὕτως εἰς τὸ ὄρος τὸ Ὄρθιον, καὶ κατέρχεται εἰς τὴν Πύλον, τὸν καλούμενον ᾿Αβαρίνον, ἐν ᾧ καὶ λιμὴν μέγας. Πάντα ταῦτα, καὶ ὅσα οἱ εἰρημένοι τόποι πρός γε τὰ νότια μέρη περικυκλοῦσι καὶ διο ρίζουσιν, οὗτός ἐστιν, ὡς εἴρηται, ὁ τῆς ἐπαρχίας περιοδικός τύπος ὡς ἐν συνάψει τῆς ἁγιωτάτης μητροπόλεως Μονεμβασίας, ἄνευ τῶν δύο ἐπισκόπων τῆς Κυνουρίας, καὶ τῆς Ζεμενᾶς. Πλὴν εἰ καὶ ἀρτίως εὑρίσκονταί τινες τῶν εἰρημένων ἁγιωτάτων ἐπισκοπῶν εἰς τὸ μέρος τῶν Λατίνων, ἀλλ᾽ οὖν καὶ νῦν καὶ ὁπηνίκα Θεὸς εὐδοκήσῃ ἐπανελθεῖν καὶ ἀνασωθῆναι αὖθις ταύτας εἰς τὸ μέρος τῆς βασι λείας, ὑπὸ τὴν τοιαύτην ἔσονται αγιωτάτην μητρόπολιν Μονεμβασίας, ἐπ᾽ ἀδείας τε ἕξει μετὰ τοῦ ἀνήκοντος ἀρχιερεῦσι δικαίου ὁ ταύτης δὴ προϊστάμενος χειροτονεῖν ἐπισκόπους ἐν αὐταῖς, ὡς καὶ ἐν ταῖς εἰρημέναις ἑτέραις ἐπισκοπαῖς. οὕτω γὰρ δὴ περὶ τούτων καὶ δεδοκίμακεν ή βα σιλεία μου, καὶ διὰ τῆς δεδομένης ταύτῃ χάριτι τοῦ Χριστοῦ περὶ τῶν τοιούτων εννόμου καὶ θείας ὄντως ἀδείας τε καὶ ἐξουσίας παρεκελεύσατο, προηγουμένως μὲν δηλαδή, ὡς εἴρηται, τὸν τόπον ἔχειν τῆς προεσβεσμένης καὶ πρὸ χρόνων ἀπολομένης ἐκκλησίας Σίδης τὸν ταύτης δὴ τῆς ἁγιωτάτης μητροπόλεως Μονεμβασίας ἀρχιερατικῶς προϊστάμενον, καὶ τῆς τῷ τοιούτῳ θρόνῳ ἀνηκούσης, ὡς δεδήλωται, πάντη τε καὶ πάσης καὶ διὰ πάντων ἀπολαύειν τιμῆς· ἔτι γε μὴν καὶ ἐξαρχεύειν ἁπάσης τῆς Πε λοποννήσου· πρὸς δ᾽ ἄρα τούτῳ ἔχειν καὶ τὰς ἄλλας ( εὐεργεσίας, ὡς ἀνωτέρω είρηται, ὡσαύτως καὶ τὰς ὑπ' αὐτὸν διαληφθείσας ἐπισκοπάς, ἄς τε δηλαδή πρότερον ὑποτεταγμένας είχε, καὶ ἂς νῦν ἐπιλοίπους προσεκύρωσεν ἡ βασιλεία μου, καὶ κατ' ὄνομα καὶ περιγραφικῶς πᾶσαι δεδήλωνται. Εἰς γὰρ τὴν περὶ τούτων ἀπάντων βεβαίωσιν, ἀσφάλειάν τε καὶ διαμονὴν ἄτρεπτον, ὥστε διὰ παντὸς... οὕτω στέρ γειν καὶ μὴ μετὰ βραχύ μετατραπῆναι καὶ μετα βολὴν ἡντιναοῦν ἐπ' αὐτοῖς συμβῆναι, καὶ ὁ παρὼν χρυσόβουλλος λόγος τῆς βασιλείας μου ἐπιβραβεύθη ὀκτακοσιοστοῦ πρώτου, δευτέρας Ανδρόνικος ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ πιστὸς βασι λεὺς καὶ αὐτοκράτωρ 'Ρωμαίων Δούκας Αγγε λος Κομνηνὸς ὁ Παλαιολόγος. Όπως νεαρὰ προβαίνει βασίλειος νομοθεσία περι τῶν χειροτονιῶν. ΧΙΧ. Ο μὲν δὴ μέγας καὶ θεῖος τῆς ἀληθείας κήρυξ καὶ τοῦ κοινοῦ δεσπότου καὶ Σωτῆρος ἀπόστολο, μὴ μέγα, φησίν, εἶναι, εἰ αὐτοί γε δὴ τῆς εὐσεβείας ἡμῖν οἱ ἡγεμένες καὶ τῶν εὐαγγελικῶν σπερμάτων τε καὶ δογμάτων γεωργοί και νομεῖς τὰ πνευματικά σπείραντες ἡμῖν παρ' ἡμῶν αὐτοὶ τὰ σωματικά θερίσουσι. Καὶ γὰρ οὐδ' ἐστὶν οὕτως ἀξιόχρεω τοῖς ἐκείνων ταῦτα δὴ παραβάλλειν, καὶ μέγα πρὸς ταῦ οὐδὲν ἦν, ὅσα τις εὖ μάλ' ἀνύττων καὶ σπουδάζων ἀντιδιδῷ· ὅτι μηδ' ἔχει τις αντάλλαγμα της ψυχής τὰ ἱερὰ λόγιά φασιν, ισοστάσιον, ἣν ἄρα δὴ χωρ!; τῆς τοῦ Πνεύματος γεωργίας προκειμένην εἰς ὅλε θρον καὶ πάντως κινδυνεῦσαι μέλλουσαν καὶ τὴν ἐσχάτην υποστήναι ζημίαν, καὶ ἧς οὐδ᾽ αὐτὸς ὁ κόσ σμος ὅλως ἀντάξιος, αἱ τῶν ἀποστολικῶν καὶ θείων σπερμάτων ἀρέσεις τε καὶ καταβολαὶ σώζουσί τε καὶ εὔχρηστον κατορθοῦσι καὶ καρποφόρον ἀγαθῶν(n) Post verbum locus vacuus in rns. relictus est. Addendum est ut cum ind. VI quadret. Buchon indictionis numerum in mutare maluit. ZACH. (o) Buchon Nouvelles recherches hist. sur la princ. franç. de Morée, tom. l. Paris 1845, p. 245 laudat Un chrysobulle de l'empereur Andronic Comnene Paléologue en langue grecque, en date d'avril 6804 du monde (ou 1296 de J. C), IX indiction, en faveur de la famille Mélissène et en particulier de Grégoire Mélissène, qualifié ici son parent, des pote de toute la Chersonnése, de l'llellespont, 'Enos, de Xanthos, de Péribéorion, de la ville de Samos, de l'illustre ville de Milet, du golfe Ambracique et du golfe de Messénie dans le Pèlo [·onuèse. Andronic Paléologue commence par ſaire um graud éloge de la lumille Mélisscue, ancienne, illustre et opulente. Il rappelle que c'est à cette famille qu'appartenait Alexis Stratégopule, qui avait délivré Constantinople des Latins. En consi deration des mérites do cette famille, il veut éta Ar la bonne harmonie entre elle et la famille im… périale. Il mentionne la révolte de Constantin, son Trère, contre lui. Il dit qu'il l'avait vaincu et fait XVIII. Imp. Andronici senioris de ordinationi bus absque præstatione consuetudinum faciendis. (Vide G. Pachymere Hist. Andronici 111, 3. Tom. CXLIII, col. 436 ) Imp. Andronici senioris aurea bulla in gra tiam Gregorii Melisseni (o). (1. 1296.) XX. Imp. Andronici senioris aurea bulla de pos sessionibus ecclesia Monembasia (p). (A. 1501.) emprisonner dans une forteresse avec ses partisans, au nombre desquels se trouvait Michel Mélissène Comnene-Strategopule. Depuis ce jour, Grégoire Mélissène, parent de l'empereur et neven de Michel Melissene-Comnene-Strategopule, s'était adresse 201 fisc pour avoir les biens de son oncle et avait de plus reclamé Thessalonique, comme dot de sa grand'mère Marie Comnène, qui était grandˇtante de l'empereur, et de plus Gallipoli et les villes frontières. Pour mettre fin à ces réclamations d'une manière amicale, lemnpereur Andronic or donne que justice soit faite et qu'on rende à Gré goire toutes ses terres de famille: moins Thessa Tonique et Gallipoli, qu'il était utile au bien public de laisser entre les mains de l'empereur. En com pensation de cette perte Andronic lui abandonne la propriété des villes, terres et fles placées en Asie à l'embouchure des fleuves Méandre et Lycéa et vers la mer de Myrto jusqu'au golfe de Rhodes aussitôt qu'elles seront délivrées des mains des in fideles (les Latins), qui les possédaient encore. Andronic, dans ce chrysobulle, donne toujours à G égoire le titre de despote. (p) Miller, Catalog. codd. Gr. Scorial. p. 61.
τῆς τοιαύτης ἁγιωτάτης Εκκλησίας Μονεμβασίας.
ὑπερτίμῳ καὶ ἐξάρχῳ πάσης Πελοποννήσου καὶ τὸν
τόπον ἔχοντι τοῦ Σίδης, ἀλλὰ δὴ καὶ τοῖς μετ' αὐτὴν
διαδεξομένοις τὸν αὐτὸν θρόνον, ἀπολυθεὶς κατά
μῆνα Ἰούνιον τῆς ἐνισταμένης έκτης Ινδικτιώνος
τοῦ ἐξακισχιλιοστοῦ ὀκτακοσιοστοῦ (α) ἔτους, ἐν ᾧ
καὶ τὸ ἡμέτερον θεοσεβὲς καὶ θεοπρόβλητον ύπιση
μήνατο κράτος.
καὶ διέρχεται εἰς τοῦ Βουνοῦ τὴν λεγομένην Ὀπήν καὶ ἐπεχορηγήθη τῷ τε νῦν ἱερωτάτῳ μητροπολίτη
εἴν' οὕτως εἰς τὸ ὄρος τὸ Ὄρθιον, καὶ κατέρχεται
εἰς τὴν Πύλον, τὸν καλούμενον ᾿Αβαρίνον, ἐν ᾧ καὶ
λιμὴν μέγας. Πάντα ταῦτα, καὶ ὅσα οἱ εἰρημένοι
τόποι πρός γε τὰ νότια μέρη περικυκλοῦσι καὶ διο
ρίζουσιν, οὗτός ἐστιν, ὡς εἴρηται, ὁ τῆς ἐπαρχίας
περιοδικός τύπος ὡς ἐν συνάψει τῆς ἁγιωτάτης
μητροπόλεως Μονεμβασίας, ἄνευ τῶν δύο ἐπισκο
πῶν τῆς Κυνουρίας, καὶ τῆς Ζεμενᾶς. Πλὴν εἰ καὶ
ἀρτίως εὑρίσκονταί τινες τῶν εἰρημένων ἁγιωτάτων
ἐπισκοπῶν εἰς τὸ μέρος τῶν Λατίνων, ἀλλ᾽ οὖν καὶ
νῦν καὶ ὁπηνίκα Θεὸς εὐδοκήσῃ ἐπανελθεῖν καὶ
ἀνασωθῆναι αὖθις ταύτας εἰς τὸ μέρος τῆς βασι
λείας, ὑπὸ τὴν τοιαύτην ἔσονται αγιωτάτην μητρό
πολιν Μονεμβασίας, ἐπ᾽ ἀδείας τε ἕξει μετὰ τοῦ
ἀνήκοντος ἀρχιερεῦσι δικαίου ὁ ταύτης δὴ προϊστά
μενος χειροτονεῖν ἐπισκόπους ἐν αὐταῖς, ὡς καὶ ἐν
ταῖς εἰρημέναις ἑτέραις ἐπισκοπαῖς.
οὕτω γὰρ δὴ περὶ τούτων καὶ δεδοκίμακεν ή βα
σιλεία μου, καὶ διὰ τῆς δεδομένης ταύτῃ χάριτι τοῦ
Χριστοῦ περὶ τῶν τοιούτων εννόμου καὶ θείας ὄντως
ἀδείας τε καὶ ἐξουσίας παρεκελεύσατο, προηγουμέ
νως μὲν δηλαδή, ὡς εἴρηται, τὸν τόπον ἔχειν τῆς
προεσβεσμένης καὶ πρὸ χρόνων ἀπολομένης ἐκκλη
σίας Σίδης τὸν ταύτης δὴ τῆς ἁγιωτάτης μητροπό
λεως Μονεμβασίας ἀρχιερατικῶς προϊστάμενον, καὶ
τῆς τῷ τοιούτῳ θρόνῳ ἀνηκούσης, ὡς δεδήλωται,
πάντη τε καὶ πάσης καὶ διὰ πάντων ἀπολαύειν
τιμῆς· ἔτι γε μὴν καὶ ἐξαρχεύειν ἁπάσης τῆς Πε
λοποννήσου· πρὸς δ᾽ ἄρα τούτῳ ἔχειν καὶ τὰς ἄλλας (
εὐεργεσίας, ὡς ἀνωτέρω είρηται, ὡσαύτως καὶ τὰς
ὑπ' αὐτὸν διαληφθείσας ἐπισκοπάς, ἄς τε δηλαδή
πρότερον ὑποτεταγμένας είχε, καὶ ἂς νῦν ἐπιλοί
πους προσεκύρωσεν ἡ βασιλεία μου, καὶ κατ' ὄνομα
καὶ περιγραφικῶς πᾶσαι δεδήλωνται. Εἰς γὰρ τὴν
περὶ τούτων ἀπάντων βεβαίωσιν, ἀσφάλειάν τε καὶ
διαμονὴν ἄτρεπτον, ὥστε διὰ παντὸς... οὕτω στέρ
γειν καὶ μὴ μετὰ βραχύ μετατραπῆναι καὶ μετα
βολὴν ἡντιναοῦν ἐπ' αὐτοῖς συμβῆναι, καὶ ὁ παρὼν
χρυσόβουλλος λόγος τῆς βασιλείας μου ἐπιβραβεύθη
ὀκτακοσιοστοῦ
πρώτου,
δευτέρας
Ανδρόνικος ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ πιστὸς βασι
λεὺς καὶ αὐτοκράτωρ 'Ρωμαίων Δούκας Αγγε
λος Κομνηνὸς ὁ Παλαιολόγος.
Όπως νεαρὰ προβαίνει βασίλειος νομοθεσία περι
τῶν χειροτονιῶν.
ΧΙΧ.
Ο μὲν δὴ μέγας καὶ θεῖος τῆς ἀληθείας κήρυξ
καὶ τοῦ κοινοῦ δεσπότου καὶ Σωτῆρος ἀπόστολο,
μὴ μέγα, φησίν, εἶναι, εἰ αὐτοί γε δὴ τῆς εὐσεβείας
ἡμῖν οἱ ἡγεμένες καὶ τῶν εὐαγγελικῶν σπερμάτων
τε καὶ δογμάτων γεωργοί και νομεῖς τὰ πνευματικά
σπείραντες ἡμῖν παρ' ἡμῶν αὐτοὶ τὰ σωματικά
θερίσουσι. Καὶ γὰρ οὐδ' ἐστὶν οὕτως ἀξιόχρεω τοῖς
ἐκείνων ταῦτα δὴ παραβάλλειν, καὶ μέγα πρὸς ταῦ
οὐδὲν ἦν, ὅσα τις εὖ μάλ' ἀνύττων καὶ σπουδάζων
ἀντιδιδῷ· ὅτι μηδ' ἔχει τις αντάλλαγμα της ψυχής
τὰ ἱερὰ λόγιά φασιν, ισοστάσιον, ἣν ἄρα δὴ χωρ!;
τῆς τοῦ Πνεύματος γεωργίας προκειμένην εἰς ὅλε
θρον καὶ πάντως κινδυνεῦσαι μέλλουσαν καὶ τὴν
ἐσχάτην υποστήναι ζημίαν, καὶ ἧς οὐδ᾽ αὐτὸς ὁ κόσ
σμος ὅλως ἀντάξιος, αἱ τῶν ἀποστολικῶν καὶ θείων
σπερμάτων ἀρέσεις τε καὶ καταβολαὶ σώζουσί τε
καὶ εὔχρηστον κατορθοῦσι καὶ καρποφόρον ἀγαθῶν
(n) Post verbum locus vacuus in
rns. relictus est. Addendum est ut cum
ind. VI quadret. Buchon indictionis numerum in
mutare maluit. ZACH.
(o) Buchon Nouvelles recherches hist. sur la princ.
franç. de Morée, tom. l. Paris 1845, p. 245 laudat
Un chrysobulle de l'empereur Andronic Comnene
Paléologue en langue grecque, en date d'avril
6804 du monde (ou 1296 de J. C), IX indiction,
en faveur de la famille Mélissène et en particulier
de Grégoire Mélissène, qualifié ici son parent, des
pote de toute la Chersonnése, de l'llellespont,
'Enos, de Xanthos, de Péribéorion, de la ville
de Samos, de l'illustre ville de Milet, du golfe
Ambracique et du golfe de Messénie dans le Pèlo
[·onuèse. Andronic Paléologue commence par ſaire
um graud éloge de la lumille Mélisscue, ancienne,
illustre et opulente. Il rappelle que c'est à cette
famille qu'appartenait Alexis Stratégopule, qui
avait délivré Constantinople des Latins. En consi
deration des mérites do cette famille, il veut éta
Ar la bonne harmonie entre elle et la famille im…
périale. Il mentionne la révolte de Constantin, son
Trère, contre lui. Il dit qu'il l'avait vaincu et fait
XVIII. Imp. Andronici senioris de ordinationi
bus absque præstatione consuetudinum faciendis.
(Vide G. Pachymere Hist. Andronici 111, 3. Tom.
CXLIII, col. 436 )
Imp. Andronici senioris aurea bulla in gra
tiam Gregorii Melisseni (o). (1. 1296.)
XX. Imp. Andronici senioris aurea bulla de pos
sessionibus ecclesia Monembasia (p). (A. 1501.)
emprisonner dans une forteresse avec ses partisans,
au nombre desquels se trouvait Michel Mélissène
Comnene-Strategopule. Depuis ce jour, Grégoire
Mélissène, parent de l'empereur et neven de Michel
Melissene-Comnene-Strategopule, s'était adresse 201
fisc pour avoir les biens de son oncle et avait de
plus reclamé Thessalonique, comme dot de sa
grand'mère Marie Comnène, qui était grandˇtante
de l'empereur, et de plus Gallipoli et les villes
frontières. Pour mettre fin à ces réclamations
d'une manière amicale, lemnpereur Andronic or
donne que justice soit faite et qu'on rende à Gré
goire toutes ses terres de famille: moins Thessa
Tonique et Gallipoli, qu'il était utile au bien public
de laisser entre les mains de l'empereur. En com
pensation de cette perte Andronic lui abandonne
la propriété des villes, terres et fles placées en
Asie à l'embouchure des fleuves Méandre et Lycéa
et vers la mer de Myrto jusqu'au golfe de Rhodes
aussitôt qu'elles seront délivrées des mains des in
fideles (les Latins), qui les possédaient encore.
Andronic, dans ce chrysobulle, donne toujours à
G égoire le titre de despote.
(p) Miller, Catalog. codd. Gr. Scorial. p. 61.
col. 1057–1058page 20 of 56
PG 161:1057καὶ ἀζήμιον. Τοιγαροῦν κατ᾽ ἄρα δὴ τὸν ἀποστολιτων οὐ μόνον εὖ τε ξυνεώραται καὶ ἔγνω, ἀλλ κὸν τόνδε καὶ θεῖον λόγον οὐ μέγα οὐδὲν, ὅστις ἀντὶ τῆς τοσαύτης εὐποιίας, ἀντὶ τῶν ψυχικῶν ἀγαθῶν καὶ τῆς τῶν θείων αὐτῶν μεταδόσεώς τε καὶ μετα λήψεως καὶ κοινωνίας καὶ χάριτος ἧς πορίζεται καὶ τρέφεται καὶ συντηρεῖται καὶ αὔξει καὶ τελειοῦται, μᾶλλον δὲ τελεῖται τὰ κρείττω καὶ εὐαγή τε καὶ πάνσεμνα, ἀντισυντελοίη τι καὶ αὐτὸς ἀντιδιδοίη δτιποτοῦν. Πάνυ μὲν οὖν πλεῖστον τῶν κατ' αὐτῶν καὶ σωματικῶν, ὡς γε αὐτῷ δοκοῦν καὶ τοῖς ἄλλοις, μέγα μὲν οὐδὲν τοῦθ᾽ ὡς ἀληθῶς οὕτω, μέγα δὲ ὄντως τοῦτο καὶ εὔδαιμον, ὅτῳ ἔδωκεν ὁ Θεὸς πράγμασι ξυλλαβεῖν ὥστ᾽ ἔχειν παραδεικνύναι τὴν γνώμην ἐθελόκαλόν τε καὶ πεφυκυίαν εὖ πρὸς τὰ βελτίω, καὶ τἀγαθὸν κρίνουσάν τε καὶ αἱρουμένην εὖ μάλα τελεσιουργόν, καὶ μὴ ζημιουμένην τὸ περὶ τὴν ὕλην αὐτὴν δραστικὸν μηδ' ἀποστρεφομένην τῶν πραγμάτων ὑπανάγκην ἀργόν τε καὶ ἀνόνητον ἑαυ τῆς. Μήποτε δ' ἄρα καὶ τοῦτ' ἂν τῆς σοφῆς καὶ παν τελείου θεϊκῆς προνοίας. Καὶ ὁρᾶν ἔξεστιν ἐπιδήλως ἑκάστοτε γιγόνμενον, τὰς φιλοκάλους αὐτὰς φύσεις, καὶ αἷς ἄρα πλεῖστος ὁ περὶ τῶν καλῶν καὶ θείων Έρως ἔνθεν ἐκ ψυχῆς ἀδάπανος φλέγει, ἱστᾷν ἐπὶ τῶν πραγμάτων ἀξίων τῆς γνώμης καὶ ὑποθέσεις διδόναι πρεπούσας καὶ χωρούσας ἀμέλει τὸ φρόν νημα, ὡς ἄν ἅμα μὲν ἰσχύϊ τὰ κρείττω καὶ δημιουργεῖσθαι καὶ πολιτεύεσθαι κατ᾿ ἀνθρώπους, ἅμα δὲ καὶ ζῆλον ὡς εἰκὸς προσλαμβάνοντα καὶ προκ! πτοντα καὶ προάγεσθαι τῷ ὄντι. Καὶ γὰρ καὶ κάλλιστον οἷον ἔοικεν εἶναι, καὶ οὐ μόνον λυσιτελέστατον αὐτῷ τινι μόνῳ, ἀλλ᾽ ἄρα τό γε δὴ καὶ βιω φελέστατον εἰς αὐτὰ καθόλου τἀνθρώπεια κατὰ τὸν βίον ἅπαντα, ὅστις ἐπὶ πραγμάτων ξυντυχὼν ἀμει νόνων ἢ κατὰ τοὺς πολλοὺς καὶ διδόντων ἐπιεικώς εὖ μάλα ἀγαθουργὸν ἀφορμὴν οἷός τ' ἂν ἔπειτα γένοιτο αἰσθέσθαι τὴν ἀγαθὴν ξυγκυρίαν καὶ πειρά. σθαι ἑαυτοῦ καὶ χρῆσθαι ᾗ δοκεῖ βέλτιστον, καὶ ὅστις γνώμης εὖ ἔχων, κρίσεως, εὖ ὁρμῆς καὶ ἔρω τος περὶ τὰ μέγιστα καὶ θεῖα, ἐφ' ἡγεμονίας τινὸς καὶ ἀρχικῆς ἐπιστασίας γενόμενος αὐτοκρατοῦς καὶ Ισχυούσης, ἔχει πως ἑαυτῷ χρῆσθαι κάλλιστα, έχει δεικνύναι τὴν φύσιν, ἔχει μὴ μένειν ἀργός, ἔχει τελεῖν τὰ βελτίω δόγματα, καὶ μὴ μόνον ἀντιδιδόναι πολλῶν καὶ μεγάλων, ὧν προειληφὼς ἔχει τῇδέ τε κατὰ τὸν βίον ἀμέλει καὶ κατὰ ψυχὴν μάλιστα, τὸ δίκαιόν τε καὶ γιγνόμενον όφλημα, βραχὺ μὲν οὖν καὶ ὀλιγαρκὸς ὄντως πρὸς τὴν τοσαύτην εὐποιία», ἀλλὰ καὶ πραγματεύεσθαι περαιτέρω καὶ ἀντωνεῖ σθαι σοφῶς διὰ τῶν παρόντων τῶνδε καὶ φεύντων τὰ μέλλοντά τε καὶ μένοντα, καὶ διὰ τῆς ἐν τούτοις φιλοθέου καὶ εὐγενοῦς οἰκονομίας καὶ ἐλευθεριότητος τοῖς ἀβεβαίοις μὲν ὡς τὰ πολλὰ, πάντως δὲ μετ' ὀλίγον ἀπολουμένοις, ἅ γε δὴ καὶ αὐτὰ προίκα προς ειληφώς ἔχοι, κατακτᾶσθαι τὰ διαιωνίζοντά τε καὶ άτρεπτα. α'. Εἰ δ᾽ ἄρα δὴ καὶ ἡ ἡμετέρα βασιλεία περὶ τού (η) Αη προσλαμβάνεσθαι καὶ προκόπτεσθαι? ἀνεκτῶς γε καὶ ἀνεμεσίτως ἐρεῖν καὶ διαπέπρακτα, πολλά τε ἄλλα (σὺν Θεῷ δ' ὁ λόγος) μαρτύρεται καὶ τὸ νῦν γε ἤδη δηλώσεις· πολλὰ γὰρ δὴ τῇ κατὰ τὴν Πελοπόννησον Μονεμβασίας ἁγιωτάτῃ μητροπόλει παρ' αὐτῆς ἐνήργηταί τε καὶ ἐπιδέδεικται λόγου τε ἄξια καὶ ἐπαίνων τῇ τοῦ Χριστοῦ χάριτι, τοῦτο μὲν ὅσα εἰς τιμήν τινα φέρει καὶ προβάθμιον τάξιν καὶ περιφανὲς ἀξίωμα καὶ τόπον πλὴν ἢ πρότερον, τοῦτο δὲ καὶ ὅσα εἰς εὐπορίαν τε καὶ φιλοδωρίαν τῶν προσόντων αὐτῇ πραγμάτων τε καὶ κτημάτων· & δὴ καὶ κατὰ μέρος ἕτερα διάφορα ταύτης ὑποδείκνυσι θεσπίσματα. Ἐπεὶ δὲ ἀρτίως ᾐτήσατο τὴν βασιλείαν μου ὁ τῆς τοιαύτης ἁγιωτάτης μητροπή. λεως ἀρχιερεὺς πάντα ὢν ἄριστος καὶ ἱκανώτατος τῇ τοιαύτῃ γε ἀξίᾳ ὡς συνελόντ᾽ ἐρεῖν, καὶ δι' αὐτὸ δὴ τοῦτ' ἄρα καὶ πάντα πείθειν ἱκανὸς ὢν τὴν βα σιλείαν μου καὶ περὶ πάντων αιτούμενος· ἐπεὶ δ' οὖν οὕτως, ὡς εἴρηται, ᾐτήσατο καὶ χρυσόβουλλον αὐτῆς προβῆναι περὶ τῶν προσόντων κτημάτων τῇ κατ' αὐτὸν τοιαύτῃ ἀγιωτάτῃ ἐκκλησίᾳ, ἤδη καὶ εἰς τοῦτο ἐπινεύει τῇ αὐτοῦ αἰτήσει καὶ ἐπιχορηγεῖ καὶ ἐπιβραβεύει τόνδε τὸν χρυσόβουλλον λόγον απο τῆς, δι' οὗ καὶ εὐδοκεῖ καὶ προστάσσει καὶ διορίζεται, κατέχειν καὶ εἰς τὸ ἑξῆς τὴν διαληφθεῖσαν ἁγιωτάτην μητρόπολιν Μονεμβασίας πάντα τὰ προσ όντα αὐτῇ κτήματά τε καὶ δίκαια, & καὶ μέχρι τοῦ παρόντος παρ' αὐτῆς εἰσι κατεχόμενα, νέμεσθαί τε αὐτὰ ἐκτὸς πάσης ἐπηρείας καὶ ἐνοχλήσεως καὶ παντάπασιν ἀναφαιρέτως, διασεισμοῦ τε παντὸς “ἀπηλλαγμένα τε καὶ ἀνώτερα. "Α δὴ καὶ κατ᾿ ὄνομα οὕτως ἔχουσι· χωρίον ὁ Γαγκανίας μετὰ τῶν ἐν αὐτῷ παροίκων καὶ ὑποστατικῶν καὶ πάντων τῶν δικαίων καὶ πάσης νομῆς αὐτοῦ· κτῆμα τὸ εἰς τὸ χωρίον τὰ Νόμια μετὰ τῶν ἐν αὐτῷ παροίκων καὶ τῶν εἰ; τὸ αὐτὸ χωρίον καὶ εἰς τὰ Ταίρεια αύ τουργίων· ἀγρίδιον τὰ Λυρὰ μετὰ τῶν ἐν αὐτῷ παροίκων καὶ ὑποστατικῶν· ἔτι δὲ καὶ τῶν Μουν τουσῶν, ἀλλὰ δὴ καὶ τὸ εἰς τὴν Σιὼν αὐτούργιον χωρίον εἰς τὸν κάμπον λεγόμενον τὰ Ἐπισκοπεία μετὰ τῶν ἐν αὐτῷ παροίκων, τῆς διαφερούσης τῇ ἐκκλησίᾳ γῆς καὶ τῶν λοιπῶν ὑποστατικῶν, ἔτι δὲ καὶ τοῦ δρυμῶνος τοῦ ἰδιοπεριορίστως προσόντος μέχρι τοῦ παρόντος τῇ αὐτῇ ἁγιωτάτῃ ἐκκλησία, ὡς τοῦ λοιποῦ παντὸς δρυμώνος τοῦ ὑποκειμένου τῷ δημοσίῳ ὀφείλοντος εἶναι αὖθις ὑπὸ τὸν δημόσιον χωράφια ἐν διαφόροις τόποις τοῦ ὅλους μετὰ τῶν ἐν αὐτοῖς τεσσάρων ὑδρομυλώνων τῶν ἀνεγερθέντων παρὰ τοῦ μέρους τῆς ἐκκλησίας καὶ τοῦ ἀμπελῶνος ἀγρίδιον λεγόμενον τοῦ ἁγίου Κουρνούτου μετὰ τῶν ἐν αὐτῷ παροίκων· ἕτερον ἀγρίδιον τοῦ Καμαρά μετά τῶν ἐν αὐτῷ παροίκων καὶ ὑποστατικῶν· ἡ μονὴ τοῦ ἁγίου Γεωργίου ἡ τοῦ Πρινίκου μετὰ τῶν ὑπ' αὐτὴν παροίκων καὶ αὐτουργίων, καὶ τῆ; λίμνης τῆς προσούσης τῇ τοιαύτῃ μονῇ τοῦ Πρινί κου, ἔτι δὲ καὶ τῆς συνεισφορᾶς ἀπάτης τοῦ βαλα Εφετμοῖς τοῦ βασιλείου τῆς Ἑλλάδος διὰ τὸ ἔτος 1837 ῃ(r) Munc locum simul cum aliis inferius noni nandis hodiedum sub eodem nomine exstare, ex (r) mappa majori Gallica et ex liliro Klado Athenis 1837 in 8° edito adnotavit Millerus.
καὶ ἀζήμιον. Τοιγαροῦν κατ᾽ ἄρα δὴ τὸν ἀποστολι- των οὐ μόνον εὖ τε ξυνεώραται καὶ ἔγνω, ἀλλ
κὸν τόνδε καὶ θεῖον λόγον οὐ μέγα οὐδὲν, ὅστις ἀντὶ
τῆς τοσαύτης εὐποιίας, ἀντὶ τῶν ψυχικῶν ἀγαθῶν
καὶ τῆς τῶν θείων αὐτῶν μεταδόσεώς τε καὶ μετα
λήψεως καὶ κοινωνίας καὶ χάριτος ἧς πορίζεται καὶ
τρέφεται καὶ συντηρεῖται καὶ αὔξει καὶ τελειοῦται,
μᾶλλον δὲ τελεῖται τὰ κρείττω καὶ εὐαγή τε καὶ
πάνσεμνα, ἀντισυντελοίη τι καὶ αὐτὸς ἀντιδιδοίη
δτιποτοῦν. Πάνυ μὲν οὖν πλεῖστον τῶν κατ' αὐτῶν
καὶ σωματικῶν, ὡς γε αὐτῷ δοκοῦν καὶ τοῖς ἄλλοις,
μέγα μὲν οὐδὲν τοῦθ᾽ ὡς ἀληθῶς οὕτω, μέγα δὲ
ὄντως τοῦτο καὶ εὔδαιμον, ὅτῳ ἔδωκεν ὁ Θεὸς
πράγμασι ξυλλαβεῖν ὥστ᾽ ἔχειν παραδεικνύναι τὴν
γνώμην ἐθελόκαλόν τε καὶ πεφυκυίαν εὖ πρὸς τὰ
βελτίω, καὶ τἀγαθὸν κρίνουσάν τε καὶ αἱρουμένην
εὖ μάλα τελεσιουργόν, καὶ μὴ ζημιουμένην τὸ περὶ
τὴν ὕλην αὐτὴν δραστικὸν μηδ' ἀποστρεφομένην τῶν
πραγμάτων ὑπανάγκην ἀργόν τε καὶ ἀνόνητον ἑαυ
τῆς. Μήποτε δ' ἄρα καὶ τοῦτ' ἂν τῆς σοφῆς καὶ παν
τελείου θεϊκῆς προνοίας. Καὶ ὁρᾶν ἔξεστιν ἐπιδήλως
ἑκάστοτε γιγόνμενον, τὰς φιλοκάλους αὐτὰς φύσεις,
καὶ αἷς ἄρα πλεῖστος ὁ περὶ τῶν καλῶν καὶ θείων
Έρως ἔνθεν ἐκ ψυχῆς ἀδάπανος φλέγει, ἱστᾷν ἐπὶ
τῶν πραγμάτων ἀξίων τῆς γνώμης καὶ ὑποθέσεις
διδόναι πρεπούσας καὶ χωρούσας ἀμέλει τὸ φρόν
νημα, ὡς ἄν ἅμα μὲν ἰσχύϊ τὰ κρείττω καὶ δημιουρ
γεῖσθαι καὶ πολιτεύεσθαι κατ᾿ ἀνθρώπους, ἅμα δὲ
καὶ ζῆλον ὡς εἰκὸς προσλαμβάνοντα καὶ προκ!
πτοντα καὶ προάγεσθαι τῷ ὄντι. Καὶ γὰρ καὶ
κάλλιστον οἷον ἔοικεν εἶναι, καὶ οὐ μόνον λυσιτελέ
στατον αὐτῷ τινι μόνῳ, ἀλλ᾽ ἄρα τό γε δὴ καὶ βιω
φελέστατον εἰς αὐτὰ καθόλου τἀνθρώπεια κατὰ τὸν
βίον ἅπαντα, ὅστις ἐπὶ πραγμάτων ξυντυχὼν ἀμει
νόνων ἢ κατὰ τοὺς πολλοὺς καὶ διδόντων ἐπιεικώς
εὖ μάλα ἀγαθουργὸν ἀφορμὴν οἷός τ' ἂν ἔπειτα
γένοιτο αἰσθέσθαι τὴν ἀγαθὴν ξυγκυρίαν καὶ πειρά.
σθαι ἑαυτοῦ καὶ χρῆσθαι ᾗ δοκεῖ βέλτιστον, καὶ
ὅστις γνώμης εὖ ἔχων, κρίσεως, εὖ ὁρμῆς καὶ ἔρω
τος περὶ τὰ μέγιστα καὶ θεῖα, ἐφ' ἡγεμονίας τινὸς
καὶ ἀρχικῆς ἐπιστασίας γενόμενος αὐτοκρατοῦς καὶ
Ισχυούσης, ἔχει πως ἑαυτῷ χρῆσθαι κάλλιστα, έχει
δεικνύναι τὴν φύσιν, ἔχει μὴ μένειν ἀργός, ἔχει
τελεῖν τὰ βελτίω δόγματα, καὶ μὴ μόνον ἀντιδιδόναι
πολλῶν καὶ μεγάλων, ὧν προειληφὼς ἔχει τῇδέ τε
κατὰ τὸν βίον ἀμέλει καὶ κατὰ ψυχὴν μάλιστα, τὸ
δίκαιόν τε καὶ γιγνόμενον όφλημα, βραχὺ μὲν οὖν
καὶ ὀλιγαρκὸς ὄντως πρὸς τὴν τοσαύτην εὐποιία»,
ἀλλὰ καὶ πραγματεύεσθαι περαιτέρω καὶ ἀντωνεῖ
σθαι σοφῶς διὰ τῶν παρόντων τῶνδε καὶ φεύντων τὰ
μέλλοντά τε καὶ μένοντα, καὶ διὰ τῆς ἐν τούτοις
φιλοθέου καὶ εὐγενοῦς οἰκονομίας καὶ ἐλευθεριότη
τος τοῖς ἀβεβαίοις μὲν ὡς τὰ πολλὰ, πάντως δὲ μετ'
ὀλίγον ἀπολουμένοις, ἅ γε δὴ καὶ αὐτὰ προίκα προς
ειληφώς ἔχοι, κατακτᾶσθαι τὰ διαιωνίζοντά τε καὶ
άτρεπτα.
α'. Εἰ δ᾽ ἄρα δὴ καὶ ἡ ἡμετέρα βασιλεία περὶ τού
(η) Αη προσλαμβάνεσθαι καὶ προκόπτεσθαι?
ἀνεκτῶς γε καὶ ἀνεμεσίτως ἐρεῖν καὶ διαπέπρακτα,
πολλά τε ἄλλα (σὺν Θεῷ δ' ὁ λόγος) μαρτύρεται καὶ
τὸ νῦν γε ἤδη δηλώσεις· πολλὰ γὰρ δὴ τῇ κατὰ τὴν
Πελοπόννησον Μονεμβασίας ἁγιωτάτῃ μητροπόλει
παρ' αὐτῆς ἐνήργηταί τε καὶ ἐπιδέδεικται λόγου τε
ἄξια καὶ ἐπαίνων τῇ τοῦ Χριστοῦ χάριτι, τοῦτο μὲν
ὅσα εἰς τιμήν τινα φέρει καὶ προβάθμιον τάξιν καὶ
περιφανὲς ἀξίωμα καὶ τόπον πλὴν ἢ πρότερον, τοῦτο
δὲ καὶ ὅσα εἰς εὐπορίαν τε καὶ φιλοδωρίαν τῶν
προσόντων αὐτῇ πραγμάτων τε καὶ κτημάτων· &
δὴ καὶ κατὰ μέρος ἕτερα διάφορα ταύτης ὑποδεί
κνυσι θεσπίσματα. Ἐπεὶ δὲ ἀρτίως ᾐτήσατο τὴν
βασιλείαν μου ὁ τῆς τοιαύτης ἁγιωτάτης μητροπή.
λεως ἀρχιερεὺς πάντα ὢν ἄριστος καὶ ἱκανώτατος
τῇ τοιαύτῃ γε ἀξίᾳ ὡς συνελόντ᾽ ἐρεῖν, καὶ δι' αὐτὸ
δὴ τοῦτ' ἄρα καὶ πάντα πείθειν ἱκανὸς ὢν τὴν βα
σιλείαν μου καὶ περὶ πάντων αιτούμενος· ἐπεὶ δ'
οὖν οὕτως, ὡς εἴρηται, ᾐτήσατο καὶ χρυσόβουλλον
αὐτῆς προβῆναι περὶ τῶν προσόντων κτημάτων τῇ
κατ' αὐτὸν τοιαύτῃ ἀγιωτάτῃ ἐκκλησίᾳ, ἤδη καὶ
εἰς τοῦτο ἐπινεύει τῇ αὐτοῦ αἰτήσει καὶ ἐπιχορηγεῖ
καὶ ἐπιβραβεύει τόνδε τὸν χρυσόβουλλον λόγον απο
τῆς, δι' οὗ καὶ εὐδοκεῖ καὶ προστάσσει καὶ διορίζε
ται, κατέχειν καὶ εἰς τὸ ἑξῆς τὴν διαληφθεῖσαν
ἁγιωτάτην μητρόπολιν Μονεμβασίας πάντα τὰ προσ
όντα αὐτῇ κτήματά τε καὶ δίκαια, & καὶ μέχρι τοῦ
παρόντος παρ' αὐτῆς εἰσι κατεχόμενα, νέμεσθαί τε
αὐτὰ ἐκτὸς πάσης ἐπηρείας καὶ ἐνοχλήσεως καὶ
παντάπασιν ἀναφαιρέτως, διασεισμοῦ τε παντὸς
“ἀπηλλαγμένα τε καὶ ἀνώτερα. "Α δὴ καὶ κατ᾿
ὄνομα οὕτως ἔχουσι· χωρίον ὁ Γαγκανίας μετὰ τῶν
ἐν αὐτῷ παροίκων καὶ ὑποστατικῶν καὶ πάντων
τῶν δικαίων καὶ πάσης νομῆς αὐτοῦ· κτῆμα τὸ εἰς
τὸ χωρίον τὰ Νόμια μετὰ τῶν ἐν αὐτῷ παροίκων
καὶ τῶν εἰ; τὸ αὐτὸ χωρίον καὶ εἰς τὰ Ταίρεια αύ
τουργίων· ἀγρίδιον τὰ Λυρὰ μετὰ τῶν ἐν αὐτῷ
παροίκων καὶ ὑποστατικῶν· ἔτι δὲ καὶ τῶν Μουν
τουσῶν, ἀλλὰ δὴ καὶ τὸ εἰς τὴν Σιὼν αὐτούργιον
χωρίον εἰς τὸν κάμπον λεγόμενον τὰ Ἐπισκοπεία
μετὰ τῶν ἐν αὐτῷ παροίκων, τῆς διαφερούσης τῇ
ἐκκλησίᾳ γῆς καὶ τῶν λοιπῶν ὑποστατικῶν, ἔτι δὲ
καὶ τοῦ δρυμῶνος τοῦ ἰδιοπεριορίστως προσόντος
μέχρι τοῦ παρόντος τῇ αὐτῇ ἁγιωτάτῃ ἐκκλησία,
ὡς τοῦ λοιποῦ παντὸς δρυμώνος τοῦ ὑποκειμένου τῷ
δημοσίῳ ὀφείλοντος εἶναι αὖθις ὑπὸ τὸν δημόσιον
χωράφια ἐν διαφόροις τόποις τοῦ ὅλους μετὰ τῶν
ἐν αὐτοῖς τεσσάρων ὑδρομυλώνων τῶν ἀνεγερθέντων
παρὰ τοῦ μέρους τῆς ἐκκλησίας καὶ τοῦ ἀμπελῶνος
ἀγρίδιον λεγόμενον τοῦ ἁγίου Κουρνούτου μετὰ τῶν
ἐν αὐτῷ παροίκων· ἕτερον ἀγρίδιον τοῦ Καμαρά
μετά τῶν ἐν αὐτῷ παροίκων καὶ ὑποστατικῶν· ἡ
μονὴ τοῦ ἁγίου Γεωργίου ἡ τοῦ Πρινίκου μετὰ τῶν
ὑπ' αὐτὴν παροίκων καὶ αὐτουργίων, καὶ τῆ;
λίμνης τῆς προσούσης τῇ τοιαύτῃ μονῇ τοῦ Πρινί
κου, ἔτι δὲ καὶ τῆς συνεισφορᾶς ἀπάτης τοῦ βαλα
Εφετμοῖς τοῦ
βασιλείου τῆς Ἑλλάδος διὰ τὸ ἔτος 1837
ῃ
(r) Munc locum simul cum aliis inferius noni
nandis hodiedum sub eodem nomine exstare, ex
(r)
mappa majori Gallica et ex liliro
Klado
Athenis 1837 in 8° edito adnotavit Millerus.
col. 1059–1060page 21 of 56
PG 161:1059Ανδρόνικος ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ πιστὸς βασιλεὺς καὶ αὐτοκράτωρ Ρωμαίων Δούκας άγγελος Κομνηνὸς ὁ Παλαιολόγος. νιδίου (προκατείχετο μὲν γὰρ πρότερον ἡ ἡμίσεια ἡ ἐνισταμένης εἰ ἰνδ. τοῦ ςῶ ἐννάτου ἔτους, ἐν ᾧ συνεισφορά ταύτης παρὰ τοῦ μέρους τῆς τοιαύτης καὶ τὸ ἡμέτερον εὐσεβὲς καὶ θεοπρόβλητον ὑπεἐκκλησίας, ἡ δὲ ἑτέρα ἡμίσεια ταύτης παρὰ τοῦ σημήνατο κράτος. δημοσίου· ἀρτίως δὲ εὐδοκεῖ ἡ βασιλεία μου καὶ παρακελεύεται τὴν ἅπασαν ταύτην τοῦ βαλανιδίου συνεισφορὰν παρὰ τοῦ μέρους κατέχεσθαι τῆς τοιαύτῆς ἁγιωτάτης μονῆς ἀνενοχλήτως καὶ ἀδιασείστως) χωρίον οἱ Πεζιάνοι μετὰ τῶν ἐν αὐτῷ παροίκων καὶ πάντων τῶν δικαίων καὶ πάσης τῆς νομῆς αὐτ τοῦ· χωρίον τὸ Φιλόδενδρον μετὰ τῶν ἐν αὐτῷ · παροίκων καὶ ὑποστατικῶν· ἡ μονὴ τοῦ τιμίου Προδρόμου ἡ τοῦ Σαραφῶνος μετὰ τῶν ὑπ' αὐτὴν παροίκων καὶ λοιπῶν δικαίων· ὁ εἰς τὰ Φῶτα ἀμπελών· ἡ ἐν τῷ χωρίῳ τῶν Πολλῶν Ξενίων ποσότης τῶν εἰκοσιπέντε ὑπερπέρων· τὰ ἐντὸς τῆς Μονεμβασίας ὁσπήτια ἅπερ εἶχε ποτε ὁ Ἀρῆς· ἀγρίδιον Β αἱ Ριπίαι σὺν τῷ πλησίῳ τούτου τόπῳ τῷ Καλαμίῳ καὶ τῷ τῶν δικαστηρίων· προάστειον τῶν Λαιμό νων· ἔτι δὲ καὶ τὰ αὐτού για ὅσα μέχρι τοῦ νῦν εὑρίσκεται κατέχουσα καὶ νεμομένη ἡ αὐτὴ ἀγιωτάτη ἐκκλησία είς τε τὸν Σώρακα, την Κουλεδίαν, την Κουμαραίαν, τὴν Βουλκάνην καὶ Μέσιν καὶ Δωδείαν, ἀλλὰ δὴ καὶ εἰς τὴν Νόουν καὶ εἰς τὴν Λίμνην καὶ τὸν Πύργον καὶ τὸ Παλαιόκαστρον. "Α δὴ πάντα, ὅσα ἀνωτέρω διαλαμβάνεται, καθέξει καὶ νεμηθήσεται τὸ μέρος τῆς αὐτῆς ἁγιωτάτης ἐκκλησίας μετὰ τῶν προσηρμοσμένων αὐτοῖς μέχρι τοῦ νῦν, ὡς εἴρηται, δικαίων, ήγουν γῆς, ἀμπελώνων, μυλώνων, δένδρων διαφόρων, περιβολίων καὶ λοι πῶν. Πρὸς τούτοις δὲ ἕξει ἐπ' ἀδείας τὸ μέρος τῆς αὐτῆς ἁγιωτάτης εκκλησίας ἐξωνεῖσθαι καὶ τὸ πρι νοκόκκιον, ὅπερ οἱ τῆς ῥηθείσης μονῆς τοῦ Σαρα φῶνος καὶ οἱ τοῦ δηλωθέντος χωρίου τοῦ Γαγκανέα πάροικοι ἐπισυνάγουσιν ἀπὸ τοῦ τόπου του διαφέροντος τῇ αὐτῇ ἁγιωτάτῃ ἐκκλησία· ὅσιν μέντοι πρινοκόκκιον ἐπισυνάξουσιν οἱ τοιοῦτοι πάροικοι τῆς ἐκκλησίας ἀπὸ δημοσιακοῦ τόπου, ὀφείλει ἐξωνεῖσθαι τοῦτο ὁ δημόσιος. Ταῦτ᾽ ἄρα καὶ τῇ ἐμφανείᾳ τοῦ παρόντος χρυσοβούλλου λόγου τῆς βασιλείας μου μενοῦσι, καὶ διατηρηθήσονται τὰ τοιαῦτα ἅπαντα κτήματα καὶ αὐτούργια της διαληφθείσης ἁγιωτάτης ἐκκλησίας Μονεμβασίας ανενόχλητα πάντη καὶ ἀναφαίρετα κατὰ τὴν νομὴν καὶ κατοχὴν, ἣν εὑρίσκεται κεκτημένη, ὡς δεδήλωται, μέχρι τοῦ νῦν ἐπ' αὐτοῖς, ἔτι δὲ ἀπηλλαγμένα τε καὶ ἀνώτερα πάσης καὶ παντοίας ἐπηρείας καὶ ἐπιθέσεως. Καὶ γὰρ οὐδεὶς τῶν ἁπάντων ὀφείλει ἐπάγειν αὐτοῖς οἱανδήτινα λύμην ἢ ὅλως κατατριβήν, οὔτε μὴν ἐπὶ διασεισμῷ καὶ ἀδικίᾳ τινὶ κατ' αὐτῶν ἐπιτίθεσθαι και τινι τρόπῳ δι' ὄχλου γίνεσθαι· ἐπεὶ καὶ πᾶς ὁ τοιοῦ τόν τι πειραθησόμενος τούτοις ἐπαγαγεῖν ἀποπεμφθήσεται πάμπαν καὶ ἀποσοβηθήσεται καὶ καθάπαξ ἀποτραπήσεται, ὡς ἄρα ὁ παρὼν χρυσόβουλλος λό γος τῆς βασιλείας μου διατάττεται· ὃς καὶ ἐπεχορηγήθη καὶ ἐπεβραβεύθη τῇ αὐτῇ ἁγιωτάτῃ ἐκκλησία Μονεμβασίας, ἀπολυθεὶς κατὰ μῆνα Ἰούνιον τῆς οἰδίου (προχατείχετο μὲν γὰρ πρότερόν ἢ ἡμίσεια. συνεισφορὰ ταύτης παρὰ τοῦ μέρους τῆς τοιαύτης ἐχχλησίας,. ἡ δὲ ἑτέρα ἡμίσεια ταύτης παρὰ τοῦ δημοσίου" ἀρτίως δὲ εὐδοχεῖ ἡ βασιλεία μοῦ κχαὶ παρακελεύεται τὴν ἅπασαν ταύτην τοῦ βαλανιδίου φυνεισφορὰν παρὰ τοῦ μέρους χατέχεσῦπι τῆς τοιαύτῆς ἁγιωτάτης μυνῆς ἀνενοχλέτως καὶ ἀδιατείστω )" χωρίον οἱ Πεζιάνοι μετὰ τῶν ἐν αὐτῷ παροίχων. καὶ πάντων τῶν διχαίων καὶ πάσης τὸς νομῆ: αὐτῦῦ" χιωρίον τὸ Φιλόδενδρον μετὰ τῶν ἐν αὐτῷ παροίκων καὶ ὑποστατιχῶν' ἡ μονὴ τοῦ τιμίου Προδρόμου ἢ τοῦ Σαραφῶνος “μετὰ τῶν» ὑπ᾽ αὐτὴν παροίκων καὶ λοιπῶν. δικαίων " ὁ εἰς τὰ Φῶτα ἀμπελών᾽ ἡ ἐν τῷ χωρίῳ τῶν Πολλῶν ξενίων ποσότης τῶν εἰκοσιπέντε ὑπερπέρων τὰ ἐντὸς τῆς Μονεμθασίας ὀσπήτια ἅπερ εἴχέ ποτε ὁ 'Αρῆς - ἀγρίδιον αἱ 'Ριπίαι σὺν τῷ πλησίῳ τούτου τόπῳ τῷ Καλαψίῳ χαὶ τῷ τῶν δικαστηρίων" προάστειον τῶν Λαιμόνων τ ἔτι δὲ καὶ τὰ αὐτούργια ὅσα μέχρι τοῦ νῦν εὑρίαχεται κατέχουσα καὶ νεμομένη ἡ αὐτὴ ἁγίωπάτη ἐχηλησία εἴς τε τὸν Σώραχα, τὴν Κουλενδίαν, τὴν Κουμαραίαν, τὴν Βουλχάνην χαὶ Μέσιν καὶ Δωδεῖαν, ἀλλὰ δὴ χαὶ εἰς τὴν Νόδυν καὶ εἰς τὴν Αἰμνην καὶ τὸν Πύργον καὶ τὸ Παλαιόχαστρον. "᾿Ἀ δὴ πάντα, ὅσα ἀνωτέρω διαλαμθάνεται, καὐέξει καὶ νεμηθήσεται τὸ μέρος τῆς αὐτῆς ἀγιωτάτης ἐκχλησίας μετὰ τῶν προσηρμοσμένων αὐτοῖς μέχρι τοῦ νῦν, ὡς εἴρηται, δικαίων, ἤγουν γῆς, ἐμιπελώνων,, μυλώνων, δένδρων διαφόρων, περιδολίων καὶ λὸι» πῶν. Πρὸς τούτοις δὲ ἔξει ἐπ’ ἀδείας τὸ μέρος τῆς αὐτῆς ἁγιωτάτης ἐκκλησίας ἐξιυνεῖσθαν καὶ τὸ πρινυχόχχιον, ὅπορ οἱ τῆς ῥηθείσης μονῆς τοῦ Σαραφῶνος καὶ οἱ τοῦ δηλωθέντος χωρίον τοῦ Γαγχανέα πάροικοι ἐπισυνάγουσιν ἀπὸ τοῦ τόπου τοῦ διαφές, ροντος τῇ αὐτῇ ἀγιωτάτῃ ἐχχλησίγ᾽ ὅσιν μέντον πρινοχόχκιον ἐπισυνάξουσιν οἱ τοιοῦτοι πάροικοι τῆς ἐχχλησία; ἀπὸ δημοσιακοῦ τάπού, ὀφείλει ἐξωνοῖσθαι ποῦτο ὁ δημόσιος. Ταῦτ᾽ ἄρα καὶ τῇ ἐμφανείᾳ τοῦ παρόντας χρυσοδούλλου λόγου τῆς βασιλείας μου Μμενοῦσι, καὶ διατηρηϑήσονται τὰ τοιαῦτα ἅπαντα κτήματα καὶ αὐτούργια τῆς διαληφθείσης ἀγιωτάτης ἐχχλησίας Μονεμθασίας ἀνενόχλητα πάντη χαὶ ἄναφαίρετα κατὰ τὴν νομὴν καὶ κατοχὴν, “ἣν εὑρίσχεται χεχτημένη, ὡς δεδήλωται, μέχρι τοῦ νῦν ἐπ᾿ αὐτοῖς, ἔτι δὲ ἀπηλλαγμένα τε καὶ ἀνώτερα πάσης φὰλ παντοίας ἐπηρείας καὶ ἐπιθέσεως, Καὶ γὰρ οὐθεὶς τῶν ἀπάντων ὀφείλει ἐπάγειν αὐτοῖς υἱανδήτινα λύμην ἢ ὅλως κατατριδῆν, οὔτε μὴν ἐπὶ διασεισμῷ καὶ ἀδικίᾳ τινὶ χατ' αὐτῶν ἐπιτίθεσθαι καί τίνι τρόπῳ δι᾽ ὄχλου γίνεσθαι ἐπεὶ καὶ πᾶς ὁ τοιοῦτὸν τι πειραθησόμενος τούτοις ἐπαγαγεῖν. ἀποπεμφυήσεται πάμπαν καὶ ἀποσοδηθήσεται καὶ καθάπαξ ἀποτραπήσεται, ὡς ἅ;α ὁ παρὼν χρυσόδοῃλλος λόἴος τῆς βασιλείας μου διατάττεται" ὃς καὶ ἐπεχον ρηγήϑη καὶ ἐπεδραδεύθη τῇ αὐτῇ ἁγιωτάτῃ ἐχχληοἱχ Μονεμθασίας, ἀπολυθεὶς κατὰ μῆνα Ἰούνιον ττςnuensibus (s). (Α. 1304.) patriarcha Zoannis Glydis, sub Dum. XLVIII, tom. CLII.) Ge nobiles et prudentes viri, videlicet dominus Guido Embriacus et dominus Acursus Ferrarius, ad expoquedam ad ipsorum Januensium jura videbantur facere consuevit intuitu affectionis, gratie et amoilla adimplevimus juxta requisicionem ipsius illunor. quadrangula terminatum et assignatum, secundum quod locus ille ambitus est per factam foveam circur circa (ι). Εt volumus et jubemus, quod a circuitu ipsius loci mensurando vacuus locus totaliter resident absque habitacione aliqua alicujus persoue per spatium sexaginta cubitorum. Et a muro Causque ad ipsorum Januensium confines etiam sit D locus tolus vacuus nec alicui liceat habitacionem facere quoquo modo; infra vero locum predictum habitacionis ipsorum Januensium habeant ipsi də- aliam securitatem ad eorum voluntatem praeter ere in ipso loco volumus non licere. CPOLITANORUM IMPP. XX. Imp. Andronici senioris de metropoli Apro. (A. 1304.) XXI. Imp. Andronici senioris aurea bulla pro
nuensibus (s). (Α. 1304.)
Ανδρόνικος ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ πιστὸς βασι-
λεὺς καὶ αὐτοκράτωρ Ρωμαίων Δούκας άγγελος
Κομνηνὸς ὁ Παλαιολόγος.
νιδίου (προκατείχετο μὲν γὰρ πρότερον ἡ ἡμίσεια ἡ ἐνισταμένης εἰ ἰνδ. τοῦ ςῶ ἐννάτου ἔτους, ἐν ᾧ
συνεισφορά ταύτης παρὰ τοῦ μέρους τῆς τοιαύτης καὶ τὸ ἡμέτερον εὐσεβὲς καὶ θεοπρόβλητον ὑπε-
ἐκκλησίας, ἡ δὲ ἑτέρα ἡμίσεια ταύτης παρὰ τοῦ σημήνατο κράτος.
δημοσίου· ἀρτίως δὲ εὐδοκεῖ ἡ βασιλεία μου καὶ
παρακελεύεται τὴν ἅπασαν ταύτην τοῦ βαλανιδίου
συνεισφορὰν παρὰ τοῦ μέρους κατέχεσθαι τῆς τοιαύ-
τῆς ἁγιωτάτης μονῆς ἀνενοχλήτως καὶ ἀδιασείστως)
χωρίον οἱ Πεζιάνοι μετὰ τῶν ἐν αὐτῷ παροίκων
καὶ πάντων τῶν δικαίων καὶ πάσης τῆς νομῆς αὐτ
τοῦ· χωρίον τὸ Φιλόδενδρον μετὰ τῶν ἐν αὐτῷ
· παροίκων καὶ ὑποστατικῶν· ἡ μονὴ τοῦ τιμίου
Προδρόμου ἡ τοῦ Σαραφῶνος μετὰ τῶν ὑπ' αὐτὴν
παροίκων καὶ λοιπῶν δικαίων· ὁ εἰς τὰ Φῶτα ἀμ-
πελών· ἡ ἐν τῷ χωρίῳ τῶν Πολλῶν Ξενίων ποσότης
τῶν εἰκοσιπέντε ὑπερπέρων· τὰ ἐντὸς τῆς Μονεμ-
βασίας ὁσπήτια ἅπερ εἶχε ποτε ὁ Ἀρῆς· ἀγρίδιον Β
αἱ Ριπίαι σὺν τῷ πλησίῳ τούτου τόπῳ τῷ Καλαμίῳ
καὶ τῷ τῶν δικαστηρίων· προάστειον τῶν Λαιμό
νων· ἔτι δὲ καὶ τὰ αὐτού για ὅσα μέχρι τοῦ νῦν
εὑρίσκεται κατέχουσα καὶ νεμομένη ἡ αὐτὴ ἀγιω-
τάτη ἐκκλησία είς τε τὸν Σώρακα, την Κουλεδίαν,
την Κουμαραίαν, τὴν Βουλκάνην καὶ Μέσιν καὶ
Δωδείαν, ἀλλὰ δὴ καὶ εἰς τὴν Νόουν καὶ εἰς τὴν
Λίμνην καὶ τὸν Πύργον καὶ τὸ Παλαιόκαστρον. "Α
δὴ πάντα, ὅσα ἀνωτέρω διαλαμβάνεται, καθέξει καὶ
νεμηθήσεται τὸ μέρος τῆς αὐτῆς ἁγιωτάτης ἐκκλη
σίας μετὰ τῶν προσηρμοσμένων αὐτοῖς μέχρι τοῦ
νῦν, ὡς εἴρηται, δικαίων, ήγουν γῆς, ἀμπελώνων,
μυλώνων, δένδρων διαφόρων, περιβολίων καὶ λοι
πῶν. Πρὸς τούτοις δὲ ἕξει ἐπ' ἀδείας τὸ μέρος τῆς
αὐτῆς ἁγιωτάτης εκκλησίας ἐξωνεῖσθαι καὶ τὸ πρι
νοκόκκιον, ὅπερ οἱ τῆς ῥηθείσης μονῆς τοῦ Σαρα
φῶνος καὶ οἱ τοῦ δηλωθέντος χωρίου τοῦ Γαγκανέα
πάροικοι ἐπισυνάγουσιν ἀπὸ τοῦ τόπου του διαφέ
ροντος τῇ αὐτῇ ἁγιωτάτῃ ἐκκλησία· ὅσιν μέντοι
πρινοκόκκιον ἐπισυνάξουσιν οἱ τοιοῦτοι πάροικοι τῆς
ἐκκλησίας ἀπὸ δημοσιακοῦ τόπου, ὀφείλει ἐξωνεῖσθαι
τοῦτο ὁ δημόσιος. Ταῦτ᾽ ἄρα καὶ τῇ ἐμφανείᾳ τοῦ
παρόντος χρυσοβούλλου λόγου τῆς βασιλείας μου
μενοῦσι, καὶ διατηρηθήσονται τὰ τοιαῦτα ἅπαντα
κτήματα καὶ αὐτούργια της διαληφθείσης ἁγιωτάτης
ἐκκλησίας Μονεμβασίας ανενόχλητα πάντη καὶ ἀνα-
φαίρετα κατὰ τὴν νομὴν καὶ κατοχὴν, ἣν εὑρίσκε-
ται κεκτημένη, ὡς δεδήλωται, μέχρι τοῦ νῦν ἐπ'
αὐτοῖς, ἔτι δὲ ἀπηλλαγμένα τε καὶ ἀνώτερα πάσης
καὶ παντοίας ἐπηρείας καὶ ἐπιθέσεως. Καὶ γὰρ
οὐδεὶς τῶν ἁπάντων ὀφείλει ἐπάγειν αὐτοῖς οἱανδή-
τινα λύμην ἢ ὅλως κατατριβήν, οὔτε μὴν ἐπὶ δια-
σεισμῷ καὶ ἀδικίᾳ τινὶ κατ' αὐτῶν ἐπιτίθεσθαι και
τινι τρόπῳ δι' ὄχλου γίνεσθαι· ἐπεὶ καὶ πᾶς ὁ τοιοῦ
τόν τι πειραθησόμενος τούτοις ἐπαγαγεῖν ἀποπεμ-
φθήσεται πάμπαν καὶ ἀποσοβηθήσεται καὶ καθάπαξ
ἀποτραπήσεται, ὡς ἄρα ὁ παρὼν χρυσόβουλλος λό
γος τῆς βασιλείας μου διατάττεται· ὃς καὶ ἐπεχο-
ρηγήθη καὶ ἐπεβραβεύθη τῇ αὐτῇ ἁγιωτάτῃ ἐκκλη-
σία Μονεμβασίας, ἀπολυθεὶς κατὰ μῆνα Ἰούνιον τῆς
patriarcha Zoannis Glydis, sub Dum. XLVIII, tom.
CLII.)
Ge
nobiles et prudentes viri, videlicet dominus Guido
Embriacus et dominus Acursus Ferrarius, ad expo-
quedam ad ipsorum Januensium jura videbantur
facere consuevit intuitu affectionis, gratie et amo-
illa adimplevimus juxta requisicionem ipsius illu-
nor.
quadrangula terminatum et assignatum, secundum
quod locus ille ambitus est per factam foveam cir-
cur circa (ι). Εt
volumus et jubemus, quod a cir-
cuitu ipsius loci mensurando vacuus locus totaliter
resident absque habitacione aliqua alicujus persoue
per spatium sexaginta cubitorum. Et a muro Ca-
usque ad ipsorum Januensium confines etiam sit
D locus tolus vacuus nec alicui liceat habitacionem
facere quoquo modo; infra vero locum predictum
habitacionis ipsorum Januensium habeant ipsi də-
aliam securitatem ad eorum voluntatem praeter
ere in ipso loco volumus non licere.
οἰδίου (προχατείχετο μὲν γὰρ πρότερόν ἢ ἡμίσεια.
συνεισφορὰ ταύτης παρὰ τοῦ μέρους τῆς τοιαύτης
ἐχχλησίας,. ἡ δὲ ἑτέρα ἡμίσεια ταύτης παρὰ τοῦ
δημοσίου" ἀρτίως δὲ εὐδοχεῖ ἡ βασιλεία μοῦ κχαὶ
παρακελεύεται τὴν ἅπασαν ταύτην τοῦ βαλανιδίου
φυνεισφορὰν παρὰ τοῦ μέρους χατέχεσῦπι τῆς τοιαύ-
τῆς ἁγιωτάτης μυνῆς ἀνενοχλέτως καὶ ἀδιατείστω )"
χωρίον οἱ Πεζιάνοι μετὰ τῶν ἐν αὐτῷ παροίχων.
καὶ πάντων τῶν διχαίων καὶ πάσης τὸς νομῆ: αὐ-
τῦῦ" χιωρίον τὸ Φιλόδενδρον μετὰ τῶν ἐν αὐτῷ
παροίκων καὶ ὑποστατιχῶν' ἡ μονὴ τοῦ τιμίου
Προδρόμου ἢ τοῦ Σαραφῶνος “μετὰ τῶν» ὑπ᾽ αὐτὴν
παροίκων καὶ λοιπῶν. δικαίων " ὁ εἰς τὰ Φῶτα ἀμ-
πελών᾽ ἡ ἐν τῷ χωρίῳ τῶν Πολλῶν ξενίων ποσότης
τῶν εἰκοσιπέντε ὑπερπέρων τὰ ἐντὸς τῆς Μονεμ-
θασίας ὀσπήτια ἅπερ εἴχέ ποτε ὁ 'Αρῆς - ἀγρίδιον
αἱ 'Ριπίαι σὺν τῷ πλησίῳ τούτου τόπῳ τῷ Καλαψίῳ
χαὶ τῷ τῶν δικαστηρίων" προάστειον τῶν Λαιμό-
νων τ ἔτι δὲ καὶ τὰ αὐτούργια ὅσα μέχρι τοῦ νῦν
εὑρίαχεται κατέχουσα καὶ νεμομένη ἡ αὐτὴ ἁγίω-
πάτη ἐχηλησία εἴς τε τὸν Σώραχα, τὴν Κουλενδίαν,
τὴν Κουμαραίαν, τὴν Βουλχάνην χαὶ Μέσιν καὶ
Δωδεῖαν, ἀλλὰ δὴ χαὶ εἰς τὴν Νόδυν καὶ εἰς τὴν
Αἰμνην καὶ τὸν Πύργον καὶ τὸ Παλαιόχαστρον. "᾿Ἀ
δὴ πάντα, ὅσα ἀνωτέρω διαλαμθάνεται, καὐέξει καὶ
νεμηθήσεται τὸ μέρος τῆς αὐτῆς ἀγιωτάτης ἐκχλη-
σίας μετὰ τῶν προσηρμοσμένων αὐτοῖς μέχρι τοῦ
νῦν, ὡς εἴρηται, δικαίων, ἤγουν γῆς, ἐμιπελώνων,,
μυλώνων, δένδρων διαφόρων, περιδολίων καὶ λὸι»
πῶν. Πρὸς τούτοις δὲ ἔξει ἐπ’ ἀδείας τὸ μέρος τῆς
αὐτῆς ἁγιωτάτης ἐκκλησίας ἐξιυνεῖσθαν καὶ τὸ πρι-
νυχόχχιον, ὅπορ οἱ τῆς ῥηθείσης μονῆς τοῦ Σαρα-
φῶνος καὶ οἱ τοῦ δηλωθέντος χωρίον τοῦ Γαγχανέα
πάροικοι ἐπισυνάγουσιν ἀπὸ τοῦ τόπου τοῦ διαφές,
ροντος τῇ αὐτῇ ἀγιωτάτῃ ἐχχλησίγ᾽ ὅσιν μέντον
πρινοχόχκιον ἐπισυνάξουσιν οἱ τοιοῦτοι πάροικοι τῆς
ἐχχλησία; ἀπὸ δημοσιακοῦ τάπού, ὀφείλει ἐξωνοῖσθαι
ποῦτο ὁ δημόσιος. Ταῦτ᾽ ἄρα καὶ τῇ ἐμφανείᾳ τοῦ
παρόντας χρυσοδούλλου λόγου τῆς βασιλείας μου
Μμενοῦσι, καὶ διατηρηϑήσονται τὰ τοιαῦτα ἅπαντα
κτήματα καὶ αὐτούργια τῆς διαληφθείσης ἀγιωτάτης
ἐχχλησίας Μονεμθασίας ἀνενόχλητα πάντη χαὶ ἄνα-
φαίρετα κατὰ τὴν νομὴν καὶ κατοχὴν, “ἣν εὑρίσχε-
ται χεχτημένη, ὡς δεδήλωται, μέχρι τοῦ νῦν ἐπ᾿
αὐτοῖς, ἔτι δὲ ἀπηλλαγμένα τε καὶ ἀνώτερα πάσης
φὰλ παντοίας ἐπηρείας καὶ ἐπιθέσεως, Καὶ γὰρ
οὐθεὶς τῶν ἀπάντων ὀφείλει ἐπάγειν αὐτοῖς υἱανδή-
τινα λύμην ἢ ὅλως κατατριδῆν, οὔτε μὴν ἐπὶ δια-
σεισμῷ καὶ ἀδικίᾳ τινὶ χατ' αὐτῶν ἐπιτίθεσθαι καί
τίνι τρόπῳ δι᾽ ὄχλου γίνεσθαι ἐπεὶ καὶ πᾶς ὁ τοιοῦ-
τὸν τι πειραθησόμενος τούτοις ἐπαγαγεῖν. ἀποπεμ-
φυήσεται πάμπαν καὶ ἀποσοδηθήσεται καὶ καθάπαξ
ἀποτραπήσεται, ὡς ἅ;α ὁ παρὼν χρυσόδοῃλλος λό-
ἴος τῆς βασιλείας μου διατάττεται" ὃς καὶ ἐπεχον
ρηγήϑη καὶ ἐπεδραδεύθη τῇ αὐτῇ ἁγιωτάτῃ ἐχχλη-
οἱχ Μονεμθασίας, ἀπολυθεὶς κατὰ μῆνα Ἰούνιον ττς
CPOLITANORUM IMPP.
XX. Imp. Andronici senioris de metropoli Apro.
(A. 1304.)
XXI. Imp. Andronici senioris aurea bulla pro
col. 1061–1062page 22 of 56
neum, proprias sui ecclesias, sacerdotem vel sa- A quod fieri debeat satisfatio ipsius dampni, prout
cerdotes Januenses et Latinos, stateram et ponde-
ratores Januensium, scribas, mansuras et omnia
alia que voluerint ad voluntatem et placitum eo-
rum. Ponderare tamen debeant prefati ponderato-
res ipsorum presente scriba vel alio nuncio ex
parte comerci¡ Imperii nostri. Et ipsi quidem Ja-
nuenses habere debeant omnimodam libertatem et
franchiziam ad ponderandum mercaciones eorum :
ceteri vero qui redentes sunt commercio Imperii
nostri, dare debeant pro ipsa ponderatura id quod
est decens secundum orðinacionem et consuetudi-
nem, ita quod non possit occultare se vel defrau-
dare comercium.
Item cum in eodem loco sint eoclesie tres Gre-
corum, super quibus habet omnimodam potestatem
sanctissimus dominus generalis patriarcha, de-
beant ipsas ecclesias habere sacerdotes Greci, et
cantare et celebrare in ipsis, quod per ipsum san-
ctissimum dominum patriarcham generalem an-
nuatim fuerit ordinatum.
.
Item quod omnes, qui secundum veritatem fue-
rint Januenses et qui nominabitur et tenebitur Ja-
nuensis, esse debeat sub examine curie ipsorum
Jauuensium, licet transpositus fuerit ad aliam natio-
nem, sive masculus fuerit sive femina. Si facti es-
sent Greci vel alterius nationis, prout si Grecus vel
Greca vel alius qui sub jurisdictione nostra sint vel
esse debeant rendabiles imperio nostro, licet effice-
rentur Januenses, debeant esse sub examine partis c
Imperii nostri, nec computabantur in numero et
ordinatione frauchizie et libertatis Januensium.
Item quod concedimus parti ipsorum Januensium
locum habitacionis in terra Smirnarum, et permit-
timus ipsos babere in eodem loco tugiam, balneum,
fornum, ecclesiam et alia que specificata sunt par-
ticulariter in capitulo de Galata, ut dictum est.
ipsi probaverint in veritate et juraverint in presen-
tia illorum qui potestatem habuerint Januensium
presente nuncio Imperii nostri. Probare debeant
similiter cum veris juramentis etiam alii qui inve-
nientur in eodem naufragio qui evaserint de ipso
periculo presente ipso nuncio Imperii nostri, qui
videat ipsos testes jurare, ut supra dictum est, el
sufficere debeat hoc ad ostensionem et probationem
veritatis.
Item quod prestabimus semper parti illustris
comunis Janue et singulis Januensibus et de dis-
trict Janue et illorum, qui tenebuntur ut Januen -
ses, libertatem et franchiziam et immunitatem de
cetero semper tam in mari quam in terra,
in por-
tibus et insulis nostris quas habemus et habebimus
Dei misericordia et per intercessionem sanctissime
Dei Genitricis, ita quod omnes Januenses et de dis-
trictu Janue et qui tenentur Januenses sint franci
et liberi, nichil solventes in tota terra Imperii
nostri pro comercio nec causa alicujus exactionis,
intrantes videlicet per totam terram Imperii nostri
vel exeuntes ex ipsa, vendentes et ementes et ex-
cambiantes vel aliquod aliud negociantes modis con-
suetis mercacionis, preter sal et masticem, stantes
et de terra in terram exeuntes, per terrain vel per
mare, cum mercacionibus vel sine meracionibus, að
loca deferentes vel inde extrahentes ex emptione vel
alio lucro et alibi deferentes, personaliter seu realiter.
Item si quis Januensis vel qui tenetur ut Januen -
sis solverit aliquid vel dampnificatus foret in aliqua
terra subjecta Imperio nostro, et ablatum esset
sibi ratione staliana vel maxeric aut propter alianı
causam vel modum operatum fuerit contra dictam
franchiziam et libertatem ipsorum Januensium, quod
Imperium nostrum facere debeat satisfieri et resti-
Tucionem fieri kiis, qui dampnum passi fuerint, to-
tum id quod ipsi tales juraverint in presencia Po-
testatis seu Consuluni Januensium quod dederint il-
lud tali modo aut ablatum fuerit ab ipsis.
Item quod non recipere debeat de cetero Impe-
rium nostrum aliquem Januensen vel de districtu
Janue in vassallum, ita quod eximatur et non esse
debeat sub examine et jurisdictione Potestatis vel
Item quod salvabimus tam in mari quam in terra,
in portibus et insulis quas habemus et habituri su-
mus per gratiam Dei et intercessionem ejus sanc.
tissime Genitricis, omnes Januenses et de districtu
Janue et omnes nominatos Januenses et qui pro Ja-
nuensibus distinguuntur vel tenebuntur, in personis
et rebus omuibus eorum, et hiis (u) qui patientur
naufragium et inde evaserint, si testificabuntur D Consulum Januensium, sed debeat ipse talis judi -
per literas Potestatis Janue seu Potestatis vel Con-
sulis Januensium qui in partibus Romanie inveni-
entur eo tempore quo hoc tale contigerit, et de-
monstratum fuerit, per hujusmodi testimonium ipsos
esse Januenses vel de districtu Janue vel nominatos
et appellatos Januenses.
Jsem quod Januenses, et qui dicti fuerint et no-
minati fuerint Januenses ut supra, si contigerit fi-
eri eis offensio seu dampnum aliquod in terris Im-
perii nostri de naufragiis provenientibus ad ipsos
cum rebus ipsorum, et dampnum passi fuerint de
ipsis rebus per aliquos subjectos Imperii nostri,
cari per ipsos prout ceteri cives et habitatores
Janue.
Item quod non impediemus nec impediri faciemus
seu impediri permittemus in tota terra nostri im-
perii, quam habemus et de gratia Dei Genitricis
acquiremus, aliquem Januensem et de districtu Ja-
nue propter factum seu delictum vel furtum seu
rapiuam vel debitum alterni in persona vel re ali-
qua, sed unusquisque Januensis vel qui tenetur
Januensis sub culpa ipsius tali modo examinari de-
beat sub curia et jurisdictione Potestatis vel Con-
sulis Januensium, et quod puniatur et reddat racio-
(u) Lege hos.
NOVELLE CONSTITUTIONES.
col. 1063–1064page 23 of 56
PG 161:1063Περίληψις της Νεαρᾶς, ήρων 23: τῆς ἁγίας Λαύρας 12 Νεαρά τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν ᾿Αθανασίου ἀρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως (π). Εἰ καί τινι τῶν δικαιωθέντων ἀπὸ Χριστοῦ 103 νειν τὰ σκήπτρα τῆς βασιλείας ἧς ἔλαβε τῶν ἐθνῶν πρὸς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς κληρονομίαν ποτέ μόνην, εἴπερ τι ἄλλο τῶν ὅσα ταύτην κατακοσμεί εξόχως πάντων ὑπερτερεῖν, ὀρθῶς καὶ φρονεῖν καὶ κρίνειν καὶ ἐγκολποῦσθαι τὴν εὐσέβειαν ἐξεγένετο, πατριάρχου Κωνστ. 1356: Ζήτησις τοῦ πατριάρχου κυροῦ ᾿Αθαν νασίου καὶ τῆς περὶ αὐτὸν ἁγίας συνόδου πρὸς τὸν εὐσεβέστατον βασιλέα 'Ανδρόνικον τὸν Παλαιολόγον περί τινων κεφαλαίων νομίμων, τύπον ἔχουσα Νέα ρᾶς, ἥτις καὶ ἑστέρχθη τότε παρὰ τοῦ εὐσεβεστάτου ἐπὶ βασιλείας τῶν ὀρθοδοξοτάτων βασιλέων του κυ ροῦ Ἀνδρονίκου καὶ τοῦ κυροῦ Μιχαὴλ τοῦ υἱοῦ αντ τοῦ κυροῦ ᾿Ανδρονίκου Παλαιο όγου). 5 Νεαρὰ ἐκτεθεῖσα παρὰ τοῦ παναγιωτάτου καὶ οἱ κουμενικού πατριάρχου κυρού Διανασίου κατά μήνα Οκτώβριον τῆς γ' Ινδ. τοῦ σωιγ' έτους, ἔχουσαnem pro culpa et debito suo, et quod in satisfactio- et omnes alias res sine impedimento aliquo illato cem habeat ille qui injuriam vel dampnum passus eisdem ex parte imperii nostri: et propter hujus Juerit, et quod alius Januensis propter tale factum non consequatur offensionem vel dampnum. Si quis vero de terris nostris vel de parte nostra vel aliquis alter, qui non esset de terris nostri imperii nec teneretur ut Januensis, offenderet alium ipsorum Januensium aut esset accusatus de debito vel aliqua alia tali causa, quod fieri debeat super hoc judicium et examen et vindicta et justicia ex parte nostri imperii summaria et expedita. Similiter fieri debeat ex parte ipsorum Januensium omnibus nostris et omnibus aliis, qui inveniuntur in terris imperii nostri. Erit nichilominus et operabitur de aliis om nibus, non tantum de illis qui cum juramentis et convencionibns inveniuntur in terris imperii nostri nam de'illis erit id, quod requiritur per ipsas con. venciones ipsorum. Item quod omnes nefarios et maleffactores Grecos seu Latinos subditos nobis vel non subditos, preter illos qui de parte sunt illorum qui convenciones et sacramentum, nobiscum habent, qui contra comune vel homines Januenses vel contra illos qui tenentur ut Januenses dampna inferrent et molestias, perse. quemur et capientes ipsos puniemus secundum juris ordinem: prout similiter ipsi Januenses debent omnes necarios Januenses et maleffactores Janue et qui Januenses dicuntur persequi, sapere et punire secundum juris ordineın. Item quod Januenses et qui Januenses tenentur habere debeant libertatem emendi de terris no stris, quas habemus et habituri sumus, omnia vic'ua lia, preter frumentum et alia semina, et extrahere de terris imperii nostri et sine aliquo impedimento vel dacita comerchii vel altcrius exactionis. Item quod de aliis terris, que sunt in mare majori nec sunt subjecte imperio nostro, habeant liberta tem ipsi Januenses et qui ut Januenses tenentur extrabere et extrahi facere et portare et facere por tari mercaciones quascunque voluerint, et frumen tum et victualia omnia, ligna, picem ct alumen, (v) Hujus constitutionis duæ exstant recensiones una, quam edimus ex Cod. Paris. 1351 A; altera, quæ ex Cod. Paris. 1357 edita est in Harm, ed. leimb. p. xx sqq. et in Coll. can. ed. Rhalli et Potli V p. 121 sqq. Hanc Heimbachius genuinam esse judicat, illam manui recentiori deberi. Sed omnino vapulat: recensioni enim, quam edidit, inscribitur quo ipso epito men tantum praestari indicatur: el quae in Cod. Telleriano mox laudando inter ipsa Athanasii opera exstat recensio eadem illa est, quam nos pro genuina babemus. Praeter Paris. 1351 et 1357 wrodo laudatos complures alii, quibus hæc constituo in sil, mss. Codices innotuerunt: veluti Paris. 1263, 1356, 1382, 1388 et alius Tellerianus, quem Boivin. ad Gregor, ed. Paris. p. 755 excitat: Laur. IV, 10 Vatic. 847, 856 et 857: Vindob. jur. gr. 3: Twy denique Co dex Gerasimi, quo Rhallis et Poths usi sunt. Quam autem recensionem isti Codices contineant, non æque de omnibus constat. In Gerasimi Codice epi tome tantum habetur, similisque videtur esse Vind. 3; e contrario in Paris. 1382 magna pars recensio modi mercaciones non debeant cogi solvere qui ' quid aliquo modo ratione comercii seu alterius daciti. Item non detinebimus nec detineri faciemus vel permittemus navem aliquam seu aliquod lignum alicujus Januensium vel qui ut Januenses tenentur, nec Januenson aliquem) vel qui tenetur ut Januen sis, in persona vel rebus, sed habere debeant on nimodam libertatem et spatium exeundi sine impe dimento de omnibus terris nostri imperii, persona liter et realiter, nisi forte fuerint inculpati de aliquo debito, furto vel rapina, de quo debeat judi cari in curia Januensi, ita quod per ipsos fieri de beat justa hujusmodi criminis seu debiti expeditio. Actum fuit hoc presens privilegium Imperii nostri in nostro sacro palacio Blakernarum, scriptum mas nu notarii aule nostre Nicolai de Perina, mense Martio secunda[e] indictionis..... sexti milleni oc tavi centeni duodecimi anni a constitucione mundi secundum numerum Grecorumn, secundum vero nu merum Latinorum ab incarnacione Domini anno millesimo trecentesimo quarto indictione secunia. Subsignatum nostra imperiali rubra subscri ptione, et roboratum aurea bulla Imperii inferius appensa, ad eorum omnium particulariter distin ctorum capitulorum declarationem et firmitatem el ut ipsa maneant incommutabilia. XXII. Imp. Andronici senioris constitutio synodalis ab Athanasio patriarcha proposita de dirersis causis (v). (A. 1306.) nis genuinæ, eamdemque Paris. 1336, 1388, Vatic. 847, 856 videntur continere; in Laur. IV, 10 dun taxat ó nívaɛ constitutionis nostræ mentionem facit, textus autem jujuria temporum interiit. — Allegatur constitutio nostra a Blast. K, 12 et 4, 8 (ed. Be vereg. II p. 156 et 258), et ab Harm. V, 8, 9, 95. VI, 3, 8 et 6, 6. Ex Harmenopulo hausit Bonefid. 1 p. 112 sqq. (x) Ita inscriptio est in Paris. 1351 et 1988, nisi quod hic scribat. In Paris. sic est Bashews. In Vatic. 847 sic: 'Il yeyovula Nɛapi (forte Vind.
Περίληψις της Νεαρᾶς,
16ήρων 23: τῆς ἁγίας Λαύρας 12
Νεαρά τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν ᾿Αθανασίου
ἀρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως (π).
Εἰ καί τινι τῶν δικαιωθέντων ἀπὸ Χριστοῦ 103
νειν τὰ σκήπτρα τῆς βασιλείας ἧς ἔλαβε τῶν
ἐθνῶν πρὸς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς κληρονομίαν ποτέ
μόνην, εἴπερ τι ἄλλο τῶν ὅσα ταύτην κατακοσμεί
εξόχως πάντων ὑπερτερεῖν, ὀρθῶς καὶ φρονεῖν καὶ
κρίνειν καὶ ἐγκολποῦσθαι τὴν εὐσέβειαν ἐξεγένετο,
πατριάρχου Κωνστ.
1356: Ζήτησις τοῦ πατριάρχου κυροῦ ᾿Αθαν
νασίου καὶ τῆς περὶ αὐτὸν ἁγίας συνόδου πρὸς τὸν
εὐσεβέστατον βασιλέα 'Ανδρόνικον τὸν Παλαιολόγον
περί τινων κεφαλαίων νομίμων, τύπον ἔχουσα Νέα
ρᾶς, ἥτις καὶ ἑστέρχθη τότε παρὰ τοῦ εὐσεβεστάτου
ἐπὶ βασιλείας τῶν ὀρθοδοξοτάτων βασιλέων του κυ
ροῦ Ἀνδρονίκου καὶ τοῦ κυροῦ Μιχαὴλ τοῦ υἱοῦ αντ
τοῦ κυροῦ ᾿Ανδρονίκου Παλαιο όγου). 5
Νεαρὰ ἐκτεθεῖσα παρὰ τοῦ παναγιωτάτου καὶ οἱ
κουμενικού πατριάρχου κυρού Διανασίου κατά
μήνα Οκτώβριον τῆς γ' Ινδ. τοῦ σωιγ' έτους, ἔχουσα
nem pro culpa et debito suo, et quod in satisfactio- et omnes alias res sine impedimento aliquo illato
cem habeat ille qui injuriam vel dampnum passus eisdem ex parte imperii nostri: et propter hujus
Juerit, et quod alius Januensis propter tale factum
non consequatur offensionem vel dampnum. Si quis
vero de terris nostris vel de parte nostra vel aliquis
alter, qui non esset de terris nostri imperii nec
teneretur ut Januensis, offenderet alium ipsorum
Januensium aut esset accusatus de debito vel aliqua
alia tali causa, quod fieri debeat super hoc judicium
et examen et vindicta et justicia ex parte nostri
imperii summaria et expedita. Similiter fieri debeat
ex parte ipsorum Januensium omnibus nostris et
omnibus aliis, qui inveniuntur in terris imperii
nostri. Erit nichilominus et operabitur de aliis om
nibus, non tantum de illis qui cum juramentis et
convencionibns inveniuntur in terris imperii nostri
nam de'illis erit id, quod requiritur per ipsas con.
venciones ipsorum.
Item quod omnes nefarios et maleffactores Grecos
seu Latinos subditos nobis vel non subditos, preter
illos qui de parte sunt illorum qui convenciones et
sacramentum, nobiscum habent, qui contra comune
vel homines Januenses vel contra illos qui tenentur
ut Januenses dampna inferrent et molestias, perse.
quemur et capientes ipsos puniemus secundum juris
ordinem: prout similiter ipsi Januenses debent
omnes necarios Januenses et maleffactores Janue et
qui Januenses dicuntur persequi, sapere et punire
secundum juris ordineın.
Item quod Januenses et qui Januenses tenentur
habere debeant libertatem emendi de terris no
stris, quas habemus et habituri sumus, omnia vic'ua
lia, preter frumentum et alia semina, et extrahere
de terris imperii nostri et sine aliquo impedimento
vel dacita comerchii vel altcrius exactionis.
Item quod de aliis terris, que sunt in mare majori
nec sunt subjecte imperio nostro, habeant liberta
tem ipsi Januenses et qui ut Januenses tenentur
extrabere et extrahi facere et portare et facere por
tari mercaciones quascunque voluerint, et frumen
tum et victualia omnia, ligna, picem ct alumen,
(v) Hujus constitutionis duæ exstant recensiones
una, quam edimus ex Cod. Paris. 1351 A; altera,
quæ ex Cod. Paris. 1357 edita est in Harm, ed.
leimb. p. xx sqq. et in Coll. can. ed. Rhalli et
Potli V p. 121 sqq. Hanc Heimbachius genuinam
esse judicat, illam manui recentiori deberi. Sed
omnino vapulat: recensioni enim, quam edidit,
inscribitur quo ipso epito
men tantum praestari indicatur: el quae in Cod.
Telleriano mox laudando inter ipsa Athanasii opera
exstat recensio eadem illa est, quam nos pro genuina
babemus. Praeter Paris. 1351 et 1357 wrodo
laudatos complures alii, quibus hæc constituo in
sil, mss. Codices innotuerunt: veluti Paris. 1263,
1356, 1382, 1388 et alius Tellerianus, quem Boivin.
ad Gregor, ed. Paris. p. 755 excitat: Laur. IV, 10
Vatic. 847, 856 et 857: Vindob. jur. gr. 3: Twy
denique Co
dex Gerasimi, quo Rhallis et Poths usi sunt. Quam
autem recensionem isti Codices contineant, non
æque de omnibus constat. In Gerasimi Codice epi
tome tantum habetur, similisque videtur esse Vind.
3; e contrario in Paris. 1382 magna pars recensio
modi mercaciones non debeant cogi solvere qui '
quid aliquo modo ratione comercii seu alterius
daciti.
Item non detinebimus nec detineri faciemus vel
permittemus navem aliquam seu aliquod lignum
alicujus Januensium vel qui ut Januenses tenentur,
nec Januenson aliquem) vel qui tenetur ut Januen
sis, in persona vel rebus, sed habere debeant on
nimodam libertatem et spatium exeundi sine impe
dimento de omnibus terris nostri imperii, persona
liter et realiter, nisi forte fuerint inculpati de
aliquo debito, furto vel rapina, de quo debeat judi
cari in curia Januensi, ita quod per ipsos fieri de
beat justa hujusmodi criminis seu debiti expeditio.
Actum fuit hoc presens privilegium Imperii nostri
in nostro sacro palacio Blakernarum, scriptum mas
nu notarii aule nostre Nicolai de Perina, mense
Martio secunda[e] indictionis..... sexti milleni oc
tavi centeni duodecimi anni a constitucione mundi
secundum numerum Grecorumn, secundum vero nu
merum Latinorum ab incarnacione Domini anno
millesimo trecentesimo quarto indictione secunia.
Subsignatum nostra imperiali rubra subscri
ptione, et roboratum aurea bulla Imperii inferius
appensa, ad eorum omnium particulariter distin
ctorum capitulorum declarationem et firmitatem el
ut ipsa maneant incommutabilia.
XXII. Imp. Andronici senioris constitutio synodalis
ab Athanasio patriarcha proposita de dirersis
causis (v). (A. 1306.)
nis genuinæ, eamdemque Paris. 1336, 1388, Vatic.
847, 856 videntur continere; in Laur. IV, 10 dun
taxat ó nívaɛ constitutionis nostræ mentionem facit,
textus autem jujuria temporum interiit. — Allegatur
constitutio nostra a Blast. K, 12 et 4, 8 (ed. Be
vereg. II p. 156 et 258), et ab Harm. V, 8, 9, 95.
VI, 3, 8 et 6, 6. Ex Harmenopulo hausit Bonefid.
1 p. 112 sqq.
(x) Ita inscriptio est in Paris. 1351 et 1988,
nisi quod hic scribat. In Paris.
sic est
Bashews. In Vatic. 847 sic: 'Il yeyovula Nɛapi
(forte Vind.
col. 1065–1066page 24 of 56
PG 161:1065μόνην κλέος ἡγεῖσθαι καὶ ἐντρύφημα καὶ γαυρίαμα προσώπῳ τὸν κρίνειν λαχόντα τὰ τοιαῦτα ἐᾷν, ἀφικαὶ δόξης ἀδιαδόχου καὶ βασιλείου φρενὸς ἐμπόρευμα μεγαλοφυὲς τὴν ἐκ Θεοῦ βασιλείαν σου καὶ γένοιτο ταύτῃ πρὸς τοῦ παμβασιλέως ἡμῶν καὶ Θεοῦ τῶν ὅσοι ταύτης ἠξίωνται ὑπεραρθῆναι μειζόνως, δι' ἧς ἐγγύτης σοὶ πρὸς Θεὸν καὶ οἰκείωσις καὶ δόξα τῇ Ἐκκλησίᾳ καὶ παντὸς ἀγαθοῦ τῷ ὑπηκόῳ ἐπίδοσις, ὡς ἡμεῖς λογιζόμεθα καὶ εὐχόμεθα καὶ ἐλπίζομεν. Οἷς καὶ θαῤῥοῦσα ἡ σήμερον ὧδε εὑρισκομένη πληθὺς σὺν ἡμῖν τῶν ἱερωτάτων ἀρχιερέων, μηδὲν ἄλλο πνεόντων καὶ δι' εὐχῆς τιθεμένων ἢ τὸ ἐπισ Ειναι πᾶσαν τὴν ποίμνην Χριστοῦ εἰρηναίως καὶ θεαρέστως ιθυνομένην πρὸς ἅπαν λυσιτελοῦν καὶ σωτήριον, ὁ Ἡρακλείας, φημί, ὁ ᾿Αγκύρας, ὁ Σάρτ δεων, ὁ Χαλκηδόνος, ὁ Πισσιδίας, ὁ ᾿Απαμείας, ὁ Κρήτης, ὁ Διδυμοτείχου, ὁ Φιλιππουπόλεως, ὁ Χερ σῶνος, ὁ Προικονήσου, ὁ Χίου, ὁ Βερροίας [ 'Αχυράους, ὁ Περγάμου, ὁ Βιζύης (y) ], ὁ Μεσήνης, ὁ Δέρκους, ὁ Καρπάθου, οἱ ὑποψήφιοι Δυρραχίου καὶ Λωπαδίου τὰ τῇδε κρατῆσαι εἰς νεαρὰν ἀναφορὰν πεποιήμεθα τῇ μὲν πολιτείᾳ ἀδιστάκτως επωφελῆ, ἁρμόδιά τε ποιμέσι, καὶ τῷ ζήλῳ καὶ τρόπῳ τῆς ἀγαθῆς σου καὶ βασιλικωτάτης ψυχῆς περὶ βέλτιστα πρεπωδεστάτην, καὶ συνετὴν καὶ πρὸς τὸ εὐνομεῖν τὸ ὑπήκοον, καὶ δήπουθεν καὶ αὐτοῖς τοῖς ἀποιχομένοις ἀπονέμησιν πρόσφορον, ἐξ ὧν ἀποκείσεται πλουτισμὸς καὶ θεϊκῆς μισθαποδοσίας ἐκεῖθεν πρεπωδεστάτης τῇ ἐκ Θεοῦ βασιλείᾳ σου καὶ εἰς μνημόσυνον ταύτης ὑπάρξει ἐπαινετὸν καὶ αἰώνιον, περιεχούσης οὕτω τῆς αἰτήσεως· α'. Τοὺς μὴ ἐπὶ παιδὶ τελευτῆσαι φθάσαντας ἄνδρας τε καὶ γυναῖκας μὴ ἁρπαγὴν παντελῆ τὸ μέρος ὑπέχειν τῶν ὑπαρχόντων τὸ ἐναπολειφθέν εὑρισκόμενον ζῇν συμφορὰν ἀπάνθρωπον καὶ διπλήν καὶ πάντη αβίωτον, ὡς ἔστι καὶ ἀρμοζόντως κοινολεκτούμενον, μὴ παρὰ τῶν τὰ δημόσια διενεργούν των, μὴ παρὰ τῶν εἰς παροικίαν αὐτοὺς ἐχουσῶν ἐκκλησιῶν ἢ μονῶν, ἀλλὰ τὸ τρίτον τοῦ βίου ἐκείνου τῇ δεσποτείᾳ, τὸ τρίτον τῷ ἀπελθόντι, καὶ τὸ τῷ ζῶντι τὸ ἕτερον. Εἰ δὲ καὶ οὗτος ἀπέλθοι, πατρὶ ἢ μητρὶ ἢ ὁμαίμονι ἢ ὅσοις προσώποις ἐστὶ τὸ ἀπὸ νόμου κληρονομεῖν. Εἰ δέ γε μηδεὶς τῶν ῥηθέντων προσῇ τῷ ἀποιχομένῳ, τῷ δημοσίῳ τότε ήμισυ καὶ μνημοσύνοις ἐκείνου τὸ ἥμισυ. χθῇ, μηδένα κατατομὴν ἀναίδην ὅσα εἰς χόλον Θεοῦ καὶ βλάβην ψυχῶν διαπράττεσθαι, πορνείαν φημὶ καὶ μοιχείαν, ἀῤῥενομανίαν, αιμομιξίαν ἢ ἀδικίαν ἢ γοητείαν καὶ ὅσα τοιαῦτα τελεῖν, ἀλλ' ἐκδικεῖσθαι μνημόσυνα τοῦ τελευτήσαντος, ἡ δ' ἑτέρα τοῖς τούς ἀσύγκριτα οἶμαι τοῦτο καταπλουτῆσαι καὶ ταύτην Α νομίμως καὶ μὴ καταφρονήσει, μὴ λήμματι, μὴ β'. Καὶ ἵνα πάσαις ταῖς ἡμετέραις πόλεσι κηρυΔιὰ τοῦ παρόντος κεφαλαίου ἀετεῖται ὁ νόμος ὁ λανθρώπου μενούσης τοῦτον δίκης ἐκεῖ, ὅτι μὴ διὰ φόβου τῆς ἀπωλείας ἀνθρώπους ἀνέσπασεν, οὐδὲ Θεοῦ ἐφάνη διάκονος ἔκδικος εἰς δικαίαν ὀργὴν τοῖς πράττουσι κακά, φορεῖν τῇ ἀνενεργησίᾳ εἰκῆ κακῶς προκρίνας τὴν μάχαιραν ἢ Θεοῦ χρηματίσαι διά κονος.. γ. Καὶ ἵνα προκηρυχθῇ καὶ στερηθῇ, γυναῖκα μὴ ἐπιρρίπτειν αὐτῆς τὴν τιμὴν καὶ μᾶλλον παρθένον τῷ βουλομένῳ. Αλλ' εἰ βιάσεταί τις ἐν ἐρημία αὐτὴν, ἐκδικεῖσθαι καθὰ τοῖς νόμοις δοκεῖ· εἰ δὲ ἐκδῷ ἑαυτὴν ἀδιάστως, κουρᾷ καὶ πομπῇ σωφρονίζεσθαι (z). Καὶ μηδὲ τῷ φθορεῖ κατ' ἄμφω προσή τὸ ἀζήμιον, ἀλλὰ καὶ μάλα ἀποπληροῦν τῷ δημοσίῳ. τὸ ἔννομον· εἰ δὲ μὴ ἔχῃ, καὶ πάλιν τὰ ἔννομον. δ. Καὶ ἵνα καὶ νόμος ἀκυρωθῇ ὁ ἐπὶ παιδὶ ἀπελθούσῃ διοριζόμενος γυναικὶ ἢ ἀνδρὶ τοῦ παιδὸς ἀπελθόντος κληρονομεῖσθαι ὑπὸ τοῦ ζῶντος τὰ τοῦ παιδὸς πάντα πατρῷα, εἰ τύχοι, ἢ μητρικά, τοῖς δὲ τοῦ τεθνεῶτος γονεῦαι πρὸς τῇ τοῦ τέκνου ἀποβολή καὶ τὴν περιουσίαν στερίσκεσθαι ἀδικώτατα, ἀλλά τηρεῖσθαι τὸ τρίτον μὲν τῆς προικὸς εἰς μνημόσυνα, τὸ τρίτον δὲ τοῖς γονεῦσι, καὶ τῷ μνηστῆρι τὸ τρίτον ἢ τῇ μνηστῇ (α). ε΄. Ινα καὶ ὁ φόνῳ ἁλοὺς τιμωρῆται ἐννόμως εἰς ἑαυτὸν, ἀλλὰ μὴ δημεύηται παντελῶς τῶν τέκνων μὴ συνειδότων· μεριζομένης, αὐτοῦ τῆς οὐσίας κατά ψυχήν, ἐξ ἧς καὶ διδόσθω καὶ τῷ παθόντι τὸν φόνον μία μερίς, μόνην δὲ τοῦ φονέως προσκληροῦσθαι τῷ δημοσίῳ. Ποιον γὰρ δίκαιον μηδὲν λαμβάνειν. τὸν φονευθέντα, καὶ μάλιστα εἰ ἐπὶ πενίᾳ καὶ γυναικὶ καὶ παισὶν ἀπεβίωσε (6); ς'. Πρὸς τούτοις καὶ μοναχοὶ καὶ μοναστρίαι μή διάγειν ἀτάκτως ἐν πόλεσι, ἀλλ᾽ ὡς τοῖς νόμοις καὶ τοῖς κανόσι περὶ τούτων ἐξεφωνήθη· καὶ τοὺς εἰς.. πάθη κειμένους, εἰ μὴ βλέψουσιν εἰς μετάνοιαν ἀποκλείεσθαι ἄκοντας τρεφομένους ἄρτῳ μόνῳ καὶ ὕδατι, εἴπερ καὶ μέλει ἡμῖν τοῦ καὶ βλέπειν Θεόν. καὶ συντηρεῖν τὰ ἡμέτερα. ζ'. Τὰς ἑορτασίμους τῶν ἡμερῶν καὶ μᾶλλον τὴν ἁγίαν Κυριακὴν ἐν ἀργίᾳ διατελεῖν τοὺς πιστούς,. σχολάζοντας θείοις ναοῖς, ἀλλὰ μὴ κώμαις καὶ μέσ θαις, καπηλεία καὶ βαλανεία μὴ ἀνοιγνύντας ἀπ' ἐννάτης αὐτῆς τοῦ Σαββάτου μέχρις εννάτης Κυριακῆς, ἀλλὰ μηδ' ἐν ἄλλῃ νυκτὶ μετὰ δύσιν ἡλίου ἐν καπηλείοις, οὐ λέγω μὴ ἐξωνεῖσθαι, ἀλλὰ μὴ εὑρί σκεσθαι τοὺς συμπίνοντας. ᾿Αρκεῖ γὰρ ἡ τῆς ἡμέ ρας αὕτη κακία τοῦ πότου τοῖς οἰνοπώλαις. η'. Εἰ δὲ καὶ γύναια φαῦλα τούτων τις φωραθῇ. τυχὸν τὸν ἄνδρα είναι κληρονόμον τῆς προικός προαπελθούσης κατὰ τὸν ὅμοιον τρόπον τῆς γυναικές, εἶτα καὶ τοῦ παιδός. Νομοθετεῖται δὲ, ὡς εἴπερ ποτὲ τὸ τοιοῦτον τύχοι γενέσθαι, ἵνα μερίζηται ἡ προξ ἐπὶ τρισὶ μέρεσι, καὶ ἡ μὲν μία μερὶς διδῶται εἰς του γονεῦσιν, ἡ δὲ τρίτη τῷ καταλειφθέντι μέρει ή τοῦ ἀνδρὸς ἢ τῆς γυναικός. ZACH. (y) Quæ uncis inclusa sunt, in Paris. 1351 Α desiderantur, addita a me ex epitome hujus con- (3) Epitome addit, ὅτι μὴ τὴν νικῶταν τῇ σωφροσύνῃ ἀπεχαρίσατο. (α) In Paris. 1351 A ascriptum est hoc σχόλιον λέγων, ὡς ἐὰν ἀπεθάνῃ ὁ πατὴρ καὶ καταλείψῃ παιδίον, εἶτα τελευτήσῃ καὶ αὐτὸ, εἶναι κληρονόμον τὴν γυναῖκα πάντων των τοῦ ἀνδρὸς πραγμάτων, ἢ (4) Verbum απεβίωσε, quod in Paris, 1351 A deest, ex Paris 1556 addidi. Id.NOVELLE CONSTITUTIONES. stitutionis.
NOVELLE CONSTITUTIONES.
stitutionis.
μόνην κλέος ἡγεῖσθαι καὶ ἐντρύφημα καὶ γαυρίαμα προσώπῳ τὸν κρίνειν λαχόντα τὰ τοιαῦτα ἐᾷν, ἀφι-
καὶ δόξης ἀδιαδόχου καὶ βασιλείου φρενὸς ἐμπόρευμα
μεγαλοφυὲς τὴν ἐκ Θεοῦ βασιλείαν σου καὶ γένοιτο
ταύτῃ πρὸς τοῦ παμβασιλέως ἡμῶν καὶ Θεοῦ τῶν
ὅσοι ταύτης ἠξίωνται ὑπεραρθῆναι μειζόνως, δι' ἧς
ἐγγύτης σοὶ πρὸς Θεὸν καὶ οἰκείωσις καὶ δόξα τῇ
Ἐκκλησίᾳ καὶ παντὸς ἀγαθοῦ τῷ ὑπηκόῳ ἐπίδοσις,
ὡς ἡμεῖς λογιζόμεθα καὶ εὐχόμεθα καὶ ἐλπίζομεν.
Οἷς καὶ θαῤῥοῦσα ἡ σήμερον ὧδε εὑρισκομένη πλη-
θὺς σὺν ἡμῖν τῶν ἱερωτάτων ἀρχιερέων, μηδὲν
ἄλλο πνεόντων καὶ δι' εὐχῆς τιθεμένων ἢ τὸ ἐπισ
Ειναι πᾶσαν τὴν ποίμνην Χριστοῦ εἰρηναίως καὶ
θεαρέστως ιθυνομένην πρὸς ἅπαν λυσιτελοῦν καὶ
σωτήριον, ὁ Ἡρακλείας, φημί, ὁ ᾿Αγκύρας, ὁ Σάρτ
δεων, ὁ Χαλκηδόνος, ὁ Πισσιδίας, ὁ ᾿Απαμείας, ὁ
Κρήτης, ὁ Διδυμοτείχου, ὁ Φιλιππουπόλεως, ὁ Χερ
σῶνος, ὁ Προικονήσου, ὁ Χίου, ὁ Βερροίας [3 'Αχυ-
ράους, ὁ Περγάμου, ὁ Βιζύης (y) ], ὁ Μεσήνης, ὁ
Δέρκους, ὁ Καρπάθου, οἱ ὑποψήφιοι Δυρραχίου καὶ
Λωπαδίου τὰ τῇδε κρατῆσαι εἰς νεαρὰν ἀναφορὰν
πεποιήμεθα τῇ μὲν πολιτείᾳ ἀδιστάκτως επωφελῆ,
ἁρμόδιά τε ποιμέσι, καὶ τῷ ζήλῳ καὶ τρόπῳ τῆς
ἀγαθῆς σου καὶ βασιλικωτάτης ψυχῆς περὶ βέλτιστα
πρεπωδεστάτην, καὶ συνετὴν καὶ πρὸς τὸ εὐνομεῖν
τὸ ὑπήκοον, καὶ δήπουθεν καὶ αὐτοῖς τοῖς ἀποιχομέ
νοις ἀπονέμησιν πρόσφορον, ἐξ ὧν ἀποκείσεται
πλουτισμὸς καὶ θεϊκῆς μισθαποδοσίας ἐκεῖθεν πρε-
πωδεστάτης τῇ ἐκ Θεοῦ βασιλείᾳ σου καὶ εἰς μνη-
μόσυνον ταύτης ὑπάρξει ἐπαινετὸν καὶ αἰώνιον, πε-
ριεχούσης οὕτω τῆς αἰτήσεως·
α'. Τοὺς μὴ ἐπὶ παιδὶ τελευτῆσαι φθάσαντας
ἄνδρας τε καὶ γυναῖκας μὴ ἁρπαγὴν παντελῆ τὸ
μέρος ὑπέχειν τῶν ὑπαρχόντων τὸ ἐναπολειφθέν
εὑρισκόμενον ζῇν συμφορὰν ἀπάνθρωπον καὶ διπλήν
καὶ πάντη αβίωτον, ὡς ἔστι καὶ ἀρμοζόντως κοινο-
λεκτούμενον, μὴ παρὰ τῶν τὰ δημόσια διενεργούν
των, μὴ παρὰ τῶν εἰς παροικίαν αὐτοὺς ἐχουσῶν
ἐκκλησιῶν ἢ μονῶν, ἀλλὰ τὸ τρίτον τοῦ βίου ἐκείνου
τῇ δεσποτείᾳ, τὸ τρίτον τῷ ἀπελθόντι, καὶ τὸ τῷ
ζῶντι τὸ ἕτερον. Εἰ δὲ καὶ οὗτος ἀπέλθοι, πατρὶ ἢ
μητρὶ ἢ ὁμαίμονι ἢ ὅσοις προσώποις ἐστὶ τὸ ἀπὸ
νόμου κληρονομεῖν. Εἰ δέ γε μηδεὶς τῶν ῥηθέντων
προσῇ τῷ ἀποιχομένῳ, τῷ δημοσίῳ τότε ήμισυ καὶ
μνημοσύνοις ἐκείνου τὸ ἥμισυ.
χθῇ, μηδένα κατατομὴν ἀναίδην ὅσα εἰς χόλον Θεοῦ
καὶ βλάβην ψυχῶν διαπράττεσθαι, πορνείαν φημὶ
καὶ μοιχείαν, ἀῤῥενομανίαν, αιμομιξίαν ἢ ἀδικίαν ἢ
γοητείαν καὶ ὅσα τοιαῦτα τελεῖν, ἀλλ' ἐκδικεῖσθαι
μνημόσυνα τοῦ τελευτήσαντος, ἡ δ' ἑτέρα τοῖς τούς
ἀσύγκριτα οἶμαι τοῦτο καταπλουτῆσαι καὶ ταύτην Α νομίμως καὶ μὴ καταφρονήσει, μὴ λήμματι, μὴ
β'. Καὶ ἵνα πάσαις ταῖς ἡμετέραις πόλεσι κηρυ-
Διὰ τοῦ παρόντος κεφαλαίου ἀετεῖται ὁ νόμος ὁ
λανθρώπου μενούσης τοῦτον δίκης ἐκεῖ, ὅτι μὴ διὰ
φόβου τῆς ἀπωλείας ἀνθρώπους ἀνέσπασεν, οὐδὲ
Θεοῦ ἐφάνη διάκονος ἔκδικος εἰς δικαίαν ὀργὴν τοῖς
πράττουσι κακά, φορεῖν τῇ ἀνενεργησίᾳ εἰκῆ κακῶς
προκρίνας τὴν μάχαιραν ἢ Θεοῦ χρηματίσαι διά
κονος..
γ. Καὶ ἵνα προκηρυχθῇ καὶ στερηθῇ, γυναῖκα μὴ
ἐπιρρίπτειν αὐτῆς τὴν τιμὴν καὶ μᾶλλον παρθένον
τῷ βουλομένῳ. Αλλ' εἰ βιάσεταί τις ἐν ἐρημία
αὐτὴν, ἐκδικεῖσθαι καθὰ τοῖς νόμοις δοκεῖ· εἰ δὲ
ἐκδῷ ἑαυτὴν ἀδιάστως, κουρᾷ καὶ πομπῇ σωφρονί
ζεσθαι (z). Καὶ μηδὲ τῷ φθορεῖ κατ' ἄμφω προσή
τὸ ἀζήμιον, ἀλλὰ καὶ μάλα ἀποπληροῦν τῷ δημοσίῳ.
τὸ ἔννομον· εἰ δὲ μὴ ἔχῃ, καὶ πάλιν τὰ ἔννομον.
δ. Καὶ ἵνα καὶ νόμος ἀκυρωθῇ ὁ ἐπὶ παιδὶ ἀπελ-
θούσῃ διοριζόμενος γυναικὶ ἢ ἀνδρὶ τοῦ παιδὸς
ἀπελθόντος κληρονομεῖσθαι ὑπὸ τοῦ ζῶντος τὰ τοῦ
παιδὸς πάντα πατρῷα, εἰ τύχοι, ἢ μητρικά, τοῖς δὲ
τοῦ τεθνεῶτος γονεῦαι πρὸς τῇ τοῦ τέκνου ἀποβολή
καὶ τὴν περιουσίαν στερίσκεσθαι ἀδικώτατα, ἀλλά
τηρεῖσθαι τὸ τρίτον μὲν τῆς προικὸς εἰς μνημόσυνα,
τὸ τρίτον δὲ τοῖς γονεῦσι, καὶ τῷ μνηστῆρι τὸ τρί-
τον ἢ τῇ μνηστῇ (α).
ε΄. Ινα καὶ ὁ φόνῳ ἁλοὺς τιμωρῆται ἐννόμως εἰς
ἑαυτὸν, ἀλλὰ μὴ δημεύηται παντελῶς τῶν τέκνων
μὴ συνειδότων· μεριζομένης, αὐτοῦ τῆς οὐσίας κατά
ψυχήν, ἐξ ἧς καὶ διδόσθω καὶ τῷ παθόντι τὸν φόνον
μία μερίς, μόνην δὲ τοῦ φονέως προσκληροῦσθαι
τῷ δημοσίῳ. Ποιον γὰρ δίκαιον μηδὲν λαμβάνειν.
τὸν φονευθέντα, καὶ μάλιστα εἰ ἐπὶ πενίᾳ καὶ γυ-
ναικὶ καὶ παισὶν ἀπεβίωσε (6);
ς'. Πρὸς τούτοις καὶ μοναχοὶ καὶ μοναστρίαι μή
διάγειν ἀτάκτως ἐν πόλεσι, ἀλλ᾽ ὡς τοῖς νόμοις καὶ
τοῖς κανόσι περὶ τούτων ἐξεφωνήθη· καὶ τοὺς εἰς..
πάθη κειμένους, εἰ μὴ βλέψουσιν εἰς μετάνοιαν
ἀποκλείεσθαι ἄκοντας τρεφομένους ἄρτῳ μόνῳ καὶ
ὕδατι, εἴπερ καὶ μέλει ἡμῖν τοῦ καὶ βλέπειν Θεόν.
καὶ συντηρεῖν τὰ ἡμέτερα.
ζ'. Τὰς ἑορτασίμους τῶν ἡμερῶν καὶ μᾶλλον τὴν
ἁγίαν Κυριακὴν ἐν ἀργίᾳ διατελεῖν τοὺς πιστούς,.
σχολάζοντας θείοις ναοῖς, ἀλλὰ μὴ κώμαις καὶ μέσ
θαις, καπηλεία καὶ βαλανεία μὴ ἀνοιγνύντας ἀπ'
ἐννάτης αὐτῆς τοῦ Σαββάτου μέχρις εννάτης Κυρια-
κῆς, ἀλλὰ μηδ' ἐν ἄλλῃ νυκτὶ μετὰ δύσιν ἡλίου ἐν
καπηλείοις, οὐ λέγω μὴ ἐξωνεῖσθαι, ἀλλὰ μὴ εὑρί
σκεσθαι τοὺς συμπίνοντας. ᾿Αρκεῖ γὰρ ἡ τῆς ἡμέ
ρας αὕτη κακία τοῦ πότου τοῖς οἰνοπώλαις.
η'. Εἰ δὲ καὶ γύναια φαῦλα τούτων τις φωραθῇ.
τυχὸν τὸν ἄνδρα είναι κληρονόμον τῆς προικός προα-
πελθούσης κατὰ τὸν ὅμοιον τρόπον τῆς γυναικές,
εἶτα καὶ τοῦ παιδός. Νομοθετεῖται δὲ, ὡς εἴπερ ποτὲ
τὸ τοιοῦτον τύχοι γενέσθαι, ἵνα μερίζηται ἡ προξ
ἐπὶ τρισὶ μέρεσι, καὶ ἡ μὲν μία μερὶς διδῶται εἰς
του γονεῦσιν, ἡ δὲ τρίτη τῷ καταλειφθέντι μέρει ή
τοῦ ἀνδρὸς ἢ τῆς γυναικός. ZACH.
(y) Quæ uncis inclusa sunt, in Paris. 1351 Α
desiderantur, addita a me ex epitome hujus con-
(3) Epitome addit, ὅτι μὴ τὴν νικῶταν τῇ σωφρο-
σύνῃ ἀπεχαρίσατο.
(α) In Paris. 1351 A ascriptum est hoc σχόλιον
λέγων, ὡς ἐὰν ἀπεθάνῃ ὁ πατὴρ καὶ καταλείψῃ
παιδίον, εἶτα τελευτήσῃ καὶ αὐτὸ, εἶναι κληρονόμον
τὴν γυναῖκα πάντων των τοῦ ἀνδρὸς πραγμάτων, ἢ
(4) Verbum απεβίωσε, quod in Paris, 1351 A
deest, ex Paris 1556 addidi. Id.
col. 1067–1068page 25 of 56
PG 161:1067ἐπ' ὀλίσθῳ ἔχειν ψυχῶν, τοῦ κανόνος μὴ φρίττων τὸ τας αὐτῷ, εἴτε μοναχοί εἰσιν εἴτε κοσμικοὶ, καὶ ἐπά ἐπιτίμιον, ὑποκείσθω δημεύσει. 'Αδεῶς γὰρ ἔργα σκότους τελεῖν τοὺς δοκοῦντας πιστοὺς καὶ κλεπτών καὶ πορνῶν προφανῶς ἐργαστήρια πῶς τὴν ἄνωθεν μῆνιν καὶ τοῖς ὁρῶσι καὶ σιωπῶσι μὴ ἐπισπάσονται; ὅπου γὰρ καὶ τὸ μόνον οἶνον ὕδατι μίσγειν ἐξελέγχειν ἴσμεν Θεὸν ἐν ὀργῇ. 0'. Τα τιθέμενα πρόστιμα συμβολαίοις καὶ συμφωνίαις παραβαινόμενα εκδικείσθωσαν, ἵνα μὴ ὦμεν ὑπόδικοι ψεύδους ἐγγράφου, καὶ ἵνα καὶ τὰ συμπεφωνημένα κρατύνωνται ἀδιάλυτα. ι. Τὰς ταχθείσας ἱλαστηρίους ἡμέρας τῶν ἱερῶν νηστειῶν πάσας φυλάττεσθαι καὶ μάλιστα τὴν τοῦ Πάσχα χρεών, καὶ ξηροφαγεῖν καὶ γονυκλιτεῖν, ἐπι πλέον καὶ ἐλεημοσύναις προσκεῖσθαι, κατ' ἐξαίρετον δὲ τὴν τῶν ἁγίων καὶ σωτηριωδῶν παθῶν ἑβδομάδα ἐν κατανύξει καὶ συντριβῇ διάγειν πάντα ὀρθόδοξον, ὡς μὴ καπηλείων μόνον καὶ βαλανείων ἀπέχεσθαι, ἀλλὰ πάσης σωματικῆς ἀνέσεως. ια΄. Τοὺς συνιστάναι θέλοντας συνοικέσια μὴ τῆς βουλῆς ἄνευ τοῦ ἱερέως, παρ᾽ ᾧ καὶ ἐκκλησιάζονται. Ο γὰρ μὴ οὕτω ποιῶν ὀφείλει τῷ δημοσίῳ ὅσον εὑρίσκεται καὶ ἡ προίξ. γουσιν εἰς αὐτοὺς κακωτικὰ καὶ λυπηρὰ οὐκ ὀλίγα, καὶ ἀναλαμβάνουσιν ἐξ αὐτῶν εἴ τι ἄρα καὶ εὑρί σκονται κατέχοντες ἴδιον αὐτῶν, κατακρατοῦσι δὲ ὁμοίως καὶ τὰ κτήματα καὶ εἰσοδήματα αὐτῆς τῆς ἁγιωτάτης Εκκλησίας τῆς χηρευσάσης δηλονότι καντεῦθεν ἐξητήσατο ἀπολυθῆναι τούτου χάριν πρόσ ταγμα τῆς βασιλείας μου εἰς τὸ μὴ ἐνεργεῖσθαι τοῦτο παρά τινος τῶν τοῦ μέρους τοῦ δημοσίου· ἡ βασιλεία μου ἄδικον παντελῶς καὶ ἀνόσιον τὸ τοιοῦτον ἔργον από γίζεται, καὶ εἴπερ ἔφθασεν ἐνεργηθῆναι τοῦτο παρά τινος, οὐ κατὰ γνώμην καὶ προαίρεσιν τῆς βασιλείας μου γέγονεν, ἀλλ' ἐκτὸς ὁρισμοῦ καὶ εἰδήσεως καὶ θελήσεως αὐτῆς· καὶ ἐὰν ἤκους τοῦτο, ἔμελλεν ἐκ τοῦ παραυτίκα καὶ ὀργὴν μεγάλην ἐπενεγκεῖν πρὸς τὴν ἐνεργήσαντα τὴν τοιαύτην πράξιν, καὶ οὐδὲν ἔμελλεν ἐᾶσαι ἀνεκδίκητον καὶ ἀνεύθυνον τοῦτο. Ἔφθασε γὰρ γνωρίσασα, ὅτι καὶ τοῦ παναγιωτάτου οἰκουμενικοῦ πατριάρχου κυροῦ Γερμανοῦ ἐκείνου πρὸ χρόνων περὶ τῆς τοιαύτη; ὑποθέσεως αίτηση μένου πρὸς τὸν μακαρίτην καὶ ἀοίδιμον βασιλές κῦριν Ἰωάννην τὴν Δούκαν τὸν θεῖον τῆς βασιλείας μου, λόγος χρυσοβούλλειος ἐξετάθη καὶ προέβη αὐτοῦ διακελευόμενος καὶ ἀποφαινόμενος καὶ καθό λου κωλύων καὶ ἀνακόπτων, ὡς μηδόλως παρ' ούτι νοσοῦν τῶν ἁπάντων ἐνεργεῖσθαι τὸ εἰρημένον ἔργον καὶ διαπράττεσθαι. Τῷ τοιούτῳ δὲ χρυσοβούλλω ἀκολούθως καὶ τίμιον γράμμα τοῦ ῥηθέντος παναγιωτάτου ἀπολέλυται πατριάρχου (γ), τὴν τοιαύτην Ως γὰρ διὰ τὴν τῶν πόλεων εὐταξίαν ἴσμεν παν τὸς ἀγαθοῦ χορηγίαν ἀπὸ Θεοῦ καὶ πίστεως, οὕτως διὰ τὴν ἀταξίαν τὰ ἀντικείμενα, ὅθεν δεῖ τὴν ἐν νόμῳ ζωὴν τοὺς πιστοὺς καὶ αὐτῆς προτιμᾶν τῆς ζωῆς. Τοῦτο φίλον εἰδότες Θεῷ καὶ οἱ ὀρθόδοξοι βασιλεῖς ἐπισημήνασθαι τὰ τοιαῦτα καὶ γράμμασιν ερυθροῖς οὐ κατώκνησαν, ὡς τὰ τῇδε καὶ νῦν ἡ ἐκ η διάταξιν βεβαίαν μένειν καὶ ἀμετάτρεπτον εἰς τὸ Θεοῦ βασιλεία σου υποχρέους κἂν τούτῳ ποιοῦσα ἡμᾶς ἐπιπλέον καὶ ἀγάπης ἀφύκτοις δεσμοῦσα δεσμοῖς τοῦ αὐτῆς ὑπερεύχεσθαι εὔθυμον πρὸς Θεοῦ δωρηθῆναι ὑγείαν αὐτῇ μακραίωνά τε καὶ νικηφόρον ζωὴν κατά τε τῶν νοουμένων καὶ ὁ ωμένων ἐχθρῶν, πρὸς δέ γε πίονι γήρᾳ σὺν τῷ κράτει τῷ ἐπιγείῳ καὶ τὴν βασιλείαν οὐράνιον. Εἶχε καὶ υπογραφὴν πατριαρχικήν (ε). (α). Πρόσταγμα τοῦ κραταιοῦ καὶ ἁγίου ἡμῶν αὐθέντου καὶ βασιλέως κυρού Ανδρονίκου τοῦ Παλαιολόγου. Ἐπεὶ ὁ μακαριώτατος ἀρχιεπίσκοπος τῆς πρώτης Ἰουστινιανῆς καὶ πάσης Βουλγαρίας ανήνεγκε τῇ βασιλείᾳ μου, ὡς, ὁπόταν τις τῶν κατ' αὐτοὺς ἀρ χιερατευόντων ἐν τῇ κατ᾿ αὐτὸν τοιαύτῃ ἁγιωτάτη ἐκκλησίᾳ ἡ ἕτερός τις τῶν ὑπ' αὐτὸν τελούντων Θεοφιλεστάτων ἐπισκόπων τῷ τοῦ βίου χρήσηται τέλει, διανίστανταί τινες τὰ δημόσια διενεργούντες εἰς τὰς ἐκεῖσε χώρας καὶ κρατοῦσι τοὺς ὑπηρετοῦν Εἶχε καὶ τό Μηνὶ Οκτωβρίῳ ἐνδ. γ' διὰ τῆς πατριαρχικῆς καὶ Θείας χειρός. Εκυρώθη μηνὶ Μαΐῳ ἰνδ. δ' ἔτους σωιδ'. διηνεκές παρεγγυώμενον καὶ ἀποφαινόμενον, καὶ φρικώδεις καὶ βαρυτάτους ἀφορισμοὺς ἐπιτιθέμενον τοῖς ἀθετοῦσι ταύτην καὶ μὴ φυλάττουσι. Διά του τοῦτο καὶ βέβαια ταῦτα καὶ ἀμετάθετα συντηρείσθαι καὶ φυλάττεσθαι παρὰ πάντων ἡ βασιλεία μου βού λεται, ἐπείπερ καὶ ὅπως σπεύδει αὕτη μετὰ πολλοῦ τοῦ ζήλου καὶ τῆς ἐφέσεως εἰς τὴν τῶν ἐκκλησιαστικῶν θεσμῶν τε καὶ διατάξεων τήρησιν καὶ ἀσφά λειαν, οἶδε μὲν προηγουμένως ὁ τὰ πάντα εἰδὼς Θεὸς, ἴσασι δὲ καθεξῆς καὶ ὅσοι τῶν εὖ φρονούντων ἀνθρώπων τυγχάνουσιν. "Οθεν καὶ ὅστις ἂν τοὺς δηλωθέντας ἐκκλησιαστικοὺς· καὶ φρικώδεις ἀφορισμοὺς ἀθετῆσαι τολμήσειε, προδήλως ὑπεύθυνος με γάλων καὶ ἀφορήτων ἐπιτιμίων γενήσεται· ἀλλὰ καὶ Ο ἀπὸ τῆς βασιλείας μου ὡς πρόξενος αὐτῇ γινόμενος προκριματισμοῦ καὶ τὸν παρόντα ὁρισμὸν αὐτῆς ἀθετῶν μεγάλην ὑποστήσεται τὴν ὀργὴν καὶ τὴν κάκωσιν. Τοίνυν καὶ προστάσσει και διορίζεται ἡ βασιλεία μου, δ καὶ πρὸ πολλῶν ἤδη τῶν χρόνων ἐκύρωσέ τε καὶ ἐβεβαίωσεν, ὡς ἂν μὴ ἔχῃ τις τῶν τοῦ μέρους τοῦ δημοσίου ἢ τῶν κεφαλαττικευόντων ἢ τῶν λοιπῶν ἁπάντων ἄδειαν κατακρατεῖν ἄνθρωπον τινα τοῦ κατὰ καιροὺς ἀρχιερατεύοντας εἰς τὴν(e) XXIII. Imp. Andronici senioris ne civiles magistra tas defunctorum metropolitarum vel episcoporum bona invadant (4 1812,) (e) Vind. 3 subscriptionem habet Τit Paris. 1357 recentior manus adscripsit Quo significatur, constitutionem nostram a patriar chia anno 1505 propositam ab imperatore anno 1306 confirmatam esse. ZACH. (d) Ilanc primus edidi in Delin. Hist. JGR. p. 134 ex Cod. Paris. 1263. Eadem exstat in Vatic. 640. (e) Supra. Nov. III. Id. (f) Ineditum est. Vide Mortreuil III in ima p. 391. Habetur etiam in Cod. Paris. 1565. ID.
ἐπ' ὀλίσθῳ ἔχειν ψυχῶν, τοῦ κανόνος μὴ φρίττων τὸ τας αὐτῷ, εἴτε μοναχοί εἰσιν εἴτε κοσμικοὶ, καὶ ἐπά
ἐπιτίμιον, ὑποκείσθω δημεύσει. 'Αδεῶς γὰρ ἔργα
σκότους τελεῖν τοὺς δοκοῦντας πιστοὺς καὶ κλεπτών
καὶ πορνῶν προφανῶς ἐργαστήρια πῶς τὴν ἄνωθεν
μῆνιν καὶ τοῖς ὁρῶσι καὶ σιωπῶσι μὴ ἐπισπάσον
ται; ὅπου γὰρ καὶ τὸ μόνον οἶνον ὕδατι μίσγειν
ἐξελέγχειν ἴσμεν Θεὸν ἐν ὀργῇ.
0'. Τα τιθέμενα πρόστιμα συμβολαίοις καὶ συμ
φωνίαις παραβαινόμενα εκδικείσθωσαν, ἵνα μὴ ὦμεν
ὑπόδικοι ψεύδους ἐγγράφου, καὶ ἵνα καὶ τὰ συμπε
φωνημένα κρατύνωνται ἀδιάλυτα.
ι. Τὰς ταχθείσας ἱλαστηρίους ἡμέρας τῶν ἱερῶν
νηστειῶν πάσας φυλάττεσθαι καὶ μάλιστα τὴν τοῦ
Πάσχα χρεών, καὶ ξηροφαγεῖν καὶ γονυκλιτεῖν, ἐπι
πλέον καὶ ἐλεημοσύναις προσκεῖσθαι, κατ' ἐξαίρετον
δὲ τὴν τῶν ἁγίων καὶ σωτηριωδῶν παθῶν ἑβδομάδα
ἐν κατανύξει καὶ συντριβῇ διάγειν πάντα ὀρθόδοξον,
ὡς μὴ καπηλείων μόνον καὶ βαλανείων ἀπέχεσθαι,
ἀλλὰ πάσης σωματικῆς ἀνέσεως.
ια΄. Τοὺς συνιστάναι θέλοντας συνοικέσια μὴ τῆς
βουλῆς ἄνευ τοῦ ἱερέως, παρ᾽ ᾧ καὶ ἐκκλησιάζονται.
Ο γὰρ μὴ οὕτω ποιῶν ὀφείλει τῷ δημοσίῳ ὅσον
εὑρίσκεται καὶ ἡ προίξ.
γουσιν εἰς αὐτοὺς κακωτικὰ καὶ λυπηρὰ οὐκ ὀλίγα,
καὶ ἀναλαμβάνουσιν ἐξ αὐτῶν εἴ τι ἄρα καὶ εὑρί
σκονται κατέχοντες ἴδιον αὐτῶν, κατακρατοῦσι δὲ
ὁμοίως καὶ τὰ κτήματα καὶ εἰσοδήματα αὐτῆς τῆς
ἁγιωτάτης Εκκλησίας τῆς χηρευσάσης δηλονότι
καντεῦθεν ἐξητήσατο ἀπολυθῆναι τούτου χάριν πρόσ
ταγμα τῆς βασιλείας μου εἰς τὸ μὴ ἐνεργεῖσθαι τοῦτο
παρά τινος τῶν τοῦ μέρους τοῦ δημοσίου· ἡ βασιλεία
μου ἄδικον παντελῶς καὶ ἀνόσιον τὸ τοιοῦτον ἔργον από
γίζεται, καὶ εἴπερ ἔφθασεν ἐνεργηθῆναι τοῦτο παρά
τινος, οὐ κατὰ γνώμην καὶ προαίρεσιν τῆς βασιλείας
μου γέγονεν, ἀλλ' ἐκτὸς ὁρισμοῦ καὶ εἰδήσεως καὶ
θελήσεως αὐτῆς· καὶ ἐὰν ἤκους τοῦτο, ἔμελλεν ἐκ
τοῦ παραυτίκα καὶ ὀργὴν μεγάλην ἐπενεγκεῖν πρὸς
τὴν ἐνεργήσαντα τὴν τοιαύτην πράξιν, καὶ οὐδὲν
ἔμελλεν ἐᾶσαι ἀνεκδίκητον καὶ ἀνεύθυνον τοῦτο.
Ἔφθασε γὰρ γνωρίσασα, ὅτι καὶ τοῦ παναγιωτάτου
οἰκουμενικοῦ πατριάρχου κυροῦ Γερμανοῦ ἐκείνου
πρὸ χρόνων περὶ τῆς τοιαύτη; ὑποθέσεως αίτηση
μένου πρὸς τὸν μακαρίτην καὶ ἀοίδιμον βασιλές
κῦριν Ἰωάννην τὴν Δούκαν τὸν θεῖον τῆς βασιλείας
μου, λόγος χρυσοβούλλειος ἐξετάθη καὶ προέβη
αὐτοῦ διακελευόμενος καὶ ἀποφαινόμενος καὶ καθό
λου κωλύων καὶ ἀνακόπτων, ὡς μηδόλως παρ' ούτι
νοσοῦν τῶν ἁπάντων ἐνεργεῖσθαι τὸ εἰρημένον ἔργον
καὶ διαπράττεσθαι. Τῷ τοιούτῳ δὲ χρυσοβούλλω
ἀκολούθως καὶ τίμιον γράμμα τοῦ ῥηθέντος πανα
γιωτάτου ἀπολέλυται πατριάρχου (γ), τὴν τοιαύτην
Ως γὰρ διὰ τὴν τῶν πόλεων εὐταξίαν ἴσμεν παν
τὸς ἀγαθοῦ χορηγίαν ἀπὸ Θεοῦ καὶ πίστεως, οὕτως
διὰ τὴν ἀταξίαν τὰ ἀντικείμενα, ὅθεν δεῖ τὴν ἐν
νόμῳ ζωὴν τοὺς πιστοὺς καὶ αὐτῆς προτιμᾶν τῆς
ζωῆς. Τοῦτο φίλον εἰδότες Θεῷ καὶ οἱ ὀρθόδοξοι
βασιλεῖς ἐπισημήνασθαι τὰ τοιαῦτα καὶ γράμμασιν
ερυθροῖς οὐ κατώκνησαν, ὡς τὰ τῇδε καὶ νῦν ἡ ἐκ η διάταξιν βεβαίαν μένειν καὶ ἀμετάτρεπτον εἰς τὸ
Θεοῦ βασιλεία σου υποχρέους κἂν τούτῳ ποιοῦσα
ἡμᾶς ἐπιπλέον καὶ ἀγάπης ἀφύκτοις δεσμοῦσα
δεσμοῖς τοῦ αὐτῆς ὑπερεύχεσθαι εὔθυμον πρὸς
Θεοῦ δωρηθῆναι ὑγείαν αὐτῇ μακραίωνά τε καὶ
νικηφόρον ζωὴν κατά τε τῶν νοουμένων καὶ ὁ ωμέ
νων ἐχθρῶν, πρὸς δέ γε πίονι γήρᾳ σὺν τῷ κράτει
τῷ ἐπιγείῳ καὶ τὴν βασιλείαν οὐράνιον. Εἶχε καὶ
υπογραφὴν πατριαρχικήν (ε).
(α).
Πρόσταγμα τοῦ κραταιοῦ καὶ ἁγίου ἡμῶν αὐθέντου
καὶ βασιλέως κυρού Ανδρονίκου τοῦ Παλαιολό
γου.
Ἐπεὶ ὁ μακαριώτατος ἀρχιεπίσκοπος τῆς πρώτης
Ἰουστινιανῆς καὶ πάσης Βουλγαρίας ανήνεγκε τῇ
βασιλείᾳ μου, ὡς, ὁπόταν τις τῶν κατ' αὐτοὺς ἀρ
χιερατευόντων ἐν τῇ κατ᾿ αὐτὸν τοιαύτῃ ἁγιωτάτη
ἐκκλησίᾳ ἡ ἕτερός τις τῶν ὑπ' αὐτὸν τελούντων
Θεοφιλεστάτων ἐπισκόπων τῷ τοῦ βίου χρήσηται
τέλει, διανίστανταί τινες τὰ δημόσια διενεργούντες
εἰς τὰς ἐκεῖσε χώρας καὶ κρατοῦσι τοὺς ὑπηρετοῦν
Εἶχε καὶ τό
Μηνὶ Οκτωβρίῳ ἐνδ. γ' διὰ τῆς πατριαρχικῆς καὶ
Θείας χειρός.
Εκυρώθη μηνὶ Μαΐῳ ἰνδ. δ' ἔτους σωιδ'.
διηνεκές παρεγγυώμενον καὶ ἀποφαινόμενον, καὶ
φρικώδεις καὶ βαρυτάτους ἀφορισμοὺς ἐπιτιθέμενον
τοῖς ἀθετοῦσι ταύτην καὶ μὴ φυλάττουσι. Διά του
τοῦτο καὶ βέβαια ταῦτα καὶ ἀμετάθετα συντηρείσθαι
καὶ φυλάττεσθαι παρὰ πάντων ἡ βασιλεία μου βού
λεται, ἐπείπερ καὶ ὅπως σπεύδει αὕτη μετὰ πολλοῦ
τοῦ ζήλου καὶ τῆς ἐφέσεως εἰς τὴν τῶν ἐκκλησιαστι
κῶν θεσμῶν τε καὶ διατάξεων τήρησιν καὶ ἀσφά
λειαν, οἶδε μὲν προηγουμένως ὁ τὰ πάντα εἰδὼς
Θεὸς, ἴσασι δὲ καθεξῆς καὶ ὅσοι τῶν εὖ φρονούντων
ἀνθρώπων τυγχάνουσιν. "Οθεν καὶ ὅστις ἂν τοὺς
δηλωθέντας ἐκκλησιαστικοὺς· καὶ φρικώδεις ἀφορι
σμοὺς ἀθετῆσαι τολμήσειε, προδήλως ὑπεύθυνος με
γάλων καὶ ἀφορήτων ἐπιτιμίων γενήσεται· ἀλλὰ καὶ
Ο ἀπὸ τῆς βασιλείας μου ὡς πρόξενος αὐτῇ γινόμενος
προκριματισμοῦ καὶ τὸν παρόντα ὁρισμὸν αὐτῆς
ἀθετῶν μεγάλην ὑποστήσεται τὴν ὀργὴν καὶ τὴν
κάκωσιν. Τοίνυν καὶ προστάσσει και διορίζεται ἡ
βασιλεία μου, δ καὶ πρὸ πολλῶν ἤδη τῶν χρόνων
ἐκύρωσέ τε καὶ ἐβεβαίωσεν, ὡς ἂν μὴ ἔχῃ τις τῶν
τοῦ μέρους τοῦ δημοσίου ἢ τῶν κεφαλαττικευόντων
ἢ τῶν λοιπῶν ἁπάντων ἄδειαν κατακρατεῖν ἄνθρω
πόν τινα τοῦ κατὰ καιροὺς ἀρχιερατεύοντας εἰς τὴν
(e)
XXIII. Imp. Andronici senioris ne civiles magistra
tas defunctorum metropolitarum vel episcoporum
bona invadant (4 1812,)
(e) Vind. 3 subscriptionem habet
Τit Paris. 1357 recentior manus
adscripsit
Quo significatur, constitutionem nostram a patriar
chia anno 1505 propositam ab imperatore anno 1306
confirmatam esse. ZACH.
(d) Ilanc primus edidi in Delin. Hist. JGR. p. 134
ex Cod. Paris. 1263. Eadem exstat in Vatic. 640.
(e) Supra. Nov. III. Id.
(f) Ineditum est. Vide Mortreuil III in ima p. 391.
Habetur etiam in Cod. Paris. 1565. ID.
col. 1069–1070page 26 of 56
PG 161:1069ῥῆγα καὶ περιπόθητον θεῖον τῆς βασιλείας μου κέκτηται, διέκρινε καὶ ἔταξε καὶ πλείονα κυβέρνησιν ἔχειν αὐτοὺς εἰς τὴν ἀπόδοσιν τοῦ ὀφειλομένου . δίδοσθαι παρ' αὐτῶν κομμερκίου ἐπὶ ταῖς πραγματείαις αὐτῶν, παρ' ὅ εἶχον πρότερον, καὶ ἐκκοπὴν ἤδη ποιοῦνται καὶ ἀπ' αὐτοῦ κομμερκίου, οπερ εἶχον συνήθειαν καὶ ἐδίδουν, ὡς εἴρηται, πρότερον. εἰρημένην ἁγιωτάτην ἀρχιεπισκοπὴν ἤ τινος ἑτέρου Α καὶ γνησίαν στοργήν, ἣν εἰς τὸν αὐτὸν ὑψηλότατον τῶν ὑπ' αὐτὸν θεοφιλεστάτων ἐπισκόπων ή τινος ὅλως τῶν ἀρχιερέων, μετὰ τὴν αὐτοῦ δηλονότι ἀποβίωσιν, καὶ ἐπάγειν εἰς αὐτὸν κάκωσιν ἢ παραλύπησιν τινα καὶ διενόχλησιν, καὶ ἀφαιρεῖσθαι τὸ τυ χὴν ἀπὸ τοῦ ἰδίου πράγματος αὐτοῦ, ἀλλὰ ἀπέχωσι τελείως ἐξ αὐτοῦ· ἐκτὸς δὲ τούτου εἴ τι ἕτερον πραγμα ἐκκλησιαστικόν εὑρεθῇ, ὀφείλουσιν ἀναδέχεσθαί καὶ κρατεῖν καὶ φυλάσσειν τοῦτο οἱ τοῦ μέρους τῆς αὐτῆς ἁγιωτάτης Εκκλησίας, ὥσπερ καὶ τὰ λοιπὰ εἰσοδήματα αὐτῆς διὰ καταστίχων βεβαίων καὶ ἀλη θινῶν καὶ ὁμολογουμένων, μέχρις ἂν πάλιν ἐγκαταστῇ ἐν αὐτῇ ἕτερο; ἀρχιερεὺς καὶ παραδοθῶσι ταῦτα πρὸς αὐτὸν κατὰ τὴν ἐπὶ τούτῳ κανονικὴν καὶ νομικὴν παρατήρησιν. Τούτου γὰρ χάριν ἐγένετο καὶ ἀπελύθη καὶ τὸ παρὸν τῆς βασιλείας μου πρόσταγμα. Πάλιν δὲ τὸ αὐτὸ διορίζεται ἡ βασιλεία μου, ὅτι ὃς ἂν μὴ συντηρήσῃ ἀμετάθετον τὸν τοιούτον ὁρισμὸν αὐτῆς, γινωσκέτω ὅτι καὶ ἀφωρισμένος μέλλει εἶναι, καὶ οὔτε εἰς θεῖον ναὸν οὔτε εἰς τὴν αὐλὴν τῆς βασιλείας μου μέλλει εἰσελθεῖν· καὶ μὴ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ μεγάλην καὶ ἀσυμπάθητον ὀργὴν εὑρήσει ἀπὸ τῆς βασιλείας μου. Εἶχε καὶ δι' ερυθρών γραμμάτων τῆς βασιλικῆς καὶ θείας χειρός, τό· Μηνὶ Ἰουνίῳ, ίνδ. ι', ἐν ἔτει ζωνʹ. Ἐπεὶ ὁ ὑψηλότατος ῥης Ραγούνας, Βαλεντζίας, Σαρδενίας, Κόρσικας, κόντος Μπερτζελόνας, καὶ περιπόθητος θεῖος τῆς βασιλείας μου, κύρ Ιάκωβος, ἀπέστειλεν εἰς τὴν βασιλείαν μου γραφὴν αὐτοῦ μετὰ τῶν Κατελάνων πραγματευτῶν, τοῦ τε Μπερεγκαρίου Καρμπονέλω, τοῦ Μπονάτου Ρεντζή, τοῦ Γουλγουλιέλμου Μπερτολίνη καὶ τοῦ Τομαζίου στὰ Ποδίο, δηλοποιοῦσαν πρὸς τὴν βασιλείαν μου, ἵνα διὰ τὴν πρὸς αὐτὸν ἀγάπην καὶ γνησίαν στοργὴν τῆς βασιλείας μου τύχωσι μὲν οἱ τοιοῦτοι πραγματευταὶ ὁρισμῷ τῆς βασιλείας μου εἰς τὴν χώραν αὐτῆς ἀνενοχλησίας εἰς τὸ ἐνεργῆσαι τὰς δοκούσας αὐτοῖς πραγματείας, σὺν τούτοις δὲ τάξη ἡ βασιλεία μου, ἵνα καὶ αὐτοὶ καὶ οἱ ἄλλοι οἱ ἀπὸ τοῦ τόπου αὐτῶν μέλλοντες ἔρχεσθαι καὶ εἰς τὸ ἔμπροσθεν εἰς τὰς χώρας τῆς βασιλείας μου διὰ πραγματείας τυγχάνωσι τῆς αὐτῆς ἀνενοχλησίας· ἡ βασιλεία μου μὴ μόνον τοῦτο προσεδέξατο ἡδέως τε καὶ ἑτοίμως, ἀλλὰ σὺν τούτῳ διὰ τὴν ἀγάπην Απολύει γὰρ τὸ παρὸν χρυσόβουλλον αὐτῆς, δι' οὗ καὶ διορίζεται ἐπιδημεῖν ἀκωλύτως τοὺς ἀνωτέρω εἰρημένους πραγματευτὰς καὶ τοὺς ἑτέρους, ὅσοι ἀπὸ τῆς εἰρημένης χώρας τοῦ αὐτοῦ ὑψηλοτάτου ῥηγὸς καὶ περιποθήτου θείου τῆς βασιλείας [μου] θέλουσιν ἔρχεσθαι ἐνταῦθα εἴς τε τὴν θεοδό Β ξαστον, θεομεγάλυντον καὶ θεοφύλακτον Κωνσταντινούπολιν καὶ εἰς τὰς ἄλλας χώρας τῆς βασιλείας μου, οσάκις βούλονται, καὶ ποιεῖν ἐν αὐταῖς τὰς πραγματείας αὐτῶν ἀνενοχλήτως καὶ ἀκαταδυναστεύτως, ἀποδιδόναι ὀφείλοντας χάριν κομμερκίου ὑπὲρ ἐμβολῆς εἰς τὰ ἑκατὸν ὑπέρπερα δύο καὶ ὑπὲρ ἐκβολῆς ὁμοίως ἕτερα ὑπέρπερα δύο, εἰς πλείονα δὲ δόσιν μὴ καθέλκεσθαι, συντηρεῖσθαι δὲ μᾶλλον ἀβλαβῶς ἔν τε τοῖ; σώμασι καὶ τοῖς πράγμασιν αὐτῶν καὶ μηδεμίαν ἄλλην ζημίαν καὶ καταδυναστείαν καὶ ἁρπαγὴν ὑφίστασθαι παρά τινος τῶν ἁπάντων τῶν ἀπὸ τοῦ μέρους τῆς βασιλείας μου. Ετι γε μὴν καθὼς καὶ τὰ περὶ τούτου ᾐτήσαντο οἱ τοιοῦτοι πραγματευταὶ, ἐὰν συμβῇ κινδυνεῦσαι κατὰ θάλατταν καράβιον αὐτῶν ἀπὸ κλύδωνος καὶ πεσεῖν εἰς ξηρὰν ἐν τῇ χώρᾳ τῆς βασιλείας μου, οὐχ ἕξουσιν ἐπ' ἀδείας οἱ ἐποικοι τῆς τοιαύτης χώρας ἢ ἕτεροί τινες διαρπάζειν καὶ ἀποκερδαίνειν τι ἀπὸ τοῦ περισωθέντος αὐτῶν πράγματος, ἀλλὰ διαφυλαχθήσεται τὸ τοιοῦτον πρᾶγμα, αὐτῶν ἀκκινοτόμητον· ἐπειδὴ οἵτινες ἂν τολμήσωσι προξενῆσαι ζημίαν εἰς αὐτοὺς ναυαγήσαντας πραγματευτὰς καὶ ἀφελέσθαι τινὰ ἀπὸ τῶν πραγμάτων αὐτῶν, ἀποδιδόναι μέλλουσι καὶ ἱκανοποιεῖν καὶ ἀντιστρέφειν κατὰ τὸ ἀκέραιον εἴ τι ἂν ἀφέλωνται, παιδεύεσθαι δὲ καὶ ὡς ἀθετῆται τοῦ παρόντος χρυσοβούλλου τῆς βασιλείας μου· τούτου γὰρ τῇ ἐμφα νείς διατηρηθήσονται μετὰ τὸ διδόναι τὸ ἀναγεγραμμένον (Ι) κομμέρκιον ἅπαντες οἱ ἀπὸ τῆς εἰρη μένης χώρας Κατελονίας πραγματευταὶ ἀνενόχλητος καὶ οὐχ ὑποστήσονται παρά τινος ἀδικίαν ἢ ζημίαν τινὰ ἢ ἐπήρειαν καὶ ἐπίθεσιν οιανδήτινα, Διὰ γὰρ τοῦτο ἐγένετο αὐτοῖς καὶ τὸ παρὸν χρυσόβουλλον τῆς βασιλείας μου καὶ ἐπιβραβεύθη καὶ ἐπιχορηγήθη τοῖς διαληφθεῖσι πραγματευταῖς καὶ τοῖς ἑτέροις ὅσοι ἀπὸ τῆς εἰρημένης χώρας του δηλωθέντος περιποθήτου θείου τῆς βασιλείας μου, τοῦ ὑψηλοτάτου ῥηγός, θελήσουσιν ἔρχεσθαι ἐν. ταῦθα καὶ εἰς τὰς ἑτέρας χώρας τῆς βασιλεία; μου, εἰς βεβαίωσιν καὶ δεφένδευσιν καὶ ἀσφάλεια».basiolis concessa. (A. 1317.) norum. (A. 1312.) -(Exstat inter acta episcopalia Glycys patriarchæ, sub nain. Ll. Vide tom. CLII.) bus Hispanis concessum (g). XXIV. Imp. Andronici senioris aurea bulla Monem- (Exstat in Historia G. Phrantzæ. Vide tom. CLVI.) XXV. Imp. Andronici senioris de metropoli Joanni- XXVI. Imp. Andronici senioris privilegium mercatori- (g) Elitnm est ex archivo Barcelonensi in Capmany Memorias hist. sobre Barcelona, tom. II, p. 468. Ex historia regis Aragonize Jacobi 11 editor hoc privilegium Andronico seniori, et quidem anno- 1320 vindicandum esse censait. Zach. (h) Molina άνω γεγρ. 10. NOVELLE CONSTITUTIONES.
basiolis concessa. (A. 1317.)
norum. (A. 1312.)
-(Exstat inter acta episcopalia Glycys patriarchæ, sub
nain. Ll. Vide tom. CLII.)
bus Hispanis concessum (g).
ῥῆγα καὶ περιπόθητον θεῖον τῆς βασιλείας μου
κέκτηται, διέκρινε καὶ ἔταξε καὶ πλείονα κυβέρνη-
σιν ἔχειν αὐτοὺς εἰς τὴν ἀπόδοσιν τοῦ ὀφειλομένου .
δίδοσθαι παρ' αὐτῶν κομμερκίου ἐπὶ ταῖς πραγμα-
τείαις αὐτῶν, παρ' ὅ εἶχον πρότερον, καὶ ἐκκοπὴν
ἤδη ποιοῦνται καὶ ἀπ' αὐτοῦ κομμερκίου, οπερ
εἶχον συνήθειαν καὶ ἐδίδουν, ὡς εἴρηται, πρότερον.
εἰρημένην ἁγιωτάτην ἀρχιεπισκοπὴν ἤ τινος ἑτέρου Α καὶ γνησίαν στοργήν, ἣν εἰς τὸν αὐτὸν ὑψηλότατον
τῶν ὑπ' αὐτὸν θεοφιλεστάτων ἐπισκόπων ή τινος
ὅλως τῶν ἀρχιερέων, μετὰ τὴν αὐτοῦ δηλονότι ἀπο-
βίωσιν, καὶ ἐπάγειν εἰς αὐτὸν κάκωσιν ἢ παραλύ
πησίν τινα καὶ διενόχλησιν, καὶ ἀφαιρεῖσθαι τὸ τυ
χὴν ἀπὸ τοῦ ἰδίου πράγματος αὐτοῦ, ἀλλὰ ἀπέχωσι
τελείως ἐξ αὐτοῦ· ἐκτὸς δὲ τούτου εἴ τι ἕτερον πραγ-
μα ἐκκλησιαστικόν εὑρεθῇ, ὀφείλουσιν ἀναδέχεσθαί
καὶ κρατεῖν καὶ φυλάσσειν τοῦτο οἱ τοῦ μέρους τῆς
αὐτῆς ἁγιωτάτης Εκκλησίας, ὥσπερ καὶ τὰ λοιπὰ
εἰσοδήματα αὐτῆς διὰ καταστίχων βεβαίων καὶ ἀλη
θινῶν καὶ ὁμολογουμένων, μέχρις ἂν πάλιν ἐγκα-
ταστῇ ἐν αὐτῇ ἕτερο; ἀρχιερεὺς καὶ παραδοθῶσι
ταῦτα πρὸς αὐτὸν κατὰ τὴν ἐπὶ τούτῳ κανονικὴν
καὶ νομικὴν παρατήρησιν. Τούτου γὰρ χάριν ἐγέ-
νετο καὶ ἀπελύθη καὶ τὸ παρὸν τῆς βασιλείας μου
πρόσταγμα. Πάλιν δὲ τὸ αὐτὸ διορίζεται ἡ βασιλεία
μου, ὅτι ὃς ἂν μὴ συντηρήσῃ ἀμετάθετον τὸν τοιού-
τον ὁρισμὸν αὐτῆς, γινωσκέτω ὅτι καὶ ἀφωρισμένος
μέλλει εἶναι, καὶ οὔτε εἰς θεῖον ναὸν οὔτε εἰς τὴν
αὐλὴν τῆς βασιλείας μου μέλλει εἰσελθεῖν· καὶ μὴ
μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ μεγάλην καὶ ἀσυμπάθητον
ὀργὴν εὑρήσει ἀπὸ τῆς βασιλείας μου.
Εἶχε καὶ δι' ερυθρών γραμμάτων τῆς βασιλι-
κῆς καὶ θείας χειρός, τό· Μηνὶ Ἰουνίῳ, ίνδ. ι',
ἐν ἔτει ζωνʹ.
Ἐπεὶ ὁ ὑψηλότατος ῥης Ραγούνας, Βαλεντζίας,
Σαρδενίας, Κόρσικας, κόντος Μπερτζελόνας, καὶ
περιπόθητος θεῖος τῆς βασιλείας μου, κύρ Ιάκωβος,
ἀπέστειλεν εἰς τὴν βασιλείαν μου γραφὴν αὐτοῦ
μετὰ τῶν Κατελάνων πραγματευτῶν, τοῦ τε Μπε-
ρεγκαρίου Καρμπονέλω, τοῦ Μπονάτου Ρεντζή,
τοῦ Γουλγουλιέλμου Μπερτολίνη καὶ τοῦ Τομαζίου
στὰ Ποδίο, δηλοποιοῦσαν πρὸς τὴν βασιλείαν μου,
ἵνα διὰ τὴν πρὸς αὐτὸν ἀγάπην καὶ γνησίαν στορ
γὴν τῆς βασιλείας μου τύχωσι μὲν οἱ τοιοῦτοι
πραγματευταὶ ὁρισμῷ τῆς βασιλείας μου εἰς τὴν
χώραν αὐτῆς ἀνενοχλησίας εἰς τὸ ἐνεργῆσαι τὰς
δοκούσας αὐτοῖς πραγματείας, σὺν τούτοις δὲ τάξη
ἡ βασιλεία μου, ἵνα καὶ αὐτοὶ καὶ οἱ ἄλλοι οἱ ἀπὸ
τοῦ τόπου αὐτῶν μέλλοντες ἔρχεσθαι καὶ εἰς τὸ
ἔμπροσθεν εἰς τὰς χώρας τῆς βασιλείας μου διὰ
πραγματείας τυγχάνωσι τῆς αὐτῆς ἀνενοχλησίας·
ἡ βασιλεία μου μὴ μόνον τοῦτο προσεδέξατο ἡδέως
τε καὶ ἑτοίμως, ἀλλὰ σὺν τούτῳ διὰ τὴν ἀγάπην
Απολύει γὰρ τὸ παρὸν χρυσόβουλλον αὐτῆς, δι'
οὗ καὶ διορίζεται ἐπιδημεῖν ἀκωλύτως τοὺς ἀνω-
τέρω εἰρημένους πραγματευτὰς καὶ τοὺς ἑτέρους,
ὅσοι ἀπὸ τῆς εἰρημένης χώρας τοῦ αὐτοῦ ὑψηλο
τάτου ῥηγὸς καὶ περιποθήτου θείου τῆς βασιλείας
[μου] θέλουσιν ἔρχεσθαι ἐνταῦθα εἴς τε τὴν θεοδό
Β ξαστον, θεομεγάλυντον καὶ θεοφύλακτον Κωνσταν
τινούπολιν καὶ εἰς τὰς ἄλλας χώρας τῆς βασιλείας
μου, οσάκις βούλονται, καὶ ποιεῖν ἐν αὐταῖς τὰς
πραγματείας αὐτῶν ἀνενοχλήτως καὶ ἀκαταδυνα-
στεύτως, ἀποδιδόναι ὀφείλοντας χάριν κομμερκίου
ὑπὲρ ἐμβολῆς εἰς τὰ ἑκατὸν ὑπέρπερα δύο καὶ ὑπὲρ
ἐκβολῆς ὁμοίως ἕτερα ὑπέρπερα δύο, εἰς πλείονα
δὲ δόσιν μὴ καθέλκεσθαι, συντηρεῖσθαι δὲ μᾶλλον
ἀβλαβῶς ἔν τε τοῖ; σώμασι καὶ τοῖς πράγμασιν
αὐτῶν καὶ μηδεμίαν ἄλλην ζημίαν καὶ καταδυνα-
στείαν καὶ ἁρπαγὴν ὑφίστασθαι παρά τινος τῶν
ἁπάντων τῶν ἀπὸ τοῦ μέρους τῆς βασιλείας μου.
Ετι γε μὴν καθὼς καὶ τὰ περὶ τούτου ᾐτήσαντο
οἱ τοιοῦτοι πραγματευταὶ, ἐὰν συμβῇ κινδυνεῦσαι
κατὰ θάλατταν καράβιον αὐτῶν ἀπὸ κλύδωνος καὶ
πεσεῖν εἰς ξηρὰν ἐν τῇ χώρᾳ τῆς βασιλείας μου, οὐχ
ἕξουσιν ἐπ' ἀδείας οἱ ἐποικοι τῆς τοιαύτης χώρας ἢ
ἕτεροί τινες διαρπάζειν καὶ ἀποκερδαίνειν τι ἀπὸ
τοῦ περισωθέντος αὐτῶν πράγματος, ἀλλὰ διαφυ
λαχθήσεται τὸ τοιοῦτον πρᾶγμα, αὐτῶν ἀκκινοτό-
μητον· ἐπειδὴ οἵτινες ἂν τολμήσωσι προξενῆσαι
ζημίαν εἰς αὐτοὺς ναυαγήσαντας πραγματευτὰς
καὶ ἀφελέσθαι τινὰ ἀπὸ τῶν πραγμάτων αὐτῶν,
ἀποδιδόναι μέλλουσι καὶ ἱκανοποιεῖν καὶ ἀντιστρέ
φειν κατὰ τὸ ἀκέραιον εἴ τι ἂν ἀφέλωνται, παι-
δεύεσθαι δὲ καὶ ὡς ἀθετῆται τοῦ παρόντος χρυσο-
βούλλου τῆς βασιλείας μου· τούτου γὰρ τῇ ἐμφα
νείς διατηρηθήσονται μετὰ τὸ διδόναι τὸ ἀναγε
γραμμένον (Ι) κομμέρκιον ἅπαντες οἱ ἀπὸ τῆς εἰρη
μένης χώρας Κατελονίας πραγματευταὶ ἀνενόχλητος
καὶ οὐχ ὑποστήσονται παρά τινος ἀδικίαν ἢ ζημίαν
τινὰ ἢ ἐπήρειαν καὶ ἐπίθεσιν οιανδήτινα,
Διὰ γὰρ τοῦτο ἐγένετο αὐτοῖς καὶ τὸ παρὸν χρυ-
σόβουλλον τῆς βασιλείας μου καὶ ἐπιβραβεύθη καὶ
ἐπιχορηγήθη τοῖς διαληφθεῖσι πραγματευταῖς καὶ
τοῖς ἑτέροις ὅσοι ἀπὸ τῆς εἰρημένης χώρας του
δηλωθέντος περιποθήτου θείου τῆς βασιλείας μου,
τοῦ ὑψηλοτάτου ῥηγός, θελήσουσιν ἔρχεσθαι ἐν.
ταῦθα καὶ εἰς τὰς ἑτέρας χώρας τῆς βασιλεία;
μου, εἰς βεβαίωσιν καὶ δεφένδευσιν καὶ ἀσφάλεια».
XXIV. Imp. Andronici senioris aurea bulla Monem-
(Exstat in Historia G. Phrantzæ. Vide tom. CLVI.)
XXV. Imp. Andronici senioris de metropoli Joanni-
XXVI. Imp. Andronici senioris privilegium mercatori-
(g) Elitnm est ex archivo Barcelonensi in Cap-
many Memorias hist. sobre Barcelona, tom. II, p.
468. Ex historia regis Aragonize Jacobi 11 editor
hoc privilegium Andronico seniori, et quidem anno-
1320 vindicandum esse censait. Zach.
(h) Molina άνω γεγρ. 10.
NOVELLE CONSTITUTIONES.
col. 1071–1072page 27 of 56
PG 161:1071Η βασιλεία μου διὰ τῆς τοῦ Θεοῦ χάριτος ἄνω θεν λαβοῦσα ἄδειαν καὶ ἔνδοσιν ἀπὸ τῆς ἁγίας τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας, εἰς πλείονα τιμὴν ἐπαίρειν καὶ προβιβάζειν ὅσας ἂν τῶν ἁγίων ἐκκλησιῶν διακρίνοι ἁρμοζούσας πρὸς τοῦτο, θεσπίζει καὶ νῦν διὰ τοῦ παρόντος προστάγματος, εἶναι καὶ εὑρίσκεσθαι τὴν ἁγιωτάτην ἀρχιεπισκοπὴν Βρύσεως εἰς μητρόπολιν, καὶ συναπολαύειν τὸν ἐν αὐτῇ ευρισκόμενον ἱερών τα τὸν ἀρχιερέα τοῖς λοιποῖς ἱερωτάτοις μητροπολί ταις τῆς θείας καὶ ἱερᾶς μεγάλης συνόδου τῆς αὐτῆς κλήσεώς τε καὶ τιμῆς κατὰ πάντα τρόπον ἧς καὶ οὗτοι μετέχουσιν. Ὅθεν καὶ νῦν μὲν ὀφείλει τυγχάνειν τῆς τοιαύτης τάξεώς τε καὶ τιμῆς ὁ ἱερώτατος μητροπολίτης Βρύσεως καὶ ὑπέρτιμος· καθεξῆς δὲ εἰδότος περὶ τίνων μὲν αἱ κατασκευαὶ καὶ ἀποδεί ἔσται τοῦτο κατὰ τὸν ἴσον τρόπον καὶ εἰς τοὺς μετ' αὐτὸν μέλλοντας εὑρίσκεσθαι κατὰ καιροὺς εἰς γνησίους ἀρχιερεῖς τῆς τοιαύτης αγιωτάτης μητροπόλεως Βρύσεως, ἅτε δὴ καὶ τὸ ἑδραῖον καὶ ἀμετακίνητον ὀφείλοντος ἔχειν τοῦ παρὰ τῆς βασιλείας μου γεγονότος ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ ἀγιωτάτῃ ἐκκλησίᾳ προβιβασμοῦ. Τούτου γάρ χάριν ἐγένετο καὶ ἀπε λύθη καὶ τὸ παρὸν τῆς βασιλείας μου πρόσταγμα. Εἶχε τό· Μηνὶ Δεκεμβρίῳ Ινδ. ζ', δι' ἐρυθρών γραμμάτων τῆς βασιλικῆς καὶ θείας χειρός. Ει Ει Λόγος χρυσόβουλλος ἐπί τινι δεσποινικῷ βουλήματι. Σπουδάζειν μὲν ἀποδεικνύναι τὸ νῦν ἡμῖν κείμενον κατὰ σκοπὸν καὶ γνώμην ὡς εὔλογον καὶ οὐχ ὑπερβαῖνον τὸ δίκαιον οὐδ᾽ ἔξω τῶν τοῖς βασιλεῦσιν ἐξ ἔθους καὶ δεδογμένων καὶ πεπραγμένων, περισσὸν οἶμαι καὶ παντελῶς ἄκαιρον, καὶ μηδὲ σχεδόν ξεις καὶ ἡ περὶ ταύτας περιουσία και δύναμις τῶν λόγων, ὅτι περὶ τῶν μηδὲν ἐκδήλων καὶ δικαίων παντάπασιν ἀνωμολογημένων δικαίων ὄντων ἢ καὶ ἰσχυρῶς ἀντιλεγομένων, καὶ τότε δὴ τότε καὶ χω ρῆσα: δεῖ πρὸς ἀγῶνα καὶ βοηθῆσαι τοῖς δικαίοις πολεμουμένοις. "Οπου δὲ μὴ μόνον πᾶς τις συνομολογεῖ περὶ τοῦ προκειμένου, ἀλλὰ καὶ πλέον ἐπι ζητεῖ ἵνα περισώσηται τὸ εἰκὸς, ὡς ἐλάττονο; Εν της τοῦ γιγνομένου καὶ μηδὲ σχεδόν ήκοντος εἰς μόνον πρὸς τὴν ἀξίαν τοῦ δεδεγμένου τί χρή Ει Ει Ει ρ. δεδογμ.XXVIII. Imp. _Andronici senioris de metropol Bryseos. (4. 1325.) XXVII. Imp. Andronici senioris de metrovoli Bry seos (i). (A. 1324.) (Exstat inter constitutiones synodales Esaiæ patriar cha, sub num. X. Vide tom. CLft.) (i) Exstat in Cod. Vind. Hist. Gr. 65 ful. 49. (j) Ejusmodi complura pacta insunt tam Libro albo, quam Pactorum libris. Index Libri albi: «Treu gua quarta facta per dominum Hugolinum Justinum, nuncium domini ducis et communis Venetiarum, cum Andronico imperatore Romeorum, carla 140.» Index pactorum libri tertii: c 1310. Pactum frmatum inter Andronicum Palaeologum imperatorem Con stantinopolitanum et commune nostrum Venetiarum super treugua annorum duodecim et super negotiis hinc inde fiendis caeterisque capitibus contentis in pacto observandis. Cart. 112. › Et: ‹ 1324. Treù gua ad quinque a. servanda cum Palaeologo Impera tore Constantinopolis, cum diversis conventionibus et pactis ibi expressis. cart. 158..: • 1325. Pactum cum imperatore Graecorum Palaeologo super treugua quinque annorum, cum diversis aliis capitibus contentis in pacio observandis cum sacramento. Cart. 215. Index Pactorum libri quarti: «Constantinopolis. Pactum, sive initium cujusdam pacti facti inter im peratorem Palaeologum et nostrum commune super quibusdam treuguis roboratis et firmalis cum sacra mento, ut in fol. 55.»: • Constantinopolis 1302, Pactum factum Venetiis cum nuntiis imperatoris Constantinopolitani: uper treuguis prius habitis cum sequentibus capitulis juramento observandis. Primo, quod Capitula contenta in treuguis ante habilis firma habemus. Si Graecus intulerit damnum Veneto, corri gatur de vestiario imperatoris. Si autem Venelus damnum intulerit alicui Greco, emendatio fiat per Baiulum nostrum, aul Venetiis de bonis malefactoris, cum recta probatione tamen illorum qui hincinde damnum passi fuerint, nisi damnum esset munife stum, et si eoset dubitatio, fiat probatio per juramen tum dammum passt, outtestium. Quad omnes se abs tineant negoziari salem, et masticam in suo imperio, R.m.ttantur dumna illata inter Venetos et Januenses, nec teneatur imperator aliquid satisfacere de his, quue commissa essent in imperio suo, nec ipse nobis al quid petere possit. Prae.erea remittet omniu damna per stolum nostrum illata, in quo erat Capitaneus Nobilis Vir Rogerius Mauroceno, et reddit septua ginta novem milia yperperorum cum aliis quatuor XXIX. Imp. Andronici senioris pacta cum Venetis inita j). (A. 1285, 1302, 1310, 1324 et 1325.) XXX. Imp. Andronici senioris aurea bulla, qua prædia nonnulla Irenæ Augustæ donantur (k). decim mil:ibus, computato damno navis per nostros captae et ductae Nigropontum. Restituet nobis etiam septem millia yperperorum pro derobatione rerum ali quarum navium euntium Constantinopolim, quando Baiulus detentus fuit, et fiet per nos inquisitio veri tatis de hujusmodi facto. De damnis vero per nos aut nostros illatis fiet ratio et satisfactio. contra de damnis nobis per illos illatis fiet ab imperatore simi liter ratio. Insulue captae per nos tempore belli pari ter per nos tenebuntur, exceptis aliquibus, quas im. peratori dimittemus. Et hanc treuguam observabimus per decennium, et tantum plus, quantum placuerit imperatori. Si vero post dictum tempus aliqua pars vellet renuntiare dictis treuguis, denuntiabil alteri, addito sex mensium termino, ut quisquis hinc inde possit ad patriam suam reverti. Quae omnia supra dicta debeant juramento firmari a partibus, ut cla rius est in fol. 40..:: Constantinopolis 1285. Pactum cum imperatore Constantinpolitano sub scriptum per dom. Joannem Dandulo Ducem pro firmanda et roboranda treugua decem annorum, cum renovatione conventionum et Capitulorum in elapsis treuguis contentorum et cum addictione aliquorum, ut apparet in fol. 282..: «Pacium sire trengua praedicta dom. imperatoris Constantinopolis per ip sum firmata, ut jacet in fol. 291..: • Constan tinopolis 1310. Treugua duodecim annorum cum imperatore Constantinopolitano sub eisdem conven tionibus et capitulis immutabilibus contentis in prae cedentibus treuguis. fol. 543.» Haec omnia pro pediem lucem videbunt in Tafelii et Thomæ Ur kunden z. alt. Hundels- u. Staatsgesch. Venedigs. Hanc, et quae sequuntur quinque aure bul ke, edidit Buissonade Anecd. Greca, vol. II, 57, es Coul Paris. reg. Gr. 2105, qui Nicephori Chomni opera continet. Chrysobullum illud, ut et quæ demceps exhibentur, Nicephorus composuit, cum sub Andronico seniore a canicleo esset. Cr. Cantacuzen Hist. I, p. 45. Videntur autem hæc chrysobulla mitio imperii Andronici vindicanda esse. Ip. Fuste
Η βασιλεία μου διὰ τῆς τοῦ Θεοῦ χάριτος ἄνω
θεν λαβοῦσα ἄδειαν καὶ ἔνδοσιν ἀπὸ τῆς ἁγίας τοῦ
Θεοῦ Ἐκκλησίας, εἰς πλείονα τιμὴν ἐπαίρειν καὶ
προβιβάζειν ὅσας ἂν τῶν ἁγίων ἐκκλησιῶν διακρίνοι
ἁρμοζούσας πρὸς τοῦτο, θεσπίζει καὶ νῦν διὰ τοῦ
παρόντος προστάγματος, εἶναι καὶ εὑρίσκεσθαι τὴν
ἁγιωτάτην ἀρχιεπισκοπὴν Βρύσεως εἰς μητρόπολιν,
καὶ συναπολαύειν τὸν ἐν αὐτῇ ευρισκόμενον ἱερών
τα τὸν ἀρχιερέα τοῖς λοιποῖς ἱερωτάτοις μητροπολί
ταις τῆς θείας καὶ ἱερᾶς μεγάλης συνόδου τῆς αὐτῆς
κλήσεώς τε καὶ τιμῆς κατὰ πάντα τρόπον ἧς καὶ
οὗτοι μετέχουσιν. Ὅθεν καὶ νῦν μὲν ὀφείλει τυγχά
νειν τῆς τοιαύτης τάξεώς τε καὶ τιμῆς ὁ ἱερώτατος
μητροπολίτης Βρύσεως καὶ ὑπέρτιμος· καθεξῆς δὲ εἰδότος περὶ τίνων μὲν αἱ κατασκευαὶ καὶ ἀποδεί
ἔσται τοῦτο κατὰ τὸν ἴσον τρόπον καὶ εἰς τοὺς μετ'
αὐτὸν μέλλοντας εὑρίσκεσθαι κατὰ καιροὺς εἰς
γνησίους ἀρχιερεῖς τῆς τοιαύτης αγιωτάτης μητρο
πόλεως Βρύσεως, ἅτε δὴ καὶ τὸ ἑδραῖον καὶ ἀμετα
κίνητον ὀφείλοντος ἔχειν τοῦ παρὰ τῆς βασιλείας
μου γεγονότος ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ ἀγιωτάτῃ ἐκκλησίᾳ
προβιβασμοῦ. Τούτου γάρ χάριν ἐγένετο καὶ ἀπε
λύθη καὶ τὸ παρὸν τῆς βασιλείας μου πρόσταγμα.
Εἶχε τό· Μηνὶ Δεκεμβρίῳ Ινδ. ζ', δι' ἐρυθρών
γραμμάτων τῆς βασιλικῆς καὶ θείας χειρός.
Ει
Ει
Λόγος χρυσόβουλλος ἐπί τινι δεσποινικῷ βουλήματι.
Σπουδάζειν μὲν ἀποδεικνύναι τὸ νῦν ἡμῖν κείμε
νον κατὰ σκοπὸν καὶ γνώμην ὡς εὔλογον καὶ οὐχ
ὑπερβαῖνον τὸ δίκαιον οὐδ᾽ ἔξω τῶν τοῖς βασιλεῦσιν
ἐξ ἔθους καὶ δεδογμένων καὶ πεπραγμένων, περισ
σὸν οἶμαι καὶ παντελῶς ἄκαιρον, καὶ μηδὲ σχεδόν
ξεις καὶ ἡ περὶ ταύτας περιουσία και δύναμις τῶν
λόγων, ὅτι περὶ τῶν μηδὲν ἐκδήλων καὶ δικαίων
παντάπασιν ἀνωμολογημένων δικαίων ὄντων ἢ καὶ
ἰσχυρῶς ἀντιλεγομένων, καὶ τότε δὴ τότε καὶ χω
ρῆσα: δεῖ πρὸς ἀγῶνα καὶ βοηθῆσαι τοῖς δικαίοις
πολεμουμένοις. "Οπου δὲ μὴ μόνον πᾶς τις συνομο
λογεῖ περὶ τοῦ προκειμένου, ἀλλὰ καὶ πλέον ἐπι
ζητεῖ ἵνα περισώσηται τὸ εἰκὸς, ὡς ἐλάττονο; Εν
της τοῦ γιγνομένου καὶ μηδὲ σχεδόν ήκοντος εἰς
μόνον πρὸς τὴν ἀξίαν τοῦ δεδεγμένου τί χρή
Ει
Ει
Ει
ρ.
δεδογμ.
XXVIII. Imp. _Andronici senioris de metropol
Bryseos. (4. 1325.)
XXVII. Imp. Andronici senioris de metrovoli Bry
seos (i). (A. 1324.)
(Exstat inter constitutiones synodales Esaiæ patriar
cha, sub num. X. Vide tom. CLft.)
(i) Exstat in Cod. Vind. Hist. Gr. 65 ful. 49.
(j) Ejusmodi complura pacta insunt tam Libro
albo, quam Pactorum libris. Index Libri albi: «Treu
gua quarta facta per dominum Hugolinum Justinum,
nuncium domini ducis et communis Venetiarum, cum
Andronico imperatore Romeorum, carla 140.»
Index pactorum libri tertii: c 1310. Pactum frmatum
inter Andronicum Palaeologum imperatorem Con
stantinopolitanum et commune nostrum Venetiarum
super treugua annorum duodecim et super negotiis
hinc inde fiendis caeterisque capitibus contentis in
pacto observandis. Cart. 112. › Et: ‹ 1324. Treù
gua ad quinque a. servanda cum Palaeologo Impera
tore Constantinopolis, cum diversis conventionibus et
pactis ibi expressis. cart. 158..: • 1325. Pactum
cum imperatore Graecorum Palaeologo super treugua
quinque annorum, cum diversis aliis capitibus contentis
in pacio observandis cum sacramento. Cart. 215.
Index Pactorum libri quarti: «Constantinopolis.
Pactum, sive initium cujusdam pacti facti inter im
peratorem Palaeologum et nostrum commune super
quibusdam treuguis roboratis et firmalis cum sacra
mento, ut in fol. 55.»: • Constantinopolis 1302,
Pactum factum Venetiis cum nuntiis imperatoris
Constantinopolitani: uper treuguis prius habitis cum
sequentibus capitulis juramento observandis. Primo,
quod Capitula contenta in treuguis ante habilis firma
habemus. Si Graecus intulerit damnum Veneto, corri
gatur de vestiario imperatoris. Si autem Venelus
damnum intulerit alicui Greco, emendatio fiat per
Baiulum nostrum, aul Venetiis de bonis malefactoris,
cum recta probatione tamen illorum qui hincinde
damnum passi fuerint, nisi damnum esset munife
stum, et si eoset dubitatio, fiat probatio per juramen
tum dammum passt, outtestium. Quad omnes se abs
tineant negoziari salem, et masticam in suo imperio,
R.m.ttantur dumna illata inter Venetos et Januenses,
nec teneatur imperator aliquid satisfacere de his,
quue commissa essent in imperio suo, nec ipse nobis
al quid petere possit. Prae.erea remittet omniu damna
per stolum nostrum illata, in quo erat Capitaneus
Nobilis Vir Rogerius Mauroceno, et reddit septua
ginta novem milia yperperorum cum aliis quatuor
XXIX. Imp. Andronici senioris pacta cum Venetis
inita j). (A. 1285, 1302, 1310, 1324 et 1325.)
XXX. Imp. Andronici senioris aurea bulla, qua
prædia nonnulla Irenæ Augustæ donantur (k).
decim mil:ibus, computato damno navis per nostros
captae et ductae Nigropontum. Restituet nobis etiam
septem millia yperperorum pro derobatione rerum ali
quarum navium euntium Constantinopolim, quando
Baiulus detentus fuit, et fiet per nos inquisitio veri
tatis de hujusmodi facto. De damnis vero per nos aut
nostros illatis fiet ratio et satisfactio. contra de
damnis nobis per illos illatis fiet ab imperatore simi
liter ratio. Insulue captae per nos tempore belli pari
ter per nos tenebuntur, exceptis aliquibus, quas im.
peratori dimittemus. Et hanc treuguam observabimus
per decennium, et tantum plus, quantum placuerit
imperatori. Si vero post dictum tempus aliqua pars
vellet renuntiare dictis treuguis, denuntiabil alteri,
addito sex mensium termino, ut quisquis hinc inde
possit ad patriam suam reverti. Quae omnia supra
dicta debeant juramento firmari a partibus, ut cla
rius est in fol. 40..:: Constantinopolis 1285.
Pactum cum imperatore Constantinpolitano sub
scriptum per dom. Joannem Dandulo Ducem pro
firmanda et roboranda treugua decem annorum, cum
renovatione conventionum et Capitulorum in elapsis
treuguis contentorum et cum addictione aliquorum,
ut apparet in fol. 282..: «Pacium sire trengua
praedicta dom. imperatoris Constantinopolis per ip
sum firmata, ut jacet in fol. 291..: • Constan
tinopolis 1310. Treugua duodecim annorum cum
imperatore Constantinopolitano sub eisdem conven
tionibus et capitulis immutabilibus contentis in prae
cedentibus treuguis. fol. 543.» Haec omnia pro
pediem lucem videbunt in Tafelii et Thomæ Ur
kunden z. alt. Hundels- u. Staatsgesch. Venedigs.
Hanc, et quae sequuntur quinque aure bul
ke, edidit Buissonade Anecd. Greca, vol. II, 57,
es Coul Paris. reg. Gr. 2105, qui Nicephori
Chomni opera continet. Chrysobullum illud, ut et
quæ demceps exhibentur, Nicephorus composuit,
cum sub Andronico seniore a canicleo esset. Cr.
Cantacuzen Hist. I, p. 45. Videntur autem hæc
chrysobulla mitio imperii Andronici vindicanda esse.
Ip.
Fuste
col. 1073–1074page 28 of 56
PG 161:1073περιττῶν λόγων και ζητεῖν εὑρέσεις ἐπιχειρημάτων Α ταύτης ἀρχῆς καὶ βασιλείας (η), τί φατε καὶ τί καὶ ποικίλλειν καὶ τεχνουργεῖν καὶ μέγα τι δοκεῖν ἀνύτειν, ἑαυτοὺς δῆθεν μέμψεως ἐξαιρουμένους, μή ποτε δόξωσι παρὰ τὸ εἰκός τι πεπραχότες καὶ ὑπερδραμόντες τὸ δίκαιον; δέον ἂν παντὸς μᾶλλον πρὸς τοὐναντίον ἀπιδεῖν, καὶ σπουδάσαι δεῖξαι ὅτι μὴ ἐνέχονται τῇ αἰτίᾳ, ὡς μεγάλα μὲν ὀφείλοντες διδόναι, μικροῖς δ' ἀμειβόμενοι καὶ τὸ κατ᾿ ἀξίαν ἐλαττονοῦντες. Φιλοτιμεῖσθαι μὲν γὰρ ἐπὶ δωρεαῖς τοὺς βασιλεύοντας καὶ ταύτας διαιρεῖν καὶ ἀπονέμειν τοῖς κατὰ λόγον ὑποδεχομένοις, τοῦτο καὶ βασι λεῖς αὐτοὶ ἐν γράμμασι ρητορεύουσι καὶ τοὺς λύσ γους τῆς περὶ τὰ τοιαῦτα πληροῦσι φιλοτιμίας. Εἰ δὲ τοῦτο περὶ πάντας ἁπλῶς ἑξητασμένον εὖ ἔχον ἐστί, τί τις ἂν φαίη περὶ τῶν γνησίως συνημμένων καὶ ἡκόντων κατὰ γένος εἰς βασιλεῖς, καὶ πανταχόθεν λαμπρὰς καὶ μεγάλας ἐπιδεικνυμένων καὶ προβαλλομένων τὰς ἀφορμάς, ὥστε σφᾶς αὐτοὺς βασιλέας, τρόπον ἐν ἔφημεν προτεθυμημένους καὶ βουλομένους χαρίζεσθαι, εὐθὺς στρέφειν ὅλους καὶ μεθέλκειν εἰ; ἑαυτούς; ἢ τοῦτο καὶ παντί που δῆλον. ὑμῖν δοκεῖ; μέγα τι τὸ πρᾶγμα καὶ ἐπαχθὲς καὶ οὐχ οἷον ἂν καὶ ὑμᾶς ὑποστῆναι καὶ περισῶσαι θελή σαι; ἢ τοῦτο μὲν οὐδαμῶς οὐδ' ἂν εἷς εἴποι, μικρό δὲ μᾶλλον καὶ κατηυτελισμένον καὶ ἀποδέον παρὸ πολὺ τοῦ εἰκότος, ἀγαπητὸν δὲ καὶ ὑμῖν, πάντο ὅσα εἴρηται λογιζομένοις καὶ ἅμα συλλογιζομένοις τὸ λαμπρὸν ἄνωθεν καὶ περιφανὲς καὶ ὑπερύψηλον τοῦ γένους, ἐξ ὧν αὕτη τίκτεται καὶ ἡμῖν ἐπιδημεῖ (0) τῆς ἀρχῆς ἐν μεθέξει οὕτω τοῦ Θεοῦ βουληθέντος καὶ ἐν εὐδοκίᾳ θεμένου. Καὶ μὴν εἰ μὴ τὸν τρόπον τοῦτον, ἀλλὰ κατὰ τύχην ἑτέραν πρὸς ἡμᾶς ἦκε, τί ἂν ἐπράξαμεν; οὐ μετεδώκαμεν ἂν τῶν ἀξίων, μεγάλων δή τινων ἁρμοζόντων; καὶ πῶς οὐκ ἂν ἐδόξα μεν τοῦ ἀμέμπτου καὶ τῆς τοῦ καλοῦ ἐπιγνώσεως ἀναισθήτως ἔχειν; Καὶ τοίνυν φυλάττετέ μοι τὸν χρυσόβουλλον τοῦτον λόγον ἀκατάλυτον παντελῶς, καὶ ὅσον ἐν τούτῳ βουλόμεθα ἐς ἀεὶ παραμένειν. β'. Βουλόμεθα δὲ τὰ εἰρημένα κατὰ κλήσιν χωρία τῇ περιποθήτῳ μοι ταύτῃ Αὐγούστῃ ἐν διηνεκεί τῷ χρόνῳ διὰ παντὸς ἀνεῖσθαι ἀνενόχλητα παντελῶς, ἀναπόσπαστα, ἀπαράθραυστα, καὶ κατὰ τὴν περιοχὴν μὲν αὐτῶν καὶ νομὴν πᾶσαν, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πᾶσιν οἷς ἂν καὶ γένοιτο ταῦτα βελτιωθέντα προελθεῖν εἰς ἐπίδοσιν πόρρω που πάσης ἀπεληλαμένης καὶ ἀπωσμένης ἄλλης τε διασειούσης καὶ μεταταλεύειν πειρωμένης δυνάμεως, καὶ δὴ καὶ ψηλαφώτης ἁπάσης καὶ περιεργαζομένης καὶ ἀποα'. Εἰ δὲ τοῦθ' οὕτως, τὴν κοινωνὸν ἐμοὶ τοῦ κράτους, τὴν περιπόθητόν μοι Αὐγούσταν, πότερον βουληθεῖσαν μᾶλλον καὶ αἰτησαμένην πᾶς τις ἂν ἐκ παντὸς ἐροῖ τρόπου δίκαιον αὐτοῖς δὲ τούτοις, οἷς ἂν καὶ βουληθείη, εὐθὺς καὶ χρήσασθαι τετελεσμένοις ; ἢ ὅτι μὴ βεβούληται μᾶλλον μηδὲ τῶν δικαίων μεταποιεῖσθαι καὶ εὐλογωτάτων, ὀλίγην δὲ τούτοις ἀπονέμει καὶ μικρὰν τὴν φροντίδα, καὶ ὅσον μὴ C γραφούσης χειρός. Οὔτε γὰρ ἕτερός τις τῶν ἁπάντ καθάπτεσθαι μᾶλλον τῶν τοιούτων ἢ δοκεῖν ἀμυδρώς ἅπτεσθαι, διὰ τοῦτο καὶ μάλιστα εἴ τι γνοίημεν ἡμεῖς κατὰ ταύτην δὴ τὴν αὐτῆς γνώμην πρᾶξαι πράττοιμεν ἂν μηδὲν βιασαμένης; Ἐγὼ μὲν οἶμαι τοῦτο. ᾿Αλλὰ πρὶν ἢ τοῦτο, βοηθεῖ μὲν αὕτη τοῖς καθ' ἡμᾶς πράγμασι χρήματα ταῖς κοιναῖς χρείαις εἰσενεγκοῦσα, καὶ ὑπερορᾷ μὲν χρήσεων ἰδίων καὶ ἐφ᾽ οἷς εἶχεν οἰκείοις ἀναγκαίοις οὖσιν ἀναλῶσαι καὶ δαπανήσαι, προτιμᾷ δὲ τὸ τῶν πολλῶν καὶ ἐπαρκεῖ αὐτοῖς τοῦτον τὸν τρόπον πάντα τὰ δυνατὰ παρασχοῦσα, μεγαλοψύχως εἰς μέσον καταθεμένη καὶ μηδὲν ὑπολογισαμένη τοῦ καιροῦ καὶ τῶν εφεστηκότων πραγμάτων. Ὥστε δὴ καὶ τοῖς ὀρθῶς ἐντεῦθεν λογιζομένοις οὐδὲ χάριτος ἂν ἐν μέρει νομισθείη 8 νῦν ἡμεῖς δρῶμεν, μηδὲν μὲν νέον D ἀποδόντες, ἐκ δὲ τῶν προσόντων αὐτῇ τὰ δόξαντα πράξαντες καὶ κατ' ἐξουσίαν αὐτῆς πᾶσαν εἰς τὸ διηνεκές παραμένειν, οὐ κατὰ χάριν μᾶλλον ἢ τρό πον δν είπομεν ἑωνημένα. Ταῦτα δ' εἰσὶ τάδε (m)· ὧν δὴ χάριν καὶ τοῦ παρόντος ἡμῖν ἐδέησε λόγου, καὶ ἐκτιθέμεθα τοῦτον, πάγιον καὶ ἀσάλευτον καὶ ἀμετακίνητον καθιστῶντες. Καὶ ἡμεῖς μὲν οὕτως. Τί δὲ ὑμεῖς, οἱ νῦν τε παρόντες τῷ πεπραγμένῳ καὶ χρόνῳ ὕστερον τῷ παντὶ συνετό μενοι, οι κληρονόμοι τῆς ἐκ Θεοῦ δεδομένης ἡμῖν ... • των οὐδεὶς ἐπεγνωκὼς ἔσται καὶ πράξας ἐξ ἐναν τίας τῶν νῦν ἡμῖν ἐγνωσμένων οὐδὲν, ἀλλὰ καὶ ἀπογράφων πᾶς ἀπὸ μακρόθεν στήσεται, καὶ οὐκ ἐγγιεῖ οὐδ᾽ ἐπιμίξει τοῖς τοιούτοις, παρεγχειρεῖν τολμῶν καὶ ὑποτέμνειν καὶ παραλύειν καὶ ἀλλοτριοῦν, εἴτε τι τῶν ἐξ ἀρχῆς καὶ μέχρι τοῦ νῦν ἡρμοσμένων εἴτε τῶν ἐς ὕστερον ἀμεινόνων καὶ βελτιόνων γε καθεστηκότων. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἐσεῖται ταῦτα παντάπασιν οὕτως ἔχοντα καὶ μηδὲν ὑπανέντα μηδὲ περιτραπέντα καὶ εἰς ἧττον ὀλισθήσαντα καὶ ὑπαχθέντα, μηδ' αὐτοῖς οἷς ἂν καὶ γνοίη ἡ αὐτή μοι περιπόθητος Αὐγούστα πρυτανεῦσαι καὶ νείμαι τῶν ἐξ ἐμοῦ καὶ ταύτης δηλονότι γεγεννημένων ἢ τρόπον ἕτερον ἐν μοίρα παίδων ἡμῖν γνησίως ἀφιγμένων (p), οἱ δὴ καὶ αὐτοὶ καθέξουσι δεσπόζοντες κατ᾽ ἴσον ὥσπερ ἄλλοι τι χρῆμα τῶν. ἰδίων αὐτῆς δικαίοις ἅπασι καὶ ταῦτα ἐξ αὐτῆς κατὰ δωρεάν καὶ χάριν, εἰ δὲ βούλει κλῆρον εἰπεῖν δίκαιον, θαρρούντως ειληφότες. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ οὗτοι πρὸς τοὺς ἐξ αὐτῶν, κἀκεῖνοι πρὸς τοὺς ἐξ ἐκείνων, καὶ οἱ ἐφεξῆς πρὸς τοὺς καθεξής σφισιν αὐτοῖς εἰς γέννησιν ἰόντα;, οὕτω δὴ καὶ κατὰ βού λησιν πᾶσαν ἀπονενεμηκότες κληρώσουσιν, ὡς αὐ τοὶ τρόπον ἂν ἔφημεν μεθ' οὕτω μεγίστου καὶ κρατ τίστου τοῦ δικαιώματος ἔλαχον.(m) Excidit hic catalogus prædiorum Irenes Augustæ gratia emptorum eique donatorum. (n) Filii scilicet et nepos imperatoris. (0) Irene neptis erat Marchionis Montisferrati et e Longobardia Byzantium venerat. (p) Iunuit, puto, Andronicum nepotem; forsan etiam Michaelem Catharum, Constantini filii ex pellice filium. NOVELLE CONSTITUTIONES.
περιττῶν λόγων και ζητεῖν εὑρέσεις ἐπιχειρημάτων Α ταύτης ἀρχῆς καὶ βασιλείας (η), τί φατε καὶ τί
καὶ ποικίλλειν καὶ τεχνουργεῖν καὶ μέγα τι δοκεῖν
ἀνύτειν, ἑαυτοὺς δῆθεν μέμψεως ἐξαιρουμένους, μή
ποτε δόξωσι παρὰ τὸ εἰκός τι πεπραχότες καὶ ὑπερ-
δραμόντες τὸ δίκαιον; δέον ἂν παντὸς μᾶλλον πρὸς
τοὐναντίον ἀπιδεῖν, καὶ σπουδάσαι δεῖξαι ὅτι μὴ
ἐνέχονται τῇ αἰτίᾳ, ὡς μεγάλα μὲν ὀφείλοντες δι-
δόναι, μικροῖς δ' ἀμειβόμενοι καὶ τὸ κατ᾿ ἀξίαν
ἐλαττονοῦντες. Φιλοτιμεῖσθαι μὲν γὰρ ἐπὶ δωρεαῖς
τοὺς βασιλεύοντας καὶ ταύτας διαιρεῖν καὶ ἀπονέ-
μειν τοῖς κατὰ λόγον ὑποδεχομένοις, τοῦτο καὶ βασι
λεῖς αὐτοὶ ἐν γράμμασι ρητορεύουσι καὶ τοὺς λύσ
γους τῆς περὶ τὰ τοιαῦτα πληροῦσι φιλοτιμίας. Εἰ
δὲ τοῦτο περὶ πάντας ἁπλῶς ἑξητασμένον εὖ ἔχον
ἐστί, τί τις ἂν φαίη περὶ τῶν γνησίως συνημμένων
καὶ ἡκόντων κατὰ γένος εἰς βασιλεῖς, καὶ παντα
χόθεν λαμπρὰς καὶ μεγάλας ἐπιδεικνυμένων καὶ
προβαλλομένων τὰς ἀφορμάς, ὥστε σφᾶς αὐτοὺς
βασιλέας, τρόπον ἐν ἔφημεν προτεθυμημένους καὶ
βουλομένους χαρίζεσθαι, εὐθὺς στρέφειν ὅλους καὶ
μεθέλκειν εἰ; ἑαυτούς; ἢ τοῦτο καὶ παντί που
δῆλον.
ὑμῖν δοκεῖ; μέγα τι τὸ πρᾶγμα καὶ ἐπαχθὲς καὶ οὐχ
οἷον ἂν καὶ ὑμᾶς ὑποστῆναι καὶ περισῶσαι θελή
σαι; ἢ τοῦτο μὲν οὐδαμῶς οὐδ' ἂν εἷς εἴποι, μικρό
δὲ μᾶλλον καὶ κατηυτελισμένον καὶ ἀποδέον παρὸ
πολὺ τοῦ εἰκότος, ἀγαπητὸν δὲ καὶ ὑμῖν, πάντο
ὅσα εἴρηται λογιζομένοις καὶ ἅμα συλλογιζομένοις
τὸ λαμπρὸν ἄνωθεν καὶ περιφανὲς καὶ ὑπερύψηλον
τοῦ γένους, ἐξ ὧν αὕτη τίκτεται καὶ ἡμῖν ἐπιδημεῖ (0)
τῆς ἀρχῆς ἐν μεθέξει οὕτω τοῦ Θεοῦ βουληθέντος
καὶ ἐν εὐδοκίᾳ θεμένου. Καὶ μὴν εἰ μὴ τὸν τρόπον
τοῦτον, ἀλλὰ κατὰ τύχην ἑτέραν πρὸς ἡμᾶς ἦκε,
τί ἂν ἐπράξαμεν; οὐ μετεδώκαμεν ἂν τῶν ἀξίων,
μεγάλων δή τινων ἁρμοζόντων; καὶ πῶς οὐκ ἂν
ἐδόξα μεν τοῦ ἀμέμπτου καὶ τῆς τοῦ καλοῦ ἐπιγνώ-
σεως ἀναισθήτως ἔχειν; Καὶ τοίνυν φυλάττετέ μοι
τὸν χρυσόβουλλον τοῦτον λόγον ἀκατάλυτον παντε-
λῶς, καὶ ὅσον ἐν τούτῳ βουλόμεθα ἐς ἀεὶ παρα-
μένειν.
β'. Βουλόμεθα δὲ τὰ εἰρημένα κατὰ κλήσιν χω-
ρία τῇ περιποθήτῳ μοι ταύτῃ Αὐγούστῃ ἐν διηνεκεί
τῷ χρόνῳ διὰ παντὸς ἀνεῖσθαι ἀνενόχλητα παντε
λῶς, ἀναπόσπαστα, ἀπαράθραυστα, καὶ κατὰ τὴν
περιοχὴν μὲν αὐτῶν καὶ νομὴν πᾶσαν, οὐ μὴν ἀλλὰ
καὶ ἐπὶ πᾶσιν οἷς ἂν καὶ γένοιτο ταῦτα βελτιωθέντα
προελθεῖν εἰς ἐπίδοσιν πόρρω που πάσης ἀπελη-
λαμένης καὶ ἀπωσμένης ἄλλης τε διασειούσης καὶ
μεταταλεύειν πειρωμένης δυνάμεως, καὶ δὴ καὶ
ψηλαφώτης ἁπάσης καὶ περιεργαζομένης καὶ ἀπο-
α'. Εἰ δὲ τοῦθ' οὕτως, τὴν κοινωνὸν ἐμοὶ τοῦ
κράτους, τὴν περιπόθητόν μοι Αὐγούσταν, πότερον
βουληθεῖσαν μᾶλλον καὶ αἰτησαμένην πᾶς τις ἂν ἐκ
παντὸς ἐροῖ τρόπου δίκαιον αὐτοῖς δὲ τούτοις, οἷς
ἂν καὶ βουληθείη, εὐθὺς καὶ χρήσασθαι τετελεσμέ-
νοις ; ἢ ὅτι μὴ βεβούληται μᾶλλον μηδὲ τῶν δικαίων
μεταποιεῖσθαι καὶ εὐλογωτάτων, ὀλίγην δὲ τούτοις
ἀπονέμει καὶ μικρὰν τὴν φροντίδα, καὶ ὅσον μὴ C γραφούσης χειρός. Οὔτε γὰρ ἕτερός τις τῶν ἁπάντ
καθάπτεσθαι μᾶλλον τῶν τοιούτων ἢ δοκεῖν ἀμυδρώς
ἅπτεσθαι, διὰ τοῦτο καὶ μάλιστα εἴ τι γνοίημεν
ἡμεῖς κατὰ ταύτην δὴ τὴν αὐτῆς γνώμην πρᾶξαι
πράττοιμεν ἂν μηδὲν βιασαμένης; Ἐγὼ μὲν οἶμαι
τοῦτο. ᾿Αλλὰ πρὶν ἢ τοῦτο, βοηθεῖ μὲν αὕτη τοῖς
καθ' ἡμᾶς πράγμασι χρήματα ταῖς κοιναῖς χρείαις
εἰσενεγκοῦσα, καὶ ὑπερορᾷ μὲν χρήσεων ἰδίων καὶ
ἐφ᾽ οἷς εἶχεν οἰκείοις ἀναγκαίοις οὖσιν ἀναλῶσαι
καὶ δαπανήσαι, προτιμᾷ δὲ τὸ τῶν πολλῶν καὶ
ἐπαρκεῖ αὐτοῖς τοῦτον τὸν τρόπον πάντα τὰ δυνατὰ
παρασχοῦσα, μεγαλοψύχως εἰς μέσον καταθεμένη
καὶ μηδὲν ὑπολογισαμένη τοῦ καιροῦ καὶ τῶν
εφεστηκότων πραγμάτων. Ὥστε δὴ καὶ τοῖς ὀρθῶς
ἐντεῦθεν λογιζομένοις οὐδὲ χάριτος ἂν ἐν μέρει
νομισθείη 8 νῦν ἡμεῖς δρῶμεν, μηδὲν μὲν νέον D
ἀποδόντες, ἐκ δὲ τῶν προσόντων αὐτῇ τὰ δόξαντα
πράξαντες καὶ κατ' ἐξουσίαν αὐτῆς πᾶσαν εἰς τὸ
διηνεκές παραμένειν, οὐ κατὰ χάριν μᾶλλον ἢ τρό
πον δν είπομεν ἑωνημένα. Ταῦτα δ' εἰσὶ τάδε (m)·
ὧν δὴ χάριν καὶ τοῦ παρόντος ἡμῖν ἐδέησε
λόγου, καὶ ἐκτιθέμεθα τοῦτον, πάγιον καὶ ἀσάλευτον
καὶ ἀμετακίνητον καθιστῶντες. Καὶ ἡμεῖς μὲν
οὕτως. Τί δὲ ὑμεῖς, οἱ νῦν τε παρόντες τῷ πε-
πραγμένῳ καὶ χρόνῳ ὕστερον τῷ παντὶ συνετό
μενοι, οι κληρονόμοι τῆς ἐκ Θεοῦ δεδομένης ἡμῖν
... •
των οὐδεὶς ἐπεγνωκὼς ἔσται καὶ πράξας ἐξ ἐναν
τίας τῶν νῦν ἡμῖν ἐγνωσμένων οὐδὲν, ἀλλὰ καὶ
ἀπογράφων πᾶς ἀπὸ μακρόθεν στήσεται, καὶ οὐκ
ἐγγιεῖ οὐδ᾽ ἐπιμίξει τοῖς τοιούτοις, παρεγχειρεῖν
τολμῶν καὶ ὑποτέμνειν καὶ παραλύειν καὶ ἀλλο
τριοῦν, εἴτε τι τῶν ἐξ ἀρχῆς καὶ μέχρι τοῦ νῦν
ἡρμοσμένων εἴτε τῶν ἐς ὕστερον ἀμεινόνων καὶ
βελτιόνων γε καθεστηκότων. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ
ἐσεῖται ταῦτα παντάπασιν οὕτως ἔχοντα καὶ μηδὲν
ὑπανέντα μηδὲ περιτραπέντα καὶ εἰς ἧττον ολισθή
σαντα καὶ ὑπαχθέντα, μηδ' αὐτοῖς οἷς ἂν καὶ γνοίη
ἡ αὐτή μοι περιπόθητος Αὐγούστα πρυτανεῦσαι
καὶ νείμαι τῶν ἐξ ἐμοῦ καὶ ταύτης δηλονότι γεγεν-
νημένων ἢ τρόπον ἕτερον ἐν μοίρα παίδων ἡμῖν
γνησίως ἀφιγμένων (p), οἱ δὴ καὶ αὐτοὶ καθέξουσι
δεσπόζοντες κατ᾽ ἴσον ὥσπερ ἄλλοι τι χρῆμα τῶν.
ἰδίων αὐτῆς δικαίοις ἅπασι καὶ ταῦτα ἐξ αὐτῆς
κατὰ δωρεάν καὶ χάριν, εἰ δὲ βούλει κλῆρον εἰπεῖν
δίκαιον, θαρρούντως ειληφότες. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ
οὗτοι πρὸς τοὺς ἐξ αὐτῶν, κἀκεῖνοι πρὸς τοὺς ἐξ
ἐκείνων, καὶ οἱ ἐφεξῆς πρὸς τοὺς καθεξής σφισιν
αὐτοῖς εἰς γέννησιν ἰόντα;, οὕτω δὴ καὶ κατὰ βού
λησιν πᾶσαν ἀπονενεμηκότες κληρώσουσιν, ὡς αὐ
τοὶ τρόπον ἂν ἔφημεν μεθ' οὕτω μεγίστου καὶ κρατ
τίστου τοῦ δικαιώματος ἔλαχον.
(m) Excidit hic catalogus prædiorum Irenes Au-
gustæ gratia emptorum eique donatorum.
(n) Filii scilicet et nepos imperatoris.
(0) Irene neptis erat Marchionis Montisferrati et
e Longobardia Byzantium venerat.
(p) Iunuit, puto, Andronicum nepotem; forsan
etiam Michaelem Catharum, Constantini filii ex
pellice filium.
NOVELLE CONSTITUTIONES.
col. 1075–1076page 29 of 56
PG 161:1075Κράλην Σερβίας. Καὶ εἶν μὲν ὅτι πᾶν ὅσον ἤδη καὶ λέλεκται καὶ ἡ μήπω τῶν ἡμετέρων συντεταγμένων καὶ αὐτοῖς δὴ οὐδ' ὑμῶν τις τῶν μεθ᾿ ἡμᾶς βασιλευσόντων παρίψεται, εἰ μή τι ἄλλο Θεοῦ νέμεσιν δικαίαν καὶ ἀγανάκτησιν θέμενος ἐν φόβῳ· εἰ δέ τις καὶ βουἡμεῖς εὐθὺς ἐπαρώμεθα αὐτὸ δὲ τοῦτο ὅ γε πάντως καὶ πείσεται, κίνησιν Θεοῦ ἐνδίκως μετιοῦσαν τὴν ἀδικίαν. Λόγος χρυσόβουλλος ἀποδοθεῖς πρὸς τὸν ὑψηλότατον Ἡ μὲν δὴ τοῦ παρόντος λόγου πρόθεσις πρὸς αἴτησιν ἀπαντᾷ καὶ ταύτην εὐθὺς συμπεραίνει, ἣν ὁ τῶν Σέρβων ὑψηλότατος Κράλης καὶ φίλτατος ἐμοὶ οὐχὶ δικαίαν μόνον καὶ πάνυ τι δικαίαν, ἀλλὰ καὶ μικρὰν δή τινα ταύτην ἐπὶ μεγάλῳ καὶ μεγίστῳ προσβάλετο πράγματι. Καὶ μὴ ὅτι γε παραιτησαμένους ἡμᾶς οὐδεὶς ἂν οὐκ ἂν ἀφῆκεν αἰτίας ὀρθῶς λογιζόμενος, ἀλλ᾽ ἤδη καὶ τετελεσμένην ταύτην πάντες ἂν φαῖεν μηδὲν ἄξιον εἶναι, μήτε πρὸς χάριν τοῦ προβαλομένου καὶ δεδεγμένου, μήτ' αὐτῆς εἵνεκα τῆς ὑποθέσεως, ὑφ᾽ ἧς αὐτῷ καὶ δέδοκται προβαλέσθαι τὴν ζήτησιν. Καὶ τοίνυν οὐ τοῦτό γε σπουδαστέον ἡμῖν ἂν εἴη, δείξαι δηλονότι ώς εύλογον τὸ πεπραγμένον καὶ οὐχ ὑπερβαῖνον τὸ δίκαιον, ἀλλ' ὅτι γε μὴ τοσοῦτον μόνον ἡμεῖς εἰκὸς εἶναι ο νομίσαντες τοσοῦτον καὶ ἀποδεδώκαμεν, ἀλλ' ὅσον ἔδοξε τῷ εἰληφότι τοῦτ' αὐτῷ καὶ παρ' ἡμῶν κατὰ γνώμην γεγένηται. ᾿Αλλὰ πρὶν ἢ τοῦτο, βούλομαι μικρὸν προδιαλαβεῖν καὶ τῷ μέλλοντι χρόνῳ θαῦμα Θεοῦ μέγα περὶ ἐμὲ καὶ τὴν ἐκείνου τεταγμένην ὑπ' ἐμοὶ κληρονομίαν διήγημα θέσθαι πρὸς ἀνθομολόγησιν αὐτοῦ, κοινὴν δὴ λέγω παρὰ πάντωνἀνθρώπων τῶν εὐσεβεῖν ἑλομένων. Εντεῦθεν γὰρ καὶ ὁ πᾶς σκοπὸς τοῦ παρόντος λόγου σαφής γένοιτο καὶ δῆλος τοῖ; μαθεῖν βουλομένοις. ᾿Αθροίζεται μὲν γὰρ ἐξ ἔψα: στρατιάς Περσικής πλῆθος καὶ εἰς μέγα καὶ πλεῖστον ἀθροίζεται, εἶτ᾽ εἰς Θράκην διαβαίνει, ταύτην δὴ τὴν ὑφ' ἡμῖν λέγω καὶ ἡμετέραν, καὶ πανταχόθεν αὐτοῖς δύναμις συγκροτείται, καὶ γίνονται πολέμιοι κατὰ τῶν ἡμετέρων, μεγάλα δή τινα καὶ φρονοῦντες καὶ μελετῶντες· καὶ συχνοὶ τούτοις ἐκ τῶν ὁμογενῶν προτρέουσιν αὖθις καὶ μάλα αὖθις, καὶ ἄλλων ἐπ' ἄλλοις ἀεὶ γιγνομένων καὶ πλειόνων ἐπὶ πολλοῖς ἐς μέγα ἦρτο τὸ κατ' αὐτοὺς, καὶ δεινὸν οἷον καὶ χαλεπὸν ἐνενόμιστο, ἡμεῖς παρεγγυώμεθα, δίκαιον δν παντὸς μᾶλλον, τούτοις ἀντεπεξιόντων. Καὶ γοῦν ἀδείας ἐπειλημ ληθείη (εἴη δὲ μηδείς), ἀλλ᾽ οὖν τῷ βουληθέντι καὶ μένοι καὶ θράσους ὑπ' αὐτῆς πλησθέντες ἐδίπουν ἀνυπόστατοι τινες εἶναι καὶ ἀκατάσχετοι ταῖς όμ μαῖς· καὶ ἦσαν πολλῷ τινι τῷ φρυάγματι επηρμένοι - καὶ ῥέοντες πανταχόθι ταῖς ἐκδρομαίς. Είτ' αὖθις εἰς ἐν συνιόντες ἐπὶ τοῖς πλήθεσιν ὑπερφρονοῦσε, καὶ δεινὸν μὲν παθεῖν οὐδὲν εἰς νοῦν βάλλουσιν οὐδ' ἔσεσθα! ποθεν αὐτοῖς οὐδ᾽ ἀπαντῆσαι, πάντα δ' αὐτοῦ; δρᾶσαι μᾶλλον καὶ καταπράξασθαι δεδυνῆσθαι. Καὶ οἱ μὲν οὕτως· ἡμεῖς δ' αὖθις ἐπὶ Θεὸν βλέποντες καὶ τὴν αὐτοῦ μητέρα παρεταττόμεθα ἐξ ἐναντίας. Καὶ τοίνυν τῶν ἡμετέρων συνιόντων ὑπὸ Θεῷ στρατευμάτων, καὶ λαμπρῶν δὴ καὶ τούτων καὶ γενναίων ὄντων καὶ σφόδρ' ἀμύνεσθαι δεδύνημένων, οὐκ ἐπὶ τούτοις ἡμεῖς δεῖν ἔγνωμεν τεθαρ μηκέναι, οὐδ᾽ ἐπὶ τῇ βομφαία (r) καὶ τοῖς τόξοις, ἀλλ' ἐξ οὐρανοῦ τὰ βάλλοντα τοὺς ἐχθροὺς ἀνεμένομεν βέλη. Καὶ τὸ ἐκεῖ μὲν ἐντεινόμενον τίξον μόνον οὐχ ἑωρῶμεν καὶ τὰ ἐν αὐτῷ ἑτοιμαζόμενα σκεύη θανάτου (ε)· ἐλπίζοντες δ᾽ ἡμεν καὶ μάλα τι ἐπὶ τούτοις ἐλπίζοντες καὶ θαῤῥοῦντες, καὶ ἥκιστα οὐδαμή εψεύσθημεν τῶν ἐλπίδων. ᾿Αλλὰ τί δὴ καὶ γίνεται; Σράττει μὲν τοὺς πολεμοῦντας ἡ τοῦ Θεοῦ μάχαιρα, καὶ μεθύεται πλησθεῖσα τῶν ἐξ αὐτῶν αἱμάτων (ι)· συντρίβεται δ' αὐτῶν πάντα τόξα, καὶ ἣν ῥομφαίαν ἀνέσεισαν καὶ ἠπείλησαν καθ' ἡμῶν στρέφεται καὶ εἰσελαύνει τὰς αὐτῶν καρδίας (Μ), καὶ πίπτουσι μὲν πάντες, οὐκ ἐν ταυτῷ, πάντες δ' ὅμως· φεύγει δὲ τούτων οὐδεὶς καὶ σέσωστα: οὐ δαμή οὔτε γῆς οὔτε θαλάσσης. Καὶ τοίνυν ἵσταται τοῦτο περιφανὲς καὶ μέγα καὶ παμμέγεθες τρόπαιον καθ᾿ ἧς ἔφημεν τῶν ἀσεβούντων επάρσεως. Καὶ πολλοί δή τινες καὶ παμπληθεῖς ὄντες κτεινόμενοι καὶ ἁλισκόμενοι πλείους ἔδοξαν ἢ τῆς σφαγῆς καὶ τῆς πληγῆς ἐκτὸς ὄντες. Καὶ γοῦν πάνθ' ὅσα να μίσαντες καὶ θαῤῥήσαντες καθ᾿ ἡμῶν ἦσαν, πάντ' ἐπὶ τὰς σφῶν αὐτῶν κεφαλὰς Θεός τρέπει (ε), 3; καὶ ἐν ἰσχύϊ δεδόξασται (α) καὶ τῷ βραχίονι αὐτοῦ οὔτ᾽ ἀντερίζει οὔτ᾽ ἐστὶν ἀντέχων οὐδείς. Καὶ τὸ μὲν τῶν ἀσεβῶν καὶ πολεμίων τέλος τοιοῦτον, τοιοῦτον καὶ τὸ κατ' αὐτῶν ὑπὲρ τῶν εὐσεβούντων ἡμῶν τρόπαιον ὑπὸ Θεῷ πολεμούντων καὶ παραταττομένων. Τοῖς δ᾽ ἡμετέροις τότε στρατεύμασιν D οὐ μικρὰ δήπουθέν ἐστιν ἐν οἷς καὶ συνήρατο καὶ συνέπραξε καὶ ἡ Σερβική δύναμις (y), ισχυρά τις καὶ αὕτη καὶ γενναία, ὁμότε τοῖς πολεμίοις χωροῦσα καὶ κατ' αὐτῶν προθύμως ἐς ὅ τι πλεῖστον συῤῥηγνυμένη. Εκλέγει γὰρ ταύτην ἐκ τῶν ἑαυτοῦ ὁ ἐμὸς οὗτος φίλτατος παῖς, καὶ καθοπλίζει οὐ τὰ στα ἐν ἰσχύϊ.CPOLITANORUM IMPP. XXXI. Imp. Andronici senioris aurea bulla, ad instantiam Cralis Serbiæ conceditur (q). (4) Crales ille Serviae, qui infra imperatori dicitur ὁ ἐμὸς οὗτος φίλτατος παῖς, duxerat Simonidam, Irenes et Andronici filiam. Vide Nic. Greg. VI, 9, 3 ; Cantacuz. Hist. 1, 7. (r) Paul. ILIII, 6 (s) Psal. vi, 12. (c) Forsan ex Isaia sumptus color. Cap. xxxιν, Ἐμεθύσθη ἡ μάχαιρά μου.., ή μάχαιρα τοῦ Κυ ρίου ενεπλήσθη αίματος. (u) Psal. xxxv³, 15. (v) Psal. vit, 16 : Επιστρέψει ὁ πόνος αὐτοῦ εἰς κεφαλὴν αὐτοῦ. (α) Exod. xv, 16 : Ἡ δεξιά σου, Κύριε, δεδόξα (y) Ad hanc expeditionem et Servici exercitus societatem videtur referenda Cralis cum Andronico, apud Cantacuzenum I, c. 7, p. 25, expostulatio de duobus Comanorum millibus, quos post bellum imperator Crali non reddiderat, sed Græcis copiis immiscuerat.
CPOLITANORUM IMPP.
Κράλην Σερβίας.
Καὶ εἶν μὲν ὅτι πᾶν ὅσον ἤδη καὶ λέλεκται καὶ ἡ μήπω τῶν ἡμετέρων συντεταγμένων καὶ αὐτοῖς δὴ
οὐδ' ὑμῶν τις τῶν μεθ᾿ ἡμᾶς βασιλευσόντων παρί-
ψεται, εἰ μή τι ἄλλο Θεοῦ νέμεσιν δικαίαν καὶ
ἀγανάκτησιν θέμενος ἐν φόβῳ· εἰ δέ τις καὶ βου-
ἡμεῖς εὐθὺς ἐπαρώμεθα αὐτὸ δὲ τοῦτο ὅ γε πάντως
καὶ πείσεται, κίνησιν Θεοῦ ἐνδίκως μετιοῦσαν τὴν
ἀδικίαν.
Λόγος χρυσόβουλλος ἀποδοθεῖς πρὸς τὸν ὑψηλότατον
Ἡ μὲν δὴ τοῦ παρόντος λόγου πρόθεσις πρὸς
αἴτησιν ἀπαντᾷ καὶ ταύτην εὐθὺς συμπεραίνει, ἣν
ὁ τῶν Σέρβων ὑψηλότατος Κράλης καὶ φίλτατος ἐμοὶ
οὐχὶ δικαίαν μόνον καὶ πάνυ τι δικαίαν, ἀλλὰ καὶ
μικρὰν δή τινα ταύτην ἐπὶ μεγάλῳ καὶ μεγίστῳ
προσβάλετο πράγματι. Καὶ μὴ ὅτι γε παραίτησα
μένους ἡμᾶς οὐδεὶς ἂν οὐκ ἂν ἀφῆκεν αἰτίας ὀρθῶς
λογιζόμενος, ἀλλ᾽ ἤδη καὶ τετελεσμένην ταύτην
πάντες ἂν φαῖεν μηδὲν ἄξιον εἶναι, μήτε πρὸς χά-
ριν τοῦ προβαλομένου καὶ δεδεγμένου, μήτ' αὐτῆς
εἵνεκα τῆς ὑποθέσεως, ὑφ᾽ ἧς αὐτῷ καὶ δέδοκται
προβαλέσθαι τὴν ζήτησιν. Καὶ τοίνυν οὐ τοῦτό γε
σπουδαστέον ἡμῖν ἂν εἴη, δείξαι δηλονότι ώς εύλογον
τὸ πεπραγμένον καὶ οὐχ ὑπερβαῖνον τὸ δίκαιον,
ἀλλ' ὅτι γε μὴ τοσοῦτον μόνον ἡμεῖς εἰκὸς εἶναι ο
νομίσαντες τοσοῦτον καὶ ἀποδεδώκαμεν, ἀλλ' ὅσον
ἔδοξε τῷ εἰληφότι τοῦτ' αὐτῷ καὶ παρ' ἡμῶν κατὰ
γνώμην γεγένηται. ᾿Αλλὰ πρὶν ἢ τοῦτο, βούλομαι
μικρὸν προδιαλαβεῖν καὶ τῷ μέλλοντι χρόνῳ θαῦμα
Θεοῦ μέγα περὶ ἐμὲ καὶ τὴν ἐκείνου τεταγμένην
ὑπ' ἐμοὶ κληρονομίαν διήγημα θέσθαι πρὸς ἀνθο-
μολόγησιν αὐτοῦ, κοινὴν δὴ λέγω παρὰ πάντων
ἀνθρώπων τῶν εὐσεβεῖν ἑλομένων. Εντεῦθεν γὰρ
καὶ ὁ πᾶς σκοπὸς τοῦ παρόντος λόγου σαφής γένοιτο
καὶ δῆλος τοῖ; μαθεῖν βουλομένοις. ᾿Αθροίζεται μὲν
γὰρ ἐξ ἔψα: στρατιάς Περσικής πλῆθος καὶ εἰς
μέγα καὶ πλεῖστον ἀθροίζεται, εἶτ᾽ εἰς Θράκην δια-
βαίνει, ταύτην δὴ τὴν ὑφ' ἡμῖν λέγω καὶ ἡμετέραν,
καὶ πανταχόθεν αὐτοῖς δύναμις συγκροτείται, καὶ
γίνονται πολέμιοι κατὰ τῶν ἡμετέρων, μεγάλα δή
τινα καὶ φρονοῦντες καὶ μελετῶντες· καὶ συχνοὶ
τούτοις ἐκ τῶν ὁμογενῶν προτρέουσιν αὖθις καὶ
μάλα αὖθις, καὶ ἄλλων ἐπ' ἄλλοις ἀεὶ γιγνομένων
καὶ πλειόνων ἐπὶ πολλοῖς ἐς μέγα ἦρτο τὸ κατ'
αὐτοὺς, καὶ δεινὸν οἷον καὶ χαλεπὸν ἐνενόμιστο,
ἡμεῖς παρεγγυώμεθα, δίκαιον δν παντὸς μᾶλλον, τούτοις ἀντεπεξιόντων. Καὶ γοῦν ἀδείας ἐπειλημ
ληθείη (εἴη δὲ μηδείς), ἀλλ᾽ οὖν τῷ βουληθέντι καὶ
μένοι καὶ θράσους ὑπ' αὐτῆς πλησθέντες ἐδίπουν
ἀνυπόστατοι τινες εἶναι καὶ ἀκατάσχετοι ταῖς όμ
μαῖς· καὶ ἦσαν πολλῷ τινι τῷ φρυάγματι επηρμένοι -
καὶ ῥέοντες πανταχόθι ταῖς ἐκδρομαίς. Είτ' αὖθις
εἰς ἐν συνιόντες ἐπὶ τοῖς πλήθεσιν ὑπερφρονοῦσε,
καὶ δεινὸν μὲν παθεῖν οὐδὲν εἰς νοῦν βάλλουσιν οὐδ'
ἔσεσθα! ποθεν αὐτοῖς οὐδ᾽ ἀπαντῆσαι, πάντα δ'
αὐτοῦ; δρᾶσαι μᾶλλον καὶ καταπράξασθαι δεδυνή
σθαι. Καὶ οἱ μὲν οὕτως· ἡμεῖς δ' αὖθις ἐπὶ Θεὸν
βλέποντες καὶ τὴν αὐτοῦ μητέρα παρεταττόμεθα ἐξ
ἐναντίας. Καὶ τοίνυν τῶν ἡμετέρων συνιόντων ὑπὸ
Θεῷ στρατευμάτων, καὶ λαμπρῶν δὴ καὶ τούτων
καὶ γενναίων ὄντων καὶ σφόδρ' ἀμύνεσθαι δεδύνη-
μένων, οὐκ ἐπὶ τούτοις ἡμεῖς δεῖν ἔγνωμεν τεθαρ
μηκέναι, οὐδ᾽ ἐπὶ τῇ βομφαία (r) καὶ τοῖς τόξοις,
ἀλλ' ἐξ οὐρανοῦ τὰ βάλλοντα τοὺς ἐχθροὺς ἀνεμέ
νομεν βέλη. Καὶ τὸ ἐκεῖ μὲν ἐντεινόμενον τίξον
μόνον οὐχ ἑωρῶμεν καὶ τὰ ἐν αὐτῷ ἑτοιμαζόμενα
σκεύη θανάτου (ε)· ἐλπίζοντες δ᾽ ἡμεν καὶ μάλα τι
ἐπὶ τούτοις ἐλπίζοντες καὶ θαῤῥοῦντες, καὶ ἥκιστα
οὐδαμή εψεύσθημεν τῶν ἐλπίδων. ᾿Αλλὰ τί δὴ καὶ
γίνεται; Σράττει μὲν τοὺς πολεμοῦντας ἡ τοῦ Θεοῦ
μάχαιρα, καὶ μεθύεται πλησθεῖσα τῶν ἐξ αὐτῶν
αἱμάτων (ι)· συντρίβεται δ' αὐτῶν πάντα τόξα, καὶ
ἣν ῥομφαίαν ἀνέσεισαν καὶ ἠπείλησαν καθ' ἡμῶν
στρέφεται καὶ εἰσελαύνει τὰς αὐτῶν καρδίας (Μ),
καὶ πίπτουσι μὲν πάντες, οὐκ ἐν ταυτῷ, πάντες
δ' ὅμως· φεύγει δὲ τούτων οὐδεὶς καὶ σέσωστα: οὐ
δαμή οὔτε γῆς οὔτε θαλάσσης. Καὶ τοίνυν ἵσταται
τοῦτο περιφανὲς καὶ μέγα καὶ παμμέγεθες τρόπαιον
καθ᾿ ἧς ἔφημεν τῶν ἀσεβούντων επάρσεως. Καὶ
πολλοί δή τινες καὶ παμπληθεῖς ὄντες κτεινόμενοι
καὶ ἁλισκόμενοι πλείους ἔδοξαν ἢ τῆς σφαγῆς καὶ
τῆς πληγῆς ἐκτὸς ὄντες. Καὶ γοῦν πάνθ' ὅσα να
μίσαντες καὶ θαῤῥήσαντες καθ᾿ ἡμῶν ἦσαν, πάντ'
ἐπὶ τὰς σφῶν αὐτῶν κεφαλὰς Θεός τρέπει (ε), 3;
καὶ ἐν ἰσχύϊ δεδόξασται (α) καὶ τῷ βραχίονι αὐτοῦ
οὔτ᾽ ἀντερίζει οὔτ᾽ ἐστὶν ἀντέχων οὐδείς. Καὶ τὸ
μὲν τῶν ἀσεβῶν καὶ πολεμίων τέλος τοιοῦτον,
τοιοῦτον καὶ τὸ κατ' αὐτῶν ὑπὲρ τῶν εὐσεβούντων
ἡμῶν τρόπαιον ὑπὸ Θεῷ πολεμούντων καὶ παρα-
ταττομένων. Τοῖς δ᾽ ἡμετέροις τότε στρατεύμασιν
D οὐ μικρὰ δήπουθέν ἐστιν ἐν οἷς καὶ συνήρατο καὶ
συνέπραξε καὶ ἡ Σερβική δύναμις (y), ισχυρά τις
καὶ αὕτη καὶ γενναία, ὁμότε τοῖς πολεμίοις χω-
ροῦσα καὶ κατ' αὐτῶν προθύμως ἐς ὅ τι πλεῖστον
συῤῥηγνυμένη. Εκλέγει γὰρ ταύτην ἐκ τῶν ἑαυτοῦ
ὁ ἐμὸς οὗτος φίλτατος παῖς, καὶ καθοπλίζει οὐ τὰ
στα ἐν ἰσχύϊ.
XXXI. Imp. Andronici senioris aurea bulla,
ad instantiam Cralis Serbiæ conceditur (q).
(4) Crales ille Serviae, qui infra imperatori dicitur
ὁ ἐμὸς οὗτος φίλτατος παῖς, duxerat Simonidam, Ire-
nes et Andronici filiam. Vide Nic. Greg. VI, 9, 3 ;
Cantacuz. Hist. 1, 7.
(r) Paul. ILIII, 6
(s) Psal. vi, 12.
(c) Forsan ex Isaia sumptus color. Cap. xxxιν,
Ἐμεθύσθη ἡ μάχαιρά μου.., ή μάχαιρα τοῦ Κυ
ρίου ενεπλήσθη αίματος.
(u) Psal. xxxv³, 15.
(v) Psal. vit, 16 : Επιστρέψει ὁ πόνος αὐτοῦ εἰς
κεφαλὴν αὐτοῦ.
(α) Exod. xv, 16 : Ἡ δεξιά σου, Κύριε, δεδόξα
(y) Ad hanc expeditionem et Servici exercitus
societatem videtur referenda Cralis cum Androni-
co, apud Cantacuzenum I, c. 7, p. 25, expostulatio
de duobus Comanorum millibus, quos post bellum
imperator Crali non reddiderat, sed Græcis copiis
immiscuerat.
col. 1077–1078page 30 of 56
PG 161:1077μομεν μονῇ, δι' οὗ δῆτα καὶ καθέξει μὲν διὰ παντὸς ἐς ἀεὶ τὸ λεχθὲν χωρίον, καθέξει δ' οχλήσεως μηδε μιᾶς οὐδαμόθεν προσγιγνομένης αὐτῇ, οὔτ᾽ ἐξ οὐδενὸς τῶν τὰ δημόσια πραττόντων οὔτ᾽ ἐκ χειρὸς ἀπογραφούσης και ψηλαφώτης τὰ κατ' αὐτὴν, ἀλλ᾽ ἀκέραιον ἐσεῖται τουτὶ τὸ κτῆμα κατὰ πᾶν ὅριον τὸ καὶ νῦν μέρος ὃν καὶ ἡρμοσμένον αὐτῷ· καὶ εἰ τι δ' ἐν τούτῳ παρὰ τῶν μοναχῶν βελτιωθὲν ἐπὶ τὸ κρεῖττον ἥξει, τὸν αὐτὸν ἔσται τρόπον κατεχόμενον ὑπὸ τῆς μονῆς, μηδενὸς τῶν δικαίων ὄντων αὐτῷ μήθ' ὑποτεμνομένου μήτ' ἀπαλλοτριουμένου και μεταπίπτοντος μηδαμῶς ἥκιστα ὑπ᾽ οὐδενός. σώματα μόνον αὐτῶν ὅπλοις χαλκοῖς, ἀλλ᾽ ἤδη καὶ ἡ Θεοῦ καὶ διὰ ταύτην τῇ βηθείσῃ σεβασμίᾳ ἀπονέ τὰς ψυχὰς προτρεπτικοίς λόγοις θήξας καὶ παρα πλητικοῖς· καὶ τοῦτον δὴ τὸν τρόπον καὶ ταῖς τοιαύταις παρασκευαῖς ἐνεῖς θάρσος αὐτοῖς, ἔῤῥω μένω; ἀντεπεξιέναι τοῖς ἐπιοῦσιν ἐχθροῖς καὶ συμ πλέκεσθαι τούτοις καὶ καρτερεῖν πείθει καὶ παρα σκευάζει. Καὶ ἦσαν τῶν ἐντολῶν αὐτοῦ μεμνημένοι, καὶ οὐκ ἐπελάθοντο οὐδ᾽ ἡμνημόνησαν ἐπὶ τῶν ἀγώνων καὶ τῆς ἐπὶ τοὺς πολεμίους παρεμβολής. Εἶτα τί; τῶν ἐχθρῶν ἐκείνων ὁμοῦ πάντων παντάπασι καὶ πεσόντων καὶ ἀπολωλότων, καὶ θορύβου δή τινος μεγάλου κατὰ τῆς Περσίδος πάσης καταρ βαγέντος απανταχοῦ, διαβαίνει τὰ ἡμέτερα στρα τεύματα και κατ' ἐκείνων ἐν αὐτῇ γέ που τῇ πο λεμές, συνδιαβαίνει καὶ τῶν Σέρβων αὐτῶν σύμμαχο; αὖθις ἑτέρα δύναμις οὐκ ἀγεννής. Καὶ οὐκ ἀνέχεται 6 φίλτατος οὗτος ἐμοὶ καὶ τὴν ἀρχὴν ἔχων αὐτῶν, μὴ, ὅποι δὴ πολέμιοι, ὅποι δὲ καὶ παρατάξεις ἡμέ τεραι κατ' αὐτῶν, μὴ καὶ αὐτὸς ἀνταίρειν καὶ συμβάλλειν κατὰ ταυτόν. Καὶ βούλεται μὲν δὴ καὶ τῷ σώματι παρεῖναι, καὶ μάλα βούλεται καὶ προτε θύμηται· ἐπεὶ δὲ τοῦτο μὴ ἔστιν αὐτῷ οὐδὲ γὰρ ἀπαίρειν μηδὲ μεθίστασθαι τῶν οἰκείων οὐ μὲν οὖν ἀσφαλὲς σφίσιν αὐτοῖς), δ δή δεύτερον οὐκ ἀναίνεται, ἀλλὰ καὶ τοῦτο δίδωσι προθύμως ἐς ὅσον δυνατών ἐς πλεῖστον. α΄. Καὶ τοίνυν ἀντὶ τούτων (ἀλλ᾽ οἷόν γε καὶ τοῦτο! Καὶ πάρ'στιν ἤδη σκοπεῖν βουλομένοις τὸ τῆς γνώμης αὐτοῦ)· ὑπὲρ γὰρ τῶν εἰρημένων πρά ξεων τῶν ἐκ Θεοῦ καθ' ὧν ἔφημεν ἐχθρῶν δεδωρημένων ἡμῖν βούλεται αὐτῷ Θεῷ ἀνάθημά τι προςα ναθεῖναι καὶ χαριστήριον, καὶ τῇ ἐν τῷ ὄρει τοῦ Αθω σεβασμία μονῇ τῆς πανυπεράγνου Μητρὸς αὐτοῦ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ προσενεγκεῖν καὶ προσαρμόσαι, διὰ παντὸς δήπου παραμένον καὶ μήποτε ταύτης μήτ' ἐκπίπτον μήτ' ἐκλυόμενον. Καὶ πρῶτον γοῦν αἰτεῖται καὶ παρὰ τῆς ἐμῆς βασιλείας λαμβάνει τὸ περὶ τὸν Στρυμόνα χωρίον τὸ καὶ ὠνο μασμένον τοῦ Κούτζι, καὶ ἀνατίθησι τῇ σεβασμίᾳ ταύτῃ μονῇ. Νῦν δὲ καὶ χρήματα μελετά κατα θέσθαι, καὶ ἀντὶ τούτων εἶναι τὸ χωρίον ἑωνημένου ὥσπερ καὶ ἀποδεδομένον τῇ μονῇ. Καὶ ὁ μὲν οὔτ τως. Ποῦ δ᾽ ἦν εἰκὸς ἡμᾶς ἐπὶ χρήματα μὲν ἰδεῖν ταῦτα, παριδεῖν δ᾽ ἅπερ ἔφημεν ὑπὲρ τῶν ἡμετέρων τούτου σπουδάσματα, καὶ τὴν ἄγαν βούλησιν καὶ προθυμίαν αὐτοῦ; μὴ ὅτι γε ἐφ᾽ οὕτω σμικρά χάριτι καὶ ἀντιδόσει, ἀλλ᾽ εἴ τί γε καὶ οἷον πολλοῦ τινος ἦν ἄξιον καὶ πλείστον, εἶτ᾽ ἦν αὐτῷ βουλομένῳ τόνδε δὴ τὸν τρόπον ἢ ἕτερον ἡμᾶς ἐπὶ τούτῳ τὸ δοκοῦν αὐτῷ πρᾶξαι. Τοίνυν καὶ ὃ δὴ μᾶλλον ἡμεῖς δεῖν ἔγνωμεν πεπραχέναι, τοῦτ᾽ ἤδη καὶ πράττομεν. Ἔτι δὲ τί; Τὸν παρόντα χρυσόβουλλον λόγον ἐκε θέντες αὐτῇ δὴ ταύτῃ τῇ πανυπεράγνῳ Μητρὶ τοῦ Χαλαντάρη, τῆς Λειπαρ' ένου· οἰκοῦσιν οἱ Βούλγαροι. Σερβικήν μονή». Χελαν Ο Καὶ τοίνυν τῇ δυνάμει τοῦ χρυσοβούλλου τοῦδε λόγου ταῦθ' οὕτως ἔσται, καθὼς ἤδη καὶ προστάσσων ἐστὶ καὶ διοριζόμενος, ἐπεὶ καὶ τούτου χάριν γεγονώς βραβεύθη τῇ τοιαύτῃ σεβασμία μονῇ. Λόγος χρυσόβουλλος ἐπὶ τῇ ἑνώσει τῶν διαστάντων μοναχῶν, εἶτα συνιόντων εἰς ταυτὸν τῷ τῆς Ἐκ κλησίας πληρώματι, λύσιν εἰληφότων τῶν προσ ισταμένων αὐτοῖς. Εἰρήνη καὶ ὁμοφροσύνη, καὶ κοινή γνώμη διαφορᾶς ἀπάσης καὶ ἔριδος καὶ φιλονεικίας ἀπηλλαγμένη, ἄριστον δή που πανταχή τοῖς ἐξετάζουσι καὶ σκοπουμένοις καί γε τελεώτατον ἀγαθόν. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἐν κλήρῳ Χριστοῦ καὶ τοῦδε τῇ ἐκκλησίᾳ, ἐπὶ ὀρθῶν καὶ ἀπταίστων τῶν ἑαυτῆς δογμά των ἱσταμένῃ καὶ τὰ λοιπὰ πάντα εὖ ἐχούσῃ καὶ ἀσφαλῶς, τί ἂν μᾶλλον ὅ γε φιλόθεος καὶ φιλόχριστος ὑπὸ Θεῷ συμπράττοντι καὶ τὴν κατόρθωσιν ἐμπαρεχομένῳ ἐπιμελῶς σπουδάσῃ, ἢ τοὺς ταυτά περὶ Θεοῦ φρονοῦντας καὶ περὶ τῆς ἀληθοῦς συμ βαίνοντας καὶ συμφωνοῦντας ὁμολογίας καὶ τἆλλα δὴ πάντα μιας γνώμης ἐξῆφθαι, καὶ μηδὲν διαφέρεσθαι μηδ' ἀντικεῖσθαι τούτους, καὶ οἰονεί πως ἑαυτοῖς ἀντικαθεστάναι μηδαμῶς, ἀλλά γε παντὶ δὴ τρόπῳ φέροντι πρὸς ἓν συμβαίνειν πρὸς ἀλλήλους καὶ συναρμόζεσθαι, καὶ καθ᾽ ἂν οἱονεὶ χείλος καὶ γλῶσσαν μίαν κηρύττειν ἐπ' αὐτῆς ἐκκλησίας ὁμοῦ τὰς αὐτὰς φωνὰς ἀφιέντας Θεῷ, καί γε ὡς ἐπὶ μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς πίστεως ἀσφαλῶς ἴδρυνται, οὕτω δὴ καὶ μίαν εἰδέναι τὴν τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίαν πᾶσαν καὶ συνομολογοῦσαν ἑαυτῇ καὶ συμβαίνουσαν καὶ ἀδιάρρηκτον ὅλον φοροῦσαν τὸν ἑαυτῆς χιτῶνα, ἄνωθεν ὑφασμένον (α) καὶ μή τι σχίσμα καταδεχόμενον μηδὲ τομὴν καὶ ῥῆξιν καὶ εἰς μέρη διαίρεσιν. Ἐπεὶ καὶ τῷ διαιροῦντι παντὶ καὶ τέμνοντι ὅσον παρὰ τοῦ ἐξυφάναντο; καὶ τῷ οἰκείῳ ἐμβάψαντος καὶ ἐπιχρώσαντος αἵματι ἡτοίμασται καὶ κείται πρὸς βασάνους καὶ κόλασιν, δῆλον δήπου τοῖς γα Χιλαντάριον, Χιλαντάρι μονα στήριον τοῦ Χαλανταρίου. (α)ln catalogo monasteriorum montis Atho, ap. Rutgers. Var. Lect. pr, c. 11, monasterium deci mum dicitur hac adjecta notula, id esse putο Chumui Mala est nominis zágŋ scriptura. Doccor ab amico Græco ser bendum XXXII. Imp. Andronici senioris aurea bulla pro componendo dissidio inter monachos. esse quod nomen negligentius et eferri. Atqui in Joannis Comnueni de scriptione montis Atho, suo loco describitur Allusio ad Joan. xix,
μομεν μονῇ, δι' οὗ δῆτα καὶ καθέξει μὲν διὰ παντὸς
ἐς ἀεὶ τὸ λεχθὲν χωρίον, καθέξει δ' οχλήσεως μηδε
μιᾶς οὐδαμόθεν προσγιγνομένης αὐτῇ, οὔτ᾽ ἐξ
οὐδενὸς τῶν τὰ δημόσια πραττόντων οὔτ᾽ ἐκ χειρὸς
ἀπογραφούσης και ψηλαφώτης τὰ κατ' αὐτὴν, ἀλλ᾽
ἀκέραιον ἐσεῖται τουτὶ τὸ κτῆμα κατὰ πᾶν ὅριον
τὸ καὶ νῦν μέρος ὃν καὶ ἡρμοσμένον αὐτῷ· καὶ εἰ
τι δ' ἐν τούτῳ παρὰ τῶν μοναχῶν βελτιωθὲν ἐπὶ τὸ
κρεῖττον ἥξει, τὸν αὐτὸν ἔσται τρόπον κατεχόμενον
ὑπὸ τῆς μονῆς, μηδενὸς τῶν δικαίων ὄντων αὐτῷ
μήθ' ὑποτεμνομένου μήτ' ἀπαλλοτριουμένου και
μεταπίπτοντος μηδαμῶς ἥκιστα ὑπ᾽ οὐδενός.
σώματα μόνον αὐτῶν ὅπλοις χαλκοῖς, ἀλλ᾽ ἤδη καὶ ἡ Θεοῦ καὶ διὰ ταύτην τῇ βηθείσῃ σεβασμίᾳ ἀπονέ
τὰς ψυχὰς προτρεπτικοίς λόγοις θήξας καὶ παρα
πλητικοῖς· καὶ τοῦτον δὴ τὸν τρόπον καὶ ταῖς
τοιαύταις παρασκευαῖς ἐνεῖς θάρσος αὐτοῖς, ἔῤῥω
μένω; ἀντεπεξιέναι τοῖς ἐπιοῦσιν ἐχθροῖς καὶ συμ
πλέκεσθαι τούτοις καὶ καρτερεῖν πείθει καὶ παρα
σκευάζει. Καὶ ἦσαν τῶν ἐντολῶν αὐτοῦ μεμνημένοι,
καὶ οὐκ ἐπελάθοντο οὐδ᾽ ἡμνημόνησαν ἐπὶ τῶν
ἀγώνων καὶ τῆς ἐπὶ τοὺς πολεμίους παρεμβολής.
Εἶτα τί; τῶν ἐχθρῶν ἐκείνων ὁμοῦ πάντων παντά
πασι καὶ πεσόντων καὶ ἀπολωλότων, καὶ θορύβου
δή τινος μεγάλου κατὰ τῆς Περσίδος πάσης καταρ
βαγέντος απανταχοῦ, διαβαίνει τὰ ἡμέτερα στρα
τεύματα και κατ' ἐκείνων ἐν αὐτῇ γέ που τῇ πο
λεμές, συνδιαβαίνει καὶ τῶν Σέρβων αὐτῶν σύμμαχο;
αὖθις ἑτέρα δύναμις οὐκ ἀγεννής. Καὶ οὐκ ἀνέχεται
6 φίλτατος οὗτος ἐμοὶ καὶ τὴν ἀρχὴν ἔχων αὐτῶν,
μὴ, ὅποι δὴ πολέμιοι, ὅποι δὲ καὶ παρατάξεις ἡμέ
τεραι κατ' αὐτῶν, μὴ καὶ αὐτὸς ἀνταίρειν καὶ
συμβάλλειν κατὰ ταυτόν. Καὶ βούλεται μὲν δὴ καὶ
τῷ σώματι παρεῖναι, καὶ μάλα βούλεται καὶ προτε
θύμηται· ἐπεὶ δὲ τοῦτο μὴ ἔστιν αὐτῷ οὐδὲ γὰρ
ἀπαίρειν μηδὲ μεθίστασθαι τῶν οἰκείων οὐ μὲν οὖν
ἀσφαλὲς σφίσιν αὐτοῖς), δ δή δεύτερον οὐκ ἀναίνε
ται, ἀλλὰ καὶ τοῦτο δίδωσι προθύμως ἐς ὅσον δυνατών
ἐς πλεῖστον.
α΄. Καὶ τοίνυν ἀντὶ τούτων (ἀλλ᾽ οἷόν γε καὶ
τοῦτο! Καὶ πάρ'στιν ἤδη σκοπεῖν βουλομένοις τὸ
τῆς γνώμης αὐτοῦ)· ὑπὲρ γὰρ τῶν εἰρημένων πρά
ξεων τῶν ἐκ Θεοῦ καθ' ὧν ἔφημεν ἐχθρῶν δεδωρη
μένων ἡμῖν βούλεται αὐτῷ Θεῷ ἀνάθημά τι προςα
ναθεῖναι καὶ χαριστήριον, καὶ τῇ ἐν τῷ ὄρει τοῦ
Αθω σεβασμία μονῇ τῆς πανυπεράγνου Μητρὸς
αὐτοῦ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ προσενεγκεῖν καὶ
προσαρμόσαι, διὰ παντὸς δήπου παραμένον καὶ
μήποτε ταύτης μήτ' ἐκπίπτον μήτ' ἐκλυόμενον. Καὶ
πρῶτον γοῦν αἰτεῖται καὶ παρὰ τῆς ἐμῆς βασιλείας
λαμβάνει τὸ περὶ τὸν Στρυμόνα χωρίον τὸ καὶ ὠνο
μασμένον τοῦ Κούτζι, καὶ ἀνατίθησι τῇ σεβασμίᾳ
ταύτῃ μονῇ. Νῦν δὲ καὶ χρήματα μελετά κατα
θέσθαι, καὶ ἀντὶ τούτων εἶναι τὸ χωρίον ἑωνημένου
ὥσπερ καὶ ἀποδεδομένον τῇ μονῇ. Καὶ ὁ μὲν οὔτ
τως. Ποῦ δ᾽ ἦν εἰκὸς ἡμᾶς ἐπὶ χρήματα μὲν ἰδεῖν
ταῦτα, παριδεῖν δ᾽ ἅπερ ἔφημεν ὑπὲρ τῶν ἡμετέρων
τούτου σπουδάσματα, καὶ τὴν ἄγαν βούλησιν καὶ
προθυμίαν αὐτοῦ; μὴ ὅτι γε ἐφ᾽ οὕτω σμικρά
χάριτι καὶ ἀντιδόσει, ἀλλ᾽ εἴ τί γε καὶ οἷον πολλοῦ
τινος ἦν ἄξιον καὶ πλείστον, εἶτ᾽ ἦν αὐτῷ βουλομένῳ
τόνδε δὴ τὸν τρόπον ἢ ἕτερον ἡμᾶς ἐπὶ τούτῳ τὸ
δοκοῦν αὐτῷ πρᾶξαι. Τοίνυν καὶ ὃ δὴ μᾶλλον ἡμεῖς
δεῖν ἔγνωμεν πεπραχέναι, τοῦτ᾽ ἤδη καὶ πράττομεν.
Ἔτι δὲ τί; Τὸν παρόντα χρυσόβουλλον λόγον ἐκε
θέντες αὐτῇ δὴ ταύτῃ τῇ πανυπεράγνῳ Μητρὶ τοῦ
Χαλαντάρη, τῆς
Λειπαρ' ένου· οἰκοῦσιν οἱ Βούλγαροι.
Σερβικήν μονή». Χελαν
Ο
Καὶ τοίνυν τῇ δυνάμει τοῦ χρυσοβούλλου τοῦδε
λόγου ταῦθ' οὕτως ἔσται, καθὼς ἤδη καὶ προστάσ
σων ἐστὶ καὶ διοριζόμενος, ἐπεὶ καὶ τούτου χάριν
γεγονώς βραβεύθη τῇ τοιαύτῃ σεβασμία μονῇ.
Λόγος χρυσόβουλλος ἐπὶ τῇ ἑνώσει τῶν διαστάντων
μοναχῶν, εἶτα συνιόντων εἰς ταυτὸν τῷ τῆς Ἐκ
κλησίας πληρώματι, λύσιν εἰληφότων τῶν προσ
ισταμένων αὐτοῖς.
Εἰρήνη καὶ ὁμοφροσύνη, καὶ κοινή γνώμη διαφο
ρᾶς ἀπάσης καὶ ἔριδος καὶ φιλονεικίας ἀπηλλαγ
μένη, ἄριστον δή που πανταχή τοῖς ἐξετάζουσι καὶ
σκοπουμένοις καί γε τελεώτατον ἀγαθόν. Οὐ μὴν
ἀλλὰ καὶ ἐν κλήρῳ Χριστοῦ καὶ τοῦδε τῇ Ἐκκλη
σίᾳ, ἐπὶ ὀρθῶν καὶ ἀπταίστων τῶν ἑαυτῆς δογμά
των ἱσταμένῃ καὶ τὰ λοιπὰ πάντα εὖ ἐχούσῃ καὶ
ἀσφαλῶς, τί ἂν μᾶλλον ὅ γε φιλόθεος καὶ φιλόχρι
στος ὑπὸ Θεῷ συμπράττοντι καὶ τὴν κατόρθωσιν
ἐμπαρεχομένῳ ἐπιμελῶς σπουδάσῃ, ἢ τοὺς ταυτά
περὶ Θεοῦ φρονοῦντας καὶ περὶ τῆς ἀληθοῦς συμ
βαίνοντας καὶ συμφωνοῦντας ὁμολογίας καὶ τἆλλα
δὴ πάντα μιας γνώμης ἐξῆφθαι, καὶ μηδὲν διαφέ
ρεσθαι μηδ' ἀντικεῖσθαι τούτους, καὶ οἰονεί πως
ἑαυτοῖς ἀντικαθεστάναι μηδαμῶς, ἀλλά γε παντὶ δὴ
τρόπῳ φέροντι πρὸς ἓν συμβαίνειν πρὸς ἀλλήλους
καὶ συναρμόζεσθαι, καὶ καθ᾽ ἂν οἱονεὶ χείλος καὶ
γλῶσσαν μίαν κηρύττειν ἐπ' αὐτῆς ἐκκλησίας ὁμοῦ
τὰς αὐτὰς φωνὰς ἀφιέντας Θεῷ, καί γε ὡς ἐπὶ μιᾶς
καὶ τῆς αὐτῆς πίστεως ἀσφαλῶς ἴδρυνται, οὕτω δὴ
καὶ μίαν εἰδέναι τὴν τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίαν πᾶσαν
καὶ συνομολογοῦσαν ἑαυτῇ καὶ συμβαίνουσαν καὶ
ἀδιάρρηκτον ὅλον φοροῦσαν τὸν ἑαυτῆς χιτῶνα,
ἄνωθεν ὑφασμένον (α) καὶ μή τι σχίσμα καταδεχό
μενον μηδὲ τομὴν καὶ ῥῆξιν καὶ εἰς μέρη διαίρεσιν.
Ἐπεὶ καὶ τῷ διαιροῦντι παντὶ καὶ τέμνοντι ὅσον
παρὰ τοῦ ἐξυφάναντο; καὶ τῷ οἰκείῳ ἐμβάψαντος
καὶ ἐπιχρώσαντος αἵματι ἡτοίμασται καὶ κείται
πρὸς βασάνους καὶ κόλασιν, δῆλον δήπου τοῖς γα
Χιλαντάριον,
Χιλαντάρι
μονα
στήριον τοῦ Χαλανταρίου.
(α)
ln catalogo monasteriorum montis Atho, ap.
Rutgers. Var. Lect. pr, c. 11, monasterium deci
mum dicitur hac adjecta notula,
id esse putο
Chumui Mala est nominis
zágŋ scriptura. Doccor ab amico Græco ser bendum
XXXII. Imp. Andronici senioris aurea bulla pro
componendo dissidio inter monachos.
esse quod nomen negligentius et
eferri. Atqui in Joannis Comnueni de
scriptione montis Atho, suo loco describitur
Allusio ad Joan. xix,
col. 1079–1080page 31 of 56
PG 161:1079γε σκοπουμένοις καὶ βαθέως συνεῖσι τὸ τόλμημα · Α δόξαν αὐτοῖ; (ι). Καὶ ἡμεῖς ἐφεξῆς σπουδὴν αὖθις ἐποιησάμεθα πάντας ἐκ παντὸς τρόπου ισχύσει εἰσελάσαι και γε τοὺς ἴσα ταῖς θεολογίαις φρονοῦντας ἴσους καὶ τὴν γνώμην γενέσθαι, αὐτῆς δὴ ταύτης ἕνεκεν τῆς πρὸς ἀλλήλους ὁμονοίας, διαφορᾶς ἀπά σης περιαιρεθείσης. Καὶ γίνεται δὴ τοῦτο καὶ πρὸς τὴν ἐμὴν ἁπαντᾷ καὶ σπουδὴν καὶ γνώμην. Γίνεται δὲ πῶς; ἤκουσι παρ' ἡμᾶς. Καὶ τό γε θορυβούν αὐτοὺς πᾶν καὶ ταράττον καὶ βάλλον εἰς δειλίαν προτείνουσιν εἰς μέσον, καὶ γ' ἐπὶ τούτοις ἡμῶν πραξάντων παῦσαι ζητοῦσι δειλιώντας τοὺς ἑαυτῶν λου γισμούς. Καὶ πράττομεν δὴ αὐτὸ τὸ τῆς εἰρήνης ὅπερ ἔφημεν μέγιστον καὶ παρὰ Θεοῦ ἡμῖν ἐντεταλμένον κράτιστον ἀγαθὸν παντὸς ἑτέρου προτετιμηκότες. καὶ γὰρ πλέον καὶ μεῖζον καὶ ἀναιδέστερον ὁμοῦ καὶ θρασύτερον ἢ ὡς οἱ σταυρώσαντες τετολμήκασιν· οὐ γὰρ διείλοντο ἐκεῖναι, ἀλλ᾽ ἐφείσαντο βαλόντες κλήρον, τὰ ἱερά φασιν Εὐαγγέλια. Ταύτην του καὶ ἵνα τοῦτον ἀκέραιον καὶ ἄτμητον δι᾿ ὅλου καὶ ἀμέριστον ἡ τοῦ Χριστοῦ φορῇ Ἐκκλησία, αὐτὸς Χριστὸς οὐ τοῖς τότε μαθηταῖς μόνον, ἀλλὰ καὶ τοῖς μετ' ἐκείνους καὶ πᾶσιν οἷς συνεῖναι μέχρι τέλους αἰῶνος καθυπισχνείται, ἐμβοᾷ καὶ διακελεύεται καὶ ἀγάπην μὲν ἔχειν πρὸς ἀλλήλους, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ εἰρήνην τὴν ἑαυτοῦ καὶ δίδωσι καὶ ἀφίησιν (6), ὅτι μηδ' ἔστιν ἄλλως οὐ μὲν οὖν ἡνῶσθαι τοὺς ἑαυ· τοῦ καὶ πρὸς μίαν οὖσαν τὴν Ἐκκλησίαν, ἧς αὐτὸς κεφαλή, συναρμολογεῖσθαι καὶ συνάγεσθαι, τῆς εἰρήνης μὴ συναπτούσης καὶ συσφιγγούσης προς Β τοὺς ὑπὲρ τῆς ἀληθείας καὶ τῶν ὀρθῶν δογμάτων ἓν, ἀκαταλύτου δή τινος συνδέσμου δίκην καὶ πανταχόθεν συνέχοντος. Καὶ τοίνυν ὅτι τοῦθ' οὕτως ἔχει καὶ ἡμᾶς δεῖ καθυπείκειν προστάγμασι Θεοῦ προς θυμουμένους καθ᾽ ὅσον οἷόν τε διακονεῖν καὶ ἐξυπηρετεῖσθαι αὐτῷ, εἰ μὲν καὶ προεθυμήθημεν ὡς εἰκὸς καὶ ἐξυπηρετήσαμεν καὶ τῶν ὑπὲρ τῆς Ἐκκλησίας αὐτοῦ σπουδασμάτων ἐνελίπομεν οὐδὲν, τί χρὴ καὶ λέγειν ἄνωθεν ἡμᾶς ἀρξαμένους καὶ διεξιόντας και θεξῆς πρὸς πάντ' εἰδότας ἡμᾶς καὶ τούτων ἀγνοοῦντας μηδέν; Ιστε πάντες πάντως καὶ τὸν ἐπενεχθέντα ταύτῃ τραχὺν σάλον καὶ τάραχον (c) καὶ σφίσιν αύτ τοῖς ἐμβαλόντα τοῖς ἄνωθεν ὀρθῶς ἱσταμένοις καὶ πεπηγμένοις περὶ τῆς ὁμολογίας δόγμασι καὶ κατασεῖσαι δυνηθέντα καὶ μετασαλεῦσαι καὶ παρασύραι καὶ μετενεγκεῖν· ὥστε καὶ ὅπως ἡμεῖς αὖθις καὶ μεθ᾽ ὅσου πλείστου θερμοῦ καὶ διαπύρου τοῦ ζήλου τοῖς ἐπηρεασταῖς ἢ μᾶλλον εἰπεῖν ἀτόποις δογματισταῖς ἀντικαταστάντες ἀντέβημεν καὶ προέστημεν τῆς ἀληθείας, καὶ αὖθις ἀκραιφνῆ ἐπὶ τῶν ὀρθῶς αὐτῇ καὶ καλῶς εγνωσμένων τὴν Ἐκκλησίαν ἀνασεσωκότες φέροντες ἀποδεδώκαμεν τῷ Θεῷ, τοῦτο δὴ πρῶτον τῶν ἄλλων πάντων περὶ πάσης θέμενοι σπουδῆς, ἅτε δὴ καὶ πάντων τῶν ἄλλων πραγμα πρὸς τοῦτο τελούντων μικρὸν ἢ οὐδέν. Καὶ τοίνυν νόθον πᾶν καὶ ἐπείτακτον αὐτῇ δόγμα τελέως ἀνελόντες ἀπελάσαμεν ἐκ μέσου. Καὶ ἔδει μὲν πάνω τας εὐθὺς τοὺς ὀρθὰ φρονοῦντας καὶ ἐπὶ τοῦ ὑγιαίνοντος ἀνέχοντας καὶ τῆς ἀληθείας λαμπρῶς οὕτω τῆς Ἐκκλησίας ἀνεῳγμένης, ἐντὸς αὐτῆς σπουδάσαι D δεδογμένων μήτε πράττοντες μήτ' ἐπινοοῦντες. γενέσθαι μεθ' ὑψηλοῦ τοῦ κηρύγματος συγκαλουμένη;, καί γε καθαρὸν μὲν καὶ ἀκίβδηλον τὸν ἑαυ τῆς ἄρτον φαγεῖν καὶ προτεινούσης καὶ παρεχομένης μή τινος μετέχοντα πονηρᾶς ζύμης καὶ ἀλλοκό του, καθαρὸν δὲ πιεῖν προτεινούσης καὶ τὸν κρατῆρα παντὸς παντάπασιν ἀπωσμένου καὶ ἀπεληλαμένου τοῦ γε συνθολοῦντος. Οὐ μὴν ἀλλ' ἐνέμειναν στάντες ἐκτὸς, ὅσοις δὴ καὶ τοῦτο καὶ ὅπως ποτὲ παρέστη ἀγῶνας, πολὺς καὶ τὴν ἔνστασιν καὶ τὴν καρτερίαν καὶ μηδὲν τῆς ὁμολογίας καθυφεὶς μηδὲ καθυ πείξας καὶ ὑπενδοὺς τοῖς ἐπὶ μακρῶν τῶν χρόνων βιαζομένοις καὶ ἀποπειρωμένοις αὐτοῦ παραίτησιν τοῦ πατριαρχικοῦ ποιήσασθαι θρόνου, ἐκείνων ὑπεκστάντων δηλονότι καὶ τοῦδε μέχρι τέλους νενικηκότος. Καὶ γοῦν ὡς εἶδε λαμπρὸν οὕτω κατὰ τῶν πολεμούντων ὑπὸ Θεῷ πρύτανι παρ' ἡμῶν τὸ τρί παιον ἀναστὰν, ἅμα τε ἀνέπνευσεν ἡδέως Ἰωσὴφ (1 ἐκεῖνος, ὁ πάνυ καὶ μέγας ἀθλητὴς, καὶ περιβόητος μὲν τὰ πρῶτα τῆς ἀρετῆς καὶ τῶν ἐκείνῳ πεπολιτευμένων, περιβόητος δὲ μᾶλλον τὰ τελευταῖα τῶν παλαισμάτων καὶ τῶν διηγωνισμένων αὐτῷ, καὶ παραιτείται τάλλα πάντα τρόπον δν ἔφημεν, μηδε νὸς τῶν ἐνταῦθα καὶ μεγάλων δή τινων ἀνθρώποις νομιζομένων ἐπιστροφὴν καὶ λόγον ποιούμενος. Καὶ ὥσπερ ἀμειβομένη τῶν πόνων καὶ τῶν ὑπὲρ αὐτῆς καμάτων, ἀνακηρύττει ἐξ ὀνόματος κατ᾽ ἴσον τοῖς ἄλλοις τοῖς μηδὲν παραιτησαμένοις, ἀλλ' ὁμοῦ μὲν ἐπ᾿ εὐσεβείας ὁμοῦ δ᾽ ἐπὶ τοῦ θρόνου ἐν ὁμοίοις ἀγωνίσμασι καὶ καιροῖς καταλύσασι τὸν βίον. Καὶ τοίνυν ἐν δὴ τοῦτο τοῖς διαφερομένοις αὐτοῖς ἀφορμή τις γίνεται σκανδάλου καὶ πρόφασις ἡ ἀνακήρυξις, καὶ ζητοῦσι κατασιγασθῆναι ταύτην καὶ παύσασθαι. Καὶ παύσομεν σεσιωπηκότες, φίλα κάν τούτῳ πράτ τοντες ἐκείνῳ καὶ οἱονεὶ κατὰ γνώμην & παρητήσατο παραιτούμενοι, καὶ μηδὲν περαιτέρω τῶν αὐτῷ Δεύτερον ὅρκους φασί τινας καὶ ἐπιτιμήσεις, ἅμα δὲ καὶ ὑπερφρονήσεις καὶ ἀθετήσει; αὐτῶν πάλαι ποτέ γεγενημένας, καὶ ἐπεγκαλούσι τοῖς ἐνεχομέν νοις. Ομως μή τι ἐξ ἐκείνων καθήκοι καὶ εἰς τοὺς ἐφεξῆς, ἐμφανῆ γενέσθαι βούλονται τὴν ἄφεσιν καὶ λύσιν, καὶ πείθονται ἀφιέναι Θεόν, τοῦ πατριάρχου καταδεηθέντος καὶ ταῖς ἱκεσίαις ἱλεωσαμένου. Καὶ στήσεται δὴ οὗτος καὶ ἐξιλάσεται πρεσβεύων, καὶΤί δὲ πράττομεν ; Φθάνει (ε) μὲν ὁ πολὺς ἐκεῖνος (6) Joan. xii, 34 : x1, 27. (c) Innuit turbas theologicas de processione S. Spiritus, quas ipse sedare ac componere sedula opera studuit.... Sed fuit illa compositio novorum dissidiorum origo. (α) Innuit Arsenitas, qui Josepho patriarcha adversabantur. Cf. Nic. Greg. VI, 1, 4. ὁ μὲν οὕτως· ἡ (g) δὲ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησία, ἐκεῖνον (e) Boivinius adl Nic. Greg. VI, 4 ed. Paris, p. 753 verba φθάνει-θρόνου ex Cod. Paris. reg. jam olim apposuit. (0) Josephus patriarcha a. 1982 restitutus, insc quenti anno diein supremium obiit. (9) Etiam hac verba ἡ δὲ ἐπινοοῦντες Boivin. 1. 1. præstitit, CPOLITANORUM IMPP.
γε σκοπουμένοις καὶ βαθέως συνεῖσι τὸ τόλμημα · Α δόξαν αὐτοῖ; (ι). Καὶ ἡμεῖς ἐφεξῆς σπουδὴν αὖθις
ἐποιησάμεθα πάντας ἐκ παντὸς τρόπου ισχύσει εἰσ-
ελάσαι και γε τοὺς ἴσα ταῖς θεολογίαις φρονοῦντας
ἴσους καὶ τὴν γνώμην γενέσθαι, αὐτῆς δὴ ταύτης
ἕνεκεν τῆς πρὸς ἀλλήλους ὁμονοίας, διαφορᾶς ἀπά
σης περιαιρεθείσης. Καὶ γίνεται δὴ τοῦτο καὶ πρὸς
τὴν ἐμὴν ἁπαντᾷ καὶ σπουδὴν καὶ γνώμην. Γίνεται
δὲ πῶς; ἤκουσι παρ' ἡμᾶς. Καὶ τό γε θορυβούν
αὐτοὺς πᾶν καὶ ταράττον καὶ βάλλον εἰς δειλίαν
προτείνουσιν εἰς μέσον, καὶ γ' ἐπὶ τούτοις ἡμῶν πρα-
ξάντων παῦσαι ζητοῦσι δειλιώντας τοὺς ἑαυτῶν λου
γισμούς. Καὶ πράττομεν δὴ αὐτὸ τὸ τῆς εἰρήνης ὅπερ
ἔφημεν μέγιστον καὶ παρὰ Θεοῦ ἡμῖν ἐντεταλμένον
κράτιστον ἀγαθὸν παντὸς ἑτέρου προτετιμηκότες.
καὶ γὰρ πλέον καὶ μεῖζον καὶ ἀναιδέστερον ὁμοῦ
καὶ θρασύτερον ἢ ὡς οἱ σταυρώσαντες τετολμήκα-
σιν· οὐ γὰρ διείλοντο ἐκεῖναι, ἀλλ᾽ ἐφείσαντο βαλόν
τες κλήρον, τὰ ἱερά φασιν Εὐαγγέλια. Ταύτην του
καὶ ἵνα τοῦτον ἀκέραιον καὶ ἄτμητον δι᾿ ὅλου καὶ
ἀμέριστον ἡ τοῦ Χριστοῦ φορῇ Ἐκκλησία, αὐτὸς
Χριστὸς οὐ τοῖς τότε μαθηταῖς μόνον, ἀλλὰ καὶ τοῖς
μετ' ἐκείνους καὶ πᾶσιν οἷς συνεῖναι μέχρι τέλους
αἰῶνος καθυπισχνείται, ἐμβοᾷ καὶ διακελεύεται
καὶ ἀγάπην μὲν ἔχειν πρὸς ἀλλήλους, οὐ μὴν ἀλλὰ
καὶ εἰρήνην τὴν ἑαυτοῦ καὶ δίδωσι καὶ ἀφίησιν (6),
ὅτι μηδ' ἔστιν ἄλλως οὐ μὲν οὖν ἡνῶσθαι τοὺς ἑαυ·
τοῦ καὶ πρὸς μίαν οὖσαν τὴν Ἐκκλησίαν, ἧς αὐτὸς
κεφαλή, συναρμολογεῖσθαι καὶ συνάγεσθαι, τῆς
εἰρήνης μὴ συναπτούσης καὶ συσφιγγούσης προς Β τοὺς ὑπὲρ τῆς ἀληθείας καὶ τῶν ὀρθῶν δογμάτων
ἓν, ἀκαταλύτου δή τινος συνδέσμου δίκην καὶ παν-
ταχόθεν συνέχοντος. Καὶ τοίνυν ὅτι τοῦθ' οὕτως ἔχει
καὶ ἡμᾶς δεῖ καθυπείκειν προστάγμασι Θεοῦ προς
θυμουμένους καθ᾽ ὅσον οἷόν τε διακονεῖν καὶ ἐξυπη
ρετεῖσθαι αὐτῷ, εἰ μὲν καὶ προεθυμήθημεν ὡς εἰκὸς
καὶ ἐξυπηρετήσαμεν καὶ τῶν ὑπὲρ τῆς Ἐκκλησίας
αὐτοῦ σπουδασμάτων ἐνελίπομεν οὐδὲν, τί χρὴ καὶ
λέγειν ἄνωθεν ἡμᾶς ἀρξαμένους καὶ διεξιόντας και
θεξῆς πρὸς πάντ' εἰδότας ἡμᾶς καὶ τούτων ἀγνοοῦν
τας μηδέν; Ιστε πάντες πάντως καὶ τὸν ἐπενεχθέντα
ταύτῃ τραχὺν σάλον καὶ τάραχον (c) καὶ σφίσιν αύτ
τοῖς ἐμβαλόντα τοῖς ἄνωθεν ὀρθῶς ἱσταμένοις καὶ
πεπηγμένοις περὶ τῆς ὁμολογίας δόγμασι καὶ κατα-
σεῖσαι δυνηθέντα καὶ μετασαλεῦσαι καὶ παρασύραι
καὶ μετενεγκεῖν· ὥστε καὶ ὅπως ἡμεῖς αὖθις καὶ
μεθ᾽ ὅσου πλείστου θερμοῦ καὶ διαπύρου τοῦ ζήλου
τοῖς ἐπηρεασταῖς ἢ μᾶλλον εἰπεῖν ἀτόποις δογματι
σταῖς ἀντικαταστάντες ἀντέβημεν καὶ προέστημεν
τῆς ἀληθείας, καὶ αὖθις ἀκραιφνῆ ἐπὶ τῶν ὀρθῶς
αὐτῇ καὶ καλῶς εγνωσμένων τὴν Ἐκκλησίαν ἀνασε-
σωκότες φέροντες ἀποδεδώκαμεν τῷ Θεῷ, τοῦτο δὴ
πρῶτον τῶν ἄλλων πάντων περὶ πάσης θέμενοι
σπουδῆς, ἅτε δὴ καὶ πάντων τῶν ἄλλων πραγμα
πρὸς τοῦτο τελούντων μικρὸν ἢ οὐδέν. Καὶ τοίνυν
νόθον πᾶν καὶ ἐπείτακτον αὐτῇ δόγμα τελέως
ἀνελόντες ἀπελάσαμεν ἐκ μέσου. Καὶ ἔδει μὲν πάνω
τας εὐθὺς τοὺς ὀρθὰ φρονοῦντας καὶ ἐπὶ τοῦ ὑγιαί-
νοντος ἀνέχοντας καὶ τῆς ἀληθείας λαμπρῶς οὕτω
τῆς Ἐκκλησίας ἀνεῳγμένης, ἐντὸς αὐτῆς σπουδάσαι D δεδογμένων μήτε πράττοντες μήτ' ἐπινοοῦντες.
γενέσθαι μεθ' ὑψηλοῦ τοῦ κηρύγματος συγκαλου-
μένη;, καί γε καθαρὸν μὲν καὶ ἀκίβδηλον τὸν ἑαυ
τῆς ἄρτον φαγεῖν καὶ προτεινούσης καὶ παρεχομέ
νης μή τινος μετέχοντα πονηρᾶς ζύμης καὶ ἀλλοκό
του, καθαρὸν δὲ πιεῖν προτεινούσης καὶ τὸν κρατῆρα
παντὸς παντάπασιν ἀπωσμένου καὶ ἀπεληλαμένου
τοῦ γε συνθολοῦντος. Οὐ μὴν ἀλλ' ἐνέμειναν στάντες
ἐκτὸς, ὅσοις δὴ καὶ τοῦτο καὶ ὅπως ποτὲ παρέστη
ἀγῶνας, πολὺς καὶ τὴν ἔνστασιν καὶ τὴν καρτε
ρίαν καὶ μηδὲν τῆς ὁμολογίας καθυφεὶς μηδὲ καθυ
πείξας καὶ ὑπενδοὺς τοῖς ἐπὶ μακρῶν τῶν χρόνων
βιαζομένοις καὶ ἀποπειρωμένοις αὐτοῦ παραίτησιν
τοῦ πατριαρχικοῦ ποιήσασθαι θρόνου, ἐκείνων
ὑπεκστάντων δηλονότι καὶ τοῦδε μέχρι τέλους νενι-
κηκότος. Καὶ γοῦν ὡς εἶδε λαμπρὸν οὕτω κατὰ τῶν
πολεμούντων ὑπὸ Θεῷ πρύτανι παρ' ἡμῶν τὸ τρί
παιον ἀναστὰν, ἅμα τε ἀνέπνευσεν ἡδέως Ἰωσὴφ (1
ἐκεῖνος, ὁ πάνυ καὶ μέγας ἀθλητὴς, καὶ περιβόητος
μὲν τὰ πρῶτα τῆς ἀρετῆς καὶ τῶν ἐκείνῳ πεπολι
τευμένων, περιβόητος δὲ μᾶλλον τὰ τελευταῖα τῶν
παλαισμάτων καὶ τῶν διηγωνισμένων αὐτῷ, καὶ
παραιτείται τάλλα πάντα τρόπον δν ἔφημεν, μηδε
νὸς τῶν ἐνταῦθα καὶ μεγάλων δή τινων ἀνθρώποις
νομιζομένων ἐπιστροφὴν καὶ λόγον ποιούμενος. Καὶ
ὥσπερ ἀμειβομένη τῶν πόνων καὶ τῶν ὑπὲρ αὐτῆς
καμάτων, ἀνακηρύττει ἐξ ὀνόματος κατ᾽ ἴσον τοῖς
ἄλλοις τοῖς μηδὲν παραιτησαμένοις, ἀλλ' ὁμοῦ μὲν
ἐπ᾿ εὐσεβείας ὁμοῦ δ᾽ ἐπὶ τοῦ θρόνου ἐν ὁμοίοις
ἀγωνίσμασι καὶ καιροῖς καταλύσασι τὸν βίον. Καὶ
τοίνυν ἐν δὴ τοῦτο τοῖς διαφερομένοις αὐτοῖς ἀφορμή
τις γίνεται σκανδάλου καὶ πρόφασις ἡ ἀνακήρυξις,
καὶ ζητοῦσι κατασιγασθῆναι ταύτην καὶ παύσασθαι.
Καὶ παύσομεν σεσιωπηκότες, φίλα κάν τούτῳ πράτ
τοντες ἐκείνῳ καὶ οἱονεὶ κατὰ γνώμην & παρητή-
σατο παραιτούμενοι, καὶ μηδὲν περαιτέρω τῶν αὐτῷ
Δεύτερον ὅρκους φασί τινας καὶ ἐπιτιμήσεις, ἅμα
δὲ καὶ ὑπερφρονήσεις καὶ ἀθετήσει; αὐτῶν πάλαι
ποτέ γεγενημένας, καὶ ἐπεγκαλούσι τοῖς ἐνεχομέν
νοις. Ομως μή τι ἐξ ἐκείνων καθήκοι καὶ εἰς τοὺς
ἐφεξῆς, ἐμφανῆ γενέσθαι βούλονται τὴν ἄφεσιν καὶ
λύσιν, καὶ πείθονται ἀφιέναι Θεόν, τοῦ πατριάρχου
καταδεηθέντος καὶ ταῖς ἱκεσίαις ἱλεωσαμένου. Καὶ
στήσεται δὴ οὗτος καὶ ἐξιλάσεται πρεσβεύων, καὶ
Τί δὲ πράττομεν ; Φθάνει (ε) μὲν ὁ πολὺς ἐκεῖνος
(6) Joan. xii, 34 : x1, 27.
(c) Innuit turbas theologicas de processione S.
Spiritus, quas ipse sedare ac componere sedula
opera studuit.... Sed fuit illa compositio novorum
dissidiorum origo.
(α) Innuit Arsenitas, qui Josepho patriarcha
adversabantur. Cf. Nic. Greg. VI, 1, 4.
ὁ μὲν οὕτως· ἡ (g) δὲ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησία, ἐκεῖνον
(e) Boivinius adl Nic. Greg. VI, 4 ed. Paris, p. 753
verba φθάνει-θρόνου ex Cod. Paris. reg. jam olim
apposuit.
(0) Josephus patriarcha a. 1982 restitutus, insc
quenti anno diein supremium obiit.
(9) Etiam hac verba ἡ δὲ ἐπινοοῦντες Boivin.
1. 1. præstitit,
CPOLITANORUM IMPP.
col. 1081–1082page 32 of 56
PG 161:1081τὰς ἀφέσεις ἐκεῖθεν τοῖς χρήζουσιν οἷς ἔφημεν ἐνε- Α ότι καταλόγους ἐξετάζειν καὶ παρασκευὰς ἐπινοεῖν χαμένοις παρέξει. Καὶ τοίνυν τοῦ Βέκκου κακῶς ἐπιφυέντος τῇ Ἐκε κλησίᾳ, καὶ ὅλον κατὰ ταύτης καὶ τῶν ὀρθῶς αὐτῇ δεδογμένων τὸν τῆς θολερᾶς ἀνατροπῆς καὶ συγχύσεως τὸν ἐξεμέσαντος, ἀπηλάθησαν μὲν εὐθὺς τοῦ βήματος ἐξωσθέντες, ὅσοι καὶ ταῖς ἐκείνου χερσι χρησάμενοι καὶ ὑπὸ ταύταις τελεσθῆναι νομίσαντες ἐντὸς αὐτοῦ παρεισέδυσαν· εἰ δέ τις τῶν τοιούτων καὶ λαβὼν ἐναπέμεινεν ἐς δεῦρο κρυπτόμενος, καὶ ἡμεῖς μὲν φαμεν πρῶτοι, φασί δ' ὁμοίως ἡμῖν καὶ οἱ νῦν γενόμενοι μεθ᾿ ἡμῶν, ἐξωσθῆναι καὶ ἀποῤῥιφῆναι τούτους καὶ παντὸς ἐκπεσεῖν θείου καὶ ἱεροῦ λειτουργήματος, καὶ ἐξωσθήσεται δῆλος γεγονώς καὶ ἀποῤῥιφήσεται. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ εἴ τις ἐν διακόνοις, εἴ τις ἐν ἱερεῦσιν, ἐν ἐπισκόποις εἴ τις ἐγ. κλήμασιν ἐλεγχθείη ἐπ' ἀληθείας ἐνισχημένος όπωσο δήποτε, καθαιροῦσιν αὐτὸν καὶ τοῦ βαθμοῦ καὶ τῆς τάξεως ἐφ' ἧς ἕστηκεν ἐξελαύνουσιν, ἢ βίου χάριν βεβήλου καὶ μή τί γε τῇ θείᾳ καὶ ἱερᾷ τραπέζῃ καὶ τοῖς ἐν ταύτῃ φρικτοῖς μυστηρίοις προσήκοντος, ἢ χειροτονίας ἕνεκεν καθάπαξ ἀπηγορευμένης ταῖς ἀποστολικαῖς καὶ πατρικαῖς παραδόσεσι· καὶ ουτος ἥκιστα οὐδαμῶς ἐκφεύξεται τὴν δίκην, ἣν αὐτοὶ κατ' αὐτοῦ ἀπόστολιί τε ἅμα και Πατέρες καθαιροῦντες ἐξήνεγκαν, Εσονται καὶ οἱ τοῦ πατριαρχικοῦ μὲν ἐν μεθέξει γενόμενοι θρόνου, εἶτα τοῦτον παραιτησάμενοι, μηκέτ' ἐπ᾿ αὐτὸν αὖθις οὐ μὲν οὖν ἀναβεβηκότε;, ὅτι μηδ' ἔξεστι τοῦ λοιποῦ ὅρκοις αὐτῶν ἀκαταλύτοῖς τὰς παραιτήσεις κατασφάλισαμένων· καὶ διαμενοῦσι τοίνυν μέχρι παντὸς αὐτὸ δὲ τοῦτο τὸ δόξαν οὕτω; αὐτοῖς τηροῦντες καὶ περισώζοντες. Ο ὅπλων, καὶ πολλὰς δή τινας καὶ μεγάλας ἀπαριθμεῖν ἔχειν τὰς δυνάμεις ἐν τοῖς κατ' ἐχθρῶν ἀγῶσι καὶ γὰρ ἂν οὕτω βασιλεὺς τοῖς μὲν πολεμοῦσιν ἀντικατασταίη, φοβερὸς αὐταῖς πρὸς ἄμυναν ἥκων, τοῖς δ᾽ ὑπηκόοις δώσει πάνυ τι θαῤῥεῖν, μεγάλο ἅττα ταῦτα ἐπιδεικνύμενος εἰς ὑπὲρ αὐτῶν ἔχει μετὰ Θεοῦ χρῆσθαι)· βασιλικῆς δ' ὁμοίως καὶ φιλανθρώπου γνώμης, μηδ' ὀλιγώρως τῶν πολιτικῶν ἔχειν μηδ' ἐᾷν ὡς ἔτυχε ταῦτα φέρεσθαι, μηδ' οίεσθαι τουτί πρᾶγμα σπουδῆς ἧττονος ἄξιον, ἀλλὰ καὶ περὶ αὐτῶν δεῖν εἶναι νομίζειν πολλὰς ἐκδαπαναν φροντίδα, ὡς ἂν καὶ ἄριστά πως διοικοῖτο, εὐνομίας πανταχοῦ καθισταμένης καὶ τοῦ γε ἴσου καὶ δικαίου καλῶς τοῖς πᾶσιν ἀπονενεμημένου. Δύο γὰρ τούτων Β καιρῶν ὄντων, εἰρήνης δηλαδὴ καὶ πολέμου, και γε τῶν πραγμάτων περὶ ταῦτα σατῶς διαιρουμένων, ἀμφοτέροις βασιλεὺς ἀξίως ἀπαντήσει, καλῶς διελὼν καὶ παρασχὼν τὸ ἐπιβάλλον ἑκατέροις καὶ πρότε φορον, εἰρήνῃ μὲν εὖ ἔχοντα τὰ πολιτικὰ δεικνύς, τοῖς δὲ πολέμοις κράτος πόρρωθεν μελετήσας. Οὐ μὴν ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων οὕτως· ποιεῖσθαι δὲ καὶ πρόνοιαν ψυχῶν, πᾶσαν τὴν σπουδὴν πρὸς οὐρανοὺς θεμένων καὶ ζῆν κατὰ Θεὸν καθάπαξ ελομένων, φημὶ χρῆναι τὸν ἐκ Θεοῦ βασιλεύοντα μηδὲν ἔλατ τον ἑαυτῷ προσήκον είναι νομίζειν, ὅτι μὴ καὶ μᾶλ λον φροντιστήρια τούτων και σεμνὰ καταγώγια ἐν ἐπιμελείαις τιθέναι, συνίστασθαί τε ταῦτα τὴν ἀρ χὴν καὶ συνιστάμενα βεβαίως καὶ ἀσφαλῶς παρα μένειν. Τίνος δὴ χάριν; ὅτι δὴ καὶ οἱ ἐν τοῖς τούτοις τρόπον ὃν ἔφημεν κόσμῳ καὶ τοῖς ἐν κόσμῳ πᾶσιν ἀποταξάμενοι καὶ Θεῷ μόνῳ διὰ βίου παντὸς προσανέχειν επεγνωκότες ἐξευμενίζουσι μὲν αὐτὸν καὶ ἵλεων ἡμῖν ἀπεργάζονται ταῖς ἱκεσίαις, παρασκευάζουσι δὲ καὶ χεῖρα βοηθείας τὴν κραταιὰν ὀρέγειν ἐπὶ τοῖς καθ᾿ ἡμᾶς πᾶσι πράγμασι. Καὶ γοῦν ἔστι παντὶ τῷ καλῶς σκοπουμένῳ καὶ τῷ γε δυναμένῳ συνετῶς κρίνειν ἐκεῖνο δὴ καὶ λέγειν, ὡς ὅσα τις φέρων αὐτοῖς σεμνείοις θεοφιλῶς ἀνατίθησι, τῶν ταύτῃ τοι βιοῦν αἱρουμένων τὰ; σωματικὰς ἀνάγκας ὡτανεὶ τὸν τρόπον τοῦτον παραμυθούμενος και γε χορηγῶν πράγματα [καὶ] κτήματα, ὧν καὶ σφίσιν αὐτοῖς διὰ τὴν φθειρομένην ζωὴν ἀπαραίτητος χρεία, πλέον συμβάλλεται καὶ ῥοπὴν ἐπὶ τὸ κρεῖτ τον ταῖς κοιναῖς δίδωσι συντελείαις, ἢ ἐπ. τοῖς κατὰ κόσμον λυσιτελεῖν δοκοῦσιν, εἰ ταῦτα ἐτύγχανε συνεισφέρων καὶ προστιθείς. Χωρὶς δὲ τούτων ἔχει τι καὶ κέρδος βασιλεὺς ἴδιον τῆς καλῆς ταύτης προαιρέσεως ένεκεν. Εἰ γὰρ αὐτοῖς δὴ τούτοι; τοῖς ὑπὲρ τὴν κάτω γενομένοις ὕλην καὶ τῶν χαμαὶ πραγμάτ των συρομένων ἀποσπάσασιν ἑαυτοὺς καὶ ὅλοις ἄνω γε πορευομένοις συναίροιτο καὶ συνεφάπτοιτο σπου δῆς καὶ τὸν καλὸν αὐτοῖς ἐξομαλίζει δρόμον, γίγνοιτο ἂν πάντως τούτοις καὶ μέτοχος τῶν ἀποκειμένων ἐκ Θεοῦ βραβείων, πρὸς ἦν καὶ δι' δν οἵ τε ἱδρῶτες καὶ τὰ σπουδάσματα καὶ ἡ τοῦ σώματος αὐτοῖς τυραννίς, αἴσθησιν μὲν καὶ τὴν κατ' αὐτὴν πᾶσαν ἡδονὴν φυγοῦσιν, ὡς δὲ ψυχὴν στραφεῖσι καὶ ὁλικῶς αὐτῇ προσθεμένοις. Οὐ μὴν ἀλλὰ ταῦτα μὲν οὕτως, Τὰ δέ γε τῆς καθ' ἡμᾶς Ἐκκλησίας, αὐτῆς δὴ λέγω ταύτης τῆς καθολικῆς τε καὶ ἀποστολικῆς, ἀκραιφνή δόγματα, ὡς ἐν Εὐαγγελίοις δηλαδή παρελάβομεν καὶ οἱ ἀπόστολοι παρέδοσαν ἡμῖν καὶ οἱ Πατέρες ἐκήρυξαν, καὶ ἀνεκηρύξαμεν μεγάλῃ καὶ λαμπρᾷ τῇ φωνῇ, καὶ ἐκραταιώσαμεν ἀσφαλῶς, πᾶν νόθον παρεισφθαρὲν αὐτοῖς ἐπίβουλον δόγμα καὶ ἐχθρὸν καὶ πολέμιον καταβαλόντες γενναίως καὶ ἀπωσάμενοι, καὶ νῦν αὖθις τὸν ἴσον τρόπον καὶ κραταιώσομεν καὶ ἀνακηρύξομεν. Καὶ τὸ γεγονὸς ἐσεῖται πάλιν γεγενημένον, καὶ πάντ' ἔσται καθὰ δὴ καὶ λέλεκται, τὰ μὲν καὶ ἐξ ἀρχῆς εὐθὺς καὶ D πρὶν ἢ ὑμᾶς ἐκζητῆσαι ὀρθῶς καὶ καλῶς πραξάντων ἡμῶν καὶ τελεσάντων, τὰ δὲ καὶ νῦν ὑμῶν χάριν καὶ τῆς κοινῆς ἕνεκεν εἰρήνης δεῖν ἐπεγνωκότων καὶ ὑποστῆναι καὶ πρᾶξαι. Λόγος χρυσόβουλλος ἐπὶ τῇ ἑνώσει τῆς ἐν τῷ Γαλησίῳ μονῆς καὶ τῆς ἁγίας ᾿Αναστάσεως, ὥστε τοῦ λοιποῦ μὴ δύο, ἀλλὰ μίαν ταύτας εἶναι καὶ ὑφ' ἑνὶ τετάχθαι καὶ ἄγεσθαι καθηγουμένῳ. Βασιλικῆς δὲ ἄρα καὶ σπουδῆς ἐπαινουμένης καὶ καλῶς ἐχούσης προθέσεως, κἀκεῖνα μὲν ἐν ὅτι πλείστοις τίθεσθαι τῇ μελέτῃ, στρατευμάτων δηλονXXXIII. Imp. Andronici senioris aurea bulla de conjungendis monasteriis Galesti et S. Resurrectionis. NOVELLÆ CONSTITUTIONES.
τὰς ἀφέσεις ἐκεῖθεν τοῖς χρήζουσιν οἷς ἔφημεν ἐνε- Α ότι καταλόγους ἐξετάζειν καὶ παρασκευὰς ἐπινοεῖν
χαμένοις παρέξει.
Καὶ τοίνυν τοῦ Βέκκου κακῶς ἐπιφυέντος τῇ Ἐκε
κλησίᾳ, καὶ ὅλον κατὰ ταύτης καὶ τῶν ὀρθῶς αὐτῇ
δεδογμένων τὸν τῆς θολερᾶς ἀνατροπῆς καὶ συγχύ-
σεως τὸν ἐξεμέσαντος, ἀπηλάθησαν μὲν εὐθὺς τοῦ
βήματος ἐξωσθέντες, ὅσοι καὶ ταῖς ἐκείνου χερσι
χρησάμενοι καὶ ὑπὸ ταύταις τελεσθῆναι νομίσαντες
ἐντὸς αὐτοῦ παρεισέδυσαν· εἰ δέ τις τῶν τοιούτων
καὶ λαβὼν ἐναπέμεινεν ἐς δεῦρο κρυπτόμενος, καὶ
ἡμεῖς μὲν φαμεν πρῶτοι, φασί δ' ὁμοίως ἡμῖν καὶ οἱ
νῦν γενόμενοι μεθ᾿ ἡμῶν, ἐξωσθῆναι καὶ ἀποῤῥι-
φῆναι τούτους καὶ παντὸς ἐκπεσεῖν θείου καὶ ἱεροῦ
λειτουργήματος, καὶ ἐξωσθήσεται δῆλος γεγονώς
καὶ ἀποῤῥιφήσεται. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ εἴ τις ἐν δια-
κόνοις, εἴ τις ἐν ἱερεῦσιν, ἐν ἐπισκόποις εἴ τις ἐγ.
κλήμασιν ἐλεγχθείη ἐπ' ἀληθείας ἐνισχημένος όπωσο
δήποτε, καθαιροῦσιν αὐτὸν καὶ τοῦ βαθμοῦ καὶ τῆς
τάξεως ἐφ' ἧς ἕστηκεν ἐξελαύνουσιν, ἢ βίου χάριν
βεβήλου καὶ μή τί γε τῇ θείᾳ καὶ ἱερᾷ τραπέζῃ
καὶ τοῖς ἐν ταύτῃ φρικτοῖς μυστηρίοις προσήκοντος,
ἢ χειροτονίας ἕνεκεν καθάπαξ ἀπηγορευμένης ταῖς
ἀποστολικαῖς καὶ πατρικαῖς παραδόσεσι· καὶ ουτος
ἥκιστα οὐδαμῶς ἐκφεύξεται τὴν δίκην, ἣν αὐτοὶ
κατ' αὐτοῦ ἀπόστολιί τε ἅμα και Πατέρες καθαι
ροῦντες ἐξήνεγκαν,
Εσονται καὶ οἱ τοῦ πατριαρχικοῦ μὲν ἐν μεθέ
ξει γενόμενοι θρόνου, εἶτα τοῦτον παραιτησάμενοι,
μηκέτ' ἐπ᾿ αὐτὸν αὖθις οὐ μὲν οὖν ἀναβεβηκότε;,
ὅτι μηδ' ἔξεστι τοῦ λοιποῦ ὅρκοις αὐτῶν ἀκαταλύ-
τοῖς τὰς παραιτήσεις κατασφάλισαμένων· καὶ δια-
μενοῦσι τοίνυν μέχρι παντὸς αὐτὸ δὲ τοῦτο τὸ δόξαν
οὕτω; αὐτοῖς τηροῦντες καὶ περισώζοντες.
Ο
ὅπλων, καὶ πολλὰς δή τινας καὶ μεγάλας ἀπαριθ
μεῖν ἔχειν τὰς δυνάμεις ἐν τοῖς κατ' ἐχθρῶν ἀγῶσι
καὶ γὰρ ἂν οὕτω βασιλεὺς τοῖς μὲν πολεμοῦσιν ἀν-
τικατασταίη, φοβερὸς αὐταῖς πρὸς ἄμυναν ἥκων,
τοῖς δ᾽ ὑπηκόοις δώσει πάνυ τι θαῤῥεῖν, μεγάλο
ἅττα ταῦτα ἐπιδεικνύμενος εἰς ὑπὲρ αὐτῶν ἔχει
μετὰ Θεοῦ χρῆσθαι)· βασιλικῆς δ' ὁμοίως καὶ φι
λανθρώπου γνώμης, μηδ' ὀλιγώρως τῶν πολιτικῶν
ἔχειν μηδ' ἐᾷν ὡς ἔτυχε ταῦτα φέρεσθαι, μηδ' οίε-
σθαι τουτί πρᾶγμα σπουδῆς ἧττονος ἄξιον, ἀλλὰ καὶ
περὶ αὐτῶν δεῖν εἶναι νομίζειν πολλὰς ἐκδαπαναν
φροντίδα, ὡς ἂν καὶ ἄριστά πως διοικοῖτο, εὐνομίας
πανταχοῦ καθισταμένης καὶ τοῦ γε ἴσου καὶ δικαίου
καλῶς τοῖς πᾶσιν ἀπονενεμημένου. Δύο γὰρ τούτων
Β καιρῶν ὄντων, εἰρήνης δηλαδὴ καὶ πολέμου, και γε
τῶν πραγμάτων περὶ ταῦτα σατῶς διαιρουμένων,
ἀμφοτέροις βασιλεὺς ἀξίως ἀπαντήσει, καλῶς διε-
λὼν καὶ παρασχὼν τὸ ἐπιβάλλον ἑκατέροις καὶ πρότε
φορον, εἰρήνῃ μὲν εὖ ἔχοντα τὰ πολιτικὰ δεικνύς,
τοῖς δὲ πολέμοις κράτος πόρρωθεν μελετήσας. Οὐ
μὴν ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων οὕτως· ποιεῖσθαι δὲ καὶ
πρόνοιαν ψυχῶν, πᾶσαν τὴν σπουδὴν πρὸς οὐρανοὺς
θεμένων καὶ ζῆν κατὰ Θεὸν καθάπαξ ελομένων,
φημὶ χρῆναι τὸν ἐκ Θεοῦ βασιλεύοντα μηδὲν ἔλατ
τον ἑαυτῷ προσήκον είναι νομίζειν, ὅτι μὴ καὶ μᾶλ
λον φροντιστήρια τούτων και σεμνὰ καταγώγια ἐν
ἐπιμελείαις τιθέναι, συνίστασθαί τε ταῦτα τὴν ἀρ
χὴν καὶ συνιστάμενα βεβαίως καὶ ἀσφαλῶς παρα
μένειν. Τίνος δὴ χάριν; ὅτι δὴ καὶ οἱ ἐν τοῖς τούτοις
τρόπον ὃν ἔφημεν κόσμῳ καὶ τοῖς ἐν κόσμῳ πᾶσιν
ἀποταξάμενοι καὶ Θεῷ μόνῳ διὰ βίου παντὸς προσ-
ανέχειν επεγνωκότες ἐξευμενίζουσι μὲν αὐτὸν καὶ
ἵλεων ἡμῖν ἀπεργάζονται ταῖς ἱκεσίαις, παρασκευά-
ζουσι δὲ καὶ χεῖρα βοηθείας τὴν κραταιὰν ὀρέγειν
ἐπὶ τοῖς καθ᾿ ἡμᾶς πᾶσι πράγμασι. Καὶ γοῦν ἔστι
παντὶ τῷ καλῶς σκοπουμένῳ καὶ τῷ γε δυναμένῳ
συνετῶς κρίνειν ἐκεῖνο δὴ καὶ λέγειν, ὡς ὅσα τις
φέρων αὐτοῖς σεμνείοις θεοφιλῶς ἀνατίθησι, τῶν
ταύτῃ τοι βιοῦν αἱρουμένων τὰ; σωματικὰς ἀνάγκας
ὡτανεὶ τὸν τρόπον τοῦτον παραμυθούμενος και γε
χορηγῶν πράγματα [καὶ] κτήματα, ὧν καὶ σφίσιν
αὐτοῖς διὰ τὴν φθειρομένην ζωὴν ἀπαραίτητος
χρεία, πλέον συμβάλλεται καὶ ῥοπὴν ἐπὶ τὸ κρεῖτ
τον ταῖς κοιναῖς δίδωσι συντελείαις, ἢ ἐπ. τοῖς κατὰ
κόσμον λυσιτελεῖν δοκοῦσιν, εἰ ταῦτα ἐτύγχανε
συνεισφέρων καὶ προστιθείς. Χωρὶς δὲ τούτων ἔχει
τι καὶ κέρδος βασιλεὺς ἴδιον τῆς καλῆς ταύτης προ-
αιρέσεως ένεκεν. Εἰ γὰρ αὐτοῖς δὴ τούτοι; τοῖς ὑπὲρ
τὴν κάτω γενομένοις ὕλην καὶ τῶν χαμαὶ πραγμάτ
των συρομένων ἀποσπάσασιν ἑαυτοὺς καὶ ὅλοις ἄνω
γε πορευομένοις συναίροιτο καὶ συνεφάπτοιτο σπου
δῆς καὶ τὸν καλὸν αὐτοῖς ἐξομαλίζει δρόμον, γίγνοιτο
ἂν πάντως τούτοις καὶ μέτοχος τῶν ἀποκειμένων
ἐκ Θεοῦ βραβείων, πρὸς ἦν καὶ δι' δν οἵ τε ἱδρῶτες
καὶ τὰ σπουδάσματα καὶ ἡ τοῦ σώματος αὐτοῖς
τυραννίς, αἴσθησιν μὲν καὶ τὴν κατ' αὐτὴν πᾶσαν
ἡδονὴν φυγοῦσιν, ὡς δὲ ψυχὴν στραφεῖσι καὶ ὁλικῶς
αὐτῇ προσθεμένοις. Οὐ μὴν ἀλλὰ ταῦτα μὲν οὕτως,
Τὰ δέ γε τῆς καθ' ἡμᾶς Ἐκκλησίας, αὐτῆς δὴ
λέγω ταύτης τῆς καθολικῆς τε καὶ ἀποστολικῆς,
ἀκραιφνή δόγματα, ὡς ἐν Εὐαγγελίοις δηλαδή παρ-
ελάβομεν καὶ οἱ ἀπόστολοι παρέδοσαν ἡμῖν καὶ οἱ
Πατέρες ἐκήρυξαν, καὶ ἀνεκηρύξαμεν μεγάλῃ καὶ
λαμπρᾷ τῇ φωνῇ, καὶ ἐκραταιώσαμεν ἀσφαλῶς, πᾶν
νόθον παρεισφθαρὲν αὐτοῖς ἐπίβουλον δόγμα καὶ
ἐχθρὸν καὶ πολέμιον καταβαλόντες γενναίως καὶ
ἀπωσάμενοι, καὶ νῦν αὖθις τὸν ἴσον τρόπον καὶ
κραταιώσομεν καὶ ἀνακηρύξομεν. Καὶ τὸ γεγονὸς
ἐσεῖται πάλιν γεγενημένον, καὶ πάντ' ἔσται καθὰ
δὴ καὶ λέλεκται, τὰ μὲν καὶ ἐξ ἀρχῆς εὐθὺς καὶ D
πρὶν ἢ ὑμᾶς ἐκζητῆσαι ὀρθῶς καὶ καλῶς πραξάν-
των ἡμῶν καὶ τελεσάντων, τὰ δὲ καὶ νῦν ὑμῶν χά-
ριν καὶ τῆς κοινῆς ἕνεκεν εἰρήνης δεῖν ἐπεγνωκότων
καὶ ὑποστῆναι καὶ πρᾶξαι.
Λόγος χρυσόβουλλος ἐπὶ τῇ ἑνώσει τῆς ἐν τῷ Γα-
λησίῳ μονῆς καὶ τῆς ἁγίας ᾿Αναστάσεως, ὥστε
τοῦ λοιποῦ μὴ δύο, ἀλλὰ μίαν ταύτας εἶναι καὶ
ὑφ' ἑνὶ τετάχθαι καὶ ἄγεσθαι καθηγουμένῳ.
Βασιλικῆς δὲ ἄρα καὶ σπουδῆς ἐπαινουμένης καὶ
καλῶς ἐχούσης προθέσεως, κἀκεῖνα μὲν ἐν ὅτι
πλείστοις τίθεσθαι τῇ μελέτῃ, στρατευμάτων δηλον
XXXIII. Imp. Andronici senioris aurea bulla de con-
jungendis monasteriis Galesti et S. Resurrectionis.
NOVELLÆ CONSTITUTIONES.
col. 1083–1084page 33 of 56
PG 161:1083καὶ ἀμφιβάλλει τῶν ἁπάντων ὅστις οὐδεὶς, οὐδέ γε Α τις εἴποι κακοῖς καὶ ὧν οὐδὲ πρὸς ἕτερον ἔστιν ἀνδιπλῆν ἴσχει γνώμην ὡς ἔστιν ἄλλως ἢ ὡς εἴρηται ταῦτ' ἔχειν, ἢ περὶ αὐτῶν ἐρεῖν ἄλλως τόν γε καλῶς ἐπεσκεμμένον καὶ τἀληθῆ βουλόμενον λέγειν. • τιβῆναι γενναίας ἄνευ ψυχῆς καὶ πάσης ἀποῤῥαγείσης προσπαθείας τοῦ σώματος. Οὐ μὴν ἀλλ᾽ ὁ λόγος οὐκ ἐθέλει τίδε τὸ θέατρον ἐν ᾧ οἱ ἀγῶνες ῥᾳδίως ἀπολιπεῖν, οὐδ᾽ ὥσπερ σκιάσαι μόνον τους ακάμαντας, ἀμυδρὰ περὶ αὐτῶν εἰρηκὼς καὶ τοῖς μὴ διὰ πείρας εἰδόσιν οὔπω γε γνώριμα τοίνυν καὶ τὰ τῆς ἀγωνίας ὡς ἔχει διεξέλθοι σαφέστερον. Βάλλει μὲν ἐκεῖ θέρους ἥλιος φλέγων πέτρας οὐκ ἔλαττον ἢ πῦρ ἐν ἀκάνθαις πεσὸν, συμφλέγει δ' αέρα καὶ τοῦτον ὡς ἐκ καμίνου κατὰ πρόσωπον βάλλων λύει σώματα τῶν τῇ φλογὶ προσπιπτόντων· οἱ δὲ διακαρτερούσι μακάριοι τῶν παλαισμάτων, ὅτι σωμάτων καταφρονήσαντες οὐδενὶ δή τινι καλύ πτονται διὰ τὰς ἀφθάρτους ἐλπίδας. Τοίνυν οὐδὲ πρὸς ὅπερ ἔφην μόνον πυρ αὐτοὺς δοκιμάζον ίσχυ ρῶς παρατάττονται καὶ διὰ τέλους νικῶσιν, ἀλλὰ καὶ νιφετοῖς καὶ ψύχει προσταλαιπωρούσι, πολεμίῳ δή τινι σώματος ἀφορήτῳ καὶ φθαρτικῷ. Καί γε διά πυρὸς ἐρχόμενοι δοκιμασίας μεγάλης, μικρόν ύδωρ νομίσαντες, διὰ κρύους καὶ πήξεως εἰς ἀναψυχὴν χωρούσι, θαυμαστοί τινες τῶν ἀγώνων καὶ τῆς καρ τερίας, πολλῷ δὲ πλέον τῆς πρὸς τὸν πολεμοῦντα μάχης καὶ τῶν κατ' αὐτοῦ τροπαίων, καὶ ἔτι δὴ πρὸς τοῦτον καὶ τὴν κτίσιν ὥσπερ πολεμωθεῖσαν αὐτοῖς ἀντικαταστάντες οὐχ ἡττήθησαν, οὐδ᾽ ὑπε χώρησαν ὡς δή τινες κάμνοντες, ἀλλ' ἀνένδοτον μέχρι παντὸς φυλάττουσι τὸν τόνον. Ταῦτ᾽ ἄρα καὶ πάντες μὲν ἄλλοι διὰ πολλοῦ τοὺς ἄνδρας ποιοῦνται τοῦ θαύματος, καὶ ὅσοι περὶ αὐτῶν λέγουσιν εὐρή μοις λέγουσι ταῖς γλώτταις· ἡ δ᾽ ἡμετέρα βασιλεία καὶ πάνυ τι εὐμενῶς περὶ τὴν σεβασμίαν τήνδε τῶν οὕτω θεοφιλῶς βιούντων ἢ μᾶλλον διαθλούντων μονὴν διατιθεμένη, άλλα σε ταύτῃ ἐναργή δείγματα τῆς εὐμενείας παρέσχετο, καὶ πάντα όσαπερ φθάσας χρόνος ἐκ διαφόρων ἀφορμων αὐτῇ περιεποιήσατο, χρυσοβούλλοις καὶ λοιποῖς στηρίγμασιν ἀμετακινήτως ἔχειν ἐβεβαίωσεν. Ἐπὶ δὲ τούτοις ἐστὶ καὶ τὸ νῦν γιγνόμενον, ἅμα μὲν ὑπὲρ αὐτῆς ἅμα δὲ τῆς ἐν τῇ μεγαλοπόλει τῇδε σεβασμία; μονῆς, τῆς τοῦ Θεοῦ φημι καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἀναστάσεως (i). Επι συνάπτει γὰρ ἀμφοτέρας καὶ εἰς ἓν ἄγει, καὶ μίαν ἐκ δύο τῶν προτέρων αὐτὰς δείκνυσι, πάντα κοινά εἶναι τοῦ λοιποῦ ὅσα δὴ ταύταις ἀνὰ μέρος ἦσαν α'. "Οτου δὲ ταῦτα χάριν, καὶ πρὸς ἐν δὴ τείνει σκοπὸν ὁ λόγος; Η πρὸς ἕω τῷ τοῦ Γαλησίου (h) τόπῳ σεβασμία μονὴ τῆς πανυπεράγνου μου δεσποίνης καὶ Θεομήτορος, διαβόητος οὖσα ἐξότου δὴ καὶ τὴν ἀρχὴν συνέστη, καὶ σφόδρα γε θαυμαζομένη, οἶ; καὶ πάνυ τι δεδύνηται ψυχὰς βελτιον ζῆν κατὰ Θεὸν αἱρουμένας, καὶ νῦν ἐς δεῦρο περισώζει τοῦτο δὴ τὸ καλὸν, καὶ τοῖς ἐν αὐτῇ τὴν πολιτείαν τήνδε μετιέναι προθυμουμένοις πρὸς αὐτὸ δὴ τοῦτο μάλα συναίρεται καὶ δεξιά τίς ἐστι πληροῦν τὸν πόθον. Ιδρυται γὰρ ἐν ἀοικήτῳ τινὶ, πόρρω που τῶν κοι σμικῶν θορύβων ἂν κισμένη. Ιδρύει δ' αὐτὴν καὶ συνίστησι πρώτως ο περιβόητος τὴν ἄσκησιν καὶ μέγας τὴν κατὰ Θεὸν πολιτείαν Λάζαρος, ἀπολεξάμενος τόνδε τὸν τόπον καὶ τὴν θαυμασίαν ταύτην ἐν αὐτῷ τῇ Θεομήτορι καθοσιώσας μονὴν, και γε δειμάμενος καὶ πήξας ἀρετῆς ὡς εἰπεῖν ἐργαστήριον· ἢ μᾶλλον χῶρον δή τινα ζητῶν, αὐτόθεν ὥσπερ φύειν ἔχοντα ψυχῶν βελτιώσεις, ἐνταῦθα δὴ καὶ παύει τὸ ζητούμενον ευρηκώς. "Ορος γάρ ἐστιν ὁ τόπος ἄναντες καὶ τραχύ, τῶν ἐς ψυχαγωγίαν καὶ παραμυθίαν σωματικήν μηδενὸς ἥκιστα μετέχον οὔτε γὰρ σκιάζεται δένδροις, οὔτε βοτάνης, ἀλλ' οὐδὲ χλόης ἀπογεννή βλάστησιν, οὐ μὲν οὖν οὐδὲ τῶν ἄλλων ἀπὸ γῆς χρησίμων οὐδὲν οὐδόλως καρποφορεῖ, ξη:ὸν δ᾽ ἐστὶν ὅλον καὶ πρὸς τοιαύτας γονὰς παντάπασιν ἀγυὲς, εἰ καὶ ἄλλως γόνιμον ἀρε τῆς, τὰ μὲν ὡς ἂν εἴποι τις ταύτην αὐτοφυή γεννών, τὰ δὲ δεχόμενον σπέρματα καὶ οὕτω συλλαμβάνον καὶ ἀποτίκτον καὶ τρέφον καὶ αὔξον ἐς πολλαπλά στον. Καὶ γοῦν τὴν αἴσθησιν ἀνιῶν θέλγει ψυχήν. Σὺ δέ μοι βλέπε καὶ τὴν ἐς αὐτὴν φέρουσαν τὴν μονὴν οὐ στενὴν μόνον καὶ τεθλιμμένην ἅτε καὶ σαφῶς πρὸς ζωὴν ἄγουσαν, ἀλλὰ καὶ πλέον ἔχου· σαν τὸ ἐπίπονον ἀκροτόμων λίθων προσκόμματα καὶ πολυέλικτον τὴν πορείαν, οὐ κατ' εὐθεῖαν ἄγουσαν, κατ' εὐθεῖαν δὲ πρὸς Θεόν. Βλέπε δὴ καὶ τὴν ἐπάνω τοῦ ὄρους ταύτην τοῦ Θεοῦ πόλιν κειμένην, 8:' ἀρετὴν μᾶλλον ἥκιστα κρυπτομένην, καὶ τὸν δρό μον ὅρα τῶν μοναχων, μᾶλλον δὲ τῶν ἀγωνιστῶν προθυμουμένων τὴν ἄνοδον καί γε σπουδαζόντων Ο προστάξασα, καί γε ὑφ᾽ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν πνευμα εἰς τέλος ικέσθαι καὶ νικῆσαι Βελιὰρ καὶ ἀπολα Τεῖν οὐ φθειρόμενον στέφανον, ἀλλ' ἀκήρατον καὶ εἰς αἰῶνας ἀνθοῦντα, ἐν Χριστὸς ἄνωθεν προτείνει τοῖς ἐς αὐτὸν τρέχουσιν, ὁ καὶ μέγας ἀγωνοθέτης καὶ βραβευτὴς δίκαιης. Εστι σοι πάντως θαυμάζειν καὶ τὴν τῶν ἀνδρῶν τῶνδε καρτερίαν· καὶ μάλα τι θαύμαζε, ὅπω; θέρους μὲν οὐχ ὑπείκουσι καύσονι οὐδ᾽ αὖ ἡττῶνται φλογμοῦ ἐν ἀνύδρῳ καὶ ἀσκίῳ ἐτάζοντος, χειμῶνος δ᾽ αὖθις κρύει καὶ παγετοῖς προσπαλαίουσι, τοῖς ἐκ διαμέτρου κατάκρως ὡς ἄν τικὴν ἄγεσθαι διδάσκαλον, τῶν ἐν ἀμφοτέραις μου ναστῶν κατ᾽ ἴσον καὶ τὸν αὐτὸν ἐξηγούμενον τρόπον, καὶ τῶν κατ' αὐτὰς πραγμάτων ἐπιμελούμενον ὁμοίως καὶ ταῦτα διοικοῦντα καλῶς, καλῶς προμηθευσαμένη. Οὕτω περὶ αὐτῶν ἔγνω, καὶ τὴν αὐτὴν ἔνω σιν οὕτως ἔχειν ἡ ἡμετέρα βασιλεία προσέταξε. Καὶ ἔσχεν οὕτως. Ἐκ βασιλέως θέσπισμα κατὰ τῶν ἀδικούντων, ἄγον(4) Mons de quo hic sermo, in confuio Byzantii ad orientem situs est. (+) De cauobio Resurrectionis videatur Ducange XXXIV.Imp. Andronici senioris de judicibus (k). Constantinop. Christ. ed. Paris. p. 253. (k) Hanc (a Nicephoro Chumno conceptam) ex Cod. Paris. reg. Gr. 2105, qui Chumni opera con- CPOLITANORUM IMPP.
καὶ ἀμφιβάλλει τῶν ἁπάντων ὅστις οὐδεὶς, οὐδέ γε Α τις εἴποι κακοῖς καὶ ὧν οὐδὲ πρὸς ἕτερον ἔστιν ἀν-
διπλῆν ἴσχει γνώμην ὡς ἔστιν ἄλλως ἢ ὡς εἴρηται
ταῦτ' ἔχειν, ἢ περὶ αὐτῶν ἐρεῖν ἄλλως τόν γε καλῶς
ἐπεσκεμμένον καὶ τἀληθῆ βουλόμενον λέγειν.
•
τιβῆναι γενναίας ἄνευ ψυχῆς καὶ πάσης ἀποῤῥα-
γείσης προσπαθείας τοῦ σώματος. Οὐ μὴν ἀλλ᾽ ὁ
λόγος οὐκ ἐθέλει τίδε τὸ θέατρον ἐν ᾧ οἱ ἀγῶνες
ῥᾳδίως ἀπολιπεῖν, οὐδ᾽ ὥσπερ σκιάσαι μόνον τους
ακάμαντας, ἀμυδρὰ περὶ αὐτῶν εἰρηκὼς καὶ τοῖς
μὴ διὰ πείρας εἰδόσιν οὔπω γε γνώριμα τοίνυν
καὶ τὰ τῆς ἀγωνίας ὡς ἔχει διεξέλθοι σαφέστερον.
Βάλλει μὲν ἐκεῖ θέρους ἥλιος φλέγων πέτρας οὐκ
ἔλαττον ἢ πῦρ ἐν ἀκάνθαις πεσὸν, συμφλέγει δ' αέρα
καὶ τοῦτον ὡς ἐκ καμίνου κατὰ πρόσωπον βάλλων
λύει σώματα τῶν τῇ φλογὶ προσπιπτόντων· οἱ δὲ
διακαρτερούσι μακάριοι τῶν παλαισμάτων, ὅτι
σωμάτων καταφρονήσαντες οὐδενὶ δή τινι καλύ
πτονται διὰ τὰς ἀφθάρτους ἐλπίδας. Τοίνυν οὐδὲ
πρὸς ὅπερ ἔφην μόνον πυρ αὐτοὺς δοκιμάζον ίσχυ
ρῶς παρατάττονται καὶ διὰ τέλους νικῶσιν, ἀλλὰ
καὶ νιφετοῖς καὶ ψύχει προσταλαιπωρούσι, πολεμίῳ
δή τινι σώματος ἀφορήτῳ καὶ φθαρτικῷ. Καί γε διά
πυρὸς ἐρχόμενοι δοκιμασίας μεγάλης, μικρόν ύδωρ
νομίσαντες, διὰ κρύους καὶ πήξεως εἰς ἀναψυχὴν
χωρούσι, θαυμαστοί τινες τῶν ἀγώνων καὶ τῆς καρ
τερίας, πολλῷ δὲ πλέον τῆς πρὸς τὸν πολεμοῦντα
μάχης καὶ τῶν κατ' αὐτοῦ τροπαίων, καὶ ἔτι δὴ
πρὸς τοῦτον καὶ τὴν κτίσιν ὥσπερ πολεμωθεῖσαν
αὐτοῖς ἀντικαταστάντες οὐχ ἡττήθησαν, οὐδ᾽ ὑπε
χώρησαν ὡς δή τινες κάμνοντες, ἀλλ' ἀνένδοτον
μέχρι παντὸς φυλάττουσι τὸν τόνον. Ταῦτ᾽ ἄρα καὶ
πάντες μὲν ἄλλοι διὰ πολλοῦ τοὺς ἄνδρας ποιοῦνται
τοῦ θαύματος, καὶ ὅσοι περὶ αὐτῶν λέγουσιν εὐρή
μοις λέγουσι ταῖς γλώτταις· ἡ δ᾽ ἡμετέρα βασιλεία
καὶ πάνυ τι εὐμενῶς περὶ τὴν σεβασμίαν τήνδε
τῶν οὕτω θεοφιλῶς βιούντων ἢ μᾶλλον διαθλούντων
μονὴν διατιθεμένη, άλλα σε ταύτῃ ἐναργή δείγματα
τῆς εὐμενείας παρέσχετο, καὶ πάντα όσαπερ φθάσας
χρόνος ἐκ διαφόρων ἀφορμων αὐτῇ περιεποιήσατο,
χρυσοβούλλοις καὶ λοιποῖς στηρίγμασιν ἀμετακινή
τως ἔχειν ἐβεβαίωσεν. Ἐπὶ δὲ τούτοις ἐστὶ καὶ τὸ
νῦν γιγνόμενον, ἅμα μὲν ὑπὲρ αὐτῆς ἅμα δὲ τῆς
ἐν τῇ μεγαλοπόλει τῇδε σεβασμία; μονῆς, τῆς τοῦ
Θεοῦ φημι καὶ Σωτῆρος ἡμῶν ἀναστάσεως (i). Επι
συνάπτει γὰρ ἀμφοτέρας καὶ εἰς ἓν ἄγει, καὶ μίαν
ἐκ δύο τῶν προτέρων αὐτὰς δείκνυσι, πάντα κοινά
εἶναι τοῦ λοιποῦ ὅσα δὴ ταύταις ἀνὰ μέρος ἦσαν
α'. "Οτου δὲ ταῦτα χάριν, καὶ πρὸς ἐν δὴ τείνει
σκοπὸν ὁ λόγος; Η πρὸς ἕω τῷ τοῦ Γαλησίου (h)
τόπῳ σεβασμία μονὴ τῆς πανυπεράγνου μου δεσποι
νης καὶ Θεομήτορος, διαβόητος οὖσα ἐξότου δὴ καὶ
τὴν ἀρχὴν συνέστη, καὶ σφόδρα γε θαυμαζομένη,
οἶ; καὶ πάνυ τι δεδύνηται ψυχὰς βελτιον ζῆν κατὰ
Θεὸν αἱρουμένας, καὶ νῦν ἐς δεῦρο περισώζει τοῦτο
δὴ τὸ καλὸν, καὶ τοῖς ἐν αὐτῇ τὴν πολιτείαν τήνδε
μετιέναι προθυμουμένοις πρὸς αὐτὸ δὴ τοῦτο μάλα
συναίρεται καὶ δεξιά τίς ἐστι πληροῦν τὸν πόθον.
Ιδρυται γὰρ ἐν ἀοικήτῳ τινὶ, πόρρω που τῶν κοι
σμικῶν θορύβων ἂν κισμένη. Ιδρύει δ' αὐτὴν καὶ
συνίστησι πρώτως ο περιβόητος τὴν ἄσκησιν καὶ
μέγας τὴν κατὰ Θεὸν πολιτείαν Λάζαρος, ἀπολεξά
μενος τόνδε τὸν τόπον καὶ τὴν θαυμασίαν ταύτην
ἐν αὐτῷ τῇ Θεομήτορι καθοσιώσας μονὴν, και γε
δειμάμενος καὶ πήξας ἀρετῆς ὡς εἰπεῖν ἐργαστή-
ριον· ἢ μᾶλλον χῶρον δή τινα ζητῶν, αὐτόθεν
ὥσπερ φύειν ἔχοντα ψυχῶν βελτιώσεις, ἐνταῦθα δὴ
καὶ παύει τὸ ζητούμενον ευρηκώς. "Ορος γάρ ἐστιν
ὁ τόπος ἄναντες καὶ τραχύ, τῶν ἐς ψυχαγωγίαν καὶ
παραμυθίαν σωματικήν μηδενὸς ἥκιστα μετέχον
οὔτε γὰρ σκιάζεται δένδροις, οὔτε βοτάνης, ἀλλ'
οὐδὲ χλόης ἀπογεννή βλάστησιν, οὐ μὲν οὖν οὐδὲ
τῶν ἄλλων ἀπὸ γῆς χρησίμων οὐδὲν οὐδόλως καρ
ποφορεί, ξη:ὸν δ᾽ ἐστὶν ὅλον καὶ πρὸς τοιαύτας γο-
νὰς παντάπασιν ἀγυὲς, εἰ καὶ ἄλλως γόνιμον ἀρε
τῆς, τὰ μὲν ὡς ἂν εἴποι τις ταύτην αὐτοφυή γεννών,
τὰ δὲ δεχόμενον σπέρματα καὶ οὕτω συλλαμβάνον
καὶ ἀποτίκτον καὶ τρέφον καὶ αὔξον ἐς πολλαπλά
στον. Καὶ γοῦν τὴν αἴσθησιν ἀνιῶν θέλγει ψυχήν.
Σὺ δέ μοι βλέπε καὶ τὴν ἐς αὐτὴν φέρουσαν τὴν
μονὴν οὐ στενὴν μόνον καὶ τεθλιμμένην ἅτε καὶ
σαφῶς πρὸς ζωὴν ἄγουσαν, ἀλλὰ καὶ πλέον ἔχου·
σαν τὸ ἐπίπονον ἀκροτόμων λίθων προσκόμματα καὶ
πολυέλικτον τὴν πορείαν, οὐ κατ' εὐθεῖαν ἄγουσαν,
κατ' εὐθεῖαν δὲ πρὸς Θεόν. Βλέπε δὴ καὶ τὴν ἐπάνω
τοῦ ὄρους ταύτην τοῦ Θεοῦ πόλιν κειμένην, 8:'
ἀρετὴν μᾶλλον ἥκιστα κρυπτομένην, καὶ τὸν δρό
μον ὅρα τῶν μοναχων, μᾶλλον δὲ τῶν ἀγωνιστῶν
προθυμουμένων τὴν ἄνοδον καί γε σπουδαζόντων Ο προστάξασα, καί γε ὑφ᾽ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν πνευμα
εἰς τέλος ικέσθαι καὶ νικῆσαι Βελιὰρ καὶ ἀπολα
Τεῖν οὐ φθειρόμενον στέφανον, ἀλλ' ἀκήρατον καὶ
εἰς αἰῶνας ἀνθοῦντα, ἐν Χριστὸς ἄνωθεν προτείνει
τοῖς ἐς αὐτὸν τρέχουσιν, ὁ καὶ μέγας ἀγωνοθέτης
καὶ βραβευτὴς δίκαιης. Εστι σοι πάντως θαυμάζειν
καὶ τὴν τῶν ἀνδρῶν τῶνδε καρτερίαν· καὶ μάλα τι
θαύμαζε, ὅπω; θέρους μὲν οὐχ ὑπείκουσι καύσονι
οὐδ᾽ αὖ ἡττῶνται φλογμοῦ ἐν ἀνύδρῳ καὶ ἀσκίῳ
ἐτάζοντος, χειμῶνος δ᾽ αὖθις κρύει καὶ παγετοῖς
προσπαλαίουσι, τοῖς ἐκ διαμέτρου κατάκρως ὡς ἄν
τικὴν ἄγεσθαι διδάσκαλον, τῶν ἐν ἀμφοτέραις μου
ναστῶν κατ᾽ ἴσον καὶ τὸν αὐτὸν ἐξηγούμενον τρόπον,
καὶ τῶν κατ' αὐτὰς πραγμάτων ἐπιμελούμενον ὁμοίως
καὶ ταῦτα διοικοῦντα καλῶς, καλῶς προμηθευσα
μένη. Οὕτω περὶ αὐτῶν ἔγνω, καὶ τὴν αὐτὴν ἔνω
σιν οὕτως ἔχειν ἡ ἡμετέρα βασιλεία προσέταξε.
Καὶ ἔσχεν οὕτως.
Ἐκ βασιλέως θέσπισμα κατὰ τῶν ἀδικούντων, ἄγον
(4) Mons de quo hic sermo, in confuio Byzantii
ad orientem situs est.
(+) De cauobio Resurrectionis videatur Ducange
XXXIV.Imp. Andronici senioris de judicibus (k).
Constantinop. Christ. ed. Paris. p. 253.
(k) Hanc (a Nicephoro Chumno conceptam) ex
Cod. Paris. reg. Gr. 2105, qui Chumni opera con-
CPOLITANORUM IMPP.
col. 1085–1086page 34 of 56
PG 161:1085βοήθειαν παρέχον τοῖς ἀδικουμένοις. Ὁ μὲν παρών πρὸς ὑμᾶς λόγος τοὺς ὑπὸ τὴν ἡμετέραν τελοῦντας ἀρχὴν καὶ τὴν ἐκ Θεοῦ δοθεῖσαν ἡμῖν ἐξουσίαν καὶ βασιλείαν νῦν ἔσται κράτιστος εἰπεῖν καὶ λυσιτελής τοῖς πᾶσιν εἰρημένος, εἴπερ δὴ κράτιστον ἁπάντων καὶ λυσιτελέστατον δικαιοσύνη· τῷ δὲ πρόθεσις βοήθειαν ἐκ παντὸς τρόπου ταύτῃ σπουδάσαι πρᾶξει, καὶ μηδένα τοῦ λοιποῦ παρὰ μηδενὸς ἠδικημένον ἐγκαρτερεῖν ὡς ἀκαταλύτοις δή τισιν οἷς κακῶς πάσχει μηδεμιᾶς μηδαμόθεν λύσεως φαινομένης. θαυμάσοιτε δ' ἂν ἴσως, εἰ πάλαι τοῦτο, τοσοῦτον ὃν ἄριστον εὐδαίμονος εἰς πολιτείας λόγον καὶ χρήσιμον κρατήσαι, οὐχ ἡμῖν δέδοκται ή σφόδρα δεδογμένον οὐχὶ καὶ σπουδάσαντες εὐθὺς ἡγάγομεν εἰς μέσον, ἀλλὰ βραδέως οὕτως ἐπὶ ταῦθ' ἥκομεν ἐξ ἀρχῆς τὰ κάλλιστα καὶ λυσιτελή δεδογμένα. Τούτου δὴ τὰς αἰτίας ἐροῦμεν ἤδη, μηδ' ἡμῶν ἴσως τῶν πάντων παντελῶς ἀγνοούντων. Εσται δὲ μικρὸν ἄνωθεν ὁ λόγος ήργμένος. Ἐμὲ Θεὸς οἰκτιρμοῖς αὐτοῦ μόνοις (οὐ γὰρ παρ' ἐμαυτοῦ προσέφερον οὐδὲν· τί γὰρ ὁ καὶ πρὶν γενέσθαι δικαιωθεὶς ἄρχειν ὑπ' αὐτῷ καὶ βασιλεύειν;), ἐμὲ τοιγαροῦν ἐκ κοιλίας μητρὸς Θεὸς αὐτὸς φέρων ἐπὶ τὸν ὑψηλὸν τόνδε καὶ μέγαν τῆς ἀρχῆς ἐνέθηκε θρόνον· εἰ μὲν δὴ καὶ τοῦ σχήματος τοῦδε καὶ τοῦ μεγέθους δύναμιν ἀνάλογον πρότερον ἐναρμόσας, ὡς καὶ τὰ πάντα προσήκειν με τῷ γιγνομένῳ, ἄλλοι λεγόντων καὶ ὑμεῖς λέγετε οἱ περὶ Θεὸν εὐγνωμονοῦντες καὶ τῶν ἐξ ἐκείνου γιγνομένων ὑμῖν ἀγαθῶν εὖ μάλα καὶ καλῶς ᾔσθημένοι. Εγώ δ' ἐπεὶ πρὸς γένεσιν ἅμα καὶ βασιλείαν ἧκον, τὰ μὲν πρῶτα τῆς ἡλικίας ἐξ ἀνάγκης ἤμην καθυπείκων τῇ φύσει, διὰ σωματικὴν ἀπαλότητα μήτι λογισμούς μήτ' αὖ ἐνεργείας χωρούσῃ καὶ ἀντιλήψεις πραγ μάτων· ὅτε δ' ὁ νοῦς ἀνέκυπτεν ἤδη καὶ τὸ ἀτελὲς αἱονεὶ τοῦ σώματος ὑπεραναβαίνων ἐπὶ πλέον ἦγε παντὸς τοῦ τῷ χρόνῳ προσήκοντος, τότ' εὐθὺς ἐμοὶ γενναίους ἐπὶ λογισμοὺς ἐρχομένῳ δόγμα βέβαιον καὶ ἀσφαλῶς ἔχον γίγνεται, μηδ᾽ ἂν μήτ' αὐτὴν βασιλείαν πράγμα τοσοῦτον ὑψηλὸν καὶ μέγα καὶ μέγιστον οὖσαν, μήτ' ἄλλο μηδὲν μηδὲ τὸ σμικρόκαί τισιν ὅρκος τῶν δικαστῶν. Ὅσοι δὲ καὶ ἐκ τῆς εἰς ὅρκους τοὺς δικαστὰς καὶ ἅπαντι τρόπῳ Α τατον γοῦν, ἀγαθὸν δ᾽ ὅμως, οὔτε συστῆναι τὴν ἀρχὴν οὔτ᾽ αὖ οἰκονομηθῆναι δυνατὸν εἶναι, μὴ καὶ τοῦ Θεοῦ συνεφαπτομένων καὶ ῥᾴστην μὲν τὴν ἐγε χείρισιν, ῥᾴστην δ' ὁμοῦ καὶ τὴν εἰς τέλος ἔκιασιν ἐγκαθιστώντος. Τούτου δ' ἵνα καλῶς ἡμεῖς ἐπιτυγχάνοιμεν, τὸ μὲν αὐτοῦ Θεοῦ δεῖσθαι δεῖν ἔγνων καὶ πάνυ τι θερμῶς δεῖσθαι συνεργὸν ἐφ' ἅπασιν ἔχειν, τὸ δὲ οἷς ἂν θεραπεύοιτο ἐπιμελῶς χρῆσθαι, ὡς ἂν μὴ ταῖς φωναῖς μόνον, ἀλλὰ καὶ αὐτοῖς ἕλκοιμεν πράγμασι, πρὸς & δὴ καὶ μᾶλλον Θεὸς βλέπει, καὶ ταῖς ἱκεσίαις οὕτω γε προσέχει τὰς πράξεις δηλονότι πρότερον δοκιμάζων. Αὐτίκα γοῦν ἐνῆγόν με πάντες μὲν σχεδόν προ φητῶν λόγοι, πάντες δ᾽ ἀποστόλων, εἰσηγήσεις πασαι θείων Πατέρων, καὶ πρὸ πάντων αὐτοῦ Χρισ Β στοῦ τὰ σωτήρια καὶ ἱερὰ Εὐαγγέλια εὖ μέλα καὶ καλῶς εἰδέναι δικαιοσύνης τοὺς ἐπιπελομένους εὐ μικράν τινα ταύτην οὐδὲ φαύλην Θεῷ πράττειν τὴν θεραπείαν, μάλλων μὲν οὖν καὶ ἱκανὴν αὐτοῦ σπλάγ ἕνα διανοίγειν, καὶ θαῤῥεῖν ἡμᾶς ἐπὶ τῆσδε τῆς ἀρετῆς ἱσταμένους μὴ ἀποπεσεῖν ἐκείνου μήτε τῶν μεγάλων οἰκτιρμῶν μήτε τῆς κραταιὰς μετὰ δι καιοσύνης πρὸς αὐτὸν ἡμῖν ἤκουσι προτεινομένης, ὡς καὶ τοὐναντίον αὖθις τοὺς ἀδικίαις ἐπιτιθεμένους ἀπὸ πάσης πίπτειν τῆς ἐς αὐτὸν ἐλπίδος καὶ δυσχερείαις πάσαις εἰκότως περιπίπτειν, ὅτι μὴ τὴν Θεὸν σφίσιν αὐτοῖς μήτε καταφυγὴν καὶ κραταίωμα μήτ' αὖθις βοηθόν, φησὶν (4), ἔθεντο, ἀλλά τοι πλῆ θος πλούτου τῆς πλεονεξίας κατακτησαμένης ψευ δεῖ; ἔσχον ἐπὶ τούτῳ τὰς ἐλπίδας. Καὶ γοῦν ἰσχύ σαντες τῇ ἑαυτῶν ματαιότητι λαμπρῶς (εἰπεῖ.) ἠπατήθησαν, ὡς τοῦτον δὴ τὸν τρόπον καλῶς ἐνδυ ναμωθέντες. Ἐπὶ τούτοις ἐμὲ ταῖς λογισμοῖς ἔτι σὺν πατρὶ βασιλεύοντα ζῆλος εἶχε τῶν δικαίων. Εξεφάνη δὲ πλέον τὰ τῆς γνώμης, τοῦ κράτους ὅλου μετ' ἐκεῖ. νον ἐπ' ἐμοὶ καθαρῶς γεγονότος. Καὶ γὰρ ἔγωγε νόμου παντὸς ὑπερκείμενος καὶ βίας ἁπάσης, πάντ τα δ' ἐξὸν ἐμοὶ πράττειν ὅσα δὴ καὶ βασιλεῖς οἱ τῷ μακρῷ πρὸ ἡμῶν χρόνῳ νόμον ἕνα μόνον καὶ παντὸς ἰσχυρότερον αὐτὴν τὴν βούλησιν ἔχοντες, παρεἶδον αὐτὸς τὴν κατὰ τοῦτο δυναστείαν, καὶ ταύτην δικαίαν ἐξ ὅτι πλείστης τῆς συνηθείας, ἐκλελέχατο· καὶ φοβερὸν καθίστατο δικαστήριον, τατον γοῦν, ἀγαθὸν δ' ἔμως, οὔτε συστῆναι τὴν ἀρχὴν οὔτ᾽ αὖ οἰκονομηθῆναι δυνατὸν εἶναι, μὴ καὶ ποῦ θεοῦ συνεφαπτομένον καὶ ῥάστην μὲν τὴν ἐγχείρισυν, ῥᾷστην δ᾽ ὁμοῦ καὶ τὴν εἰς τέλος ἔχϑασιν ἐγκαθιστῶντός, Τούτου δ᾽ ἵνα καλῶς ἡμεῖς ἐπιτνγχάνοιμεν, τὸ μὲν αὐτοῦ Θεοῦ δεῖσθαι δεῖν ἔγνων καὶ πάνυ “τι θερμῶς δεῖσθαι συνεργὸν ἐφ᾽ ἅπασιν ἔχειν, τὸ δὲ οἷς ἂν θεραπεύοιτο͵ ἐπιμελῶς χρῆσθαι, ὡς ἂν μὴ ταῖς φωναῖς μόνον, ἀλλὰ καὶ αὐτοῖς ἔλκοίμεν πράγμασι, πρὸς ἃ δὴ καὶ μᾶλλον Θεὸς βλέπει, καὶ ταῖς ἱκεσίαις υὕτω γε προσέχ τὰς πράξεις δηλονότι πρότερον δοκεμάζιον.
Αὐτίκα γοῦν ἐνῆγόν με πάντες μὲν σχεδὴν προφητῶν λόγοι, πάντες δ' ἀποστόλων, εἰσηγήσεις πᾶς σα: θείων Πατέρων, καὶ πρὸ πάντων αὐτοῦ Χριστοῦ τὰ σωτήρια καὶ ἱερὰ Εὐαγγέλια εὖ μέλα χαὶ χαλῶς εἰδέναι διναιοσύνης τοὺς ἐπιπελομένους οὖ μἰκράν τινὰ ταύτην οὐδὲ φαύλην Θεῷ πράττειν τὴν θεραπείαν, μᾶλλυν μὲν οὖν καὶ ἱκανὴν αὐτοῦ σηλάγχνα διανοίγειν, καὶ θαῤῥεῖν ἡμᾶς ἐπὶ. τῆσδε τῆς ἀρετῆς ἱσταμένους μὴ ἀποπεσεῖν ἐκείνου μήτε τό; μεγάλων ὀϊκτιρμῶν, μήτε τῆς Ἐραταιᾶς μετὰ δι καιοσύνης πρὸς αὐτὸν ἡμῖν ἤκουσι προτεινομένης. ὡς καὶ τοὐναντίον αὖθις τοὺς ἀδικίαις ἐπιτιθεμένους ἀπὸ πάσης πέπτειν τῆς ἐς αὐτὸν ἐλπίδος καὶ δυσχερτίαις πάσαις εἰκότως περιπέπτειν, ὅτι μὴ τὸν Θεὸν φφέσιν αὐτοῖς μήτε καταφυγὴν καὶ κραταίωμα μήτ᾽ αὖθις βοηθὸν, φησὶν (), ἔθεντο, ἀλλά τοῖ πλῇθας πλούτου τῆς πλεονεξίας καταχτησαμένης ψευδεῖς ἔσχον ἐπὶ τούτῳ τὰς ἐλπίδας, Καὶ γοῦν ἰσχύς σαντα; τῇ ἑαυτῶν ματχιότητι λαμπρῶς (:ἰπεῖ.) ἠπατήθησαν, ὡς τοῦτον δὴ τὸν τρόπον καλῶς ἐνδ.- ναμωθέντες: ᾿ ὡ ᾿ Ἐπὶ τούτοις ἐμὲ τοῖς λογισμοῖς ἔτι σὺν πατρὶ βασιλεύοντα ζῆλος εἶχε. τῶν δικαίων. Ἐξεφάνη ἐξ πλέον τὰ τῆς γνώμης, τοῦ κράτου; ὅλου “μετ᾽ ἐκεῖνον ἐπ' ἐμοὶ καθαρῶς γεγονότο;, Καὶ γὰρ ἔγωγε νόμου" πίανένς δπερκεΐμενος καὶ βίος ἀπάσης, πάντα δ' ἐξὸν Ἐμοὶ πράττειν ὅσα δὴ καὶ βασιλεῖ; οἱ τῷ μαχρῷ πρὸ ἡμῶν χρόνῳ νόμον ἕνα μόνον καὶ παντὸς ἰσχυρότερον αὐτὴν “τὴν βούλησιν ἔχοντες, παρέϊδον αὐτὸς τὴν κατὰ τοῦτο δυναστείαν, χαὶ παν μαίω ΣῈ αι ωχείπασ,» εὅασ μμιαμβρίρα.NOVELLA CONSTITUTIONES. elg -Cpxout Tov; Bukhork. xis miwun pino
Bof usta napéyov vol àbvtounévoic,
"0 uiv mapü) mig üpdg Miyog tolg bu) iy fyieépav seXoSvrag àpyhv xu shy ix Btob Aofeiszv fulv bGovalay xa Baadeíuy vüv fevat wpátiwvor eimeiv xut AomteMi; volg mày tlpnjévos, abup Bü xpásgzuy dmávkus xal Xusveehdstauy Buxatosóym * ei Ob. mpiüreis Bolüttzwda anvohl tpówou vzjvp omoubáia: mrpdfzt, xol prbiza vuü lowmsü maph Jerüsvg hüornpévov Eywapsepelv og Axasahürong Bl mim olg xuxüg mdcyet pniepidg pm)igiüev Móstog qmuopivng. 7
Savpásorze 0 àv oue, el málaticoUco; coaaUeny &) ügrovoy eübalpiovog cis xoMstlag voy xc ypfexpov xpzefioat, qby tutv Sétoxcat 3] opóópz. Ozüoypévov. o0yV xx amoub&onveeg e00D, hyáYojsv tig péícow, à1X& Bgabing oürtg im) saÜ8" fxouey dE épyfis và xáXuota xol AoavseMy Seboy péva. Todco) Uh zàg alvlag Bpoüpsv fin, p fuOv fone sv máw$oy mav:sAOe dywoo)vztv, "Hovur Gb porghv vufey à 1áyos hey pévosz. ]
"Epi Sebg olxztpuol, avo9 uóvorg (00 yàp map" bpavzoU mposigspoy obüiv* s[ php à xal mplv ytv£allaz Guo, ápyzcy Dn" abrip xav dáaentu;S by orya poly bx zoDag ping Bets "nbsbz ipi puv bmi gby jm siis wal piv te pps ivébx€ Üpóvov' tl piv i xz coU oyfgtatog z608s xal c0 peyí0oo; &óvajiy dvleiov mpózepov tvaguósag, Dg xxl s mávsa mposixety gu cip Ycrvopléé, Got Aetóvev xal Ojtlg Xéyese oi, esp Geby süqvopovobvssg xal ry bg bwelyou-yiyvogitviov Outv &yaüG) tb pda xe xaXOg foünpivo.. "Eyo ind onphs qévenw. Opa. xol fasdelav fxov, và piv mpra: Vh; Wuxfag && dwdyens fuv xau nate ^]| eUcet, Già aopavud, &zzMrnca ply Xoytopoug Wir aS ivepyelug yopodon xal àvitdjbetg mpzygázuv' 6:s 8 b vooc ávixuntty fin xai sb dvcAbs oioyé 508 cjtarog ÜzepuvaSalvov bmV sAdov fjre. mutvcbe "noU vip ypóvp npouijoveós, vv" eüübg kpoy qewaleug Er Xoyisuoug Bpyottév Siypa. BéGatoy xal &egalg Eyov v'yvevat, py" àv uf atehy Basdsfav mpüypa vocoUtow inv ws uia xol nivuren) Ofdüu. ihe! Hila nefbe ünfiaÀ mnuvui.
NOVELLA CONSTITUTIONES.
βοήθειαν παρέχον τοῖς ἀδικουμένοις.
Ὁ μὲν παρών πρὸς ὑμᾶς λόγος τοὺς ὑπὸ τὴν
ἡμετέραν τελοῦντας ἀρχὴν καὶ τὴν ἐκ Θεοῦ δοθεῖ-
σαν ἡμῖν ἐξουσίαν καὶ βασιλείαν νῦν ἔσται κράτι
στὸς εἰπεῖν καὶ λυσιτελής τοῖς πᾶσιν εἰρημένος,
εἴπερ δὴ κράτιστον ἁπάντων καὶ λυσιτελέστατον
δικαιοσύνη· τῷ δὲ πρόθεσις βοήθειαν ἐκ παντὸς
τρόπου ταύτῃ σπουδάσαι πρᾶξει, καὶ μηδένα τοῦ
λοιποῦ παρὰ μηδενὸς ἠδικημένον ἐγκαρτερεῖν ὡς
ἀκαταλύτοις δή τισιν οἷς κακῶς πάσχει μηδεμιᾶς
μηδαμόθεν λύσεως φαινομένης.
θαυμάσοιτε δ' ἂν ἴσως, εἰ πάλαι τοῦτο, τοσοῦτον
ὃν ἄριστον εὐδαίμονος εἰς πολιτείας λόγον καὶ χρή-
σιμον κρατήσαι, οὐχ ἡμῖν δέδοκται ή σφόδρα δεδογ
μένον οὐχὶ καὶ σπουδάσαντες εὐθὺς ἡγάγομεν εἰς
μέσον, ἀλλὰ βραδέως οὕτως ἐπὶ ταῦθ' ἥκομεν ἐξ
ἀρχῆς τὰ κάλλιστα καὶ λυσιτελή δεδογμένα. Τούτου
δὴ τὰς αἰτίας ἐροῦμεν ἤδη, μηδ' ἡμῶν ἴσως τῶν
πάντων παντελῶς ἀγνοούντων. Εσται δὲ μικρὸν
ἄνωθεν ὁ λόγος ήργμένος.
Ἐμὲ Θεὸς οἰκτιρμοῖς αὐτοῦ μόνοις (οὐ γὰρ παρ'
ἐμαυτοῦ προσέφερον οὐδὲν· τί γὰρ ὁ καὶ πρὶν γε-
νέσθαι δικαιωθεὶς ἄρχειν ὑπ' αὐτῷ καὶ βασιλεύειν;),
ἐμὲ τοιγαροῦν ἐκ κοιλίας μητρὸς Θεὸς αὐτὸς φέρων
ἐπὶ τὸν ὑψηλὸν τόνδε καὶ μέγαν τῆς ἀρχῆς ἐνέθη-
κε θρόνον· εἰ μὲν δὴ καὶ τοῦ σχήματος τοῦδε καὶ
τοῦ μεγέθους δύναμιν ἀνάλογον πρότερον ἐναρμό-
σας, ὡς καὶ τὰ πάντα προσήκειν με τῷ γιγνομένῳ,
ἄλλοι λεγόντων καὶ ὑμεῖς λέγετε οἱ περὶ Θεὸν εὐ-
γνωμονοῦντες καὶ τῶν ἐξ ἐκείνου γιγνομένων ὑμῖν
ἀγαθῶν εὖ μάλα καὶ καλῶς ᾔσθημένοι. Εγώ δ'
ἐπεὶ πρὸς γένεσιν ἅμα καὶ βασιλείαν ἧκον, τὰ μὲν
πρῶτα τῆς ἡλικίας ἐξ ἀνάγκης ἤμην καθυπείκων
τῇ φύσει, διὰ σωματικὴν ἀπαλότητα μήτι λογισμούς
μήτ' αὖ ἐνεργείας χωρούσῃ καὶ ἀντιλήψεις πραγ
μάτων· ὅτε δ' ὁ νοῦς ἀνέκυπτεν ἤδη καὶ τὸ ἀτελὲς
αἱονεὶ τοῦ σώματος ὑπεραναβαίνων ἐπὶ πλέον ἦγε
παντὸς τοῦ τῷ χρόνῳ προσήκοντος, τότ' εὐθὺς ἐμοὶ
γενναίους ἐπὶ λογισμοὺς ἐρχομένῳ δόγμα βέβαιον
καὶ ἀσφαλῶς ἔχον γίγνεται, μηδ᾽ ἂν μήτ' αὐτὴν
βασιλείαν πράγμα τοσοῦτον ὑψηλὸν καὶ μέγα καὶ
μέγιστον οὖσαν, μήτ' ἄλλο μηδὲν μηδὲ τὸ σμικρό-
καί τισιν ὅρκος τῶν δικαστῶν. Ὅσοι δὲ καὶ ἐκ τῆς
εἰς ὅρκους τοὺς δικαστὰς καὶ ἅπαντι τρόπῳ Α τατον γοῦν, ἀγαθὸν δ᾽ ὅμως, οὔτε συστῆναι τὴν
ἀρχὴν οὔτ᾽ αὖ οἰκονομηθῆναι δυνατὸν εἶναι, μὴ καὶ
τοῦ Θεοῦ συνεφαπτομένων καὶ ῥᾴστην μὲν τὴν ἐγε
χείρισιν, ῥᾴστην δ' ὁμοῦ καὶ τὴν εἰς τέλος ἔκια-
σιν ἐγκαθιστώντος. Τούτου δ' ἵνα καλῶς ἡμεῖς
ἐπιτυγχάνοιμεν, τὸ μὲν αὐτοῦ Θεοῦ δεῖσθαι δεῖν
ἔγνων καὶ πάνυ τι θερμῶς δεῖσθαι συνεργὸν ἐφ'
ἅπασιν ἔχειν, τὸ δὲ οἷς ἂν θεραπεύοιτο ἐπιμελῶς
χρῆσθαι, ὡς ἂν μὴ ταῖς φωναῖς μόνον, ἀλλὰ καὶ
αὐτοῖς ἕλκοιμεν πράγμασι, πρὸς & δὴ καὶ μᾶλλον
Θεὸς βλέπει, καὶ ταῖς ἱκεσίαις οὕτω γε προσέχει
τὰς πράξεις δηλονότι πρότερον δοκιμάζων.
Αὐτίκα γοῦν ἐνῆγόν με πάντες μὲν σχεδόν προ
φητῶν λόγοι, πάντες δ᾽ ἀποστόλων, εἰσηγήσεις πα-
σαι θείων Πατέρων, καὶ πρὸ πάντων αὐτοῦ Χρισ
Β στοῦ τὰ σωτήρια καὶ ἱερὰ Εὐαγγέλια εὖ μέλα καὶ
καλῶς εἰδέναι δικαιοσύνης τοὺς ἐπιπελομένους εὐ
μικράν τινα ταύτην οὐδὲ φαύλην Θεῷ πράττειν τὴν
θεραπείαν, μάλλων μὲν οὖν καὶ ἱκανὴν αὐτοῦ σπλάγ
ἕνα διανοίγειν, καὶ θαῤῥεῖν ἡμᾶς ἐπὶ τῆσδε τῆς
ἀρετῆς ἱσταμένους μὴ ἀποπεσεῖν ἐκείνου μήτε τῶν
μεγάλων οἰκτιρμῶν μήτε τῆς κραταιὰς μετὰ δι
καιοσύνης πρὸς αὐτὸν ἡμῖν ἤκουσι προτεινομένης,
ὡς καὶ τοὐναντίον αὖθις τοὺς ἀδικίαις ἐπιτιθεμένους
ἀπὸ πάσης πίπτειν τῆς ἐς αὐτὸν ἐλπίδος καὶ δυσ-
χερείαις πάσαις εἰκότως περιπίπτειν, ὅτι μὴ τὴν
Θεὸν σφίσιν αὐτοῖς μήτε καταφυγὴν καὶ κραταίωμα
μήτ' αὖθις βοηθόν, φησὶν (4), ἔθεντο, ἀλλά τοι πλῆ
θος πλούτου τῆς πλεονεξίας κατακτησαμένης ψευ
δεῖ; ἔσχον ἐπὶ τούτῳ τὰς ἐλπίδας. Καὶ γοῦν ἰσχύ
σαντες τῇ ἑαυτῶν ματαιότητι λαμπρῶς (εἰπεῖ.)
ἠπατήθησαν, ὡς τοῦτον δὴ τὸν τρόπον καλῶς ἐνδυ
ναμωθέντες.
Ἐπὶ τούτοις ἐμὲ ταῖς λογισμοῖς ἔτι σὺν πατρὶ
βασιλεύοντα ζῆλος εἶχε τῶν δικαίων. Εξεφάνη δὲ
πλέον τὰ τῆς γνώμης, τοῦ κράτους ὅλου μετ' ἐκεῖ.
νον ἐπ' ἐμοὶ καθαρῶς γεγονότος. Καὶ γὰρ ἔγωγε
νόμου παντὸς ὑπερκείμενος καὶ βίας ἁπάσης, πάντ
τα δ' ἐξὸν ἐμοὶ πράττειν ὅσα δὴ καὶ βασιλεῖς οἱ
τῷ μακρῷ πρὸ ἡμῶν χρόνῳ νόμον ἕνα μόνον καὶ
παντὸς ἰσχυρότερον αὐτὴν τὴν βούλησιν ἔχοντες,
παρεἶδον αὐτὸς τὴν κατὰ τοῦτο δυναστείαν, καὶ
ταύτην δικαίαν ἐξ ὅτι πλείστης τῆς συνηθείας,
ἐκλελέχατο· καὶ φοβερὸν καθίστατο δικαστήριον,
τατον γοῦν, ἀγαθὸν δ' ἔμως, οὔτε συστῆναι τὴν
ἀρχὴν οὔτ᾽ αὖ οἰκονομηθῆναι δυνατὸν εἶναι, μὴ καὶ
ποῦ θεοῦ συνεφαπτομένον καὶ ῥάστην μὲν τὴν ἐγ-
χείρισυν, ῥᾷστην δ᾽ ὁμοῦ καὶ τὴν εἰς τέλος ἔχϑα-
σιν ἐγκαθιστῶντός, Τούτου δ᾽ ἵνα καλῶς ἡμεῖς
ἐπιτνγχάνοιμεν, τὸ μὲν αὐτοῦ Θεοῦ δεῖσθαι δεῖν
ἔγνων καὶ πάνυ “τι θερμῶς δεῖσθαι συνεργὸν ἐφ᾽
ἅπασιν ἔχειν, τὸ δὲ οἷς ἂν θεραπεύοιτο͵ ἐπιμελῶς
χρῆσθαι, ὡς ἂν μὴ ταῖς φωναῖς μόνον, ἀλλὰ καὶ
αὐτοῖς ἔλκοίμεν πράγμασι, πρὸς ἃ δὴ καὶ μᾶλλον
Θεὸς βλέπει, καὶ ταῖς ἱκεσίαις υὕτω γε προσέχ
τὰς πράξεις δηλονότι πρότερον δοκεμάζιον.
Αὐτίκα γοῦν ἐνῆγόν με πάντες μὲν σχεδὴν προ-
φητῶν λόγοι, πάντες δ' ἀποστόλων, εἰσηγήσεις πᾶς
σα: θείων Πατέρων, καὶ πρὸ πάντων αὐτοῦ Χρι-
στοῦ τὰ σωτήρια καὶ ἱερὰ Εὐαγγέλια εὖ μέλα χαὶ
χαλῶς εἰδέναι διναιοσύνης τοὺς ἐπιπελομένους οὖ
μἰκράν τινὰ ταύτην οὐδὲ φαύλην Θεῷ πράττειν τὴν
θεραπείαν, μᾶλλυν μὲν οὖν καὶ ἱκανὴν αὐτοῦ σηλάγ-
χνα διανοίγειν, καὶ θαῤῥεῖν ἡμᾶς ἐπὶ. τῆσδε τῆς
ἀρετῆς ἱσταμένους μὴ ἀποπεσεῖν ἐκείνου μήτε τό;
μεγάλων ὀϊκτιρμῶν, μήτε τῆς Ἐραταιᾶς μετὰ δι
καιοσύνης πρὸς αὐτὸν ἡμῖν ἤκουσι προτεινομένης.
ὡς καὶ τοὐναντίον αὖθις τοὺς ἀδικίαις ἐπιτιθεμένους
ἀπὸ πάσης πέπτειν τῆς ἐς αὐτὸν ἐλπίδος καὶ δυσ-
χερτίαις πάσαις εἰκότως περιπέπτειν, ὅτι μὴ τὸν
Θεὸν φφέσιν αὐτοῖς μήτε καταφυγὴν καὶ κραταίωμα
μήτ᾽ αὖθις βοηθὸν, φησὶν ({), ἔθεντο, ἀλλά τοῖ πλῇ-
θας πλούτου τῆς πλεονεξίας καταχτησαμένης ψευ-
δεῖς ἔσχον ἐπὶ τούτῳ τὰς ἐλπίδας, Καὶ γοῦν ἰσχύς
σαντα; τῇ ἑαυτῶν ματχιότητι λαμπρῶς (:ἰπεῖ.)
ἠπατήθησαν, ὡς τοῦτον δὴ τὸν τρόπον καλῶς ἐνδ.-
ναμωθέντες: ᾿ ὡ
᾿ Ἐπὶ τούτοις ἐμὲ τοῖς λογισμοῖς ἔτι σὺν πατρὶ
βασιλεύοντα ζῆλος εἶχε. τῶν δικαίων. Ἐξεφάνη ἐξ
πλέον τὰ τῆς γνώμης, τοῦ κράτου; ὅλου “μετ᾽ ἐκεῖ-
νον ἐπ' ἐμοὶ καθαρῶς γεγονότο;, Καὶ γὰρ ἔγωγε
νόμου" πίανένς δπερκεΐμενος καὶ βίος ἀπάσης, πάν-
τα δ' ἐξὸν Ἐμοὶ πράττειν ὅσα δὴ καὶ βασιλεῖ; οἱ
τῷ μαχρῷ πρὸ ἡμῶν χρόνῳ νόμον ἕνα μόνον καὶ
παντὸς ἰσχυρότερον αὐτὴν “τὴν βούλησιν ἔχοντες,
παρέϊδον αὐτὸς τὴν κατὰ τοῦτο δυναστείαν, χαὶ
παν μαίω ΣῈ αι ωχείπασ,» εὅασ μμιαμβρίρα.
elg -Cpxout Tov; Bukhork. xis miwun pino
Bof usta napéyov vol àbvtounévoic,
"0 uiv mapü) mig üpdg Miyog tolg bu) iy
fyieépav seXoSvrag àpyhv xu shy ix Btob Aofei-
szv fulv bGovalay xa Baadeíuy vüv fevat wpáti-
wvor eimeiv xut AomteMi; volg mày tlpnjévos,
abup Bü xpásgzuy dmávkus xal Xusveehdstauy
Buxatosóym * ei Ob. mpiüreis Bolüttzwda anvohl
tpówou vzjvp omoubáia: mrpdfzt, xol prbiza vuü
lowmsü maph Jerüsvg hüornpévov Eywapsepelv og
Axasahürong Bl mim olg xuxüg mdcyet pniepidg
pm)igiüev Móstog qmuopivng. 7
Savpásorze 0 àv oue, el málaticoUco; coaaUeny
&) ügrovoy eübalpiovog cis xoMstlag voy xc ypf-
expov xpzefioat, qby tutv Sétoxcat 3] opóópz. Ozüoy-
pévov. o0yV xx amoub&onveeg e00D, hyáYojsv tig
péícow, à1X& Bgabing oürtg im) saÜ8" fxouey dE
épyfis và xáXuota xol AoavseMy Seboy péva. Todco)
Uh zàg alvlag Bpoüpsv fin, p fuOv fone sv
máw$oy mav:sAOe dywoo)vztv, "Hovur Gb porghv
vufey à 1áyos hey pévosz. ]
"Epi Sebg olxztpuol, avo9 uóvorg (00 yàp map"
bpavzoU mposigspoy obüiv* s[ php à xal mplv yt-
v£allaz Guo, ápyzcy Dn" abrip xav dáaentu;S
by orya poly bx zoDag ping Bets "nbsbz ipi puv
bmi gby jm siis wal piv te pps ivéb-
x€ Üpóvov' tl piv i xz coU oyfgtatog z608s xal
c0 peyí0oo; &óvajiy dvleiov mpózepov tvaguó-
sag, Dg xxl s mávsa mposixety gu cip Ycrvopléé,
Got Aetóvev xal Ojtlg Xéyese oi, esp Geby sü-
qvopovobvssg xal ry bg bwelyou-yiyvogitviov Outv
&yaüG) tb pda xe xaXOg foünpivo.. "Eyo
ind onphs qévenw. Opa. xol fasdelav fxov, và piv
mpra: Vh; Wuxfag && dwdyens fuv xau nate
^]| eUcet, Già aopavud, &zzMrnca ply Xoytopoug
Wir aS ivepyelug yopodon xal àvitdjbetg mpzy-
gázuv' 6:s 8 b vooc ávixuntty fin xai sb dvcAbs
oioyé 508 cjtarog ÜzepuvaSalvov bmV sAdov fjre.
mutvcbe "noU vip ypóvp npouijoveós, vv" eüübg kpoy
qewaleug Er Xoyisuoug Bpyottév Siypa. BéGatoy
xal &egalg Eyov v'yvevat, py" àv uf atehy
Basdsfav mpüypa vocoUtow inv ws uia xol
nivuren) Ofdüu. ihe! Hila nefbe ünfiaÀ mnuvui.
col. 1087–1088page 35 of 56
PG 161:1087πλείστων καὶ τῶν ὑποδειγμάτων καταφαινομένην. Α δεὶς ἀδικίαις όπωσούν χαριζόμενος· ἐκεῖνο δὲ μᾶλ Καὶ δὴ πρώτως ἐμαυτῷ δικαιοσύνην· νομοθετῶ δὲ λον ἀληθέστερον φάναι ἅτε δὴ καὶ παραπλησίως δυοῖν ἔνεκεν, τὸ μὲν, ἵν᾽ αὐτὸς τὰ μεγάλα κερα ἔχον· ποῖον δὴ τοῦτο ; Οτι γε καθάπερ ἐπὶ τοῦ πυ δαίνω. ρὸς ἢ φωτὸς οὐκ ἔστιν εὑρεῖν τῷ μέν τινος ἀποψυχούσης δυνάμεως, τῷ δὲ σκότους μετουσίαν, οὕτως οὐδ᾽ ἐν ἐμοὶ γνώμην ἐνοχλοῦσαν ἄδικον. Εἰ δέ ποτε τυχὸν καὶ ἡδίκησα ἐμαυτοῦ τι τῶν δικαίων προδούς, τοῦτο μόνον ἡδίκησα· οὐδ᾽ ἐνταῦθα μὲν οἶδα καλώς, ἐπεί τοι καὶ πανταχοῦ κακὸν βλάπτεσθαι δικαιοσύνην, καθυφῆκα δ' οὖν ἐν τοῖς τοιούτοις, ἵν᾿ ἐκ τοῦ περιόντος ὑμᾶς ἐπὶ τὸ τὰ δίκαια τιμᾶν ἔλξω, καὶ ἀπέχοιτε παντάπασι τῶν ἀλλοτρίων, ὅταν καὶ περὶ τὰ οἰκεῖα μὴ παντελῶς ἀκριβολογεῖσθαι, ἀλλ᾽ εἰδέ και τι καὶ συγχωρεῖν ἐξ αὐτῶν γε τῶν καθ' ἡμᾶς πραγμάτων ἔχοιτε τὴν διδασκαλίαν. Τίνα δὴ ταῦτα ; Δαυΐδ ἄκουσεν σαφῶς λέγοντος· ο Δίκαιος Κύριος καὶ δικαιοσύνας ηγάπησε (m), καὶ, ο Οὐκ εἶδον, φησὶ, δίκαιον ἐγκαταλελειμμένον (ι), » και, ο Δίκαιος ὡς φοίνιξ ἀνθήσει (ο), καὶ, ο Φῶς ἀνέτειλε τῷ δικαίῳ (p)· ν καὶ πολλὰ λέγει φιλοπόνως οἱονεὶ τοῖς ᾄσμασι προσκαθήμενος καὶ ψάλλων εἰς δικαιοσύνην. Εἰ δὲ ταῦθ' οὕτως Έχει (έχει δὲ πάντως οὕτως), ἔστιν ἄλλο τι τῶν ἁπάντων ἢ μᾶλλον αὐτὰ δὴ τὰ πάντα συλλαβεῖν εἰς ἂν καὶ τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ κέρδος προτιμότερον θεῖναι ; Καὶ μὴν οὐδεὶς οἶμαι τῶν ἁπάντων ἐς του σοῦτον οὔτ᾽ ἀπονοία; οὔτε περὶ Θεὸν ἀγνωμοσύνης Β οὐδέποτ᾽ ἔσται κακῶς ἀφιγμένος, ὥστε τούτων δὴ πρὸς αἵρεσιν ἀμφοῖν κειμένων, ἀγάπης δηλονότι Θεοῦ καὶ πάσης εἴπερ οἷόν τ' ἦν τῆς κτίσεως ἐν ἐξουσίᾳ γενέσθαι, διπλήν ἔσχε γνώμην, καὶ οὐκ εὐθὺς ἐπὶ Θεὸν ἔδραμεν ἀγαπητικῶς προκαλούμενον καὶ προσιόντα δὴ τοῦτον βουλόμενον εἰσποιεῖσθαι. Οσον δὲ καὶ τοῦτ᾽ αὖθις παντὶ μὲν ἀνθρώπῳ, βασιλεῖ δ' ἐπὶ μᾶλλον μὴ ἀπὸ Θεοῦ ἐγκαταλελεῖφθαι, ἐκεῖθεν δ' ἐφ᾽ ἅπασιν ἐξηρτημένον ἀσφαλῶς εἰδέναι συναιρόμενον Θεὸν ἔχειν! Εἰ δὲ καὶ ἀνθεῖ μόνο; δίκαιος τῶν ἄλλων πάντων ἀπομαραινομένων, ἔχεις ὅ τι μᾶλλον αὐτὸς συμφερόντως πρὸ τοῦ δε τοῦ καλοῦ τιμήσεις ἢ ὅ γε πλέον τοῦ φωτὸς ἀγαπήσεις ἄνωθεν ἐξ ἀνατολῶν μήποτε λυομένων τοῖς δικαίοις ἐγγιγνομένου ; Αλλ' οὐκ ἂν εἴποις ! ᾿Αλλ' ὅπερ ἐλέγομεν, τὸ μὲν αὐτῶν δὴ τούτων τῶν εἰρημένων ἕνεκεν καὶ πολλῶν αὖθις καὶ μετ γάλων ἑτέρων ἔν τε τοῖς παροῦσι καὶ τοῖς αἰωνίως οὖσιν εἰς κέρδος μέγιστον έρχομένων, τῆς καθ᾿ ἡμᾶς ἀρχῆς καὶ βασιλείας προΐστημι δικαιοσύνην. Καὶ παρῆκα καθ᾿ ἕκαστον ἐπεξιέναι καί γε ταῖς ἱεραῖς Γραφαῖς προσμαρτυρούσαις χρῆσθαι, ὅτι δὴ καὶ περιττὸν ἴσως ποικίλλειν περὶ τὰς ἀποδείξεις τῶν σαφῶς τοῖς πᾶσιν ἀνωμολογημένων. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ δι᾽ ὑμᾶς ταύτην ἐπιτηδεύειν τὴν ἀρετὴν δεῖν ἔγνων. Τίνος χάριν; Ἵνα δὴ βλέποντες ὑμεῖς ἐς βασιλέα καὶ τύπον οἱονεὶ τοῦτον ἔχοντες τοῦ καλοῦ καὶ ὑπόδειγμα, φεύγοντε μὲν τὴν ἀδικίαν, μεταδιώκητε δὲ δικαιοσύνην, ἐκεῖνό γε καλῶς εἰδότες, ὡς ὅσῳπερ ἂν πλέον μετέχοιτε τοῦ τρόπου, τοσούτῳ καὶ τῷ ἡμετέρῳ κράτει πράξοιτε κεχαρισμένα, εἴπερ ἄλλο τι τῶν πάντων τοῦτο πρὸ παντὸς ἑτέρου παρ' ὑμῶν ἀπαιτοῦντι, τὴν εὐνομίαν. Ορᾶτε γὰρ πάντως, οἷος ἐγὼ περὶ ὑμᾶς (σὺν Θεῷ δ' εἰρήσθω) πάντας, καὶ τοὺς πώποτε γεγενημένους βασιλεῖς, τοὺς᾿ αὐτοὺς καὶ δικαιοσύνης ἐραστὰ;, εἴπερ τις τὴν γνώμην ταύτην ὑπερβαλόμενος. Οὐ γὰρ ἐπεθύμησα ποτε (ἀλλὰ τί χρὴ λέγειν περὶ ἐπιθυμίας; οὐ μὲν οὖν ἡνεσχόμην οὐδ᾽ ἐπὶ νοῦν βαλέσθαι), ἀλλὰ καὶ τοῦτ᾽ ἐρεῖν ὁ λόγος ἥκιστα κατα δέχεται, οὐδ᾽ ὡς οὐκ ἐγένετό μοι λογισμός τις ου Καὶ τοίνυν οὕτως ἐγὼ περὶ δικαιοσύνης γνωὺς οὕτω καὶ κρατεῖν αὐτὴν ἐν πᾶσι τὸν εἰρημένον τρό πον ἐνόμισα, ζήλου δηλονότι πρὸς τὴν ὑπὲρ ταύτης σπουδὴν ἐν ὑμῖν οὐ τι φαύλου δὴ γενομένου. Καὶ εἶχον οὕτω γε τῶν ἐλπίδων. Απήντησε δὲ κατὰ ταύτας οὐδὲν, ὅτι μὴ καὶ σαφῶς ἡ πεῖρα διέδειξεν, ὡς πάντ' ἂν πρότερον καὶ τῶν ἀμηχάνων ῥᾷστα τοῖς προθυμουμένοις γένοιτο, ἢ δικαιοσύνη διαν ἕξει τὸ ἑαυτῆς τύποις μόνοις καὶ ὑποδείγμασι καὶ μὴ δυναστεία βοηθουμένη. Τί λοιπὸν ἐντεῦθεν; Πρὸς δικαστήριον εἶδον, καὶ δικαστὰς καθίσαι προστάτας τοῦ δικαίου καὶ κράτος δοῦναι νόμοις καλῶς πάλαι τεθειμένοις, Ετερός με λογισμὸς εἰσῄει. Καὶ τίθεμαι δή τούτῳ, καὶ τὴν Ισχὺν λαμπράν τοῖς δικασταίς βραβεύω, καινὸν μὲν οὐδὲ τοῦτο τοῖς ἀδικουμένοις οὐδέ γε πρόσφατων ἐφευρηκώς βοήθημα, καινὸν δὲ τὸ τὰ πάντ᾽ εἰπεῖν δύνασθαι καὶ πρὸς τοῦτ᾽ εἴκειν πάντας καὶ μὴ βου λομένους, μικροὺς καὶ μείζους, υψηλοτέρους· καὶ ταπεινοτέρους, τοὺς τῆς ἄνω γε καὶ πρώτης μοίρας, τοὺς καθεξῆς ἅπαντας, ἴσον λόγον ἔχοντας τοῖς ἡμε τέροις προσανέχειν ἀσφαλῶς προστάγματι, καὶ μὴ δοκεῖν τινος ὀλιγωρεῖν ὧν ἂν ἐπὶ τὰς κρίσεις ἀγομένων τούτων οἱ δικασταὶ ψηφίσαντο, ἢ καθαρῶς ἐπ' αὐτὰ δὴ ταῦτα τὰ παρ' ἡμῶν ἐντάλματα φέρειν τὴν περιφρόνησιν, εἴ τις τοῦ δικαστηρίου καταφρονήσειεν. ὡς ἂν δὲ καὶ πάσης υπονοίας χωρὶς ὡς περὶ ἀδεκάστων τῶν ψήφων μὴ διπλὴν ἔχοι τις γνῶσιν, ἔδει καὶ ταῦτα προνοηθῆναι, καὶ προνενόηται. Διτο τῆς γὰρ οὔσης τῆς αἰτίας ἐξ ἧς περὶ δικαιοσύνην ἁμαρτάνουσιν οἱ τὴν αὐτῆς ζήτησιν ἐπιτετραμμένοι (ἢ γὰρ ἀγνοίᾳ τῶν δικαίων τοῦ εἰκότος ἐνέλιπον, ἢ γνώμῃ φαύλῃ τὸ καλῶς παραστὰν προδεδωκότες ἀπῄεσαν), εἰκότως ἡμεῖς καὶ ἀμφοτέρωθεν μὴ πλημμελεῖς εἶναι τοὺς δικαστὰς πάνυ μὲν οὖν ἀσφα λεῖς ἐτηρήσαμεν. Οὕτω γὰρ αὐτοὺς ἀρίστους ἐπὶ πᾶτι συνιέναι τὰ δίκαια εκλέξαντες προϋβαλόμεθα, ὡς μηδ' ἂν ἔτι μηδ' αὐτοῖς τοῖς σφόδρα κατακρινομένοις μηδένα μηδαμῶς λείπεσθαι λόγον ἡδικῆσθαι παρενοχλούντα, ὅτιπερ ἀμαθεῖς οἱ δικάσαντες. Αλλ' εἰ μὲν εἰδότες ὅποι φέρει τὸ δίκαιον εἶθ᾽ ἑκόντες ἡμάρτανον, στέρξουσι τοὺς ἐλέγχους ἀπογυμνοῦν(m) Psal. x, 8. (n) Psal. XXXVI, 25. (ο) Psal. xit, 12. (P) Psal. xcvi, 11. CPOLITANORUM IMPP.
πλείστων καὶ τῶν ὑποδειγμάτων καταφαινομένην. Α δεὶς ἀδικίαις όπωσούν χαριζόμενος· ἐκεῖνο δὲ μᾶλ
Καὶ δὴ πρώτως ἐμαυτῷ δικαιοσύνην· νομοθετῶ δὲ λον ἀληθέστερον φάναι ἅτε δὴ καὶ παραπλησίως
δυοῖν ἔνεκεν, τὸ μὲν, ἵν᾽ αὐτὸς τὰ μεγάλα κερα ἔχον· ποῖον δὴ τοῦτο ; Οτι γε καθάπερ ἐπὶ τοῦ πυ
δαίνω.
ρὸς ἢ φωτὸς οὐκ ἔστιν εὑρεῖν τῷ μέν τινος ἀποψυ
χούσης δυνάμεως, τῷ δὲ σκότους μετουσίαν, οὕτως
οὐδ᾽ ἐν ἐμοὶ γνώμην ἐνοχλοῦσαν ἄδικον. Εἰ δέ ποτε
τυχὸν καὶ ἡδίκησα ἐμαυτοῦ τι τῶν δικαίων προδούς,
τοῦτο μόνον ἡδίκησα· οὐδ᾽ ἐνταῦθα μὲν οἶδα καλώς,
ἐπεί τοι καὶ πανταχοῦ κακὸν βλάπτεσθαι δικαιοσύ
νην, καθυφῆκα δ' οὖν ἐν τοῖς τοιούτοις, ἵν᾿ ἐκ τοῦ
περιόντος ὑμᾶς ἐπὶ τὸ τὰ δίκαια τιμᾶν ἔλξω, καὶ
ἀπέχοιτε παντάπασι τῶν ἀλλοτρίων, ὅταν καὶ περὶ
τὰ οἰκεῖα μὴ παντελῶς ἀκριβολογεῖσθαι, ἀλλ᾽ εἰδέ
και τι καὶ συγχωρεῖν ἐξ αὐτῶν γε τῶν καθ' ἡμᾶς
πραγμάτων ἔχοιτε τὴν διδασκαλίαν.
Τίνα δὴ ταῦτα ; Δαυΐδ ἄκουσεν σαφῶς λέγοντος·
ο Δίκαιος Κύριος καὶ δικαιοσύνας ηγάπησε (m),
καὶ, ο Οὐκ εἶδον, φησὶ, δίκαιον ἐγκαταλελειμμέ-
νον (ι), » και, ο Δίκαιος ὡς φοίνιξ ἀνθήσει (ο),
καὶ, ο Φῶς ἀνέτειλε τῷ δικαίῳ (p)· ν καὶ πολλὰ
λέγει φιλοπόνως οἱονεὶ τοῖς ᾄσμασι προσκαθήμενος
καὶ ψάλλων εἰς δικαιοσύνην. Εἰ δὲ ταῦθ' οὕτως
Έχει (έχει δὲ πάντως οὕτως), ἔστιν ἄλλο τι τῶν
ἁπάντων ἢ μᾶλλον αὐτὰ δὴ τὰ πάντα συλλαβεῖν εἰς
ἂν καὶ τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ κέρδος προτιμότερον
θεῖναι ; Καὶ μὴν οὐδεὶς οἶμαι τῶν ἁπάντων ἐς του
σοῦτον οὔτ᾽ ἀπονοία; οὔτε περὶ Θεὸν ἀγνωμοσύνης Β
οὐδέποτ᾽ ἔσται κακῶς ἀφιγμένος, ὥστε τούτων δὴ
πρὸς αἵρεσιν ἀμφοῖν κειμένων, ἀγάπης δηλονότι
Θεοῦ καὶ πάσης εἴπερ οἷόν τ' ἦν τῆς κτίσεως ἐν
ἐξουσίᾳ γενέσθαι, διπλήν ἔσχε γνώμην, καὶ οὐκ
εὐθὺς ἐπὶ Θεὸν ἔδραμεν ἀγαπητικῶς προκαλούμε-
νον καὶ προσιόντα δὴ τοῦτον βουλόμενον εἰσποιεῖ
σθαι. Οσον δὲ καὶ τοῦτ᾽ αὖθις παντὶ μὲν ἀνθρώπῳ,
βασιλεῖ δ' ἐπὶ μᾶλλον μὴ ἀπὸ Θεοῦ ἐγκαταλελεῖ
φθαι, ἐκεῖθεν δ' ἐφ᾽ ἅπασιν ἐξηρτημένον ἀσφαλῶς
εἰδέναι συναιρόμενον Θεὸν ἔχειν! Εἰ δὲ καὶ ἀνθεῖ
μόνο; δίκαιος τῶν ἄλλων πάντων ἀπομαραινομέ-
νων, ἔχεις ὅ τι μᾶλλον αὐτὸς συμφερόντως πρὸ τοῦ
δε τοῦ καλοῦ τιμήσεις ἢ ὅ γε πλέον τοῦ φωτὸς ἀγα-
πήσεις ἄνωθεν ἐξ ἀνατολῶν μήποτε λυομένων τοῖς
δικαίοις ἐγγιγνομένου ; Αλλ' οὐκ ἂν εἴποις !
᾿Αλλ' ὅπερ ἐλέγομεν, τὸ μὲν αὐτῶν δὴ τούτων
τῶν εἰρημένων ἕνεκεν καὶ πολλῶν αὖθις καὶ μετ
γάλων ἑτέρων ἔν τε τοῖς παροῦσι καὶ τοῖς αἰω-
νίως οὖσιν εἰς κέρδος μέγιστον έρχομένων, τῆς
καθ᾿ ἡμᾶς ἀρχῆς καὶ βασιλείας προΐστημι δικαιο-
σύνην. Καὶ παρῆκα καθ᾿ ἕκαστον ἐπεξιέναι καί γε
ταῖς ἱεραῖς Γραφαῖς προσμαρτυρούσαις χρῆσθαι,
ὅτι δὴ καὶ περιττὸν ἴσως ποικίλλειν περὶ τὰς ἀπο-
δείξεις τῶν σαφῶς τοῖς πᾶσιν ἀνωμολογημένων.
Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ δι᾽ ὑμᾶς ταύτην ἐπιτηδεύειν
τὴν ἀρετὴν δεῖν ἔγνων. Τίνος χάριν; Ἵνα δὴ βλέ-
ποντες ὑμεῖς ἐς βασιλέα καὶ τύπον οἱονεὶ τοῦτον
ἔχοντες τοῦ καλοῦ καὶ ὑπόδειγμα, φεύγοντε μὲν
τὴν ἀδικίαν, μεταδιώκητε δὲ δικαιοσύνην, ἐκεῖνό γε
καλῶς εἰδότες, ὡς ὅσῳπερ ἂν πλέον μετέχοιτε τοῦ
τρόπου, τοσούτῳ καὶ τῷ ἡμετέρῳ κράτει πράξοιτε
κεχαρισμένα, εἴπερ ἄλλο τι τῶν πάντων τοῦτο πρὸ
παντὸς ἑτέρου παρ' ὑμῶν ἀπαιτοῦντι, τὴν εὐνομίαν.
Ορᾶτε γὰρ πάντως, οἷος ἐγὼ περὶ ὑμᾶς (σὺν Θεῷ
δ' εἰρήσθω) πάντας, καὶ τοὺς πώποτε γεγενημένους
βασιλεῖς, τοὺς᾿ αὐτοὺς καὶ δικαιοσύνης ἐραστὰ;,
εἴπερ τις τὴν γνώμην ταύτην ὑπερβαλόμενος. Οὐ
γὰρ ἐπεθύμησα ποτε (ἀλλὰ τί χρὴ λέγειν περὶ ἐπι-
θυμίας; οὐ μὲν οὖν ἡνεσχόμην οὐδ᾽ ἐπὶ νοῦν βα-
λέσθαι), ἀλλὰ καὶ τοῦτ᾽ ἐρεῖν ὁ λόγος ἥκιστα κατα
δέχεται, οὐδ᾽ ὡς οὐκ ἐγένετό μοι λογισμός τις ου
Καὶ τοίνυν οὕτως ἐγὼ περὶ δικαιοσύνης γνωὺς
οὕτω καὶ κρατεῖν αὐτὴν ἐν πᾶσι τὸν εἰρημένον τρό
πον ἐνόμισα, ζήλου δηλονότι πρὸς τὴν ὑπὲρ ταύτης
σπουδὴν ἐν ὑμῖν οὐ τι φαύλου δὴ γενομένου. Καὶ
εἶχον οὕτω γε τῶν ἐλπίδων. Απήντησε δὲ κατὰ
ταύτας οὐδὲν, ὅτι μὴ καὶ σαφῶς ἡ πεῖρα διέδειξεν,
ὡς πάντ' ἂν πρότερον καὶ τῶν ἀμηχάνων ῥᾷστα
τοῖς προθυμουμένοις γένοιτο, ἢ δικαιοσύνη διαν
ἕξει τὸ ἑαυτῆς τύποις μόνοις καὶ ὑποδείγμασι καὶ
μὴ δυναστεία βοηθουμένη.
Τί λοιπὸν ἐντεῦθεν; Πρὸς δικαστήριον εἶδον, καὶ
δικαστὰς καθίσαι προστάτας τοῦ δικαίου καὶ κράτος
δοῦναι νόμοις καλῶς πάλαι τεθειμένοις, Ετερός με
λογισμὸς εἰσῄει. Καὶ τίθεμαι δή τούτῳ, καὶ τὴν
Ισχὺν λαμπράν τοῖς δικασταίς βραβεύω, καινὸν μὲν
οὐδὲ τοῦτο τοῖς ἀδικουμένοις οὐδέ γε πρόσφατων
ἐφευρηκώς βοήθημα, καινὸν δὲ τὸ τὰ πάντ᾽ εἰπεῖν
δύνασθαι καὶ πρὸς τοῦτ᾽ εἴκειν πάντας καὶ μὴ βου
λομένους, μικροὺς καὶ μείζους, υψηλοτέρους· καὶ
ταπεινοτέρους, τοὺς τῆς ἄνω γε καὶ πρώτης μοίρας,
τοὺς καθεξῆς ἅπαντας, ἴσον λόγον ἔχοντας τοῖς ἡμε
τέροις προσανέχειν ἀσφαλῶς προστάγματι, καὶ μὴ
δοκεῖν τινος ὀλιγωρεῖν ὧν ἂν ἐπὶ τὰς κρίσεις ἀγομέ
νων τούτων οἱ δικασταὶ ψηφίσαντο, ἢ καθαρῶς ἐπ'
αὐτὰ δὴ ταῦτα τὰ παρ' ἡμῶν ἐντάλματα φέρειν τὴν
περιφρόνησιν, εἴ τις τοῦ δικαστηρίου καταφρονήσειεν.
ὡς ἂν δὲ καὶ πάσης υπονοίας χωρὶς ὡς περὶ
ἀδεκάστων τῶν ψήφων μὴ διπλὴν ἔχοι τις γνῶσιν,
ἔδει καὶ ταῦτα προνοηθῆναι, καὶ προνενόηται. Διτο
τῆς γὰρ οὔσης τῆς αἰτίας ἐξ ἧς περὶ δικαιοσύνην
ἁμαρτάνουσιν οἱ τὴν αὐτῆς ζήτησιν ἐπιτετραμμένοι
(ἢ γὰρ ἀγνοίᾳ τῶν δικαίων τοῦ εἰκότος ἐνέλιπον, ἢ
γνώμῃ φαύλῃ τὸ καλῶς παραστὰν προδεδωκότες
ἀπῄεσαν), εἰκότως ἡμεῖς καὶ ἀμφοτέρωθεν μὴ
πλημμελεῖς εἶναι τοὺς δικαστὰς πάνυ μὲν οὖν ἀσφα
λεῖς ἐτηρήσαμεν. Οὕτω γὰρ αὐτοὺς ἀρίστους ἐπὶ
πᾶτι συνιέναι τὰ δίκαια εκλέξαντες προϋβαλόμεθα,
ὡς μηδ' ἂν ἔτι μηδ' αὐτοῖς τοῖς σφόδρα κατακρινο
μένοις μηδένα μηδαμῶς λείπεσθαι λόγον ἡδικῆσθαι
παρενοχλούντα, ὅτιπερ ἀμαθεῖς οἱ δικάσαντες. Αλλ'
εἰ μὲν εἰδότες ὅποι φέρει τὸ δίκαιον εἶθ᾽ ἑκόντες
ἡμάρτανον, στέρξουσι τοὺς ἐλέγχους ἀπογυμνοῦν
(m) Psal. x, 8.
(n) Psal. XXXVI, 25.
(ο) Psal. xit, 12.
(P) Psal. xcvi, 11.
CPOLITANORUM IMPP.
col. 1089–1090page 36 of 56
PG 161:1089τας αὐτῶν τὴν προαίρεσιν, καὶ οὐκ ἂν ὡς ἠδικημένα διισχυρίσαιντο τῷ συνειδότι καλώς πεπεισμένοι· εἰ δ' ἀγνοοῦντες ἡλίσκοντο, καὶ οὕτω τοῖς δικασταίς πειθαρχήσουσιν, αὐτόθεν ἔχοντες περὶ τῆς καταδίκης ὡς δικαίας τὰς πίστεις, ὅτι δὴ τοιούτοις οὖσι τοῖς δικασταῖς οὕτως ἔδοξε. Καὶ μὴν ἐπομοσάμενοι κάθηνται, κατὰ τὸ ἐπιβάλλον ἑκάστῳ τὰς ἐγγύας παρασχόντες πρότερον. Καὶ γὰρ ὡς τὸν μέγαν ἐν ἰσότητι κρινοῦσι καὶ τὸν μικρὸν, καὶ οὐ λήψονται δῶρον, οὐ λήψονται πρόσωπον, οὐ χαριοῦντα: τῇ φιλίᾳ, οὐδὲν οὐ μὲν οὖν προτιμότερόν ποτε τῆς δικαιοσύνης ποιήσονται, τοῦτο καλῶς ἡσφαλίσαντο. Καίτοι γε καὶ τῶν ἔρχων χωρὶς ἱκανὸς ὁ τρό πος τὸ παρ' αὐτῶν ὅλον ὡς ὀρθῶς ἔχον πιστώσασθαι· ἀλλ' όμωμοκότες δικάζουσιν, ἵν᾿ ὑμῖν τοῖς ἀδικεῖν βουλομένοις (εἴη δὲ μηδεὶς, ὡς ἂν μὴ καὶ ὄνειδος ἐπὶ τοιούτου γε τοῦ δικαστηρίου καταισχυνόμενος βφλοι, καὶ οὐδὲν αὐτῷ πλέον ἐπὶ τέλους ὑπάρξει τῆς πονηρᾶς γνώμης), ἵνα γοῦν ὑμῖν μηδεμία λεί ποιτο πρόφασις, ὡς οὐκ ἐν δίκῃ τὰ τῆς καταδίκης ἐνήρμοσται, τούτου χάριν παλαιὸν ἔθος ἡμεῖς ἐκαι νίσαμεν, τοὺς δικάζειν λαχόντας ἐπὶ τοὺς ὅρκους πρότερον ἐμβιβάσαντες. Καὶ τίς λοιπὸν ἔτι τοσοῦτον ἀναιδὴς καὶ πάνυ γε τοῖς νόμοις ὁμότε καὶ τοῖς δικαίοις ιών, ὃς αὐτόθεν ἀπὸ τοῦ δικαστηρίου τοῦδε κατάκριτος ἐξιών, οὐκ εὐπειθήσει τοῖς δόξασιν ; ἢ πρὸς τί βλέπων ἔτι γενναῖον αὐτῷ περιὸν τὴν καταδίκην ἀποσκευάσασθαι τὰς ψήφους ατιμάσει, τῶν πρότερον ἐχόμενος ; ἐμοὶ γὰρ οὗτος ἔσται παντελῶς ἀποτρόπαιος, καὶ οὐδὲν αὐτὸν οὐδαμῶς ἐνήσει, κἂν πάντα προβάλοιτο· μηδὲν δ' οἷον τοὺς δικαστὰς ἐκμειλίξασθαι καταται νόμενον δίκαιον. Καὶ γὰρ οὕτως ἔχει. Ἡβουλόμην μὲν αὐτὸς ἐξεταστής εἶναι τοῖς δικαζομένοις καί γε τὰς λύ σεις οὐκ ἄλλοθεν ἢ παρ' ἐμαυτοῦ τοῖς τὰς δίκας ἔχουσι γίγνεσθαι· ἐπεὶ δὲ τοῦτο βασιλεῖ παντὸς μᾶλλον ἀδύνατον, μυρίων ἄλλων περικεχυμένων πραγμάτων καὶ στρεφόντων πρὸς ἑαυτὰ, αὐτὴν δὴ ταύτην διὰ τοῦ δικαστηρίου τοῦδε πληρῶ μοι τὴν βούλησιν. Καὶ σὺ δὲ πᾶς ὁ κρινόμενος ὡς ἀπὸ γνώμης καὶ φωνῆς ἡμετέρας μηδὲν ἀντιτείνων πρόσου τὴν ψῆφον οὐδὲν ἔλαττον τῶν ἡμετέρων προσταγμάτων εἰς ἰσχὺν ἔχουσαν. Οὐδὲ γὰρ δυνήσῃ ταύτην οὐ μὲν οὖν ποτε καταλῦσαι, κἂν πάντα φέροις τῶν ἀξιωμάτων, κἂν πρὸς γένος ἡμῖν ἥκας έγγιστα βασιλεύουσι, κἂν ὁ πρώην χρόνος ἐφ᾽ οἷς μὴ μετ τείχες ἐνδυναστεύοντί σοι παρεχώρει τὸ παρὸν ἴσως ἀναμένων πρὸς τὴν διόρθωσιν. Ἐγὼ καὶ τοῦτο βασιλικῶς διαγορεύω, εἰ δὲ βού λεσθε κοινή πᾶσι μεθ' Ησαΐου (9) συμβουλεύω· • Μάθετε καλόν ποιεῖν, ἐκζητήσατε κρίσιν. ο Κα κεῖνο; μὲν ἴσως καὶ ὑφ' ἑτέρων τοὺς ἀδικουμένους δυναμένους ὑμᾶς φύσασθαι βούλεται· ἐγὼ δὲ μὴ Β' ἀδικεῖν ὑμᾶς λέγω, εἰ δ' οὖν, ἀλλ' αὐτὸς τὸν ἀδι κούμενον ῥύσομαι, πρὸς ἐμὲ μᾶλλον φέρειν τὴν τοῦ προφήτου φωνὴν λογιζόμενος. • Ινα τί ἀγαπᾶτε ματαιότητα, ο Δαυΐδ (r) ὑμᾶς ἐντρέπων λέγει, ο Καὶ ψεῦδος ζητείτε, » κέρδη μή παραμένοντα, πλὴν ὅσον μόνον ἁμαρτίαν συστήσαι καὶ πῦρ ἡμῖν συμφλέξα: χολάζον ἀπέραντα ; • Αδικίαν εἰ ἐθεώρουν ἐν καρδίᾳ μου, ὁ ὁ αὐτὸς (s) αὖθις λέγει, « μὴ εἰσακουσάτω μου Κύριος ο καὶ πῶς ὑμῶν Θεὸς εἰσακούσεται, ἐνταυθοί μὲν ἐπικαλουμένων περιστάσεώς τινος σκυθρωπῆς ἐγκατεί ηφυίας, ἐκεῖσε δ' εἰς κόλασιν ἐνδίκως ἐκπεμπομένων ; ᾿Αλλὰ καὶ, ο Οφθαλμοὶ Κυρίου ἐπὶ δικαίους καὶ ὦτα, ο φησὶν (ι), αὐτοῦ εἰς δέησιν αὐτῶν·, σὺ δ' οὐκ ἀγαπήσεις μᾶλλον ἐν ἐπισκοπῇ Θεοῦ εἶναι καὶ θέαμα καλὸν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἐκείνου ἐργαζόμενος δικαιοσύνην; ἀλλ' ὡς ἀποστρέψει τὸ πρόσωπον ἀπὸ σοῦ θλιβομένου, τὰς δίκας ἴσως ἀποτιννύντος τῶν ἐξ ἀδικίας ημαρτημένων, ἀλλ' ὡς οὐκ ἐπακούσεται μήτε ταχὺ μήτ' ὀψὲ γοῦν μηδ' όπωτοῦν πολλὰ βοῶν· τος καὶ ὀδυνωμένου, τοῦτο μᾶλλον ἐν σπουδῇ θήσεις; Εἶτα σεαυτὸν εὐδαιμονίσεις, ὅτι δὲ πολλὰ κρατήσας ἐναπέθου ὀργῆς (εἰπεῖν) Θεοῦ θησαυρού; μεγάλους καὶ ὕλην χόρτον καὶ καλάμην τῇ μελο λούσῃ κρίσει δοκιμαζομένην καὶ πυρὶ ἀσβέστῳ κατ τακαιομένην ; Καὶ πειθέτω σε ταῦτα μὲν Παῦλος (κ), πειθέτω δὲ καὶ Πέτρο;, (υ) • Οἶδε, » λέγων ο Κύριος εὐσεδεῖς μὲν πειρασμῶν ῥύεσθαι, ἀδίκους δὲ εἰς ἡμέ ραν τηρεῖν κρίσεως κολαζομένους. Πρὸς ἐκεῖνο δὲ τί λέγεις, ὅταν ὁ αὐτὸς ἀπόστολος (r) ἐν τούτῳ φανερὰ εἶναι τὰ τοῦ Θεοῦ διισχυρίζεται τέκνα, καὶ αὖθις τὰ τέκνα τοῦ διαβόλου, « Πᾶς ὁ τὴν δικαιοσύνην ποιῶν ἐκ τοῦ Θεοῦ γεγέννηται, ο λέγων, καὶ πᾶς ὁ μὴ ποιῶν τὴν δικαιοσύνην ἐκ τοῦ Θεοῦ οὐκ ἔστι; Πῶς δὲ καὶ οὐ φρίττεις, ὅταν ἐν Εὐαγγελίοις νῦν μὲν κατὰ Φαρισαίων ἀκούῃς ἀγανακτοῦντος τοῦ Κυρίου, καὶ, ο Οὐαὶ ὑμῖν, ο λέγοντος (y), « ὅτι ἔσω· θεν γέμετε πάσης ἁρπαγῆς καὶ πονηρίας, καὶ ὅτι ἀποδεκατοῦσε τὸ ἡδύοσμον, παρέρχεσθε δὲ τὴν κρί σιν, ο νῦν δ' ὑμᾶς τοὺς ἀδικοῦντας ἀποστρεφομέν νου, κα!, « Οὐκ οἶδα πόθεν ἐστί, ο &ισχυριζομένου (ς), καὶ ἔτι μετά μείζονος οἱονεὶ καὶ βαρυτέρα; τῆς ὀργῆς πληκτικώτερον ἐμβοῶντος, « Απόστητε ἀπ' ἐμοῦ πάντες οἱ ἐργάται τῆς ἀδικίας; » Κάτι τούτοις ἡ ἀπειλὴ ὡς φοβερὰ καὶ μεγάλη! . Ἐκεῖ ἔσται, ο φησὶν(α), ο κλαυθμός και ο βρυγμός των ὀδέντων (α). » Καὶ Χριστὸς μὲν οὕτω ταῦτα, Θεὸς ὢν ἀψευδή; καὶ κριτὴς τοῦ μέλλοντος αἰῶνος, ὃς καὶ τοὺς μὲν ἐκ δεξιῶν στήσει και με καλέσει τοῦ Πατρὸς εὐλο γημένους καὶ κληρονόμους μετακαλέσεται τῆς τῶν (α) Luc xii. 28.16:39 (g) Isa. 1, 17. (r) Psal. iv, 2. (s) l'oal. Lxv, 18. (7) Psal. xxxm, 45. (u) 1 Cor. 3, 12. 13, PATROL. GR. CLXI. (r) II Petri 2, 9, (2) Imo | Joann. 3. (y) Life. x1, 39, 42. (2) Luc. xiii, 27. NOVELLE CONSTITUTIONES.
16:39
(g) Isa. 1, 17.
(r) Psal. iv, 2.
(s) l'oal. Lxv, 18.
(7) Psal. xxxm, 45.
(u) 1 Cor. 3, 12. 13,
PATROL. GR. CLXI.
(r) II Petri 2, 9,
(2) Imo | Joann. 3.
(y) Life. x1, 39, 42.
(2) Luc. xiii, 27.
τας αὐτῶν τὴν προαίρεσιν, καὶ οὐκ ἂν ὡς ἠδικημέ-
να διισχυρίσαιντο τῷ συνειδότι καλώς πεπεισμένοι·
εἰ δ' ἀγνοοῦντες ἡλίσκοντο, καὶ οὕτω τοῖς δικασταίς
πειθαρχήσουσιν, αὐτόθεν ἔχοντες περὶ τῆς καταδί-
κης ὡς δικαίας τὰς πίστεις, ὅτι δὴ τοιούτοις οὖσι
τοῖς δικασταῖς οὕτως ἔδοξε.
Καὶ μὴν ἐπομοσάμενοι κάθηνται, κατὰ τὸ ἐπιβάλ
λον ἑκάστῳ τὰς ἐγγύας παρασχόντες πρότερον. Καὶ
γὰρ ὡς τὸν μέγαν ἐν ἰσότητι κρινοῦσι καὶ τὸν μικρὸν,
καὶ οὐ λήψονται δῶρον, οὐ λήψονται πρόσωπον, οὐ
χαριοῦντα: τῇ φιλίᾳ, οὐδὲν οὐ μὲν οὖν προτιμότερόν
ποτε τῆς δικαιοσύνης ποιήσονται, τοῦτο καλῶς ἡσφα-
λίσαντο. Καίτοι γε καὶ τῶν ἔρχων χωρὶς ἱκανὸς ὁ τρό
πος τὸ παρ' αὐτῶν ὅλον ὡς ὀρθῶς ἔχον πιστώσασθαι·
ἀλλ' όμωμοκότες δικάζουσιν, ἵν᾿ ὑμῖν τοῖς ἀδικεῖν
βουλομένοις (εἴη δὲ μηδεὶς, ὡς ἂν μὴ καὶ ὄνειδος
ἐπὶ τοιούτου γε τοῦ δικαστηρίου καταισχυνόμενος
βφλοι, καὶ οὐδὲν αὐτῷ πλέον ἐπὶ τέλους ὑπάρξει
τῆς πονηρᾶς γνώμης), ἵνα γοῦν ὑμῖν μηδεμία λεί
ποιτο πρόφασις, ὡς οὐκ ἐν δίκῃ τὰ τῆς καταδίκης
ἐνήρμοσται, τούτου χάριν παλαιὸν ἔθος ἡμεῖς ἐκαι
νίσαμεν, τοὺς δικάζειν λαχόντας ἐπὶ τοὺς ὅρκους
πρότερον ἐμβιβάσαντες.
Καὶ τίς λοιπὸν ἔτι τοσοῦτον ἀναιδὴς καὶ πάνυ γε
τοῖς νόμοις ὁμότε καὶ τοῖς δικαίοις ιών, ὃς αὐτόθεν
ἀπὸ τοῦ δικαστηρίου τοῦδε κατάκριτος ἐξιών, οὐκ
εὐπειθήσει τοῖς δόξασιν ; ἢ πρὸς τί βλέπων ἔτι γεν-
ναῖον αὐτῷ περιὸν τὴν καταδίκην ἀποσκευάσασθαι
τὰς ψήφους ατιμάσει, τῶν πρότερον ἐχόμενος ; ἐμοὶ
γὰρ οὗτος ἔσται παντελῶς ἀποτρόπαιος, καὶ οὐδὲν
αὐτὸν οὐδαμῶς ἐνήσει, κἂν πάντα προβάλοιτο· μη-
δὲν δ' οἷον τοὺς δικαστὰς ἐκμειλίξασθαι καταται
νόμενον δίκαιον.
Καὶ γὰρ οὕτως ἔχει. Ἡβουλόμην μὲν αὐτὸς
ἐξεταστής εἶναι τοῖς δικαζομένοις καί γε τὰς λύ
σεις οὐκ ἄλλοθεν ἢ παρ' ἐμαυτοῦ τοῖς τὰς δίκας
ἔχουσι γίγνεσθαι· ἐπεὶ δὲ τοῦτο βασιλεῖ παντὸς
μᾶλλον ἀδύνατον, μυρίων ἄλλων περικεχυμένων
πραγμάτων καὶ στρεφόντων πρὸς ἑαυτὰ, αὐτὴν δὴ
ταύτην διὰ τοῦ δικαστηρίου τοῦδε πληρῶ μοι τὴν
βούλησιν. Καὶ σὺ δὲ πᾶς ὁ κρινόμενος ὡς ἀπὸ γνώ-
μης καὶ φωνῆς ἡμετέρας μηδὲν ἀντιτείνων πρόσου
τὴν ψῆφον οὐδὲν ἔλαττον τῶν ἡμετέρων προσταγμά-
των εἰς ἰσχὺν ἔχουσαν. Οὐδὲ γὰρ δυνήσῃ ταύτην
οὐ μὲν οὖν ποτε καταλῦσαι, κἂν πάντα φέροις τῶν
ἀξιωμάτων, κἂν πρὸς γένος ἡμῖν ἥκας έγγιστα
βασιλεύουσι, κἂν ὁ πρώην χρόνος ἐφ᾽ οἷς μὴ μετ
τείχες ἐνδυναστεύοντί σοι παρεχώρει τὸ παρὸν ἴσως
ἀναμένων πρὸς τὴν διόρθωσιν.
Ἐγὼ καὶ τοῦτο βασιλικῶς διαγορεύω, εἰ δὲ βού
λεσθε κοινή πᾶσι μεθ' Ησαΐου (9) συμβουλεύω·
• Μάθετε καλόν ποιεῖν, ἐκζητήσατε κρίσιν. ο Κα
κεῖνο; μὲν ἴσως καὶ ὑφ' ἑτέρων τοὺς ἀδικουμένους
δυναμένους ὑμᾶς φύσασθαι βούλεται· ἐγὼ δὲ μὴ
Β'
ἀδικεῖν ὑμᾶς λέγω, εἰ δ' οὖν, ἀλλ' αὐτὸς τὸν ἀδι
κούμενον ῥύσομαι, πρὸς ἐμὲ μᾶλλον φέρειν τὴν τοῦ
προφήτου φωνὴν λογιζόμενος.
• Ινα τί ἀγαπᾶτε ματαιότητα, ο Δαυΐδ (r) ὑμᾶς
ἐντρέπων λέγει, ο Καὶ ψεῦδος ζητείτε, » κέρδη μή
παραμένοντα, πλὴν ὅσον μόνον ἁμαρτίαν συστήσαι
καὶ πῦρ ἡμῖν συμφλέξα: χολάζον ἀπέραντα ;
• Αδικίαν εἰ ἐθεώρουν ἐν καρδίᾳ μου, ὁ ὁ αὐτὸς (s)
αὖθις λέγει, « μὴ εἰσακουσάτω μου Κύριος ο καὶ
πῶς ὑμῶν Θεὸς εἰσακούσεται, ἐνταυθοί μὲν ἐπικα-
λουμένων περιστάσεώς τινος σκυθρωπῆς ἐγκατεί η-
φυίας, ἐκεῖσε δ' εἰς κόλασιν ἐνδίκως ἐκπεμπομέ
νων ;
᾿Αλλὰ καὶ, ο Οφθαλμοὶ Κυρίου ἐπὶ δικαίους καὶ
ὦτα, ο φησὶν (ι), αὐτοῦ εἰς δέησιν αὐτῶν·, σὺ δ'
οὐκ ἀγαπήσεις μᾶλλον ἐν ἐπισκοπῇ Θεοῦ εἶναι καὶ
θέαμα καλὸν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἐκείνου ἐργαζόμενος
δικαιοσύνην; ἀλλ' ὡς ἀποστρέψει τὸ πρόσωπον ἀπὸ
σοῦ θλιβομένου, τὰς δίκας ἴσως ἀποτιννύντος τῶν
ἐξ ἀδικίας ημαρτημένων, ἀλλ' ὡς οὐκ ἐπακούσεται
μήτε ταχὺ μήτ' ὀψὲ γοῦν μηδ' όπωτοῦν πολλὰ βοῶν·
τος καὶ ὀδυνωμένου, τοῦτο μᾶλλον ἐν σπουδῇ θή-
σεις; Εἶτα σεαυτὸν εὐδαιμονίσεις, ὅτι δὲ πολλὰ
κρατήσας ἐναπέθου ὀργῆς (εἰπεῖν) Θεοῦ θησαυρού;
μεγάλους καὶ ὕλην χόρτον καὶ καλάμην τῇ μελο
λούσῃ κρίσει δοκιμαζομένην καὶ πυρὶ ἀσβέστῳ κατ
τακαιομένην ;
Καὶ πειθέτω σε ταῦτα μὲν Παῦλος (κ), πειθέτω
δὲ καὶ Πέτρο;, (υ) • Οἶδε, » λέγων ο Κύριος εὐσε-
δεῖς μὲν πειρασμῶν ῥύεσθαι, ἀδίκους δὲ εἰς ἡμέ
ραν τηρεῖν κρίσεως κολαζομένους. Πρὸς ἐκεῖνο
δὲ τί λέγεις, ὅταν ὁ αὐτὸς ἀπόστολος (r) ἐν τούτῳ
φανερὰ εἶναι τὰ τοῦ Θεοῦ διισχυρίζεται τέκνα, καὶ
αὖθις τὰ τέκνα τοῦ διαβόλου, « Πᾶς ὁ τὴν δικαιο
σύνην ποιῶν ἐκ τοῦ Θεοῦ γεγέννηται, ο λέγων, καὶ
πᾶς ὁ μὴ ποιῶν τὴν δικαιοσύνην ἐκ τοῦ Θεοῦ οὐκ
ἔστι;
Πῶς δὲ καὶ οὐ φρίττεις, ὅταν ἐν Εὐαγγελίοις νῦν
μὲν κατὰ Φαρισαίων ἀκούῃς ἀγανακτοῦντος τοῦ
Κυρίου, καὶ, ο Οὐαὶ ὑμῖν, ο λέγοντος (y), « ὅτι ἔσω·
θεν γέμετε πάσης ἁρπαγῆς καὶ πονηρίας, καὶ ὅτι
ἀποδεκατοῦσε τὸ ἡδύοσμον, παρέρχεσθε δὲ τὴν κρί
σιν, ο νῦν δ' ὑμᾶς τοὺς ἀδικοῦντας ἀποστρεφομέν
νου, κα!, « Οὐκ οἶδα πόθεν ἐστί, ο &ισχυριζομέ-
νου (ς), καὶ ἔτι μετά μείζονος οἱονεὶ καὶ βαρυτέρα;
τῆς ὀργῆς πληκτικώτερον ἐμβοῶντος, « Απόστητε
ἀπ' ἐμοῦ πάντες οἱ ἐργάται τῆς ἀδικίας; » Κάτι
τούτοις ἡ ἀπειλὴ ὡς φοβερὰ καὶ μεγάλη! . Ἐκεῖ
ἔσται, ο φησὶν(α), ο κλαυθμός και ο βρυγμός των
ὀδέντων (α). »
Καὶ Χριστὸς μὲν οὕτω ταῦτα, Θεὸς ὢν ἀψευδή;
καὶ κριτὴς τοῦ μέλλοντος αἰῶνος, ὃς καὶ τοὺς μὲν
ἐκ δεξιῶν στήσει και με καλέσει τοῦ Πατρὸς εὐλο
γημένους καὶ κληρονόμους μετακαλέσεται τῆς τῶν
(α) Luc xii. 28.
NOVELLE CONSTITUTIONES.
col. 1091–1092page 37 of 56
PG 161:1091οὐρανῶν γενέσθαι βασιλείας ή τιμασμένης ἀπὸ ἢ ἅμα σε πειθέτω, οἱ καὶ ταῦτα βεβαίως διεγγυώνται καταβολής κόσμου, τοὺς δὲ μετὰ τῶν ἐρίφων ἐν τῇ ἀριστερᾷ καταδικάσει μερίδι καὶ πρὸς τὸ ἐξεύ τερον ἀποπέμψει πῦρ, οὐχ ὅτι τῶν ἀλλοτρίων τινὸς ἐπιθυμήσαντες (τοῦτο δὲ τὸ καθ' ὑμᾶ;) ἁρπαγαίς ἐπέθεντο καὶ ἀδικίαις (οὐ γὰρ ἁρπαγὴν αὐτοῖς οὐδὲ πλεονεξίαν οὐδεμίαν οὐ μὲν οὖν ἐγκαλεῖ), ἀλλ' 8 πολλῷ τούτου μετριώτερον, ὅτι με τροφήν (φησίν) ὤρεξαν πεινῶσιν οὐδὲ διψῶσιν ἔδωκαν πιεῖν, οὐ γυμνούς περιέβαλον, οὐ συνεισήγαγον ξένους, οὐκ ἀσθενεῖ; ἐπεσκέψαντο, οὐ πρὸς δεσ͵ τους ἀπῆλθον, οὔτ᾽ οὐδὲν αὐτῷ διηκόνησαν οὐ κατὰ τὸν εἰρημένων πάντα τρόπον οὐκ ἐν μέρει τῶν ἀπηριθμημένων. Καὶ γὰρ καὶ τὸ πᾶν ἀπαιτεῖ, κἂν βραχὺ νέμοι;, φιλανθρώπως προσίεται, καὶ μάλισθ' ὅταν ᾗ κατὰ δύναμιν, καὶ πᾶν ὅ τι ἂν προθυμούμενος καλῶς · πράξῃς εἰς ἕνα τῶν μικρῶν τούτων καὶ ἀδελφῶν αὐτοῦ, εἰς ἑαυτὸν ἀκραιφνῶς καταδέχεται. Καὶ ὁ μὲν ταῦτα. Σὺ δ' ἀντὶ τοῦ χορηγῆσαι τροφὴν καὶ πιεῖν δοῦναι και μεταδοῦναι φιλοξενίας καὶ ἀγαγεῖν εἰς οἴκους, ἀγρὸν ἐγγίσεις πρὸς ἀγρὸν καὶ ἀμπελῶνα πρὸς ἀμπελῶνα και γε πρὸς οἰκίαν συνάψεις εἰκίαν ; Ινα τί γένηται; Ἵνα τοῦ πλησίον ἀφέλης, καὶ τὸ μὲν αὐτὸν πεινάσαι, τὸ δὲ ἴσως διφῆσαι, τὸ δ' έξω μεῖναι ποιήσῃς, ξένον τῶν οἰκείων γενόμενον ἢ καὶ πρὸ τῶν σῶν πυλώνων τάχα βεβλημένον, καὶ πολλὰ δεόμενον οὐχ ἵνα τινὸς τῶν σεαυτοῦ διὰ τὴν ἐντολὴν μεταδῶς, ἀλλ᾽ ἵνα μόνον αὐτῶν αὐτῷ παραχωρήσῃς τῶν οἰκείων καὶ ὧν κακῶς ἀπεστέρησας. Καὶ μὴν ἐκεῖθεν μὲν Ησαΐας (β), ὁ καὶ τὰ χείλη καὶ τὴν γλῶσσαν ὑπὸ τοῦ θείου καθαρθεὶς ἄνθρακος καὶ τοῦ λοιποῦ κελευσθεὶς τοῖς ὀργάνοις τούτοις χρῆσθαι τοῦ Πνεύματος, « Ουαί σοι, ο λέγει, καὶ πολλὰ καταθρηνεῖ καὶ ταλανίζει πόρβωθεν ὥσπερ προορῶν ὅποι τελευταῖον ἀφίξῃ κολάσεως· ἐνταῦθα δὲ Χριστὸς αὐτὸς ἐπὶ τὴν κρίσιν ἄγει. Καὶ βλέπε δὴ τοὺς δικαίους εἰς ζωὴν πορευομένους, καὶ τρυφῆς τίνος εἰς μετουσίαν μηδαμῶς μήποτε πανομένης. Σὺ δὲ τοῖ πορεύσῃ; Ἐπὶ βασάνους ἔλξῃ, και σε παραλαβόντες ἄγγελοι ἐκεῖσε δήπου καὶ ἄξουσιν, ὅποι δὴ καὶ τίσεις αιωνίως τὰς δίκας· καὶ οὐδὲν τότε σε τῶν παρόντων, οὐχ ὁ πολὺς ἐξ ἀδικίας συμφυληθεὶς πλοῦτος, οὐδ᾽ ὁπωσοῦν οἱ μὲν οὖν ὀνήσει. Πώς γάρ ; ὅ; γε κἀνταῦθα πολλάκις διεκπεσὼν αὐ- D τῶν δὴ τούτων ἐξ ὧν εἰλήφεις ἢ καὶ ἑτέρων αὖθις ἐγένετο. *Ανθρωπε, ἢ τοῦ μέλλοντος ἐν συναισθήσει γενοῦ, ἢ ἔν γε τοῖς παροῦσι περὶ σεαυτοῦ σκέψαι κάλλιον. Τι γὰρ καὶ βούλει ; μάλιστα μὲν τὰ ἀγαθὰ τῆς γῆς φαγεῖν καί σοι εὐφροσύνην ἐγχρονίσαι, τὸ δὲ σὸν σπέρμα εἰς εὐλογίαν καὶ μὴ ἐπιδεὲς εἶναι μήτε μὴν εἰς ζήτησιν ἐλθεῖν ἄρτων; 'Αλλὰ ταῦτα τοῖς δι καίοις ἐστὶν ὡς εἰκὸς ἀπονενεμημένα. Καὶ πε:θέτω μὲν Ησαΐας, πειθέτω δὲ καὶ Δαυΐδ, καὶ Σολομῶν καὶ γενεᾶς ἀδίκου χαλεπά τινα τὰ τέλη καὶ τὴν αὐτῶν ῥίζαν ὡσεὶ χνοῦν ἔσεσθαι, καὶ σπέρμα μέν ἀσεβῶν ἐξολοθρευθήναι, δικαίους δέ φασι (c) γεν κληρονομήσαι. Καὶ μὴν εἰ μηδέν σοι μέλει μήτε τῶν ἐπηγγελμέν νων μεγάλων ὅσων τοῖς δικαίοις μήτε τῶν τοῖ; ἀδικοῦσι φοβερῶν ἠπειλημένων, ἀλλὰ τοῦτο (δεύτεβόν φασι λόγον) μὴ παραδραμεῖν θελήσῃς. Ποῖον εξ λέγω; μήποτε τὴν ἁμαρτίαν προελόμενος ἡδονῆς χάριν φαύλης ἀπὸ πλεονεξίας ἐγγιγνομένης οὐδέν τα πλέον ἐπὶ τέλους ἔσται τῆς κακῆς προαιρέσεω, καὶ προσέσται δὴ τὴ μᾶλλον ἀνιᾶσθαι γεγενημένῳ μὲν τῶν ἀλλοτρίων ἐν πείρᾳ καὶ ὧν μὴ προσῆκεν, εἶτ᾽ αὐτῶν δὴ τούτων ὑποστάνει τὴν δικαίαν ἀφαί ρεσιν. Οὐδὲ γὰρ ὑποσκελίσεις, οὐ παραλογίσῃ κατ' οὐδένα τρόπον τοὺς δικαστάς, κἂν μετίῃς πάντα νόμων καὶ δικαιοσύνης οὐκ ἔσῃ κρείττων, ὧν οὗτοι προστάται παρὰ Θεοῦ μὲν τὸ πρῶτον, παρ' ἐμοῦ δὲ τὸ δεύτερον, καὶ σύμμαχοι κάθηνται, κενός δ' ἀπελεύσῃ τοῦ δικαστηρίου πάντων ἀποτυχών, ὧν τε δηλονότι πλεονεκτικῶς μετεῖχος καὶ ὧν κακῶς ἤλπισας μετὰ σοῦ δηλαδή γενέσθαι τὰς ψήφους και θαιρούσας τὸ δίκαιον. ο Σκόπει γὰρ οὕτως· ἰσχυρὸς εἰ καὶ μέγας, ἀλλ᾽ οὐ δήπου καὶ τοσοῦτος, ὅσον ο φοβερὸν εἰς χεῖρας ἐμπεσεῖν Θεοῦ ζῶντος·, Παῦλος (d) λέγει, καὶ τῶν δικαστῶν αὐτῶν οὐδεὶς ἀμφιβάλλει. Οὐ μὴν ἀλλ᾽ οὐδὲ τῆς σῆς ἀξίας πλείονα λόγον ἢ ἐμοῦ ποιήσοντας βασιλέως, την δικαιοσύνην ἐξ αὐτῶν ἀπαιτοῦντος καὶ ταύτης (βρᾷς ὁπόσον) προϊσταμένου. ᾿Αλλ' ὑποσυλήσεις δώροις; ἀλλ' οὐδὲν τοσοῦτον δώσεις, ὅσον γε Θεὸς ὑπισχνείται, ο Κρίνατε, ο λέγων (ε). ὀρφανῷ καὶ δικαιώσατε χήραν, ο πάντα δηλονότι τὸν ἐξ ἀδικίας καταπονούμενον, ι καὶ δεῦτε καὶ διαλεχθῶμεν διαλεχθῶμεν· εἶτα τί ; Δωρ:ὰς ἐπιλέγει, καὶ ταύτας οἷας, ὡς ὑψηλὰς καὶ μεγάλας, καὶ ὧν οὐ δὲν ἐπιγνώμος: Θεοῦ τιμιώτερον· ε Αν μὲν ὦσι, ο φησίν, « αἱ ἁμαρτίαι ὑμῶν ὡς φοινικοῦν, ὡς χιόνα λευκανῶ, ἐὰν δὲ ὡς κόκκινον ὦσι, λευκανῷ ὥσπερ ἔριον. » Ταῦτα Θεὸς δῶρα μεγάλα τοῖς ὀρθῶς δικάζουσιν ἀπονέμει καὶ δίδωσι· τούτοις οἱ ἐμοὶ προσἔχουσι δικασταὶ καὶ διὰ παντὸς προσέξουσι· σοὶ δ' οὐ μεθέξουσι πονηροῦ κέρδους, οὐδὲ κοινωνήσουσι τῶν ἁρπαγμάτων, οὐδὲ θαυμάσονται σε μετὰ δώρων ἐρχόμενον, οὐδ᾽ ἀγαπήσουσιν οὐδὲν τῶν σῶν ἐπὶ προδοσία δικαιοσύνης, οὐδ᾽ ἔσται μερὶς αὐτοῖς εὐ δεμία μετὰ σοῦ κλέπτοντος τὰς ψήφους. Δελ ἐκεῖνο δὴ κανταῦθα μᾶλλον τὸ τῆς Γραφής, ο Μέσ οθωμα, φησὶ (γ), πόρνης ἁγνὸς οὐ μερίζεται. ο Οὐ μὴν ἀλλ᾽ οὐδ᾽ Ἀββακούμ, αὐδὲν αὐτούς ἐσεῖ ται (9) καθὰ δὴ τοὺς κριτὰς δυσχεραίνων τῆς ἀντ κίας, ὧν χάριν καὶ πρὸς Θεὸν αὐτὸν ἀποδυσπετεί καὶ θερμοτέρων άπτεται λόγων καὶ οἱονεὶ καταδο τῆς πολλῆς αὐτοῦ μακροθυμίας, ο Εως πότε, Κύ(b) Isai. vi, 6, (c) Isai. v, 21. Psal. xxxvi, 29. (d) llebr. x, 31. (e) Isai. 1, 17. 18. (ſ) Prov. xix, 15. (g) Loci lacunosi scripturam, quan God. exhibet, exhibui. CPOLITANORUM IMPP.
οὐρανῶν γενέσθαι βασιλείας ή τιμασμένης ἀπὸ ἢ ἅμα σε πειθέτω, οἱ καὶ ταῦτα βεβαίως διεγγυώνται
καταβολής κόσμου, τοὺς δὲ μετὰ τῶν ἐρίφων ἐν
τῇ ἀριστερᾷ καταδικάσει μερίδι καὶ πρὸς τὸ ἐξεύ
τερον ἀποπέμψει πῦρ, οὐχ ὅτι τῶν ἀλλοτρίων τινὸς
ἐπιθυμήσαντες (τοῦτο δὲ τὸ καθ' ὑμᾶ;) ἁρπαγαίς
ἐπέθεντο καὶ ἀδικίαις (οὐ γὰρ ἁρπαγὴν αὐτοῖς οὐδὲ
πλεονεξίαν οὐδεμίαν οὐ μὲν οὖν ἐγκαλεῖ), ἀλλ' 8
πολλῷ τούτου μετριώτερον, ὅτι με τροφήν (φησίν)
ὤρεξαν πεινῶσιν οὐδὲ διψῶσιν ἔδωκαν πιεῖν, οὐ
γυμνούς περιέβαλον, οὐ συνεισήγαγον ξένους, οὐκ
ἀσθενεῖ; ἐπεσκέψαντο, οὐ πρὸς δεσ͵ τους ἀπῆλθον,
οὔτ᾽ οὐδὲν αὐτῷ διηκόνησαν οὐ κατὰ τὸν εἰρημένων
πάντα τρόπον οὐκ ἐν μέρει τῶν ἀπηριθμημένων.
Καὶ γὰρ καὶ τὸ πᾶν ἀπαιτεῖ, κἂν βραχὺ νέμοι;,
φιλανθρώπως προσίεται, καὶ μάλισθ' ὅταν ᾗ κατὰ
δύναμιν, καὶ πᾶν ὅ τι ἂν προθυμούμενος καλῶς
· πράξῃς εἰς ἕνα τῶν μικρῶν τούτων καὶ ἀδελφῶν
αὐτοῦ, εἰς ἑαυτὸν ἀκραιφνῶς καταδέχεται.
Καὶ ὁ μὲν ταῦτα. Σὺ δ' ἀντὶ τοῦ χορηγῆσαι τροφὴν
καὶ πιεῖν δοῦναι και μεταδοῦναι φιλοξενίας καὶ ἀγα-
γεῖν εἰς οἴκους, ἀγρὸν ἐγγίσεις πρὸς ἀγρὸν καὶ ἀμπε-
λῶνα πρὸς ἀμπελῶνα και γε πρὸς οἰκίαν συνάψεις
εἰκίαν ; Ινα τί γένηται; Ἵνα τοῦ πλησίον ἀφέλης,
καὶ τὸ μὲν αὐτὸν πεινάσαι, τὸ δὲ ἴσως διφῆσαι, τὸ
δ' έξω μεῖναι ποιήσῃς, ξένον τῶν οἰκείων γενόμενον
ἢ καὶ πρὸ τῶν σῶν πυλώνων τάχα βεβλημένον,
καὶ πολλὰ δεόμενον οὐχ ἵνα τινὸς τῶν σεαυτοῦ
διὰ τὴν ἐντολὴν μεταδῶς, ἀλλ᾽ ἵνα μόνον αὐτῶν
αὐτῷ παραχωρήσῃς τῶν οἰκείων καὶ ὧν κακῶς
ἀπεστέρησας.
Καὶ μὴν ἐκεῖθεν μὲν Ησαΐας (β), ὁ καὶ τὰ χείλη
καὶ τὴν γλῶσσαν ὑπὸ τοῦ θείου καθαρθεὶς ἄνθρα-
κος καὶ τοῦ λοιποῦ κελευσθεὶς τοῖς ὀργάνοις τού-
τοις χρῆσθαι τοῦ Πνεύματος, « Ουαί σοι, ο λέγει,
καὶ πολλὰ καταθρηνεῖ καὶ ταλανίζει πόρβωθεν
ὥσπερ προορῶν ὅποι τελευταῖον ἀφίξῃ κολάσεως·
ἐνταῦθα δὲ Χριστὸς αὐτὸς ἐπὶ τὴν κρίσιν ἄγει. Καὶ
βλέπε δὴ τοὺς δικαίους εἰς ζωὴν πορευομένους, καὶ
τρυφῆς τίνος εἰς μετουσίαν μηδαμῶς μήποτε πανο-
μένης. Σὺ δὲ τοῖ πορεύσῃ; Ἐπὶ βασάνους ἔλξῃ, και
σε παραλαβόντες ἄγγελοι ἐκεῖσε δήπου καὶ ἄξουσιν,
ὅποι δὴ καὶ τίσεις αιωνίως τὰς δίκας· καὶ οὐδὲν
τότε σε τῶν παρόντων, οὐχ ὁ πολὺς ἐξ ἀδικίας συμ-
φυληθεὶς πλοῦτος, οὐδ᾽ ὁπωσοῦν οἱ μὲν οὖν ὀνήσει.
Πώς γάρ ; ὅ; γε κἀνταῦθα πολλάκις διεκπεσὼν αὐ- D
τῶν δὴ τούτων ἐξ ὧν εἰλήφεις ἢ καὶ ἑτέρων αὖθις
ἐγένετο.
*Ανθρωπε, ἢ τοῦ μέλλοντος ἐν συναισθήσει γενοῦ,
ἢ ἔν γε τοῖς παροῦσι περὶ σεαυτοῦ σκέψαι κάλλιον.
Τι γὰρ καὶ βούλει ; μάλιστα μὲν τὰ ἀγαθὰ τῆς γῆς
φαγεῖν καί σοι εὐφροσύνην ἐγχρονίσαι, τὸ δὲ σὸν
σπέρμα εἰς εὐλογίαν καὶ μὴ ἐπιδεὲς εἶναι μήτε μὴν
εἰς ζήτησιν ἐλθεῖν ἄρτων; 'Αλλὰ ταῦτα τοῖς δι
καίοις ἐστὶν ὡς εἰκὸς ἀπονενεμημένα. Καὶ πε:θέτω
μὲν Ησαΐας, πειθέτω δὲ καὶ Δαυΐδ, καὶ Σολομῶν
καὶ γενεᾶς ἀδίκου χαλεπά τινα τὰ τέλη καὶ τὴν
αὐτῶν ῥίζαν ὡσεὶ χνοῦν ἔσεσθαι, καὶ σπέρμα μέν
ἀσεβῶν ἐξολοθρευθήναι, δικαίους δέ φασι (c) γεν
κληρονομήσαι.
Καὶ μὴν εἰ μηδέν σοι μέλει μήτε τῶν ἐπηγγελμέν
νων μεγάλων ὅσων τοῖς δικαίοις μήτε τῶν τοῖ;
ἀδικοῦσι φοβερῶν ἠπειλημένων, ἀλλὰ τοῦτο (δεύτε-
βόν φασι λόγον) μὴ παραδραμεῖν θελήσῃς. Ποῖον εξ
λέγω; μήποτε τὴν ἁμαρτίαν προελόμενος ἡδονῆς
χάριν φαύλης ἀπὸ πλεονεξίας ἐγγιγνομένης οὐδέν
τα πλέον ἐπὶ τέλους ἔσται τῆς κακῆς προαιρέσεω,
καὶ προσέσται δὴ τὴ μᾶλλον ἀνιᾶσθαι γεγενημένῳ
μὲν τῶν ἀλλοτρίων ἐν πείρᾳ καὶ ὧν μὴ προσῆκεν,
εἶτ᾽ αὐτῶν δὴ τούτων ὑποστάνει τὴν δικαίαν ἀφαί
ρεσιν. Οὐδὲ γὰρ ὑποσκελίσεις, οὐ παραλογίσῃ κατ'
οὐδένα τρόπον τοὺς δικαστάς, κἂν μετίῃς πάντα
νόμων καὶ δικαιοσύνης οὐκ ἔσῃ κρείττων, ὧν οὗτοι
προστάται παρὰ Θεοῦ μὲν τὸ πρῶτον, παρ' ἐμοῦ
δὲ τὸ δεύτερον, καὶ σύμμαχοι κάθηνται, κενός δ'
ἀπελεύσῃ τοῦ δικαστηρίου πάντων ἀποτυχών, ὧν
τε δηλονότι πλεονεκτικῶς μετεῖχος καὶ ὧν κακῶς
ἤλπισας μετὰ σοῦ δηλαδή γενέσθαι τὰς ψήφους και
θαιρούσας τὸ δίκαιον.
ο
Σκόπει γὰρ οὕτως· ἰσχυρὸς εἰ καὶ μέγας, ἀλλ᾽
οὐ δήπου καὶ τοσοῦτος, ὅσον ο φοβερὸν εἰς χεῖρας
ἐμπεσεῖν Θεοῦ ζῶντος·, Παῦλος (d) λέγει, καὶ τῶν
δικαστῶν αὐτῶν οὐδεὶς ἀμφιβάλλει. Οὐ μὴν ἀλλ᾽
οὐδὲ τῆς σῆς ἀξίας πλείονα λόγον ἢ ἐμοῦ ποιήσον
τας βασιλέως, την δικαιοσύνην ἐξ αὐτῶν ἀπαιτοῦν-
τος καὶ ταύτης (βρᾷς ὁπόσον) προϊσταμένου. ᾿Αλλ'
ὑποσυλήσεις δώροις; ἀλλ' οὐδὲν τοσοῦτον δώσεις,
ὅσον γε Θεὸς ὑπισχνείται, ο Κρίνατε, ο λέγων (ε).
ὀρφανῷ καὶ δικαιώσατε χήραν, ο πάντα δηλονότι
τὸν ἐξ ἀδικίας καταπονούμενον, ι καὶ δεῦτε καὶ
διαλεχθῶμεν
διαλεχθῶμεν· εἶτα τί ; Δωρ:ὰς ἐπιλέγει, καὶ
ταύτας οἷας, ὡς ὑψηλὰς καὶ μεγάλας, καὶ ὧν οὐ
δὲν ἐπιγνώμος: Θεοῦ τιμιώτερον· ε Αν μὲν ὦσι, ο
φησίν, « αἱ ἁμαρτίαι ὑμῶν ὡς φοινικοῦν, ὡς χιόνα
λευκανῶ, ἐὰν δὲ ὡς κόκκινον ὦσι, λευκανῷ ὥσπερ
ἔριον. » Ταῦτα Θεὸς δῶρα μεγάλα τοῖς ὀρθῶς δικά-
ζουσιν ἀπονέμει καὶ δίδωσι· τούτοις οἱ ἐμοὶ προσ-
ἔχουσι δικασταὶ καὶ διὰ παντὸς προσέξουσι· σοὶ δ'
οὐ μεθέξουσι πονηροῦ κέρδους, οὐδὲ κοινωνήσουσι
τῶν ἁρπαγμάτων, οὐδὲ θαυμάσονται σε μετὰ δώρων
ἐρχόμενον, οὐδ᾽ ἀγαπήσουσιν οὐδὲν τῶν σῶν ἐπὶ
προδοσία δικαιοσύνης, οὐδ᾽ ἔσται μερὶς αὐτοῖς εὐ
δεμία μετὰ σοῦ κλέπτοντος τὰς ψήφους. Δελ
ἐκεῖνο δὴ κανταῦθα μᾶλλον τὸ τῆς Γραφής, ο Μέσ
οθωμα, φησὶ (γ), πόρνης ἁγνὸς οὐ μερίζεται. ο
Οὐ μὴν ἀλλ᾽ οὐδ᾽ Ἀββακούμ, αὐδὲν αὐτούς ἐσεῖ
ται (9) καθὰ δὴ τοὺς κριτὰς δυσχεραίνων τῆς ἀντ
κίας, ὧν χάριν καὶ πρὸς Θεὸν αὐτὸν ἀποδυσπετεί
καὶ θερμοτέρων άπτεται λόγων καὶ οἱονεὶ καταδο
τῆς πολλῆς αὐτοῦ μακροθυμίας, ο Εως πότε, Κύ
(b) Isai. vi, 6,
(c) Isai. v, 21. Psal. xxxvi, 29.
(d) llebr. x, 31.
(e) Isai. 1, 17. 18.
(ſ) Prov. xix, 15.
(g) Loci lacunosi scripturam, quan God. exhibet,
exhibui.
CPOLITANORUM IMPP.
col. 1093–1094page 38 of 56
PG 161:1093ρις, κεκράξομαι, ο λέγων, (β) καὶ οὐ μὴ εἰσακούσῃ ; Α ὑμῶν ἐπιτυγχάνειν, οὐδ᾽ ὡς χρὴ τηρεῖν ὑμᾶς καὶ βοήσομαι πρὸς σὲ ἀδικούμενος, καὶ οὐ σώσεις ; ἶνα τί μοι έδειξας κόπους καὶ πόνους ἐπιβλέπειν ἐπὶ ταλαιπωρίαν καὶ ἀσέβειαν; Ἐξ εναντίας μου γέγονε κρίσις, καὶ ὁ κριτὴς λαμβάνει. • Καὶ τὰ ἐπὶ τούτοις τὴν ἀπειλὴν ἐπάγει· . "Ιδετε, ο φησίν, ε ρε καταφρονηταὶ καὶ ἐπιβλέψατε, καὶ θαυμάσετε θαυ μάσια καὶ ἀφανίσθηκε. ο Εκείνα κατά τῶν κριτῶν τῶν ἀνομούντων· ταῦτα σαφῶς καθ' ὑμῶν τῶν ἀδικούντων, ὑμῶν ὧν δηλονότι καὶ περὶ τοὺς ἀσθενεστέρους τούσδε τους μικρούς ή λαμπρά περιφρόνησις, μηδὲ τῆς τοῦ Χριστοῦ φωνῆς ἐπαϊόντων, μηδ' ὅσον ἀπειλεῖ πεφοβημένων· ο 'Οράτε (1) μὴ καταφρονήσητε μηδενός τῶν μικρῶν τούτων. » Διὰ τοῦτο καὶ ἀπελαθήσεσθε μὲν κἀκεῖσε κατάκριτοι του παγκοσμίου δικαστη μίου, διωθούντων ὑμᾶς τῶν ἀγγέλων καὶ ἀποπεμπόντων, τῶν τοῦ Θεοῦ μὲν διὰ παντὸς τὸ πρόσωπον ἐν οὐρανοῖς βλεπόντων, φυλάκων δὲ τρόπον ἐπιστατούντων τοῖς νῦν ἀδικουμένοις καί γε συνανιωμένων ταῖς σφῶν κακοπραγίαις· ἀπελαθήσεσθε δὲ κάνε ταῦθα, καὶ οὐδεὶς ὑμῖν ἔσται μηχανῆς τρόπος, ὑφ' ἧς θηρεῦσαι βουλόμενοι θηρεύσετε τους κριτάς. Ανάλωτον γὰρ σύμπαν τὸ κατ' αὐτοὺς καὶ πάσης ἐπιβουλῆς κρεῖττον ἐπιχειρούσης κατὰ τῆς ἀληθείας. περισώζειν ἀσφαλεῖς τοὺς νόμους, οὐδ᾽ ὅτι τοῦ Θεοῦ βλέποντος ὑμεῖς ἐξετασταὶ καὶ διαιτηταί κάθησθε τῶν τὰς δίκας ἐχόντων, καὶ ἀναμένει πάλιν ὑμᾶς ἐξέτασις ἄλλη και κρίσις ἀδέκαστος, καὶ κριθήσεσθε ᾧ ἐκρίνατε κρίματι, ἀντιμετρηθήσεται δὲ πάλιν ὑμῖν ᾧ μέτρῳ ἐμετρήσατε· συνελόντι δ᾽ εἰπεῖν οὐ τούτου δὴ χάριν πρὸς ὑμᾶς ὁ λόγος αἰωνίων ἀγαθῶν ὑπόμνησιν φέρων μετὰ δικαιοσύνης ἀπιοῦσιν ὑμῖν ἀποκειμένων, οὐδέ γε κόλασιν ἀπαραίτητον έπανα - τεινόμενο; αὖθις κριτὰς ἀδίκους ἀϊδίως μεταδεξαμέν νην. Ταῦτα γὰρ οὐδὲν πρὸς ὑμᾶς, δικαιοσύνην τε τιμηκότας καὶ τὰ τοιαῦτα τῶν ἄλλων πάντων μᾶλ λον εἰδότας, καὶ πλέον ἢ καθ' ὅσον ἄν τις ἕτερος ἑτοίμους ὄντας τοὺς ἀμαθεῖς ἐκδιδάσκειν, εἰ δὴ καὶ ἀμαθεῖς εἰσί τινες τῶν τοιούτων, ἀλλὰ μὴ ταῦτα μόνον (Κ) πάντες σαφῶς ἐπεγνωκότες, ἵνα δὴ τάχα καὶ πολλὰς οἰ μὴ τὴν ἐντολὴν ποιήσαντες δαρῶσι καὶ συγγνώμης οὐδεμιᾶς ἥκιστα τύχωσι ὡς δι᾿ ἄγνει εν ἡμαρτηκότες. "Α δὲ μᾶλλον φημι· δικαιοσύνη ἔθνος ὑψοῦν Σολομῶν λέγει (4), κἀγὼ πείθομαι. Καὶ δή μιας συνάραςθς λοιπὸν ὑμεῖς τῆς ὑψοποιοῦ ταύτης ἐπιμελείας τοῦ γένους, ἐξέλησθε πένητα καὶ πτω χὸν ἀπὸ τῶν διαρπαζόντων αὐτὸν, μᾶλλον δὲ ἐξελώμεθα, ὑμεῖς τό γε εἰς ὑμᾶς ἦχον, ἐγὼ δ' αὖθις ὅσον τὸ ἐξ ἐμοῦ. Ὑμεῖς δότε τὰς ψήφους, ἐγὼ δ' αὐταῖς ἐνθήσω πολὺ τὸ κράτος, μηκέτι παρὰ μηδενὸς μήτ' ἀντιλεγόμενον αὖθις μήτε μὴν μηδόλως καταλυόμεναι, μόνον ἂν ὑμῖν ἐμοῦ πᾶσι τοῖς δικασταῖς δοκῇ καὶ χεὶρ ἑκάστου την γνώμην πιστώσηται. Δικαιο ώσατε ταπεινὸν καὶ κατανενυγμένον, καὶ δικαιωθής σεται πᾶς ὃς ἂν ἐξ ὑμῶν δίκαιος ἐν διαδικασίαις ἀκούσῃ· . Καὶ τὰ τῆς δικαιοσύνης έργα, ο φησίν 'Ησαΐας, (ω) < ἔσται εἰρήνη· οἱ δὲ θησαυροί ταύ της ἰδοὺ ἐν τῷ φόβῳ ὑμῶν, λέγει Κύριο;· οὓς ἐφο. βεῖσθε φοβηθήσονται, βο σονται ἀφ᾽ ὑμῶν· ἄγγελοι ἀποσταλήσονται πικρώς κλαίοντες καὶ παρακαλοῦντες εἰρήνην. » Οὐδὲν γὰρ ὑμῖν ἐπιτηδεύουσι δικαιοσύνην καὶ καλῶς ὑπ' αὐτῆς πεφραγμένοις ούσ ὅπλων δεῖ καὶ παρασκευῆς ἁρμάτων οὔθ᾽ ἵππων, οὐ σωρείας χρημάτων, οι παμπληθούς στρατιάς, οὐδενὸς οὐ μὲν οὖν τῶν τοιούτων· ἀρκεῖ γὰρ ἀντὶ πάντων δικαιοσύνη, φοβεροὺς μὲν ὑμᾶς τοῖς ἐχθροῖ; ἐπιόντας, αὐτοὺς δ' ἀφ᾽ ὑμῶν φεύγοντας τοῦ Θεοῦ διώκοντος δείξαι. Καὶ ὑμεῖς μὲν οὕτως· ὑμεῖς δὲ οἱ τὰ δεινὰ πεπονθότες, είτε κατεπτηχότες καὶ τρέμοντες, καὶ μηδ' ὅσον ἀποδύρασθαι τὰς συμφοράς, μηδὲ φωνήν τινα προϊέναι, μηδ' ἐκλαλῆσαι τὸ συνενεχθὲν ὑμῖν ὅλως, μηδ' ἐπικουρίαν ποθὲν ἐκζητῆσαι, μηδὲ του σοῦτον γοῦν ὑπὸ τῶν ἐπηρεαζόντων ἀφειμένοι, δεῦτε, καὶ τοῖς δικασταῖς πρὸς ἄμυναν ἐνδίκως χρησάμενοι στῆτε κατὰ πρόσωπον τῶν ἀδικούντων, ἐλέγχοντες μετὰ παῤῥησίας καὶ μηδένα τοῦ λοιποῦ μηδαμῶ; δεδιότες, μηδ' ἂν ὅτι μάλιστα πολύς τις ᾖ ταῖς ὕβρεσι καὶ δύναμιν περιττήν κακῶς περιβεβλημένος. « Ἰδοὺ ἐγὼ ἐπὶ πάντα ὑδριστήν, » λέγει Κύριος (;)· καὶ ἰδοὺ ἐγὼ ἐπὶ πάντα δικαιοσύνης ὑβριστὴν ἀκούων τοῦ Κυρίου, καὶ ἐπὶ πάντα κατὰ τῶν ἐμπυριζομένων πτωχῶν ὑπερήφανον, καὶ ἐπὶ πάντα νόμους ἀτιμάζοντα καὶ τῆς ἰσότητος ἐξενηλεγμένον· καὶ πεσείται κάτω πᾶν φρόνημα φυσώμενον ἐξ ἀδικίας. Δι' ὑμᾶς τοῦτο τὸ δικαστήριον καὶ λαμπρῶς ὑμῖν (ὁρᾶτε πάντως οἷον σωστικὸν) ἀνεῳ κται βουλομένοις ἐς αὐτὸ τρέχειν· καί γε πανταχόν θεν ἡμεῖς ὑμᾶς ἐπὶ τοῦτο συγκαλοῦμεν, καὶ παν παχὴ τὸ κήρυγμα διαπέμπομεν ἐπὶ πάσας πόλεις καὶ χώρας καὶ τοὺς ἑκασταχοῦ τῆς καθ' ἡμᾶς οἰ κουμένης ὑπὸ χειρὸς βιαίας καταπονουμένους και γε διὰ τοῦτο βοηθείας ἐπιδεομένους, καὶ χεῖρα κραπαιὰν ὑμῖν ὑπὸ θεῷ προτείνομεν ἀνιστῶσαν αὖθις πίπτουσαν δικαιοσύνην. Τί ἔτι; πρὸς ὑμᾶς τοὺς δικαστὰς ὁ λόγος, οὐχ ὡς ξυμβουλεύσων ἢ διδάξων τὰ δίκαια, καὶ τίνων μὲν ἀφέξεσθε πονηρῶν ὄντων, τίσι δ' ὑμᾶς αὐτοὺς ὅλους ἀφ᾽ οἷς ἂν ἥκωσι βοηθούς παρέξετε δικαίοις ούσιν Καὶ τοίνυν ὑμεῖς γίγνεσθέ μοι Θεοῦ μὲν συνεργοί, θεοῦ διάκονοι, συνασπισταὶ δ' ἐμοὶ μετὰ δικαιοσύνης ὑπὸ Θεῷ προμάχῳ πρὸς τοὺς ἐχθροὺς παρα ταττομένῳ. Καὶ καλῶς ὑμῖν οὐ διὰ ταῦτ' ἔσται μόν νον, ἀλλὰ καὶ τῶν λοιπῶν χάριν. Ενὶ γὰρ τούτῳ τρόπῳ τῆς ὑπὲρ δικαιοσύνης σπουδής τίνος οὐχὶ τῶν καλλίστων δείγματα περιφανῆ; φιλοθεῖας μὲν οὖν, φιλανθρωπίας, συμπαθείας, ἀγάπης, ζήλου τῶν ἀρίστων παντός. Τὸ μὲν γὰρ πρώτον, ὅτι δὴ Θεοῦ καὶ τῶν αὐτοῦ προσταγμάτων, ἑτέρου δ᾽ οὐδε νὰς κέρδους ἔνεκεν ή προθυμία, φιλοθεῖας ἂν εἰκή.(6) Boiss. conj. μονονού. (d) Prov. v, 34. {m) Isai. xxx, 17; sxx, 6. (h) Habac. 1, 2. (1) Matth. xvm, 10. () Jerem. L, 31. NOVELLE CONSTITUTIONES.
ρις, κεκράξομαι, ο λέγων, (β) καὶ οὐ μὴ εἰσακούσῃ ; Α ὑμῶν ἐπιτυγχάνειν, οὐδ᾽ ὡς χρὴ τηρεῖν ὑμᾶς καὶ
βοήσομαι πρὸς σὲ ἀδικούμενος, καὶ οὐ σώσεις ; ἶνα
τί μοι έδειξας κόπους καὶ πόνους ἐπιβλέπειν ἐπὶ
ταλαιπωρίαν καὶ ἀσέβειαν; Ἐξ εναντίας μου γέ-
γονε κρίσις, καὶ ὁ κριτὴς λαμβάνει. • Καὶ τὰ ἐπὶ
τούτοις τὴν ἀπειλὴν ἐπάγει· . "Ιδετε, ο φησίν, ε ρε
καταφρονηταὶ καὶ ἐπιβλέψατε, καὶ θαυμάσετε θαυ
μάσια καὶ ἀφανίσθηκε. ο
Εκείνα κατά τῶν κριτῶν τῶν ἀνομούντων·
ταῦτα σαφῶς καθ' ὑμῶν τῶν ἀδικούντων, ὑμῶν ὧν
δηλονότι καὶ περὶ τοὺς ἀσθενεστέρους τούσδε τους
μικρούς ή λαμπρά περιφρόνησις, μηδὲ τῆς τοῦ
Χριστοῦ φωνῆς ἐπαϊόντων, μηδ' ὅσον ἀπειλεῖ πεφο-
βημένων· ο 'Οράτε (1) μὴ καταφρονήσητε μηδενός
τῶν μικρῶν τούτων. » Διὰ τοῦτο καὶ ἀπελαθήσεσθε
μὲν κἀκεῖσε κατάκριτοι του παγκοσμίου δικαστη
μίου, διωθούντων ὑμᾶς τῶν ἀγγέλων καὶ ἀποπεμ-
πόντων, τῶν τοῦ Θεοῦ μὲν διὰ παντὸς τὸ πρόσωπον
ἐν οὐρανοῖς βλεπόντων, φυλάκων δὲ τρόπον ἐπιστα-
τούντων τοῖς νῦν ἀδικουμένοις καί γε συνανιωμένων
ταῖς σφῶν κακοπραγίαις· ἀπελαθήσεσθε δὲ κάνε
ταῦθα, καὶ οὐδεὶς ὑμῖν ἔσται μηχανῆς τρόπος, ὑφ'
ἧς θηρεῦσαι βουλόμενοι θηρεύσετε τους κριτάς.
Ανάλωτον γὰρ σύμπαν τὸ κατ' αὐτοὺς καὶ πάσης
ἐπιβουλῆς κρεῖττον ἐπιχειρούσης κατὰ τῆς ἀληθείας.
περισώζειν ἀσφαλεῖς τοὺς νόμους, οὐδ᾽ ὅτι τοῦ Θεοῦ
βλέποντος ὑμεῖς ἐξετασταὶ καὶ διαιτηταί κάθησθε
τῶν τὰς δίκας ἐχόντων, καὶ ἀναμένει πάλιν ὑμᾶς
ἐξέτασις ἄλλη και κρίσις ἀδέκαστος, καὶ κριθήσεσθε
ᾧ ἐκρίνατε κρίματι, ἀντιμετρηθήσεται δὲ πάλιν
ὑμῖν ᾧ μέτρῳ ἐμετρήσατε· συνελόντι δ᾽ εἰπεῖν οὐ
τούτου δὴ χάριν πρὸς ὑμᾶς ὁ λόγος αἰωνίων ἀγαθῶν
ὑπόμνησιν φέρων μετὰ δικαιοσύνης ἀπιοῦσιν ὑμῖν
ἀποκειμένων, οὐδέ γε κόλασιν ἀπαραίτητον έπανα -
τεινόμενο; αὖθις κριτὰς ἀδίκους ἀϊδίως μεταδεξαμέν
νην. Ταῦτα γὰρ οὐδὲν πρὸς ὑμᾶς, δικαιοσύνην τε
τιμηκότας καὶ τὰ τοιαῦτα τῶν ἄλλων πάντων μᾶλ
λον εἰδότας, καὶ πλέον ἢ καθ' ὅσον ἄν τις ἕτερος
ἑτοίμους ὄντας τοὺς ἀμαθεῖς ἐκδιδάσκειν, εἰ δὴ καὶ
ἀμαθεῖς εἰσί τινες τῶν τοιούτων, ἀλλὰ μὴ ταῦτα
μόνον (Κ) πάντες σαφῶς ἐπεγνωκότες, ἵνα δὴ τάχα
καὶ πολλὰς οἰ μὴ τὴν ἐντολὴν ποιήσαντες δαρῶσι
καὶ συγγνώμης οὐδεμιᾶς ἥκιστα τύχωσι ὡς δι᾿ ἄγνει
εν ἡμαρτηκότες. "Α δὲ μᾶλλον φημι· δικαιοσύνη
ἔθνος ὑψοῦν Σολομῶν λέγει (4), κἀγὼ πείθομαι. Καὶ
δή μιας συνάραςθς λοιπὸν ὑμεῖς τῆς ὑψοποιοῦ ταύτης
ἐπιμελείας τοῦ γένους, ἐξέλησθε πένητα καὶ πτω
χὸν ἀπὸ τῶν διαρπαζόντων αὐτὸν, μᾶλλον δὲ ἐξελώ-
μεθα, ὑμεῖς τό γε εἰς ὑμᾶς ἦχον, ἐγὼ δ' αὖθις ὅσον
τὸ ἐξ ἐμοῦ. Ὑμεῖς δότε τὰς ψήφους, ἐγὼ δ' αὐταῖς
ἐνθήσω πολὺ τὸ κράτος, μηκέτι παρὰ μηδενὸς μήτ'
ἀντιλεγόμενον αὖθις μήτε μὴν μηδόλως καταλυόμε
ναι, μόνον ἂν ὑμῖν ἐμοῦ πᾶσι τοῖς δικασταῖς δοκῇ
καὶ χεὶρ ἑκάστου την γνώμην πιστώσηται. Δικαιο
ώσατε ταπεινὸν καὶ κατανενυγμένον, καὶ δικαιωθής
σεται πᾶς ὃς ἂν ἐξ ὑμῶν δίκαιος ἐν διαδικασίαις
ἀκούσῃ· . Καὶ τὰ τῆς δικαιοσύνης έργα, ο φησίν
'Ησαΐας, (ω) < ἔσται εἰρήνη· οἱ δὲ θησαυροί ταύ
της ἰδοὺ ἐν τῷ φόβῳ ὑμῶν, λέγει Κύριο;· οὓς ἐφο.
βεῖσθε φοβηθήσονται, βο σονται ἀφ᾽ ὑμῶν· ἄγγελοι
ἀποσταλήσονται πικρώς κλαίοντες καὶ παρακαλούν
τες εἰρήνην. » Οὐδὲν γὰρ ὑμῖν ἐπιτηδεύουσι δικαιο
σύνην καὶ καλῶς ὑπ' αὐτῆς πεφραγμένοις ούσ
ὅπλων δεῖ καὶ παρασκευῆς ἁρμάτων οὔθ᾽ ἵππων,
οὐ σωρείας χρημάτων, οι παμπληθούς στρατιάς,
οὐδενὸς οὐ μὲν οὖν τῶν τοιούτων· ἀρκεῖ γὰρ ἀντὶ
πάντων δικαιοσύνη, φοβεροὺς μὲν ὑμᾶς τοῖς ἐχθροῖ;
ἐπιόντας, αὐτοὺς δ' ἀφ᾽ ὑμῶν φεύγοντας τοῦ Θεοῦ
διώκοντος δείξαι.
Καὶ ὑμεῖς μὲν οὕτως· ὑμεῖς δὲ οἱ τὰ δεινὰ πε-
πονθότες, είτε κατεπτηχότες καὶ τρέμοντες, καὶ
μηδ' ὅσον ἀποδύρασθαι τὰς συμφοράς, μηδὲ φωνήν
τινα προϊέναι, μηδ' ἐκλαλῆσαι τὸ συνενεχθὲν ὑμῖν
ὅλως, μηδ' ἐπικουρίαν ποθὲν ἐκζητῆσαι, μηδὲ του
σοῦτον γοῦν ὑπὸ τῶν ἐπηρεαζόντων ἀφειμένοι,
δεῦτε, καὶ τοῖς δικασταῖς πρὸς ἄμυναν ἐνδίκως χρη-
σάμενοι στῆτε κατὰ πρόσωπον τῶν ἀδικούντων,
ἐλέγχοντες μετὰ παῤῥησίας καὶ μηδένα τοῦ λοιποῦ
μηδαμῶ; δεδιότες, μηδ' ἂν ὅτι μάλιστα πολύς τις
ᾖ ταῖς ὕβρεσι καὶ δύναμιν περιττήν κακῶς περιβε
βλημένος. « Ἰδοὺ ἐγὼ ἐπὶ πάντα ὑδριστήν, » λέγει
Κύριος (;)· καὶ ἰδοὺ ἐγὼ ἐπὶ πάντα δικαιοσύνης
ὑβριστὴν ἀκούων τοῦ Κυρίου, καὶ ἐπὶ πάντα κατὰ
τῶν ἐμπυριζομένων πτωχῶν ὑπερήφανον, καὶ ἐπὶ
πάντα νόμους ἀτιμάζοντα καὶ τῆς ἰσότητος ἐξενη-
λεγμένον· καὶ πεσείται κάτω πᾶν φρόνημα φυσώ-
μενον ἐξ ἀδικίας. Δι' ὑμᾶς τοῦτο τὸ δικαστήριον καὶ
λαμπρῶς ὑμῖν (ὁρᾶτε πάντως οἷον σωστικὸν) ἀνεῳ
κται βουλομένοις ἐς αὐτὸ τρέχειν· καί γε πανταχό- ν
θεν ἡμεῖς ὑμᾶς ἐπὶ τοῦτο συγκαλοῦμεν, καὶ παν
παχὴ τὸ κήρυγμα διαπέμπομεν ἐπὶ πάσας πόλεις
καὶ χώρας καὶ τοὺς ἑκασταχοῦ τῆς καθ' ἡμᾶς οἰ
κουμένης ὑπὸ χειρὸς βιαίας καταπονουμένους και
γε διὰ τοῦτο βοηθείας ἐπιδεομένους, καὶ χεῖρα κρα-
παιὰν ὑμῖν ὑπὸ θεῷ προτείνομεν ἀνιστῶσαν αὖθις
πίπτουσαν δικαιοσύνην.
Τί ἔτι; πρὸς ὑμᾶς τοὺς δικαστὰς ὁ λόγος, οὐχ ὡς
ξυμβουλεύσων ἢ διδάξων τὰ δίκαια, καὶ τίνων μὲν
ἀφέξεσθε πονηρῶν ὄντων, τίσι δ' ὑμᾶς αὐτοὺς ὅλους
ἀφ᾽ οἷς ἂν ἥκωσι βοηθούς παρέξετε δικαίοις ούσιν
Καὶ τοίνυν ὑμεῖς γίγνεσθέ μοι Θεοῦ μὲν συνερ-
γοί, θεοῦ διάκονοι, συνασπισταὶ δ' ἐμοὶ μετὰ δικαιο-
σύνης ὑπὸ Θεῷ προμάχῳ πρὸς τοὺς ἐχθροὺς παρα
ταττομένῳ. Καὶ καλῶς ὑμῖν οὐ διὰ ταῦτ' ἔσται μόν
νον, ἀλλὰ καὶ τῶν λοιπῶν χάριν. Ενὶ γὰρ τούτῳ
τρόπῳ τῆς ὑπὲρ δικαιοσύνης σπουδής τίνος οὐχὶ
τῶν καλλίστων δείγματα περιφανῆ; φιλοθεῖας μὲν
οὖν, φιλανθρωπίας, συμπαθείας, ἀγάπης, ζήλου
τῶν ἀρίστων παντός. Τὸ μὲν γὰρ πρώτον, ὅτι δὴ
Θεοῦ καὶ τῶν αὐτοῦ προσταγμάτων, ἑτέρου δ᾽ οὐδε
νὰς κέρδους ἔνεκεν ή προθυμία, φιλοθεῖας ἂν εἰκή.
(6) Boiss. conj. μονονού.
(d) Prov. v, 34.
{m) Isai. xxx, 17; sxx, 6.
(h) Habac. 1, 2.
(1) Matth. xvm, 10.
() Jerem. L, 31.
NOVELLE CONSTITUTIONES.
col. 1095–1096page 39 of 56
PG 161:1095ΝΣ ΓΜ ΆΩΥΣ τῶ; δόξαν ὑμεῖς ἀποφέροισθε - περὶ δὲ γε τοὺς ἀδιὦ χουμένους ὡς εἰχὸς χρηστευόμενοι καὶ πρὸς μᾶς καταφεύγουτιν ἀντὶ προστατῶν αὐτοῖς γιγνόμενοι καὶ συμμάχων, φιλανθρωπίας. Καὶ μὴν συμπαθεῖς τίνες μᾶλλον τῶν τοῖς αὐτοῖς ἐπικαμπτομένων, ὑπὸ δυναστείας καὶ βίας ἀτόπου πὶρεινδουμένοις, ἐλαυγομένοις, κτήματα περιῃρῃμένοις καὶ πράτματα, καὶ ποῦτον δὴ τὸν τρόπον ἀϑλίως ζῇν καὶ πικρῶς κατηναγχοσμένοις ; ᾿Αγάπης δ' ἐντελοῦς ταῦτ᾽ ἄν τις θεῖτο μέγα τεχρμήριον, ἐπιχοινωνεῖν ὥσπερ ἐθέλειν τοῖς ἐν δυσχερείαις τῶν ἐπαχθῶν, καὶ κακῶς σφᾶς αὐτοὺς νομίζειν διακεῖαῆαι τῶν ἄλλων ἐξ ἀδικίας χα. κῶς πασμόντων, καί γε τὴν ἀπαλλαγὴν ἐκζηεέῖν μέθ᾽ ὁμοίας αὐτοῖς χαὶ ἴσης τῆς γνώμης. ᾿Αλλὰ μὴν καὶ ζῆλος εἰ μὴ ὁ κατεσθίων, εὐνομίας ἀθετουμένης καὶ δικαιοσύνης μὲν ὑποχωρούσης, κατακρατούσης δὲ πλεονεξίας, ἐπ᾿ ἄλλῳ τῷ τῶν ἁπάντων γιγνόμενος. ἂν δίκαιος νομισθείη, καὶ θερμός τις οἷος ἐπεγειρόμένος ἔσται βελτίων; ᾿ τως ὑμῖν δικαιοσύνη πάντα σχεδὶν ὁμοῦ τὰ καλὰ μαρτυρεῖ, περὶ ταύτην ἐπιμελῶς ἔχουτε καὶ πάσῃ τῇ σπουδῇ κεχρημένοις. Καὶ γοῦν ὅτι τῶν ἐξ αὐτῆς ἀγαθῶν χέρδος ἕτερον οὐδὲν ἄμεινον, οὔτ᾽ αὖθις τῆς ἀπὸ ταύτης δόξης οὐδὲν ἐστιν ἄλλο φέρον αλέον εἰς εὐδοξίαν, καὶ δίδωσι μὲν κἀνταῦθα βαῤδεῖν μᾶλλον περὶ τῶν παρόντων, δίδωσε δ' ἐν τοῖς ἐς ὕστερον θαῤῥεῖν μᾶλλον περὶ τῶν μελλόντων, ἐμοί τε τῶν ἁπάντων σὐδὲν αὐτῆς ἔσται πρᾶγμά ποτε τιμιώτερον " χαὶ ὀμῖν, εἴ τί μοί ταύτης μετέχετε τῆς γνώμης (μετέχετε δι), καιρὸς ἐπιδείξασδαι. ι ΧΧΧΥ͂. Ππιρ. Ακάτονἐεὶ δεπίρτίς τά [εἰο Δεεκπιγιίφ. πῖε μὲν ἐοίμηι τπσπδεῖν Δασαείμπι εεἰεννακάο (ν). Θέσπισμα ἐπὶ τῇ μεγάλῃ καὶ τελενταίᾳ ἑοῤτῇ τοῦ κατὰ Χριστὼν παντὸς μνοτηρίον, αὐτοῦ μὲν ὅθεν καὶ κατῆλθεν ἐς αὐ ρανοὺς αὖϑες μετὰ παρχὸς ἄναξεδηνότος ἐξ ἁγνῆς Παρθένου προσλητθείσης αὑτῷ, τῆς δὲ παναγίας ταύτης. μητρὸς αὐτοῦ (τὸ . νῦν δηλονότε τελούμενον) τρόπον ὅν ηὐδόχησιν ἐς αὐτὸν μεταστάσης. --- Καὶ γοῦν τὸ δέσπισμα βούλεται μῇ κατὰ μέαν μόνην ἡμέραν κατὰ τὸ πάλαι κρατῆσαν ἔθος τὴν ἑορτὴν ταύτην τελεῖσθαι, ἀλλ᾽ ἐξ ἀρχῆς τῆς καὶ πρώτης τοῦ μηνὸς ἐν ᾧ τὸ μυστήριον ἀρξαμόνην μέχρις αὐτοῦ παντὸς ἐξήχειγ, χἀκεῖ δὴ συμπεραίνειν ὅποι παὶ ὁ μὴν περαίνει. Δ μὲν ἡ τοῦ Θεοῦ μήτηρ εὖ διὰ παντὸς τὸ τῶν ἀνθρώπων ποιοῦσα γένος θαυμαστὰ οἵα καὶ ὑπιρφυῆ͵ παντὶ τῷ βίῳ παρέσχετο, πάντες εἰσὶν. ἄνϑρωπαι σαφῶς εἰδόξες, καὶ γνώμης εὖ εἰδι πάντες ἔχοντες ἀνομολογεῖν χαὶ κηρύττειν" καί γε τῶν ἁπάντων ἐστὶν οὐδεὶς, αἰσθήσεως γοῦν χαὶ λογισμῶν μετίχων, μὴ τοῦτο. σφόδρα βεδουλημένος. θὐ μὴν ἀλλὰ χαὶ πάντες εὖ εἰσι καὶ καλῶς εἰδότες, ὡς ἔστιν ὀληθῶς ὑπὲρ πᾶσαν λόγου καὶ δύγαμιν χαὶ φύσιν ἐφ᾽ ἰχαγὸν ταῦτα ξξισγύται λαλῆσαι, ἃ τὴν ἀγάληγον χαὶ ᾿ πάνυ τι προτεϑωμημένους εὐχαριστίαν πρᾶξαι, μὴ ὅτι γε χαθ΄ ἕνα φθεγγόμένους καὶ κατὰ μίαν γλῶάσαν ὅχαστον ἐπιχειροῦντας ἀπονέμειν, ἀλλ᾽ οἱ δ᾽ εἰ πάντες εἰς ταυτὸν συνιόντες, ὅσοι τε νῦν εἰσι καὶ ὅσοι-πάλαι γεγόνασιν" ὁὺ μὲν οὖν οὐδ᾽ εἰ χεῖλος ἕν καὶ ἐν στόμα πρὸς φωνὴν μίαν γενόμενοι, οὐδ᾽ οὗν τως ἂν οὐδὲ κατὰ μικρὸν ἔσχον ἐγγὺς ἱέναι τοῦ τινα ταύτην συμφωνίαν παγχόσριον πρὸς ἀνδοκολόγησιν ἄραι, τοῦ τῶν:θαυμάτων μεγαλείου μὴ κάτω πίτέτουσαν καὶ τοῦ παντὸς ἃ πολειπομένην, ᾿Αλλ" ἔστι μὰν ὄντως μικρὰ πᾶσα φύσις ἀνθρώπων καὶ ἀσθενὴ; πρὸς τοῦτό γε δυνάμεως ἐξεταζομένη, ὥττ᾽ ἔχειν ἄξων τι τῶν τοσούτων χαὶ τοιούτων εὐεργετὴμάτων ἐρεῖν" ἔστι δὲ καὶ αὖθις ἀσθενὴς, εἰ καὶ τὰς . ἀυγελικὰς αὐτὰς ἢ καὶ ἀρχαγγελικὰς, εἴ τινές Εἰσιν ἀῦλων γλῶσσαι πρὸς διηνεκεῖς ὕμνους εἰθισμέναι Θεοῦ, βουληθείη προσλαδεῖν καὶ προσλάδοι, ἔπειτα συνεργάζοιτο τοὺς ἐὐχαριστηρίους ἀποπληροῦσα." οὗ γὰρ ἀνθρώπους μόναν καὶ τὴν παϑ' ἡμᾶς πᾶσαν λογικὴν φύσιν, ἀλλὰ καὶ τὰς ἐπρυρανίους δυνάμεις, ὑπερθαῖνον ἐχπλήττει τῶν θαυμασίων τῶνδε τὸ μέγεθος, ὑπὲς ἡμῶν ἀπείρων ὅσων καταπραχϑέντων καὶ νῦν ἐνεργουμένων. ἵ ᾿οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ καθεξῆς ἀεὶ ταῦτα τελεῖσθαι βεθαίας ἡμεῖς τὰς πίστεις χαὶ ἀσφαλεῖς ἔχομεν τὰς ἐλπίδας, Καὶ ἵν᾿ ἡμῖν ὁ λόγος ὥσπερ εἰς ἀρχὴν ἀνελθὼν ἐκεῖθεν χαῦ᾽ δὲν προῖοι, ἐπλάσθη μὲν ἄνϑρωπος χειρὶ Θεοῦ, καὶ μεξέσχε θείας εἰχόνος καὶ τούτῳ πλείω τετίμηται πάντων τῶν δρωμένων “ Σ εἶχε δ' ἂν καὶ πλέον ἀπειληφέναι τιμῆς καὶ δόξης, πρὸς ὃ χιὶ μᾶλλον ὁ τῆς κατ' αὐξὸν δημιουργίας ἔφερε λόγος, καὶ ἀπέλαδεν ἂν, εἰ τὴν εἰχόνα περι» αὥσας μετὰ τῆς ἐντολῆς ἐφυλάχϑη: Ἐπεὶ δ' ὑφ' ἤδονῆς ἐχλάπη, καὶ τῶν προσταχϑέντων ὀλιγωρήσας ἐνεπίστευτε τοῖς ἀπατῶσι, πίπτει μὲν εὐθὺς ἐχεῖθεν ὅπη καὶ τρυφῆς ἐτάχθη καὶ “πολλῶν καὶ μεγάλων ἀγαθῶν μετουσίας τ ἀποπίπτει δ᾽ ὁμοῦ καὶ ἧἀξίας ἔμελλεν ἀμείνονος πειρᾳϑῆναε, χαὶ στρέφει πάλιν εἰς γῆν συντριδεὶς τῇ ἁμαρτίᾳ, μήθ᾽ ὅπερ ἦν φυλάξας, μήτε γενόμενος πρὸς ὃ δὴ χροῖττον καὶ ὑψηλότερον πειδαγωγούμενος ἐκαλεζτο,
Καὶ ὁ μὲν οὕτω; ὥλεσϑε, θεοῦ καὶ τῆς θεία; ἀπο. πεσὼν μοίραᾳ;" ὁ δ' αὖϑις βούλετα: πρὸς ἑαυτὸν ἐλ-
᾿ κῦσαι, Βούλεται τοῦτο, καὶ σκόπει τῆς φελανθρωπίας τὸ μέγεδος. Ἕαυτὸν δῖον εἰς. ἡμᾶς οὐχ ἀπαξιοξ χενῶσαι, καὶ γε βαστάσαι πεπτωκότας καὶ προσλαθεῖν κειμένους, φὺκ εἰς ὅπερ ἥμεν μόνον, ἀλλὰ
᾿ καὶ πρὸς ὅ παρήγαγε κλάσας αὖϑιξ δναφώζων, μηκέτι μήτε παρὰ τοὺ φθονοῦνεος ἐπιδουλενομένους, μὴτε πέπεόντας μήτ' αὖθις ἀχρειουμένου,,
Ῥαῦτα Θεὸς βούλεται καὶ πρὸς αὐτὴν εὐθὺς βλέπει τὴν ἐπ᾽ ἐσχάτων τῶν χρόνων ἑᾳντοῦ μητέρα, πρὶν ἢ καὶ τὸν ὅλον παραγαγεῖν χόσμον ὑπὸ πασῶν ἑαυτῷ γενεῶν ἐχλέξας. Καὶ γίνεται δὴ τοῦτο Θεοῦ wersa induetàm, ét ja iodiee: novsm rubricam substitutam essc hànc : Τοῦ αὐτοῦ λόγος ὅπως δ:ξ ἑορτάζειν τὴν ἑορτὴν τῆς χοιμήσεω; AK ὑπεραγίας θεοτόκου ἀπὸ τῆς πρώτης τοῦ Αὐγ' στοῦ μηνὸς μέχρι τῆς ἐσχάτι c. Zach.ΝΣ ΓΜ ΆΩΥΣ
τῶ; δόξαν ὑμεῖς ἀποφέροισθε - περὶ δὲ γε τοὺς ἀδι- ὦ
χουμένους ὡς εἰχὸς χρηστευόμενοι καὶ πρὸς μᾶς
καταφεύγουτιν ἀντὶ προστατῶν αὐτοῖς γιγνόμενοι
καὶ συμμάχων, φιλανθρωπίας. Καὶ μὴν συμπαθεῖς
τίνες μᾶλλον τῶν τοῖς αὐτοῖς ἐπικαμπτομένων, ὑπὸ
δυναστείας καὶ βίας ἀτόπου πὶρεινδουμένοις, ἐλαυ-
γομένοις, κτήματα περιῃρῃμένοις καὶ πράτματα, καὶ
ποῦτον δὴ τὸν τρόπον ἀϑλίως ζῇν καὶ πικρῶς κατη-
ναγχοσμένοις ; ᾿Αγάπης δ' ἐντελοῦς ταῦτ᾽ ἄν τις θεῖτο
μέγα τεχρμήριον, ἐπιχοινωνεῖν ὥσπερ ἐθέλειν τοῖς
ἐν δυσχερείαις τῶν ἐπαχθῶν, καὶ κακῶς σφᾶς αὐ-
τοὺς νομίζειν διακεῖαῆαι τῶν ἄλλων ἐξ ἀδικίας χα.
κῶς πασμόντων, καί γε τὴν ἀπαλλαγὴν ἐκζηεέῖν μέθ᾽
ὁμοίας αὐτοῖς χαὶ ἴσης τῆς γνώμης. ᾿Αλλὰ μὴν καὶ
ζῆλος εἰ μὴ ὁ κατεσθίων, εὐνομίας ἀθετουμένης καὶ
δικαιοσύνης μὲν ὑποχωρούσης, κατακρατούσης δὲ
πλεονεξίας, ἐπ᾿ ἄλλῳ τῷ τῶν ἁπάντων γιγνόμενος.
ἂν δίκαιος νομισθείη, καὶ θερμός τις οἷος ἐπεγειρό-
μένος ἔσται βελτίων; ᾿
τως ὑμῖν δικαιοσύνη πάντα σχεδὶν ὁμοῦ τὰ
καλὰ μαρτυρεῖ, περὶ ταύτην ἐπιμελῶς ἔχουτε καὶ
πάσῃ τῇ σπουδῇ κεχρημένοις. Καὶ γοῦν ὅτι τῶν ἐξ
αὐτῆς ἀγαθῶν χέρδος ἕτερον οὐδὲν ἄμεινον, οὔτ᾽
αὖθις τῆς ἀπὸ ταύτης δόξης οὐδὲν ἐστιν ἄλλο φέρον
αλέον εἰς εὐδοξίαν, καὶ δίδωσι μὲν κἀνταῦθα βαῤ-
δεῖν μᾶλλον περὶ τῶν παρόντων, δίδωσε δ' ἐν τοῖς
ἐς ὕστερον θαῤῥεῖν μᾶλλον περὶ τῶν μελλόντων,
ἐμοί τε τῶν ἁπάντων σὐδὲν αὐτῆς ἔσται πρᾶγμά ποτε
τιμιώτερον " χαὶ ὀμῖν, εἴ τί μοί ταύτης μετέχετε τῆς
γνώμης (μετέχετε δι), καιρὸς ἐπιδείξασδαι. ι
ΧΧΧΥ͂. Ππιρ. Ακάτονἐεὶ δεπίρτίς τά [εἰο Δεεκπιγιίφ.
πῖε μὲν ἐοίμηι τπσπδεῖν Δασαείμπι εεἰεννακάο (ν).
Θέσπισμα ἐπὶ τῇ μεγάλῃ καὶ τελενταίᾳ ἑοῤτῇ τοῦ
κατὰ Χριστὼν παντὸς μνοτηρίον, αὐτοῦ μὲν ὅθεν
καὶ κατῆλθεν ἐς αὐ ρανοὺς αὖϑες μετὰ παρχὸς ἄνα-
ξεδηνότος ἐξ ἁγνῆς Παρθένου προσλητθείσης
αὑτῷ, τῆς δὲ παναγίας ταύτης. μητρὸς αὐτοῦ (τὸ
. νῦν δηλονότε τελούμενον) τρόπον ὅν ηὐδόχησιν ἐς
αὐτὸν μεταστάσης. --- Καὶ γοῦν τὸ δέσπισμα βού-
λεται μῇ κατὰ μέαν μόνην ἡμέραν κατὰ τὸ πάλαι
κρατῆσαν ἔθος τὴν ἑορτὴν ταύτην τελεῖσθαι, ἀλλ᾽
ἐξ ἀρχῆς τῆς καὶ πρώτης τοῦ μηνὸς ἐν ᾧ τὸ μυ-
στήριον ἀρξαμόνην μέχρις αὐτοῦ παντὸς ἐξήχειγ,
χἀκεῖ δὴ συμπεραίνειν ὅποι παὶ ὁ μὴν περαίνει.
Δ μὲν ἡ τοῦ Θεοῦ μήτηρ εὖ διὰ παντὸς τὸ τῶν
ἀνθρώπων ποιοῦσα γένος θαυμαστὰ οἵα καὶ ὑπιρ-
φυῆ͵ παντὶ τῷ βίῳ παρέσχετο, πάντες εἰσὶν. ἄνϑρω-
παι σαφῶς εἰδόξες, καὶ γνώμης εὖ εἰδι πάντες ἔχον-
τες ἀνομολογεῖν χαὶ κηρύττειν" καί γε τῶν ἁπάντων
ἐστὶν οὐδεὶς, αἰσθήσεως γοῦν χαὶ λογισμῶν μετίχων,
μὴ τοῦτο. σφόδρα βεδουλημένος. θὐ μὴν ἀλλὰ χαὶ
πάντες εὖ εἰσι καὶ καλῶς εἰδότες, ὡς ἔστιν ὀληθῶς
ὑπὲρ πᾶσαν λόγου καὶ δύγαμιν χαὶ φύσιν ἐφ᾽ ἰχα-
γὸν ταῦτα ξξισγύται λαλῆσαι, ἃ τὴν ἀγάληγον χαὶ
᾿ πάνυ τι προτεϑωμημένους εὐχαριστίαν πρᾶξαι, μὴ
ὅτι γε χαθ΄ ἕνα φθεγγόμένους καὶ κατὰ μίαν γλῶά-
σαν ὅχαστον ἐπιχειροῦντας ἀπονέμειν, ἀλλ᾽ οἱ δ᾽ εἰ
πάντες εἰς ταυτὸν συνιόντες, ὅσοι τε νῦν εἰσι καὶ
ὅσοι-πάλαι γεγόνασιν" ὁὺ μὲν οὖν οὐδ᾽ εἰ χεῖλος ἕν
καὶ ἐν στόμα πρὸς φωνὴν μίαν γενόμενοι, οὐδ᾽ οὗν
τως ἂν οὐδὲ κατὰ μικρὸν ἔσχον ἐγγὺς ἱέναι τοῦ
τινα ταύτην συμφωνίαν παγχόσριον πρὸς ἀνδοκο-
λόγησιν ἄραι, τοῦ τῶν:θαυμάτων μεγαλείου μὴ κάτω
πίτέτουσαν καὶ τοῦ παντὸς ἃ πολειπομένην, ᾿Αλλ" ἔστι
μὰν ὄντως μικρὰ πᾶσα φύσις ἀνθρώπων καὶ ἀσθε-
νὴ; πρὸς τοῦτό γε δυνάμεως ἐξεταζομένη, ὥττ᾽
ἔχειν ἄξων τι τῶν τοσούτων χαὶ τοιούτων εὐεργετὴ-
μάτων ἐρεῖν" ἔστι δὲ καὶ αὖθις ἀσθενὴς, εἰ καὶ τὰς
. ἀυγελικὰς αὐτὰς ἢ καὶ ἀρχαγγελικὰς, εἴ τινές Εἰ-
σιν ἀῦλων γλῶσσαι πρὸς διηνεκεῖς ὕμνους εἰθισμέ-
ναι Θεοῦ, βουληθείη προσλαδεῖν καὶ προσλάδοι,
ἔπειτα συνεργάζοιτο τοὺς ἐὐχαριστηρίους ἀποπλη-
ροῦσα." οὗ γὰρ ἀνθρώπους μόναν καὶ τὴν παϑ' ἡμᾶς
πᾶσαν λογικὴν φύσιν, ἀλλὰ καὶ τὰς ἐπρυρανίους δυ-
νάμεις, ὑπερθαῖνον ἐχπλήττει τῶν θαυμασίων τῶνδε
τὸ μέγεθος, ὑπὲς ἡμῶν ἀπείρων ὅσων καταπραχ-
ϑέντων καὶ νῦν ἐνεργουμένων. ἵ
᾿οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ καθεξῆς ἀεὶ ταῦτα τελεῖσθαι
βεθαίας ἡμεῖς τὰς πίστεις χαὶ ἀσφαλεῖς ἔχομεν τὰς
ἐλπίδας, Καὶ ἵν᾿ ἡμῖν ὁ λόγος ὥσπερ εἰς ἀρχὴν
ἀνελθὼν ἐκεῖθεν χαῦ᾽ δὲν προῖοι, ἐπλάσθη μὲν ἄν-
ϑρωπος χειρὶ Θεοῦ, καὶ μεξέσχε θείας εἰχόνος καὶ
τούτῳ πλείω τετίμηται πάντων τῶν δρωμένων “
Σ εἶχε δ' ἂν καὶ πλέον ἀπειληφέναι τιμῆς καὶ δόξης,
πρὸς ὃ χιὶ μᾶλλον ὁ τῆς κατ' αὐξὸν δημιουργίας
ἔφερε λόγος, καὶ ἀπέλαδεν ἂν, εἰ τὴν εἰχόνα περι»
αὥσας μετὰ τῆς ἐντολῆς ἐφυλάχϑη: Ἐπεὶ δ' ὑφ' ἤδο-
νῆς ἐχλάπη, καὶ τῶν προσταχϑέντων ὀλιγωρήσας
ἐνεπίστευτε τοῖς ἀπατῶσι, πίπτει μὲν εὐθὺς ἐχεῖ-
θεν ὅπη καὶ τρυφῆς ἐτάχθη καὶ “πολλῶν καὶ μεγά-
λων ἀγαθῶν μετουσίας τ ἀποπίπτει δ᾽ ὁμοῦ καὶ ἧ-
ἀξίας ἔμελλεν ἀμείνονος πειρᾳϑῆναε, χαὶ στρέφει
πάλιν εἰς γῆν συντριδεὶς τῇ ἁμαρτίᾳ, μήθ᾽ ὅπερ ἦν
φυλάξας, μήτε γενόμενος πρὸς ὃ δὴ χροῖττον καὶ
ὑψηλότερον πειδαγωγούμενος ἐκαλεζτο,
Καὶ ὁ μὲν οὕτω; ὥλεσϑε, θεοῦ καὶ τῆς θεία; ἀπο.
πεσὼν μοίραᾳ;" ὁ δ' αὖϑις βούλετα: πρὸς ἑαυτὸν ἐλ-
᾿ κῦσαι, Βούλεται τοῦτο, καὶ σκόπει τῆς φελανθρω-
πίας τὸ μέγεδος. Ἕαυτὸν δῖον εἰς. ἡμᾶς οὐχ ἀπα-
ξιοξ χενῶσαι, καὶ γε βαστάσαι πεπτωκότας καὶ προσ-
λαθεῖν κειμένους, φὺκ εἰς ὅπερ ἥμεν μόνον, ἀλλὰ
᾿ καὶ πρὸς ὅ παρήγαγε κλάσας αὖϑιξ δναφώζων, μη-
κέτι μήτε παρὰ τοὺ φθονοῦνεος ἐπιδουλενομένους,
μὴτε πέπεόντας μήτ' αὖθις ἀχρειουμένου,,
Ῥαῦτα Θεὸς βούλεται καὶ πρὸς αὐτὴν εὐθὺς βλέ-
πει τὴν ἐπ᾽ ἐσχάτων τῶν χρόνων ἑᾳντοῦ μητέρα,
πρὶν ἢ καὶ τὸν ὅλον παραγαγεῖν χόσμον ὑπὸ πασῶν
ἑαυτῷ γενεῶν ἐχλέξας. Καὶ γίνεται δὴ τοῦτο Θεοῦ
wersa induetàm, ét ja iodiee: novsm rubricam
substitutam essc hànc : Τοῦ αὐτοῦ λόγος ὅπως
δ:ξ ἑορτάζειν τὴν ἑορτὴν τῆς χοιμήσεω; AK
ὑπεραγίας θεοτόκου ἀπὸ τῆς πρώτης τοῦ Αὐγ'
στοῦ μηνὸς μέχρι τῆς ἐσχάτι c. Zach.
col. 1097–1098page 40 of 56
PG 161:1097μυστήριον πρὸ πάσης κτίσεως εἰπεῖν ἀποκεκρυμ- Α' αὐτῆς γεννηθέντος, κόσμον στον ἀναγεννήσαντος μένον· εἶτα, κατά γενεάς τυπούμενον καὶ σκιὰς καὶ οἰκειωσαμένου μὲν ἑαυτῷ, οἰκειωσαμένου δὲ λαμβάνον σώζει κανταῦθα, ὅποι δηλονότι ὁ τύπος γνησίους τῷ ᾿Αβραάμ; αὐτοῦ ἢ σκιὰ παρεδείχθη. Καὶ δῆλον τοῦτο πανταχή σκοπουμένω. Δουλοῦται μὲν γὰρ εἰς Αἴγυπτον Ισραὴλ καὶ ὑπὸ Φαραὼ τυραννεῖται πικροῖς ἐκπιεσμοῖς προσταλαιπωρῶν, καὶ καταπονούμενος ὑπὸ βαρύτητος ἔργων, καί γε πρὸς αὐτὰ δὴ ταῦτα κατασυρόμενος, όσα καὶ βίβλοι φέρουσι καὶ ἱστορίαι παλαιῶν περὶ ἐκείνου διηγημάτων - ἐγείρεται δὲ Μωσῆς ζηλῶν ὑπὲρ τῶν πασχόντων, καὶ φεύγει μὲν Αἴγυπτον, προσχωρεί δὲ Θεῷ. Κἀκεῖνο βλέπει τὸ μέγα και θαυμαστὸν δραμα, πῦρ ἐν τῇ βάτῳ, πῦρ καῖον καὶ μηδαμῶς κατακαίον ὅτι, μηδ' ὕστερον ὁ ἐκ ταύτης καλέσας αὐτὸν εἰτιὼν τὴν παρθένον οὔτε κατέφλεξεν οὔτ᾽ οὐδὲν οὐδαμῶς ἐλυμήνατο. Ταῦτα Μωσῆς τότε, καὶ πατεῖν γῆν ἁγίαν εὐθὺς ἀκούει, καὶ τὰ ὑποδήματα τῶν ποδῶν λύσαι· καὶ λύει καὶ ἀποτίθεται. Τίνος χάριν; ὅτι μηδὲ θέμις ἴσως νεκρὸν οὐδὲν ἐκεῖ ψαύειν, ὅποι Θεοῦ παρουσία καὶ τύπος Ἐδὲμ τῆς ἀφθάρτου, πρὸς ἦν ὁ τότε φανεὶς ἡμᾶς αὖθις εἰσοικίσαι προ μηνύει καὶ τὰ σύμβολα δίδωσιν· ἢ τάχα καὶ ἀπερΑφθα: προστάσσει πᾶν ὅσον ἐξ ἁμαρτίας βοήθημα τῆς ἀσθενοῦς σαρκὸς ήρμοσε, καὶ τοὺς γυμνούς τοῦ λοιποῦ θαῤῥεῖν ἡμᾶς πόδας ἐπὶ τῶν ἔφεων βησομέτους καὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ δράκοντος, ὃς αὐτοὺς ἀποτήσας ὑποδησεν. Εἶδε ταῦτα Μωσῆς καὶ τὴν ἐλευ θεμίαν ἐντεῦθεν Ἰσραὴλ πιστοῦται, καὶ ἀπέρχεται θαῤῥῶν τῇ δυνάμει τῆς ὄψεως, καταμαθὼν ἐκεῖθεν α καὶ τὴν κοινὴν πάντων ἐλευθερίαν ἀνθρώπων, ὡς ἀπὸ Φαραὼ τυραννίδος τότε τὸν Ἰσραήλ, οὕτως ἡμᾶς ἐφ' ἡμερῶν ἐσχάτων τοῦ πικροῦ Σατὰν ῥύσασθαι τυράννου Θεὸν ἐκ μητρός παρθένου καθ᾿ ἡμᾶς γεγονότα. Καὶ γοῦν, ὅπερ ἔφην, σώζει κἀκεῖ τοὺς τυραννουμένους καὶ τῆς βαρείας Αίγυπτίων χειρός ἀπολύε: ὁ τοῦ σωτηρίου τοῦδε μυστηρίου τύπος καὶ τὰ σύμβολα τῶν ὕστερον σωζομένων. Οὐ μὴν ἀλλὰ πειρῶνται πάλιν Αἰγύπτιοι τῶν τὴν δουλείαν φευγόντων καταδιώκειν ὀπίσω, καὶ κατεδίωκαι ἅρμασιν ὅλοις, ἵπποις (ο) ἐλαύνοντες ἐπ' αὐτούς. Καὶ τάχ᾽ ἂν κατέλαβον καὶ εἷλον ἂν αὖθις ἄγοντες ἐπὶ πικρὰν δουλείαν, εἰ μὴ κανταῦθα περιφανῶς ἡ τοῦ μέλλοντος σκιὰ περιέσωζε, νεφέλη τῆς ἡμέρας ὅλης ἐπισκιάζοντα καὶ συγκρύπτουσα, νεφέλη σύμ- D βολον ἐναργές, ὡς ὁ τοῦ Γεδεών αὖθις πόνος. Τον γὰρ ζωτικὸς οὗτος όμβρον πρὸς ξηροὺς ἡμᾶς ἅτε καὶ νεκροὺς ὅλους καταβάντα, ἡ δὲ νεφέλη τὴν Παρθένον σαφῶς προγράφει, του κόσμου πάντως σκέπην καὶ πάντων φανείσαν οὐρανῶν πλατυτέραν. Οὐ μὴν ἀλλὰ τοῦτο μὲν δὴ τοσοῦτον. Ἐρυθρὰ δὲ τερατουργοῦσα καὶ διασώζουσα μὲν τῷ Θεῷ λαὸν περιούσιον, βυθίζουσα δὲ δύναμιν Φαραὼ καὶ τρι στάτας Αἰγυπτίους, πόθεν ἄλλοθεν τὰ μεγάλα ταῦτα δεδύνηται, ἢ πρὸς αὐτὴν δὴ ταύτην καθαρῶς ἀναφέρουσα, πρὸς ἦν καὶ τὸ τέλος τῶν ᾿Αβραὰμ ἐπηγγελμένων καὶ ὁ πληθυσμός του σπέρματος τοῦ ἐξ Εἶτα πέτρα πηγάζει και τὸ πλέον τοῦ θαύματος, ὅτι μεταφερομένη ῥεῖθρα προβάλλει κατά ποταμούς ἀεννάους· οἱ δὲ πίνουσιν εἰς κόρον, δίψει κάμνοντες ἐν ἀνύδρῳ. Καὶ ἡ πέτρα πάντως ἐξ ὅρους τύπου ἔχοντος τὴν Παρθένον, ἐξ ἧς Χριστὸς ἀκρόφωνος λίθος καὶ ζωῆς πέτρα, τὸ μὲν συνάπτων ἡμᾶς ἀπὸ Θεοῦ μακρυνθέντας καὶ συνέχων εἰς ἀῤῥαγή σύντ δεσμον, τὸ δὲ ποτίζων ὕδωρ ἀϊδίως ἐκβλύζον καὶ μή ποτε λήγουσαν ζωὴν ἐμπαρέχον. Τί ἔτι ; Πεινῶσιν ἐν ἐρημίαις, καὶ πάθος τὸ χαλεπώτατον λιμὸς αὐτοὺς καταλαμβάνει· οἱ δὲ πάλιν φέρονται κατὰ Μωσέως, μηδεμιᾶς μηδαμώς μηδ' ἐν ἐλπίσι μηχανῆς φαινομένης· « Εἰ γὰρ ἐπάταξε, ο φασί (p), ο πέτραν καὶ ὕδωρ ἐῤῥύη, μὴ καὶ ἄρτον δύναται δοῦναι;» Ὁ δ' ἀπὸ γῆς μὲν αὐτοῖς τροφὴν οὐκ ἤνεγκε, καὶ ταῦτ' ἐξὴν ἄρτους καὶ τοὺς λίθους γενέσθαι, τῆς αὐτῆς τῷ προτέρῳ θαύματα μετα ποιούσης δυνάμεως· ψωμίζει δὲ πόθεν; Ἐξ οὐραν νῶν τρέφει, ἐκεῖθεν εἶναι δεικνύς καὶ τὰ πρώην τελούμενα. Καὶ οἱ τῶν ἄρτων ἀπεγνωκότες τρώτ γουσι μάννα, καινήν τινα τροφὴν καὶ πολλῷ τοῦ ζητουμένου τιμιωτέραν, ἅμα δὲ καὶ ἄφθονον, καὶ βαδίαν πᾶσι τοῖς κομίζεσθαι βουλομένοις. Ανεῖτο γὰρ ἀπολαμβάνειν μὴ καθ᾽ ὅσον μόνον επαρκέσαι τῇ χρείᾳ, ἀλλὰ καὶ περιττὸν ἔχειν κτᾶσθαι, εἰ καὶ ἄλλω; ἦν τὸ περιττεῖον ἀκόνητον· ἕτερον δηλονότι θαῦμα καταργοῦν τὴν ἀπληστίαν, ἅμα δὲ καὶ τὴν ἀπιστίαν διορθούμενον, εἰ τούτου χάριν τὸ πλέον ἀπετίθουν, ὥστ' αὖθις ἔχειν ἐπιλείποντος τοῦ διδο· μένου τῷ προλαβόντι χρῆσθαι, καὶ μὴ τῷ χορη γοῦντι θαβροῦντες ἦσαν ἀεὶ καὶ πλουσίως παρέχειν δεδυνημένῳ. Τοῖς μὲν οὖν ἡ βρώσις ἐπεστήριξε την καρδίαν μηκέτι διαπιστεῖν ἐπ᾽ οὐδενὶ τῶν ἀπόρων, ὡς οὐχὶ γενήσεται τούτοις ἐπιστρέφουσι πρὸς Θεὸν καὶ γνησίως ἐπικαλουμένοις, καθά δηλονότι καὶ Μωσῆς ὁ μέγας ἐκείνου θεράπων γνήσιος αὐτῷ γενόμενος μετὰ παῤῥησίας ἐπεκαλεῖτο, καὶ πάντ' εἶχεν εὐθὺς ἀπαντώντα πρὸς τὰς αἰτήσεις · ἐπεστήριξε δ' ὁμοίως οὐ τοὺς τότε μόνους τῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ τοὺς καθεξῆς ἅπαντας, μὴ διαπιστεῖν οὐ μὲν οὖν ὡς οὐ καταβήσεται πρὸς ἡμᾶς ἐξ οὐρανῶν ἄρτος ζωῆς καὶ τρυφῆς τῶν αἰωνίων παρεκτικός. Καὶ δὴ λοιπὸν ἡ χρυσῆ καθίσταται στάμνος καὶ δέχεται τὸ μάννα, καὶ τὴν εἰκόνα τοῦ μέλλοντος ἐν ἑαυτῇ λαμπρῶς φέρει. Σὺ δέ μοι καὶ τὰς πλάκας βλέπε καὶ τὸν ἐν αὐταῖς θεόγραφον νόμον μὴ τοῖς ἐκτὸς μόνον βοηθοῦντα, σωμάτων ὡσανεί κινδυνευόντων σωατικὸν ὄντα, ἀλλὰ τοι καὶ ψυχῶν ἐφικνούμενον καὶ παιδαγωγοῦντα ταύτας, καί γε σφαλεράς πάσης ἐξαιρούμενον περὶ Θεοῦ δόξης. Βλέπε δὴ ταῦτα, καὶ τὸν νοῦν τοῖς ὁρωμένοις καλῶς προσέχων μάνθανε την ἐνυπόστατον λόγον δακτύλῳ Θεοῦ Πνεύματι θείῳ τῇ Παρθένω γραφέντα, καὶ τῶν πατρικῶν κόλπων - (ο) Boiss. conj. ἵππους vel ἱππεῖς. (γ) Psal. Lxxvi, 20.NOLELLE CONSTITUTIONES..
μυστήριον πρὸ πάσης κτίσεως εἰπεῖν ἀποκεκρυμ- Α' αὐτῆς γεννηθέντος, κόσμον στον ἀναγεννήσαντος
μένον· εἶτα, κατά γενεάς τυπούμενον καὶ σκιὰς καὶ οἰκειωσαμένου μὲν ἑαυτῷ, οἰκειωσαμένου δὲ
λαμβάνον σώζει κανταῦθα, ὅποι δηλονότι ὁ τύπος γνησίους τῷ ᾿Αβραάμ;
αὐτοῦ ἢ σκιὰ παρεδείχθη. Καὶ δῆλον τοῦτο πανταχή
σκοπουμένω.
Δουλοῦται μὲν γὰρ εἰς Αἴγυπτον Ισραὴλ καὶ ὑπὸ
Φαραὼ τυραννεῖται πικροῖς ἐκπιεσμοῖς προσταλαι-
πωρῶν, καὶ καταπονούμενος ὑπὸ βαρύτητος ἔργων,
καί γε πρὸς αὐτὰ δὴ ταῦτα κατασυρόμενος, όσα καὶ
βίβλοι φέρουσι καὶ ἱστορίαι παλαιῶν περὶ ἐκείνου
διηγημάτων - ἐγείρεται δὲ Μωσῆς ζηλῶν ὑπὲρ τῶν
πασχόντων, καὶ φεύγει μὲν Αἴγυπτον, προσχωρεί
δὲ Θεῷ. Κἀκεῖνο βλέπει τὸ μέγα και θαυμαστὸν
δραμα, πῦρ ἐν τῇ βάτῳ, πῦρ καῖον καὶ μηδαμῶς
κατακαίον ὅτι, μηδ' ὕστερον ὁ ἐκ ταύτης καλέσας
αὐτὸν εἰτιὼν τὴν παρθένον οὔτε κατέφλεξεν οὔτ᾽ οὐ-
δὲν οὐδαμῶς ἐλυμήνατο. Ταῦτα Μωσῆς τότε, καὶ
πατεῖν γῆν ἁγίαν εὐθὺς ἀκούει, καὶ τὰ ὑποδήματα
τῶν ποδῶν λύσαι· καὶ λύει καὶ ἀποτίθεται. Τίνος
χάριν; ὅτι μηδὲ θέμις ἴσως νεκρὸν οὐδὲν ἐκεῖ ψαύειν,
ὅποι Θεοῦ παρουσία καὶ τύπος Ἐδὲμ τῆς ἀφθάρτου,
πρὸς ἦν ὁ τότε φανεὶς ἡμᾶς αὖθις εἰσοικίσαι προ
μηνύει καὶ τὰ σύμβολα δίδωσιν· ἢ τάχα καὶ ἀπερ-
Αφθα: προστάσσει πᾶν ὅσον ἐξ ἁμαρτίας βοήθημα
τῆς ἀσθενοῦς σαρκὸς ήρμοσε, καὶ τοὺς γυμνούς τοῦ
λοιποῦ θαῤῥεῖν ἡμᾶς πόδας ἐπὶ τῶν ἔφεων βησομέ-
τους καὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ δράκοντος, ὃς αὐτοὺς ἀπο-
τήσας ὑποδησεν. Εἶδε ταῦτα Μωσῆς καὶ τὴν ἐλευ
θεμίαν ἐντεῦθεν Ἰσραὴλ πιστοῦται, καὶ ἀπέρχεται
θαῤῥῶν τῇ δυνάμει τῆς ὄψεως, καταμαθὼν ἐκεῖθεν α
καὶ τὴν κοινὴν πάντων ἐλευθερίαν ἀνθρώπων, ὡς
ἀπὸ Φαραὼ τυραννίδος τότε τὸν Ἰσραήλ, οὕτως
ἡμᾶς ἐφ' ἡμερῶν ἐσχάτων τοῦ πικροῦ Σατὰν ῥύσα
σθαι τυράννου Θεὸν ἐκ μητρός παρθένου καθ᾿ ἡμᾶς
γεγονότα. Καὶ γοῦν, ὅπερ ἔφην, σώζει κἀκεῖ τοὺς
τυραννουμένους καὶ τῆς βαρείας Αίγυπτίων χειρός
ἀπολύε: ὁ τοῦ σωτηρίου τοῦδε μυστηρίου τύπος καὶ
τὰ σύμβολα τῶν ὕστερον σωζομένων.
Οὐ μὴν ἀλλὰ πειρῶνται πάλιν Αἰγύπτιοι τῶν τὴν
δουλείαν φευγόντων καταδιώκειν ὀπίσω, καὶ κατεδίω-
και ἅρμασιν ὅλοις, ἵπποις (ο) ἐλαύνοντες ἐπ' αὐτούς.
Καὶ τάχ᾽ ἂν κατέλαβον καὶ εἷλον ἂν αὖθις ἄγοντες
ἐπὶ πικρὰν δουλείαν, εἰ μὴ κανταῦθα περιφανῶς ἡ
τοῦ μέλλοντος σκιὰ περιέσωζε, νεφέλη τῆς ἡμέρας
ὅλης ἐπισκιάζοντα καὶ συγκρύπτουσα, νεφέλη σύμ- D
βολον ἐναργές, ὡς ὁ τοῦ Γεδεών αὖθις πόνος. Τον
γὰρ ζωτικὸς οὗτος όμβρον πρὸς ξηροὺς ἡμᾶς ἅτε
καὶ νεκροὺς ὅλους καταβάντα, ἡ δὲ νεφέλη τὴν Παρ-
θένον σαφῶς προγράφει, του κόσμου πάντως σκέπην
καὶ πάντων φανείσαν οὐρανῶν πλατυτέραν.
Οὐ μὴν ἀλλὰ τοῦτο μὲν δὴ τοσοῦτον. Ἐρυθρὰ δὲ
τερατουργοῦσα καὶ διασώζουσα μὲν τῷ Θεῷ λαὸν
περιούσιον, βυθίζουσα δὲ δύναμιν Φαραὼ καὶ τρι
στάτας Αἰγυπτίους, πόθεν ἄλλοθεν τὰ μεγάλα ταῦτα
δεδύνηται, ἢ πρὸς αὐτὴν δὴ ταύτην καθαρῶς ἀναφέ
ρουσα, πρὸς ἦν καὶ τὸ τέλος τῶν ᾿Αβραὰμ ἐπηγγελ
μένων καὶ ὁ πληθυσμός του σπέρματος τοῦ ἐξ
Εἶτα πέτρα πηγάζει και τὸ πλέον τοῦ θαύματος,
ὅτι μεταφερομένη ῥεῖθρα προβάλλει κατά ποταμούς
ἀεννάους· οἱ δὲ πίνουσιν εἰς κόρον, δίψει κάμνοντες
ἐν ἀνύδρῳ. Καὶ ἡ πέτρα πάντως ἐξ ὅρους τύπου
ἔχοντος τὴν Παρθένον, ἐξ ἧς Χριστὸς ἀκρόφωνος
λίθος καὶ ζωῆς πέτρα, τὸ μὲν συνάπτων ἡμᾶς ἀπὸ
Θεοῦ μακρυνθέντας καὶ συνέχων εἰς ἀῤῥαγή σύντ
δεσμον, τὸ δὲ ποτίζων ὕδωρ ἀϊδίως ἐκβλύζον καὶ μή
ποτε λήγουσαν ζωὴν ἐμπαρέχον.
Τί ἔτι ; Πεινῶσιν ἐν ἐρημίαις, καὶ πάθος τὸ χαλε-
πώτατον λιμὸς αὐτοὺς καταλαμβάνει· οἱ δὲ πάλιν
φέρονται κατὰ Μωσέως, μηδεμιᾶς μηδαμώς μηδ'
ἐν ἐλπίσι μηχανῆς φαινομένης· « Εἰ γὰρ ἐπάταξε, ο
φασί (p), ο πέτραν καὶ ὕδωρ ἐῤῥύη, μὴ καὶ ἄρτον
δύναται δοῦναι;» Ὁ δ' ἀπὸ γῆς μὲν αὐτοῖς τροφὴν
οὐκ ἤνεγκε, καὶ ταῦτ' ἐξὴν ἄρτους καὶ τοὺς λίθους
γενέσθαι, τῆς αὐτῆς τῷ προτέρῳ θαύματα μετα
ποιούσης δυνάμεως· ψωμίζει δὲ πόθεν; Ἐξ οὐραν
νῶν τρέφει, ἐκεῖθεν εἶναι δεικνύς καὶ τὰ πρώην
τελούμενα. Καὶ οἱ τῶν ἄρτων ἀπεγνωκότες τρώτ
γουσι μάννα, καινήν τινα τροφὴν καὶ πολλῷ τοῦ
ζητουμένου τιμιωτέραν, ἅμα δὲ καὶ ἄφθονον, καὶ
βαδίαν πᾶσι τοῖς κομίζεσθαι βουλομένοις. Ανεῖτο
γὰρ ἀπολαμβάνειν μὴ καθ᾽ ὅσον μόνον επαρκέσαι
τῇ χρείᾳ, ἀλλὰ καὶ περιττὸν ἔχειν κτᾶσθαι, εἰ καὶ
ἄλλω; ἦν τὸ περιττεῖον ἀκόνητον· ἕτερον δηλονότι
θαῦμα καταργοῦν τὴν ἀπληστίαν, ἅμα δὲ καὶ τὴν
ἀπιστίαν διορθούμενον, εἰ τούτου χάριν τὸ πλέον
ἀπετίθουν, ὥστ' αὖθις ἔχειν ἐπιλείποντος τοῦ διδο·
μένου τῷ προλαβόντι χρῆσθαι, καὶ μὴ τῷ χορη
γοῦντι θαβροῦντες ἦσαν ἀεὶ καὶ πλουσίως παρέχειν
δεδυνημένῳ. Τοῖς μὲν οὖν ἡ βρώσις ἐπεστήριξε την
καρδίαν μηκέτι διαπιστεῖν ἐπ᾽ οὐδενὶ τῶν ἀπόρων,
ὡς οὐχὶ γενήσεται τούτοις ἐπιστρέφουσι πρὸς Θεὸν
καὶ γνησίως ἐπικαλουμένοις, καθά δηλονότι καὶ
Μωσῆς ὁ μέγας ἐκείνου θεράπων γνήσιος αὐτῷ
γενόμενος μετὰ παῤῥησίας ἐπεκαλεῖτο, καὶ πάντ'
εἶχεν εὐθὺς ἀπαντώντα πρὸς τὰς αἰτήσεις · ἐπεστή
ριξε δ' ὁμοίως οὐ τοὺς τότε μόνους τῶν ἀνθρώπων,
ἀλλὰ καὶ τοὺς καθεξῆς ἅπαντας, μὴ διαπιστεῖν οὐ
μὲν οὖν ὡς οὐ καταβήσεται πρὸς ἡμᾶς ἐξ οὐρανῶν
ἄρτος ζωῆς καὶ τρυφῆς τῶν αἰωνίων παρεκτικός.
Καὶ δὴ λοιπὸν ἡ χρυσῆ καθίσταται στάμνος καὶ
δέχεται τὸ μάννα, καὶ τὴν εἰκόνα τοῦ μέλλοντος ἐν
ἑαυτῇ λαμπρῶς φέρει.
Σὺ δέ μοι καὶ τὰς πλάκας βλέπε καὶ τὸν ἐν αὐταῖς
θεόγραφον νόμον μὴ τοῖς ἐκτὸς μόνον βοηθοῦντα,
σωμάτων ὡσανεί κινδυνευόντων σωατικὸν ὄντα,
ἀλλὰ τοι καὶ ψυχῶν ἐφικνούμενον καὶ παιδαγω
γοῦντα ταύτας, καί γε σφαλεράς πάσης εξαιρού
μενον περὶ Θεοῦ δόξης. Βλέπε δὴ ταῦτα, καὶ τὸν
νοῦν τοῖς ὁρωμένοις καλῶς προσέχων μάνθανε την
ἐνυπόστατον λόγον δακτύλῳ Θεοῦ Πνεύματι θείῳ τῇ
Παρθένω γραφέντα, καὶ τῶν πατρικῶν κόλπων
-
(ο) Boiss. conj. ἵππους vel ἱππεῖς.
(γ) Psal. Lxxvi, 20.
NOLELLE CONSTITUTIONES..
col. 1099–1100page 41 of 56
PG 161:1099κενωθέντα μὲν, οὐκ ἀποστάντα δὲ, μένοντα δ᾽ ἐν Α καὶ καθείρξεν ἐν ᾅδου καὶ πύλαις σκότους κατη αὐτοῖς καὶ πληροῦντα πάντα, χωρητὴν γενέσθαι τους μητρός κόλποις, καὶ τοῦτον δὴ τὸν τρόπον ἐπανασῶσαι κόσμον ὅλον, καὶ ψυχὰς ῥύσασθαι ἀγνοίας σκότει καὶ σκιᾷ θανάτου κατεχομένας. ་ Οὐ μὴν ἀλλὰ ταῦτα μὲν οὕτω· καὶ οὕτως ἄνωθεν τὰ κατὰ τὴν Παρθένον Θεοῦ μητέρα διὰ πολλῶν καὶ μεγάλων ηκοντα τῶν συμβόλων πανταχῆ παρέχόντα δύναμιν θαυμάτων ὑπερφυών εὑρήσει;, ἅμα δὲ καὶ σωτηρίαν τῶν ἐσχάτως κινδυνευόντων. Καὶ τὰ πλείω διεξιέναι παρῆκεν ὁ λόγος, ὅτι μηδὲ πέφυκε μὴ ὅτι γε διά πάντων (τοῦτο γὰρ παντὸς μᾶλλον ἀδύνατον), ἀλλὰ μηδ' ἐφ᾽ ἱκανὸν αὐτῶν Ικέσθαι δυνηθῆναι· πῶς γάρ; ἐπου γε καὶ ταῦτα ὧν ἀρτίως ἐμνήσθημεν, οὐχ ὥστε καὶ ὀλίγα ἐκ πολλῶν ἡμᾶς ἀποδεξαμένους ἐρεῖν, τούτου χάριν ἐμνήσθημεν, ἀλλ' ὥστε μόνον ἄψασθαι, καὶ τὸ λεχθὲν ὑποδεῖξαι, σώζοντας εἶναι δηλονότι πανταχοῦ τοὺς τύπους καὶ τὰς σκιὰς τῶν ὕστερον ἐπὶ τῆς Παρθένου δίχα παντὸς ἐπικαλύμματος λαμπρῶς ἐκφανθέντων. Ἐπεὶ δ᾽ οἱ τύποι παρῆλθον καὶ υπεχώρησαν αι σκιαὶ, καὶ καθαρῶς ἡ ἀλήθεια για γονεν ἐν ἀνθρώποις, δόξαν φέρουσα τῇ Παρθένῳ πάντας οὐρανοὺς ἀποκρύπτουσαν καὶ ὑπεραναβαίνουσαν μὲν τὰς ἄνω λαμπρότητας, αὐτὰ δὲ κάτωθεν ἑαυτῆς Σεραφίμ καὶ Χερουβὶμ ἀφιεῖσαν, τίς ἂν λόγος ἢ ποία γλῶσσα τῶν τοσούτων καὶ τοιούτων ἀπείρων καὶ φρικτῶν θαυμάτων ἐκδιηγεῖσθαι κατι σχύσοι τὰ πλήθη; Ἐγὼ μὲν οὖν δέδοικα μή ποτέ μοι καὶ τοῦτο κατάκριμα γένοιτο φέρον εὐθύνην, εἰ μὴ χερσὶ μόνον, ἀλλὰ καὶ χείλεσιν ἀνάγνοις τῇ Θεοδόχο πρόσειμι κιβωτῷ, πόρρωθεν αὖθις ἑτέρου θαύματος ἀπειλοῦντος, ἅμα δὲ καὶ ἀπείργοντος τῶν μὴ καθαρῶν μηδένα τολμᾷν προσάπτεσθαι μηδὲ τῆς ἐν ταῖς σκιαῖς κιβωτοῦ· κἀκεῖνο τοῦ Θεοῦ δικαίως ἀκούσαιμι λέγοντος· ο Ἵνα τί σύ, μήτε καθαρσίῳ τῶν ρύπων χρησάμενος ἄνθρακι, καθ' Ησαΐαν (φ) ίσως, μήτε τὴν γλῶτταν ἀνεὶς τοῦ ἐπισ κειμένου βάρους τῶν πεδούντων κακῶν, ἐκδιηγή θαυμάσια, πρὸς & μηδ' ἀγγέλων ἐξαρχεῖ φύσις; ἀπορεῖ καὶ γὰρ αὕτη κατανοοῦσα τὸ μέγεθος. Ο Τούτων με φοβούντων τῶν λογισμῶν, οὐκ ἔχω προσβῆναι τοῖς ἐφεξῆς. Πλην, ὅτι διὰ σοῦ σέσωσμαι, μῆτερ Θεοῦ, καὶ πεσὼν ἀνωρθώθην, καὶ συντριβείς αναπέπλασμα:, πῶς ἂν ὅλως λόγου δύναμιν ἔχων καὶ φωνήν τινα δυνάμενος ἀφιέναι, ἄλλο τι σπου δάσαιμι πρὸ τοῦ ταῦτα κηρύττειν ; οὔκουν οὐδὲ τὸν τῆς σωτηρίας σιωπήσομαι τρόπον, ἀλλ' ὡς ἐνν ὑμνήσω. Εἶχε μὲν ἡμᾶς δουλωσάμενος ὁ καὶ τὴν ἀρχὴν πλανήσας καὶ ἀποστήσας Θεοῦ, καὶ δόξης μὲν ἐκεί νης ὅθεν αὐτὸς ἐκβληθεὶς ἀπερρίφη κληρονομεῖν μέλλοντας ἐν μηχαναῖς ἀπωσάμενος, πρὸς δ' ἐσχάτης ἀτιμίας πάθη κατενεγκών, καὶ εἶχεν ἀφύκτοις ὡσανεὶ πέδαις δεσμεύσας, ὡς μηδ᾽ ἔχειν αὖθις ἡμᾶς ἐκλυθέντας τῆς αὐτοῦ τυραννίδος πρὸς τὸν δεσπότην ἀναδραμεῖν, καὶ θάνατον ἡμῖν ἐπέστησε φύλακα, ο σφαλίσατο. Καὶ ἡμεῖς ἦμεν τῇ τούτου δυναστεία καὶ τυραννίδι δουλεύοντες, μηδ' αὐτῶν δὴ τούτων ἐν οἷς ἐσμεν δηλονότι κακοῖς αἰσθανόμενοι, τῇ δ' ἀπωλεία συνευφραινόμενοι πάθη τιμῶντες ἦμεν ἐξ ὧν ἐπ' αὐτὸν ἐτρέχομεν θάνατον, ἐλεεινοὶ τῆς ἀπά της καὶ τῆς τοσαύτης ἀδοξίας· καὶ ταῦτα τίνες ; εἰ τῆς εἰκόνος Θεοῦ, ἐλεεινότεροι τῆς δουλείας καὶ τῆς τοῦ ἐχθροῦ τυραννίδος, πολλῷ δὲ πλέον ἄθλιοι τῆς ἀναισθησίας, ὅτι τὸν δημιουργὸν ἐγκαταλιπόντες φέροντες ἑαυτοὺς τῷ πολεμίῳ παραδεδώκαμεν· ἡ δὲ χειρωσάμενος ὅλους εἷλκεν ἀκολουθοῦντας προθύμως εἰς βάραθρα τὸ ἑαυτοῦ καταγώγιον. Οὐ μὴν ἀλλὰ παριδεῖν μέχρι παντὸς οὐκ ἦν τοῦ ταῖς χερσὶ πλάσαντος καὶ τῆς ἰδίας μεταδόντος εἰκόνος καὶ τῆς τιμῆς· οἴκουν οὐδὲ παρεῖδεν, οὐδ᾽ ἀφῆκε τρόπον ἂν ἔφημεν δούλους ἀγομένους, οὓς μὴ μόνον ἐλευθέρους, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐπὶ γῆς ἀπό των ἄρχειν προέκρινε χωρεῖ δ' ἐς αὐτοὺς καὶ τοῦ κρατοῦντος ἐξαιρεῖται, καταλύσας τὴν δυναστείαν, ἅμα δὲ καὶ τὸ τῆς ἀγνοίας διαλύσας σκότος ὑφ᾽ ᾧ κατεῖχε πλανωμένους ἡμᾶς· χωρεῖ δὲ πῶς; ἀλλο ἐνταῦθά μοι καὶ ὁ πᾶς λόγος, ἐπειδὴ καὶ πάντες τύποι καὶ σύμβολα καὶ οἱ προκηρύττοντες πόρρωθεν ἐνταῦθα πληροῦσι, τέλος ἔχοντες τὴν Παρθένον. Αὐτὸς καὶ γὰρ ὁ προαιώνιος τοῦ Θεοῦ Λόγος καταβὰς ἐν αὐτῇ, καθαρᾷ οὖσῃ καὶ ἀμώμῳ, καὶ τί δ' ἄλλο ἢ τοῦ κατελθόντος ἀξίᾳ; Σὰρξ γίνεται δι' ἡμᾶς, φορέσας ταύτην ἐκ τῶν αὐτῆς ἀχράντων καὶ πανάγνων αἱμάτων, καὶ τὴν κατ' εἰκόνα προλαβὼν φύσιν ὅλην φθαρεῖσαν μίγνυται ταύτῃ καὶ ἀναπλάττει τῇ κοινωνίᾳ, τοὺς ἰδίους αὖθις ἐπανασώζων πρὸς ἑαυτὸν καὶ οἰκειούμενος τοὺς ἀπωσθέντας τῇ ἁμαρτία. Οὗτος ὁ τῆς ἡμετέρας σωτηρίας τρόπος· τοῦτο τὸ πάλαι καὶ προτυπούμενον καὶ προμηνυόμενον, καὶ τοῖς προφήταις λαλούμενον φρικτόν και μέγα μυ στήριον, Θεὸς γενόμενος ἄνθρωπος, ἵνα σώσῃ τὸν ἄνθρωπον, Θεὸς ἐν μήτρα Παρθένου καὶ σωματούμενος καὶ πλαττόμενος, καὶ χρονικὴν καταδεχόμενο; γέννησιν, καὶ ὡς βρέφος δρώμενος καὶ βαστα ό μενος ἀγκάλαις μητρὸς, ὁ τὰ πάντα πληρῶν καὶ μηδαμοῦ μηδόλως χωρούμενος. Πρὸς ταῦτα τίνες ἀγγέλων, τίνες ἀρχαγγέλων οὐ κατεπλάγησαν ; Ποια Σεραφίμ, ποια Χερουβίμ οὐκ ἐθαύμασεν ὁρῶντα Ο τὴν τοσαύτην τοῦ Θεοῦ κένωσιν καὶ τὸν τοσοῦτον αὖθις ἔγκον τῆς περὶ ἡμᾶς φιλανθρωπίας καὶ τῆς ἐπέκεινα πάσης ὑπερβολῆς ἀγαθότητος ; Τοιγαροῦν καὶ πᾶσαι τῶν οὐρανῶν δυνάμεις εὐθὺς ἀνύμνησαν, καὶ μεθ᾿ ἡμῶν δεῖν ἔγνωσαν στῆναι γενεαῖς ἀπά σαις τὴν Παρθένον μακαριζόντων, καὶ μακαριζόντ των ὁμοῦ μὲν αὐτῶν δὴ τούτων ἕνεκεν τῶν οὕτως ὑπερφυῶν αὐτῇ μεγαλείων γεγενημένων, ὁμοῦ δ' ὅτι καὶ τὴν κοινὴν ἐλευθερίαν δι' αὐτῆς ἡμῖν ὑπῆρξεν ἀπολαβεῖν, ἅμα δὲ καὶ τῶν καθεξῆς εὐερ γεσιῶν χάριν, ἅς οὐ διέλιπεν οὐδ᾽ οὐ μήποτε λίπῃ διὰ παντὸς κατεργαζομένη. Παραλαβοῦσα καὶ γὰρ ἡμᾶς ἰδίαν ὡσανε! κληρονομίαν, τοῖς τοῦ υἱοῦ αὐτῆς(1) I-ai. vì, 6, 7. CPOLITANORUM IMPP.
κενωθέντα μὲν, οὐκ ἀποστάντα δὲ, μένοντα δ᾽ ἐν Α καὶ καθείρξεν ἐν ᾅδου καὶ πύλαις σκότους κατη
αὐτοῖς καὶ πληροῦντα πάντα, χωρητὴν γενέσθαι
τους μητρός κόλποις, καὶ τοῦτον δὴ τὸν τρόπον
ἐπανασῶσαι κόσμον ὅλον, καὶ ψυχὰς ῥύσασθαι
ἀγνοίας σκότει καὶ σκιᾷ θανάτου κατεχομένας.
་
Οὐ μὴν ἀλλὰ ταῦτα μὲν οὕτω· καὶ οὕτως ἄνωθεν
τὰ κατὰ τὴν Παρθένον Θεοῦ μητέρα διὰ πολλῶν
καὶ μεγάλων ηκοντα τῶν συμβόλων πανταχῆ παρέ-
χόντα δύναμιν θαυμάτων ὑπερφυών εὑρήσει;, ἅμα
δὲ καὶ σωτηρίαν τῶν ἐσχάτως κινδυνευόντων. Καὶ
τὰ πλείω διεξιέναι παρῆκεν ὁ λόγος, ὅτι μηδὲ πέ-
φυκε μὴ ὅτι γε διά πάντων (τοῦτο γὰρ παντὸς
μᾶλλον ἀδύνατον), ἀλλὰ μηδ' ἐφ᾽ ἱκανὸν αὐτῶν
Ικέσθαι δυνηθῆναι· πῶς γάρ; ἐπου γε καὶ ταῦτα
ὧν ἀρτίως ἐμνήσθημεν, οὐχ ὥστε καὶ ὀλίγα ἐκ
πολλῶν ἡμᾶς ἀποδεξαμένους ἐρεῖν, τούτου χάριν
ἐμνήσθημεν, ἀλλ' ὥστε μόνον ἄψασθαι, καὶ τὸ
λεχθὲν ὑποδεῖξαι, σώζοντας εἶναι δηλονότι πανταχοῦ
τοὺς τύπους καὶ τὰς σκιὰς τῶν ὕστερον ἐπὶ τῆς
Παρθένου δίχα παντὸς ἐπικαλύμματος λαμπρῶς
ἐκφανθέντων. Ἐπεὶ δ᾽ οἱ τύποι παρῆλθον καὶ
υπεχώρησαν αι σκιαὶ, καὶ καθαρῶς ἡ ἀλήθεια για
γονεν ἐν ἀνθρώποις, δόξαν φέρουσα τῇ Παρθένῳ
πάντας οὐρανοὺς ἀποκρύπτουσαν καὶ ὑπεραναβαί
νουσαν μὲν τὰς ἄνω λαμπρότητας, αὐτὰ δὲ κάτωθεν
ἑαυτῆς Σεραφίμ καὶ Χερουβὶμ ἀφιεῖσαν, τίς ἂν
λόγος ἢ ποία γλῶσσα τῶν τοσούτων καὶ τοιούτων
ἀπείρων καὶ φρικτῶν θαυμάτων ἐκδιηγεῖσθαι κατι
σχύσοι τὰ πλήθη; Ἐγὼ μὲν οὖν δέδοικα μή ποτέ
μοι καὶ τοῦτο κατάκριμα γένοιτο φέρον εὐθύνην,
εἰ μὴ χερσὶ μόνον, ἀλλὰ καὶ χείλεσιν ἀνάγνοις τῇ
Θεοδόχο πρόσειμι κιβωτῷ, πόρρωθεν αὖθις ἑτέρου
θαύματος ἀπειλοῦντος, ἅμα δὲ καὶ ἀπείργοντος
τῶν μὴ καθαρῶν μηδένα τολμᾷν προσάπτεσθαι
μηδὲ τῆς ἐν ταῖς σκιαῖς κιβωτοῦ· κἀκεῖνο τοῦ Θεοῦ
δικαίως ἀκούσαιμι λέγοντος· ο Ἵνα τί σύ, μήτε
καθαρσίῳ τῶν ρύπων χρησάμενος ἄνθρακι, καθ'
Ησαΐαν (φ) ίσως, μήτε τὴν γλῶτταν ἀνεὶς τοῦ ἐπισ
κειμένου βάρους τῶν πεδούντων κακῶν, ἐκδιηγή
θαυμάσια, πρὸς & μηδ' ἀγγέλων ἐξαρχεῖ φύσις;
ἀπορεῖ καὶ γὰρ αὕτη κατανοοῦσα τὸ μέγεθος. Ο
Τούτων με φοβούντων τῶν λογισμῶν, οὐκ ἔχω
προσβῆναι τοῖς ἐφεξῆς. Πλην, ὅτι διὰ σοῦ σέσωσμαι,
μῆτερ Θεοῦ, καὶ πεσὼν ἀνωρθώθην, καὶ συντριβείς
αναπέπλασμα:, πῶς ἂν ὅλως λόγου δύναμιν ἔχων
καὶ φωνήν τινα δυνάμενος ἀφιέναι, ἄλλο τι σπου
δάσαιμι πρὸ τοῦ ταῦτα κηρύττειν ; οὔκουν οὐδὲ τὸν
τῆς σωτηρίας σιωπήσομαι τρόπον, ἀλλ' ὡς ἐνν
ὑμνήσω.
Εἶχε μὲν ἡμᾶς δουλωσάμενος ὁ καὶ τὴν ἀρχὴν
πλανήσας καὶ ἀποστήσας Θεοῦ, καὶ δόξης μὲν ἐκεί
νης ὅθεν αὐτὸς ἐκβληθεὶς ἀπερρίφη κληρονομεῖν
μέλλοντας ἐν μηχαναῖς ἀπωσάμενος, πρὸς δ' ἐσχά-
της ἀτιμίας πάθη κατενεγκών, καὶ εἶχεν ἀφύκτοις
ὡσανεὶ πέδαις δεσμεύσας, ὡς μηδ᾽ ἔχειν αὖθις ἡμᾶς
ἐκλυθέντας τῆς αὐτοῦ τυραννίδος πρὸς τὸν δεσπότην
ἀναδραμεῖν, καὶ θάνατον ἡμῖν ἐπέστησε φύλακα,
ο
σφαλίσατο. Καὶ ἡμεῖς ἦμεν τῇ τούτου δυναστεία
καὶ τυραννίδι δουλεύοντες, μηδ' αὐτῶν δὴ τούτων
ἐν οἷς ἐσμεν δηλονότι κακοῖς αἰσθανόμενοι, τῇ δ'
ἀπωλεία συνευφραινόμενοι πάθη τιμῶντες ἦμεν ἐξ
ὧν ἐπ' αὐτὸν ἐτρέχομεν θάνατον, ἐλεεινοὶ τῆς ἀπά
της καὶ τῆς τοσαύτης ἀδοξίας· καὶ ταῦτα τίνες ; εἰ
τῆς εἰκόνος Θεοῦ, ἐλεεινότεροι τῆς δουλείας καὶ τῆς
τοῦ ἐχθροῦ τυραννίδος, πολλῷ δὲ πλέον ἄθλιοι τῆς
ἀναισθησίας, ὅτι τὸν δημιουργὸν ἐγκαταλιπόντες
φέροντες ἑαυτοὺς τῷ πολεμίῳ παραδεδώκαμεν· ἡ
δὲ χειρωσάμενος ὅλους εἷλκεν ἀκολουθοῦντας προ-
θύμως εἰς βάραθρα τὸ ἑαυτοῦ καταγώγιον.
Οὐ μὴν ἀλλὰ παριδεῖν μέχρι παντὸς οὐκ ἦν τοῦ
ταῖς χερσὶ πλάσαντος καὶ τῆς ἰδίας μεταδόντος
εἰκόνος καὶ τῆς τιμῆς· οἴκουν οὐδὲ παρεῖδεν, οὐδ᾽
ἀφῆκε τρόπον ἂν ἔφημεν δούλους ἀγομένους, οὓς
μὴ μόνον ἐλευθέρους, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐπὶ γῆς ἀπό
των ἄρχειν προέκρινε χωρεῖ δ' ἐς αὐτοὺς καὶ τοῦ
κρατοῦντος ἐξαιρεῖται, καταλύσας τὴν δυναστείαν,
ἅμα δὲ καὶ τὸ τῆς ἀγνοίας διαλύσας σκότος ὑφ᾽ ᾧ
κατεῖχε πλανωμένους ἡμᾶς· χωρεῖ δὲ πῶς; ἀλλο
ἐνταῦθά μοι καὶ ὁ πᾶς λόγος, ἐπειδὴ καὶ πάντες
τύποι καὶ σύμβολα καὶ οἱ προκηρύττοντες πόρρω
θεν ἐνταῦθα πληροῦσι, τέλος ἔχοντες τὴν Παρθένον.
Αὐτὸς καὶ γὰρ ὁ προαιώνιος τοῦ Θεοῦ Λόγος κατα-
βὰς ἐν αὐτῇ, καθαρᾷ οὖσῃ καὶ ἀμώμῳ, καὶ τί δ'
ἄλλο ἢ τοῦ κατελθόντος ἀξίᾳ; Σὰρξ γίνεται δι' ἡμᾶς,
φορέσας ταύτην ἐκ τῶν αὐτῆς ἀχράντων καὶ πανά-
γνων αἱμάτων, καὶ τὴν κατ' εἰκόνα προλαβὼν φύσιν
ὅλην φθαρεῖσαν μίγνυται ταύτῃ καὶ ἀναπλάττει τῇ
κοινωνίᾳ, τοὺς ἰδίους αὖθις ἐπανασώζων πρὸς ἑαυτὸν
καὶ οἰκειούμενος τοὺς ἀπωσθέντας τῇ ἁμαρτία.
Οὗτος ὁ τῆς ἡμετέρας σωτηρίας τρόπος· τοῦτο τὸ
πάλαι καὶ προτυπούμενον καὶ προμηνυόμενον, καὶ
τοῖς προφήταις λαλούμενον φρικτόν και μέγα μυ
στήριον, Θεὸς γενόμενος ἄνθρωπος, ἵνα σώσῃ τὸν
ἄνθρωπον, Θεὸς ἐν μήτρα Παρθένου καὶ σωματού
μενος καὶ πλαττόμενος, καὶ χρονικὴν καταδεχόμενο;
γέννησιν, καὶ ὡς βρέφος δρώμενος καὶ βαστα ό
μενος ἀγκάλαις μητρὸς, ὁ τὰ πάντα πληρῶν καὶ
μηδαμοῦ μηδόλως χωρούμενος. Πρὸς ταῦτα τίνες
ἀγγέλων, τίνες ἀρχαγγέλων οὐ κατεπλάγησαν ;
Ποια Σεραφίμ, ποια Χερουβίμ οὐκ ἐθαύμασεν ὁρῶντα
Ο τὴν τοσαύτην τοῦ Θεοῦ κένωσιν καὶ τὸν τοσοῦτον
αὖθις ἔγκον τῆς περὶ ἡμᾶς φιλανθρωπίας καὶ τῆς
ἐπέκεινα πάσης ὑπερβολῆς ἀγαθότητος ; Τοιγαροῦν
καὶ πᾶσαι τῶν οὐρανῶν δυνάμεις εὐθὺς ἀνύμνησαν,
καὶ μεθ᾿ ἡμῶν δεῖν ἔγνωσαν στῆναι γενεαῖς ἀπά
σαις τὴν Παρθένον μακαριζόντων, καὶ μακαριζόντ
των ὁμοῦ μὲν αὐτῶν δὴ τούτων ἕνεκεν τῶν οὕτως
ὑπερφυῶν αὐτῇ μεγαλείων γεγενημένων, ὁμοῦ δ'
ὅτι καὶ τὴν κοινὴν ἐλευθερίαν δι' αὐτῆς ἡμῖν
ὑπῆρξεν ἀπολαβεῖν, ἅμα δὲ καὶ τῶν καθεξῆς εὐερ
γεσιῶν χάριν, ἅς οὐ διέλιπεν οὐδ᾽ οὐ μήποτε λίπῃ
διὰ παντὸς κατεργαζομένη. Παραλαβοῦσα καὶ γὰρ
ἡμᾶς ἰδίαν ὡσανε! κληρονομίαν, τοῖς τοῦ υἱοῦ αὐτῆς
(1) I-ai. vì, 6, 7.
CPOLITANORUM IMPP.
col. 1101–1102page 42 of 56
PG 161:1101αἵμασιν ἀπὸ τῆς μοχθηρᾶς καὶ φαύλης δουλείας Α πάνυ τι ποιεῖς κεχρῆσθαι, λυσιτελέσιν οὖσιν ὡς ἐξηγορασμένους, ἐκεῖνα καὶ πεποίηκεν ὑπὲρ ἡμῶν καὶ ποιεί, ὧν καὶ γέμει σύμπας ὁ βίος, ἐξαισίων ἀεὶ τελουμένων. Ἐπειδὴ γὰρ ὁ κατὰ τῆς πρώτης ἡμῶν ἐπιχειρήσας ἐλευθερίας καὶ κακῶς αὐτὴν ἀφελόμενος την ὅλην ἡμῶν καθύβρισεν ἀξίαν, ἀπαλλάττεται δ᾽ οὐδ᾽ αὖθις καὶ κατὰ τῶν δευτέρων ἀεὶ μηχανώμενος ἀμεινόνων ἐπὶ πολλῷ πρὸς δόξαν γεγενημένων, οὐδαμόθεν ἄλλοθεν ἡμεῖς ἐξάντεις τῶν αὐτοῦ ποι κίλων μηχανημάτων, ἢ σε, Παρθένε, πρόμαχον καὶ προστάτιν κραταιὰν κεκτημένοι, πανταχόθεν αὐτῷ περιτρέπουσαν τὰς ὁρμάς. Ὁ μὲν γὰρ διπλοῦν ἐγείρει τὸν πόλεμον, τὸν μὲν ψυχῶν αὐτῶν καθι κνούμενος καὶ ἀφανῶς ταύταις ἐπιβουλεύων, τὸν δὲ βάλλων πρὸς τὰ ἐκτὸς καὶ φανερὰν ἐν τούτοις πλη- Β ρῶν τὴν ἀπέχθειαν· σὺ δ᾽ ἀλλ᾽ ἀπαντᾶς ἀμφοτέρωθεν ἐπίκουρος κραταιά, πάντα βοηθεῖν μὴ μόνον με βουλομένη, ἀλλὰ καὶ ῥᾳδίως δεδυνημένη. ταύτῃτοι καὶ βοηθεῖς προϊσταμένη καὶ προμαχούσα, καὶ πρὶν ἢ καθαρῶς ἡμᾶς αἰσθέσθαι τῶν ἐπιόντων κακῶν, τρέπεις ταῦτα καὶ καταργεῖς. Οἱ τοῦτο δὲ μόνον· ἀλλὰ καὶ πρὸς τὰς ἐπιβουλὰς ἐκείνου εἴ γε μηδὲν ἡμεῖς ἀντιπράττομεν, συμμαχοῦμεν δὲ μᾶλ λον, αὐθαιρέτοις ὡσανεὶ κακοῖς περιπίπτοντες (ὁ δὲ παρειληφώς εκόντας φθειρομένους ἄγει κατ' ἐξου αίαν πρὸς ὅ τι καὶ βούλοιτο· βούλεται δὲ καὶ ἄγει πάντως ἐπὶ τὰ χείριστα), νεμεσᾷ μὲν Θεὸς ἡμῖν, καὶ πρὸς ὀργὴν δικαίαν κεκινημένος βούλεται τὰς εὐθύνας ἐνδίκους εισπράττεσθαι· σὺ δὲ φθάνεις κανταῦθα γιγνομένη μεσίτις, ταῖς μητρικαῖς καταδυσωποῦσα παῤῥησίαις, καὶ ὡς ὑπὲρ ἰδίων κατατείνεις τοὺς ἱκετηρίους, τὸ τῆς φύσεως συγγενές προβαλλομένη, ἅμα δὲ ἴσως κἀκεῖνα προβαλλομένη, ὡς αὐτὸν σπλάγχνοις ἐνεδέξω καὶ μαζοῖς ἔθρεψας καὶ γάλα ἐπότισας, καὶ πάθος αὐτοῦ τὸ τελευταῖον κατιδεῖν καὶ σταυρὸν ἠνέσχου, καὶ θάνατον καὶ πάνθ' ὅσα ἐκὼν ἐκεῖνος δι' ἡμᾶς τοὺς κατακρίτους ὑπέμεινε τῆς καταδίκης ἀπολυτρούμενος. Τοίνυν καὶ κάμπτεις πρεσβεύουσα· εἶτα δίδως ἡμῖν ἀντ᾽ ὀργιζομένου φιλανθρωπευομένου πειρᾶσθαι Θεοῦ · δίδως καὶ πάσχειν εὖ παρ' αὐτοῦ καὶ δωρεὰς λαμ βάνειν ἀνθ' ὧν ἐμέλλομεν κακῶς πάσχειν καὶ δίκας δικαίας ἀποτιννύναι. Οὐδὲ γάρ ἐστιν οὐδὲν οὐ μὲν οὖν, ὅ γε σὺ βουλομένη μή τι καὶ δεδύνησαι πρὸς D εὐεργεσίαν ἡμῶν ἐκ Θεοῦ κατατίθεσθαι· ἀλλ᾽ Ισχύεις πάντα παντάπασι, καὶ νέμεις πολλῷ μᾶλλον καὶ ῥᾷον ἢ ὡς ἂν ἡμεῖς ἐπευξάμεθα. Διὰ τοῦτο καὶ χορηγείς προκαταλαμβάνουσα τὰς αἰτήσεις, καὶ ἡμεῖς οἱονεὶ κατόπιν τῶν δωρεῶν ἥκομεν αἰτοῦντες, πάντων ὧν ἂν ἐν χρείᾳ γενοίμεθα καὶ πρὸ τῶν αἰτήσεων ἡμῖν διὰ σοῦ γιγνομένων. Καὶ τοίνυν περὶ τῶν συμφερόντων ἔστιν ὅτε κακῶς ἡμῶν βουλευομένων, ἅτε καὶ κακῶς ἐπεγνωκότων καὶ πραγματ τευομένων, αὐτὴ ταῦτα πράττεις ἀρίστως οίκονομούσα, και γε τὸν πλοῦτον τῆς φιλανθρωπίας ἐν τούτῳ πλέον ἀποφαίνεις, ὅτι περὶ ὧν ἡμεῖς οὔτ᾽ οἴδαμεν οὔτ' οὐδὲν αἰτοῦμεν, ἔστι μὲν οὖν ὅτε καὶ βουλόμεθα τὰ χείρω, σὺ τούτοις ἡμᾶς βιάζῃ καὶ ἀληθῶς κεχρῆσθαι, ἄκοντας ὡσπερεὶ τὸν τρόπον τοῦτον εὐεργετοῦσα, εἰ καὶ μετὰ τὴν αἴσθησιν ἡμεῖς ἀγαπῶμεν ἐν πείρᾳ τοῦ καλοῦ γεγονότες. Καὶ νοσημάτων τοίνυν ἀπαλλάττεις, τὰ μὲν πόῤῥωθεν ἀναιροῦσα ὡς μηδ' ἐν αὐτοῖς ἡμᾶς μηδέ γε τὴν ἀρχὴν ἁλῶναι, μέλλοντας ἤδη ἀπροόπτως ἁλῶναι· τῶν δὲ καὶ συμπεσόντων τὸ βλαβερὸν ἐκτρέπεις· εἰ δέ τινα τούτων καὶ κατίσχυσεν ἐν δυναστεία, σου τάχα τὴν πίστιν ἡμῶν δοκιμαζούσης, καὶ ὁ κίνδυνος καταφανής ἧκε πάσης ἐπινοίας καὶ ἰατρῶν τέχνης κρείττων καὶ τῶν δοκούντων ἰσχυρῶς ἐν τοῖς τοιούτοις βοηθεῖν δύνασθαι, ἀλλ' ἡμεῖς ὡς ἐπὶ σὲ μόνην ὅλαις ἐλπίσιν, ὅλοις ὀφθαλμοῖς καθαρῶς εἴδομεν, εὐθὺς (ὢ πολλῆς καὶ μεγάλης καὶ πάντα δυναμένης ἰσχύος! ὢ θερμῆς ἐπικουρίας! ὢ ταχίστης τῶν κακούντων ἀπαλλαγῆς!) ἀνιστᾷς μὲν ἡμᾶς νεκρούς κειμένου; καὶ πλὴν ἀναπνοῶν ὀλίγων ἀμυδρῶν τινων καὶ τούτων τὸ ζῆν ὅλον ἐκλελοιπότας, φυγαδεύεις δὲ νόσους ἀνηκέστους, καὶ πάθη κραταιὰ διαλύεις μηδενί τινι τῶν ἄλλων μηδαμῶς εἴκοντα. "Οθεν καὶ οἱ τῆς ἑσπέρας ἐν κλαυθμῶνος ἡμεῖς σκηνοῦντες πρωινοί τινες αὖθις ήκομεν ἐν ἀγαλλιάσει τρυφῶντες, καὶ διπλᾶ χαίρομεν, ὅτι το μηδὲν οἷον ἐκ τῶν συνενεχθέντων εἰκὸς ἐπὶ τέλους κεκράτηκε, καὶ ὅτι διὰ σοῦ τὴν σωτηρίαν εἰλήφαμεν, ἔχοντες κἐπὶ τοῖς ἑξῆς οὐχ ἥκιστα θαῤῥεῖν ὡς οὐδὲν ἡμᾶς εὐδο αὖθις οὐδαμῶς βλάψει, σοὶ διὰ παντὸς προσανέχοντας. Καὶ μὴν ταῦτα μὲν κοινὰ πᾶσι καθ᾿ ἕνα καὶ κατὰ καιρὸν ὡς εἰπεῖν ἐνεργούμενα· ἃ δ' ἐν ἐμοὶ διαφερόντως, πῶς ἂν εἰπὼν ἀποχρώντως ἂν εἴποιμι; επιλείψει με διηγούμενον ὁ χρόνος, καὶ μὴ ὅτι γε κατὰ μίαν γλῶσσαν, ἀλλ᾽ οὐδ' ἂν μυρίαις ὅσαις ἀπομερισαίμην, ὥστ᾽ ἄλλην ἔχειν ἄλλα διεξιέναι. Πλὴν ὅτι καὶ τὰ πρὸς ἕκαστον ἐμοὶ σαφῶς διαφέρει, ἔστιν, οἶμαι, τῶν ἁπάντων οὐδεὶς ὅς ἐπὶ τούτῳ διπλήν ἔχει γνώμην. Καὶ γὰρ τό τε σχῆμα καὶ ὁ τῆς ἀρχῆς λόγος εἰσποιεῖται πάντας, ὅ τ' ἐμὲς τρόπος, καὶ ὑμεῖς ἴστε πάντως ὡς ἐπὶ παντὶ κάμπτομαι συμφοραίς κεχρημένῳ, καὶ τοὐναντίον αὖθις εἰσποιοῦμαι τὴν χάριν, εἴ τις εὖ ἔχων ἀπαλλάττοιτο θείας προμηθείας ἠξιωμένος. Διά τοι τοῦτο καὶ πλέον τῶν ἄλλων ἀπάντων αὐτὸς ἀνθομολογεῖσθαι τῇ μητρὶ τοῦ Θεοῦ δίκαιος, ἢ μᾶλλον, ὅσον εὐχτο ριστίας ἀνθ' ὧν ἔφημεν καὶ πολλῶν ἑτέρων (οὐ μὲν οὖν εἴποι τις ἂν ἡλίκων καὶ ὅσων) κοινῇ πᾶσιν εἰς ἀναγκαίαν ὀφειλὴν ἔρχεται, τοῦτ' ἔμοιγε μὴ τὸ πᾶν μόνον, ἀλλὰ καὶ πολλῷ πλείονο; ἐν προσθήκῃ προσ ὄντος κατὰ τὸν ἴσον ἔρχεται λόγον, καὶ εἰ μὴ πρὸς ἀξίαν, ἀλλ᾽ οὖν ἀποτιννύναι τὰ δυνατά, τοῦτ' αὐτὸςοὐκ ἂν ἀγνωμονήσαιμι. Πλατυνομένῳ μοι δὲ τὴν καρδίαν εἰκότως πλατυνθήσεται καὶ τὸ στόμα, τοῖς εὐχαριστηρίοις ὡς γοῦν ἐφικτὸν ἐπιθέμενον· ἐπεὶ καὶ τοῦτο πόσον ἐν ἐπόσοις εὗρον ἐγὼ στενοῦσιν ἀνιαροῖς, εὐρυχωρίαν δηλονότι ψυχῆς καὶ καρδίας πλατυσμόν; Ἐμεγάλυνας μὲν ἡμᾶς καὶ εἰς θρόνον τοῦτον, και μοῖραν ταύτην τὴν ὑψηλὴν καὶ παιῶν τῶν ἄλλων1:01 . ☑ NOVELLE CONSTITUTIONES.
1:01
.
☑
αἵμασιν ἀπὸ τῆς μοχθηρᾶς καὶ φαύλης δουλείας Α πάνυ τι ποιεῖς κεχρῆσθαι, λυσιτελέσιν οὖσιν ὡς
ἐξηγορασμένους, ἐκεῖνα καὶ πεποίηκεν ὑπὲρ ἡμῶν
καὶ ποιεί, ὧν καὶ γέμει σύμπας ὁ βίος, ἐξαισίων
ἀεὶ τελουμένων.
Ἐπειδὴ γὰρ ὁ κατὰ τῆς πρώτης ἡμῶν ἐπιχει
ρήσας ἐλευθερίας καὶ κακῶς αὐτὴν ἀφελόμενος την
ὅλην ἡμῶν καθύβρισεν ἀξίαν, ἀπαλλάττεται δ᾽ οὐδ᾽
αὖθις καὶ κατὰ τῶν δευτέρων ἀεὶ μηχανώμενος
ἀμεινόνων ἐπὶ πολλῷ πρὸς δόξαν γεγενημένων,
οὐδαμόθεν ἄλλοθεν ἡμεῖς ἐξάντεις τῶν αὐτοῦ ποι
κίλων μηχανημάτων, ἢ σε, Παρθένε, πρόμαχον καὶ
προστάτιν κραταιὰν κεκτημένοι, πανταχόθεν αὐτῷ
περιτρέπουσαν τὰς ὁρμάς. Ὁ μὲν γὰρ διπλοῦν
ἐγείρει τὸν πόλεμον, τὸν μὲν ψυχῶν αὐτῶν καθι
κνούμενος καὶ ἀφανῶς ταύταις ἐπιβουλεύων, τὸν δὲ
βάλλων πρὸς τὰ ἐκτὸς καὶ φανερὰν ἐν τούτοις πλη- Β
ρῶν τὴν ἀπέχθειαν· σὺ δ᾽ ἀλλ᾽ ἀπαντᾶς ἀμφοτέ
ρωθεν ἐπίκουρος κραταιά, πάντα βοηθεῖν μὴ μόνον
με βουλομένη, ἀλλὰ καὶ ῥᾳδίως δεδυνημένη. Ταύτῃ
τοι καὶ βοηθεῖς προϊσταμένη καὶ προμαχούσα, καὶ
πρὶν ἢ καθαρῶς ἡμᾶς αἰσθέσθαι τῶν ἐπιόντων
κακῶν, τρέπεις ταῦτα καὶ καταργεῖς. Οἱ τοῦτο δὲ
μόνον· ἀλλὰ καὶ πρὸς τὰς ἐπιβουλὰς ἐκείνου εἴ γε
μηδὲν ἡμεῖς ἀντιπράττομεν, συμμαχοῦμεν δὲ μᾶλ
λον, αὐθαιρέτοις ὡσανεὶ κακοῖς περιπίπτοντες (ὁ δὲ
παρειληφώς εκόντας φθειρομένους ἄγει κατ' ἐξου
αίαν πρὸς ὅ τι καὶ βούλοιτο· βούλεται δὲ καὶ ἄγει
πάντως ἐπὶ τὰ χείριστα), νεμεσᾷ μὲν Θεὸς ἡμῖν,
καὶ πρὸς ὀργὴν δικαίαν κεκινημένος βούλεται τὰς
εὐθύνας ἐνδίκους εισπράττεσθαι· σὺ δὲ φθάνεις
κανταῦθα γιγνομένη μεσίτις, ταῖς μητρικαῖς κατα-
δυσωποῦσα παῤῥησίαις, καὶ ὡς ὑπὲρ ἰδίων κατατεί
νεις τοὺς ἱκετηρίους, τὸ τῆς φύσεως συγγενές προ-
βαλλομένη, ἅμα δὲ ἴσως κἀκεῖνα προβαλλομένη, ὡς
αὐτὸν σπλάγχνοις ἐνεδέξω καὶ μαζοῖς ἔθρεψας καὶ
γάλα ἐπότισας, καὶ πάθος αὐτοῦ τὸ τελευταῖον
κατιδεῖν καὶ σταυρὸν ἠνέσχου, καὶ θάνατον καὶ
πάνθ' ὅσα ἐκὼν ἐκεῖνος δι' ἡμᾶς τοὺς κατακρίτους
ὑπέμεινε τῆς καταδίκης ἀπολυτρούμενος. Τοίνυν καὶ
κάμπτεις πρεσβεύουσα· εἶτα δίδως ἡμῖν ἀντ᾽
ὀργιζομένου φιλανθρωπευομένου πειρᾶσθαι Θεοῦ ·
δίδως καὶ πάσχειν εὖ παρ' αὐτοῦ καὶ δωρεὰς λαμ
βάνειν ἀνθ' ὧν ἐμέλλομεν κακῶς πάσχειν καὶ δίκας
δικαίας ἀποτιννύναι. Οὐδὲ γάρ ἐστιν οὐδὲν οὐ μὲν
οὖν, ὅ γε σὺ βουλομένη μή τι καὶ δεδύνησαι πρὸς D
εὐεργεσίαν ἡμῶν ἐκ Θεοῦ κατατίθεσθαι· ἀλλ᾽
Ισχύεις πάντα παντάπασι, καὶ νέμεις πολλῷ μᾶλλον
καὶ ῥᾷον ἢ ὡς ἂν ἡμεῖς ἐπευξάμεθα. Διὰ τοῦτο καὶ
χορηγείς προκαταλαμβάνουσα τὰς αἰτήσεις, καὶ
ἡμεῖς οἱονεὶ κατόπιν τῶν δωρεῶν ἥκομεν αἰτοῦντες,
πάντων ὧν ἂν ἐν χρείᾳ γενοίμεθα καὶ πρὸ τῶν
αἰτήσεων ἡμῖν διὰ σοῦ γιγνομένων. Καὶ τοίνυν περὶ
τῶν συμφερόντων ἔστιν ὅτε κακῶς ἡμῶν βουλευο-
μένων, ἅτε καὶ κακῶς ἐπεγνωκότων καὶ πραγματ
τευομένων, αὐτὴ ταῦτα πράττεις ἀρίστως οίκονο-
μούσα, και γε τὸν πλοῦτον τῆς φιλανθρωπίας ἐν
τούτῳ πλέον ἀποφαίνεις, ὅτι περὶ ὧν ἡμεῖς οὔτ᾽
οἴδαμεν οὔτ' οὐδὲν αἰτοῦμεν, ἔστι μὲν οὖν ὅτε καὶ
βουλόμεθα τὰ χείρω, σὺ τούτοις ἡμᾶς βιάζῃ καὶ
ἀληθῶς κεχρῆσθαι, ἄκοντας ὡσπερεὶ τὸν τρόπον
τοῦτον εὐεργετοῦσα, εἰ καὶ μετὰ τὴν αἴσθησιν ἡμεῖς
ἀγαπῶμεν ἐν πείρᾳ τοῦ καλοῦ γεγονότες. Καὶ
νοσημάτων τοίνυν ἀπαλλάττεις, τὰ μὲν πόῤῥωθεν
ἀναιροῦσα ὡς μηδ' ἐν αὐτοῖς ἡμᾶς μηδέ γε τὴν
ἀρχὴν ἁλῶναι, μέλλοντας ἤδη ἀπροόπτως ἁλῶναι·
τῶν δὲ καὶ συμπεσόντων τὸ βλαβερὸν ἐκτρέπεις· εἰ
δέ τινα τούτων καὶ κατίσχυσεν ἐν δυναστεία, σου
τάχα τὴν πίστιν ἡμῶν δοκιμαζούσης, καὶ ὁ κίνδυνος
καταφανής ἧκε πάσης ἐπινοίας καὶ ἰατρῶν τέχνης
κρείττων καὶ τῶν δοκούντων ἰσχυρῶς ἐν τοῖς τοιού-
τοις βοηθεῖν δύνασθαι, ἀλλ' ἡμεῖς ὡς ἐπὶ σὲ μόνην
ὅλαις ἐλπίσιν, ὅλοις ὀφθαλμοῖς καθαρῶς εἴδομεν,
εὐθὺς (ὢ πολλῆς καὶ μεγάλης καὶ πάντα δυναμένης
ἰσχύος! ὢ θερμῆς ἐπικουρίας! ὢ ταχίστης τῶν
κακούντων ἀπαλλαγῆς!) ἀνιστᾷς μὲν ἡμᾶς νεκρούς
κειμένου; καὶ πλὴν ἀναπνοῶν ὀλίγων ἀμυδρῶν τινων
καὶ τούτων τὸ ζῆν ὅλον ἐκλελοιπότας, φυγαδεύεις
δὲ νόσους ἀνηκέστους, καὶ πάθη κραταιὰ διαλύεις
μηδενί τινι τῶν ἄλλων μηδαμῶς εἴκοντα. "Οθεν καὶ
οἱ τῆς ἑσπέρας ἐν κλαυθμῶνος ἡμεῖς σκηνοῦντες
πρωινοί τινες αὖθις ήκομεν ἐν ἀγαλλιάσει τρυφῶν-
τες, καὶ διπλᾶ χαίρομεν, ὅτι το μηδὲν οἷον ἐκ τῶν
συνενεχθέντων εἰκὸς ἐπὶ τέλους κεκράτηκε, καὶ
ὅτι διὰ σοῦ τὴν σωτηρίαν εἰλήφαμεν, ἔχοντες κἐπὶ
τοῖς ἑξῆς οὐχ ἥκιστα θαῤῥεῖν ὡς οὐδὲν ἡμᾶς εὐδο
αὖθις οὐδαμῶς βλάψει, σοὶ διὰ παντὸς προσανέχον-
τας.
Καὶ μὴν ταῦτα μὲν κοινὰ πᾶσι καθ᾿ ἕνα καὶ κατὰ
καιρὸν ὡς εἰπεῖν ἐνεργούμενα· ἃ δ' ἐν ἐμοὶ διαφε
ρόντως, πῶς ἂν εἰπὼν ἀποχρώντως ἂν εἴποιμι;
επιλείψει με διηγούμενον ὁ χρόνος, καὶ μὴ ὅτι γε
κατὰ μίαν γλῶσσαν, ἀλλ᾽ οὐδ' ἂν μυρίαις ὅσαις
ἀπομερισαίμην, ὥστ᾽ ἄλλην ἔχειν ἄλλα διεξιέναι.
Πλὴν ὅτι καὶ τὰ πρὸς ἕκαστον ἐμοὶ σαφῶς διαφέρει,
ἔστιν, οἶμαι, τῶν ἁπάντων οὐδεὶς ὅς ἐπὶ τούτῳ
διπλήν ἔχει γνώμην. Καὶ γὰρ τό τε σχῆμα καὶ ὁ
τῆς ἀρχῆς λόγος εἰσποιεῖται πάντας, ὅ τ' ἐμὲς
τρόπος, καὶ ὑμεῖς ἴστε πάντως ὡς ἐπὶ παντὶ κάμ-
πτομαι συμφοραίς κεχρημένῳ, καὶ τοὐναντίον αὖθις
εἰσποιοῦμαι τὴν χάριν, εἴ τις εὖ ἔχων ἀπαλλάττοιτο
θείας προμηθείας ἠξιωμένος. Διά τοι τοῦτο καὶ
πλέον τῶν ἄλλων ἀπάντων αὐτὸς ἀνθομολογεῖσθαι
τῇ μητρὶ τοῦ Θεοῦ δίκαιος, ἢ μᾶλλον, ὅσον εὐχτο
ριστίας ἀνθ' ὧν ἔφημεν καὶ πολλῶν ἑτέρων (οὐ μὲν
οὖν εἴποι τις ἂν ἡλίκων καὶ ὅσων) κοινῇ πᾶσιν εἰς
ἀναγκαίαν ὀφειλὴν ἔρχεται, τοῦτ' ἔμοιγε μὴ τὸ πᾶν
μόνον, ἀλλὰ καὶ πολλῷ πλείονο; ἐν προσθήκῃ προσ
ὄντος κατὰ τὸν ἴσον ἔρχεται λόγον, καὶ εἰ μὴ πρὸς
ἀξίαν, ἀλλ᾽ οὖν ἀποτιννύναι τὰ δυνατά, τοῦτ' αὐτὸς
οὐκ ἂν ἀγνωμονήσαιμι. Πλατυνομένῳ μοι δὲ τὴν
καρδίαν εἰκότως πλατυνθήσεται καὶ τὸ στόμα, τοῖς
εὐχαριστηρίοις ὡς γοῦν ἐφικτὸν ἐπιθέμενον· ἐπεὶ
καὶ τοῦτο πόσον ἐν ἐπόσοις εὗρον ἐγὼ στενοῦσιν
ἀνιαροῖς, εὐρυχωρίαν δηλονότι ψυχῆς καὶ καρδίας
πλατυσμόν;
Ἐμεγάλυνας μὲν ἡμᾶς καὶ εἰς θρόνον τοῦτον, και
μοῖραν ταύτην τὴν ὑψηλὴν καὶ παιῶν τῶν ἄλλων
NOVELLE CONSTITUTIONES.
col. 1103–1104page 43 of 56
PG 161:1103στῆς· ἀλλ' ἐκεῖνα κἀνταῦθα πάντα σχεδὸν ὁμοῦ τὰ πάλαι θρυλλούμενα, ὧν καὶ ὁ λόγος προλαβὼν ἐμνή σθη, και καθεξής πλείω προστίθης, ὡς καὶ μηδὲν ἔλαττον ἐκ τῶν νῦν ἢ τῶν πάλαι, πολλῷ δὲ μᾶλλον, τὴν σὴν θαυμάζεσθαι κραταιὰν χεῖρα. Καὶ γοῦν ἐσμεν ἡμεῖς λαός ήλεημένος, χορηγὸν τῶν οἰκτιρμῶν αὐτὴν ἔχοντες τὴν Παρθένον. κρατοῦσαν ἐξ αὐτῶν σπαργάνων ἐνεβίβασας φέ. Α συμπαθές θερμῶς ἐκκαλουμένην. Τοίνυν οὐδ᾽ ἀφι ρουσα, καί γε διὰ τῶν εὐθυμοτέρων ἀεὶ τὸν βίον ἐθύνειν, τοῦτο σὺν ἐξ ἀρχῆς βούλημα, καὶ εἴχομεν ἂν οὕτω τοῖς δεξιοῖς συνόντες καὶ τῶν ἀριστερῶν ὑπ' οὐδενὸς ἂν οὐδ' ἐπωσοῦν ἡνωχλήθημεν, εἴ γε τοῦ σοῦ θελήματος· ὀπίσω καὶ μὴ τῶν καρδιῶν ἡμῶν ἐπορεύθημεν· ἐπεὶ δὲ τῆς τῶν καλῶν εὐθείας ἐκτραπέντες πρὸς ἃ μὴ προσῆκον ἐστράφημεν, ἧκεν εἰκότως ἐνοχλοῦντα τὰ λυπηρά· καὶ γοῦν ἡμεῖς ἐν ἀθυμίαις ὑπὸ τῶν ἰδίων ὡσανεὶ σειρών συσφιγγόμενοι, καὶ ταῖς δυσχερείαις επιστυγνάζοντες, ὧν τῆς λύσεως οὐδ᾽ ἐν ἐλπίσιν οὐδαμοῦ φαινομένης, αὐτὴ πρὸς τὰς δυσκολίας ἀπαντᾶς, καὶ διωσαμένη τὰς ἀνάγκας, ἐπειδὴ καὶ πᾶς εἴκει σοι τῶν τοιούτων θεσμός, βάοσιν ἡμᾶς ποιεῖς κεχρῆσθαι τοῖς πράγ μασι, καί γε βελτιόνων αὐτῶν δὲ τούτων ἀποπειρᾶσθαι τῶν πρὸ τοῦ δυσχερῶν. Οὐ μὴν ἀλλ' ὁ λόγος ἐνταυθοί γενόμενος ἐπ' αὐτὰ σαφῶς ἧκε τὰ καθ᾿ ἑκάστην ἐναργή τελούμενα θαύ ματα, πρὸς ἐπικουρίαν μὲν ἡμῶν, θραῦσιν δὲ τῶν ἐπιόντων (πόσων ἂν εἴποιμι;) πάνυ μὲν οὖν πλείστων και πανταχόθεν βαλλόντων ἐχθρῶν. Κινοῦνται μὲν γὰρ ἀπὸ πάσης σχεδὸν ἀνιστάμενοι γῆς· καὶ κινούνται εἰ μὲν τὴν ἰδίαν ἀσέβειαν πρόφασιν ἔχοντες, οἱ δὲ μηδὲν ἕτερον ἐγκαλοῦντες ἢ ὅτι χρηστά τινα τὰ ἡμέτερα (χορηγίαι ταῦτα πάντως καὶ δῶρα σῶν χαρίτων) καὶ πλήττει τούτους ἡ τῶν ἀγαθῶν εὐθηνία. Εἰ μὲν οὖν ἀπὸ μέρους ἡμῖν ἐπῄεσαν, τὰ μὲν ὡπανεὶ διενοχλούντες, τοῖς δ' ἧττον ἐπιβουλεύοντες, τάχ' ἂν καὶ μικρὸν ἢ οὐδὲν ἡμῖν ἦσαν πράγμα πρὸς ἄμυναν ἀντεπιοῦσι· νῦν δ' ὅτι πάντες κύκλῳ κατά ταυτόν περιῤῥέους: καὶ πᾶσι προσπαλαίουσι μέρες: καὶ δεινὰ μελετώσιν, ἅμα δὲ καὶ πρὸς ταυτί παρε· σκευασμένοις οὐδέν ἐστιν αὐτοῖς πλέον τῆς παρασκευῆς καὶ μελέτης, περιτρέπονται δὲ μᾶλλον αὐτοῖς βουλεύματι καὶ ταῖς παρασκευαῖς συμφθειρόμενοι, τίς ἔστιν ὁ ταῦτα ὁρῶν καὶ πρὸς τὸ κρεῖττον ἡμῖν μετασκευάζων; τίς ὁ τὴν ἡσυχίαν ἡμῶν ἐν τοῖς πλείστοις ἀγόντων προπολεμῶν, καὶ τρόπον τὸν εἴρη ένον τοὺς ἐχθροὺς ἀμυνόμενος ; τίς ὁ καὶ καθεύδουσιν ἡμῖν ἐφιστάμενος φύλαξ διὰ παντὸς ἄγρυ πνος, καὶ ταῖς ἐμμόνοις ἐπιστασίαις τὰς ἐπερχομένας βλάβας ἀπείργων; τίς ὁ σιδηροῦν περιτιθεὶς τεῖχος, καὶ τόξα τεινόμενα καὶ βομφαίαν ἐρχομένην ἐν αὐτῷ συντρίβων καὶ πάσας μηχανάς απωθού- D μενός ; τίς ὁ πάλιν Αίγυπτον μαστίζων καὶ πατάσσων πρωτότοκα, καὶ πληγὰς ἐπάγων ἀριθμουμένας, καὶ βυθίζων Φαραώ, καὶ καθαιρῶν ἐθνῶν ἔπαρσιν, καὶ περισώζων Ισραήλ κλῆρον ἴδιον ; τίς (ἵνα μὴ μηκύνω καθ' έκαστον λέγων, ὁ τὰς πολλὰς ταύτας καὶ μεγάλας ἐνεργῶν δυνάμεις; καὶ τίνες ἡμεῖς, ὅτι τὰ τοσαῦτα καὶ τοιαῦτα δι᾿ ἡμᾶς θαύματα; Εγώ μὲν εἶπον εἰς ἐμαυτὸν βλέψας· Ἀπέστρεψας ἐξ ἡμῶν καὶ οὐκ ἔτι οὐ μὴ προσθῇς εἰς οἰκτιρμούς βλέψαι· σὺ δ' εἶπας· Οὐ μὴ ἀνῶ, οὐδ᾽ οὐ μή ποτε ὑμᾶς ἐγκαταλίπω, οὐδ᾽ ἀποστήσω τὸ ἔλεός μου ἀφ᾿ ὑμῶν, διὰ μητέρα καὶ Παρθένον ἐν ἱκεσίαις ἀεὶ τὸ Ἐπεὶ δὲ τοῦτ' ἐσμέν, ἔδει μὲν ὑμᾶς, ὦ νῦν τε παρόντες καὶ τοῖς χρόνοις ὕστερον συνεσόμενοι τῷ λόγῳ (πάντως γὰρ οὐδ᾽ ὑμᾶς τοὺς μεθ᾿ ἡμᾶς ἀνθρώπους ἐπιλείψει τὰ θαύματα), καὶ χρήματα πάντα προσφέρειν καὶ καρποφορεῖν πάντα πράγματα, φειδομένους μηδενὸς ὧν ἔχομεν, ὅτι μηδ' ἡμῶν οὐδὲν ἴδιον, ἀλλ᾽ ὅσον ἂν προσενέγκωμεν ἀπειληφότες κου μίζομεν. Καὶ ἀπόδοτε πᾶς εἰ καὶ μὴ τὸ πᾶν, ἀλλ' ὅσον μὴ τῆς προσηκούσης εὐγνωμοσύνης δοκεῖν καθάπαξ ἀπολελείφθαι. Ὁ δὲ παρὼν οὐ τοῦτο βούτ λεται λόγος, ἀλλ᾽ ἕτερον τρόπον την προσαγωγήν εἶναι· τίνα δὴ τοῦτον; ὕμνους, εὐχαριστίαν, τὰ δυνατὰ πᾶσι, πάντας ἀποτιννύναι, μάλιστα μὲν καὶ κατὰ πάντα χρόνον, ἅτε καὶ τὰς εὐεργεσίας κατά πάντα τοῦτον κομιζομένους· εἰ δ' οὖν (ἀλλὰ τοῦτο μὲν εἰς γνώμην ὑμῶν ἀνεῖται), ἀλλ' ὅ γε νῦν ἡμεῖς θεσπίσαι δεῖν ἔγνωμεν. Μὴν μὲν οὗτος ἤδη προσάγει, καθ' ὅν τὸ τῆς κοι μήσεως εἴτουν μεταστάσεως ἢ πρὸς τὸν υἱὸν ἐν οὐ ρανοῖς ἐνδημίας ἢ ὅ τι τοιοῦτό τις ἕτερον τὴν ἑορτὴν βούλοιτο λέγειν, ἐνεργηθὲν φαίνεται τῇ Παρθένῳ καὶ ἡμεῖς κατ' ἔθος πάλαι κρατῆσαν ἐν μιᾷ δή τινι τῶν ἡμερῶν μέσῃ τοῦ μηνὸς πανηγυρίζομεν, ντ στείᾳ τὰς πρὸ αὐτῆς πρότερον ἀγνισθέντες (r). Καγώ τὸν τῆς νηστείας ἐπαινῶν νόμον, οὐ πάνυ τι τὸ 20:- τὸν ἀποδέχομαι, μίαν μόνην ἀποκεκληροῦσθαι τῇ πανηγύρει πρὸς τὰς παννύχους ὑμνῳδίας ἡμέραν. Αλλά τοι μίαν εἶναι τὴν ἑορτὴν, ἐφ' ὅλας μεριζομένην τὰς ἀπ᾿ ἀρχῆς τοῦ μηνὸς μέχρι τῆς νῦν διαφερόντως γε τιμωμένης καὶ δὴ τῆς τελευταία;, τοῦτο δεῖν οἶμαι καν τῷ παρόντι βούλομαι νομοθετῆσαι. Καὶ πᾶς τις πάντως τὸν νόμον ἐρεῖ δίκαιον, ὁ καὶ ποσῶς γοῦν ᾔσθημένος ὧν αὐτοὶ ἀκαταπαύστων ὕμνων διὰ παντὸς ὀφείλομεν τῇ Παρθένω, μα δὲ καὶ τοῦ μεγέθους τῆς ἑορτῆς ᾐσθημένος. Τοιγαροῦν, ὅπερ ἔφην, οὐκ ἄλλη μὲν ἀρχὴ τοῦ μηνός, ἄλλη δ' ἔσται τῆς πανηγύρεως, οὐδὲ νηστεύσομεν πλέον ἢ τοῖς ὕμνοις τρυφήσομεν· ἀλλ' ὁμοῦ ταῦτα, καί γ᾽ ἐπὶ πλέον τὰ τῆς ἑορτῆς ἔσται καὶ ποῤῥωτέρω, κἀκεῖ δήπου καὶ παύσεται ὅπου καὶ μὴν ὁ πᾶς ἱὼν παύσεται, ὡς εἶναι δὴ τοῦτον εἰπεῖν ὅλον ἱερομηνίαν, καὶ μίαν δῆτα καὶ τὴν αὐτήν. Αμπ τε πρώτην του μηνὸς καὶ δυσῖν τῶν ἄλλων, τῆς ἑορτῆς, τῆς νηστείας, πρώτην εἰσόμεθα, οὐδὲν ἀποφερομένην τῶν ἐφεξῆς ἔλαττον, οὐδ᾽ αὖ τῆς ἐν ᾗ τὸ μυστήριον οὐδέ γε τῆς ἐσχάτης, ὕμνων χάριν καὶ τῶν ἄλλων τῶν προσηκόντων τῇ πανηγύρει, ἀλλ ὁμοτίμως ταύτῃ πάντα τετελεσμένην. "Ο δέ φημε περὶ τῆς πρώτης, τοῦτ' ἐσεῖται καὶ ταῖς λοιπαῖς(+) Boiss. allegat Anastasium Sinaitam de tribus quadragesimis în fine et Nomocanonem apul Coteler. Monam. Eccl. I. p. 138. Sed ne orthodoxos quidem de hoc jejunio consensisse auctor est. CPOLITANOKUM IMPP.
στῆς· ἀλλ' ἐκεῖνα κἀνταῦθα πάντα σχεδὸν ὁμοῦ τὰ
πάλαι θρυλλούμενα, ὧν καὶ ὁ λόγος προλαβὼν ἐμνή
σθη, και καθεξής πλείω προστίθης, ὡς καὶ μηδὲν
ἔλαττον ἐκ τῶν νῦν ἢ τῶν πάλαι, πολλῷ δὲ μᾶλλον,
τὴν σὴν θαυμάζεσθαι κραταιὰν χεῖρα. Καὶ γοῦν
ἐσμεν ἡμεῖς λαός ήλεημένος, χορηγὸν τῶν οἰκτιρ
μῶν αὐτὴν ἔχοντες τὴν Παρθένον.
κρατοῦσαν ἐξ αὐτῶν σπαργάνων ἐνεβίβασας φέ. Α συμπαθές θερμῶς ἐκκαλουμένην. Τοίνυν οὐδ᾽ ἀφι
ρουσα, καί γε διὰ τῶν εὐθυμοτέρων ἀεὶ τὸν βίον
ἐθύνειν, τοῦτο σὺν ἐξ ἀρχῆς βούλημα, καὶ εἴχομεν
ἂν οὕτω τοῖς δεξιοῖς συνόντες καὶ τῶν ἀριστερῶν
ὑπ' οὐδενὸς ἂν οὐδ' ἐπωσοῦν ἡνωχλήθημεν, εἴ γε τοῦ
σοῦ θελήματος· ὀπίσω καὶ μὴ τῶν καρδιῶν ἡμῶν
ἐπορεύθημεν· ἐπεὶ δὲ τῆς τῶν καλῶν εὐθείας ἐκ-
τραπέντες πρὸς ἃ μὴ προσῆκον ἐστράφημεν, ἧκεν
εἰκότως ἐνοχλοῦντα τὰ λυπηρά· καὶ γοῦν ἡμεῖς ἐν
ἀθυμίαις ὑπὸ τῶν ἰδίων ὡσανεὶ σειρών συσφιγγό-
μενοι, καὶ ταῖς δυσχερείαις επιστυγνάζοντες, ὧν
τῆς λύσεως οὐδ᾽ ἐν ἐλπίσιν οὐδαμοῦ φαινομένης,
αὐτὴ πρὸς τὰς δυσκολίας ἀπαντᾶς, καὶ διωσαμένη
τὰς ἀνάγκας, ἐπειδὴ καὶ πᾶς εἴκει σοι τῶν τοιούτων
θεσμός, βάοσιν ἡμᾶς ποιεῖς κεχρῆσθαι τοῖς πράγ
μασι, καί γε βελτιόνων αὐτῶν δὲ τούτων ἀποπει-
ρᾶσθαι τῶν πρὸ τοῦ δυσχερῶν.
Οὐ μὴν ἀλλ' ὁ λόγος ἐνταυθοί γενόμενος ἐπ' αὐτὰ
σαφῶς ἧκε τὰ καθ᾿ ἑκάστην ἐναργή τελούμενα θαύ
ματα, πρὸς ἐπικουρίαν μὲν ἡμῶν, θραῦσιν δὲ τῶν
ἐπιόντων (πόσων ἂν εἴποιμι;) πάνυ μὲν οὖν πλεί-
στων και πανταχόθεν βαλλόντων ἐχθρῶν. Κινοῦνται
μὲν γὰρ ἀπὸ πάσης σχεδὸν ἀνιστάμενοι γῆς· καὶ
κινούνται εἰ μὲν τὴν ἰδίαν ἀσέβειαν πρόφασιν ἔχοντες,
οἱ δὲ μηδὲν ἕτερον ἐγκαλοῦντες ἢ ὅτι χρηστά τινα
τὰ ἡμέτερα (χορηγίαι ταῦτα πάντως καὶ δῶρα σῶν
χαρίτων) καὶ πλήττει τούτους ἡ τῶν ἀγαθῶν εὐ-
θηνία. Εἰ μὲν οὖν ἀπὸ μέρους ἡμῖν ἐπῄεσαν, τὰ μὲν
ὡπανεὶ διενοχλούντες, τοῖς δ' ἧττον ἐπιβουλεύοντες,
τάχ' ἂν καὶ μικρὸν ἢ οὐδὲν ἡμῖν ἦσαν πράγμα πρὸς
ἄμυναν ἀντεπιοῦσι· νῦν δ' ὅτι πάντες κύκλῳ κατά
ταυτόν περιῤῥέους: καὶ πᾶσι προσπαλαίουσι μέρες:
καὶ δεινὰ μελετώσιν, ἅμα δὲ καὶ πρὸς ταυτί παρε·
σκευασμένοις οὐδέν ἐστιν αὐτοῖς πλέον τῆς παρα-
σκευῆς καὶ μελέτης, περιτρέπονται δὲ μᾶλλον αὐτοῖς
βουλεύματι καὶ ταῖς παρασκευαῖς συμφθειρόμενοι,
τίς ἔστιν ὁ ταῦτα ὁρῶν καὶ πρὸς τὸ κρεῖττον ἡμῖν
μετασκευάζων; τίς ὁ τὴν ἡσυχίαν ἡμῶν ἐν τοῖς
πλείστοις ἀγόντων προπολεμῶν, καὶ τρόπον τὸν
εἴρη ένον τοὺς ἐχθροὺς ἀμυνόμενος ; τίς ὁ καὶ κα
θεύδουσιν ἡμῖν ἐφιστάμενος φύλαξ διὰ παντὸς ἄγρυ
πνος, καὶ ταῖς ἐμμόνοις ἐπιστασίαις τὰς ἐπερχο
μένας βλάβας ἀπείργων; τίς ὁ σιδηροῦν περιτιθεὶς
τεῖχος, καὶ τόξα τεινόμενα καὶ βομφαίαν ἐρχομένην
ἐν αὐτῷ συντρίβων καὶ πάσας μηχανάς απωθού- D
μενός ; τίς ὁ πάλιν Αίγυπτον μαστίζων καὶ πατάσ
σων πρωτότοκα, καὶ πληγὰς ἐπάγων ἀριθμουμένας,
καὶ βυθίζων Φαραώ, καὶ καθαιρῶν ἐθνῶν ἔπαρσιν,
καὶ περισώζων Ισραήλ κλῆρον ἴδιον ; τίς (ἵνα μὴ
μηκύνω καθ' έκαστον λέγων, ὁ τὰς πολλὰς ταύτας
καὶ μεγάλας ἐνεργῶν δυνάμεις; καὶ τίνες ἡμεῖς, ὅτι
τὰ τοσαῦτα καὶ τοιαῦτα δι᾿ ἡμᾶς θαύματα; Εγώ
μὲν εἶπον εἰς ἐμαυτὸν βλέψας· Ἀπέστρεψας ἐξ
ἡμῶν καὶ οὐκ ἔτι οὐ μὴ προσθῇς εἰς οἰκτιρμούς
βλέψαι· σὺ δ' εἶπας· Οὐ μὴ ἀνῶ, οὐδ᾽ οὐ μή ποτε
ὑμᾶς ἐγκαταλίπω, οὐδ᾽ ἀποστήσω τὸ ἔλεός μου ἀφ᾿
ὑμῶν, διὰ μητέρα καὶ Παρθένον ἐν ἱκεσίαις ἀεὶ τὸ
Ἐπεὶ δὲ τοῦτ' ἐσμέν, ἔδει μὲν ὑμᾶς, ὦ νῦν τε
παρόντες καὶ τοῖς χρόνοις ὕστερον συνεσόμενοι τῷ
λόγῳ (πάντως γὰρ οὐδ᾽ ὑμᾶς τοὺς μεθ᾿ ἡμᾶς ἀνθρώ-
πους ἐπιλείψει τὰ θαύματα), καὶ χρήματα πάντα
προσφέρειν καὶ καρποφορεῖν πάντα πράγματα, φει-
δομένους μηδενὸς ὧν ἔχομεν, ὅτι μηδ' ἡμῶν οὐδὲν
ἴδιον, ἀλλ᾽ ὅσον ἂν προσενέγκωμεν ἀπειληφότες κου
μίζομεν. Καὶ ἀπόδοτε πᾶς εἰ καὶ μὴ τὸ πᾶν, ἀλλ'
ὅσον μὴ τῆς προσηκούσης εὐγνωμοσύνης δοκεῖν
καθάπαξ ἀπολελείφθαι. Ὁ δὲ παρὼν οὐ τοῦτο βούτ
λεται λόγος, ἀλλ᾽ ἕτερον τρόπον την προσαγωγήν
εἶναι· τίνα δὴ τοῦτον; ὕμνους, εὐχαριστίαν, τὰ
δυνατὰ πᾶσι, πάντας ἀποτιννύναι, μάλιστα μὲν καὶ
κατὰ πάντα χρόνον, ἅτε καὶ τὰς εὐεργεσίας κατά
πάντα τοῦτον κομιζομένους· εἰ δ' οὖν (ἀλλὰ τοῦτο
μὲν εἰς γνώμην ὑμῶν ἀνεῖται), ἀλλ' ὅ γε νῦν ἡμεῖς
θεσπίσαι δεῖν ἔγνωμεν.
Μὴν μὲν οὗτος ἤδη προσάγει, καθ' ὅν τὸ τῆς κοι
μήσεως εἴτουν μεταστάσεως ἢ πρὸς τὸν υἱὸν ἐν οὐ
ρανοῖς ἐνδημίας ἢ ὅ τι τοιοῦτό τις ἕτερον τὴν ἑορτὴν
βούλοιτο λέγειν, ἐνεργηθὲν φαίνεται τῇ Παρθένῳ
καὶ ἡμεῖς κατ' ἔθος πάλαι κρατῆσαν ἐν μιᾷ δή τινι
τῶν ἡμερῶν μέσῃ τοῦ μηνὸς πανηγυρίζομεν, ντ
στείᾳ τὰς πρὸ αὐτῆς πρότερον ἀγνισθέντες (r). Καγώ
τὸν τῆς νηστείας ἐπαινῶν νόμον, οὐ πάνυ τι τὸ 20:-
τὸν ἀποδέχομαι, μίαν μόνην ἀποκεκληροῦσθαι τῇ
πανηγύρει πρὸς τὰς παννύχους ὑμνῳδίας ἡμέραν.
Αλλά τοι μίαν εἶναι τὴν ἑορτὴν, ἐφ' ὅλας μεριζο
μένην τὰς ἀπ᾿ ἀρχῆς τοῦ μηνὸς μέχρι τῆς νῦν
διαφερόντως γε τιμωμένης καὶ δὴ τῆς τελευταία;,
τοῦτο δεῖν οἶμαι καν τῷ παρόντι βούλομαι νομοθε
τῆσαι. Καὶ πᾶς τις πάντως τὸν νόμον ἐρεῖ δίκαιον,
ὁ καὶ ποσῶς γοῦν ᾔσθημένος ὧν αὐτοὶ ἀκαταπαύ
στων ὕμνων διὰ παντὸς ὀφείλομεν τῇ Παρθένω, μα
δὲ καὶ τοῦ μεγέθους τῆς ἑορτῆς ᾐσθημένος.
Τοιγαροῦν, ὅπερ ἔφην, οὐκ ἄλλη μὲν ἀρχὴ τοῦ
μηνός, ἄλλη δ' ἔσται τῆς πανηγύρεως, οὐδὲ νηστεύ-
σομεν πλέον ἢ τοῖς ὕμνοις τρυφήσομεν· ἀλλ' ὁμοῦ
ταῦτα, καί γ᾽ ἐπὶ πλέον τὰ τῆς ἑορτῆς ἔσται καὶ
ποῤῥωτέρω, κἀκεῖ δήπου καὶ παύσεται ὅπου καὶ
μὴν ὁ πᾶς ἱὼν παύσεται, ὡς εἶναι δὴ τοῦτον εἰπεῖν
ὅλον ἱερομηνίαν, καὶ μίαν δῆτα καὶ τὴν αὐτήν. Αμπ
τε πρώτην του μηνὸς καὶ δυσῖν τῶν ἄλλων, τῆς
ἑορτῆς, τῆς νηστείας, πρώτην εἰσόμεθα, οὐδὲν ἀπο-
φερομένην τῶν ἐφεξῆς ἔλαττον, οὐδ᾽ αὖ τῆς ἐν ᾗ τὸ
μυστήριον οὐδέ γε τῆς ἐσχάτης, ὕμνων χάριν καὶ
τῶν ἄλλων τῶν προσηκόντων τῇ πανηγύρει, ἀλλ
ὁμοτίμως ταύτῃ πάντα τετελεσμένην. "Ο δέ φημε
περὶ τῆς πρώτης, τοῦτ' ἐσεῖται καὶ ταῖς λοιπαῖς
(+) Boiss. allegat Anastasium Sinaitam de tribus
quadragesimis în fine et Nomocanonem apul Co-
teler. Monam. Eccl. I. p. 138. Sed ne orthodoxos
quidem de hoc jejunio consensisse auctor est.
CPOLITANOKUM IMPP.
col. 1105–1106page 44 of 56
PG 161:1105κατ' ἴσον τρόπον ἀπονενεμημένον, μηδὲν τῶν γιγνοτων· ἀλλ' ὅπερ ἔφημεν, ἁγιασμοῦ καὶ τρυφῆς μα μένων μηδ' αὐτῶν ἐλλειπουσῶν, μήτε τῆς μέσης καὶ κυρίας, μήτε τῆς ἧς εἰρηκότες ἐσμὲν ἐσχάτης τῶν ἑορταζόντων Οὐδὲ γὰρ μᾶλλον πολλάς τινας ταύτας τὴν ἑορτὴν διαιρούσας, ή μίαν εἶναι τῆς ἑορτῆς συναπτούσης ὁ ἐμὲς βούλεται νόμος, ὃν ἡ βασιλι; αὕτη καὶ τῶν ἄλλων ἀπατῶν κρατούσα τι μήσασα πόλις τῇ πολιούχῳ κράτιστον ἐν χρόνῳ τῷ παντὶ φυλάξει, καί γε κατὰ χορείας τὴν ἑορτὴν διε λομένη, τῶν μὲν μοναστῶν, τῶν δ' ἱερέων, μηδὲ τῶν λοιπῶν τῶν ἐξ ἁπάσης μοίρας ἀπολιμπανομέν νων (ὑπὲρ γὰρ κοινῶν τῶν εὐεργετημάτων κοινὴν εἶναι δεῖ πάντως καὶ τὴν εὐχαριστίαν), τὴν μὲν ἐν τῷδε τῶν νεῶν διανυχτερεύουσα ταῖς προσευχαίς καὶ τοῖς ὕμνοις, πρώτῳ δὴ τῶν ἄλλων, ὅποι καὶ ἡ τῶν θαυμάτων αὐτουργὸς ἀφ' ἑτέρου πάλιν θαύμα- 5 τοῦ ἐξ ᾿Οδηγῶν καλεῖται, τὴν δ᾽ ἐν ἑτέρῳ καὶ καθεξῆς ἐν ἄλλοις· ἦν δὲ μέσην ἔφημεν καὶ τοῦ γε μυστηρίου ἐνταῦθα δὴ τελέσει, ἔνθα δὴ καὶ ὡς ἐν ἐπιγείῳ δή τινι στερεώματι ἢ οὐρανῷ δευτέρῳ, ἢ ή δ τί τις τοιοῦτον ὑψηλὸν καὶ μέγα καὶ μέγιστον ἀγαπᾷ λέγειν οὐκ ἔξω που τῆς ἀληθείας λέγων, Ενοικός ἐστιν ἡ τοῦ Θεοῦ σοφία (κ)· τὴν δ᾽ εἰς τέλος ἱοῦσαν καὶ τελευταίαν τοῦ μηνὸς ὁ ἐν Βλαχέρναις φαιδρός φαιδρῶς ὑποδέξεται νεώς. τουσία και φαιδρᾶς πανηγύρεως, ἧς ἀπολειφθῆναι μὴ ὅτι γε βαθυμίας, ἀλλ' οὐδ' αἰσθήσεως ὑγιούς, οὐδ᾽ αὖ εἰδότος ἐν οἷς ἐστιν ἀπόνως μετὰ τοῦ καλοῦ γίγνεσθαι. Καίτοι γε καὶ πόνων εἴπερ ἔδει καὶ συν χνῶν καμάτων, ὑπὲρ τίνος ἂν μᾶλλον δικαιότερον ἢ καὶ λυσιτελέστερόν τις ἐνίδρωσεν ἢ ἐν τῷδε καὶ ὑπὲρ δ πέφυκε προθύμως ἐπεκτεινόμενος; εἰ γὰρ καὶ μικρῶν ἕνεκεν καὶ φαύλων ἔστιν ὅτε πραγμάτ των ὑπερμοχθοῦντας κατιδεῖν ἔστιν ενίους, καὶ κλέ πτει τὸ δοκοῦν κέρδος τῆς ταλαιπωρίας τὴν αἴσθησ σιν, ποίας οὐχὶ μέμψεως ἄξιοι, οὓς τὸ μὴ θελῆσαι μόνον τὸ τῆς πανηγύρεως λαμπρὸν ἐζημίωσε; Καὶ οὐ τοῦτο λέγω μηδένα μὴ δεῖν ἀπὸ πάσης τῆς ἑορτῆς ἐκ πάνυ τι πίπτειν ῥᾳθύμου ψυχῆς, ὅτι μηδ' οἶμαί τινα τῶν ἁπάντων ἐς τοσοῦτον ἀγνωμοσύνης ἐλθεῖν, οὐδ' αὖ ὥσπερ ἐν νεκρότητι ζήν αἱρεῖσθαι καὶ ἀναισθήτως ἔχειν πρὸς ἅπαν καλόν, ὥσθ' ὅλην ἀπὸ νάρκης καὶ παντελοῦς ἀκινησίας φυγεῖν τὴν πα νήγυριν· ἀλλὰ τὸ μὴ διὰ πάσης ἢ, τό γε δεύτερον, μὴ διὰ τῆς πλείονος ικέσθαι σπουδάσαι, τοῦτ' ἐν αἰτ τίᾳ καὶ ὡς ἔγκλημα τοῦ λοιποῦ τοῖς κατοκνήσασι γίγνεσθαι τὸ παρὸν βούλεται ψήφισμα. Τάχα δὲ καὶ ἀγανάκτησιν ἐπανατείνεται, οὐχ ἥττω δή τούτοις ἢ τοῖς ἐπὶ τὸ δεῖπνον ἐν Εὐαγγελίοις κληθείσιν, εἶτα παραιτησαμένοις ἐπὶ προφάσεσιν, ἀγροῦ θεωρίᾳ καὶ γάμῳ γυναικὸς καὶ ζευγῶν πέντε νεωνήτων δοκι μασίᾳ. Καὶ γὰρ ὥσπερ ἐν ἐκείνοις οὐκ εὔλογος ή παραίτησις, οὐδ᾽ ἐνταῦθ᾽ εὔλογος, κἂν ὁποίαν τις ὡς ἐξαρχοῦσαν ἐξαιρεῖσθαι προβάλλοιτο, οὐδενὸς ὄντως μήτε λυσιτελεστέρου, μήθ' οἷου μεθέλκειν ἰσχυροτέρου καὶ πρὸς ἑαυτὸ στρέφειν τὸν γοῦν μετ' αἰσθήσεως εἰς τὴν ἑορτὴν ἐπειγόμενον. Τί γὰρ ἂν ταύτης καὶ γένοιτό ποτε τιμιώτερον; ἢ τί πλείω τὴν ὄνησιν φέρον, ἢ τῷ τῶν ὅλων κατ᾽ ἴσον μετὰ τοῦ λυ σιτελοῦντο; ἅμα προσέσται πολὺ καὶ τὸ χάριεν; ὥστ᾽ ἢ τὸ κέρδος Ελκέτω σε πάντων ὂν μεῖζον καὶ πολλῷ μεῖζον τῶν ἐφ᾽ ἃ σπουδάσεις ενασχολούμενος, ἢ μὴ δυνάμενος πρὸς τοῦτο καθαρῶς βλέψαι ἀορά τως ἐρχόμενον, γενοῦ τῆς τρυφῆς καὶ τοῦ κάλλους τῶν ἀρωμένων, χορούς ἱερέων βλέπων, χορούς μοναστῶν, ὁμηγύρεις ἄλλας τὴν Παρθένον ὑμνούν των, πάντων τὴν εὐταξίαν, τὸ σεμνὸν πάντων καὶ τὴν πρὸς τὰ οὐράνια μίμησιν. δὲ καὶ τῶνδε μεθέξομεν, στενοχωρήσομεν δ' ἂν οὕτω βραχεῖ θεῖα καὶ ἱερὰ μέλη καὶ ᾄσματα τὰς αἰνέσεις ᾿Αλλὰ μὴν ἡμῶν οὕτως ἐπεγνωκότων τὴν ἑορτὴν τιμῆσαι, ἢ μᾶλλον τὸν τρόπον τοῦτον ἐν πλείοσι τῶν ἡμερῶν ἡμᾶς καθαγιάσαι, ἔστιν ὅστις οὐκ ἀσπά ζεται τὸ δεδογμένον, οὐδέ γε κράτιστον εἶναι βού λεται, καὶ πρὸς τὴν ἀκοὴν εὐθὺς ἀνίσταται τὴν ψυχήν, πρόθυμος ὢν τρέχειν καὶ συντελεῖν πᾶν τῇ πανηγύρει, τό γκ αὐτῷ προσήκον; Ἐγὼ μὲν οὐκ οἶμαι· ἀλλά τοι καὶ τοὐναντίον ὑπὲρ πολλῶν δηλον ότι τῶν ὀφλημάτων μικρὰν ἢ οὐδεμίαν εἶναι τὴν Εκτισιν ὅ γε φιλέορτος ἐρεῖ καὶ περὶ τοῦ παρόντος εὖ ἐσκεμμένο;· ἅμα δὲ καὶ οὐδὲ προσάγειν μᾶλλον ἡμᾶς εἶναι φήσει τόνδε τὸν τρόπον ἢ μεγάλων δὴ δή τίνων ἀξιουμένους εἶναι· ποίων δὴ τούτων; υμιν λίας Θεοῦ, κοινωνίας ἀγγέλων σὺν ἡμῖν ὑμνούντων, ἀποστόλων συμφωνίας μεθ᾿ ἡμῶν ἑορταζόντων, πάνω των τῶν καλλίστων, ὅσα δὴ τοῖς τοιούτοις εἰ; ταυτὸν ἥκειν ὁ πνευματικός ο δε λόγος. Καὶ ἵνα τί μὴ μακρότερον, ἴσως ἂν εἴποι τις, καὶ διὰ παντὸς εἶπερ ἐφικτὸν ἦν τοῦ βίου τῶν καλῶν χρόνῳ τὸν τῆς ἑορτῆς χρόνον, φθονοῦντες ὥσπερ ἑαυτοῖς τῆς πλείονος απολαύσεως; τούτ' οἴδαμεν καὶ ἡμεῖς, καί γε τὴν πανήγυριν ἐς μήκιστον ἀπο τεἶναι πολὺς ἡμῖν ἐγένετο λογισμός, καθυφήκαμεν δ' αὖθις τῶν πολλῶν χάριν, ὡς ἂν δὴ πάντες ίσης ώσανε! τῆς προθυμίας ἐξημμένοι καὶ εἰσοίσουσι κατ᾽ ἴσον, τοῦ ῥά του πᾶσι νενομοθετημένου. Εἰ μὲν γὰρ χρημάτων θησαυρούς κενοῦν ἔδει ἢ πόνους ἀνηρῆσθαι, μεγάλης δή τινος ισχύος ἔργα τῆς ἐνού σης μικράς οὔσης, ἐξέκλινεν ἂν τις ἴσως, τὸ μὴ δεδυνῆσθαι πρόφασιν ἔχων· νῦν δ' οὐδὲν τῶν τοιού 5010, ελλειπουσῶν, τῆς μέσης μὲν τοῦ μηνός, ἐσχάτης δὲ τῶν ἑορταζόντων. θέα πληροῦντα κοσμοῦσι τὴν ἑορτὴν, ποίαν ἡδονῆς ὑπερβολὴν ἀπολείπει; ἢ τίς ἀπὸ τῶν τοιούτων ἀκουσμάτων ἅμα καὶ θεαμάτων στραφείς, ἑτέροις ἀγαπήσει μᾶλλον ὡς δή τισι λαμπροῖς ἡδέως προσω ανέχειν ἢ τούτῳ; τῶν ἁπάντων οὐδείς. Καὶ δή μοι λοιπὸν δεῦρο πᾶς τῆς ἑορτῆς μετέχων ἐν αὐτῇ τὰ εἰκότα τελέσθητι, ἀγνίσθητι τῇ νηστεία, δι' ἐγκρατείας καθάρθητι, ταῖς προσευχαῖς ἁγιά σθητι· πάντ᾽ ἔστω σοι πνευματικά, πνευματικῆς οὔσης τῆς πανηγύρεως. Εἰ βούλει δὲ, καὶ προσκίρτησον τῆς κιβωτοῦ, καὶ χόρευσον ἐν ἀγαλλιάσει, σπισμα εν τῷδε τῶν νεῶν(s). Col. Paris. 1. e. in xde Virginis Modegerie. ubi hoc ab imperatore lectum esse, cx verbis «olligere voluit Boissonade. (*) Ecclesia S. Sophie.
κατ' ἴσον τρόπον ἀπονενεμημένον, μηδὲν τῶν γιγνο- των· ἀλλ' ὅπερ ἔφημεν, ἁγιασμοῦ καὶ τρυφῆς μα
μένων μηδ' αὐτῶν ἐλλειπουσῶν, μήτε τῆς μέσης καὶ
κυρίας, μήτε τῆς ἧς εἰρηκότες ἐσμὲν ἐσχάτης τῶν
ἑορταζόντων Οὐδὲ γὰρ μᾶλλον πολλάς τινας
ταύτας τὴν ἑορτὴν διαιρούσας, ή μίαν εἶναι τῆς
ἑορτῆς συναπτούσης ὁ ἐμὲς βούλεται νόμος, ὃν ἡ
βασιλι; αὕτη καὶ τῶν ἄλλων ἀπατῶν κρατούσα τι
μήσασα πόλις τῇ πολιούχῳ κράτιστον ἐν χρόνῳ τῷ
παντὶ φυλάξει, καί γε κατὰ χορείας τὴν ἑορτὴν διε
λομένη, τῶν μὲν μοναστῶν, τῶν δ' ἱερέων, μηδὲ
τῶν λοιπῶν τῶν ἐξ ἁπάσης μοίρας ἀπολιμπανομέν
νων (ὑπὲρ γὰρ κοινῶν τῶν εὐεργετημάτων κοινὴν
εἶναι δεῖ πάντως καὶ τὴν εὐχαριστίαν), τὴν μὲν ἐν
τῷδε τῶν νεῶν διανυχτερεύουσα ταῖς προσευχαίς
καὶ τοῖς ὕμνοις, πρώτῳ δὴ τῶν ἄλλων, ὅποι καὶ ἡ
τῶν θαυμάτων αὐτουργὸς ἀφ' ἑτέρου πάλιν θαύμα- 5
τοῦ ἐξ ᾿Οδηγῶν καλεῖται, τὴν δ᾽ ἐν ἑτέρῳ καὶ
καθεξῆς ἐν ἄλλοις· ἦν δὲ μέσην ἔφημεν καὶ τοῦ γε
μυστηρίου ἐνταῦθα δὴ τελέσει, ἔνθα δὴ καὶ ὡς ἐν
ἐπιγείῳ δή τινι στερεώματι ἢ οὐρανῷ δευτέρῳ, ἢ ή
δ τί τις τοιοῦτον ὑψηλὸν καὶ μέγα καὶ μέγιστον
ἀγαπᾷ λέγειν οὐκ ἔξω που τῆς ἀληθείας λέγων,
Ενοικός ἐστιν ἡ τοῦ Θεοῦ σοφία (κ)· τὴν δ᾽ εἰς τέλος
ἱοῦσαν καὶ τελευταίαν τοῦ μηνὸς ὁ ἐν Βλαχέρναις
φαιδρός φαιδρῶς ὑποδέξεται νεώς.
τουσία και φαιδρᾶς πανηγύρεως, ἧς ἀπολειφθῆναι
μὴ ὅτι γε βαθυμίας, ἀλλ' οὐδ' αἰσθήσεως ὑγιούς,
οὐδ᾽ αὖ εἰδότος ἐν οἷς ἐστιν ἀπόνως μετὰ τοῦ καλοῦ
γίγνεσθαι. Καίτοι γε καὶ πόνων εἴπερ ἔδει καὶ συν
χνῶν καμάτων, ὑπὲρ τίνος ἂν μᾶλλον δικαιότερον ἢ
καὶ λυσιτελέστερόν τις ἐνίδρωσεν ἢ ἐν τῷδε καὶ
ὑπὲρ δ πέφυκε προθύμως ἐπεκτεινόμενος; εἰ γὰρ
καὶ μικρῶν ἕνεκεν καὶ φαύλων ἔστιν ὅτε πραγμάτ
των ὑπερμοχθοῦντας κατιδεῖν ἔστιν ενίους, καὶ κλέ
πτει τὸ δοκοῦν κέρδος τῆς ταλαιπωρίας τὴν αἴσθησ
σιν, ποίας οὐχὶ μέμψεως ἄξιοι, οὓς τὸ μὴ θελῆσαι
μόνον τὸ τῆς πανηγύρεως λαμπρὸν ἐζημίωσε;
Καὶ οὐ τοῦτο λέγω μηδένα μὴ δεῖν ἀπὸ πάσης τῆς
ἑορτῆς ἐκ πάνυ τι πίπτειν ῥᾳθύμου ψυχῆς, ὅτι μηδ'
οἶμαί τινα τῶν ἁπάντων ἐς τοσοῦτον ἀγνωμοσύνης
ἐλθεῖν, οὐδ' αὖ ὥσπερ ἐν νεκρότητι ζήν αἱρεῖσθαι
καὶ ἀναισθήτως ἔχειν πρὸς ἅπαν καλόν, ὥσθ' ὅλην
ἀπὸ νάρκης καὶ παντελοῦς ἀκινησίας φυγεῖν τὴν πα
νήγυριν· ἀλλὰ τὸ μὴ διὰ πάσης ἢ, τό γε δεύτερον,
μὴ διὰ τῆς πλείονος ικέσθαι σπουδάσαι, τοῦτ' ἐν αἰτ
τίᾳ καὶ ὡς ἔγκλημα τοῦ λοιποῦ τοῖς κατοκνήσασι
γίγνεσθαι τὸ παρὸν βούλεται ψήφισμα. Τάχα δὲ καὶ
ἀγανάκτησιν ἐπανατείνεται, οὐχ ἥττω δή τούτοις ἢ
τοῖς ἐπὶ τὸ δεῖπνον ἐν Εὐαγγελίοις κληθείσιν, εἶτα
παραιτησαμένοις ἐπὶ προφάσεσιν, ἀγροῦ θεωρίᾳ καὶ
γάμῳ γυναικὸς καὶ ζευγῶν πέντε νεωνήτων δοκι
μασίᾳ. Καὶ γὰρ ὥσπερ ἐν ἐκείνοις οὐκ εὔλογος ή
παραίτησις, οὐδ᾽ ἐνταῦθ᾽ εὔλογος, κἂν ὁποίαν τις ὡς
ἐξαρχοῦσαν ἐξαιρεῖσθαι προβάλλοιτο, οὐδενὸς ὄντως
μήτε λυσιτελεστέρου, μήθ' οἷου μεθέλκειν ἰσχυροτέ
ρου καὶ πρὸς ἑαυτὸ στρέφειν τὸν γοῦν μετ' αἰσθή
σεως εἰς τὴν ἑορτὴν ἐπειγόμενον. Τί γὰρ ἂν ταύτης
καὶ γένοιτό ποτε τιμιώτερον; ἢ τί πλείω τὴν ὄνησιν
φέρον, ἢ τῷ τῶν ὅλων κατ᾽ ἴσον μετὰ τοῦ λυ
σιτελοῦντο; ἅμα προσέσται πολὺ καὶ τὸ χάριεν;
ὥστ᾽ ἢ τὸ κέρδος Ελκέτω σε πάντων ὂν μεῖζον καὶ
πολλῷ μεῖζον τῶν ἐφ᾽ ἃ σπουδάσεις ενασχολούμενος,
ἢ μὴ δυνάμενος πρὸς τοῦτο καθαρῶς βλέψαι ἀορά
τως ἐρχόμενον, γενοῦ τῆς τρυφῆς καὶ τοῦ κάλλους
τῶν ἀρωμένων, χορούς ἱερέων βλέπων, χορούς
μοναστῶν, ὁμηγύρεις ἄλλας τὴν Παρθένον ὑμνούν
των, πάντων τὴν εὐταξίαν, τὸ σεμνὸν πάντων
καὶ τὴν πρὸς τὰ οὐράνια μίμησιν. δὲ καὶ
τῶνδε μεθέξομεν, στενοχωρήσομεν δ' ἂν οὕτω βραχεῖ θεῖα καὶ ἱερὰ μέλη καὶ ᾄσματα τὰς αἰνέσεις
᾿Αλλὰ μὴν ἡμῶν οὕτως ἐπεγνωκότων τὴν ἑορτὴν
τιμῆσαι, ἢ μᾶλλον τὸν τρόπον τοῦτον ἐν πλείοσι τῶν
ἡμερῶν ἡμᾶς καθαγιάσαι, ἔστιν ὅστις οὐκ ἀσπά
ζεται τὸ δεδογμένον, οὐδέ γε κράτιστον εἶναι βού
λεται, καὶ πρὸς τὴν ἀκοὴν εὐθὺς ἀνίσταται τὴν
ψυχήν, πρόθυμος ὢν τρέχειν καὶ συντελεῖν πᾶν τῇ
πανηγύρει, τό γκ αὐτῷ προσήκον; Ἐγὼ μὲν οὐκ
οἶμαι· ἀλλά τοι καὶ τοὐναντίον ὑπὲρ πολλῶν δηλον
ότι τῶν ὀφλημάτων μικρὰν ἢ οὐδεμίαν εἶναι τὴν
Εκτισιν ὅ γε φιλέορτος ἐρεῖ καὶ περὶ τοῦ παρόντος
εὖ ἐσκεμμένο;· ἅμα δὲ καὶ οὐδὲ προσάγειν μᾶλλον
ἡμᾶς εἶναι φήσει τόνδε τὸν τρόπον ἢ μεγάλων δὴ
δή
τίνων ἀξιουμένους εἶναι· ποίων δὴ τούτων; υμιν
λίας Θεοῦ, κοινωνίας ἀγγέλων σὺν ἡμῖν ὑμνούντων,
ἀποστόλων συμφωνίας μεθ᾿ ἡμῶν ἑορταζόντων, πάνω
των τῶν καλλίστων, ὅσα δὴ τοῖς τοιούτοις εἰ; ταυτὸν
ἥκειν ὁ πνευματικός ο δε λόγος.
Καὶ ἵνα τί μὴ μακρότερον, ἴσως ἂν εἴποι τις, καὶ
διὰ παντὸς εἶπερ ἐφικτὸν ἦν τοῦ βίου τῶν καλῶν
χρόνῳ τὸν τῆς ἑορτῆς χρόνον, φθονοῦντες ὥσπερ
ἑαυτοῖς τῆς πλείονος απολαύσεως; τούτ' οἴδαμεν
καὶ ἡμεῖς, καί γε τὴν πανήγυριν ἐς μήκιστον ἀπο
τεἶναι πολὺς ἡμῖν ἐγένετο λογισμός, καθυφήκαμεν
δ' αὖθις τῶν πολλῶν χάριν, ὡς ἂν δὴ πάντες ίσης
ώσανε! τῆς προθυμίας ἐξημμένοι καὶ εἰσοίσουσι
κατ᾽ ἴσον, τοῦ ῥά του πᾶσι νενομοθετημένου. Εἰ
μὲν γὰρ χρημάτων θησαυρούς κενοῦν ἔδει ἢ πόνους
ἀνηρῆσθαι, μεγάλης δή τινος ισχύος ἔργα τῆς ἐνού
σης μικράς οὔσης, ἐξέκλινεν ἂν τις ἴσως, τὸ μὴ
δεδυνῆσθαι πρόφασιν ἔχων· νῦν δ' οὐδὲν τῶν τοιού
5010, ελλειπουσῶν, τῆς μέσης
μὲν τοῦ μηνός, ἐσχάτης δὲ τῶν ἑορταζόντων.
θέα
πληροῦντα κοσμοῦσι τὴν ἑορτὴν, ποίαν ἡδονῆς
ὑπερβολὴν ἀπολείπει; ἢ τίς ἀπὸ τῶν τοιούτων
ἀκουσμάτων ἅμα καὶ θεαμάτων στραφείς, ἑτέροις
ἀγαπήσει μᾶλλον ὡς δή τισι λαμπροῖς ἡδέως προσω
ανέχειν ἢ τούτῳ; τῶν ἁπάντων οὐδείς.
Καὶ δή μοι λοιπὸν δεῦρο πᾶς τῆς ἑορτῆς μετέχων
ἐν αὐτῇ τὰ εἰκότα τελέσθητι, ἀγνίσθητι τῇ νηστεία,
δι' ἐγκρατείας καθάρθητι, ταῖς προσευχαῖς ἁγιά
σθητι· πάντ᾽ ἔστω σοι πνευματικά, πνευματικῆς
οὔσης τῆς πανηγύρεως. Εἰ βούλει δὲ, καὶ προσκίρ
τησον τῆς κιβωτοῦ, καὶ χόρευσον ἐν ἀγαλλιάσει,
σπισμα εν
τῷδε τῶν νεῶν
(s).
Col. Paris.
1. e. in xde Virginis Modegerie. ubi hoc
ab imperatore lectum esse, cx verbis
«olligere voluit Boissonade.
(*) Ecclesia S. Sophie.
col. 1107–1108page 45 of 56
PG 161:1107καθηγεμόνι τῶν ἁλμάτων τῷ Δαυίδ χρώμενος. Κἂν ἡ ὁποῖα τις, κἂν ὁπόσα τις εἴποι, καὶ εἰς οὐδὲν οὐδατελῇς εἰς ἔσχατα γῆς, μετὰ τῶν ἀποστόλων δράμε • πείθομαι γὰρ αὐτοὺς καὶ πάλιν, μόνον μὴ φαινομένους, ἀθρόους ἀφῖχθαι καὶ συνεργάζεσθαι τοὺς ὕμνους, ὡς πάλαι ποτ' αἴφνης ἐκ περάτων γῆς συν ελθόντες ἦσαν τοὺς ἐξοδίους. Μὴ γοῦν ἀπολειφθῇς τῶν κορυφαίων, μηδὲ κατόπιν τῆς χορείας μηδὲ κλεισθέντος τοῦ νυμφῶνος ἔλθῃς, ἐν ᾧ δηλονότι ταῦτα τῶν ἱερῶν τελεῖται, μὴ μείνῃ; ἔξωθεν κρούων, εἶτα σεαυτὸν ταλανίζων ὅτι τῆς χαρᾶς ἀπεκλείσθης. Ιδι σπουδαῖος τὴν καλὴν ἅμιλλαν ἁμιλλώμενος καὶ προτρέχων τῶν ἄλλων, καὶ ζημίαν εὖ εἰδὼς τῇ τοῦ Θεοῦ μητρὶ δεύτερος ὀρθῆναι. Εἴ τι τῶν ἑτέρως λαμπρών, μηδὲν δ' οίων ἀπό νεσθαι χρησίμων, ἅτε καὶ ταχὺ φθειρομένων, ἀπα τώντων δ' ὅμως ὡς δή τινων τιμίων, προύκειτο με ταλαγχάνειν, οὐκ ἂν ἡνέσχου μὴ πρότερος τῶν ἄλ λων δοκεῖν μεταλαγχάνειν· νῦν δὲ τοσοῦτον ὄντος πολλῷ τιμιωτέρου τοῦ γιγνομένου κέρδους, ἄλλῳ τινὶ παραχωρήσεις ἔμπροσθεν καταλαμβάνειν ; μὴ σύ γε πάντως ὁ φιλόθεος καὶ φιλέορτος καὶ τῶν και λῶν ἐπιγνώμων· ἀλλ' ἐν αἰσθήσει τῶν παρόντων γε νόμενος ταχὺς σύνεσο τοῖς τελουμένοις. Νῦν κοινὴ πανήγυρις ἐπουρανίων καὶ τῶν ἐπιγείων. Νῦν ἄνωθεν ἄγγελοι κατιόντες μεθ' ἡμῶν μίγνυνται τῶν ἀνθρώπων· νῦν ἄνθρωποι προσιόντες εἰς ταυτὸν ἤκουσι τοῖς ἀγγέλοις, καὶ μιᾶς δή τινος ὡς ἐπὶ χορείας ἓν ᾄδουσι μέλος τὴν Παρθένον ὑμνοῦντες. Νῦν καὶ Χριστὸς μέσον τῶν ἑορταζόντων γενόμενος, ὧν οὐδὲν οὐκ ἔστιν οὐ μὲν οὖν εἰπεῖν μείζον, εὐλογίαις ἀμείβεται τὴν Παρθένον. Νῦν αὐ τὸς ὁ Θεὸς ἐπιστὰς τὴν μητέρα μετακαλείται, καὶ τὴν παναγίαν ταύτης ψυχὴν ἐν τοῖς κόλποις ὑποδι ξάμενος εἰς οὐρανοὺς ἀναφέρει, προπεμπόντων ἀγο γέλων καὶ τὰς αἰνέσεις πληρούντων. Νῦν ἡ Παρθένος καὶ τῷ σώματι μεθίσταται μὲν ἡμῶν, οὐκ ἀφίσταται δὲ, φρουρεῖ δ' ἄνωθεν ἐποπτεύουσα δι' αἰῶνος. Νῦν δεῖ καὶ ἡμᾶς τῶν ἄλλων πάντων άφεμένους αὐτῆς ὅλους τῆς ἑορτῆς γενέσθαι, εὐφημοῦν· τας, ψάλλοντας, εὐχαριστοῦντας, πάνθ' ὅσα πρὸς χρέος ἡμῖν ἥκει κατὰ τὸ δυνατὸν πληροῦντας. Καὶ γοῦν οὕτως ἔσται. Σὺ δ', ὦ Θεοῦ μήτερ, εὐμενῶς δέχου, καὶ τοῖς ἐξ έθους οἰκτιρμοίς χρωμένη τρέπε μὲν ἐχθροὺς ἀφα φῶς βάλλοντας, ὥστε μηδὲν ἡμᾶς ἐξ ἐπιβουλῆς αὐτῶν μηδαμῶς βλάπτεσθαι· τρέπε δὲ τοὺς ἐν τῷ φανερῷ πολεμοῦντας, καὶ διὰ παντὸς δείκνυε κενά σκευάζοντας καὶ μελετώντας πάνθ' ὅσα δηλονότι καθ' ἡμῶν σκευάζουσι καὶ μελετῶσι. Σύντριβε καὶ τόξον πᾶν καθ' ἡμῶν ἐντεινόμενον καὶ ῥομφαίαν κινουμένην ἐπὶ τοὺς κινοῦντας στρέφε. Πρόστηθε Στηνεκής πρόμαχος, τὴν σὴν ἐκτείνασα κραταιάν χεῖρα, καὶ βάλλε κάτω κεφαλὰς δυσμενών, μεθ' ὅσης τῆς ὕβρεως ὁρᾷς ὁπόσον ἐπαιρομένας. Ιδού σοι πρός σιμεν ἡμεῖς οὐκ ἐφ᾽ ἅρμασιν, οὐδ᾽ ἵπποις, οὐδ᾽ ἐπὶ ῥομφαίᾳ καὶ τόξοις, ἐπ' οὐδενὶ τῶν τοιούτων ἥκιστα θαῤῥοῦντες· ἐπεὶ καὶ μικρὰ πάντα καὶ φαῦλα, καν μῶς ὄφελος τοῖς μὴ ταῖς πρὸς σὲ μᾶλλον στεῤῥαῖς ἐλπίσι καθωπλισμένοις, ἂς ἡμεῖς πάσας ἐπὶ σὲ κατ λῶς θέμενοι μὴ πέσοιμεν ἐξ αὐτῶν, μηδὲ φανείημεν κατησχυμμένοι δίδου δὲ κρατοῦντας ἐν παντὶ χρόνῳ φαιδρώς πανηγυρίζειν, καὶ τήνδε τὴν ἑορτὴν ἀκατάλυτον εἶναι δίδου διὰ παντὸς αἰῶνας. Βασιλικὸν ἄρα καὶ τοῦτο προνόμιον τὸ τὰς εἰς ἐπι· σκοπάς τελούσας τῶν ἐκκλησιῶν τῶν ὑφ᾽ ἂς τὸ πρότερον ἐτύγχανον υποκείμενοι ἀποσπᾶν καὶ τι μῆς ἀξιοῦν μείζονος. Αμέλει καὶ τὴν τῶν Ζιχνών ἐκκλησίαν, εἰς ἐπισκοπὴν τελοῦσαν τὸ ἀπ' ἀρχῆς τῆς ἁγιωτάτης μητροπόλεως των Σερρῶν, εἰς μη τρόπολιν ήδη προενήνοχε καὶ τετίμηκεν ὁ ἐκ Θεοῦ κράτιστος καὶ ἅγιές μου αὐτοκράτωρ, πρόνοιας μέντοι ποιούμενος καὶ τῆς τῶν Σερρῶν, ὅπως ἂν σχοίη καὶ αὕτη τρόπον τερον αναπληρωθὲν τὸ ἐν δέον, ἀνθετέραν ἐπισκοπὴν ἀντικαθίστησι ταύτῃ ἁγίας βασιλείας αὐτοῦ περιέχοντι τάδε· Ἐπεὶ ἀπεσπάσθη ἡ πρότερον ὑπὸ τὴν ἁγιωτάτην μητρόπολιν τῶν Σεβῥῶν τελοῦσα ἁγιωτάτη ἐπισκοπὴ τῶν Ζιχνῶν καὶ ἐτιμήθη εἰς μητρόπολιν παρὰ τῆς βασιλείας μου, ἐδέησε δὲ καὶ διέκρινε τοῦτο καὶ ἡ βασιλεία μου, ἵνα ἀντικαταστῇ ἑτέρα ἐπισκοπὴ εἰς τὴν τοιαύτην τῶν Σεβῥῶν μητρόπολιν, θεσπίζει C καὶ διορίζεται ἡ βασιλεία μου διὰ τοῦ παρόντος ὑποκειμένην τῇ τοιαύτῃ ἁγιωτάτῃ μητροπόλει Σερ μῶν τὴν ἁγιωτάτην ἐπισκοπὴν Νικοπόλεως, ἥτις ἐτέλει πρότερον ὑπὸ τὴν ἁγιωτάτην μητρόπολιν μια λίππων, και κατέχεσθαι καὶ διεξάγεσθαι ταύτην παρ ρὰ τοῦ ἱερωτάτου μητροπολίτου Σερρῶν καὶ ὑπες τίμου ὡς ἰδίαν ἐπισκοπήν· οὐ μόνον δὲ παρὰ τού του, ἀλλὰ καὶ παρὰ τῶν καθεξῆς ἀρχιερατευσόντων εἰς τὴν τοιαύτην ἁγιωτάτην ἐκκλησίαν. Οθεν ὀφεί λει καὶ ὁ γενησόμενος μητροπολίτης Φιλίππων στέρ ξαι τοῦτο, ὅσον θεσπίζει καὶ διορίζεται ἡ βασιλεία μου, καὶ ἀρκεῖσθαι εἰς τὰς προσούσας τῇ τοιαύτη μητροπόλει ἑτέρας ἐπισκοπάς, ἀνενόχλητον παντάπασιν ἐῶν τὸ μέρος τῆς εἰρημένης ἁγιωτάτης των Σερρῶν μητροπόλεως ἐπὶ τῇ κατοχῇ καὶ διεξαγωγή τῆς δηλωθείσης ἁγιωτάτης ἐπισκοπῆς Νικοπόλεως καὶ πάσης τῆς ἀνέκαθεν προτούσης αὐτῇ ἐνορίας. Εἰς τὴν περὶ τούτου γὰρ ἀσφάλειαν ἐγένετο καὶ μα. Εἶχε τό · Μηνὶ Φεβρουαρίῳ ἰνδ. ιβ', δι' ἐρυθμῶν γραμμάτων τῆς βασιλικῆς καὶ θεία; χειρός. - Η βασιλεία μου τὸ παρὸν αὐτῆς ἀπολύει έρχωμα (*) Ex Cod. Vind. Hist. gr. 65 fol. 75 (cf Nov. ΧΧΙΟ not. 4), ubi inter acta synodalia anni 1329 legitur. rum. (v). (A. 1329.) ἐκ τῶν τῆς Φιλίππου, σεπτῷ προστάγματι τῆς προστάγματος, εἶναι ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ εἰς τὸ ἑξῆς ἀπελύθη καὶ τὸ παρὸν τῆς βασιλείας μου πρόσταγ XXXVII. Imp. Andronici junioris de judicibus universalibus. (x). (A. 1329.) Πρόσταγμα έρνωμοτικόν. τικὸν πρόσταγμα, δι' οὗ καὶ ὀμνύει εἰς τὰ ἅγια τοῦ (α) Tria προστάγματα, quæ sequun ur, reperiuntur in Codicibus Mss. Prochiri aucti subjecta ¿pxwCPOLITANORUM IMPP.
καθηγεμόνι τῶν ἁλμάτων τῷ Δαυίδ χρώμενος. Κἂν ἡ ὁποῖα τις, κἂν ὁπόσα τις εἴποι, καὶ εἰς οὐδὲν οὐδα-
τελῇς εἰς ἔσχατα γῆς, μετὰ τῶν ἀποστόλων δράμε •
πείθομαι γὰρ αὐτοὺς καὶ πάλιν, μόνον μὴ φαινομέ
νους, ἀθρόους ἀφῖχθαι καὶ συνεργάζεσθαι τοὺς
ὕμνους, ὡς πάλαι ποτ' αἴφνης ἐκ περάτων γῆς συν
ελθόντες ἦσαν τοὺς ἐξοδίους. Μὴ γοῦν ἀπολειφθῇς
τῶν κορυφαίων, μηδὲ κατόπιν τῆς χορείας μηδὲ
κλεισθέντος τοῦ νυμφῶνος ἔλθῃς, ἐν ᾧ δηλονότι ταῦτα
τῶν ἱερῶν τελεῖται, μὴ μείνῃ; ἔξωθεν κρούων, εἶτα
σεαυτὸν ταλανίζων ὅτι τῆς χαρᾶς ἀπεκλείσθης. Ιδι
σπουδαῖος τὴν καλὴν ἅμιλλαν ἁμιλλώμενος καὶ προ-
τρέχων τῶν ἄλλων, καὶ ζημίαν εὖ εἰδὼς τῇ τοῦ
Θεοῦ μητρὶ δεύτερος ὀρθῆναι.
Εἴ τι τῶν ἑτέρως λαμπρών, μηδὲν δ' οίων ἀπό
νεσθαι χρησίμων, ἅτε καὶ ταχὺ φθειρομένων, ἀπα
τώντων δ' ὅμως ὡς δή τινων τιμίων, προύκειτο με
ταλαγχάνειν, οὐκ ἂν ἡνέσχου μὴ πρότερος τῶν ἄλ
λων δοκεῖν μεταλαγχάνειν· νῦν δὲ τοσοῦτον ὄντος
πολλῷ τιμιωτέρου τοῦ γιγνομένου κέρδους, ἄλλῳ
τινὶ παραχωρήσεις ἔμπροσθεν καταλαμβάνειν ; μὴ
σύ γε πάντως ὁ φιλόθεος καὶ φιλέορτος καὶ τῶν και
λῶν ἐπιγνώμων· ἀλλ' ἐν αἰσθήσει τῶν παρόντων γε
νόμενος ταχὺς σύνεσο τοῖς τελουμένοις.
Νῦν κοινὴ πανήγυρις ἐπουρανίων καὶ τῶν ἐπι-
γείων. Νῦν ἄνωθεν ἄγγελοι κατιόντες μεθ' ἡμῶν
μίγνυνται τῶν ἀνθρώπων· νῦν ἄνθρωποι προσιόντες
εἰς ταυτὸν ἤκουσι τοῖς ἀγγέλοις, καὶ μιᾶς δή τινος
ὡς ἐπὶ χορείας ἓν ᾄδουσι μέλος τὴν Παρθένον ὑμ-
νοῦντες. Νῦν καὶ Χριστὸς μέσον τῶν ἑορταζόντων
γενόμενος, ὧν οὐδὲν οὐκ ἔστιν οὐ μὲν οὖν εἰπεῖν
μείζον, εὐλογίαις ἀμείβεται τὴν Παρθένον. Νῦν αὐ
τὸς ὁ Θεὸς ἐπιστὰς τὴν μητέρα μετακαλείται, καὶ
τὴν παναγίαν ταύτης ψυχὴν ἐν τοῖς κόλποις ὑποδι
ξάμενος εἰς οὐρανοὺς ἀναφέρει, προπεμπόντων ἀγο
γέλων καὶ τὰς αἰνέσεις πληρούντων. Νῦν ἡ Παρθέ-
νος καὶ τῷ σώματι μεθίσταται μὲν ἡμῶν, οὐκ ἀφί-
σταται δὲ, φρουρεῖ δ' ἄνωθεν ἐποπτεύουσα δι'
αἰῶνος. Νῦν δεῖ καὶ ἡμᾶς τῶν ἄλλων πάντων άφε-
μένους αὐτῆς ὅλους τῆς ἑορτῆς γενέσθαι, εὐφημοῦν·
τας, ψάλλοντας, εὐχαριστοῦντας, πάνθ' ὅσα πρὸς
χρέος ἡμῖν ἥκει κατὰ τὸ δυνατὸν πληροῦντας. Καὶ
γοῦν οὕτως ἔσται.
Σὺ δ', ὦ Θεοῦ μήτερ, εὐμενῶς δέχου, καὶ τοῖς ἐξ
έθους οἰκτιρμοίς χρωμένη τρέπε μὲν ἐχθροὺς ἀφα
φῶς βάλλοντας, ὥστε μηδὲν ἡμᾶς ἐξ ἐπιβουλῆς αὐ-
τῶν μηδαμῶς βλάπτεσθαι· τρέπε δὲ τοὺς ἐν τῷ
φανερῷ πολεμοῦντας, καὶ διὰ παντὸς δείκνυε κενά
σκευάζοντας καὶ μελετώντας πάνθ' ὅσα δηλονότι
καθ' ἡμῶν σκευάζουσι καὶ μελετῶσι. Σύντριβε καὶ
τόξον πᾶν καθ' ἡμῶν ἐντεινόμενον καὶ ῥομφαίαν
κινουμένην ἐπὶ τοὺς κινοῦντας στρέφε. Πρόστηθε
Στηνεκής πρόμαχος, τὴν σὴν ἐκτείνασα κραταιάν
χεῖρα, καὶ βάλλε κάτω κεφαλὰς δυσμενών, μεθ' ὅσης
τῆς ὕβρεως ὁρᾷς ὁπόσον ἐπαιρομένας. Ιδού σοι πρός
σιμεν ἡμεῖς οὐκ ἐφ᾽ ἅρμασιν, οὐδ᾽ ἵπποις, οὐδ᾽ ἐπὶ
ῥομφαίᾳ καὶ τόξοις, ἐπ' οὐδενὶ τῶν τοιούτων ἥκιστα
θαῤῥοῦντες· ἐπεὶ καὶ μικρὰ πάντα καὶ φαῦλα, καν
μῶς ὄφελος τοῖς μὴ ταῖς πρὸς σὲ μᾶλλον στεῤῥαῖς
ἐλπίσι καθωπλισμένοις, ἂς ἡμεῖς πάσας ἐπὶ σὲ κατ
λῶς θέμενοι μὴ πέσοιμεν ἐξ αὐτῶν, μηδὲ φανείημεν
κατησχυμμένοι δίδου δὲ κρατοῦντας ἐν παντὶ χρόνῳ
φαιδρώς πανηγυρίζειν, καὶ τήνδε τὴν ἑορτὴν ἀκα-
τάλυτον εἶναι δίδου διὰ παντὸς αἰῶνας.
Βασιλικὸν ἄρα καὶ τοῦτο προνόμιον τὸ τὰς εἰς ἐπι·
σκοπάς τελούσας τῶν ἐκκλησιῶν τῶν ὑφ᾽ ἂς τὸ
πρότερον ἐτύγχανον υποκείμενοι ἀποσπᾶν καὶ τι
μῆς ἀξιοῦν μείζονος. Αμέλει καὶ τὴν τῶν Ζιχνών
ἐκκλησίαν, εἰς ἐπισκοπὴν τελοῦσαν τὸ ἀπ' ἀρχῆς
τῆς ἁγιωτάτης μητροπόλεως των Σερρῶν, εἰς μη
τρόπολιν ήδη προενήνοχε καὶ τετίμηκεν ὁ ἐκ Θεοῦ
κράτιστος καὶ ἅγιές μου αὐτοκράτωρ, πρόνοιας
μέντοι ποιούμενος καὶ τῆς τῶν Σερρῶν, ὅπως ἂν
σχοίη καὶ αὕτη τρόπον τερον αναπληρωθὲν τὸ ἐν
δέον, ἀνθετέραν ἐπισκοπὴν ἀντικαθίστησι ταύτῃ
ἁγίας βασιλείας αὐτοῦ περιέχοντι τάδε·
Ἐπεὶ ἀπεσπάσθη ἡ πρότερον ὑπὸ τὴν ἁγιωτάτην
μητρόπολιν τῶν Σεβῥῶν τελοῦσα ἁγιωτάτη ἐπισκοπὴ
τῶν Ζιχνῶν καὶ ἐτιμήθη εἰς μητρόπολιν παρὰ τῆς
βασιλείας μου, ἐδέησε δὲ καὶ διέκρινε τοῦτο καὶ ἡ
βασιλεία μου, ἵνα ἀντικαταστῇ ἑτέρα ἐπισκοπὴ εἰς
τὴν τοιαύτην τῶν Σεβῥῶν μητρόπολιν, θεσπίζει
C καὶ διορίζεται ἡ βασιλεία μου διὰ τοῦ παρόντος
ὑποκειμένην τῇ τοιαύτῃ ἁγιωτάτῃ μητροπόλει Σερ
μῶν τὴν ἁγιωτάτην ἐπισκοπὴν Νικοπόλεως, ἥτις
ἐτέλει πρότερον ὑπὸ τὴν ἁγιωτάτην μητρόπολιν μια
λίππων, και κατέχεσθαι καὶ διεξάγεσθαι ταύτην παρ
ρὰ τοῦ ἱερωτάτου μητροπολίτου Σερρῶν καὶ ὑπες
τίμου ὡς ἰδίαν ἐπισκοπήν· οὐ μόνον δὲ παρὰ τού
του, ἀλλὰ καὶ παρὰ τῶν καθεξῆς ἀρχιερατευσόντων
εἰς τὴν τοιαύτην ἁγιωτάτην ἐκκλησίαν. Οθεν ὀφεί
λει καὶ ὁ γενησόμενος μητροπολίτης Φιλίππων στέρ
ξαι τοῦτο, ὅσον θεσπίζει καὶ διορίζεται ἡ βασιλεία
μου, καὶ ἀρκεῖσθαι εἰς τὰς προσούσας τῇ τοιαύτη
μητροπόλει ἑτέρας ἐπισκοπάς, ἀνενόχλητον παντά-
πασιν ἐῶν τὸ μέρος τῆς εἰρημένης ἁγιωτάτης των
Σερρῶν μητροπόλεως ἐπὶ τῇ κατοχῇ καὶ διεξαγωγή
τῆς δηλωθείσης ἁγιωτάτης ἐπισκοπῆς Νικοπόλεως
καὶ πάσης τῆς ἀνέκαθεν προτούσης αὐτῇ ἐνορίας.
Εἰς τὴν περὶ τούτου γὰρ ἀσφάλειαν ἐγένετο καὶ
μα. Εἶχε τό · Μηνὶ Φεβρουαρίῳ ἰνδ. ιβ', δι' ἐρυθμῶν
γραμμάτων τῆς βασιλικῆς καὶ θεία; χειρός.
- Η βασιλεία μου τὸ παρὸν αὐτῆς ἀπολύει έρχωμα
(*) Ex Cod. Vind. Hist. gr. 65 fol. 75 (cf Nov. XXΙΟ
not. 4), ubi inter acta synodalia anni 1329 legitur.
rum. (v). (A. 1329.)
ἐκ τῶν τῆς Φιλίππου, σεπτῷ προστάγματι τῆς
προστάγματος, εἶναι ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ εἰς τὸ ἑξῆς
ἀπελύθη καὶ τὸ παρὸν τῆς βασιλείας μου πρόσταγ
XXXVII. Imp. Andronici junioris de judicibus uni-
versalibus. (x). (A. 1329.)
Πρόσταγμα έρνωμοτικόν.
τικὸν πρόσταγμα, δι' οὗ καὶ ὀμνύει εἰς τὰ ἅγια τοῦ
(α) Tria προστάγματα, quæ sequun ur, reperiun-
tur in Codicibus Mss. Prochiri aucti subjecta ¿pxw
CPOLITANORUM IMPP.
col. 1109–1110page 46 of 56
PG 161:1109Ετερον πρόσταγμα. Θεοῦ Εὐαγγέλια καὶ εἰς τὸν τίμιον καὶ ζωοποιόν Α καιοσύνην ἐν ἅπασι πολιτεύεσθαι τοῖς ὑπ' αὐτὴν, σταυρὸν ἐνώπιον τῆς ὑπεραγίας δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου τῆς Οδηγητρίας, ὡς ἂν, ἐπεὶ οἱ ἐκλεγέντες καὶ ἀποταχθέντες παρά τε τῆς ἁγίας τοῦ Θεοῦ τῶν Ῥωμαίων ἔταξαν καὶ ὑπεσχέθησαν ὅσον κατά μέρος τὰ ὑποσχετικά αὐτῶν γράμματα διαλαμβάς νουσιν, ἵνα συντηρώνται ἕνεκεν δικαίας καὶ ἀπαρεγγράπτου κρίσεως, ἵνα δεφενδεύῃ καὶ αὐτοὺς βασιλεία μου παρ' ὅλον τῆς ζωῆς αὐτῆς χρόνον ἀπὸ παντὸς προσώπου τοῦ μέλλοντος ἴσως ἐπιτεθῆναι καὶ μαχεσθῆναι κατ' αὐτῶν ἕνεκεν τῆς καταδίκης, ἧς μέλλουσιν ἀποφήνασθαι κατ' αὐτοῦ διά τινα κινη θεῖσαν καὶ κριθεῖσαν παρ' αὐτῶν ὑπίθεσιν· καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ μετὰ θάνατον αὐτῶν ἐὰν βουληθῇ κἂν εἷς ἵνα μαχεσθῇ καὶ ἀμύνηται κατὰ τῶν παίδων αὐτῶν, ἵνα ἐνέχηται ἡ βασιλεία μου καὶ εἰς τὴν περὶ τούτου δεφένδευσιν καὶ ἀνενοχλησίαν αύ τῶν. Τούτου γὰρ [χάριν] ἐγένετο καὶ ἀπελύθη τὸ παρὸν ὁρχωμοτικόν πρόταγμα τῆς βασιλείας μου, καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν τοσαύτην ἰσχὺν καὶ ἄδειαν δέδωκε πρὸς αὐτοὺς ἡ βασιλεία μου μετά ολοψύχου καὶ προαιρέσεως καὶ μετὰ ἐμφύτου καὶ καρδιακῆς ζέσεως καὶ προθυμίας καὶ ὑποσχέσεως ενόρκου, ὅτι καὶ αὐτὸν ἐμὲ, ἐὰν καταλάβωσι καὶ διακρίνωσιν ἀδικοῦντα, ἐλέγχωσι μετὰ παρρησίας καὶ παντί τρόπῳ βιάζωσιν εἰς τὴ ποιεῖν διόρθωσιν ἐντελεστά την τῆς τοιαύτης ἀδικίας· καὶ ἐὰν ἴσως οὐδέν με εὕρωσιν ἔτοιμον εἰς τοῦτο, ὅπερ οὐδὲν μέλλει γίνετ σθαι ὡς θαῤῥεῖ καὶ ἐλπίζει ἡ βασιλεία μου εἰς τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ, ἀποβάλλωνται ὅλῃ ψυχῇ καὶ λέγωσι καὶ παριστῶσι καὶ θριαμβεύωσι πρὸς πάντας ἀφόσως· καὶ ἐκτὸς ἐννοίας τινὸς τὴν ἡμετέραν τοιαύτην ἀδικίαν, καὶ οὐδὲν παύσωνται ποιοῦντες τοῦτο, εἰ μὴ γένηται παρὰ τῆς βασιλείας μου ἐντελής διόρθωσις τῆς τοιαύτης ἀδικίας. Καὶ κατέστη τὸ πρᾶγμα οὕτως, ὡς θαῤῥεῖ καὶ ἐλπίζει ἡ βασιλεία μου εἰς τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ καὶ εἰς τὴν μεσιτείαν καὶ ἀντίληψιν τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου, ὅτι ἀπὸ τοῦ νῦν μὴ τολμήσει τις τῶν ἁπάντων ἀδικῆσαι καὶ πλεον Ἐκκλησίας καὶ τῆς βασιλείας μου καθολικοί κριταὶ εκτῆσαί τινα εἰς τὸ οἰκεῖον δίκαιον. κατέστησε καθολικούς κριτὰς αὐτῶν, μηδὲν ποιεῖσθαι τοῦ δικαίου πρότερον ομόσαντας, ἀλλὰ δεύτερα τὰ πάντα τούτου τίθεσθαι καὶ τούτου πάντα τρόπον καθ᾽ ὅσον περίεστιν αὐτοῖς δυνάμεως ἐξέχεσθαι, ἤδη διὰ τοῦ παρόντος προστάγματος αὐτῆς καὶ ὡς κεφαλάδας τῶν ἐν τοῖς κάστροις τε καὶ χώραις ταύ της πάντων εἶναι διορίζεται, ἔχοντας ἔνδοσιν καὶ πᾶσαν ἄδειαν, ἵνα ἐν οἴῳ τόπῳ τῆς βασιλείας μου γένωνται ἐν χρεία δεφενδεύσεως ἐφ᾽ οἷς κρίνωσί τε καὶ ἀποφαίνωνται, λέγωσι καὶ πρὸς τοὺς κεφαλατ τικεύοντας ἐν τῷ τοιούτῳ τόπῳ καὶ πρὸς ἄλλον τῶν ἐκεῖ οἰκούντων ὃν ἂν βούλωνται, καὶ πείθωνται ούτ τοι τούτοις καὶ ὑπακούωσι καὶ δεφενδεύωσι καὶ ἀποπληρῶσιν οὗτοι, καθὼς ἂν οὗτοι λέγωσιν, εἴτε τῶν προσγενῶν ἀνθρώπων τῆς βασιλείας μου εἰσιν εἴτε τῶν λοιπῶν ἀρχόντων καὶ ἀρχοντοπούλων αὐτῆς εἴτε τῶν ἐκδουλευόντων ἐν τῷ ἑσπητίῳ τῆς βασι λείας μου εἴτε τῶν στρατιωτῶν εἴτε ἑτέρας τινὸς τάξεως. Οἷος δὲ ἀπὸ τούτων τολμήσει καὶ ἀπειθήν σει τοῖς τοιούτοις καθολικοίς κριταῖς τῶν Ῥωμαίων καὶ οὐδὲν δεφενδεύσει τὴν ἣν ἂν εἴπωσιν οὗτοι ὑπό θεσιν, κἂν οἴτινες ἄρα καὶ ὦσιν οἱ καταδικαζόμενοι παρ' αὐτῶν, κἂν οἴου βαθμού τυγχάνωσιν ὄντες, καν ὅσην τὴν γνησιότητα καὶ τὸν πλησιασμὸν ἔχωσιν εἰς τὴν βασιλείαν μου, εἰ μὲν εὑρίσκεται οὗτος ὁ ἀπει θήσων εἰς τοῦτο κεφαλατικεύων εἰς τὸν τοιοῦτον τόπον ἢ καὶ ἀλλοτρόπως ενοχοποιούμενος, ὀφείλουσιν οἱ τοιοῦτοι καθολικοί κριταὶ τῶν Ρωμαίων παραστέλλειν αὐτὸν ἐκ τοῦ παραυτίκα ἀπὸ τοῦ κεφαλατ τικίου αὐτοῦ, ἔτι δὲ καὶ τῆς ἐνοχῆς τοῦτον τῇ ἐμφανείᾳ τοῦ παρόντος προστάγματος· εἰ δὲ οὐδὲν εὐτ ρίσκεται εἰς ἐνοχήν τινα ὁ τούτοις τολμήσων μὴ ὑπακοῦσαι, εἴτε τῶν προσγενῶν ἀρχόντων εἴτε καὶ λοιπῶν ἀρχόντων καὶ ἀρχοντοπούλων ἔνι τῆς βασι λείας μου εἴτε ἑτέρας τινὸς τάξεως, ἔχωσι πᾶσαν ἄδειαν κρατεῖν τὸ ὁσπήτιον καὶ τὴν οἰκονομίαν αὐτοῦ καὶ ποιεῖν καὶ ἑτέραν παίδευσιν καὶ καταδίκην εἰς αὐτὸν οἶαν ἂν διακρίνωσιν. Οφείλουσι δὲ οὗτοι ἵνα, καὶ ἐάν τινες ἐγκαλῶσι τοῖς εἰς κεφαλήν εὑρισκομένοις αὐτῶν, κρίνειν καὶ τούτους καὶ ἀποκαθιστών ὅσιν ἂν φαίνηται αὐτοῖς δίκαιον, καθὼς καὶ περὶ τῶν ἄλλων Ρωμαίων ἁπάντων ἔχουσιν ἀνατεθειμένου καὶ ὡρισμένον παρὰ τῆς βασιλείας μου, καὶ ποιῶν Ο αι (3) καὶ διαπράττωνται. Εἰς γὰρ τὴν περὶ τούτου ἀσφάλειαν ἐγένετο καὶ ἀπελύθη καὶ ὁ παρὼν ὁρισμός τῆς βασιλείας μου. Εἶχε τό· Μηνὶ Μαρτίῳ ἰνδ. β', δι' ερυθρῶν γραμμάτων τῆς βασιλικῆς καὶ θείας χειρός. XXXVIII. Imp. Andronici junioris de judicibus universalibus secunda. (A. 1329.) Ἐπεὶ ἡ βασιλεία μου, πολύν τινα τὸν ἔρωτα περι τὸ δίκαιον ἔχουσα καὶ διὰ πολλῆς καὶ μεγάλης τῆς σπουδῆς τιθεμένη καὶ περὶ πλείστου ποιουμένη δια μοτικοῖς είνε ὑποσχετικοῖς γράμμασι judicum elec torum. Hæc et illa pridem edidi ex Cod. Paris. 1343 in Heidelb. Jahrb. 1856, p. 807 eqq. : duo aulemn ultima προστάγματα ex Cod. Taurin. 500 ellidit Girand in Wolowski Revue III p. 460 et IV p. 147. Ορκωμοτικά illa in Cod. Paris. 1556 diemntur esse alternis τῶν καθολικῶν κριτῶν τῶν γενομένων παρὰ τοῦ εὐσεβοῦς βασιλέως κυροῦ Ανδρονί. κου τοῦ Παλαιολόγου, alterum του δικαιοφύλακος καὶ ἀρχιδιακόνου τοῦ Κλειδᾶ, quem c. annum 1399 ab Andonico seniore ad juniorem missum esse le- Raium auctor est Jo. Cantacuzenus Histor. 1, 44 el 40. F oinde έρχωμοτικά illa, et quae cum iis conjuncta sunt tria προστάγματα, in promptu est re ferre ad quatuor ils καθολικούς κριτάς, quos ak Andronico juniore institutos esse narrat Niceplı. Gregoras IX. 9 ed. Paris, p. 269 et XI, 3 ed. Paris, p. 550. Obstat quidem, quod Gregoras totam rem ad annum 1329 narrat, προστάγματα autem duo ultima ind ctione II, quæ in annum 1319 vel 1334 incidit, signata esse dicuntur : unde vel ινδ. ιβ' pro ίνδ. β' le gendum, vel cum Mortreuil III p. 97 sqq. statuendun es', προστάγματα illa quatuor judicibus anuo 1329 electis anno demum 1554 promulgata esse. ZACH, (y) Legerim, ὀφείλουσι δὲ οὗτοι καὶ ἐάν τινες - ἵνα ποιῶσι καὶ διαπρ. ID.NOVELLE CONSTITUTIONES. 1103.
NOVELLE CONSTITUTIONES.
Ετερον πρόσταγμα.
Θεοῦ Εὐαγγέλια καὶ εἰς τὸν τίμιον καὶ ζωοποιόν Α καιοσύνην ἐν ἅπασι πολιτεύεσθαι τοῖς ὑπ' αὐτὴν,
σταυρὸν ἐνώπιον τῆς ὑπεραγίας δεσποίνης ἡμῶν
Θεοτόκου τῆς Οδηγητρίας, ὡς ἂν, ἐπεὶ οἱ ἐκλεγέν
τες καὶ ἀποταχθέντες παρά τε τῆς ἁγίας τοῦ Θεοῦ
τῶν Ῥωμαίων ἔταξαν καὶ ὑπεσχέθησαν ὅσον κατά
μέρος τὰ ὑποσχετικά αὐτῶν γράμματα διαλαμβάς
νουσιν, ἵνα συντηρώνται ἕνεκεν δικαίας καὶ ἀπαρ-
εγγράπτου κρίσεως, ἵνα δεφενδεύῃ καὶ αὐτοὺς
βασιλεία μου παρ' ὅλον τῆς ζωῆς αὐτῆς χρόνον ἀπὸ
παντὸς προσώπου τοῦ μέλλοντος ἴσως ἐπιτεθῆναι
καὶ μαχεσθῆναι κατ' αὐτῶν ἕνεκεν τῆς καταδίκης,
ἧς μέλλουσιν ἀποφήνασθαι κατ' αὐτοῦ διά τινα κινη
θεῖσαν καὶ κριθεῖσαν παρ' αὐτῶν ὑπίθεσιν· καὶ οὐ
μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ μετὰ θάνατον αὐτῶν ἐὰν βου-
ληθῇ κἂν εἷς ἵνα μαχεσθῇ καὶ ἀμύνηται κατὰ τῶν
παίδων αὐτῶν, ἵνα ἐνέχηται ἡ βασιλεία μου καὶ εἰς
τὴν περὶ τούτου δεφένδευσιν καὶ ἀνενοχλησίαν αύ
τῶν. Τούτου γὰρ [χάριν] ἐγένετο καὶ ἀπελύθη τὸ
παρὸν ὁρχωμοτικόν πρόταγμα τῆς βασιλείας μου,
καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν τοσαύτην ἰσχὺν καὶ ἄδειαν δέδωκε
πρὸς αὐτοὺς ἡ βασιλεία μου μετά ολοψύχου καὶ
προαιρέσεως καὶ μετὰ ἐμφύτου καὶ καρδιακῆς ζέ-
σεως καὶ προθυμίας καὶ ὑποσχέσεως ενόρκου, ὅτι
καὶ αὐτὸν ἐμὲ, ἐὰν καταλάβωσι καὶ διακρίνωσιν
ἀδικοῦντα, ἐλέγχωσι μετὰ παρρησίας καὶ παντί
τρόπῳ βιάζωσιν εἰς τὴ ποιεῖν διόρθωσιν ἐντελεστά
την τῆς τοιαύτης ἀδικίας· καὶ ἐὰν ἴσως οὐδέν με
εὕρωσιν ἔτοιμον εἰς τοῦτο, ὅπερ οὐδὲν μέλλει γίνετ
σθαι ὡς θαῤῥεῖ καὶ ἐλπίζει ἡ βασιλεία μου εἰς τὸ
ἔλεος τοῦ Θεοῦ, ἀποβάλλωνται ὅλῃ ψυχῇ καὶ λέγωσι
καὶ παριστῶσι καὶ θριαμβεύωσι πρὸς πάντας ἀφό-
σως· καὶ ἐκτὸς ἐννοίας τινὸς τὴν ἡμετέραν τοιαύ-
την ἀδικίαν, καὶ οὐδὲν παύσωνται ποιοῦντες τοῦτο,
εἰ μὴ γένηται παρὰ τῆς βασιλείας μου ἐντελής
διόρθωσις τῆς τοιαύτης ἀδικίας. Καὶ κατέστη τὸ
πρᾶγμα οὕτως, ὡς θαῤῥεῖ καὶ ἐλπίζει ἡ βασιλεία
μου εἰς τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ καὶ εἰς τὴν μεσιτείαν καὶ
ἀντίληψιν τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου, ὅτι ἀπὸ τοῦ νῦν
μὴ τολμήσει τις τῶν ἁπάντων ἀδικῆσαι καὶ πλεον
Ἐκκλησίας καὶ τῆς βασιλείας μου καθολικοί κριταὶ
εκτῆσαί τινα εἰς τὸ οἰκεῖον δίκαιον.
κατέστησε καθολικούς κριτὰς αὐτῶν, μηδὲν ποιεῖ-
σθαι τοῦ δικαίου πρότερον ομόσαντας, ἀλλὰ δεύτερα
τὰ πάντα τούτου τίθεσθαι καὶ τούτου πάντα τρόπον
καθ᾽ ὅσον περίεστιν αὐτοῖς δυνάμεως ἐξέχεσθαι,
ἤδη διὰ τοῦ παρόντος προστάγματος αὐτῆς καὶ ὡς
κεφαλάδας τῶν ἐν τοῖς κάστροις τε καὶ χώραις ταύ
της πάντων εἶναι διορίζεται, ἔχοντας ἔνδοσιν καὶ
πᾶσαν ἄδειαν, ἵνα ἐν οἴῳ τόπῳ τῆς βασιλείας μου
γένωνται ἐν χρεία δεφενδεύσεως ἐφ᾽ οἷς κρίνωσί τε
καὶ ἀποφαίνωνται, λέγωσι καὶ πρὸς τοὺς κεφαλατ
τικεύοντας ἐν τῷ τοιούτῳ τόπῳ καὶ πρὸς ἄλλον τῶν
ἐκεῖ οἰκούντων ὃν ἂν βούλωνται, καὶ πείθωνται ούτ
τοι τούτοις καὶ ὑπακούωσι καὶ δεφενδεύωσι καὶ ἀπο-
πληρῶσιν οὗτοι, καθὼς ἂν οὗτοι λέγωσιν, εἴτε τῶν
προσγενῶν ἀνθρώπων τῆς βασιλείας μου εἰσιν εἴτε
τῶν λοιπῶν ἀρχόντων καὶ ἀρχοντοπούλων αὐτῆς
εἴτε τῶν ἐκδουλευόντων ἐν τῷ ἑσπητίῳ τῆς βασι
λείας μου εἴτε τῶν στρατιωτῶν εἴτε ἑτέρας τινὸς
τάξεως. Οἷος δὲ ἀπὸ τούτων τολμήσει καὶ ἀπειθήν
σει τοῖς τοιούτοις καθολικοίς κριταῖς τῶν Ῥωμαίων
καὶ οὐδὲν δεφενδεύσει τὴν ἣν ἂν εἴπωσιν οὗτοι ὑπό
θεσιν, κἂν οἴτινες ἄρα καὶ ὦσιν οἱ καταδικαζόμενοι
παρ' αὐτῶν, κἂν οἴου βαθμού τυγχάνωσιν ὄντες, καν
ὅσην τὴν γνησιότητα καὶ τὸν πλησιασμὸν ἔχωσιν εἰς
τὴν βασιλείαν μου, εἰ μὲν εὑρίσκεται οὗτος ὁ ἀπει
θήσων εἰς τοῦτο κεφαλατικεύων εἰς τὸν τοιοῦτον
τόπον ἢ καὶ ἀλλοτρόπως ενοχοποιούμενος, ὀφείλουσιν
οἱ τοιοῦτοι καθολικοί κριταὶ τῶν Ρωμαίων παρα-
στέλλειν αὐτὸν ἐκ τοῦ παραυτίκα ἀπὸ τοῦ κεφαλατ
τικίου αὐτοῦ, ἔτι δὲ καὶ τῆς ἐνοχῆς τοῦτον τῇ ἐμ-
φανείᾳ τοῦ παρόντος προστάγματος· εἰ δὲ οὐδὲν εὐτ
ρίσκεται εἰς ἐνοχήν τινα ὁ τούτοις τολμήσων μὴ
ὑπακοῦσαι, εἴτε τῶν προσγενῶν ἀρχόντων εἴτε καὶ
λοιπῶν ἀρχόντων καὶ ἀρχοντοπούλων ἔνι τῆς βασι
λείας μου εἴτε ἑτέρας τινὸς τάξεως, ἔχωσι πᾶσαν
ἄδειαν κρατεῖν τὸ ὁσπήτιον καὶ τὴν οἰκονομίαν αὐτοῦ
καὶ ποιεῖν καὶ ἑτέραν παίδευσιν καὶ καταδίκην εἰς
αὐτὸν οἶαν ἂν διακρίνωσιν. Οφείλουσι δὲ οὗτοι ἵνα,
καὶ ἐάν τινες ἐγκαλῶσι τοῖς εἰς κεφαλήν εὑρισκο
μένοις αὐτῶν, κρίνειν καὶ τούτους καὶ ἀποκαθιστών
ὅσιν ἂν φαίνηται αὐτοῖς δίκαιον, καθὼς καὶ περὶ
τῶν ἄλλων Ρωμαίων ἁπάντων ἔχουσιν ἀνατεθειμένου
καὶ ὡρισμένον παρὰ τῆς βασιλείας μου, καὶ ποιῶν
Ο αι (3) καὶ διαπράττωνται. Εἰς γὰρ τὴν περὶ τούτου
ἀσφάλειαν ἐγένετο καὶ ἀπελύθη καὶ ὁ παρὼν ὁρισμός
τῆς βασιλείας μου. Εἶχε τό· Μηνὶ Μαρτίῳ ἰνδ. β', δι'
ερυθρῶν γραμμάτων τῆς βασιλικῆς καὶ θείας χειρός.
XXXVIII. Imp. Andronici junioris de judicibus uni-
versalibus secunda. (A. 1329.)
Ἐπεὶ ἡ βασιλεία μου, πολύν τινα τὸν ἔρωτα περι
τὸ δίκαιον ἔχουσα καὶ διὰ πολλῆς καὶ μεγάλης τῆς
σπουδῆς τιθεμένη καὶ περὶ πλείστου ποιουμένη δια
μοτικοῖς είνε ὑποσχετικοῖς γράμμασι judicum elec
torum. Hæc et illa pridem edidi ex Cod. Paris.
1343 in Heidelb. Jahrb. 1856, p. 807 eqq. : duo au-
lemn ultima προστάγματα ex Cod. Taurin. 500 elli-
dit Girand in Wolowski Revue III p. 460 et IV p.
147. Ορκωμοτικά illa in Cod. Paris. 1556 diemn-
tur esse alternis τῶν καθολικῶν κριτῶν τῶν γενομέ
νῶν παρὰ τοῦ εὐσεβοῦς βασιλέως κυροῦ Ανδρονί.
κου τοῦ Παλαιολόγου, alterum του δικαιοφύλακος
καὶ ἀρχιδιακόνου τοῦ Κλειδᾶ, quem c. annum 1399
ab Andonico seniore ad juniorem missum esse le-
Raium auctor est Jo. Cantacuzenus Histor. 1, 44 el
40. F oinde έρχωμοτικά illa, et quae cum iis con-
juncta sunt tria προστάγματα, in promptu est re
ferre ad quatuor ils καθολικούς κριτάς, quos ak
Andronico juniore institutos esse narrat Niceplı.
Gregoras IX. 9 ed. Paris, p. 269 et XI, 3 ed. Paris,
p. 550. Obstat quidem, quod Gregoras totam rem ad
annum 1329 narrat, προστάγματα autem duo ultima
ind ctione II, quæ in annum 1319 vel 1334 incidit,
signata esse dicuntur : unde vel ινδ. ιβ' pro ίνδ. β' le
gendum, vel cum Mortreuil III p. 97 sqq. statuendun
es', προστάγματα illa quatuor judicibus anuo 1329
electis anno demum 1554 promulgata esse. ZACH,
(y) Legerim, ὀφείλουσι δὲ οὗτοι καὶ ἐάν τινες -
ἵνα ποιῶσι καὶ διαπρ. ID.
1103.
col. 1111–1112page 47 of 56
PG 161:1111μου διὰ τοῦ παρόντος προστάγματος, ἵνα ἐκ τῶν τὸ ἕτερον μετόχιον τὸ εἰς ὄνομα τιμώμενον τοῦ τι Α Λέχεινα, Γεώργιος τῆς Τζαγγ: ρίης, αἱ δύο υἱοὶ τοῦ Ἐπεὶ διωρίσατο καὶ ἔταξεν ἡ βασιλεία μου, ἵνα κρίνωνται ἅπαντες οἵ τε προσγενεῖς ἄρχοντες αὐτῆς καὶ οἱ λοιποὶ ἄρχοντες καὶ τὰ ἀρχοντόπουλα της βασιλείας μου καὶ ὅσοι ἄλλοι εἰσὶν ὑποτεταγμένοι τῇ βασιλείᾳ μου εἰς τοὺς καθολικούς κριτὰς τῶν Ῥωμαίων ἐφ' αἷς ἂν ἔχωσιν ὑποθέσεσι, καὶ λαμβάνωσι τὴν ἐπὶ ταύταις ἀποκατάστασιν καθὼς ἂν διάκρισιν οὗτοι καὶ ἀποφαίνωνται, διορίζεται ἡ βασιλεία τοιούτων ἀρχόντων αὐτῆς οἵτινες μετὰ τοὺς φοροῦνα τας σκαράνικα κρίνωνται παρὰ τῶν τοιούτων καθο λικῶν κριτῶν τῶν Ῥωμαίων διηγούμενοι τὰ τῶν ὑποθέσεων αὐτῶν ἑστῶτες. Εἶχε τό· Μην Μαρτίῳ ἐνδ. β', δι' ἐρυθρῶν γραμμάτων τῆς βασιλικῆς καὶ θείας χειρός. Β' η Ἐπεὶ οἱ μοναχοὶ τῆς κατὰ τὴν νῆσον τῆς Πάτμου διακε μένης σεβασμίας μονῆς τῆς βασιλείας μου, τῆς εἰς ὄνομα τιμωμένης τοῦ ἁγίου ἐνδόξου πανευφήμου ἀποστόλου παρθένου ἐπιστηθίου Αγαπημένου καὶ εὐαγγελιστοῦ Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου, ἐζήτησαν καὶ παρεκάλεσαν τῇ βασιλείᾳ μου, ἵνα ἐπὶ τοῖς κτή μασι καὶ μετοχίοις καὶ ἀναστήμασιν αὐτῶν, ἅτινα κέκτηνται διὰ χρυσοβούλλων διαφόρων καὶ προσταγμάτων καὶ ἀπογραφικῶν ἀποκαταστάσεων καὶ ἑτέ· ρων δικαιωμάτων, πορίσωνται καὶ χρυσόβουλλον τῆς βασιλείας μου, καὶ κατέχωσι ταῦτα καὶ εἰς τὸ ἑξῆς ἀβαρῶς πάντη καὶ ἀτελῶς, καθώς κατέχουσι · ταῦτα μέχρι τοῦ νῦν (ήγουν τὸ ἐν τῇ νήσῳ Λήμνῳ μετόχιον τὸ εἰς ὄνομα τιμώμενον τοῦ ἁγίου μεγα λομάρτυρος Γεωργίου τοῦ Μυροβλύτου, καὶ διακείμενον ἐν τῇ τοποθεσίᾳ τῆς ἁγίας Εἰρήνης μετὰ τῶν προσόντων αὐτῷ πάντων ἀμπελίων καὶ χωραφίων · μίου ταξιάρχου τῶν ἄνω δυνάμεων Μιχαὴλ καὶ ἐπι κεκλημένον τὴν Πτέριν μετὰ τῶν ὄντων ἐκεῖσε ενα δεκα προσκαθημένων, ἀλλὰ δὴ τῶν ἀμπέλων καὶ χωραφίων καὶ τοῦ περιβολίου τοῦ Διδυμαρίου μετά τοῦ χειμερινοῦ ὑδρομύλωνος καὶ τοῦ λιμένος τοῦ ἀπὸ τῶν κρημνῶν ἕως τοῦ Κυβαδίου καλουμένου D διήκοντος· τὸν σεβάσμιον καὶ θεῖον ναὸν τὸν εἰς όνομα τιμώμενον τῆς ὑπεράγνου δεσποίνης καὶ Θεοτόκου τῆς Οδηγητρίας μετὰ τῶν προσόντων αὐτῷ χωραφίων· τοὺς ἐν τῇ αὐτῇ νήσῳ ἐν διαφόροις χωρίοις εὑρισκομένους παροίκους, ἐφ᾽ ὧν τοὺς μὲν κατεῖχον, τοὺς δὲ ἀνεδέξαντο πρὸ ὀλίγου δι' ἀπογραφια κῆς ἀποκαταστάσεως, ὁμοίως καὶ τὰ παραδοθέντα αὐτοῖς χωράφια τὰ Βουνάρια λεγόμενα, τὰς Τροχαλέας καὶ τὰ Λιβάδια ὀνομάζονται δὲ οἱ τοιοῦτοι πάροικοι 3 το Νικόλαος, ὁ Μαυρολέων, Γεώργιος ὁ Κουρούπης, Θεόδωρος ὁ Λαχανάς, ὁ Ιατρόπουλος ὁ Θεοδωράκης μετὰ τοῦ γαμβροῦ αὐτοῦ, Ἄννα ἡ Βραχνού, Μιχαὴλ ὁ Λωράδων, Δημήτριος της Καλά νας, ἡ Βαβύλια, Ευστράτιος ὁ Δαλασινός, ὁ Αργυ ρός, Νικόλαος ὁ Γουλιμῆς, Ἰωάννης ὁ Μουστατέ πουλο:, ὁ Κολυβά, Ξένος & Ζακέτης, Δημήτριος δ Πενταφουστάνης, ο Σταμάτας, τοῦ Συμεὼν οἱ παῖ δες, Θεόδωρος ὁ Σκυριώτης, ἡ Κονίδαινα, Ηρίνη Η Καστελιανή, ὁ γαμβρὸς τοῦ Λαχανά, Θεόδωρος δ Καρυώτας, ὁ υἱὸς τοῦ Μακρηνικολάου · ὀνομάζονται δὲ ὁμοίως καὶ οἱ ἄνωθεν δηλωθέντες ένδεκα προκαθήμενος καὶ αὐλῆται τοῦ εἰρημένου μετοχίου της Ντέ ριν ὁ Ντζιανῆς, ὁ Μπονοφάτζος μετὰ τοῦ προγένου αὐτοῦ, ὁ Σιλιγκόπουλος μετὰ τοῦ γαμβροῦ αὐτοῦ, Ιωάννης ὁ Βίγλης. Δημήτριος τῆς Καλογραίας, ὁ ᾿Αρ τοῦ ᾿Αρβάζου, ὁ Κατζαρός, Ἰωάννης ὁ Μουντάς, Ἰωάν χαγγελεινός, Κώνστας ὁ Νιάννης, Μανουήλ ο γαμβρός νης ὁ Ντζακίτης· τὰ περὶ τὸν αὐτὸν τόπον ἐσωπε ρίβολα τῆς Εἰρήνης, τοῦ Πηγαδίτου καὶ τῆς ἀδελφῆς αὐτῆς Σοφίας· τὰ ἐν τῇ τοποθεσία της Πυλάδος χωράφια μετὰ τῶν ἐν αὐτῇ τριῶν συκαμινεῶν καὶ τῶν ἑτέρων χωραφίων του Σκαλυμήνη · ἔτι γε μήν καὶ τὰ ἕτερα χωράφια του Δράκοντος λεγόμενα μετά τῆς νομῆς καὶ περιοχῆς αὐτῶν· πρὸς τούτοις καὶ τὰ ἐν τῇ νήσῳ ὑλέρῳ διακείμενα μονύδρια, τό τε τοῦ Παρθενίου καὶ τοῦ Μενίου ἐπιλεγόμενα, μετὰ τῶν προσόντων αὐτοῖς παροίκων, άτινα κέκτηνται διὰ τῶν εἰρημένων καὶ προσόντων αὐτοῖς χρυσοβούλλων ὡσαύτως καὶ τὰ ἐν τῇ νήσῳ Κῷ τρία μετόχια, τα τε τοῦ Ασποντίου ἐπιλεγόμενον, τὸ εἰς ὄνομα το μώμενον τοῦ δεσπότου καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ τὸ ᾿Αλσος, μετὰ τῶν προσόντων αὐτοῖς ὑδρομυλώνων καὶ χωραφίων καὶ τοῦ ποταμοῦ, σὺν τῷ τοπίῳ τῷ ἐν τῷ κάστρῳ Πυλίῳ, ἐφ᾽ ᾧ ἀμετόχως καὶ παρὰ γνώμην τῶν ἀπὸ τῆς τοιαύτης σεβασμίας μονῆς μοναχῶν ἀνήγειρεν οἰκήματα ὁ ἱερώτατος ἀρχιεπίσκοπος τῆς αὐτῆς νήσου Κῶ· πρὸς τούτοις περ καὶ τὸν εἰς τὸ χωρίον τὸ Ρεπανίδιον πάροικον Νικόλαον τὸν Μαυρολέοντα) - α'. Τὴν τοιαύτην αὐτῶν ζήτησιν καὶ παράκλησιν προσδεξαμένη ἡ βασιλεία μου τὸν παρόντα χρυσί βουλλον λόγον ἐπικρατεῖ καὶ ἐπιβραβεύει αὐτοῖς, δι' οὗ προστάσσει καὶ διορίζεται, ὡς ἂν τὰ τοιαῦτα ἅπαντα καὶ κατὰ μέρος ἄνωθεν δηλωθέντα μετόχια καὶ κτήματα καὶ λοιπὰ ἀναστήματα, μετὰ τῶν ἐν αὐτοῖς παροίκων καὶ προσκαθημένων καὶ τῶν ἀπ' αὐτῶν ὀφειλομένων τελεσμάτων καὶ ἑτέρων παροι κικῶν δικαίων, κατέχῃ καὶ νέμηται ἡ τοιαύτη σεβάσμια μονὴ ἀνενοχλήτως καὶ ἀδιασείστως, ἔτι δὲ ἀναφαιρέτως καὶ ἀναποσπάστως, καὶ τὴν ἐξ αὐτῶν πᾶσαν καὶ παντοίαν ἀποφέρηται καὶ ἀποκερδαίνη πρόσοδον, καὶ οὔτε παρὰ τοῦ μέρους τῶν κεφαλα-τικενόντων κατὰ καιροὺς ἐν ταῖς τοιαύταις νήσοις οὔτε παρὰ τῶν τὰ τοῦ δημοσίου διενεργούντων ἢ τοπικών ἐκεῖσε οὔτε μὴν παρά τινο; ἑτέρου τῶν ἁπάντων εύρ: σκῃ ἐπὶ τούτοις τὴν οἰανδήτινα ἐπήρειαν ἢ διενόχλη σιν, ἀλλὰ διατηρῶνται ταῦτα πάντα τὰ προστάγματα τῇ τοιαύτῃ σεβασμία μονῇ, ἔτι δὲ οἱ ἐν αὐτοῖς πάροικοι CPOLITANORUM IMPP. Ἕτερον πρόσταγμα.1.13 XXXIX. Imp. Andronici junioris de judicibus universalibus tertia.(A. 1329.) XL. Imp. Andronici junioris de possessionibus monosterii in insula Patmo siti. (2). (A.1331.) zungsber. d. k. k. Ak ud. d. Wiss. to:n IX (1853), p. 411. (3) Habetur in Vind. Ilist. gr. G6 fol. 67 (cf. Νον XXIV 1:0 . 1). Inde nuperrime edid:t J. Müller Sit-
μου διὰ τοῦ παρόντος προστάγματος, ἵνα ἐκ τῶν
τὸ ἕτερον μετόχιον τὸ εἰς ὄνομα τιμώμενον τοῦ τι
1.13
XXXIX. Imp. Andronici junioris de judicibus uni-
versalibus tertia.(A. 1329.)
XL. Imp. Andronici junioris de possessionibus mo-
nosterii in insula Patmo siti. (2). (A.1331.)
zungsber. d. k. k. Ak ud. d. Wiss. to:n IX (1853), p.
411.
Α Λέχεινα, Γεώργιος τῆς Τζαγγ: ρίης, αἱ δύο υἱοὶ τοῦ
Ἐπεὶ διωρίσατο καὶ ἔταξεν ἡ βασιλεία μου, ἵνα
κρίνωνται ἅπαντες οἵ τε προσγενεῖς ἄρχοντες αὐτῆς
καὶ οἱ λοιποὶ ἄρχοντες καὶ τὰ ἀρχοντόπουλα της βα-
σιλείας μου καὶ ὅσοι ἄλλοι εἰσὶν ὑποτεταγμένοι τῇ
βασιλείᾳ μου εἰς τοὺς καθολικούς κριτὰς τῶν Ῥω-
μαίων ἐφ' αἷς ἂν ἔχωσιν ὑποθέσεσι, καὶ λαμβάνωσι
τὴν ἐπὶ ταύταις ἀποκατάστασιν καθὼς ἂν διακρί
σιν οὗτοι καὶ ἀποφαίνωνται, διορίζεται ἡ βασιλεία
τοιούτων ἀρχόντων αὐτῆς οἵτινες μετὰ τοὺς φοροῦνα
τας σκαράνικα κρίνωνται παρὰ τῶν τοιούτων καθο
λικῶν κριτῶν τῶν Ῥωμαίων διηγούμενοι τὰ τῶν
ὑποθέσεων αὐτῶν ἑστῶτες. Εἶχε τό· Μην Μαρτίῳ
ἐνδ. β', δι' ἐρυθρῶν γραμμάτων τῆς βασιλικῆς καὶ
θείας χειρός.
Β'
η
Ἐπεὶ οἱ μοναχοὶ τῆς κατὰ τὴν νῆσον τῆς Πάτμου
διακε μένης σεβασμίας μονῆς τῆς βασιλείας μου,
τῆς εἰς ὄνομα τιμωμένης τοῦ ἁγίου ἐνδόξου πανευ-
φήμου ἀποστόλου παρθένου ἐπιστηθίου Αγαπημένου
καὶ εὐαγγελιστοῦ Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου, ἐζήτησαν
καὶ παρεκάλεσαν τῇ βασιλείᾳ μου, ἵνα ἐπὶ τοῖς κτή
μασι καὶ μετοχίοις καὶ ἀναστήμασιν αὐτῶν, ἅτινα
κέκτηνται διὰ χρυσοβούλλων διαφόρων καὶ προσταγ
μάτων καὶ ἀπογραφικῶν ἀποκαταστάσεων καὶ ἑτέ·
ρων δικαιωμάτων, πορίσωνται καὶ χρυσόβουλλον
τῆς βασιλείας μου, καὶ κατέχωσι ταῦτα καὶ εἰς τὸ
ἑξῆς ἀβαρῶς πάντη καὶ ἀτελῶς, καθώς κατέχουσι
· ταῦτα μέχρι τοῦ νῦν (ήγουν τὸ ἐν τῇ νήσῳ Λήμνῳ
μετόχιον τὸ εἰς ὄνομα τιμώμενον τοῦ ἁγίου μεγα
λομάρτυρος Γεωργίου τοῦ Μυροβλύτου, καὶ διακεί-
μενον ἐν τῇ τοποθεσίᾳ τῆς ἁγίας Εἰρήνης μετὰ τῶν
προσόντων αὐτῷ πάντων ἀμπελίων καὶ χωραφίων ·
μίου ταξιάρχου τῶν ἄνω δυνάμεων Μιχαὴλ καὶ ἐπι
κεκλημένον τὴν Πτέριν μετὰ τῶν ὄντων ἐκεῖσε ενα
δεκα προσκαθημένων, ἀλλὰ δὴ τῶν ἀμπέλων καὶ
χωραφίων καὶ τοῦ περιβολίου τοῦ Διδυμαρίου μετά
τοῦ χειμερινοῦ ὑδρομύλωνος καὶ τοῦ λιμένος τοῦ
ἀπὸ τῶν κρημνῶν ἕως τοῦ Κυβαδίου καλουμένου D
διήκοντος· τὸν σεβάσμιον καὶ θεῖον ναὸν τὸν εἰς
όνομα τιμώμενον τῆς ὑπεράγνου δεσποίνης καὶ Θεο-
τόκου τῆς Οδηγητρίας μετὰ τῶν προσόντων αὐτῷ
χωραφίων· τοὺς ἐν τῇ αὐτῇ νήσῳ ἐν διαφόροις χω-
ρίοις εὑρισκομένους παροίκους, ἐφ᾽ ὧν τοὺς μὲν κα
τεῖχον, τοὺς δὲ ἀνεδέξαντο πρὸ ὀλίγου δι' ἀπογραφια
κῆς ἀποκαταστάσεως, ὁμοίως καὶ τὰ παραδοθέντα
αὐτοῖς χωράφια τὰ Βουνάρια λεγόμενα, τὰς Τροχα-
λέας καὶ τὰ Λιβάδια ὀνομάζονται δὲ οἱ τοιοῦτοι
πάροικοι 3 το Νικόλαος, ὁ Μαυρολέων, Γεώργιος
ὁ Κουρούπης, Θεόδωρος ὁ Λαχανάς, ὁ Ιατρόπουλος
ὁ Θεοδωράκης μετὰ τοῦ γαμβροῦ αὐτοῦ, Ἄννα ἡ
Βραχνού, Μιχαὴλ ὁ Λωράδων, Δημήτριος της Καλά
νας, ἡ Βαβύλια, Ευστράτιος ὁ Δαλασινός, ὁ Αργυ
ρός, Νικόλαος ὁ Γουλιμῆς, Ἰωάννης ὁ Μουστατέ
πουλο:, ὁ Κολυβά, Ξένος & Ζακέτης, Δημήτριος δ
Πενταφουστάνης, ο Σταμάτας, τοῦ Συμεὼν οἱ παῖ
δες, Θεόδωρος ὁ Σκυριώτης, ἡ Κονίδαινα, Ηρίνη
Η Καστελιανή, ὁ γαμβρὸς τοῦ Λαχανά, Θεόδωρος δ
Καρυώτας, ὁ υἱὸς τοῦ Μακρηνικολάου · ὀνομάζονται
δὲ ὁμοίως καὶ οἱ ἄνωθεν δηλωθέντες ένδεκα προκαθή
μενος καὶ αὐλῆται τοῦ εἰρημένου μετοχίου της Ντέ
ριν ὁ Ντζιανῆς, ὁ Μπονοφάτζος μετὰ τοῦ προγένου
αὐτοῦ, ὁ Σιλιγκόπουλος μετὰ τοῦ γαμβροῦ αὐτοῦ,
Ιωάννης ὁ Βίγλης. Δημήτριος τῆς Καλογραίας, ὁ ᾿Αρ
τοῦ ᾿Αρβάζου, ὁ Κατζαρός, Ἰωάννης ὁ Μουντάς, Ἰωάν
χαγγελεινός, Κώνστας ὁ Νιάννης, Μανουήλ ο γαμβρός
νης ὁ Ντζακίτης· τὰ περὶ τὸν αὐτὸν τόπον ἐσωπε
ρίβολα τῆς Εἰρήνης, τοῦ Πηγαδίτου καὶ τῆς ἀδελφῆς
αὐτῆς Σοφίας· τὰ ἐν τῇ τοποθεσία της Πυλάδος χω
ράφια μετὰ τῶν ἐν αὐτῇ τριῶν συκαμινεῶν καὶ
τῶν ἑτέρων χωραφίων του Σκαλυμήνη · ἔτι γε μήν
καὶ τὰ ἕτερα χωράφια του Δράκοντος λεγόμενα μετά
τῆς νομῆς καὶ περιοχῆς αὐτῶν· πρὸς τούτοις καὶ τὰ
ἐν τῇ νήσῳ ὑλέρῳ διακείμενα μονύδρια, τό τε τοῦ
Παρθενίου καὶ τοῦ Μενίου ἐπιλεγόμενα, μετὰ τῶν
προσόντων αὐτοῖς παροίκων, άτινα κέκτηνται διὰ
τῶν εἰρημένων καὶ προσόντων αὐτοῖς χρυσοβούλλων
ὡσαύτως καὶ τὰ ἐν τῇ νήσῳ Κῷ τρία μετόχια, τα
τε τοῦ Ασποντίου ἐπιλεγόμενον, τὸ εἰς ὄνομα το
μώμενον τοῦ δεσπότου καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ
Χριστοῦ, καὶ τὸ ᾿Αλσος, μετὰ τῶν προσόντων αὐτοῖς
ὑδρομυλώνων καὶ χωραφίων καὶ τοῦ ποταμοῦ, σὺν
τῷ τοπίῳ τῷ ἐν τῷ κάστρῳ Πυλίῳ, ἐφ᾽ ᾧ ἀμετόχως
καὶ παρὰ γνώμην τῶν ἀπὸ τῆς τοιαύτης σεβασμίας
μονῆς μοναχῶν ἀνήγειρεν οἰκήματα ὁ ἱερώτατος
ἀρχιεπίσκοπος τῆς αὐτῆς νήσου Κῶ· πρὸς τούτοις
περ καὶ τὸν εἰς τὸ χωρίον τὸ Ρεπανίδιον πάροικον
Νικόλαον τὸν Μαυρολέοντα) -
α'. Τὴν τοιαύτην αὐτῶν ζήτησιν καὶ παράκλησιν
προσδεξαμένη ἡ βασιλεία μου τὸν παρόντα χρυσί
βουλλον λόγον ἐπικρατεῖ καὶ ἐπιβραβεύει αὐτοῖς,
δι' οὗ προστάσσει καὶ διορίζεται, ὡς ἂν τὰ τοιαῦτα
ἅπαντα καὶ κατὰ μέρος ἄνωθεν δηλωθέντα μετόχια
καὶ κτήματα καὶ λοιπὰ ἀναστήματα, μετὰ τῶν ἐν
αὐτοῖς παροίκων καὶ προσκαθημένων καὶ τῶν ἀπ'
αὐτῶν ὀφειλομένων τελεσμάτων καὶ ἑτέρων παροι
κικῶν δικαίων, κατέχῃ καὶ νέμηται ἡ τοιαύτη σε
βασμία μονὴ ἀνενοχλήτως καὶ ἀδιασείστως, ἔτι δὲ
ἀναφαιρέτως καὶ ἀναποσπάστως, καὶ τὴν ἐξ αὐτῶν
πᾶσαν καὶ παντοίαν ἀποφέρηται καὶ ἀποκερδαίνη
πρόσοδον, καὶ οὔτε παρὰ τοῦ μέρους τῶν κεφαλα-τι-
κενόντων κατὰ καιροὺς ἐν ταῖς τοιαύταις νήσοις οὔτε
παρὰ τῶν τὰ τοῦ δημοσίου διενεργούντων ἢ τοπικών
ἐκεῖσε οὔτε μὴν παρά τινο; ἑτέρου τῶν ἁπάντων εύρ:
σκῃ ἐπὶ τούτοις τὴν οἰανδήτινα ἐπήρειαν ἢ διενόχλη
σιν, ἀλλὰ διατηρῶνται ταῦτα πάντα τὰ προστάγματα
τῇ τοιαύτῃ σεβασμία μονῇ, ἔτι δὲ οἱ ἐν αὐτοῖς πάροικοι
(3) Habetur in Vind. Ilist. gr. G6 fol. 67 (cf. Νον
XXIV 1:0 . 1). Inde nuperrime edid:t J. Müller Sit-
CPOLITANORUM IMPP.
Ἕτερον πρόσταγμα.
col. 1113–1114page 48 of 56
PG 161:1113καὶ προσκαθήμενοι ἀνώτεροι πάσης ἡστινοσοῦν ἀδι κίας καὶ περιφρονήσεως καὶ κατατριδῆς, ὡσαύτως καὶ ἀπὸ τῶν ἀπαιτουμένων ἐκεῖσε τοπικῶς συνήθων. ἀπαιτήσεων, τοῦ τε κεφαλαίου, τῆς σιταρχίας, τοῦ ἀέρος, τοῦ ἀδιωτικίου, τῆς παρθενοφθορίας, τοῦ ξε νοτέλους λεγομένου, τοῦ μηνιατικοῦ, τοῦ ἀλατοτέλους, του ζευγαρατικίου, καὶ τῶν ἄλλων τῶν τοιούτων δημοσιακών ζητημάτων καὶ ἀπαιτουμένων. Ἐπεὶ ἐὰ ἀνέφερον οἱ τοιοῦτοι μοναχοὶ καὶ ὅτι οἱ ἱερώτατοι ἀρχιεπίσκοποι, ὅ τε Λήμνου καὶ ὁ Κῶ, πειρῶνται ἀπαι τεῖν ἀπὸ τῶν τοιούτων μετοχίων τὸ λεγόμενον κανονο νικὸν, τὸ μνημόσυνον καὶ ἄλλα τινὰ, ἅπερ οὐδὲν εἶχε δίκαιον ἀποδιδόναι πρὸς αὐτούς, καὶ παρεκάλεσαν καὶ περὶ τούτου, διορίζεται καὶ περὶ τούτου ἡ βασιλεία μου, ἵνα διαμένωσι καὶ παρὰ τῶν τοιούτων ἀρχιερέων ὑπὲρ τῶν δηλωθέντων ἀπαιτημάτων ἀνενόχλητοι καὶ ἀδιάσειστοι. Οθεν τῇ ἰσχύϊ καὶ δυνάμει τοῦ παρόν τις χρυσοβούλλου λόγου τῆς βασιλείας μου οὐδὲ οἱ μέλλοντες ποιῆσαι ἀπογραφικὴν ἀναθεώρησιν καὶ ἀποκατάστασιν ἐν ταῖς δηλωθείσαις νήσοις, ἔνθα εὑρίσκονται τὰ προσόντα τῇ τοιαύτῃ σεβασμία μονῇ μετόχιά τε καὶ λοιπά κτήματα, ἕξουσιν ἄδειαν είσα ελθεῖν καὶ ποιῆσαι ἐν αὐτοῖς τὴν τυχοῦσαν ἀναθεώρησιν ἢ ἀποκατάστασιν, ἀλλὰ καθέξει καὶ νεμηθήσεται ταῦτα πάντα ἀνενόχλητα καὶ ἀδιάσειστα, ότι με μὴν ἀναφαίρετα καὶ ἀναπόσπαστα, καὶ ἀνώτερα πάτης καὶ παντοίας κατατριβῆς καὶ περιφρονήσεως καὶ ἀδικίας. Ἐπὶ τούτῳ γὰρ γέγονε καὶ ὁ παρών χρυσόβουλλος λόγος τῆς βασιλείας μου κατὰ μῆνα Ἰούνιον τῆς ἐνισταμένης ιδ' ἐνδ. τοῦ ζω' τριακοστού ἐννάτου ἔτους, ἐν ᾧ καὶ τὸ ἡμέτερον εὐσεβὲς καὶ θεοπρόβλητον ὑπεσημήνατο κράτος. Ανδρόνικος ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ πιστὸς βασι λεὺς καὶ αὐτοκράτωρ 'Ρωμαίων ὁ Παλαιολόγος. (α). (α) μία Νου.Cum de habitatoribus civitatis Narbonæ subjectis excellentissiino regi Francorun venerint pro parte communis eorum et deprecaverint ipsis concedi privilegium aurea lulla munitumn Imperii nostri, ut cum pervenerint ex ipsis aliqui tam in Deo ma gnificatam et Deo glorificatam et Deo custoditam civitatem Constantinopolitanam, quamin aliis ter ris et castris Imperii nostri, cum mercatoribus suis habere debeant alomationem et solutionem partibus istis legi non possint, tenor sequitur sub hac forma XLI. Imp. Andronici junioris pactio cum Venetis XLII. Imp. Andronici junioris de privilegiis merca torum Narbonensium (b). (Inter 13±8–1341.) Universis et singulis præsentem paginam inspecturis Nos Hugo Arnaudi Domicellus dominus de Monterotundo Vicarius, et Guillelmus Chuuserii Baccalarius in Legibus, Judex ordinarius Curiæ Narbonensis egregii et potentis viri Domini Aymerici Dei gratia Vicecomitis et Domini Narbona, notum facimus per prasentes, quod nos vidi mus, legimus el de verbo ad verbum inspeximus quoddam privilegium imperatoris Constantinopolitani (c) litteris Græcis et Latinis scriptum, bullutum cum bulls aurea in filis ciricis vinculatis non filalis pendenti, subscriptum litteris Græcis rubeis in fine cujuslibet tenoris dicti pri vilegií, ut præmittitur, prædictis litteris separulim scri pli, non vilialum, non cancellatum in aliqua sui parte, sed omni suspicione carens. Cujus quidem privilegii tenor in lilleris Græcis scriptum (d), cun filteræ Græcæ in Continetur Libro lli Pactorum, cujus In dex: " 1532. Trengua cum Andronico Paleologo Imperatore Græcorum ad terminum sex annorum cum confirmatione antiquarum treuguarum et pacto rum et conventionum in eisdem insertarum etc. cart. 360.» Εt: e Instrumentum Syndicatus sive Pro curatorii 'Oratorum prædicti dom. Imperatoris pro trengua prædicta etc. carl. 368.» Propediem prodi bit in collectione Tafeln et Thomæ, de qua Nov. VII wol. 1. Zach. (b) Descripsit Stephanus Baluzius ex archivis ec commergii: et quod si contigerit exire lign ratica de terris ipsorum sive de aliis vicinantibus ipsis, et fecerint aliqua contra aliquos de parte 4mperii nostri, non debeant propterea sustinere illi, qui tunc inventi fuerint mercatores ex dicta civitate, offensionem aliquam sive damnum in snis mercationibus: ipsorum deprecationem admittens Imperium præsens privilegium munitum aurea bulla Imperii nostri ipsis concedit, per quod man dat, ut illi, qui accesserint de dicta civitate et pro tempore venerint tam in dictam civitatem Constan tinopolitanam quam in aliis terris et castris Impe ¸rii nostri, solvere debeant pro mercationibus, quas portaverint, de introitu et exitu insimal quantita tem Yperperorum centum secundum primam (e) consuetudinem Yperpera quatuor, et postea al p sis non requiratur solutio alia aliquo modo. Similiter mandat Imperium nostrum, quod si exiverint de terra ipsorum sive ab aliis vicinantibus ligna piratica, et fecerint damnum aliquod contra aliquos de parte Imperii nostri,illi, qui tunc inveni rentur mercatores in partibus istis sive in aliis terris et castris Imperii nostri, non invenirent pro plerea offensionemi sive damnum aliquod in per sonis et mercationibus suis, sed expedientur ou) nimode indemnes absque ulla offensione. Item si contigerit naufragium pati in mari al quod lignum ipsorum ex contingenti tempestate, et in terram eeciderint ex aliqua parte Imperii nostri, teneantur ipsius partis habitatores et alii, qui illuc invenirentur, non usurpare seu rapere aliquid de rebus ipsorum, quæ essent projectæ in terram, sed ipsos dimittere ipsas colligere res absque ullo im pedimento, et quod facere possint de ipsis ad vo luntatem et placitum eorum. Nam si aliqui volue rint damnum inferre dictis naufragis mercatoribus et auferre aliqua de rebus evasis, non tantum re stituere tenebuntur et satisfacere integre de toto illo, quod ab ipsis acceperint, sed etiam ut descriptores clesie Narbonensis et communicavit Ducangio, a quo edita est in Famil. Byzanium. ed. Paris. p. 237. ID. (c) Andronicum jnniorem intelligendum esse pa let tum ex die, qua hoc instrumentum conscriptum est, tum ex LVI infra. ID. (d) fæc men«lusa esse apparet. Grmea, utpote quæ legi non potuerint, omittuntur: Latina sola extmbentur, ID. (c) Hæc obscuriora sunt. Forte: pro quanti ta:e – priorem. Zan
καὶ προσκαθήμενοι ἀνώτεροι πάσης ἡστινοσοῦν ἀδι
κίας καὶ περιφρονήσεως καὶ κατατριδῆς, ὡσαύτως
καὶ ἀπὸ τῶν ἀπαιτουμένων ἐκεῖσε τοπικῶς συνήθων.
ἀπαιτήσεων, τοῦ τε κεφαλαίου, τῆς σιταρχίας, τοῦ
ἀέρος, τοῦ ἀδιωτικίου, τῆς παρθενοφθορίας, τοῦ ξε
νοτέλους λεγομένου, τοῦ μηνιατικοῦ, τοῦ ἀλατοτέλους,
του ζευγαρατικίου, καὶ τῶν ἄλλων τῶν τοιούτων
δημοσιακών ζητημάτων καὶ ἀπαιτουμένων. Ἐπεὶ ἐὰ
ἀνέφερον οἱ τοιοῦτοι μοναχοὶ καὶ ὅτι οἱ ἱερώτατοι άρ
χιεπίσκοποι, ὅ τε Λήμνου καὶ ὁ Κῶ, πειρῶνται ἀπαι
τεῖν ἀπὸ τῶν τοιούτων μετοχίων τὸ λεγόμενον κανονο
νικὸν, τὸ μνημόσυνον καὶ ἄλλα τινὰ, ἅπερ οὐδὲν εἶχε
δίκαιον ἀποδιδόναι πρὸς αὐτούς, καὶ παρεκάλεσαν καὶ
περὶ τούτου, διορίζεται καὶ περὶ τούτου ἡ βασιλεία
μου, ἵνα διαμένωσι καὶ παρὰ τῶν τοιούτων ἀρχιερέων
ὑπὲρ τῶν δηλωθέντων ἀπαιτημάτων ἀνενόχλητοι καὶ
ἀδιάσειστοι. Οθεν τῇ ἰσχύϊ καὶ δυνάμει τοῦ παρόν
τις χρυσοβούλλου λόγου τῆς βασιλείας μου οὐδὲ οἱ
μέλλοντες ποιῆσαι ἀπογραφικὴν ἀναθεώρησιν καὶ
ἀποκατάστασιν ἐν ταῖς δηλωθείσαις νήσοις, ἔνθα
εὑρίσκονται τὰ προσόντα τῇ τοιαύτῃ σεβασμία μονῇ
μετόχιά τε καὶ λοιπά κτήματα, ἕξουσιν ἄδειαν είσα
ελθεῖν καὶ ποιῆσαι ἐν αὐτοῖς τὴν τυχοῦσαν ἀναθεώ
ρησιν ἢ ἀποκατάστασιν, ἀλλὰ καθέξει καὶ νεμηθή
σεται ταῦτα πάντα ἀνενόχλητα καὶ ἀδιάσειστα, ότι
με μὴν ἀναφαίρετα καὶ ἀναπόσπαστα, καὶ ἀνώτερα
πάτης καὶ παντοίας κατατριβῆς καὶ περιφρονήσεως
καὶ ἀδικίας. Ἐπὶ τούτῳ γὰρ γέγονε καὶ ὁ παρών
χρυσόβουλλος λόγος τῆς βασιλείας μου κατὰ μῆνα
Ἰούνιον τῆς ἐνισταμένης ιδ' ἐνδ. τοῦ ζω' τριακοστού
ἐννάτου ἔτους, ἐν ᾧ καὶ τὸ ἡμέτερον εὐσεβὲς καὶ
θεοπρόβλητον ὑπεσημήνατο κράτος.
Ανδρόνικος ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ πιστὸς βασι
λεὺς καὶ αὐτοκράτωρ 'Ρωμαίων ὁ Παλαιολόγος.
(α).
(α)
μία
Νου.
Cum de habitatoribus civitatis Narbonæ subjectis
excellentissiino regi Francorun venerint pro parte
communis eorum et deprecaverint ipsis concedi
privilegium aurea lulla munitumn Imperii nostri,
ut cum pervenerint ex ipsis aliqui tam in Deo ma
gnificatam et Deo glorificatam et Deo custoditam
civitatem Constantinopolitanam, quamin aliis ter
ris et castris Imperii nostri, cum mercatoribus
suis habere debeant alomationem et solutionem
partibus istis legi non possint, tenor sequitur sub hac
forma
XLI. Imp. Andronici junioris pactio cum Venetis
XLII. Imp. Andronici junioris de privilegiis merca
torum Narbonensium (b). (Inter 13±8–1341.)
Universis et singulis præsentem paginam inspecturis
Nos Hugo Arnaudi Domicellus dominus de Monterotundo
Vicarius, et Guillelmus Chuuserii Baccalarius in Legibus,
Judex ordinarius Curiæ Narbonensis egregii et potentis
viri Domini Aymerici Dei gratia Vicecomitis et Domini
Narbona, notum facimus per prasentes, quod nos vidi
mus, legimus el de verbo ad verbum inspeximus quoddam
privilegium imperatoris Constantinopolitani (c) litteris
Græcis et Latinis scriptum, bullutum cum bulls aurea
in filis ciricis vinculatis non filalis pendenti, subscriptum
litteris Græcis rubeis in fine cujuslibet tenoris dicti pri
vilegií, ut præmittitur, prædictis litteris separulim scri
pli, non vilialum, non cancellatum in aliqua sui parte,
sed omni suspicione carens. Cujus quidem privilegii tenor
in lilleris Græcis scriptum (d), cun filteræ Græcæ in
Continetur Libro lli Pactorum, cujus In
dex: "
1532. Trengua cum Andronico Paleologo
Imperatore Græcorum ad terminum sex annorum
cum confirmatione antiquarum treuguarum et pacto
rum et conventionum in eisdem insertarum etc. cart.
360.» Εt: e Instrumentum Syndicatus sive Pro
curatorii 'Oratorum prædicti dom. Imperatoris pro
trengua prædicta etc. carl. 368.» Propediem prodi
bit in collectione Tafeln et Thomæ, de qua Nov. VII
wol. 1. Zach.
(b) Descripsit Stephanus Baluzius ex archivis ec
commergii: et quod si contigerit exire lign
ratica de terris ipsorum sive de aliis vicinantibus
ipsis, et fecerint aliqua contra aliquos de parte
4mperii nostri, non debeant propterea sustinere
illi, qui tunc inventi fuerint mercatores ex dicta
civitate, offensionem aliquam sive damnum in snis
mercationibus: ipsorum deprecationem admittens
Imperium præsens privilegium munitum aurea
bulla Imperii nostri ipsis concedit, per quod man
dat, ut illi, qui accesserint de dicta civitate et pro
tempore venerint tam in dictam civitatem Constan
tinopolitanam quam in aliis terris et castris Impe
¸rii nostri, solvere debeant pro mercationibus, quas
portaverint, de introitu et exitu insimal quantita
tem Yperperorum centum secundum primam (e)
consuetudinem Yperpera quatuor, et postea al p
sis non requiratur solutio alia aliquo modo.
Similiter mandat Imperium nostrum, quod si
exiverint de terra ipsorum sive ab aliis vicinantibus
ligna piratica, et fecerint damnum aliquod contra
aliquos de parte Imperii nostri,illi, qui tunc inveni
rentur mercatores in partibus istis sive in aliis
terris et castris Imperii nostri, non invenirent pro
plerea offensionemi sive damnum aliquod in per
sonis et mercationibus suis, sed expedientur ou)
nimode indemnes absque ulla offensione.
Item si contigerit naufragium pati in mari al quod
lignum ipsorum ex contingenti tempestate, et in
terram eeciderint ex aliqua parte Imperii nostri,
teneantur ipsius partis habitatores et alii, qui illuc
invenirentur, non usurpare seu rapere aliquid de
rebus ipsorum, quæ essent projectæ in terram, sed
ipsos dimittere ipsas colligere res absque ullo im
pedimento, et quod facere possint de ipsis ad vo
luntatem et placitum eorum. Nam si aliqui volue
rint damnum inferre dictis naufragis mercatoribus
et auferre aliqua de rebus evasis, non tantum re
stituere tenebuntur et satisfacere integre de toto illo,
quod ab ipsis acceperint, sed etiam ut descriptores
clesie Narbonensis et communicavit Ducangio, a
quo edita est in Famil. Byzanium. ed. Paris.
p. 237. ID.
(c) Andronicum jnniorem intelligendum esse pa
let tum ex die, qua hoc instrumentum conscriptum
est, tum ex LVI infra. ID.
(d) fæc men«lusa esse apparet. Grmea, utpote
quæ legi non potuerint, omittuntur: Latina sola
extmbentur, ID.
(c) Hæc obscuriora sunt. Forte: pro quanti
ta:e – priorem. Zan
col. 1115–1116page 49 of 56
PG 161:1115Ἐπεὶ ἐγνώρισεν ἡ βασιλεία μου, ὅτι οἱ προσφεύγοντες εἰ; τὴν ἁγιωτάτην τοῦ Θεοῦ Μεγάλην Εκ κλησίαν οὐκ ἐθέλουσιν εὑρίσκεσθαι εἰς τοὺς τεταγμέυποψίαν φόβου, ἀλλ᾽ εὑρίσκονται ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ ἱεροῦ τεμένους τῆς τοιαύτης ἁγιωτάτης Μεγάλη; τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας, ὅπερ ἐστὶν εἰς ἀθέτησιν καὶ ἀνατροπὴν τῶν τε ἱερῶν κανόνων καὶ τῶν φίλευσελέως κυρού Ανδρονίκου του Παλαιολόγου του νέου Α ῶν νόμων, ἔστι δὲ καὶ εἰς ἐμπόδισμα τοῦ ἐκτελεῖνους τόπους τῶν προσφυγείων διά τινα δειλίαν καὶ Παρὰ δὲ τοῦ ἀοιδίμου βασι ἐτιμήθησαν εἰς μητροπόλεις" αἱ Ζίχνει κτλ. ZACH. σθαι αταράχως καὶ ἀσυγχύτως τὰς τεταγμένας καὶ νενομισμένας θείας καὶ ἱερὰς ὑμνῳδίας, ἡ βασιλεία μου, διὰ τῆς τοῦ Θεοῦ χάριτος στέργουσα καὶ διατηροῦσα τὰ δοθέντα ἀνέκαθεν εἰς τοῦτο προνόμια τῇ ἁγιω τάτῃ τοῦ Θεοῦ Μεγάλῃ Εκκλησίᾳ παρά τε τῶν ἱερῶν κανόνων καὶ τῶν φιλευσεβών νόμων, οὓς δῆτα νόμους προεθέσπισαν καὶ ἔταξαν οἱ ἅγιοι μου αὐθένται καὶ βασιλεῖς, οἱ πρόγονοι τῆς βασιλείας μου, καὶ οἱ λοιποὶ ἅγιοι βασιλεῖς, οἱ ἀοίδιμοι καὶ μακάριοι, καὶ μηδέν τι ἕτερον διαπράττεσθαι βουλομένη, ἀλλὰ στηρίζουσα καὶ ἐποικοδομοῦσα μᾶλλον αὐτοῖς καὶ τὰ έδραῖον καὶ μόνιμον καὶ ἀμετακίνητον πᾶσι τοῖ τοιούτοις προνομίοις παρεχομένη, ἅμα μὲν καὶ τῆς τῶν νόμων ἀσφαλείας τὸν τρόπον τοῦτον φροντίζουσα, ἅμα δὲ καὶ τῶν ἑκάστοτε προσφευγόντων πρόνμαν ποιουμένη, τὸ παρὸν ἀπολύει πρόσταγμα, δι' οὗ καὶ θεσπίζει καὶ διορίζεται, ὡς ἂν εὑρίσκωνται οἱ ῥηθέντες πρόσφυγες εἰς τοὺς ἄνωθεν καὶ ἐξ ἀρχῆς τεταγμένους τόπους τῶν προσφυγείων, καὶ οὐδὲν ἔχωσι φόβον καὶ δειλίαν τινὰ τοῦ ἀποσπασθῆναι αὐτόθεν βία παρά τινος τῶν ἁπάντων, εἰδότων, ὡς εἴ τι παρὰ τὸν παρόντα τολμήσαιεν ὁρισμὸν τῆς βασιλείας μου, πρὸς τῷ ταῖς ἀπὸ τῶν νόμων ὑπο ἀληθῆναι ποιναίς, οὐ μετρίας τῆς ἀγανακτήσεως καὶ τιμωρίας καὶ παρὰ τῆς βασιλείας μου πειραθήσουν ται, ὀφειλόντων μέντοι καὶ τῶν κατὰ καιροὺς προς φευγόντων προσμένειν καὶ προσκαρτερεῖν τοῖς τε ταγμένοις, ὡς εἴρηται, τόποις τῶν προσφυγείων καὶ μηδαμῶς προέρχεσθαι περαιτέρω τούτων, με α εἰσιέναι ὅλως εἰς τὸν ἱερὸν καὶ θεῖον ναὸν, παρὰ τὰς τῶν ἱερῶν κανόνων καὶ φιλευσεβών νόμων δια ταγάς. Εἰ; γὰρ τὴν περὶ τούτου ἀσφάλειαν ἀπολ λυται καὶ τὸ παρὸν τῆς βασιλείας μου πρόσταγμα μηνὶ Μαρτίῳ ινδ. ια'. Πρόσταγμα. Εὐνούστατοι καὶ πιστότατοι τῇ βασιλείᾳ μου εἰκήτορες ἅπαντες τῆς θεοδοξάστου, θεοφυλάκτου εκπ θεομεγαλύντου Κωνσταντίνου πόλεως, οι τε κληρικ μονάζοντες, καὶ ὅσοι τῆς πολιτείας, καὶ ὁ κοινές ἅπας λαός ! τὰ κινηθέντα παρὰ τοῦ Βαρλαὰμ ἐκείνου κατὰ τῆς εὐσεβείας, καὶ ὅπως ἐξηλέγχθησαν παρί τοῦ ὁσιωτάτου ἐν ἱερομονάχοις κυροῦ Γρηγορίου του Παλαμᾶ, καὶ κατεδικάσθη συνοδικῶς παρούσης καὶ τῆς βασιλείας μου, καὶ ὡς ὁ ᾿Ακίνδυνος μετὰ μικρὴν τὰ ἐκείνου φρονῶν ἐξελεγχθεὶς συνοδικῶς καὶ αὐτὸς προκαθημένης ἐν τῇ συνόδῳ τηνικαῦτα καὶ τῆς βα σιλείας μου τῇ αὐτῇ καταδίκῃ δικαίως υπεβλήθη καὶ τόμος συνοδικὸς ἐπὶ τούτοις προέβη, συμπερι ληπτικῶς ἀποτέμνων τῆς τοῦ Χριστοῦ καθολικῆς καὶCPOLITANORUM IMPP. XLIV. Imp. Joannis Paleolegi pactum cum Venetis (g). (A. 4542.) (A. 1347.) praesentis privilegii nostri aurea bulla munici judicabuntur et indignationem nostram consequentur. Item cum ipsi præfati requisierint et...... Η cum pervenerint in partibus nostris possint constituere et ordinare Consulem, ut per ipsum ordinentur inter ipsos habitæ questiones, et quod possint habere logram et placerium uuuw....... aceres, concedit etiam Imperium Lostrum hoc, et mandat ut hoc etiam fiat, prout requisiverint ut dictum est at Imperio nostro. Non possit lauen dictus Consul, qui est et pro tempore fuerit, facere justitiam sanguinis. Hujus etenim rei gratia robore et virtute præsentis privilegii Imperii nostri aurea bulla muniti conservabuntur post solutionem prædictam commergil omnes illi, qui de dicta civitate fuerint mercatores Β sine omnimoda læsione, nec sustinebunt ab aliquo, qui de parte fuerint Imperii nostri, injuriam aliquan s...... aliquam læsionem. Verumtamen - neantur et ipsi præfati non introducere in propriis mercationibus alienas mercationes, pro quibus debetur magis commergium, aut quod quis apportant mercationes ipsorum, sed ipsas omnes manifestare in commergio teneantur. Item tenean - tur, quodsi sciverint quod lignum sive ligna piratiea de....... ut prædictum est, amnarentur iu ellensionem sive læsionem partis Imperii, nostri, uon cælare hoc, sed quantocius poterunt hoc magilestare Imperio nostro, et nullo modo ipsis præstare occulte seu manifeste adjutorium vel favorem in damum partis Imperii nostri, imno ipsos inimicos C babere. Super hoc etenim expositum est præsus privilegium Imperii nostri aurea bulla munitum, et concessum est illis de dicta civitate Narbonensi mercatoribus in firmitatem roboris, defcusionem et omnimodam securitatem ipsorum. In cujus visionis et inspectionis testimonium elc. Actum et datum Nartonæ elc. II1 men. April. ammo Don. MCCCXI. sexto. XLIII. Imp. Andronici junioris aureæ but!æ de metropoli Zichnerum et aliis (f). XLV. Imp. Joannes Puteologus confirmat quod de asylis stabilita sunt.” (h). (A. 1343.) Landantur in Cod. Paris. 1556 adl Disposit thromorum his verbis : habet : • 1342. Pactum sive instrumenium Irengue XLVI. Imp. Joannis Cantacuzeni confirmans tomam excommunicationis patriarchæ Joannis Calecæ (i). diversis capitibus super mercatoribus, mercibus et datiis etc. cart. 397. > Propediem prodibit in Tafelii (g) Exstat in Paciorum libro 111, cujus Index haec septem annorum cum Imperatore Constantinopolis Palæologo, cart. 257., Et: ‹ 1342. Trengua cum Imperatore Constantinopolis ad septem annos cum et Thour libro, de quo supra. (h) Acta Patriarchatus Cpolitani, p. 232. (i) Ex Cod. Vind, jurid. gr. G fol. 213. De argu mento hujus Novella cf. Jo. Cantacuz Hist. 1V, 3. ZACH. 11:6
CPOLITANORUM IMPP.
XLIV. Imp. Joannis Paleolegi pactum cum Ve-
netis (g). (A. 4542.)
(A. 1347.)
praesentis privilegii nostri aurea bulla munici ju-
dicabuntur et indignationem nostram consequentur.
Item cum ipsi præfati requisierint et...... Η
cum pervenerint in partibus nostris possint consti-
tuere et ordinare Consulem, ut per ipsum ordinen-
tur inter ipsos habitæ questiones, et quod possint
habere logram et placerium uuuw....... aceres,
concedit etiam Imperium Lostrum hoc, et mandat
ut hoc etiam fiat, prout requisiverint ut dictum est
at Imperio nostro. Non possit lauen dictus Consul,
qui est et pro tempore fuerit, facere justitiam san-
guinis.
Hujus etenim rei gratia robore et virtute præsen-
tis privilegii Imperii nostri aurea bulla muniti con-
servabuntur post solutionem prædictam commergil
omnes illi, qui de dicta civitate fuerint mercatores Β
sine omnimoda læsione, nec sustinebunt ab aliquo,
qui de parte fuerint Imperii nostri, injuriam ali-
quan s...... aliquam læsionem. Verumtamen -
neantur et ipsi præfati non introducere in propriis
mercationibus alienas mercationes, pro quibus de-
betur magis commergium, aut quod
quis
apportant mercationes ipsorum, sed ipsas omnes
manifestare in commergio teneantur. Item tenean -
tur, quodsi sciverint quod lignum sive ligna pira-
tiea de....... ut prædictum est, amnarentur iu ellen-
sionem sive læsionem partis Imperii, nostri, uon
cælare hoc, sed quantocius poterunt hoc magiles-
tare Imperio nostro, et nullo modo ipsis præstare
occulte seu manifeste adjutorium vel favorem in
damum partis Imperii nostri, imno ipsos inimicos C
babere. Super hoc etenim expositum est præsus
privilegium Imperii nostri aurea bulla munitum, et
concessum est illis de dicta civitate Narbonensi mer-
catoribus in firmitatem roboris, defcusionem et om-
nimodam securitatem ipsorum.
In cujus visionis et inspectionis testimonium elc. Actum
et datum Nartonæ elc. II1 men. April. ammo Don.
MCCCXI. sexto.
XLIII. Imp. Andronici junioris aureæ but!æ de me-
tropoli Zichnerum et aliis (f).
XLV. Imp. Joannes Puteologus confirmat quod de
asylis stabilita sunt.” (h). (A. 1343.)
Landantur in Cod. Paris. 1556 adl Disposit
thromorum his verbis :
habet : • 1342. Pactum sive instrumenium Irengue
XLVI. Imp. Joannis Cantacuzeni confirmans tomam
excommunicationis patriarchæ Joannis Calecæ (i).
diversis capitibus super mercatoribus, mercibus et
datiis etc. cart. 397. > Propediem prodibit in Tafelii
Ἐπεὶ ἐγνώρισεν ἡ βασιλεία μου, ὅτι οἱ προσφεύ-
γοντες εἰ; τὴν ἁγιωτάτην τοῦ Θεοῦ Μεγάλην Εκ
κλησίαν οὐκ ἐθέλουσιν εὑρίσκεσθαι εἰς τοὺς τεταγμέ-
υποψίαν φόβου, ἀλλ᾽ εὑρίσκονται ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ
ἱεροῦ τεμένους τῆς τοιαύτης ἁγιωτάτης Μεγάλη;
τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας, ὅπερ ἐστὶν εἰς ἀθέτησιν καὶ
ἀνατροπὴν τῶν τε ἱερῶν κανόνων καὶ τῶν φίλευσε-
λέως κυρού Ανδρονίκου του Παλαιολόγου του νέου
Α 6ῶν νόμων, ἔστι δὲ καὶ εἰς ἐμπόδισμα τοῦ ἐκτελεῖ-
νους τόπους τῶν προσφυγείων διά τινα δειλίαν καὶ
Παρὰ δὲ τοῦ ἀοιδίμου βασι
ἐτιμήθησαν εἰς μητροπόλεις" αἱ Ζίχνει κτλ. ZACH.
σθαι αταράχως καὶ ἀσυγχύτως τὰς τεταγμένας καὶ
νενομισμένας θείας καὶ ἱερὰς ὑμνῳδίας, ἡ βασιλεία
μου, διὰ τῆς τοῦ Θεοῦ χάριτος στέργουσα καὶ διατη
ροῦσα τὰ δοθέντα ἀνέκαθεν εἰς τοῦτο προνόμια τῇ ἁγιω
τάτῃ τοῦ Θεοῦ Μεγάλῃ Εκκλησίᾳ παρά τε τῶν ἱερῶν
κανόνων καὶ τῶν φιλευσεβών νόμων, οὓς δῆτα νόμους
προεθέσπισαν καὶ ἔταξαν οἱ ἅγιοι μου αὐθένται καὶ
βασιλεῖς, οἱ πρόγονοι τῆς βασιλείας μου, καὶ οἱ λοι-
ποὶ ἅγιοι βασιλεῖς, οἱ ἀοίδιμοι καὶ μακάριοι, καὶ
μηδέν τι ἕτερον διαπράττεσθαι βουλομένη, ἀλλὰ
στηρίζουσα καὶ ἐποικοδομοῦσα μᾶλλον αὐτοῖς καὶ τὰ
έδραῖον καὶ μόνιμον καὶ ἀμετακίνητον πᾶσι τοῖ
τοιούτοις προνομίοις παρεχομένη, ἅμα μὲν καὶ τῆς
τῶν νόμων ἀσφαλείας τὸν τρόπον τοῦτον φροντί
ζουσα, ἅμα δὲ καὶ τῶν ἑκάστοτε προσφευγόντων
πρόνμαν ποιουμένη, τὸ παρὸν ἀπολύει πρόσταγμα,
δι' οὗ καὶ θεσπίζει καὶ διορίζεται, ὡς ἂν εὑρίσκων-
ται οἱ ῥηθέντες πρόσφυγες εἰς τοὺς ἄνωθεν καὶ ἐξ
ἀρχῆς τεταγμένους τόπους τῶν προσφυγείων, καὶ
οὐδὲν ἔχωσι φόβον καὶ δειλίαν τινὰ τοῦ ἀποσπασθῆ
ναι αὐτόθεν βία παρά τινος τῶν ἁπάντων, εἰδότων,
ὡς εἴ τι παρὰ τὸν παρόντα τολμήσαιεν ὁρισμὸν τῆς
βασιλείας μου, πρὸς τῷ ταῖς ἀπὸ τῶν νόμων ὑπο
ἀληθῆναι ποιναίς, οὐ μετρίας τῆς ἀγανακτήσεως καὶ
τιμωρίας καὶ παρὰ τῆς βασιλείας μου πειραθήσουν
ται, ὀφειλόντων μέντοι καὶ τῶν κατὰ καιροὺς προς
φευγόντων προσμένειν καὶ προσκαρτερεῖν τοῖς τε
ταγμένοις, ὡς εἴρηται, τόποις τῶν προσφυγείων καὶ
μηδαμῶς προέρχεσθαι περαιτέρω τούτων, με α
εἰσιέναι ὅλως εἰς τὸν ἱερὸν καὶ θεῖον ναὸν, παρὰ
τὰς τῶν ἱερῶν κανόνων καὶ φιλευσεβών νόμων δια
ταγάς. Εἰ; γὰρ τὴν περὶ τούτου ἀσφάλειαν ἀπολ
λυται καὶ τὸ παρὸν τῆς βασιλείας μου πρόσταγμα
μηνὶ Μαρτίῳ ινδ. ια'.
Πρόσταγμα.
Εὐνούστατοι καὶ πιστότατοι τῇ βασιλείᾳ μου εἰ-
κήτορες ἅπαντες τῆς θεοδοξάστου, θεοφυλάκτου εκπ
θεομεγαλύντου Κωνσταντίνου πόλεως, οι τε κληρικ
μονάζοντες, καὶ ὅσοι τῆς πολιτείας, καὶ ὁ κοινές
ἅπας λαός ! τὰ κινηθέντα παρὰ τοῦ Βαρλαὰμ ἐκείνου
κατὰ τῆς εὐσεβείας, καὶ ὅπως ἐξηλέγχθησαν παρί
τοῦ ὁσιωτάτου ἐν ἱερομονάχοις κυροῦ Γρηγορίου του
Παλαμᾶ, καὶ κατεδικάσθη συνοδικῶς παρούσης καὶ
τῆς βασιλείας μου, καὶ ὡς ὁ ᾿Ακίνδυνος μετὰ μικρὴν
τὰ ἐκείνου φρονῶν ἐξελεγχθεὶς συνοδικῶς καὶ αὐτὸς
προκαθημένης ἐν τῇ συνόδῳ τηνικαῦτα καὶ τῆς βα
σιλείας μου τῇ αὐτῇ καταδίκῃ δικαίως υπεβλήθη
καὶ τόμος συνοδικὸς ἐπὶ τούτοις προέβη, συμπερι
ληπτικῶς ἀποτέμνων τῆς τοῦ Χριστοῦ καθολικῆς καὶ
(g) Exstat in Paciorum libro 111, cujus Index haec
septem annorum cum Imperatore Constantinopolis
Palæologo, cart. 257., Et: ‹ 1342. Trengua cum
Imperatore Constantinopolis ad septem annos cum
et Thour libro, de quo supra.
(h) Acta Patriarchatus Cpolitani, p. 232.
(i) Ex Cod. Vind, jurid. gr. G fol. 213. De argu
mento hujus Novella cf. Jo. Cantacuz Hist. 1V, 3.
ZACH.
11:6
col. 1117–1118page 50 of 56
PG 161:1117ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας καὶ παντὸς τοῦ τῶν ὀρθοδό- Α σαντες· εἰ γὰρ καὶ τόπῳ καὶ σώματι διηρημένοι ξων πληρώματος, εἴ τίς τι τῶν ὑπὸ τοῦ Βαρλαάμ κατὰ τῶν μοναχῶν, τοῦ τε δηλονότι κυροῦ Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ καὶ τῶν σὺν αὐτῷ, λαληθέντων ἢ συγ γραφέντων φανείη πάλιν τῶν αὐτῶν κατηγορῶν, ούτ δένα τῶν ἁπάντων ἀγνοεῖν οἶμαι. Αλλά μετά μια τρὶν ὑπὸ πονηρᾶς καὶ φιλάρχου γνώμης κατὰ τῆς βασιλείας μου πλασαμένων τινῶν ἃ καὶ ὑμεῖς ἴστε, κἀντεῦθεν χαλεπῆς συγχύσεως καταλαβούσης την τῶν Ῥωμαίων ἀρχὴν, ὁ ᾿Ακίνδυνος ὡς ἑρμαίῳ τῇ τοιαύτῃ τοῦ καιροῦ μοχθηρία χρησάμενος, καὶ πολὺ λοὺς ἀπατήσας καὶ προσεταιρισάμενος, μεθ' ὧν καὶ τὸν χρηματίσαντα πατριάρχην, στάσιν ήγειρε κατά τῆς Ἐκκλησίας δεινὴν τῆς κατὰ τὴν πολιτείαν μηδὲν ἀποδέουσαν, ἐπεκδικῶν μὲν τὰς τοῦ Βαρλαὰμ ἐκεί νας κακοδοξίας, τὸ ὄνομα δὲ μόνον ἐκείνου καὶ αὐτὸς πρὸς ἀπάτην ἀποκηρύττων, εἰ καὶ τῶν συνετώς Σκουόντων οὐδένα διέλαθεν. Ἐπεὶ δὲ βεβαιωτὴς καὶ προστάτης Ακινδύνου καὶ τῶν κατ' αὐτὸν ὁ χρησ ματίσας πατριάρχης γενόμενος αὐτόν τε τὸν ᾿Ακίν δυνον χειροτονίας ἠξίωσε καί τινας τῶν ὁμοφρονούν των αὐτῷ εἰς τὰς ἐκκλησιαστικὰς προῆγεν ἀρχάς, ἅμα καὶ πρὸς τὴν ὑψηλοτάτην δέσποιναν τῶν Ρω μαίων καὶ ἐρασμιωτάτην ἀδελφὴν τῆς βασιλείας μου ἐπὶ τοῖς τοιούτοις δόγμασι παρρησιαζόμενος καὶ κατὰ τῶν δικαιωθέντων ἐπ᾿ εὐπεδείᾳ μοναχῶν αὖθις χωρῶν, καταλαβοῦσα ἐντεῦθεν αὕτη τὰς ὑπὲρ εὐσεβείας συνοδικὰς ἐκείνας διαγνώσεις καὶ ἀποφάσεις ἀκυρουμένας, καὶ τὸν ἐπ' αὐταῖς συνοδικὸν τόμον τελείως ὑπ' αὐτοῦ ἀθετούμενον καὶ κατα λυόμενον, πολλάκις πρότερον μετὰ τῶν ἱερωτάτων ἀρχιερέων τὰ περὶ τούτων ἐξετάσασα, εἶτα καὶ σύνο οδον συγκροτεί, καθ᾽ ἣν ἐξετάσεως καὶ διαγνώσεως ἀκριβοῦς γενομένης καθαιρέσει κοινῇ πάντες τοῦ τον καθυποβάλλουσι, κἂν εἰ μὴ μεταμεληθείη καὶ τὸν ᾿Ακίνδυνον καὶ τοὺς κατ' αὐτὸν ἀποβάλλοιτο, καὶ τῆς μοίρας τῶν ὀρθοδόξων ἐκτέμνουσι. Τούτου δὲ τοῦ θεαρέστου τελεσθέντος έργου (ἐπαινετὸν γὰρ κατὰ τὸν εἰπόντα καὶ ἡ τῆς κακίας κόλασις), λύει τὴν ἐμφύλιον στάσιν ὁ Κύριος καὶ βραβεύει τὴν εἰρήνην τῇ βασιλείᾳ Ρωμαίων. Καὶ οὕτως εἰσελθοῦσα ἡ βασιλεία μου Θεοῦ εὐδοκοῦντος εἰς τὴν μεγαλόπολιν ταύτην αὐτὸν μὲν εὗρε καθηρημένον, Ακίν δυνον δὲ καὶ τοὺς σὺν αὐτῷ ἀποκεκηρυγμένον πάλιν συνοδικῶς· ὁ μὴ μόνον ἐνταῦθα κατὰ τὴν σύνοδον ταύτην οἱ συνελθόντες ἔπραξαν, ἀλλὰ καὶ οἱ ἐν τοῖς Ιδίοις κελλίοις σχολάζοντες ἱερώτατοι μητροπολίται ἐγγράφως συνεψηφίσαντο, προστιθέντες οὗτοι μετὰ τῆς ἐν τοῖς δόγμασι παραφορᾶς καὶ τὰς ἄλλας ἀθέσμους κατὰ τῆς Ἐκκλησίας καὶ τῆς βασιλείας γεγενημένας πράξεις αὐτοῦ, ὁ καὶ οἱ ἐκτὸς συνόντες τῇ βασιλείᾳ μου, ὅ τε Ἱεροσολύμων ἀγιώτατος πατ τριάρχης καὶ οἱ λοιποὶ πάντες ἱερώτατοι μητροπολῖται, σύνοδον καὶ αὐτοὶ συγκροτήσαντες ἀπεφήναντο, πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ τῆς τοῦ ᾿Ακινδύνου κοινωνίας χάριν πάσης ἱερωσύνης τοῦτον ἀπογυμνώ ἦσαν, ἀλλ' ὡς ἑνὸς πνεύματος ἐν αὐτοῖς λαλοῦντος καὶ ἐνεργοῦντος τὸ αὐτὸ πάντες συναπεφήναντο. Ο καὶ ἡ βασιλεία μου Χριστοῦ χάριτι στέργει και στην ρίζει καὶ νῦν καὶ πρότερον. Μετὰ μέντοι τὴν τῆς βασιλείας μου ἐπιδημίαν, καίτοι δι' ἐγγράφου το μου πεμφθείσης αὐτῷ παρὰ τῶν ἀρχιερέων τῆς και ταδίκης, ἐπειδήπερ ἔμαθον προφασιζόμενον αὐτὸν καὶ ἐνιστάμενον ἔτι ὡς ἀπόντα καταδικασθέντα, καὶ ἕτοιμον εἶναι παρεῖναι καὶ ἀπολογεῖσθαι λέγοντα, προκαθίσας μετὰ τοῦ ὑψηλοτάτου βασιλέως τῶν Ῥω μαίων καὶ ἐρασμιωτάτου υἱοῦ τῆς βασιλείας μου καὶ μετὰ τῶν ἱερωτάτων ἀρχιερέων καὶ τῆς συγκλήτου διεμηνυσάμεθα τοῦτον εἰς τὴν σύνοδον ἀπαντῆσαι. Ο δὲ ἐφάνη μάτην τὴν ἀπουσίαν προφασιζόμενος· οὐ γὰρ ἐθάρρησεν ἀπαντῆσαι καὶ ὅλως εἰς λόγους ἐλθεῖν, καίτοι καὶ τρὶς καὶ τετράκις εἰς τὴν σύνοδον προσκληθείς. α. Διὰ τοῦτο ταῖς αὐταῖς αἶ; καὶ πρότερον και ταδίκαις καθυποβάλλεται συνευδοκούσης δικαίως καὶ τῆς βασιλείας μου, δ καὶ διὰ τοῦ παρόντος δεικνύσα καὶ βεβαιοῦσα προστάγματος διορίζεται πᾶσι στέρο γειν μὲν τὰς τοιαύτας ἐνθέσμους καὶ συνοδικὰς διαγνώσεις καὶ ἀποφάσεις, ἀποτρέπεσθαι δὲ τοῦ; τὰ τοῦ ᾿Ακινδύνου φρονοῦντας καὶ πάντας τοὺς κατά τοῦ εἰρημένου ὁσιωτάτου ἱερομονάχου κυροῦ Γρη γορίου τοῦ Παλαμᾶ καὶ τῶν σὺν αὐτῷ μοναχῶν αυτ θες χωροῦντας, ὡς ἀπατεῶνας ὄντας καὶ τὴν Ἐκκλησίαν αὖθις ταράσσοντας. Τούτου γὰρ χάριν καὶ τῆς κατ' εὐσέβειαν εἰρήνης καὶ ἀσφαλείας καὶ τὸ παρὸν ἀπελύθη τῆς βασιλείας μου πρόσταγμα. Εἶχε καὶ τό· Μηνὶ Μαρτίῳ Ινδ. ιε', δι' έρυΟρών γραμμάτων τῆς βαισλικῆς καὶ θείας χειρός. Ἐπεὶ αι κατὰ τὸν τόπον τῆς μικρᾶς 'Ρωσίας τὴν ἐπικεκλημένον Βολούνιον εὑρισκόμεναι ἁγιώταται ἐκκλησίαι, ἤ τε Γάλλιτζα, τὸ Βολοδίμηρον, το Χόλ μιν, τὸ Περέμισθλιν, τὸ Λουτζικὸν καὶ τὸ Τούριδον, ὑπέκειντο ἀφότου τὸ τῶν Ρώσων ἔθνος Χριστοῦ χάριτι τὴν θεογνωσίαν ἐδέξατο εἰς τὴν ἁγιωτάτην μητρόπολιν Κυγέβου, ἣν διέπει ἀρτίως ὁ κατ' αὐτὴν ἱερώτατος μητροπολίτης, ὑπέρτιμος καὶ ἔξαρχος πάσης Ρωσίας, κύρις Θεόγνωστος, ὡς καὶ αἱ τῆς Μεγάλης Ρωσίας ἁγιώταται ἐπισκοπαί· κατὰ τὸν πρὸ ὀλίγου δὲ γεγονότα καιρὸν τῆς συγχύσεως, σύνο δρομον τὴν τοιοῦτον εὑρόντες καιρὸν, οἵ τε τὰ τῆς βασιλείας πράγματα διοικοῦντες, ἀλλὰ δὴ καὶ ὁ τῆς Ἐκκλησίας παρὰ τὸ εἰκὸς προϊστάμενο;, μηδὲν ἔτε ρον σπουδάζοντες ἢ τὸ τὰς οἰκείας ορέξεις πληρον, καὶ διὰ ταύτας τὴν τῶν κοινῶν καὶ ἐκκλησιαστικών πραγμάτων κατάστασιν εἰς ἀταξίαν μετασκευάσαντ τες καὶ πάντα σχεδόν ἀνατρέψαντες καὶ συγχέαντες καὶ ταῖς τῶν Χριστιανῶν ψυχαῖς τε καὶ σώματι πᾶς σαν καὶ παντοίαν βλάβην προξενήσαντες καὶ ζη-· .☑.. (*) Exstat in Vind. Hist. gr. 65 fol. 134. Præmnittuntur ibi epistolæ de eodemi argimento ab imperatore missæ ad metropolitam Cygebi, altera að magnum regem universæ Russia Symeonem, tertia ad regem Volodimiri Demetrium Lumpórte. Zach., NOVELLE CONSTITUTIONES. XLVII. Imp. Joannis Cantacuzeni de metropoli Cygebi. (k). (Α. 1347.)
ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας καὶ παντὸς τοῦ τῶν ὀρθοδό- Α σαντες· εἰ γὰρ καὶ τόπῳ καὶ σώματι διηρημένοι
ξων πληρώματος, εἴ τίς τι τῶν ὑπὸ τοῦ Βαρλαάμ
κατὰ τῶν μοναχῶν, τοῦ τε δηλονότι κυροῦ Γρηγορίου
τοῦ Παλαμᾶ καὶ τῶν σὺν αὐτῷ, λαληθέντων ἢ συγ
γραφέντων φανείη πάλιν τῶν αὐτῶν κατηγορῶν, ούτ
δένα τῶν ἁπάντων ἀγνοεῖν οἶμαι. Αλλά μετά μια
τρὶν ὑπὸ πονηρᾶς καὶ φιλάρχου γνώμης κατὰ τῆς
βασιλείας μου πλασαμένων τινῶν ἃ καὶ ὑμεῖς ἴστε,
κἀντεῦθεν χαλεπῆς συγχύσεως καταλαβούσης την
τῶν Ῥωμαίων ἀρχὴν, ὁ ᾿Ακίνδυνος ὡς ἑρμαίῳ τῇ
τοιαύτῃ τοῦ καιροῦ μοχθηρία χρησάμενος, καὶ πολὺ
λοὺς ἀπατήσας καὶ προσεταιρισάμενος, μεθ' ὧν καὶ
τὸν χρηματίσαντα πατριάρχην, στάσιν ήγειρε κατά
τῆς Ἐκκλησίας δεινὴν τῆς κατὰ τὴν πολιτείαν μηδὲν
ἀποδέουσαν, ἐπεκδικῶν μὲν τὰς τοῦ Βαρλαὰμ ἐκεί
νας κακοδοξίας, τὸ ὄνομα δὲ μόνον ἐκείνου καὶ αὐτὸς
πρὸς ἀπάτην ἀποκηρύττων, εἰ καὶ τῶν συνετώς
Σκουόντων οὐδένα διέλαθεν. Ἐπεὶ δὲ βεβαιωτὴς καὶ
προστάτης Ακινδύνου καὶ τῶν κατ' αὐτὸν ὁ χρησ
ματίσας πατριάρχης γενόμενος αὐτόν τε τὸν ᾿Ακίν
δυνον χειροτονίας ἠξίωσε καί τινας τῶν ὁμοφρονούν
των αὐτῷ εἰς τὰς ἐκκλησιαστικὰς προῆγεν ἀρχάς,
ἅμα καὶ πρὸς τὴν ὑψηλοτάτην δέσποιναν τῶν Ρω
μαίων καὶ ἐρασμιωτάτην ἀδελφὴν τῆς βασιλείας μου
ἐπὶ τοῖς τοιούτοις δόγμασι παρρησιαζόμενος καὶ
κατὰ τῶν δικαιωθέντων ἐπ᾿ εὐπεδείᾳ μοναχῶν αὖθις
χωρῶν, καταλαβοῦσα ἐντεῦθεν αὕτη τὰς ὑπὲρ εὐ-
σεβείας συνοδικὰς ἐκείνας διαγνώσεις καὶ ἀποφά
σεις ἀκυρουμένας, καὶ τὸν ἐπ' αὐταῖς συνοδικὸν
τόμον τελείως ὑπ' αὐτοῦ ἀθετούμενον καὶ κατα
λυόμενον, πολλάκις πρότερον μετὰ τῶν ἱερωτάτων
ἀρχιερέων τὰ περὶ τούτων ἐξετάσασα, εἶτα καὶ σύνο
οδον συγκροτεί, καθ᾽ ἣν ἐξετάσεως καὶ διαγνώσεως
ἀκριβοῦς γενομένης καθαιρέσει κοινῇ πάντες τοῦ
τον καθυποβάλλουσι, κἂν εἰ μὴ μεταμεληθείη καὶ
τὸν ᾿Ακίνδυνον καὶ τοὺς κατ' αὐτὸν ἀποβάλλοιτο,
καὶ τῆς μοίρας τῶν ὀρθοδόξων ἐκτέμνουσι. Τούτου
δὲ τοῦ θεαρέστου τελεσθέντος έργου (ἐπαινετὸν γὰρ
κατὰ τὸν εἰπόντα καὶ ἡ τῆς κακίας κόλασις), λύει
τὴν ἐμφύλιον στάσιν ὁ Κύριος καὶ βραβεύει τὴν εἰ-
ρήνην τῇ βασιλείᾳ Ρωμαίων. Καὶ οὕτως εἰσελθοῦσα
ἡ βασιλεία μου Θεοῦ εὐδοκοῦντος εἰς τὴν μεγαλόπο-
λιν ταύτην αὐτὸν μὲν εὗρε καθηρημένον, Ακίν
δυνον δὲ καὶ τοὺς σὺν αὐτῷ ἀποκεκηρυγμένον πάλιν
συνοδικῶς· ὁ μὴ μόνον ἐνταῦθα κατὰ τὴν σύνοδον
ταύτην οἱ συνελθόντες ἔπραξαν, ἀλλὰ καὶ οἱ ἐν τοῖς
Ιδίοις κελλίοις σχολάζοντες ἱερώτατοι μητροπολίται
ἐγγράφως συνεψηφίσαντο, προστιθέντες οὗτοι μετὰ
τῆς ἐν τοῖς δόγμασι παραφορᾶς καὶ τὰς ἄλλας ἀθέ-
σμους κατὰ τῆς Ἐκκλησίας καὶ τῆς βασιλείας γε-
γενημένας πράξεις αὐτοῦ, ὁ καὶ οἱ ἐκτὸς συνόντες
τῇ βασιλείᾳ μου, ὅ τε Ἱεροσολύμων ἀγιώτατος πατ
τριάρχης καὶ οἱ λοιποὶ πάντες ἱερώτατοι μητροπο
λίται, σύνοδον καὶ αὐτοὶ συγκροτήσαντες ἀπεφή
ναντο, πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ τῆς τοῦ ᾿Ακινδύνου
κοινωνίας χάριν πάσης ἱερωσύνης τοῦτον ἀπογυμνώ
ἦσαν, ἀλλ' ὡς ἑνὸς πνεύματος ἐν αὐτοῖς λαλοῦντος
καὶ ἐνεργοῦντος τὸ αὐτὸ πάντες συναπεφήναντο. Ο
καὶ ἡ βασιλεία μου Χριστοῦ χάριτι στέργει και στην
ρίζει καὶ νῦν καὶ πρότερον. Μετὰ μέντοι τὴν τῆς
βασιλείας μου ἐπιδημίαν, καίτοι δι' ἐγγράφου το
μου πεμφθείσης αὐτῷ παρὰ τῶν ἀρχιερέων τῆς και
ταδίκης, ἐπειδήπερ ἔμαθον προφασιζόμενον αὐτὸν
καὶ ἐνιστάμενον ἔτι ὡς ἀπόντα καταδικασθέντα, καὶ
ἕτοιμον εἶναι παρεῖναι καὶ ἀπολογεῖσθαι λέγοντα,
προκαθίσας μετὰ τοῦ ὑψηλοτάτου βασιλέως τῶν Ῥω
μαίων καὶ ἐρασμιωτάτου υἱοῦ τῆς βασιλείας μου καὶ
μετὰ τῶν ἱερωτάτων ἀρχιερέων καὶ τῆς συγκλήτου
διεμηνυσάμεθα τοῦτον εἰς τὴν σύνοδον ἀπαντῆσαι.
Ο δὲ ἐφάνη μάτην τὴν ἀπουσίαν προφασιζόμενος·
οὐ γὰρ ἐθάρρησεν ἀπαντῆσαι καὶ ὅλως εἰς λόγους
ἐλθεῖν, καίτοι καὶ τρὶς καὶ τετράκις εἰς τὴν σύνοδον
προσκληθείς.
α. Διὰ τοῦτο ταῖς αὐταῖς αἶ; καὶ πρότερον και
ταδίκαις καθυποβάλλεται συνευδοκούσης δικαίως καὶ
τῆς βασιλείας μου, δ καὶ διὰ τοῦ παρόντος δεικνύσα
καὶ βεβαιοῦσα προστάγματος διορίζεται πᾶσι στέρο
γειν μὲν τὰς τοιαύτας ἐνθέσμους καὶ συνοδικὰς δια-
γνώσεις καὶ ἀποφάσεις, ἀποτρέπεσθαι δὲ τοῦ; τὰ
τοῦ ᾿Ακινδύνου φρονοῦντας καὶ πάντας τοὺς κατά
τοῦ εἰρημένου ὁσιωτάτου ἱερομονάχου κυροῦ Γρη
γορίου τοῦ Παλαμᾶ καὶ τῶν σὺν αὐτῷ μοναχῶν αυτ
θες χωροῦντας, ὡς ἀπατεῶνας ὄντας καὶ τὴν Ἐκ-
κλησίαν αὖθις ταράσσοντας. Τούτου γὰρ χάριν καὶ
τῆς κατ' εὐσέβειαν εἰρήνης καὶ ἀσφαλείας καὶ τὸ
παρὸν ἀπελύθη τῆς βασιλείας μου πρόσταγμα.
Εἶχε καὶ τό· Μηνὶ Μαρτίῳ Ινδ. ιε', δι' έρυ-
Ορών γραμμάτων τῆς βαισλικῆς καὶ θείας χειρός.
Ἐπεὶ αι κατὰ τὸν τόπον τῆς μικρᾶς 'Ρωσίας τὴν
ἐπικεκλημένον Βολούνιον εὑρισκόμεναι ἁγιώταται
ἐκκλησίαι, ἤ τε Γάλλιτζα, τὸ Βολοδίμηρον, το Χόλ
μιν, τὸ Περέμισθλιν, τὸ Λουτζικὸν καὶ τὸ Τούριδον,
ὑπέκειντο ἀφότου τὸ τῶν Ρώσων ἔθνος Χριστοῦ
χάριτι τὴν θεογνωσίαν ἐδέξατο εἰς τὴν ἁγιωτάτην
μητρόπολιν Κυγέβου, ἣν διέπει ἀρτίως ὁ κατ' αὐτὴν
ἱερώτατος μητροπολίτης, ὑπέρτιμος καὶ ἔξαρχος
πάσης Ρωσίας, κύρις Θεόγνωστος, ὡς καὶ αἱ τῆς
Μεγάλης Ρωσίας ἁγιώταται ἐπισκοπαί· κατὰ τὸν
πρὸ ὀλίγου δὲ γεγονότα καιρὸν τῆς συγχύσεως, σύνο
δρομον τὴν τοιοῦτον εὑρόντες καιρὸν, οἵ τε τὰ τῆς
βασιλείας πράγματα διοικοῦντες, ἀλλὰ δὴ καὶ ὁ τῆς
Ἐκκλησίας παρὰ τὸ εἰκὸς προϊστάμενο;, μηδὲν ἔτε
ρον σπουδάζοντες ἢ τὸ τὰς οἰκείας ορέξεις πληρον,
καὶ διὰ ταύτας τὴν τῶν κοινῶν καὶ ἐκκλησιαστικών
πραγμάτων κατάστασιν εἰς ἀταξίαν μετασκευάσαντ
τες καὶ πάντα σχεδόν ἀνατρέψαντες καὶ συγχέαντες
καὶ ταῖς τῶν Χριστιανῶν ψυχαῖς τε καὶ σώματι πᾶς
σαν καὶ παντοίαν βλάβην προξενήσαντες καὶ ζη-
·
.☑..
(*) Exstat in Vind. Hist. gr. 65 fol. 134. Præmnit-
tuntur ibi epistolæ de eodemi argimento ab impera-
tore missæ ad metropolitam Cygebi, altera að ma-
gnum regem universæ Russia Symeonem, tertia ad
regem Volodimiri Demetrium Lumpórte. Zach.,
NOVELLE CONSTITUTIONES.
XLVII. Imp. Joannis Cantacuzeni de metropoli
Cygebi. (k). (Α. 1347.)
col. 1119–1120page 51 of 56
PG 161:1119μίαν, καινοτομίαν και τούτῳ ποιούμενοι ἀπέσπασαν Α καὶ ἱεροῖς κανόσι νενόμισται· ἐφειλόντων καὶ τῶν ἀπὸ ταύτης δὴ τῆς ἁγιωτάτης μητροπόλεως Κυγέκατὰ τὰς τοιαύτας ἁγιωτάτας ἐπισκοπές θεοφιλε σου τὰς ῥηθείσας τῆς Μικρᾶς Ρωσίας ἐπισκοπάς καὶ ὑπὸ τὸν ἀρχιερέα Γαλίτης υποκεῖσθαι, προβιβάσαντες αὐτὸν ἀπὸ ἐπισκόπου εἰς μητροπολίτην (4)- 8 δὴ καὶ γέγονε μὲν εἰς κατάλυσιν τῶν ἐκ παλαιοῦ νενομισμένων εθίμων εἰς τὴν τοιαύτην χώραν τῆς πάσης Ρωσίας, ἔδοξε δὲ βαρύ καὶ ἐπαχθὲς καὶ εἰς τοὺς ἐν αὐτῇ πάντας Χριστιανούς, μὴ ἀνασχομένους ὑπὸ δυσὶ μητροπολίταις ποιμαίνεσθαι, ἀλλὰ βουλομένους ἀσάλευτον καὶ ἀμετακίνητον μένειν τὴν ἣν εἶχον ἐκ παλαιοῦ συνήθειαν, ὡς δεδήλωται, καὶ πάντα τρόπου κενοῦντας εἰς τὴν τῆς τοιαύτης καινοτομίας κατάλυσιν· καθὼς καὶ ἐν ἄλλοις καιροῖς ἐπεχει - ρήθη μὲν ἡ τοιαύτη καινοτομία γενέσθαι, κατελύθη, δὲ καὶ ἀνετράπη ἅμα τῷ γεγονέναι, μὴ ἀνασχομέ- Β νων, ὡς εἴρηται, τῶν ἐκεῖσε Χριστιανῶν τὸ τοιοῦτον αὐτῶν ἔτος ἀθετηθῆναι· ἀνηνέχθη δὲ τὰ περὶ τούτου ἀρτίω; εἰς τὴν βασιλείαν μου παρὰ τοῦ εὐγενεστάτου μεγάλου ῥηγὸς Ρωσίας και περιποθήτου ἀνεψ:οῦ τῆς βασιλείας μου κυροῦ Συμεών, καὶ ἐζητήθη μετὰ παρακλήσεως αὐτοῦ τε καὶ τῶν ἄλλων ἐκεῖσε ῥηγῶν, ὥστε ἀποκαταστῆναι καὶ αὖθις διὰ χρυσοβούλλου τῆς βασιλείας μου τὰς τοιαύτας ἐπισκοπὶς ὑπὸ τὴν ῥηθεῖσαν ἁγιωτάτην μητρόπολιν Κυγέδου ὡς καὶ τὸ πρότερον· α'. Η βασιλεία μου, τὴν ταύτην αὐτοῦ ζήτησιν δικαίαν καὶ εύλογον κρίνουσα διά τε τὸ ῥηθὲν καὶ ἄνωθεν μέχρι νῦν κρατῆσαν ἐκκλησιαστικὸν ἔθος, ἔτι δὲ καὶ διὰ τὸ περιὸν τῆς ἀρετῆς τε καὶ θεαρέστου πολιτείας αὐτοῦ δὲ τοῦ διαληφθέντος ερωτά. του μητροπολίτου Κυγέβου, υπερτίμου καὶ ἐξάρχου νάσης Ρωσίας, τὸν παρόντα χρυσόβουλλον λόγον ἀπολύουσα εὐδοκεῖ καὶ προστάσσει καὶ διορίζεται, ὑποκεῖσθαι καὶ αὖθις τῇ ῥηθείσῃ ἀγιωτάτῃ μητροπόλει Κυγέδου τὰς κατὰ τὴν εἰρημένην Μικράν Ῥωσίαν ἁγιωτάτας ἐπισκοπάς, τήν τε Γάλλιτζαν, τὸ Βολοδίμηρον, τὸ Χόλμιν, τὸ Περεμίσλιν, τὸ Λουτζικὸν καὶ τὸ Τούρβον, αίτινες παρὰ τὸ εἰκὸς τῷ Γαλλίτζης ἐδόθησαν, ὡς δεδήλωται, κατὰ τὸν - ρηθέντα καιρὸν τῆς συγχύσεως, καὶ τὸν ἐν αὐτῇ τῇ πρέποντα ποιεῖν ἐν αὐταῖς, ὅσα καὶ οἱ θεῖοι καὶ ιεροί κανόνες τους μητροπολίτας ἐν ταῖς ὑπ' αὐτ τοὺς ἐπισκοπεῖς ποιεῖν ἐγκελεύονται, καὶ ὅσα δὴ καὶ πρότερον ἐν αὐταῖς οἱ προγεγονότες μητροπο · λῖται καὶ αὐτὸς οὗτος ὁ διαληφθεὶς ἱερώτατος μητροπολίτης Κυγέσου ἐτέλει, χειροτονῶν καὶ ἐγκαὀνακρίνων, καὶ ἐξετάζων ἐπί τισιν ἐκκλησιαστικοῖς, εἰ δέοι ζητήμασι, καὶ τἆλλα ποιῶν ὅσα τοῖς θείοις Ησαν τῇ Μεγάλῃ Ρωσίᾳ ἐπισκοπαὶ ιθ'· νῦν δὲ ἐναπεΓαλίτζης τῆς Μικρᾶς Ρωσίας εἰς μητρόπολιν παρὰ Γαλίτζη, αἱ τοιαῦται ἐπίσκοπαί· ἡ Βλαντιμίρη, ή Μερεμίαλη. ἡ Λουτζέσκα, η Τουράδη, ἡ Χέλμη. τος χρυσοβούλλου λόγου τῆς βασιλείας μου υποκεί Αγιώταται ἐπισκοπαὶ τῆς Μικρᾶς Ρωσίας τῇ δια τροπόλεως Κυγέβου εἰς τὴν περὶ τούτου ἀσφάλειαν, ήτοι προσκυνητάριον τοῦ Μεγάλου σπηλαίου, λιπα ἁγιωτάτῃ μητροπόλει Κυγέδου άρχιερατικῶς διαΟιστῶν ἐν αὐταῖς ἐπισκόπους καὶ τὰ κατ᾿ αὐτοὺς τοῦ εὐσεβεστάτου βασιλέως κυρού Ανδρονίκου του Παλαιολόγου ἐπὶ τν πατριάρχου κυροῦ ᾿Αθανασίου κυρωμάτων, προσετέθησαν καὶ αὐτῇ τῇ μητροπόλει στάτων ἐπισκόπων ἔχειν εἰς αὐτὸν δὴ τὸν ἱερώτατον μητροπολίτην Κυψέβου, ὑπέρτιμον καὶ ἔξαρχον πά της Ρωσίας, κῦρον Θεόγνωστον, καὶ τοὺς μετ' αυτ τὸν κατὰ καιροὺς ἐν αὐτῇ ἀρχιερατικῶς διαπρέψον. τας τὴν προσήκουσαν εὐπείθειαν ὅσα καὶ εἰς πρώτου ἀρχιερέα τούτων, καὶ ὑπακούειν αὐτῷ ἐφ᾽ οἷς ἂν ἔχοι λέγειν καὶ εἰσηγεῖσθαι αὐτοῖς ἀφορῶσιν (m) εἰς καταρτισμὸν τῶν ἐκεῖσε Χριστιανῶν καὶ εἰς ἑτέραν ἐκκλησιαστικὴν καὶ κανονικὴν πολιτείαν καὶ κατά στασιν. Ὅθεν καὶ τῇ ἰσχύϊ καὶ δυνάμει τοῦ παρόν σονται μὲν καὶ εἰς τὸ ἑξῆς αὗται δὴ αἱ ῥηθεῖσα: ληφθείσῃ ἀγιωτάτῃ μητροπόλει Κυγέδου καὶ τῷ ταύτην ἀρχιερατικῶς διέποντ: κατὰ τὸ παρὸν ἱερωτάτῳ μητροπολίτῃ, ὑπερτίμῳ καὶ ἐξάρχῳ πάσης Ρωσίας, κυρῷ Θεογνώστῳ, καὶ ὑπ' αὐτοῦ τὰ κατ' αὐτὰς ἐκκλησιαστικά ζητήματα, ὡς ἀνωτέρω δεδήλωται, ἀνακριθήσονταί τε καὶ ἐξετασθήσονται καὶ τῆς προσηκούσης διορθώσεως ἐπιτεύξονται, καὶ τὰ ἐν αὐταῖς ὀφειλόμενα πάντα και να ορισμένα τελεῖσθαι διαπραχθήσονται· μετ' αὐτὸν δὲ καὶ τοῖς κατὰ καιροὺς ἐν αὐτῇ ἀρχιερατικῶς διαπρέψουσι· καὶ ἡ τοιαύτη κατάστασις ἐσαεί διατηρηθήσεται, ὡς καὶ ἦν ἐξ ἔθους ἐκ παλαιοῦ, καθάπερ δεδήλωται, τὰς κατ' αὐτοῖς ἁγιωτάτας ἐπισκοπάς ὑφ' ἕνα μέτρο πολίτην εὑρίσκεσθαι. Ἐπὶ τούτῳ γὰρ καὶ ὁ παρὼν χρυσόβουλλος λόγος τῆς βασιλείας μου ἐγένετο καὶ ἐπιχορηγήθη τῷ μέρει τῆς ῥηθείτης ἁγιωτάτης μηἀπολυθεὶς κατὰ μῆνα Αύγουστον τῆς νῦν τρεχούσης ιε' ίνδ. τοῦ ςωνε ἔτους, ἐν ᾧ καὶ τὸ ἡμέτερον εὐσεβὲς καὶ θεοπρόβλητον ὑπεσημήνατο κράτος. Ο χρυσόβουλλος λόγος τοῦ ἀοιδίμου αὐτοκράτορος Ιωάννου τοῦ Κατακουζηνού. Ἐπεὶ ὁ τιμιώτατος καθηγούμενος τῆς κατὰ τὴν Πελοπόννησον σεβασμίας μονῆς τῆς βασιλείας μου τῆς εἰς ὄνομα τιμωμένης τῆς πανυπεράγνου δεσποίνης καὶ Θεομήτορος καὶ ἐπικεκλημένη; Μεγασπτ - Β λαιωτίσσης τῆς παρὰ τοῦ ἱερωτάτου Αγίου ἀποστό του καὶ εὐαγγελιστοῦ Λουκᾶ ἱστορηθείσης, ἀρχιμανδρίτης τε καὶ πρωτοσύγκελλος ἱερομόναχος κύριος Μάρκος, ἀνέφερεν, ὡς ἡ κατ' αὐτὸν τοιαύτη σεβάσμια μονή κέκτηται διὰ χρυσοβούλλων και προσ ταγμάτων τοῦ τε αὐθέντου μου τοῦ βασιλέως τοῦ πάππου τῆς βασιλείας μου, καὶ τοῦ θειοτάτου μου (m) Legerim ἀφορῶντα.CPOLITANORUM IMPP. (4) In Codl. Paris. 4536 fol. 294 hæc leguntur : λείφθησαν αὐτῇ ιβ'. ὕστερον γὰρ τιμηθείσης τῆς διά τε χρυσοβούλλων λόγων καὶ πατριαρχικών επι XLVIII. Imp. Joannis Cantacuzeni aurea bulla de Cf. etiam Coll. can. ed. Rhalli et Potli V p. 498 not. 1. Acta synodalia ad ecclesian Serbicam spectantia annorum 1368 et 1371 ex Col. Vind. hist. gr. 65 (Nesselio 47) nuper edidit J. Müller iu Sitzungsb. d. k. k. Akad. d. Wiss., tom IX (1855), p. 403. ZACH. (n) Hanc edidit Economus in libro Κτιτορικὸν uis 1840, p. 90 sij.
CPOLITANORUM IMPP.
μίαν, καινοτομίαν και τούτῳ ποιούμενοι ἀπέσπασαν Α καὶ ἱεροῖς κανόσι νενόμισται· ἐφειλόντων καὶ τῶν
ἀπὸ ταύτης δὴ τῆς ἁγιωτάτης μητροπόλεως Κυγέ- κατὰ τὰς τοιαύτας ἁγιωτάτας ἐπισκοπές θεοφιλε
σου τὰς ῥηθείσας τῆς Μικρᾶς Ρωσίας ἐπισκοπάς
καὶ ὑπὸ τὸν ἀρχιερέα Γαλίτης υποκεῖσθαι, προβι-
βάσαντες αὐτὸν ἀπὸ ἐπισκόπου εἰς μητροπολίτην (4)-
8 δὴ καὶ γέγονε μὲν εἰς κατάλυσιν τῶν ἐκ παλαιοῦ
νενομισμένων εθίμων εἰς τὴν τοιαύτην χώραν τῆς
πάσης Ρωσίας, ἔδοξε δὲ βαρύ καὶ ἐπαχθὲς καὶ εἰς
τοὺς ἐν αὐτῇ πάντας Χριστιανούς, μὴ ἀνασχομένους
ὑπὸ δυσὶ μητροπολίταις ποιμαίνεσθαι, ἀλλὰ βουλο-
μένους ἀσάλευτον καὶ ἀμετακίνητον μένειν τὴν ἣν
εἶχον ἐκ παλαιοῦ συνήθειαν, ὡς δεδήλωται, καὶ πάντα
τρόπου κενοῦντας εἰς τὴν τῆς τοιαύτης καινοτομίας
κατάλυσιν· καθὼς καὶ ἐν ἄλλοις καιροῖς ἐπεχει -
ρήθη μὲν ἡ τοιαύτη καινοτομία γενέσθαι, κατελύθη,
δὲ καὶ ἀνετράπη ἅμα τῷ γεγονέναι, μὴ ἀνασχομέ- Β
νων, ὡς εἴρηται, τῶν ἐκεῖσε Χριστιανῶν τὸ τοιοῦτον
αὐτῶν ἔτος ἀθετηθῆναι· ἀνηνέχθη δὲ τὰ περὶ τού-
του ἀρτίω; εἰς τὴν βασιλείαν μου παρὰ τοῦ εὐγε-
νεστάτου μεγάλου ῥηγὸς Ρωσίας και περιποθήτου
ἀνεψ:οῦ τῆς βασιλείας μου κυροῦ Συμεών, καὶ ἐζη-
τήθη μετὰ παρακλήσεως αὐτοῦ τε καὶ τῶν ἄλλων
ἐκεῖσε ῥηγῶν, ὥστε ἀποκαταστῆναι καὶ αὖθις διὰ
χρυσοβούλλου τῆς βασιλείας μου τὰς τοιαύτας ἐπι-
σκοπὶς ὑπὸ τὴν ῥηθεῖσαν ἁγιωτάτην μητρόπολιν
Κυγέδου ὡς καὶ τὸ πρότερον·
α'. Η βασιλεία μου, τὴν ταύτην αὐτοῦ ζήτησιν
δικαίαν καὶ εύλογον κρίνουσα διά τε τὸ ῥηθὲν καὶ
ἄνωθεν μέχρι νῦν κρατῆσαν ἐκκλησιαστικὸν ἔθος,
ἔτι δὲ καὶ διὰ τὸ περιὸν τῆς ἀρετῆς τε καὶ θεαρέ-
στου πολιτείας αὐτοῦ δὲ τοῦ διαληφθέντος ερωτά.
του μητροπολίτου Κυγέβου, υπερτίμου καὶ ἐξάρχου
νάσης Ρωσίας, τὸν παρόντα χρυσόβουλλον λόγον
ἀπολύουσα εὐδοκεῖ καὶ προστάσσει καὶ διορίζεται,
ὑποκεῖσθαι καὶ αὖθις τῇ ῥηθείσῃ ἀγιωτάτῃ μητρο
πόλει Κυγέδου τὰς κατὰ τὴν εἰρημένην Μικράν
Ῥωσίαν ἁγιωτάτας ἐπισκοπάς, τήν τε Γάλλιτζαν,
τὸ Βολοδίμηρον, τὸ Χόλμιν, τὸ Περεμίσλιν, τὸ
Λουτζικὸν καὶ τὸ Τούρβον, αίτινες παρὰ τὸ εἰκὸς
τῷ Γαλλίτζης ἐδόθησαν, ὡς δεδήλωται, κατὰ τὸν
- ρηθέντα καιρὸν τῆς συγχύσεως, καὶ τὸν ἐν αὐτῇ τῇ
πρέποντα ποιεῖν ἐν αὐταῖς, ὅσα καὶ οἱ θεῖοι καὶ
ιεροί κανόνες τους μητροπολίτας ἐν ταῖς ὑπ' αὐτ
τοὺς ἐπισκοπεῖς ποιεῖν ἐγκελεύονται, καὶ ὅσα δὴ
καὶ πρότερον ἐν αὐταῖς οἱ προγεγονότες μητροπο
· λῖται καὶ αὐτὸς οὗτος ὁ διαληφθεὶς ἱερώτατος μη-
τροπολίτης Κυγέσου ἐτέλει, χειροτονῶν καὶ ἐγκα-
ὀνακρίνων, καὶ ἐξετάζων ἐπί τισιν ἐκκλησιαστικοῖς,
εἰ δέοι ζητήμασι, καὶ τἆλλα ποιῶν ὅσα τοῖς θείοις
Ησαν τῇ Μεγάλῃ Ρωσίᾳ ἐπισκοπαὶ ιθ'· νῦν δὲ ἐναπε-
Γαλίτζης τῆς Μικρᾶς Ρωσίας εἰς μητρόπολιν παρὰ
Γαλίτζη, αἱ τοιαῦται ἐπίσκοπαί· ἡ Βλαντιμίρη, ή
Μερεμίαλη. ἡ Λουτζέσκα, η Τουράδη, ἡ Χέλμη.
τος χρυσοβούλλου λόγου τῆς βασιλείας μου υποκεί
Αγιώταται ἐπισκοπαὶ τῆς Μικρᾶς Ρωσίας τῇ δια
τροπόλεως Κυγέβου εἰς τὴν περὶ τούτου ἀσφάλειαν,
ήτοι προσκυνητάριον τοῦ Μεγάλου σπηλαίου, λιπα
ἁγιωτάτῃ μητροπόλει Κυγέδου άρχιερατικῶς δια-
Οιστῶν ἐν αὐταῖς ἐπισκόπους καὶ τὰ κατ᾿ αὐτοὺς
τοῦ εὐσεβεστάτου βασιλέως κυρού Ανδρονίκου του
Παλαιολόγου ἐπὶ τν πατριάρχου κυροῦ ᾿Αθανασίου
κυρωμάτων, προσετέθησαν καὶ αὐτῇ τῇ μητροπόλει
στάτων ἐπισκόπων ἔχειν εἰς αὐτὸν δὴ τὸν ἱερώτατον
μητροπολίτην Κυψέβου, ὑπέρτιμον καὶ ἔξαρχον πά
της Ρωσίας, κῦρον Θεόγνωστον, καὶ τοὺς μετ' αυτ
τὸν κατὰ καιροὺς ἐν αὐτῇ ἀρχιερατικῶς διαπρέψον.
τας τὴν προσήκουσαν εὐπείθειαν ὅσα καὶ εἰς πρώτου
ἀρχιερέα τούτων, καὶ ὑπακούειν αὐτῷ ἐφ᾽ οἷς ἂν
ἔχοι λέγειν καὶ εἰσηγεῖσθαι αὐτοῖς ἀφορῶσιν (m) εἰς
καταρτισμὸν τῶν ἐκεῖσε Χριστιανῶν καὶ εἰς ἑτέραν
ἐκκλησιαστικὴν καὶ κανονικὴν πολιτείαν καὶ κατά
στασιν. Ὅθεν καὶ τῇ ἰσχύϊ καὶ δυνάμει τοῦ παρόν
σονται μὲν καὶ εἰς τὸ ἑξῆς αὗται δὴ αἱ ῥηθεῖσα:
ληφθείσῃ ἀγιωτάτῃ μητροπόλει Κυγέδου καὶ τῷ
ταύτην ἀρχιερατικῶς διέποντ: κατὰ τὸ παρὸν ἱερω-
τάτῳ μητροπολίτῃ, ὑπερτίμῳ καὶ ἐξάρχῳ πάσης
Ρωσίας, κυρῷ Θεογνώστῳ, καὶ ὑπ' αὐτοῦ τὰ κατ'
αὐτὰς ἐκκλησιαστικά ζητήματα, ὡς ἀνωτέρω δεδή-
λωται, ἀνακριθήσονταί τε καὶ ἐξετασθήσονται καὶ
τῆς προσηκούσης διορθώσεως ἐπιτεύξονται, καὶ τὰ
ἐν αὐταῖς ὀφειλόμενα πάντα και να ορισμένα τελεί
σθαι διαπραχθήσονται· μετ' αὐτὸν δὲ καὶ τοῖς κατὰ
καιροὺς ἐν αὐτῇ ἀρχιερατικῶς διαπρέψουσι· καὶ ἡ
τοιαύτη κατάστασις ἐσαεί διατηρηθήσεται, ὡς καὶ
ἦν ἐξ ἔθους ἐκ παλαιοῦ, καθάπερ δεδήλωται, τὰς
κατ' αὐτοῖς ἁγιωτάτας ἐπισκοπάς ὑφ' ἕνα μέτρο
πολίτην εὑρίσκεσθαι. Ἐπὶ τούτῳ γὰρ καὶ ὁ παρὼν
χρυσόβουλλος λόγος τῆς βασιλείας μου ἐγένετο καὶ
ἐπιχορηγήθη τῷ μέρει τῆς ῥηθείτης ἁγιωτάτης μη-
ἀπολυθεὶς κατὰ μῆνα Αύγουστον τῆς νῦν τρεχού
σης ιε' ίνδ. τοῦ ςωνε ἔτους, ἐν ᾧ καὶ τὸ ἡμέτερον
εὐσεβὲς καὶ θεοπρόβλητον ὑπεσημήνατο κράτος.
Ο χρυσόβουλλος λόγος τοῦ ἀοιδίμου αὐτοκράτορος
Ιωάννου τοῦ Κατακουζηνού.
Ἐπεὶ ὁ τιμιώτατος καθηγούμενος τῆς κατὰ τὴν
Πελοπόννησον σεβασμίας μονῆς τῆς βασιλείας μου
τῆς εἰς ὄνομα τιμωμένης τῆς πανυπεράγνου δεσποί
νης καὶ Θεομήτορος καὶ ἐπικεκλημένη; Μεγασπτ -
Β λαιωτίσσης τῆς παρὰ τοῦ ἱερωτάτου Αγίου ἀποστό
του καὶ εὐαγγελιστοῦ Λουκᾶ ἱστορηθείσης, ἀρχιμαν
δρίτης τε καὶ πρωτοσύγκελλος ἱερομόναχος κύριος
Μάρκος, ἀνέφερεν, ὡς ἡ κατ' αὐτὸν τοιαύτη σε
βασμία μονή κέκτηται διὰ χρυσοβούλλων και προσ
ταγμάτων τοῦ τε αὐθέντου μου τοῦ βασιλέως τοῦ
πάππου τῆς βασιλείας μου, καὶ τοῦ θειοτάτου μου
(m) Legerim ἀφορῶντα.
(4) In Codl. Paris. 4536 fol. 294 hæc leguntur :
λείφθησαν αὐτῇ ιβ'. ὕστερον γὰρ τιμηθείσης τῆς
διά τε χρυσοβούλλων λόγων καὶ πατριαρχικών επι
XLVIII. Imp. Joannis Cantacuzeni aurea bulla de
Cf. etiam Coll. can. ed. Rhalli et Potli V p. 498
not. 1. Acta synodalia ad ecclesian Serbicam spec-
tantia annorum 1368 et 1371 ex Col. Vind. hist.
gr. 65 (Nesselio 47) nuper edidit J. Müller iu
Sitzungsb. d. k. k. Akad. d. Wiss., tom IX (1855),
p. 403. ZACH.
(n) Hanc edidit Economus in libro Κτιτορικὸν
uis 1840, p. 90 sij.
col. 1121–1122page 52 of 56
PG 161:1121δεσπότου καὶ βασιλέως τοῦ ἀδελφοῦ τῆς βασιλείας καὶ μέχρι τοῦ νῦν, ὀφείλοντα διατηρεῖσθαι ἀνώτερα πάσης καὶ παντοίας καταδυναστείας καὶ ἐπηρείας καὶ κατατριβῆς καὶ διενοχλήσεως ἀδίκου καὶ πλεονεκτικῆς. Τη γοῦν ἰσχύϊ καὶ δυνάμει τοῦ παρόντος χρυσοβούλλου λόγου τῆς βασιλείας μου διατηρηθής σεται μὲν ὁ διαληφθεὶς τιμιώτατος Ιερομόναχος ἀρχιμανδρίτης καὶ πρωτοσύγκελλος κύριος Μάρκος εἰς τὴν ἡγουμενείαν καὶ προστασίαν τῆς τοιαύτης σοβα σμίας μονῆς ἐφ' ὅρῳ τῆς ἑαυτοῦ ζωῆς, ὡς δεδήλωται· καθέξει δὲ καὶ νεμηθήσεται καὶ ἡ αὐτὴ σεβα σμία μονὴ τὰ προσόντα ταύτῃ, καθὼς εἴρηται, κτήματά τε καὶ ὑποστατικὰ μετὰ τῆς περιοχῆς καὶ τῶν δικαίων αὐτῶν καὶ τῶν ἐν τούτοις βελτιωμά των, κατὰ τὰς περιλήψεις τῶν ἀναγεγραμμένων χρυσοβούλλων, προσταγμάτων τε καὶ λοιπῶν εὐλόγων μου, τῶν ἀοιδίμων καὶ μακαριτῶν, ἀλλὰ καὶ δι' ἀπογραφικῶν ἀποκαταστάσεων καὶ ἑτέρων εὐλόγων δικαιωμάτων μετόχια καὶ λοιπά κτήματά τε καὶ ὑποστατικὰ ἐν διαφόροις τοποθεσίαις· — ἃ δὴ καὶ κατὰ μέρος ἔχουσιν οὕτως· εἰς τὴν Λαπάταν μετά χιον εἰς ὄνομα τιμώμενον τοῦ ὁσίου καὶ θεοφόρου Πατρός Αντωνίου τοῦ μεγάλου μετὰ τῶν αὐτῷ πατ ροίκων, προσκαθημένων τε καὶ ἐξαλειμματικών ὑποστάσεων· ἕτερον μετόχιον περὶ τὴν Βοστίτζαν εἰς ὄνομα τῆς πανυπεράγνου τιμώμενον δεσποίνης καὶ Θεομήτορος καὶ ἐπικεκλημένης τῆς πεφανερωμένης· περὶ τὸν Δρόγκον ἕτερον μετόχιον εἰς ὄνομα τιμώμενον καὶ αὐτὸ τῆς πανυπεράγνου δεσποίνης καὶ Θεομήτορος καὶ ἐπικεκλημένης τῆς Συνοδηριως τίσσης μετὰ τῶν ἐν αὐτῷ παροίκων, προσκαθημέδικαιωμάτων, ἀνενοχλήτως πάντῃ καὶ ἀδιασείστως, νων καὶ λοιπῶν δικαίων αὐτοῦ· περὶ τὸ Μονοδένδριον γῆν μοδίων τριακοσίων· εἰς τὸ χωρίον τὸ Βραχνί πάροικοι, ὅ τε Δημήτριος καὶ Κωνσταντίνος οἱ πρε σβύτεροι καὶ Γεώργιος ὁ Βάρδας· εἰς τὸ χωρίον τῆς Ζαχλοροῦς προσκαθήμενοί τινες· εἰς χωρίον τὴν Δουμενᾶν πάροικοι καὶ ἐξαλειμματικαὶ ὑποστάσεις, ἂς προκατείχε· περὶ τὸ καστέλλιον τὸν ἅγιον Ἰωάν νην χειμάδιον τὸ καλούμενον ἡ Λάμεια· καὶ ἕτερον εἰς τὴν Βλογοκίτζαν μετὰ τοῦ πλησιάζοντος ἐκεῖσε χωραφίου τοῦ καλουμένου τῆς Προυσσαίνης· ἡ ἡμί σεια μερὶς ἡ λατινικὴ τοῦ χωρίου τῆς ᾿Αβυσσαίνης (ὡς τῆς λοιπῆς ἡμισείας μερίδος κατεχομένης παρά τίνων διαφόρων Ρωμαίων καὶ ὑπὸ χεῖρα τῆς βασι λείας μου), καὶ αἱ ἐκεῖσε πλησιάζουσαι ἐξαλειμματ τικαὶ ὑποστάσεις τοῦ τε Καρδώνη καὶ τοῦ Νήφωνος ἀλλὰ δὴ καὶ τὸ ἐν αὐτῇ μυλοτόπιον σὺν τῷ ἐκεῖσε εὑρισκομέν παλαιῷ ναῷ τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Αν δρέου τοῦ πρωτοκλήτου· & δὴ κατέχει και νέμεται τὸ μέρος τῆς τοιαύτης σεβασμίας μονῆς ἀνενοχλήτως καὶ ἀδιασείστως μέχρι τοῦ νῦν παρεκάλεσε δὲ ἀρτίως ὁ ψηθεὶς τιμιώτατος ἀρχιμανδρίτης καὶ πρωτ τοσύγκελλος, ἵνα πορίσηται ἐπὶ τούτοις καὶ χρυσόβουλλον τῆς βασιλείας μου, τὴν τούτου δέησιν εὐ μενῶς προσδεξαμένη ἡ βασιλεία μου τὸν παρόντα χρυσόβουλλον λόγον ἐπιχορηγεῖ καὶ ἐπιβραβεύει τῇ κατ' αὐτὸν τοιαύτῃ σεβασμία μονή τ ἀναφαιρέτως τε καὶ ἀναποσπάστως, καθὼς κατέχει καὶ νέμεται ταῦτα καὶ μέχρι τοῦ νῦν, μηδεμίαν παρὰ μηδενὸς τῶν ἁπάντων ὑφισταμένη ἐπὶ τῇ τούτων κατοχῆς καταδυναστείαν, ἢ ἐπήρειάν τινα καὶ κατα τριβήν. α΄. Δι' οὗ προστάσσει, καὶ διορίζεται εἶναι μὲν καὶ εὑρίσκεσθαι τὸν αὐτὸν τιμιώτατον πρωτοσύγκελλον εἰς τὴν ἡγουμενείαν καὶ προστασίαν τῆς δηλωθείσης μονῆς ἐφ' ὅρῳ τῆς αὐτοῦ ζωῆς· κατέχειν δὲ καὶ τὴν τοιαύτην σεβασμίαν μονὴν καὶ νέμεσθαι καὶ εἰς τὸ ἑξῆς τὰ ἀνωτέρω κατά μέρος ειρημένα μετόχια καὶ λοιπὰ ὑποστατικά, κτήματά τε καὶ βελτιώματα, ἀνενοχλήτως παντάπασι καὶ ἀδιασείστω;, ἔτι τε ἀναφαιρέτως καὶ ἀναποσπάστως, κατὰ τὰς περιλή ψεις τῶν προσόντων αὐτῇ, ὡς εἴρηται, χρυσοβούλλων τε καὶ προσταγμάτων και λοιπῶν εὐλόγων διο καιωμάτων, καὶ ὡς εὑρίσκεται κατέχουσα ταῦτα Ἐπειδὴ καὶ τούτου ἕνεκεν ἐγένετο καὶ ὁ παρὼν χρυσόβουλλος λόγος τῆς βασιλείας μου, καὶ ἐπεχο ρηγήθη καὶ ἐπιβραβεύθη τῷ ῥηθέντι τιμιωτάτῳ καθηγουμένῳ ἀρχιμανδρίτῃ καὶ πρωτοσυγκέλλῳ καὶ τῇ κατ' αὐτὸν τοιαύτῃ σεβασμία μονῇ δι' ἀσφάλειαν, ἀπολυθεὶς κατὰ μῆνα Απρίλιον τῆς ἐνεστώσης ινδικτιῶνος τοῦ ἐξακισχιλιοστοῦ ὀκτακοσιοστοῦ πεντηκοστοῦ ἕκτου ἔτους, ἐν ᾧ καὶ τὸ ἡμέτερον εὐσε δὲς καὶ θεοπρόβλητον υπεσημήνατο κράτος. Ιωάννης ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ πιστὸς βασιλεὺς καὶ αὐτοκράτωρ 'Ρωμαίων ὁ Καντακουζηνός. (Α.L. Imp. Joannis Cantacuzeni aurea pulla pro Ge Ailde a'. (P) Reperiuntur in Pactorum lib. V, de quo Index 1349. 10 Novembris. Juramentum treuguarum ini tarum cum dom. Imperatore Constantinopolitano, ful. 258. Et: < 1350. Constantinopolis. Exemplum XLIX. Imp. Joannis Cantacuzeni pactiones cum Veneris (p). (^. 1350.) nuensibus 1353.) In nomine Domini, amen. Johannes in Christo Deo fidelis Imperator et mo derator Romeorum Catacosinos. Cum inter Imperium nostrum ex una parte et commune Janue ex altera intervenerint scandala, propter que mota est guerra inter nos et ipsum com mune, et tandem pluribus colloquiis habitis inter Imperium nostrum et nobiles viros, dominos Ober tumn Gatulusium, Raffum Ernireum, syndicos il lustris domini Ducis et communis Janue, etiam Fre dericum del Orto et dominum Lanfranchum de Podio, nomine et parte nobilis viri Paganini de Au ria, Ammirati communis Janue, nec non syndici et syndicario nomine dicti domini Ducis et commu nis Janue, pront apparet instrumento publico scri. pto manu Conradi de Credencia notarii 4350 dis tertia Junii, per quod instrumentum apparet domi num Ducem et ejus consilium promisisse´ habere treuque firmata cum dom. Imperatore Constanti nopolitano. fol. 267.› Zach. Ex archivo privato Spinola edidit Sauli Della cul. dei Genov. in Galata, 11, p. 216.
δεσπότου καὶ βασιλέως τοῦ ἀδελφοῦ τῆς βασιλείας καὶ μέχρι τοῦ νῦν, ὀφείλοντα διατηρεῖσθαι ἀνώτερα
πάσης καὶ παντοίας καταδυναστείας καὶ ἐπηρείας
καὶ κατατριβῆς καὶ διενοχλήσεως ἀδίκου καὶ πλεον
εκτικής. Τη γοῦν ἰσχύϊ καὶ δυνάμει τοῦ παρόντος
χρυσοβούλλου λόγου τῆς βασιλείας μου διατηρηθής
σεται μὲν ὁ διαληφθεὶς τιμιώτατος Ιερομόναχος άρ
χιμανδρίτης καὶ πρωτοσύγκελλος κύριος Μάρκος εἰς
τὴν ἡγουμενείαν καὶ προστασίαν τῆς τοιαύτης σοβα
σμίας μονῆς ἐφ' ὅρῳ τῆς ἑαυτοῦ ζωῆς, ὡς δεδήλω
ται· καθέξει δὲ καὶ νεμηθήσεται καὶ ἡ αὐτὴ σεβα
σμία μονὴ τὰ προσόντα ταύτῃ, καθὼς εἴρηται,
κτήματά τε καὶ ὑποστατικὰ μετὰ τῆς περιοχῆς καὶ
τῶν δικαίων αὐτῶν καὶ τῶν ἐν τούτοις βελτιωμά
των, κατὰ τὰς περιλήψεις τῶν ἀναγεγραμμένων
χρυσοβούλλων, προσταγμάτων τε καὶ λοιπῶν εὐλόγων
μου, τῶν ἀοιδίμων καὶ μακαριτῶν, ἀλλὰ καὶ δι'
ἀπογραφικῶν ἀποκαταστάσεων καὶ ἑτέρων εὐλόγων
δικαιωμάτων μετόχια καὶ λοιπά κτήματά τε καὶ
ὑποστατικὰ ἐν διαφόροις τοποθεσίαις· — ἃ δὴ καὶ
κατὰ μέρος ἔχουσιν οὕτως· εἰς τὴν Λαπάταν μετά
χιον εἰς ὄνομα τιμώμενον τοῦ ὁσίου καὶ θεοφόρου
Πατρός Αντωνίου τοῦ μεγάλου μετὰ τῶν αὐτῷ πατ
ροίκων, προσκαθημένων τε καὶ ἐξαλειμματικών
ὑποστάσεων· ἕτερον μετόχιον περὶ τὴν Βοστίτζαν
εἰς ὄνομα τῆς πανυπεράγνου τιμώμενον δεσποίνης
καὶ Θεομήτορος καὶ ἐπικεκλημένης τῆς Πεφανερω
μένης· περὶ τὸν Δρόγκον ἕτερον μετόχιον εἰς ὄνομα
τιμώμενον καὶ αὐτὸ τῆς πανυπεράγνου δεσποίνης
καὶ Θεομήτορος καὶ ἐπικεκλημένης τῆς Συνοδηριως
τίσσης μετὰ τῶν ἐν αὐτῷ παροίκων, προσκαθημέ- δικαιωμάτων, ἀνενοχλήτως πάντῃ καὶ ἀδιασείστως,
νων καὶ λοιπῶν δικαίων αὐτοῦ· περὶ τὸ Μονοδένδριον
γῆν μοδίων τριακοσίων· εἰς τὸ χωρίον τὸ Βραχνί
πάροικοι, ὅ τε Δημήτριος καὶ Κωνσταντίνος οἱ πρε
σβύτεροι καὶ Γεώργιος ὁ Βάρδας· εἰς τὸ χωρίον τῆς
Ζαχλοροῦς προσκαθήμενοί τινες· εἰς χωρίον τὴν
Δουμενᾶν πάροικοι καὶ ἐξαλειμματικαὶ ὑποστάσεις,
ἂς προκατείχε· περὶ τὸ καστέλλιον τὸν ἅγιον Ἰωάν
νην χειμάδιον τὸ καλούμενον ἡ Λάμεια· καὶ ἕτερον
εἰς τὴν Βλογοκίτζαν μετὰ τοῦ πλησιάζοντος ἐκεῖσε
χωραφίου τοῦ καλουμένου τῆς Προυσσαίνης· ἡ ἡμί
σεια μερὶς ἡ λατινικὴ τοῦ χωρίου τῆς ᾿Αβυσσαίνης
(ὡς τῆς λοιπῆς ἡμισείας μερίδος κατεχομένης παρά
τίνων διαφόρων Ρωμαίων καὶ ὑπὸ χεῖρα τῆς βασι
λείας μου), καὶ αἱ ἐκεῖσε πλησιάζουσαι ἐξαλειμματ
τικαὶ ὑποστάσεις τοῦ τε Καρδώνη καὶ τοῦ Νήφωνος
ἀλλὰ δὴ καὶ τὸ ἐν αὐτῇ μυλοτόπιον σὺν τῷ ἐκεῖσε
εὑρισκομέν παλαιῷ ναῷ τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Αν
δρέου τοῦ πρωτοκλήτου· & δὴ κατέχει και νέμεται
τὸ μέρος τῆς τοιαύτης σεβασμίας μονῆς ἀνενοχλή
τως καὶ ἀδιασείστως μέχρι τοῦ νῦν παρεκάλεσε δὲ
ἀρτίως ὁ ψηθεὶς τιμιώτατος ἀρχιμανδρίτης καὶ πρωτ
τοσύγκελλος, ἵνα πορίσηται ἐπὶ τούτοις καὶ χρυσό
βουλλον τῆς βασιλείας μου, τὴν τούτου δέησιν εὐ
μενῶς προσδεξαμένη ἡ βασιλεία μου τὸν παρόντα
χρυσόβουλλον λόγον ἐπιχορηγεῖ καὶ ἐπιβραβεύει τῇ
κατ' αὐτὸν τοιαύτῃ σεβασμία μονή τ
ἀναφαιρέτως τε καὶ ἀναποσπάστως, καθὼς κατέχει
καὶ νέμεται ταῦτα καὶ μέχρι τοῦ νῦν, μηδεμίαν παρὰ
μηδενὸς τῶν ἁπάντων ὑφισταμένη ἐπὶ τῇ τούτων
κατοχῆς καταδυναστείαν, ἢ ἐπήρειάν τινα καὶ κατα
τριβήν.
α΄. Δι' οὗ προστάσσει, καὶ διορίζεται εἶναι μὲν καὶ
εὑρίσκεσθαι τὸν αὐτὸν τιμιώτατον πρωτοσύγκελλον
εἰς τὴν ἡγουμενείαν καὶ προστασίαν τῆς δηλωθεί
σης μονῆς ἐφ' ὅρῳ τῆς αὐτοῦ ζωῆς· κατέχειν δὲ καὶ
τὴν τοιαύτην σεβασμίαν μονὴν καὶ νέμεσθαι καὶ εἰς
τὸ ἑξῆς τὰ ἀνωτέρω κατά μέρος ειρημένα μετόχια
καὶ λοιπὰ ὑποστατικά, κτήματά τε καὶ βελτιώματα,
ἀνενοχλήτως παντάπασι καὶ ἀδιασείστω;, ἔτι τε
ἀναφαιρέτως καὶ ἀναποσπάστως, κατὰ τὰς περιλή
ψεις τῶν προσόντων αὐτῇ, ὡς εἴρηται, χρυσοβούλ
λων τε καὶ προσταγμάτων και λοιπῶν εὐλόγων διο
καιωμάτων, καὶ ὡς εὑρίσκεται κατέχουσα ταῦτα
Ἐπειδὴ καὶ τούτου ἕνεκεν ἐγένετο καὶ ὁ παρὼν
χρυσόβουλλος λόγος τῆς βασιλείας μου, καὶ ἐπεχο
ρηγήθη καὶ ἐπιβραβεύθη τῷ ῥηθέντι τιμιωτάτῳ
καθηγουμένῳ ἀρχιμανδρίτῃ καὶ πρωτοσυγκέλλῳ καὶ
τῇ κατ' αὐτὸν τοιαύτῃ σεβασμία μονῇ δι' ἀσφάλειαν,
ἀπολυθεὶς κατὰ μῆνα Απρίλιον τῆς ἐνεστώσης
ινδικτιῶνος τοῦ ἐξακισχιλιοστοῦ ὀκτακοσιοστοῦ πεν
τηκοστοῦ ἕκτου ἔτους, ἐν ᾧ καὶ τὸ ἡμέτερον εὐσε
δὲς καὶ θεοπρόβλητον υπεσημήνατο κράτος.
Ιωάννης ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ πιστὸς βασιλεὺς
καὶ αὐτοκράτωρ 'Ρωμαίων ὁ Καντακουζηνός.
(Α.
L. Imp. Joannis Cantacuzeni aurea pulla pro Ge
Ailde a'.
(P) Reperiuntur in Pactorum lib. V, de quo Index
1349. 10 Novembris. Juramentum treuguarum ini
tarum cum dom. Imperatore Constantinopolitano,
ful. 258. Et: < 1350. Constantinopolis. Exemplum
XLIX. Imp. Joannis Cantacuzeni pactiones cum
Veneris (p). (^. 1350.)
nuensibus 1353.)
In nomine Domini, amen.
Johannes in Christo Deo fidelis Imperator et mo
derator Romeorum Catacosinos.
Cum inter Imperium nostrum ex una parte et
commune Janue ex altera intervenerint scandala,
propter que mota est guerra inter nos et ipsum com
mune, et tandem pluribus colloquiis habitis inter
Imperium nostrum et nobiles viros, dominos Ober
tumn Gatulusium, Raffum Ernireum, syndicos il
lustris domini Ducis et communis Janue, etiam Fre
dericum del Orto et dominum Lanfranchum de
Podio, nomine et parte nobilis viri Paganini de Au
ria, Ammirati communis Janue, nec non syndici
et syndicario nomine dicti domini Ducis et commu
nis Janue, pront apparet instrumento publico scri.
pto manu Conradi de Credencia notarii 4350 dis
tertia Junii, per quod instrumentum apparet domi
num Ducem et ejus consilium promisisse´ habere
treuque firmata cum dom. Imperatore Constanti
nopolitano. fol. 267.› Zach.
Ex archivo privato Spinola edidit Sauli Della
cul. dei Genov. in Galata, 11, p. 216.
col. 1123–1124page 53 of 56
et tenere rata grata et firma on tia. et simgnla que ;
per ipsum dominum Ammiratuim. et substituendos.
wbeo facia gesta ei promissa et recepla fuerint
etu quibuseumque dominia quocumque titulo di-
gnitatis existant : eL. qui Ubertus, laffus, Frederi-
cns, et Laufraucus sunt substituti actores et procuü-
ratores dietl domini Awmirari, eum tola potestate,
quam ipse liabet pre supradictis, tenore instrumenti
qübblici seripti. manu Thome Octonis notarii auno
presenti die trigesima Aprilis ; igitar nostrum Im«
perium eum predictis nobilibus venil ad infrascri-
-piam pacem ut infra,
F'rimo videlicet quod firinamus conventiones no-
vas et veteres, que sunt iater linperium et corumune
Jauue, cum reservatione lamen, quod pax ei ea
pacta, gesta. per douinum Ammiratun eum Orca- |
nibel Anuirati, sint firina won obstantibus conven
tionibus predietis.
liem per pactum Imperium nostrum de gratia
duuationem facit communi Janee de Gallats cum
terreno, prout fossaísum tendit usquead enstrum
sancte Crucis, etx ultra dictum fossatum cubitorum
centum, infra quod.non possit bediticium Latinuu
vel Greeum nec aliqua alia novitas fieri. Itaque cu-
bitus eeolum isti sint in facie incipiendo a capite
Gallata usque nd castrum sancte Crucis recta linea,
*La casiro sancie Crucis usque ad (urrem Tra-
verii. n
Wem extitit per pactum et promissum per lmpe-
rium nosirum, quod galeis aliquibus Catalanorum
et Venelornm, que venirent in Constantinopoli, (
won debeat istum lperium nostrum seu Greci dare
al quod refrigerium nec receptum, nec dimittere
eos poneré salam, nec in aliia. forensibus castris
sive patenciam (r) dictorum castrorum : ita Tamen,
quod in illis eastris in quibus uou est poteucia def-
dendi se ab illis galeis, si ille galee ibi relrescameti-
iin acciperent, non intelligatur proptef ex de:tru-
tio pacis vel conirafecisge nostrum Imperium ju«
rormento nostro, Hec auiem habeant locui duraute
guerra inter Catalanos, Venetos ei Januenses,
Tem extitit per paclum et. proumissum per lm-
perium nostrum, quod si eausus adveniret, quot
in nostro. Imperio vel in aliqua. parte ipsins vel
tiam in Constantinopoli quod aliqua briga vel rixe
vel offensiones erent inter Catslsnos [er] Venetos !
€um Jangensibus, et Janmenses emm Colalanis et
Venetis, quod Greei Ipsius Imperii non debeat uli-
qualiter de dicta rixa vel briga se impedire : ei si
«quis dictorum Grecorum se impediret de predicis,
banaiatur ab hnperio nostro vél puniatur per no-
stram Imperium. Tamen dehepi eapüanei nostri in
ilis locis imperii ubi se invenlrent, quibus esset
briga vel rixa inter predictos Janueuses, Venetos.
ei Calalanos, tenere eos qui face" nt brigam et
mükere Janueu$es quidem ad Potesiatem Peite,
Venetos autem. ad Baiullum Venetorum.
Item exiitit per pactum, quod si. galea Catslaco-
4 Yes enteucLa
| rem vel Venetorum veniret in Coustantinopoli du-
rante dicta guerra cum Baiulio Venetorum vel ali-
quo amhayiatore, quod eo casu si tunc. (s) poneret
staliam, non ivitelligatur conirafecisse pacem.
ltem extitit per pactum, quod Imperium nostrum
occaxione dicte pacis dare debeat dicto domino
A'nmirato omnes Januenses, quos habent nostri
Greci iu imperio et. quos etiam Imperium. nostrum
habet carceratos vel detempioe, et libere eidem do«
miuo Ammirato eps demittat. et sImiliter dominus
Amrmiratus libere dimittat. onines Qrzcos quos liae
bei in commune tantura et qui sunt. in communi,
hem extitit per pactum, quod Imperium nostrum
mon debest ponere, vel accipere commercium a
Greco qui emat mercimonia a Jandense, el si esset
jin conventionibus quod possit vel debeat recipera
dietum commerchium, quod non accipiatur, nisi
accipiatur generaliter a nosiria Grecis ementibus
ab aliis Grecis merelmónia. Et similiter facial com»
mune Januensibus suis ementibus mefcimonia [a]
Grecis.
lwm extitit per pactum, quod si aliquis Grecus
vendiderit in Peira vel in burgis viuum, quod eom-
merchium jmpositum secundum ordinationem sin-
dicorum cemmuui& Janue hujusmodi Grecus de-
beat solvere prout alii Januenses, et simililer cou
mercharii Imperii nostri colligant et accipiant im-
positum per uos conimerchium a Januensibus vinum
vendentibus in Constantinopoli prout ab aliis Gre«
cis. Et predicta loenm habeant durante guerra Ca-
? talanorum et Venetorum cum Januensibus. vcl quo-
usque commerchium vini esset disobbligatum si pi»
guoraretur. e. sese cse hern ns Octo
guerre.
Ytem extitit per pactem, quod, si casus accideret,
quod absit, quod videretur lmperio nostro quoi per
Januenses esset factum, dictum vel operatum cun-
ira pacem, taliter quod intenderet Imperium no-
arum movere vel habere guerram cum Janueusibus,
wine intelligatur vincullo juramenti per suum cer«
iow nuncium et specialem ad Potestatem Peire de-
mwnciare eidem ei protestar. de prediciis, ut a die
qua lioc fecerit usque ad octo menses tunc. proxime
venturos non possit non obstantibus predictis fieri
) liqua offensio inter partes aliqua occaxione vel,
modo, Ei similiter si Potestati Peire videretur quod
per bnperium nostrum et Grecos suos coniraveni-
retur paci prediete, teneatur Potestas illud idein si-
müliter ut supradictum est et protestari el denun-
ciare lnperio nostro, nee possint dicte paries simi-
liter usque ad orto menses. lupe prozime ventorng
facere aliquas offensas : quibua octo mensibns ela-
psis dicte partes sint et esse debeant in eorum libet-
tate noo obstante dicta pace.
ltem extitit per pactum, quod navigia Grecorum
mon navigeut uec navigaré debeant ad Tapam vel
án mari Tane, uisi quand navi;la Jauuensium llc
wxvigareut, salvo semper quod. eum Imperium no-
GdaÁ LIGUE a ads Rasse z
(0) Loge : porencia,
(5). Sauli : ait ume,
col. 1125–1126page 54 of 56
strum intendat de predictis ad dominum Ducem suam A ei vel non, tunc de predictis Imperium nestrum
amɔbaxiatam transmittere ad impetrandum quod il-
foc dicta navigia Grecorum possint navigare, et si
dominus Dux concedet quod ea possint illuc navi-
gare, quod possint ire nec moveatur guerra pro-
pterea inter partes.
Item extitit per pactum, quod si per Januenses
super navigio inimicorum eorum, Catalanorum vi-
delicet et Venetorum, caperentur Greci, qui cum
dictis inimicis essent ad soldum vel sua spontanea
voluntate, quod illi tales Greci possint teneri, salvo
Januenses illos tales Grecos relaxare debeant. Et
predicta locum habeant elapsis tribus mensibus,
incipiendis a die fiende pacis et finiendis in calen-
dis Augusti proximi venturi. Et e converso si no- B
nostro Imperio. . . . .
.. quod eos debeat tenere.
Item extitit per pactum, quod aliqua navigia
Grecorum non possint ire vel redire ad loca Cata-
lanorum et Venetorum durante guerra predicta ;
sis vellet ad dicta loca unum lignum armatum
transmittere, quod tunc licite possit dictum lignum
transmittere quotiescumque voluerit.
Item extitit per pactum et conventum, quod
omnia immobilia terre et possessiones Januensium
que essent in imperio restituantur Januensibus talia
nia, ipsa minime restituatur et teneatur.
Item extitit per pactum et promissum, quod ali-
quis Januensis non possit emere aliquas possessio-
ret sine mandato Imperii nostri, amittat precium
dicte possessionis.
Item, quod debita, que sunt inter Grecos et Ja-
nuenses, sint in eo statu et jure, quibus erant ante
vestiario Imperii nostri vel in communi Janue vel
Peyre, illa talia restitui non debeant.
possit transmittere ad dominum Ducem et commune
Janue, et quidquid de predictis se conveniet et faciat
cum domino Duco et dominus Dux (~), ut cum In- 、
perio nostro illud intelligatur esse factum, et si nou
placebit Imperio nostro ordinatio quam faciet do-
minus Dux de predictis, quod possit Imperium no-
strum transmittere ad domiuum Ducem totiens quo-
tiens voluerit ad conveniendum se cum eo.
Item extitit per pactum, quod Januenses non te-
extranei qui sit sub Imperio nostro per commune
Janue vel Peire bannitorum, et similiter Imperium
Que omnia et singula suprascripta Imperium
nostrum et dilectissimus filius noster dominus Mat-
teus Catacusinus juramus ad sancta Dei evangelia
et in animabus nostris, corporaliter tactis sacris
scripturis, firma et rata et grata perpetuo habere
vel de facto, modo vel ingenio, sed ea cum effectu
et sine diminutione aliqua observare et facere in-
carissimus filius noster dominus Manuel Catacu-
sinus, cum venerit cohoperante Deo (v) Constantino-
poli, jurare attendere, complere et observare om-
nia et singula, prout nos. Et per similem modum
dicti domini, Obertus, Raffus, Fredericus, et Lan-
francus, nominibus predictis juraverunt ad sancta
Dei evangelia, corporaliter tactis sacris et sanctis
et domini Ducis et communis Janue, omnia
supradicta et singula habere perpetuo firma, ra-
ta, grala, et in nullo contrafacere vel venire, de
jure vel de facto, modo vel ingenio, et ea cum
effectu et sine diminutione observare et facere in-
nus Ammiratus, domini Lanfrancis Cattaneus,
Martinus de Mauro, Cattaneus Spinula et Anto-
nius.
rati, jurare semper ad voluntatem Imperii nostri
attendere ommia et singula ut supra : nec non etiam
jurent isti omnes, quod dominus Dux jurare tenea-
tur in presentia ambaxiatoris vel ambaxiatorum
Imperii nostri, quod predictam pacem, pacta et
conventiones et singula supra dicta habebit et te-
nebit Grma, rata et grata. Ad quorum omnium
cautelam et evidenciam pleniorem presens privile-
gium sacramentale aurea bulla munitum Imperii
nostri feri jussimus, translactum in Greco et Latino
de nostro mandato, interpretante et dictante fami-
liari nostro, magno interprete Imperii nostri, do-
mino Nicolao Sagieo, litteris rubeis manu nostra
propria more solito subscriptum et aurea bulla pro-
dicta inferius appensa roburatuın (±).
Item extitit per pactum et conventum, quod si
´aliqua bona Januensium capta per Catalanos et Ve- D
netos vendita essent tempore guerre presentis Gre-
vendita essent Januensibus, que essent ammissa,
Item, quod omnia dampna data tempore presentis
guerre et facta per presentes, videlicet per Grecos
Januensibus et per Januenses Grecis, sint remissa,
vei emendacio seu restitutio.
Item extitit per pactum, de Syo et Folia, quod
Imperium nostrum debeat audire ambaxatores suos,
et si ipsi dicet (1) Imperio nostro rem que placeat
•
si dicti Greci ibi essent per vin capti, quod tunc
strum Imperium invenerit Januenses aliquos cum
excepto si Imperium nostrum aliquibus suis de cau-
qualia sunt, salvo quod si de aliquibus possessioni-
bus pervenisset in nostrum vestiarium aliqua pecu-
nes vel terras seu vineas ab aliquo Greco, nisi de
mandato Imperii nostri, et si aliquis Januensis eme-
guerram, excepto quod si aliqua pervenissent in
beantur querere sanguinem Grecorum vel alicujus
nostrum indulgentiam dat omnibus Januensibus con-
tra quos habebat aliquod gravamen.
et tenere, et in nullo contrafacere vel venire, de jure
concusse observari. Et teneatur similiter alius
dispo.
scripturi³, et in animalibus dicti domini Ammirati
concusse observari : et quod teneantur dicti domi-
consiliarii dicti domini Ammi-
cis, et similiter aliqua bona Grecorum capta vel
nec de ipsis amplius Neri possit requisitio aliqua.
nec de ipsis aliqualiter possit fieri aliqua requisitio
(1) Lege, dicent.
(u) Videtur aliquid excidisse.
(r) Sauli duo.
(x) Tenori hujus instrumenti apud Sauli hæc ac-
NOVELLE CONSTITUTIONES.
col. 1127–1128page 55 of 56
PG 161:1127βούλλῳ διαλαμβανόμενα. Εκφανέστερόν τε προστάτ τὸ διαληφθὲν χρυσόβουλλον παρεσχέθη αὐτοῖς. Εἰς ρόντι σεπτῷ χρυσοβούλλῳ γράμμασιν ὡς ἔλος έρυ ἐπὶ τούτῳ καὶ ἐπιβραβεύει τὸν παρόντα χρυσόβουλ σεπτῷ χρυσοβούλλῳ [βεβαιώσῃ, καὶ ἡ βασιλεία μου 1:27 Πατριάρχα, ἡ βασιλεία μου ἐγνώρισε, ὡς ὁ Και σαρείας Καππαδοκίας Βασίλειος ὁ Καραντηνός ἐπ κακοήθους ψυχῆς καὶ γνώμης θρασείας ἐποιήσατο λιβέλλου δόσιν, ἣν ἐποιήσατο προσεχώς πρὸς τὴν βασιλείαν μου κατὰ τῆς ἁγιωσύνης σου. Ενεχόμενος γὰρ εἰς κρίσιν συνοδικὴν ὑπὲρ ὧν αἰτιαμάτων ὑπῆρχε κατηγορούμενος, πρὶν ἀποδύσασθαι τὰ ἐγκλήματα, πρὶν τὴν ἀπὸ τῆς ἁγιωσύνης σου αἰτήσασθαι Ενδοσιν κατὰ τὸ τοῖς ἱεροῖς κανόσι δοκοῦν, πρὸς αὐτ τὴν τὴν βασιλείαν μου ἐκδραμεῖν ἐβουλεύσατο, σκυλμὴν ἐμποιῆσαι τῇ ἀνακρίσει αὐτοῦ μηχανώμε. νος. Ἀλλὰ τῆς ἐγχειρήσεως οὐκ ἀπώνατο. Μὴ ἀγνο οῦσα γὰρ ἡ βασιλεία μου, ὅτι ὑπὸ κανονικὰς εὐθύνα; ἐμπίπτει ἐκ τούτων ὁ Καισαρείας, τότε μὲν κενὸν καὶ ἄπρακτον αὐτὸν ἀπεπέμψατο, νῦν δὲ καὶ αὐτουςτοὺς ἱερούς κανόνας παῤῥησιάσασθαι βούλεται. Οθεν καὶ παραδηλοῖ τῇ ἁγιωσύνῃ σου ἡ βασιλεία μου, ὡς ἂν ἐπὶ συνελεύσει τῶν ἐνδημούντων ἐν τῇ Νικαία Ιερωτάτων ἀρχιερέων, ὁποιδήποτε ἂν καὶ ὦσι, καν ἴσως καὶ τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ ἀποθέωσι, συγκαλέσηται καὶ τὸν ἱερώτατον πατριάρχην Θεουπόλεως μεγάλης Αντιοχείας μετὰ τῶν ἄρτι συνόντων αὐτῷ κατὰ τὴν Νίκαιαν ἐπισκόπων, καὶ συνδιασκεψάμενοι κοινῇ τὰς κανονικὰς διατάξεις ἀκο λούθως αὐταῖς περὶ τοῦ Καισαρείας εξενέγκητε ψήφον, στις ἐπιγνωσθήσεται καὶ τῇ βασιλείᾳ μου. Είχε τό Μηνὶ Οκτωβρίῳ Ινδ. ς', δι' ἐρυθμῶν γραμ μάτων τῆς βασιλικῆς καὶ θείας χειρός. • τει ἡ βασιλεία μου, μήτι καινότερον αὐτοῖς ἐπενεχθῆναι ἔνεκα τοῦ μεγέθους του μέτρου τῶν πήχεων μήτε μήν τινος άλλης αἰτίας, εἰ μὴ καθάπερ γέγονεν στε οὗ δὴ πράγματος μνήμην τε καὶ ὀχύρωσιν τῷ πατ θροῖς ὑπογράψα; καὶ βούλλῃ χρυσῇ τῆς βασιλείας μου κραταιωθῆναι προσέταξαΙωάννης ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ πιστὸς βασιλεὺς καὶ αὐτοκράτωρ 'Ρωμαίων ό Παλαιολόγος. Η βασιλεία μου ἀποδεχομένη καὶ ἔχουσα θέλημα, ἵνα ἡ ἁγιωτάτη μητρόπολις Μονεμβασίας κατέχη τὴν χώραν τοῦ Ελικοβουνοῦ ὁλοτελῶς καὶ ὁλοκλήρως εἰς τὸ ποιεῖν τοὺς κατὰ καιρὸν ταύτης ἀρχιερατικῶς προστατεύοντας λειτουργίας δύο καθ' ἑκάστην ἑβδομάδα, ἐν ταῖς τῆς Τετράδος καὶ τοῦ Σαββάτου ἡμέραις, ὑπὲρ τῶν ψυχῶν τῶν ἐκεῖσε ταφέντων παί δων τῆς βασιλείας μου, ὡς καὶ ὁ νῦν ἱερώτατος μη τροπολίτης Μονεμβασίας ὑπέρτιμος καὶ ἔξαρχος πάσης Πελοποννήσου κύριος Ακάκιος ἔταξε κατὰ τὴν περίληψιν τοῦ ἐπὶ τούτῳ προβάντος ὀργυροβούλλου τοῦ περιποθήτου αὐταδέλφου τῆς βασιλείας μου, κυρ Θεοδώρου τοῦ Παλαιολόγου· ἐπιχορηγεί αὕτη λον λόγον αὐτῆς, δι' οὗ εὐδοκεί, προστάσσει, θεσπίζει καὶ διορίζεται, ἵνα τὸ εἰρημένον ἀργυρόβουλλον τοῦ περιποθήτου αὐταδέλφου τῆς βασιλείας μου, πανευτυχεστάτου δεσπότου τοῦ Πορφυρογεννήτου, ἔχῃ τὸ στέργον, τὸ κῦρος καὶ βέβαιον· καὶ κατέχῃ ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ εἰς τὸ ἑξῆς ἡ ἁγιωτάτη μητρόπολις Μονεμβασίας τὴν εἰρημένην χώραν τοῦ Ελικοβούτ νοῦ μετὰ τοῦ ἐν αὐτῇ πύργου καὶ πάσης τῆς περιοχῆς αὐτῆς ἀναφαιρέτως καὶ ἀναποσπάστως κατὰ τὴν περίληψιν καὶ ἰσχὺν καὶ δύναμιν τοῦ εἰρημένου Ἐπεὶ διὰ τοῦ κωνσούλου τῶν Ναρβωνησίων τῶν ἐν τῇ Κωνσταντινουπόλει ἀναστρεφομένων ὡς ἀπὸ μέρους της Ναρβώνης ή βασιλεία μου παρεκλήθη, ὅπως τὰς αὐτοῖς παρασχεθείσας ἐξκουσσείας τε καὶ ἐλευθερίας καὶ χάριτας παρὰ τοῦ ἐνδοξοτάτου αὐτ θέντου καὶ πατρός μου τοῦ ἁγίου βασιλέως ἐκείνου ἄξιον κρίνει ταύτας επικυρῶσαι, τὴν αὐτοῦ προτε ξαμένη εὐμενῶς ἱκεσίαν ὁρίζει καὶ βούλεται, ὅπως αὐτὸ τὸ χρυσόβουλλον καὶ πάντα καὶ καθ᾿ ἕκαστον τα D ἀργυροβούλλου, καὶ καθὼς εὐλόγως δικαιοῦται ἐπ' ἐν αὐτῷ ἐμπεριειλημμένα τὴν ἐκ τῆς ἡμετέρας δωρεᾶς ἐπικύρωσίν τε κατέχουσι καὶ βεβαίωσιν, καὶ αὐτῶν μέντοιγε ἐμπληρούντων καὶ φυλαττόντων ὅσα τῇ ἡ μετ αὐτῷ μὴ εὑρίσκουσα χάριν τούτου τὴν τυχούσαν ἐπήρειαν, ὀφειλόντων τῶν κατὰ καιροὺς ἀρχιερατικῶς προϊσταμένων τῆς τοιαύτης μητροπόλεως έκτεἯ βασιλεία μον ἀποδεχομέγη χαὶ ἔχουφᾳ θέλημα, ἵνα ἢ ἁγιωτάτη μητρόπολις Μονεμδασίας χατέχῃ τὴν χώραν τοῦ ᾿λικοδουνοῦ ὁλοτελῶς χαὶ ὀλοχλήγ-. ρῶς εἰς τὸ ποιεῖν τοὺς κατὰ καιρὸν ταύτης ἀρχιεράτικῶς πρυστατεύοντας λειτουργίας δύο καθ' ἑκάστην ἑλδομάδα, ἐν ταῖς τῆς Τετράδος χαὶ τοῦ Σαθδάτου ἡμέραις, ὑπὲρ τῶν ψυχῶν τῶν ἐχεῖσε ταφέντων, παία ὅων τῆς βασιλείας μου, ὡς καὶ ὁ νῦν ἱερώτατος μηπροτολίτης Μογεμδασίας ὑπέρτιμος χαὶ ἔξαρχος πάσης Πελοπονγήσου κύριος ᾿Αχάχιος ἔταξε κατὰ τὴν περίληψιν τοῦ ἐπὶ τούτῳ προθάντος ὀργυροδούλλον τοῦ περιποθήτου αὐταδέλφου τῆς βασιλείας μύν, πανευτυχεστάτου δεσπότου τοῦ Πορφυρογεννήτου χὺρ Θεοδώρου τοῦ Παλαιολόγου " ἐπιχορηγεῖ αὕτη «ἐλὶ τούτῳ καὶ ἐπιδραθεύει τὰν παρόντα χρυσόδουλλον λόγον αὐτῆς, δι᾽ οὗ εὐδοκεῖ, προστάσσει, θεσπίἡ ξει χαὶ διορίξεται, ἵνα τὸ εἰρημένον ἀργυρόβουλλον ποῦ περιποθήτου αὐταδέλφον. τῆς βασιλείας μου, πανευτυχεστάτου δεσπότου τοῦ Πορφυρογεννήτου, ἔχῃ τὸ ατέργον, τὸ κῦρος καὶ βέδαιον. καὶ χανέχῃ ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ εἰς τὸ ἑξῆς ἡ ἀγιωτάτη μητρόπολις Μονεμθασίας τὴν εἰρημένην χώραν τοῦ Ἑλιχοδουνοῦ μετὰ τοῦ ἐν αὐτῇ πύργου καὶ πάσης τῆς περιοχῆς αὐτῇς ἀναφαιρέτως καὶ ἀναποσπάστω; χατὰ τὴν περίληψιν καὶ ἰσχὺν καὶ δύναμιν τοῦ εἰρημένου ἀργυροθούλλον, καὶ καθὼς εὐλόγως δικαιοῦται ἐπ᾽ αὐτῷ μὴ εὑρίσκουσα χάριν τούτου τὴν τυχοῦσαν ἐπήρειαν, ὀφειλόντων τῶν κατὰ καιροὺς ἀρχιερατεχῶς προϊσταμένων τῆς τοιαύτης μητροπόλεως ἔχτε-, CPOLITANORUM IMPP. Ἕτερον χρυσόβουλλον.Ll, Imp'Jognuis. Cuntacuzeni de judicio in metro- j politam Gesariensem [erendo, (y). (A. 1339.) —. Tlaxotápya, i Baaccla iov kyviipiuss, dz à Katsapra; Kwmwaboxlag Bastien; 6 Kapavené: dx xaxüfüou; duyhz xot "vj: Üpaasiur ixovjoero A61ou &6mv, f» ixotjcote zpoiyOs mpbg vhv Basike/av pe xásk «ne áydossvne aov. "Evtyópe- Vos yàp elc xps. süvobixt;y Ünkp Ov alviapésov je xasnyopoóptvoc, p &nodocaatia vk ayxMjpart, nolo hv à ens Rytedüvns ou altfoadüar ds570iv xatà vb vot; Ispot; xavóst Boxobv, vtpbe adi thy vh» Baedtlay pou PxSpapriv i6oukejcaTo, axvhphy £ptofjsac tf] &vaxplast atvoD piyaviópevos, "AXXA hz Evyttpfseng o)x &tüvaco, Mh &yvo- 0032 yàg fj Basile uibu, Bvtiomb xavovixàe eo0Ovaz kpnintst Ex. vojtwv 6 Katsap:lag, cóve py xsvày Xdi &ioaxrov alxby &ritmépiyáxo, vOv Ok xal aüxoug ^tob lepobz vavávag naponsvioasta: BoXAcrot. "Otv xav mapabqhol «i &ytiaüvt sou 1j Bxoieía. od, dig üw bx cuveilesi cy bviuodvcuy Ev cj exa. Hsporó:uv &pyphuv, ósoibimórt Ay xal Ost, xàv Tow; xay vo0 xtxavovispvou! ApibpoU dcbet, soyxaléanez: xàlcby lepürcazov mavpiápiny GsuowÓce uerálne "Avttoyelag pevk tv pei auvóvmuy eit xarà cy Nixatay bmsxómur, xal quy- Susxspiuevot wow vig xavovixág Biasáfetg dxo- -Aedüt; ajzalg msoi vo Katosprlag iGeviyxwtt oov, fyc Ezerwaoülsetat xal vf Bacükele tou: Kfys $6 * My "Besufpig Ivb. c^, Gc Epul piv vpxp- -pázus viz Basücts xe Oslaz ye:póz. ; Lll. Imp, Joatmis Paleoloni pactum cum Venetis (2). . (4.1565) LIW. mp. Joannis Palirologi dc privilegiis mercato- 0 rin Narbauensium (a). (Inter 13551371.) "Eze! Eu) toj xuveodhco rv Napfovrcloy tüv iy cj Kovstevervounile: &vaszprqopévos dig ánh p£pos; ske Nap&óne f facla pou. maps 8n, mus tà; abel, mxpasyeüi(gas bExouaoslec re xal MAesüsplag xal yápuag mah voü ivboforárow aj- Bévxou xal xavp/z pov toU. &ylou Bacdts ixelvou ainvip gputoBeJiAo [Be6atbsr], xat fj Bustela peo Gov xplver saüvac bmupüzat, «ilv ajsoD. mposbeapévn ebpevig bxtalav. plTex xvi BoiYezat, Bxtoc &bsb sb xpuaéGov1ov xal nta xa) val Exaazov vx dvobzipirspi imu pivarhy bcvfie buszépa. opes, VntxUpuctv ct xaviyous: wal BeGalogiv, xal aóz3u Wávrorye ka mmpodvtoy xai quXaxsávru 022 cf liscedunt : « Instrumentum hujusce pacis roga'um fuit. per Thoi Octonem notatium communis Janua 13 Consigutinopoll ip sacro palacio Braehuruatum coram jesóbus Greeis et Januensibus, anno a- eonsliratione ninadi secundum eursam Imperii Romeorum sexto mille ectavo. centeno sexagesimo, ab iurariatione vero Domini nostri Jcsu. Christi anno Net Secuidum cursum. Latinorum die ,sexig adii. » à (g) Habetur in Cod. Vind. hist, gr. 88 fol. 184 inter acia. sni 4333, (2) Habet. Pucrorum. Wh. V, de quo sic Index : 1153, F5 Marii. Treugua et pastum saper pluribus Capitulis eum dou;no imperatore. Gopatantiuopofi-
βούλλῳ διαλαμβανόμενα. Εκφανέστερόν τε προστάτ
τὸ διαληφθὲν χρυσόβουλλον παρεσχέθη αὐτοῖς. Εἰς
ρόντι σεπτῷ χρυσοβούλλῳ γράμμασιν ὡς ἔλος έρυ
ἐπὶ τούτῳ καὶ ἐπιβραβεύει τὸν παρόντα χρυσόβουλ
σεπτῷ χρυσοβούλλῳ [βεβαιώσῃ, καὶ ἡ βασιλεία μου
1:27
Πατριάρχα, ἡ βασιλεία μου ἐγνώρισε, ὡς ὁ Και
σαρείας Καππαδοκίας Βασίλειος ὁ Καραντηνός ἐπ
κακοήθους ψυχῆς καὶ γνώμης θρασείας ἐποιήσατο
λιβέλλου δόσιν, ἣν ἐποιήσατο προσεχώς πρὸς τὴν
βασιλείαν μου κατὰ τῆς ἁγιωσύνης σου. Ενεχόμε-
νος γὰρ εἰς κρίσιν συνοδικὴν ὑπὲρ ὧν αἰτιαμάτων
ὑπῆρχε κατηγορούμενος, πρὶν ἀποδύσασθαι τὰ ἐγκλή-
ματα, πρὶν τὴν ἀπὸ τῆς ἁγιωσύνης σου αἰτήσασθαι
Ενδοσιν κατὰ τὸ τοῖς ἱεροῖς κανόσι δοκοῦν, πρὸς αὐτ
τὴν τὴν βασιλείαν μου ἐκδραμεῖν ἐβουλεύσατο,
σκυλμὴν ἐμποιῆσαι τῇ ἀνακρίσει αὐτοῦ μηχανώμε.
νος. Ἀλλὰ τῆς ἐγχειρήσεως οὐκ ἀπώνατο. Μὴ ἀγνο
οῦσα γὰρ ἡ βασιλεία μου, ὅτι ὑπὸ κανονικὰς εὐθύνα;
ἐμπίπτει ἐκ τούτων ὁ Καισαρείας, τότε μὲν κενὸν
καὶ ἄπρακτον αὐτὸν ἀπεπέμψατο, νῦν δὲ καὶ αὐτοὺς
τούς ἱερούς κανόνας παῤῥησιάσασθαι βούλεται. Οθεν
καὶ παραδηλοῖ τῇ ἁγιωσύνῃ σου ἡ βασιλεία μου, ὡς
ἂν ἐπὶ συνελεύσει τῶν ἐνδημούντων ἐν τῇ Νικαία
Ιερωτάτων ἀρχιερέων, ὁποιδήποτε ἂν καὶ ὦσι, καν
ἴσως καὶ τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ ἀποθέωσι,
συγκαλέσηται καὶ τὸν ἱερώτατον πατριάρχην Θεου-
πόλεως μεγάλης Αντιοχείας μετὰ τῶν ἄρτι συνόν-
των αὐτῷ κατὰ τὴν Νίκαιαν ἐπισκόπων, καὶ συν-
διασκεψάμενοι κοινῇ τὰς κανονικὰς διατάξεις ἀκο
λούθως αὐταῖς περὶ τοῦ Καισαρείας εξενέγκητε
ψήφον, στις ἐπιγνωσθήσεται καὶ τῇ βασιλείᾳ μου.
Είχε τό Μηνὶ Οκτωβρίῳ Ινδ. ς', δι' ἐρυθμῶν γραμ
μάτων τῆς βασιλικῆς καὶ θείας χειρός.
•
τει ἡ βασιλεία μου, μήτι καινότερον αὐτοῖς ἐπενεχθή
ναι ἔνεκα τοῦ μεγέθους του μέτρου τῶν πήχεων μήτε
μήν τινος άλλης αἰτίας, εἰ μὴ καθάπερ γέγονεν στε
οὗ δὴ πράγματος μνήμην τε καὶ ὀχύρωσιν τῷ πατ
θροῖς ὑπογράψα; καὶ βούλλῃ χρυσῇ τῆς βασιλείας
μου κραταιωθῆναι προσέταξα-
Ιωάννης ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ πιστὸς βασιλεὺς
καὶ αὐτοκράτωρ 'Ρωμαίων ό Παλαιολόγος.
Η βασιλεία μου ἀποδεχομένη καὶ ἔχουσα θέλημα,
ἵνα ἡ ἁγιωτάτη μητρόπολις Μονεμβασίας κατέχη
τὴν χώραν τοῦ Ελικοβουνοῦ ὁλοτελῶς καὶ ὁλοκλή
ρως εἰς τὸ ποιεῖν τοὺς κατὰ καιρὸν ταύτης ἀρχιερα-
τικῶς προστατεύοντας λειτουργίας δύο καθ' ἑκάστην
ἑβδομάδα, ἐν ταῖς τῆς Τετράδος καὶ τοῦ Σαββάτου
ἡμέραις, ὑπὲρ τῶν ψυχῶν τῶν ἐκεῖσε ταφέντων παί
δων τῆς βασιλείας μου, ὡς καὶ ὁ νῦν ἱερώτατος μη
τροπολίτης Μονεμβασίας ὑπέρτιμος καὶ ἔξαρχος
πάσης Πελοποννήσου κύριος Ακάκιος ἔταξε κατὰ
τὴν περίληψιν τοῦ ἐπὶ τούτῳ προβάντος ὀργυροβούλ-
λου τοῦ περιποθήτου αὐταδέλφου τῆς βασιλείας μου,
κυρ Θεοδώρου τοῦ Παλαιολόγου· ἐπιχορηγεί αὕτη
λον λόγον αὐτῆς, δι' οὗ εὐδοκεί, προστάσσει, θεσπί
ζει καὶ διορίζεται, ἵνα τὸ εἰρημένον ἀργυρόβουλλον
τοῦ περιποθήτου αὐταδέλφου τῆς βασιλείας μου,
πανευτυχεστάτου δεσπότου τοῦ Πορφυρογεννήτου,
ἔχῃ τὸ στέργον, τὸ κῦρος καὶ βέβαιον· καὶ κατέχῃ
ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ εἰς τὸ ἑξῆς ἡ ἁγιωτάτη μητρόπολις
Μονεμβασίας τὴν εἰρημένην χώραν τοῦ Ελικοβούτ
νοῦ μετὰ τοῦ ἐν αὐτῇ πύργου καὶ πάσης τῆς περιο
χῆς αὐτῆς ἀναφαιρέτως καὶ ἀναποσπάστως κατὰ τὴν
περίληψιν καὶ ἰσχὺν καὶ δύναμιν τοῦ εἰρημένου
Ἐπεὶ διὰ τοῦ κωνσούλου τῶν Ναρβωνησίων τῶν
ἐν τῇ Κωνσταντινουπόλει ἀναστρεφομένων ὡς ἀπὸ
μέρους της Ναρβώνης ή βασιλεία μου παρεκλήθη,
ὅπως τὰς αὐτοῖς παρασχεθείσας ἐξκουσσείας τε καὶ
ἐλευθερίας καὶ χάριτας παρὰ τοῦ ἐνδοξοτάτου αὐτ
θέντου καὶ πατρός μου τοῦ ἁγίου βασιλέως ἐκείνου
ἄξιον κρίνει ταύτας επικυρῶσαι, τὴν αὐτοῦ προτε
ξαμένη εὐμενῶς ἱκεσίαν ὁρίζει καὶ βούλεται, ὅπως
αὐτὸ τὸ χρυσόβουλλον καὶ πάντα καὶ καθ᾿ ἕκαστον τα D ἀργυροβούλλου, καὶ καθὼς εὐλόγως δικαιοῦται ἐπ'
ἐν αὐτῷ ἐμπεριειλημμένα τὴν ἐκ τῆς ἡμετέρας δωρεᾶς
ἐπικύρωσίν τε κατέχουσι καὶ βεβαίωσιν, καὶ αὐτῶν
μέντοιγε ἐμπληρούντων καὶ φυλαττόντων ὅσα τῇ ἡ μετ
αὐτῷ μὴ εὑρίσκουσα χάριν τούτου τὴν τυχούσαν
ἐπήρειαν, ὀφειλόντων τῶν κατὰ καιροὺς ἀρχιερατι
κῶς προϊσταμένων τῆς τοιαύτης μητροπόλεως έκτε-
Ἧ βασιλεία μον ἀποδεχομέγη χαὶ ἔχουφᾳ θέλημα,
ἵνα ἢ ἁγιωτάτη μητρόπολις Μονεμδασίας χατέχῃ
τὴν χώραν τοῦ ᾿λικοδουνοῦ ὁλοτελῶς χαὶ ὀλοχλήγ-.
ρῶς εἰς τὸ ποιεῖν τοὺς κατὰ καιρὸν ταύτης ἀρχιερά-
τικῶς πρυστατεύοντας λειτουργίας δύο καθ' ἑκάστην
ἑλδομάδα, ἐν ταῖς τῆς Τετράδος χαὶ τοῦ Σαθδάτου
ἡμέραις, ὑπὲρ τῶν ψυχῶν τῶν ἐχεῖσε ταφέντων, παία
ὅων τῆς βασιλείας μου, ὡς καὶ ὁ νῦν ἱερώτατος μη-
προτολίτης Μογεμδασίας ὑπέρτιμος χαὶ ἔξαρχος
πάσης Πελοπονγήσου κύριος ᾿Αχάχιος ἔταξε κατὰ
τὴν περίληψιν τοῦ ἐπὶ τούτῳ προθάντος ὀργυροδούλ-
λον τοῦ περιποθήτου αὐταδέλφου τῆς βασιλείας μύν,
πανευτυχεστάτου δεσπότου τοῦ Πορφυρογεννήτου
χὺρ Θεοδώρου τοῦ Παλαιολόγου " ἐπιχορηγεῖ αὕτη
«ἐλὶ τούτῳ καὶ ἐπιδραθεύει τὰν παρόντα χρυσόδουλ-
λον λόγον αὐτῆς, δι᾽ οὗ εὐδοκεῖ, προστάσσει, θεσπί- ἡ
ξει χαὶ διορίξεται, ἵνα τὸ εἰρημένον ἀργυρόβουλλον
ποῦ περιποθήτου αὐταδέλφον. τῆς βασιλείας μου,
πανευτυχεστάτου δεσπότου τοῦ Πορφυρογεννήτου,
ἔχῃ τὸ ατέργον, τὸ κῦρος καὶ βέδαιον. καὶ χανέχῃ
ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ εἰς τὸ ἑξῆς ἡ ἀγιωτάτη μητρόπολις
Μονεμθασίας τὴν εἰρημένην χώραν τοῦ Ἑλιχοδου-
νοῦ μετὰ τοῦ ἐν αὐτῇ πύργου καὶ πάσης τῆς περιο-
χῆς αὐτῇς ἀναφαιρέτως καὶ ἀναποσπάστω; χατὰ τὴν
περίληψιν καὶ ἰσχὺν καὶ δύναμιν τοῦ εἰρημένου
ἀργυροθούλλον, καὶ καθὼς εὐλόγως δικαιοῦται ἐπ᾽
αὐτῷ μὴ εὑρίσκουσα χάριν τούτου τὴν τυχοῦσαν
ἐπήρειαν, ὀφειλόντων τῶν κατὰ καιροὺς ἀρχιερατε-
χῶς προϊσταμένων τῆς τοιαύτης μητροπόλεως ἔχτε-,
Ll, Imp'Jognuis. Cuntacuzeni de judicio in metro- j
politam Gesariensem [erendo, (y). (A. 1339.) —.
Tlaxotápya, i Baaccla iov kyviipiuss, dz à Kat-
sapra; Kwmwaboxlag Bastien; 6 Kapavené: dx
xaxüfüou; duyhz xot "vj: Üpaasiur ixovjoero
A61ou &6mv, f» ixotjcote zpoiyOs mpbg vhv
Basike/av pe xásk «ne áydossvne aov. "Evtyópe-
Vos yàp elc xps. süvobixt;y Ünkp Ov alviapésov
je xasnyopoóptvoc, p &nodocaatia vk ayxMj-
part, nolo hv à ens Rytedüvns ou altfoadüar
ds570iv xatà vb vot; Ispot; xavóst Boxobv, vtpbe adi
thy vh» Baedtlay pou PxSpapriv i6oukejcaTo,
axvhphy £ptofjsac tf] &vaxplast atvoD piyaviópe-
vos, "AXXA hz Evyttpfseng o)x &tüvaco, Mh &yvo-
0032 yàg fj Basile uibu, Bvtiomb xavovixàe eo0Ovaz
kpnintst Ex. vojtwv 6 Katsap:lag, cóve py xsvày
Xdi &ioaxrov alxby &ritmépiyáxo, vOv Ok xal aüxoug
^tob lepobz vavávag naponsvioasta: BoXAcrot. "Otv
xav mapabqhol «i &ytiaüvt sou 1j Bxoieía. od, dig
üw bx cuveilesi cy bviuodvcuy Ev cj exa.
Hsporó:uv &pyphuv, ósoibimórt Ay xal Ost, xàv
Tow; xay vo0 xtxavovispvou! ApibpoU dcbet,
soyxaléanez: xàlcby lepürcazov mavpiápiny Gsuo-
wÓce uerálne "Avttoyelag pevk tv pei auvóv-
muy eit xarà cy Nixatay bmsxómur, xal quy-
Susxspiuevot wow vig xavovixág Biasáfetg dxo-
-Aedüt; ajzalg msoi vo Katosprlag iGeviyxwtt
oov, fyc Ezerwaoülsetat xal vf Bacükele tou:
Kfys $6 * My "Besufpig Ivb. c^, Gc Epul piv vpxp-
-pázus viz Basücts xe Oslaz ye:póz. ;
Lll. Imp, Joatmis Paleoloni pactum cum Venetis (2).
. (4.1565)
LIW. mp. Joannis Palirologi dc privilegiis mercato-
0 rin Narbauensium (a). (Inter 13551371.)
"Eze! Eu) toj xuveodhco rv Napfovrcloy tüv
iy cj Kovstevervounile: &vaszprqopévos dig ánh
p£pos; ske Nap&óne f facla pou. maps 8n,
mus tà; abel, mxpasyeüi(gas bExouaoslec re xal
MAesüsplag xal yápuag mah voü ivboforárow aj-
Bévxou xal xavp/z pov toU. &ylou Bacdts ixelvou
ainvip gputoBeJiAo [Be6atbsr], xat fj Bustela peo
Gov xplver saüvac bmupüzat, «ilv ajsoD. mposbe-
apévn ebpevig bxtalav. plTex xvi BoiYezat, Bxtoc
&bsb sb xpuaéGov1ov xal nta xa) val Exaazov vx
dvobzipirspi imu pivarhy bcvfie buszépa. opes,
VntxUpuctv ct xaviyous: wal BeGalogiv, xal aóz3u
Wávrorye ka mmpodvtoy xai quXaxsávru 022 cf lis-
cedunt : « Instrumentum hujusce pacis roga'um fuit.
per Thoi Octonem notatium communis Janua
13 Consigutinopoll ip sacro palacio Braehuruatum
coram jesóbus Greeis et Januensibus, anno a- eon-
sliratione ninadi secundum eursam Imperii Romeo-
rum sexto mille ectavo. centeno sexagesimo, ab
iurariatione vero Domini nostri Jcsu. Christi anno
Net Secuidum cursum. Latinorum die ,sexig
adii. » à
(g) Habetur in Cod. Vind. hist, gr. 88 fol. 184
inter acia. sni 4333,
(2) Habet. Pucrorum. Wh. V, de quo sic Index :
1153, F5 Marii. Treugua et pastum saper pluribus
Capitulis eum dou;no imperatore. Gopatantiuopofi-
CPOLITANORUM IMPP.
Ἕτερον χρυσόβουλλον.
col. 1129–1130page 56 of 56
PG 161:112911:0 καὶ θεραπείαν καὶ συγκατάβασιν· εἰς τὰ κομμέρκια αὐτῶν· ἡ βασιλεία μου, καὶ δι᾿ ἣν πρότερον εἶχεν ἀγάπην εἰς τὸ εὐγενὲς καὶ περιφανές χομούνιον, καὶ διὰ τὴν ζήτησιν καὶ ἀξίωσιν τὴν μετὰ τοῦ ἀποκρισιαρίου αὐτοῦ, τὸν παρόντα χρυσόβουλλον λόγον ἐπιχορηγεῖ καὶ ἐπιβραβεύει αὐτῷ· α'. Δι' οὗ εὐδοκεί, προστάσσει, θεσπίζει καὶ διο ρίζεται, ὅτι εἰς τὸν τόπον, ὅντινα μέλλομεν δοῦναι αὐτῷ, ἀνοικοδομήσῃ λόντζαν, ἐν ᾗ κίνσουλον ἴδιον Έξει ἐν αὐτῇ, ὃν ἂν ἐκλέγηται, ὥστε κρίνειν τοὺς ἑαυτοῦ πάντας πρὸς ἀλλήλους. Καὶ ἐὰν ἐγκλη τεύσῃ Ρωμαίος Ῥαγουζαίῳ χρεωστούντι, ὀφείλει ἀπέρχεσθαι εἰς τὸν φόρον τοῦ ἐγκλητευομένου Ρα γουζαίου, δηλονότι εἰς τὸν κόνσουλον αὐτοῦ· ὁμοίως Β καὶ τὸ ἀνάπαλιν ὁ Ραγουζαίος ὀφείλει ἐνάγων τῷ χρεωστούντι Ρωμαίῳ ἀπιέναι εἰς τὸν φόρων αὐτοῦ τοῦ Ῥωμαίου. λεῖν καὶ ποιεῖν καθ᾿ ἑκάστην ἐβδομάδα δι᾿ ὅλου τοῦ ἡ ἔσοι βούλονται, καὶ ἔχωσιν ἀφ᾿ ἡμῶν περίθαλψιν ἐνιαυτοῦ ἐν ταῖς τῆς Τετράδος καὶ τοῦ Σαββάτου ἡμέραις λειτουργίας δύο διηνεκῶς καὶ ἀνελλιπώς ὑπὲρ τῶν ψυχῶν τῶν ἐκεῖσε ταφέντων παίδων τῆς βασιλείας μου, καθὼς καὶ νῦν ὁ ἱερώτατος μητροπολίτης τῆς αὐτῆς ἐκκλησίας, ὑπέρτιμος καὶ ἔξαρ χος πάσης Πελοποννήσου κύριος Ακάκιος, έταξε τοῦτο ἀπαύστως ποιεῖν. Τῇ γοῦν ἰσχύϊ καὶ δυνάμει τοῦ παρόντος χρυσοβούλλου λόγου τῆς βασιλείας μου ἕξει ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ εἰς τὸ ἑξῆς τὸ εἰρημένον ἀρ γυρόβουλλον τοῦ περιποθήτου αὐταδέλφου τῆς βασιλείας μου, πανευτυχεστάτου δεσπότου του πορφυρογεννήτου κυρ Θεοδώρου τοῦ Παλαιολόγου, τὸ στέργον, τὸ κῦρος καὶ βέβαιον, καὶ καθέξει ἡ δηλω θεῖσα ἁγιωτάτη μητρόπολις Μονεμβασίας τὴν εἰρη μένην χώραν τοῦ Ελικοβουνοῦ μετὰ τοῦ ἐν αὐτῇ πύργου καὶ πάσης τῆς περιοχῆς αὐτῆς ἀναφαιρέτως καὶ ἀναποσπάστως κατὰ τὴν περίληψιν καὶ ἰσχὺν καὶ δύναμιν τοῦ εἰρημένου ἀργυροβούλλου, καὶ και β'. Ετ: δὲ ἀνοικοδομήσῃ καὶ ἐκκλησίαν, ἐὰν θέλῃ. θὼς εὐλόγως δικαιοῦται ἐπ' αὐτῷ μὴ εὑρίσκουσα Καὶ διδῶσι καὶ πάντες οἱ πραγματευταὶ αὐτοῦ ὑπὲρ χάριν τούτου τὴν τυχοῦσαν ἐπήρειαν, ὀφειλόντων τῶν ἰδίων κομμερκίων δύο εἰς τὰ ἑκατόν· ἐμβάλ τῶν κατὰ καιροὺς ἀρχιερατικῶς προϊσταμένων τῆς λοντες καὶ ἐκβάλλοντες πάντες οἱ Ραγούζαίοι πάντα τοιαύτης μητροπόλεως ἐκτελεῖν καὶ ποιεῖν· καθ' τὰ ἑαυτῶν ἐλευθέρων, ἄνευ τινὸς ἐμποδισμού, και ἑκάστην ἑβδομάδα δι' ὅλου τοῦ ἐνιαυτοῦ ἐν ταῖς τῆς ταβάλλοντες μόνον περὶ τῶν εἰσερχομένων αὐτῶν Τετράδος καὶ τοῦ Σαββάτου ἡμέραις λειτουργίας δύο πραγματειῶν, ὅταν ἔρχωνται, δύο εἰς τὰ ἑκατόν· διηνεκῶς καὶ ἀνελλιπῶς ὑπὲρ τῶν ψυχῶν τῶν ἐκεῖσε καὶ ταῦτα ἐννοῶνται εἰς ἐμβολὴν καὶ ἐκβολήν, καὶ ταφέντων παίδων τῆς βασιλείας μου, καθὼς καὶ δ πλέον μὴ ἀπαιτεῖσθαι περὶ ὧν καταβέβληται οὕτω, νῦν ἱερώτατος μητροπολίτης τῆς αὐτῆς ἐκκλησίας, ὡς ἔφημεν. Οφείλοντες καὶ οἱ κατὰ καιροὺς ἡμέ ὑπέρτιμος καὶ ἔξαρχος πάσης Πελοποννήσου κύριος τεροι κομμερκιάριοι λαμβάνειν τὰ δύο εἰς τὰ ἐκαΑκάκιος, έταξε τοῦτο ἀπαύστως ποιεῖν. Τούτου τὸν, εἴτε ἐπ' ἀγορᾷ ἔχωσι τὴν τοιαύτην δουλείαν τοῦ γὰρ χάριν ἐγένετο καὶ ὁ παρὼν χρυσόβουλλος λόγος & κομμερκίου, εἴτε ἐπὶ τῷ πιστῷ, ὁπόταν ἔρχωνται τῆς βασιλείας μου, ἀπολυθεὶς κατὰ μῆνα Σεπτέμμετὰ τῶν ἰδίων πραγματειών. βριον τῆς ἐνισταμένης ιδ' ἐνδ, τοῦ ἐξακισχιλιοστοῦ ἐννακοσιοστοῦ τεσσαρεσκαιδεκάτου ἔτους, ἐν ᾧ καὶ τὸ ἡμέτερον εὐσεβὲς καὶ θεοπρόβλητον ὑπεσημήνα το κράτος. Μανουὴλ ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ πιστός βασιλεύς καὶ αὐτοκράτωρ Ρωμαίων ο Παλαιολόγος. Ἐπεὶ τὸ εὐγενὲς καὶ περιφανές κομούνιον του Ῥαγουσίου ἐπεδείξατο εὔνοιαν καὶ φιλίαν εἰς τοὺς ἡμετέρους ἄρχοντας καὶ ἀνθρώπους κατὰ τοὺς παρελθόντας καιρούς, τοὺς ἀπὸ τῶν μερῶν αὐτοῦ διερχομένους, δεχόμενον αὐτοὺς μετὰ ἀγάπης καὶ τιμής καὶ διαθέσεως καλῆς, καὶ διὰ ταῦτα κινηθεῖσα καὶ ἡ βασιλεία μου ὥρισεν, ἵνα ἐὰν ἔλθωσι καὶ ἐνταῦθα εἰς τὴν ἡμετέραν πόλιν ἐπὶ τῷ χρῆσθαι τας πραγματείας αὐτῶν, εὐεργετήσωμέν τινα εὐεργεσίαν εἰς τὰ κομμέρκια αὐτῶν, καὶ τοῦτο ἀκουσθὲν εἰ; αὐτὸ · ἀπέστειλεν ἀποκρισιάριον τὸν εὐγενῆ ἄνδρα, κῦρ Βόλτζιον ντὲ Μπαλπάλιω, καὶ ἐλθὼν ἐζήτησεν, ἵνα δώσωμεν αὐτῷ τόπον ἐπὶ τῷ ἀνοικοδομῆσαι λόντζαν, καὶ ἔχωσι καὶ κόνσουλιν ἐν αὐτῇ, ἔτι δὲ καὶ ἐκκλησίαν ἐὰν θέλωσι, καὶ ἐμμένωσι καὶ ἐξ αὐτῶν ἐνταῦθα γ. Καὶ κατοικοῦσι καὶ ἐνταῦθα, ὅσον ἐξ αὐτῶν βούλονται. "Αν δέ γε συμβῇ 'Ραγούζαζόν τινα χρεω στήσαντα τοῖς Ῥωμαίοις τῆς πόλεως εξιέναι μήπιο τὰ κεχρεωστημένα καταβαλόντα, ἄλλος δὲ διὰ τοῦτο Ῥαγουζαῖος ἀντ᾿ αὐτοῦ μὴ ἐνεχέσθω μήτ' ενοχλείο σθω, σωζομένου δηλαδὴ τούτου, ὡς ἐὰν ἀπέλθῃ 4 χρεωστήσας εἰς τὸ 'Ραγούζιον ἢ εἰς τοὺς τόπους από τοῦ, ἵνα ἐκεῖσε ἀναγκάζηται ὑπὸ τῆς αὐθεντίας μηνυθῇ τὸ περὶ τούτου πρὸς αὐτὸ διὰ γραφῆς τῶν ἡμετέρων ἀρχόντων, πρὸς οὓς ἂν τὰ τοιαῦτα συμ D φυλακήν, ἕως οὗ ἀποτίσῃ τὸ οἰκεῖον χρέος· καὶ τοῦτο ἐνέχηται τὸ κομούνιον ποιεῖν, φανερούσης τῆς τοιαύτης γραφῆς τῶν ἡμετέρων ἀρχόντων καὶ καθαιρούσης τὸ χρέος ἀληθῶς, ἢ καὶ διὰ προσώπου ἀνάγοντος περὶ τούτου εἰς τὸ δικαστήριον αὐτῶν τῶν Ραγουζαίων. Τῇ ἰσχύς γοῦν καὶ δυνάμει τοῦ παρόντος χρυσοβούλλου λόγου τῆς βασιλείας μου νεμηθήσεται τὸ εἰρημένον εὐγενὲς καὶ περιφανές κομούνιον τοῦ Ραγουζίου τοῦ ἀνοικοδομήσαι λόντζαν, εἰς ἥντινα ἴδιον κέντουλον ἕξει, ὃν ἂν ἐκλέγηται, ώστε κρίνειν τοὺς ἑαυτοῦ πάντας πρὸς ἀλλήλους. Ἔτι δὲ ἀνοιχο- (d) Ex originali ediderunt Tafel et Thomas in Şitzungsber, d. k. k. Akad. der Wiss. tom. VI (1851), p. 529. αὐτοῦ ἱκανῶσαι τῷ χρεωστουμένῳ, Ῥωμαίῳ, ἡνίκα βαῖεν ἀνήκειν ἢ μὴ ἱκανῶσαι (ε) εμβάλληται εἰς (e) Editores notant : Exspecies ικανώτας. Recte. ZACH.INGVELLÆ CONSTITUTIONES.
11:0
καὶ θεραπείαν καὶ συγκατάβασιν· εἰς τὰ κομμέρκια
αὐτῶν· ἡ βασιλεία μου, καὶ δι᾿ ἣν πρότερον εἶχεν
ἀγάπην εἰς τὸ εὐγενὲς καὶ περιφανές χομούνιον, καὶ
διὰ τὴν ζήτησιν καὶ ἀξίωσιν τὴν μετὰ τοῦ ἀποκρι
σιαρίου αὐτοῦ, τὸν παρόντα χρυσόβουλλον λόγον
ἐπιχορηγεῖ καὶ ἐπιβραβεύει αὐτῷ·
α'. Δι' οὗ εὐδοκεί, προστάσσει, θεσπίζει καὶ διο
ρίζεται, ὅτι εἰς τὸν τόπον, ὅντινα μέλλομεν δοῦναι
αὐτῷ, ἀνοικοδομήσῃ λόντζαν, ἐν ᾗ κίνσουλον ἴδιον
Έξει ἐν αὐτῇ, ὃν ἂν ἐκλέγηται, ὥστε κρίνειν τοὺς
ἑαυτοῦ πάντας πρὸς ἀλλήλους. Καὶ ἐὰν ἐγκλη
τεύσῃ Ρωμαίος Ῥαγουζαίῳ χρεωστούντι, ὀφείλει
ἀπέρχεσθαι εἰς τὸν φόρον τοῦ ἐγκλητευομένου Ρα
γουζαίου, δηλονότι εἰς τὸν κόνσουλον αὐτοῦ· ὁμοίως
Β καὶ τὸ ἀνάπαλιν ὁ Ραγουζαίος ὀφείλει ἐνάγων τῷ
χρεωστούντι Ρωμαίῳ ἀπιέναι εἰς τὸν φόρων αὐτοῦ
τοῦ Ῥωμαίου.
λεῖν καὶ ποιεῖν καθ᾿ ἑκάστην ἐβδομάδα δι᾿ ὅλου τοῦ ἡ ἔσοι βούλονται, καὶ ἔχωσιν ἀφ᾿ ἡμῶν περίθαλψιν
ἐνιαυτοῦ ἐν ταῖς τῆς Τετράδος καὶ τοῦ Σαββάτου
ἡμέραις λειτουργίας δύο διηνεκῶς καὶ ἀνελλιπώς
ὑπὲρ τῶν ψυχῶν τῶν ἐκεῖσε ταφέντων παίδων τῆς
βασιλείας μου, καθὼς καὶ νῦν ὁ ἱερώτατος μητρο
πολίτης τῆς αὐτῆς ἐκκλησίας, ὑπέρτιμος καὶ ἔξαρ
χος πάσης Πελοποννήσου κύριος Ακάκιος, έταξε
τοῦτο ἀπαύστως ποιεῖν. Τῇ γοῦν ἰσχύϊ καὶ δυνάμει
τοῦ παρόντος χρυσοβούλλου λόγου τῆς βασιλείας μου
ἕξει ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ εἰς τὸ ἑξῆς τὸ εἰρημένον ἀρ
γυρόβουλλον τοῦ περιποθήτου αὐταδέλφου τῆς βασι-
λείας μου, πανευτυχεστάτου δεσπότου του Πορφυ
ρογεννήτου κυρ Θεοδώρου τοῦ Παλαιολόγου, τὸ
στέργον, τὸ κῦρος καὶ βέβαιον, καὶ καθέξει ἡ δηλω
θεῖσα ἁγιωτάτη μητρόπολις Μονεμβασίας τὴν εἰρη
μένην χώραν τοῦ Ελικοβουνοῦ μετὰ τοῦ ἐν αὐτῇ
πύργου καὶ πάσης τῆς περιοχῆς αὐτῆς ἀναφαιρέτως
καὶ ἀναποσπάστως κατὰ τὴν περίληψιν καὶ ἰσχὺν
καὶ δύναμιν τοῦ εἰρημένου ἀργυροβούλλου, καὶ και β'. Ετ: δὲ ἀνοικοδομήσῃ καὶ ἐκκλησίαν, ἐὰν θέλῃ.
θὼς εὐλόγως δικαιοῦται ἐπ' αὐτῷ μὴ εὑρίσκουσα Καὶ διδῶσι καὶ πάντες οἱ πραγματευταὶ αὐτοῦ ὑπὲρ
χάριν τούτου τὴν τυχοῦσαν ἐπήρειαν, ὀφειλόντων τῶν ἰδίων κομμερκίων δύο εἰς τὰ ἑκατόν· ἐμβάλ
τῶν κατὰ καιροὺς ἀρχιερατικῶς προϊσταμένων τῆς λοντες καὶ ἐκβάλλοντες πάντες οἱ Ραγούζαίοι πάντα
τοιαύτης μητροπόλεως ἐκτελεῖν καὶ ποιεῖν· καθ' τὰ ἑαυτῶν ἐλευθέρων, ἄνευ τινὸς ἐμποδισμού, και
ἑκάστην ἑβδομάδα δι' ὅλου τοῦ ἐνιαυτοῦ ἐν ταῖς τῆς ταβάλλοντες μόνον περὶ τῶν εἰσερχομένων αὐτῶν
Τετράδος καὶ τοῦ Σαββάτου ἡμέραις λειτουργίας δύο πραγματειῶν, ὅταν ἔρχωνται, δύο εἰς τὰ ἑκατόν·
διηνεκῶς καὶ ἀνελλιπῶς ὑπὲρ τῶν ψυχῶν τῶν ἐκεῖσε καὶ ταῦτα ἐννοῶνται εἰς ἐμβολὴν καὶ ἐκβολήν, καὶ
ταφέντων παίδων τῆς βασιλείας μου, καθὼς καὶ δ πλέον μὴ ἀπαιτεῖσθαι περὶ ὧν καταβέβληται οὕτω,
νῦν ἱερώτατος μητροπολίτης τῆς αὐτῆς ἐκκλησίας, ὡς ἔφημεν. Οφείλοντες καὶ οἱ κατὰ καιροὺς ἡμέ
ὑπέρτιμος καὶ ἔξαρχος πάσης Πελοποννήσου κύριος τεροι κομμερκιάριοι λαμβάνειν τὰ δύο εἰς τὰ ἐκα-
Ακάκιος, έταξε τοῦτο ἀπαύστως ποιεῖν. Τούτου τὸν, εἴτε ἐπ' ἀγορᾷ ἔχωσι τὴν τοιαύτην δουλείαν τοῦ
γὰρ χάριν ἐγένετο καὶ ὁ παρὼν χρυσόβουλλος λόγος & κομμερκίου, εἴτε ἐπὶ τῷ πιστῷ, ὁπόταν ἔρχωνται
τῆς βασιλείας μου, ἀπολυθεὶς κατὰ μῆνα Σεπτέμ- μετὰ τῶν ἰδίων πραγματειών.
βριον τῆς ἐνισταμένης ιδ' ἐνδ, τοῦ ἐξακισχιλιοστοῦ
ἐννακοσιοστοῦ τεσσαρεσκαιδεκάτου ἔτους, ἐν ᾧ καὶ
τὸ ἡμέτερον εὐσεβὲς καὶ θεοπρόβλητον ὑπεσημή-
να το κράτος.
Μανουὴλ ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ πιστός βασιλεύς
καὶ αὐτοκράτωρ Ρωμαίων ο Παλαιολόγος.
Ἐπεὶ τὸ εὐγενὲς καὶ περιφανές κομούνιον του
Ῥαγουσίου ἐπεδείξατο εὔνοιαν καὶ φιλίαν εἰς τοὺς
ἡμετέρους ἄρχοντας καὶ ἀνθρώπους κατὰ τοὺς πα
ρελθόντας καιρούς, τοὺς ἀπὸ τῶν μερῶν αὐτοῦ διερ-
χομένους, δεχόμενον αὐτοὺς μετὰ ἀγάπης καὶ τιμής
καὶ διαθέσεως καλῆς, καὶ διὰ ταῦτα κινηθεῖσα καὶ
ἡ βασιλεία μου ὥρισεν, ἵνα ἐὰν ἔλθωσι καὶ ἐνταῦθα
εἰς τὴν ἡμετέραν πόλιν ἐπὶ τῷ χρῆσθαι τας πραγμα
τείας αὐτῶν, εὐεργετήσωμέν τινα εὐεργεσίαν εἰς
τὰ κομμέρκια αὐτῶν, καὶ τοῦτο ἀκουσθὲν εἰ; αὐτὸ
· ἀπέστειλεν ἀποκρισιάριον τὸν εὐγενῆ ἄνδρα, κῦρ
Βόλτζιον ντὲ Μπαλπάλιω, καὶ ἐλθὼν ἐζήτησεν, ἵνα
δώσωμεν αὐτῷ τόπον ἐπὶ τῷ ἀνοικοδομῆσαι λόντζαν,
καὶ ἔχωσι καὶ κόνσουλιν ἐν αὐτῇ, ἔτι δὲ καὶ ἐκκλη-
σίαν ἐὰν θέλωσι, καὶ ἐμμένωσι καὶ ἐξ αὐτῶν ἐνταῦθα
γ. Καὶ κατοικοῦσι καὶ ἐνταῦθα, ὅσον ἐξ αὐτῶν
βούλονται. "Αν δέ γε συμβῇ 'Ραγούζαζόν τινα χρεω
στήσαντα τοῖς Ῥωμαίοις τῆς πόλεως εξιέναι μήπιο
τὰ κεχρεωστημένα καταβαλόντα, ἄλλος δὲ διὰ τοῦτο
Ῥαγουζαῖος ἀντ᾿ αὐτοῦ μὴ ἐνεχέσθω μήτ' ενοχλείο
σθω, σωζομένου δηλαδὴ τούτου, ὡς ἐὰν ἀπέλθῃ 4
χρεωστήσας εἰς τὸ 'Ραγούζιον ἢ εἰς τοὺς τόπους από
τοῦ, ἵνα ἐκεῖσε ἀναγκάζηται ὑπὸ τῆς αὐθεντίας
μηνυθῇ τὸ περὶ τούτου πρὸς αὐτὸ διὰ γραφῆς τῶν
ἡμετέρων ἀρχόντων, πρὸς οὓς ἂν τὰ τοιαῦτα συμ
D φυλακήν, ἕως οὗ ἀποτίσῃ τὸ οἰκεῖον χρέος· καὶ
τοῦτο ἐνέχηται τὸ κομούνιον ποιεῖν, φανερούσης
τῆς τοιαύτης γραφῆς τῶν ἡμετέρων ἀρχόντων καὶ
καθαιρούσης τὸ χρέος ἀληθῶς, ἢ καὶ διὰ προσώπου
ἀνάγοντος περὶ τούτου εἰς τὸ δικαστήριον αὐτῶν τῶν
Ραγουζαίων.
Τῇ ἰσχύς γοῦν καὶ δυνάμει τοῦ παρόντος χρυσο
βούλλου λόγου τῆς βασιλείας μου νεμηθήσεται τὸ
εἰρημένον εὐγενὲς καὶ περιφανές κομούνιον τοῦ
Ραγουζίου τοῦ ἀνοικοδομήσαι λόντζαν, εἰς ἥντινα
ἴδιον κέντουλον ἕξει, ὃν ἂν ἐκλέγηται, ώστε κρίνειν
τοὺς ἑαυτοῦ πάντας πρὸς ἀλλήλους. Ἔτι δὲ ἀνοιχο-
(d) Ex originali ediderunt Tafel et Thomas in
Şitzungsber, d. k. k. Akad. der Wiss. tom. VI (1851),
p. 529.
αὐτοῦ ἱκανῶσαι τῷ χρεωστουμένῳ, Ῥωμαίῳ, ἡνίκα
βαῖεν ἀνήκειν ἢ μὴ ἱκανῶσαι (ε) εμβάλληται εἰς
(e) Editores notant : Exspecies ικανώτας. Recte.
ZACH.
INGVELLÆ CONSTITUTIONES.