quomodo autem patres eorum qui in Christum non « crediderunt, merito criminetur ut persecutores et homicidas prophetarum, id demonstrari nequit ex Veteris Testamenti libris. Sic et Paulus in priori ad Thessalonicenses Epistola hæc de Judæis testa tur Vos imitatores facti estis Ecclesiarum Dei quæ sunt in Judæa in Christo Jesu; quia eadem passi estis et vos a contribulibus vestris, sicut et ipsí a Judæis, qui et Dominum occiderunt Jesum, et prophetas et nos persecuti sunt; et Deo non pla cent, et omnibus hominibus adversantur, probi bentes nos gentibus loqui, ut salva fiant 7.» His exemplis arbitror me ostendisse nihil repugnare quominus hæc historia contigerit, et quæ libidinose simul et crudeliter adversus Susannam perpetra runt seniores qui tunc erant, ca quidem providente Spiritu scripta sint, sed postmodum a principibus Sodomorum, ut dixerit idem Spiritus ", clam sub Jata. 10. Praeterea aiebas Danielem in hac Scriptura dici Spiritu correptum exclamasse iniquam esse sententiam, in illa vero de qua nullus ambigit quin illius sit, exhiberi alio modo prophetantem, id est, post visa, somnia, atque angeli apparitionem, nullibi autem ex inspiratione prophetica. At tu mihi videris non admodum observasse ‹ multifa riam multisque modis olim Deum patribus locutum esse in prophetis ",, non solum omni bus, sed et singulis. Si autem observaveris, in venics iisdem sanctis et divina obtigisse somnia, et apparitiones angelicas et inspirationes. Satis est autem in præsenti adhibere pro testimonio ea quæ scripta sunt de Jacob, qui de divinis somniis hæc narrat: Et factum est, cum oves coitum appeterent, et vidi oculis meis eas in somno et ecce hirci et arietes ascendebant super oves 23 et capras, albi, et varii, fusci, et maculosi. Et dixit mihi angelus Dei in somno: Jacob. Ego autem dixi: Quid est? Et dixit: Aspice oculis tuis, et vide bircos et arietes ascendentes super oves et capras, albos, varios, fuscos et maculosos. Vidi enim quæcunque tibi facit Lahan. Ego sum Deus, qui apparui tibi in loco Dei, ubi unxisti mihi colum pain, et votum mihi vovisti. Nunc ergo surge, et egredere de terra hac, et abi in terrain generationis Luæ › Quod attinet autem ad apparitionem quæ 21.30 Act. VII, 52. 171 Thess. 11, 14. " Isa. 1, 10. Wetstenius, [Ita et Cant., qui tamen ante addit.j Sed codex Regius ut in nostro textu. Omnino legendumn Neque enim verisimile est Origenem, qui Stephani verba laudavit, eodem temporis puncto negare hæc in Novo Testamento reperiri. Non ergo ex Novo, sed ex illo de quo supra, nempe Veteri Testamento negat de monstrari posse quæcunque martyr Stephanus Ju dais exprobrat. Paulo post codex Regius, 29 leb. 1, 1. 30 Gen. xxxi, 10 seqq Apud Wetstenium deest Wetstenius, Idem, Idem, corrupte, et paulo post, Wetsten. scribere debebat ΝοLTE. Codex Basileensis, Codex Wetstenianus, male. ldem, perperam.

reperiuntur. 7° Ait Africanus locum Exodi xxm, 7, qui in hac historia laudatur, argumento esse eam Danielem auctorem non habere, cum nullibi Scri pturarum reperiatur propheta alterius prophetæ Verba usurpasse. Respondet Origenes num. 45, mirari se quo pacto id a tam docto viro potuerit objici, quod multis contrariis refellitur exemplis quæ et simplicioribus et rudioribus nota sunt. hane historiam Hebraice in Danielis libro non ▲ cujusmodi in multis aliis Scripturæ locis Hebraice fuisse, sed postmodum Græce adjectam, ¿§ ¿ñáVTWV inquit, Quid respondet Origenes? 06 &Tony ESTIV, in quit num. ‹ Nihil repugnat quominus hæc historia contigerit, et quæ libidinose simul et crudeliter adversus Su saunain perpetrarunt seniores qui tunc erant, ea quidem providente Spirita scripta sint, sed post modum a principibus Sodomorum (ut dixerit idem Spiritus) clam sublata. Et paulo ante: Oůôèv oùv and swy [paçiov. Nihil ergo mirum si Susannæ etiam cui libidinosi seniores insidiati sunt, histo ram licet veram, ii qui a proposito illorum non multum aberant, suffurati sunt, et subtraxerunt e Scripturis.» 5. Objicit Africanus hujus historiæ stylum a vero Danielis stylo et narrandi ratione differre. Respondet Origenes num. 16 id sibi non videri, 4o Ait Africa nus Danielem non videri alibi prophetasse ex inspiratione, sed post visiones. Respondet Origenes num. 10, non satis illum advertisse animum ad id quod ait Paulus Hebr. 1, 1, multifariam multisque modis olim Deum patribus locutum esse in pro phetis; nec proinde intrum videri debere, si quod multis aliis obtigit, ut modo post visiones, modo inspiratione correpti loquerentur, idem quoque Danieli accidit. 5° Objicit Africanus hujus historiæ circumstantias non satis sapere gravitatem Scri pinræ sacræ. Respondet Origenes num. 11, mirari se quo pacto vir tanta sapientia tantaque pietate ac religione praditus criminari audeat loquendi Scrip lure modos, quos si liceret ludibrio vertere, tolera bilius derideri posse duarum mulierum bistoriam quæ III Reg. ut, 16 et seqq. de puero coram Salo mone altercantur. 6° Ait Africanus lusum verbo rum Gre cum auctorem prodere. Respondet Origenes se quidem in Hebræo textu, cum interciderit, simile quidpiam non posse exhibere; at non dubitandum quin in eo similes esse potuerint verborum lusus, ' Dan. Xiu, 42, 43. lec est Africani objectionum et Origenis re sponsionum synopsis, ex qua, ni fallor, liquet Su sannæ historiam ut veram et genuinam libri Da nielis partem ac proinde ceu cañonica', Oɛ¿TIVEU Tov, Scripturam ubique ab Origene defendi; neque enim ullus dubitandi locus est quin cæteras libri Danielis partes pro canonicis habuerit. Huc adde quod Origenes homilia prima in Leviticum histo riam Susannæ canonicis libris accenset his diser tis verbis Sed tempus est nos adversus impro bos presbyteros uti sanctæ Susannæ vocibus, quas illi quidem repudiantes, historiam Susannæ de ca talogo divinorum voluminum resecarunt: 11os au tem et suscipimus, et contra ipsos opportune pro ferimus. Idem tractatu xxx1 in Matthæum: Usi sumus, inquit, hoc loco Danielis exemplo, non ignorantes, quod in Hebræo positum non est: sed quoniam in Ecclesiis tenetur, alterius temporis est requirere de ejusmodi. › Ne quis vero cum Wetsthenio causetur priori loco ex homilia prima in Leviticum desumpto aliquid forte a Rufino in sertum esse quod in Græco contextu non fuerit, en alium Origems locum Græce scriptum, et teste Eu sebio lib. vi Præpar. evang. et Philocal. cap. 22 de promptum ex ejus commentariis in Genesim: El ¿¿ xateμaptúprav outot. Si tamen sacrarum quo que litterarum testimoniis eam in rem opus est, plenæ sunt exemplorum id genus prophetarum vo ces, ipsaque adeo Susanna rerum ei cognitionem omnium his verbis asseruit: Deus æterne, qui absconditorum es cognitor; qui nosti omnia an ‹ tequam fiant; tu seis quoniam falsum testimo ●nium tulerunt contra me AFRICANI DE HISTORIA SUSANNE EPISTOLA AD ORIGENEM (Varias Lectiones et emendationes nonnullas in epistolam Origenis ad Africanum nobiscum communicavit Doctor NOLTE, ex collatione codicis collegii SS. Trinitatis Cantabrigiensis. Codex chartaceus est, forma quadrata, n. XXVI insignitus. Titulus epistolæ, in codice minio dilutiore exaratus, evanuit. EDIT. PATR.) Arrwuora. Sixtus Senensis videtur legisse Eiviμova: vertit enim lib. v Bibl., adnot. 205, cum haberes disputationem cum amico illo tuo. › Fortassis autem non verbum e verbo reddidit, sed 1. Africanus domino suo, et filio, ac multum ve nerando Origeni salutem. In eo quod cum Agnomo ne habuisti colloquio, prophetiam Danielis adhuc ad mentem Origenis, qui in responsione ad Africa num, eum quicum disputavit, vocat Bassum ami cum suum Bássy. Omnes muss. aperte habent non

turum; alteri vero sub (lentisco) dicenti, si Jerem. 3, Isa. XXXIX, 7. Recte codes Regius; male autem Weistenianus Wetstenianus, male. Corrupte item paulo post militer minitatur eum id est scissum iri. Græce quidem accidit ut is lusus verborum sit sed Hebraice hac distant penitus. Atqui ex Hebræo Græce translata sunt, quæcunque Veteris Testamenti nomine fe Hieronymus tom. I novæ edit. Præfat, in Danielem, pag. 990: ‹ Audivi ego, inquit, quemdam de præceptoribus Judæorum, cum Susannæ derideret historiam, et a Græco nescio quo diceret esse con fictam illnd opponere quod Origeni quoque Afri camus opposuit, etymologias las de Græco sermone descendere. Cujus rei nos intelligentiam nostris hanc possumus dare: ut verbi gratia dicamus ab arbore ilice dixisse eum, illico pereas; et a lenti sco, in lentem te comminuat angelus; vel non lente pereas; aut lenius, id est flexibilis ducaris ad more tem; sive aliud quid ad arboris nomen conveniens. › hlem objiciebat Porphyrius teste eoden Hieronymo præfatione ad explanationem in Danielem: Sed et hoc nosse debemus inter cætera, Porphyrium de Danielis libro nobis objicere, idcirco illum apparere confictum, nec haberi apud Hebræos, sed Græci ser monis esse commentuin, quia in Susannæ fabula contineatur, dicente Daniele ad presbyteros, quam etymologiam magis Græco sermoni convenire quam Hebræo. Cui et Eusebius et Apollinarius pari senten tia responderunt, Susanna Belisque ac Draconis fa bulas non contineri in Hebraico, sed partem esse prophetiæ Habacuc filii Jesu de tribu Levi; sicut juxta LXX interpretes in titulo ejusdem Belis fabulæ ponitur: «Homo quidam erat sacerdos nomine Da ‹niel, filius Abda, conviva regis Babylonis; › cuni Danielem et tres pueros de tribu Juda fuisse sancta Scriptura testetur. An vero solida fuerit Eusebii et Apollmarii responsio infra disquiritur. Hoeschelius Αt codex Regius et Wetstenianus ut in nostro textu. Paulo post Wetsten., runtur. 2. Quomodo qui Babylone apud Chaldæos captivi erant, qui talorum lusu veniebant, qui, ut de priori Israelis captivitate narratur, in plateas proji ciebantur insepulti, filiis eorum abreptis ut eunuchi, et filiabus ut pellices essent, sicut a prophetis præ dictum erat S, hi sententiam mortis ferebant, idque contra uxorem regis sui Joacim quem throni sui consortem fecerat rex Babyloniorum? Quod si non fuit iste, sed alius quispiam e plebe Joacim, unde nam captivo tantæ ædes, undenam ei erat tam ele gans et spatiosus hortus? Ante hæc omnia, pars ista cum aliis duabus quæ in fine sunt, non exstat in Daniele quo Judæi utuntur. Huc adde quod, cum tot praecesserint propheta, nullus e posterioribus Joschelius omisit, Hoeschelius Eodem argşmento deterrebantur plerique Judæorum ab hac recipienda historia, teste llieronymo in Jerem. xxix, 22 Unde, inquit, et a plerisque ac peue omnibus Hebræis ipsa quasi fabula non recipitur nec legi tur in synagogis eorum. Qui enim, inquiunt, fieri po terat, ut captivi lapidandi principes et prophetas stos haberent potestatem? Georgius Syncellus Chronograph. pag. Sacer Hippolytus, edito de Susanna et Daniele opere, Joachim, alio nomine Jechoniam, tres annos, patre Joacim amoto, regnum moderantem, in Ba bylonem cum reliquis, ut præmissum est, transla tum asseverat; Danielem vero ac tres pueros capti vitatis hujus consortes, eumque Susannæ conjugem scribit; nec aliena est a veritate sententia. Susan nam quoque Chelciæ pontificis, qui Jeremiam Susannæ reperit librum, filiam affirmant, qui sub Josia legis fratrem asserunt, et merito. Ex eis porro Jecho niam, cujus divinus evangelista Matthæus meminit, natum dicit. Sed, ut docet Scaliger ad Euseb. num. accccxv, errat Hippolytus dum ex mensibus tribus facit tres annos, et Danielem cum Joachim, non vero cum Joacim abductum putat contra sa crarum litterarum fidem. WETSTEN. Hoeschelius Wetsten., alii; vertunt talorum lusu distracti, aut qui talorum lusu veniebant. Quod qui omnes editores concoquere potuerint, non capio. Nemini non, qui Tob. 1, 3, comparaverit, placebit emendatio nea scribentis il est strangulali. Eodem modo Origen. ep. ad Alrican. cap. summit. euendubis. Priorem emendationem præfero. NOLTE

sententiam alterius iisdem verbis usurpavit. Neque enim emendicabat corum sermo, utpote ve rus hic autem cum alteri illorum minitatur, com memorat Dominum dicentem: «Insontem et justum non occides. Ex his omnibus mihi videtur hæc pars adjecta; sed et dictionis stylus differt. Pulsavi, tu resona, et rescribendo erudi. Dominos meos omnes saluta. Eruditi omnes te salutant; ego te una cum comitatu valere ex animo precor. 4. Origenes Africano dilecto fratri in Deo Patri per Jesum Christum sanctum Filium ejus salutem. Epistola tua qua tuam mihi sententiam aperuisti de Susanae historia quam in suis Danielis exemplari bus Ecclesiæ circumferunt, brevis quidem esse vi detur, at paucis verbis muitas habet quæstiones, quarum quælibet non vulgari indigeat pertractatione, sed tanta ut epistolæ modum superaret et in volu minis molem cresceret. Ego vero, ingenii mei me diocritatem pro virili considerans, ne mei ipsius sensu caream, deesse mihi video solertiam quæ ad rescribendum epistole tuæ requiritur. Huc adde, quod nec pauci dies quibus Nicomedia commora tus sum, mihi suffecerunt, ut vel eo quo nunc modo Exod. xxm, 7. Wet tenius Codex Regius ut in nostro textu. Porro Susannæ historiam in llebræo non ba beri, in responso concedit Origenes, et tractatu 31 in Matthæum: ‹ Usi sumus in hoc loco Danielis exemplo, non ignorantes quoniam in Hebræo posi Quin non est, sed quoniam in Ecclesiis tenetur. Hieronymus sæpius idem inculcat, et maxime præ fal. Explanat. in Danielem: • Nus, inquit, ante aunos plurimos, cum verteremus Danielem, lias vi siones obelo prænotavimus, significantes cas in Hebraico non haberi: et niror quosdam indignari mihi, quasi ego decurtaverim librum, cum et Origenes, et Eusebius, et Apollinarius, alii que ecclesiastici viri et doctores Græciæ has, ut dixi, visiones non haberi apud Hebræos fateantur; nec. se debere respondere Porphyrio pro his quæ nullam Scripturæ sanctæ auctoritatem præbeant. › Vide ejusdem præfationem in versionem suam Da nielis. Denique ipse Origenes infra in fragmento libri decimi* Stromatum ait: Hebræi reprobant historian Sn-annæ, dicentes eam in Danielis volu mine non haberi. Hieronymus iterum præfat. in Danielem Apud Hebræos nec Susannæ habet luistorian, nec hymnum trium puerorum, nee Belis Draconisque fabulas. Vide ibidem paulo post qui bus cavillationibus eas perfundat quidam de præ ceptoribus Judæorum. etc, Origenes, in response, Africani verba aliter refert Apud Timeschelium deest; et paulo post legitur, Observat Wetstenius ad hoc ada gium allusisse Joannem Damascemmin lib. iv De fide orthodoxa, cap. Pulsemus igitur ad pulcherrimum illud pona rium Scripturarum, illud, inquam, mire fragrans, suave, elegantissimum, quod spiritualium divinarum que avium omnigenis garritibus aures nostras cir cumsonel. Πæschelius, Avrov. Deest apud Hoeschelium [et Cant.]. Wetstenius Hoeschelius vero et codex Regius rectius. Infra Hoeschelius cum Cant.],