In qua continentur Epistolæ sive epistolarum fragmenta. EPISTOLA I. AD DOMITIUM ET DIDYMUM. (Euseb.,Hist. eccl., vii, 11.) I. Nostros vero (martyres) superfluum est nomi natim recensere, cum et plurimi sint et vobis igno ti. Id tantum in universum scire vos convenit, vi ros et mulieres, juvenes ac senes, puellas et anus, milites ac paganos, ex omni denique hominum ge nere atque ætate, alios flagrorum verberibus, alios ferri acie, alios ignibus in certamine superatis co ronas retulisse. Nonnullis vero longissimum tem poris spatium non satis fuit ad hoc, ut Deo acce ptabiles viderentur: sicuti nec mihi in hunc usque diem. Scilicet in aliud opportunum tempus, quod ipsi probe cognitum est, me distulit Dominus qui dicit: In tempore accepto exaudivi te, et in die sa lutis opitulatus sum tibi *. II. De rebus autem nostris quandoquidem scisei tamini, ac certiores feri vultis quo in statu aga mus; audivistis quidem omnino, quo pacto cum ego et Caius et Faustus cum Petro et Paulo vincti 4 Isa. XLIX, Exɛl avrodraσal. Codex Med., Fuk. et Man: habent et paulo post pro VALES. Male interpretes hoc loco duces interpretati sunt; quod est absurdissimum. Cur enim pluribus opus erat ducibus ad deducen dum Dionysium in exsilium, cum unus tantum ad esset centurio? Vidit hanc absurditatem Christo phorsonus, eaque de causa pro σrpatywy emendavit otpath you, el ducem interpretatus est. Sed neque hoc modo absurditatem vitare potuit. Neque enim dux ipse reos in exsilium deducere solebat. Sed hujusmodi officium mandabatur centurioni aut spi culatori. Aliud igitur significat vox orpatnywy, nempe duumviros sen magistratus Alexandrine ci vitatis. Græci enim ita vocabant, ut pluribus exem plis probavi ad librum xxx1 Amm. Marcellini. Porro hi magistratus cum haberent modicam coer citionem, ut loquuntur jurisconsulti, reos compre hendere, carceri mancipare, et interrogare, et Acta, conficere solebant, Romano præsidi judicium de iis reservantes, ut discere est ex Actibus apostolorum, et ex Actis Pionii martyris et aliorum. Quare non. mirum est, si magistratus Alexandriæ hoc in loco operam suam commodant rectori provinciæ, ad de ducendum Dionysium in exsilium: quem scilicet ipsi comprehenderant, et in judicium coram præ fecto Ægypti adduxerant. Sed et quæ sequuntur verba, sententiam nostram confirmant. Nam sepatuta!

duceremur a centurione et magistratibus, militibus referuntur ad centurionem; vero ad duumviros seu magistratus quibus parebant. Atha nasius quoque, in epistola ad solitarios, vocat duumvirum seu magistratum Alexandrina civitatis. Loquens enim de Arianis qui presbyteros ac diaconos Alexandriæ in judicium pertractos ex silio multaverant, ita scribit id est, quomodo ducis ac judic cum opera eos in exsilium egere; necessarios illorum ex domibus extrahentes militari manu, et adjumento Gorgonii magistratus. Male enim interpres Gorgo nium ducem vertit. Atqui dux ipse Sebastianus vo cabatur, teste Athanasio; Gorgonius vero magistra tus erat seu duumavir Alexandriæ; cujus id pro prium munus erat, ut reos comprehenderet et coram majoribus judicibus sisteret. Testatur id libellus protestationis populi Alexandrini, quem Athanasius epistolæ suæ subjecit, his verbis et paulo post, id est, misit spiculatorem officii sui, et magisiratum, ut arma illa ex ecclesia "lol leret. VALES. Hæc in prima persecutione sub Decio contigerunt, tunc cum Dionysius Sabini præfecti sententia Taposirim deductus est, ut scribit ipse Dionysius in epistola adversus Germanum, infra relata. Certe qui epi stolam illam Dionysii adversus Germanum cum hac quæ ad Domitium scripta est contulerit, non dubi tabit quin de una eademque re utrobique loquatur Dionysius. Quare fallitur Eusebius, qui in hac Dio nysii ad Domitium epistola ea narrari putavit quæ ad Valeriani persecutionem pertinebant; quod ex ipso Dionysio facile est refellere. Etenim in perse cutione sub Valeriano, Dionysius non est deductus ia exsilium cum custodia militari, nec superve. nientes Mareotæ, fugatis militibus, eum per vim que et apparitoribus, qui una cum ipsis erant, 80 pervenientes quidam ex Mareotis, iuvitos nos nec sponte sequentes per vim abstraxerint. Ego qui dem nunc et Petrus et Caius soli, reliquis fratri bus orbati, in deserto et squalido quodam Libya loco conclusi sumus, tridui itinere distantes a Pa rætonio. III. Et aliquanto post; In urbem, inquit, occul tarunt se, ut fratres clanculo invisant: presbyteri quidem, Maximus, Dioscorus, Demetrius et Lucius; Faustinus enim et Aquila, utpote in majore homi num luce positi, per Ægyptum vagantur; diaconi vero post illos qui morbo consumpti sunt, supersti tes, Faustus, Eusebius, Chaeremon; Eusebius, in quamn, quem Deus jan inde ab initio roboravit, im pulitque ut confessoribus in custodia positis mini steria strenue exhiberet; utque consummatorum ac beatorum martyrum cadavera non sine capitis sui periculo sepeliret. Nam in hunc usque diem non cessat præfectus nostros qui præsentiæ ipsius exhi bentur, partim interficere crudelissime, partim tor mentis dilaniare, partim squalore carceris et vin culis macerare; interdicens ne quis ad eos accedat, et perscrutans num quis forte videatur accedere. Verumtamen Deus ex alacritate ac benignitate fra trum, solatium assidue præstat afflictis. abstractum in libertatem restituerunt; nec Caium et Faustum et Petrum ac Paulum presbyteros se cum tunc Dionysius habuit. Quæ omnia in perse cutione illa quæ paulo ante Decii imperium coepta est, Dionysio contigerunt, ut ipse testatur in epi stola adversus Germanum. At in persecutione sub Valeriano, Dionysium comitati sunt in exsilio Maxi mus presbyter, et diaconi Faustus, Eusebius et Charenion, et quidam clericus Romanus, quemad modum scribit idem Dionysius in epistola adversus Germanum. ID. In codice Med. et Maz. legitur rectius: nec aliter scriptum habet codex Fuketianus. ID. Rufinus legit Sic enim vertit: Sed ex diaconis quosdam in insula post pœ nas confessionis esse defunctos. Verum Dionysius luem intelligit, quæ Galli et Volusiani temporibus grassata est per totum orbem Romanum, ut Euse bius in Chronico aliique testantur. Vide Aurelium Victorem. Ejusdem morbi meminit Dionysius in epistola paschali ad Alexandrinos, ubi etiam de diaconis loquitur quos pestis illa consumpsit. Ib. Hanc vocem Christophorsonus longo verborum circuitu ita est interpretatus: Ad lintea, quibus corpora beatorum martyrum jam vila defunctorum involverentur, conficienda. Habebat sci licet præ oculis Christophorsonus morem ævi no stri, quo mortuos linteo operire, atque ita humo condere solemus. Apud antiquos vero (de Christia nis etiam loquor) alius mos erat. Vestibus enim cadavera amiciebant, et quidem pretiosissimis, ut docet Eusebius lib. vit, cap. 16, de Asturio. Si quis tamen Christophorsoni versionem velit defendere, habet,quo illam tueatur, testimonium Athanasii. Is enim in Vita B. Antonii ita scribit: Solent Ægyptił pie defunctorum, atque in primis sanctorum marly rum corpora funerare quidem, et linteis involvere; non autem mandare terræ; sed imposita lectulis, in tra privatos parietes retinere. Id.

Dionysius Novato fratri salutem. T Si quidem invitus, ut asseris, eo adductus es, id nobis ostendes tua sponte redeundo. Satius quidem fuerat quidvis pati, ne Ecclesia Dei discinderetur. Nec minus gloriosum fuisset ideireo subire martyrium, ne Ecclesiam scinderes, quam ut ne idolis sacrificares. Imo illud meo quidem judicio illustrius -fuisset. Hie enim pro sua unius anima, illic pro omni Ecclesia martyrium quis susünet. Si tamen vel nunc persuaseris fratribus , aut eos coegeris ut ad concordiam redeant, majus tibi meritum erit quam culpa. Et bec quidem non imputàbitur : illud vero pradicabitur. Quod si fratribus parere recusantibus id efficere non poles, tuam ipse arimam serva. Opto te paci studentem in Domino bene va- 3x ARTICULUS li.

A igitur homine stimulati, omnemqne ad patranda scelera licentiam nacti, hanc solam pietatem cultumque dæmonum suorum existimabant, si cædibus adversus nostros sævirent. 11. Primum itaque seulem quemdam, Metram nomine, correptum impia verba proferre jubent. Quod cum ille abnueret, fustibus hominem verberantes, et acutis arundinibus vultum ejus oculosque pungentes, deductum in suburbium lapidibus obruerunt. Posthæc fidelem quamdam mulierem, Quintam nomine, ad idoli templum perductam, adorare illud coegerunt. Quod cum illa aversaretur atque exsecraretur, constrictis pedibus eam per totius civitatis vicos aspero silice constratos rapientes, saxis illisam molaribus, flagris insuper verberantes, ad suburbium itidem abducunt, ibique lapidibus interficiunt. Omnes deinde uno impetu in domos Christianorum irruere cœperunt, et quos quisque sibi vicinos noverat, eos illico properantes agebant, spoliabant ac diripiebant; ea quidem quæ maxime pretiosa essent in sinum suum congerentes; viliora autem et lignea quæque disjiciebant, ac per vias concremabant; captæ ab hostibus urbis speciem atque imaginem exhibentes. Fratres vero declinabant et subducebant se fuga; ac direptionem bonorum suorum, perinde ac illi de quibus Paulus testificatus est, cum gaudio exceperunt. Nec eorum quisquam, quod equidem sciam, nisi fortasse unus aliquis in illorum manus incidens, hactenus quidem Deum negavit. 111, Sed et admirandam illam provectæ jam alatis virginem Apolloniam tunc comprehenderunt. Et maxillas quidem ejus verberantes, cunclos ei dentes excusserunt. Structo autem extra urbem rogo, minabantur vivam se illam combusturos, nisi una cum ipsis impia verba pronuntiaret. At illa veniam deprecari paulisper visa, atque interi: dimissa, celeriter in ignem insiliit et conflagravit. Præterea Serapionem quemdam cum in ædibus suis deprehendissent, acerbissimis tormentis excruciarunt, et membris omnibus confractum ex cœnaculo præci - pitem dejecerunt. Porro nusquam, non per viam publicam, non per angiportus incedere, aut noctu, aut interdiu nobis licebat, cum omnes ubique et

assidue clamitarent, quicunque impia illa verba proferre abnuisset, eum illico trahendum esse, et flammis ultricibus absumendum. Et hæc quidem diutissime viguerunt ad hunc modum. Secula deinde seditio et bellum eivile miseros excipiens, crudelitatem qua in nostros grassati fuerant, in ipsos mutuo convertit. Ac nos quidem paululum respiravimus, dum illorum cessaret furor. IV. Sed continuo imperii illius erga nos beni gnissimi mutatio nobis nuntiata est: et gravissimus nobis minarum error intentabatur. Jamque aderat edictum imperatoris, illud ipsum fere quod a Do mino nostro prædictum est ", horrificum ac terri bile exhibens, adeo ut ipsi etiam electi, si fieri posset, scandalum paterentur. Omnes certe mirum in modum exterriti sunt. Ac multi quidem ex illu strioribus præ metu statim occurrerunt. Alii, qui rem publicam administrabant, ipsa actuum suorum necessitate pertracti veniebant. Alii a notis et fami liaribus adducebantur, et nominatim citati, ad im pura et profana sacrilicia accedebant; nonnulli quidem pallidi ac tremebundi, quasi non sacrifica turi, sed ipsi potius victimarum loco idolis imino landi essent; adeo ut a circumstante multitudine deriderentur; quippe qui palam omnibus ostende rent, se tum ad moriendum, tum ad sacrificandum * Matth. xx:v, Ηoc est, diu, non diutissime (ut Valesius), duravit hæc persecutio Alexandriæ sub imperio Philippi Christianis maxime benigno, ex motu populari et tumultuario orta. Usque ad ſe stum Paschatis edictum Decii præcedentis certe sæviit, ut indicat ipse Dionysius in epistola paschali ad Alexandrinos inferius relata. PEARSON. 1. c., Mallem legere: quæ vos agonibus seu certaminibus et passionibus marty rum frequenter attributa est, et in hac ipsa epistola postea ita usurpatur; ut sensus sit: Excipiens au tem kos ugonas seditio cum civili bello, crudelitatem contra nos in ipsos mutuo convertit. id enim postulat, quod successionem significat: quae quidem hoc loco non personas, sed res spectat. Id. ibid. Vertendum, dum noa vacaret ipsis furorem. suum in nos exercere. W. Philippi scilicet imp. mors, qui æquissimum se ac benignissimum erga Christianos præstitit. Igitur illa quæ proxime a Dionysio commemorata sunt, ultimo Philippi imperatoris anno contigerunt. Quod etiam notaviť Dionysius in principio hujus episto Le, ubi dicit persecutionem anno integro ante edi etun imp. Decii Alexandriæ cœptam fuisse. At Christophorsonus nihil penitus hic vidit, qui interpretatur mutationem animi imperatoris erga Christianos. Christophorsoni er rorem secutus est Baronius ad annum Christi 255, cap. 102. VALES. Hæc est scriptura codicis Regii, quem ubique secutus est Stephanus. In Chronico Georgii Syncelli, ubi hæc epistola Dionysii refer tur, scriptum est nequaquam me liore sensu. At in nostris codicibus Maz., Medl., Fuk. et Savilii, pro scribitur Jonge rectius, ut equidem existimo. Ait enim Dio ysius edictum illud Decii adeo terribile fuisse, ut tempora illa Antichristi longe omnium terribilis sima repræsentare quodammodo videretur. In. Christophorsonus huic Dionysii locum ita vertit: Alii ex privatis ædibus in publicum raptati, ad delubra ducuntur a magistre tibus. Quæ interpretatio nec verbis, nec sensui Dio nysii ullo modo convenit. Ego idem esse censeo, ac id est de curiones et magistratus. Hi enim cum allatum esset edictum imperatoris Decii, quo omnes diis immo talibus sacrificare jubebantur, convenire in curiam ex more, ibique edictum ipsum dum recitaretur. stantes audire necesse habebant, ut scribit Joannes Chrysostomus non uno in loco. Ita primi omnium decuriones, statim post recitatum imp. Decii edi ctum diis sacriticarunt, cum ex necessitate officii sui ad curiam convenissent. Sane de aclu et administratione magistratuum sumitur apud Eu sebium in lib. viii, cap. 11, et apud Aristidem in orat. funebri in Alexandrum etc. Sic etiam Plutarchus in eo libro qui inscribitur ubi de Theagene loquitur Seve rianus in oratione sexta in Hexamerum Chrysosto mus homilia 85' in Matthæun, vocat decuriones. Potest etiam verbum explicari de his, qui in foro seu in publico versabantur. Atque id fortasse rectius fue rit, hoc modo: Alii, qui in publico versabantur, re bus ipsis, et reliquorum exemplo, ad sacrificandum ducebantur. Occurrit hæc vox apud Aristidem in laudatione funebri Alexandri ID. Positum est pro ID.

A pusillo animo esse. Alii vero promptius ad aras adcurrebant, audacter affirmantes nunquam se antea Christianos fuisse : de quibus verissime prædixit olim Dominus, ejusmodi homines ægre salutem consecuturos. Cæteri autem partim alterutros eorum quos diximus, sequebantur; partim se in fugam dabant; partim comprehendebantur. Ex quibus nonnulli, cum usque ad vincula et custodiam progressi essent, quidam etiam plusculos dies in carcere perstitissent, prius tamen quam in judicium inducerentur, fidem ejurarunt. Nonnulli vero cum aliquandiu tormenta fortiter sustinuissent, ad reliqua quæ intentabantur supplicia animos desponderunt. V. Verum beati illi ac stabiles columnæ Domini, ab ipso confirmati, et fidei suæ robori congruentem et ex æquo respondentem vim atque constantiam nacti, admirabiles regni illius testes effecti sunt. Quorum primus Julianus, vir podagra doloribus constrictus, qui nec stare poterat nec incedere, una cum duobus aliis qui ipsum portabant adductus est. Horum alter statim negavit. Alter nomine Cronion, qui Enuus cognominabatur, necnon et senex ipse Julianus, cum Christum confessi essent, per universam urbem, quæ quidem, ut nostis, maxima est, camelis insidentes, flagris sublimes verberati, tandem ardentissimo igne circumfusa totius populi multitudine consumpti sunt. Miles vero qui ipsis dum ad supplicium ducerentur astabat, et contumeliam inferentes propulerat, Bersas nomine, conclamante adversus eum populo in jus adductus est. Ubi fortissimus Dei pugnator, cum in magno illo pro pietate certamine strenue se gessisset, securi percussus est. Alius item oriundus ex Libya, et vocabulo et divina benedictione vere Macar, cum a judice omnibus modis sollicitatus, ut Christum negaret, fecti nunquam potuisset, vivus comburitur. Post hos Epimachus et Alexander, cum post diuturnum carceris horrorem in quo vincti permanserant, ferreos ungues, flagra ac mille dolorum genera pertulissent, vivæ calcis incendio etiam ipsi colliqueſacti perierunt. VI. Eundem cum ipsis exitium sortitæ sunt quatuor malieres. Ammonarium quidem virgo sanctissima, cum a judice diutissime torta fuisset ingenti cum pertinacia, propterea quod palam prædixerat nibil eorum quæ judex jusserat prolaturam se esse; pollicitationem suam exsecutioni mandans, ad supplicium abducta est. Residuæ vero, Mercuria scilicet auus in primis veneranda, et Dionysia,

plurimorum quidem liberorum mater, sed quæ pignora sua minori quam Dominum charitate complexa est, et alia rursus Ammonarium, cum præfeclum jam puderet ulterius incassum torquere et a feminis superari, gladio cæsæ sunt, nullis prius tormentis subditæ. Etenim earum princeps et antesignana Ammonarium, pro omnibus tormenta pertulerat. VII. Heron etiam et Ater et Isidorus Ægyptii, cumque illis Dioscorus puer annos circiter quindecim natus, judici oblati sunt. Et cum judex primum ante alios adolescentem Dioscorum, partim sermonibus ut flexibilem decipere, partim tormentis ut mollem ac tenerum cogere tentavisset; ille nec persuasionibus cessit, nec tormentis. Reliqui crudelissime verberati, cum cruciatus fortiter sustinuissent, igni etiam ipsi (sunt traditi. Dioscorum vero qui in omnium conspectu inclaruerat, et qui ad omnia interrogata sapientissime responderat, admiratus judex dimisit, spatium se illi ad pœnitentiam concedere affirmans ob ætatis infirmitatem. Et nunc nobiscum versatur divinus Dioscorus, in majus ac diuturnius certainen reservatus. Sed et Nemesion quidam, etiam ipse Ægyptius, primum quilem falso accusatus fueral, tanquam socius et contubernalis latronum. Postea vero, cum apud centurionem hanc calumniam a se utique alienissimam depulisset, delatus quod Christianus esset, ad præfectum vinctus adducitur. At ille iniquissimus judex, postquam eum duplo gravioribus quam reliquos latrones tormentis ac verberibus affecisset, inter latrones jussit incendi; et est. VIII. Porro universus simul militum manipulus, C Ammon scilicet, Zeno, Ptolemæus et Ingenuus, cumque illis senex Theophilus, ante prætorium stabant. Et cum quidam ob Christianam religionem in judicium inductus, jam jamque negaturus Christum videretur; illi astantes dentibus stridere, vultu innuere, manus extendere, ac totius simul corporis motus gestusque edcre cœperunt. Cumque omnium in se oculos convertissent, priusquam ab aliquo comprehenderentur, ipsi ad subsellium accurrentes, Christianos se esse professi sunt. Quo facto prafectus et assessores qui in concilio aderant, metu perterriti sunt. Ac rei quidem ipsi ad ea quæ perpessuri erant, promptissimi et confidentissimi ceruesic vir beatissimus similitudine Christi honoratus

bantur: judices autem ipsi contremiscebant. Isti igitur ex prætorio ovantes processerunt, exsultantes IX. Sed et alii complures per oppida et vicos a gentilibus discerpti sunt: ex quibus unum exempli gratia commemorabo. Ischyrion mercede conductus procurator erat cujusdam magistratum gerentis. Hic ab eo cujus rem procurabat, jussus idolis im molare, cum minime obtemperaret, primum injuria affectus est; postea cum in eadem sententia persta ret, variis ab eodem vexatus est contumeliis; quæ omnia cum patienter sustineret, ille prægrandi sude correpta transfixum per media viscera interfecit. ob fidei confessionem, cum Deus per ipsos gloriose triumpharet. Jam quid opus est commemorare multitudinem co rum, qui in montibus ac per solitudinem oberran tes, fame et siti, frigore et morbis, et latronum aut bestiarum incursu oppressi interiere? Ex quibus hi qui superfuerunt incolumnes, testes sunt electionis illorum atque victoria. Unicum duntaxat facinus ad declarandam rei veritatem hic adjiciam. Chæremon erat quidam grandævus, Nili urbis episcopus. Hic una cum conjuge in Arabicum montem fuga dela tus, non ulterius reversus est. Et fratres, quamvis accurate omnia perscrutati, nec ipsos posthac, nec ipsorum cadavera reperire potuerunt. Porro multi in Arabico illo monte a barbaris Saracenis capti, et in servitutem redacti sunt. Ex quibus alii soluto ingenti pretio vix tandem redempti; alii nondum hactenus redimi potuerunt. Atque hæc non frustra, frater charissime, a me commemorata sunt; sed ut scias, quæ et quam gravia nobis mala contigerint. Quæ profecto melius intelligunt ii, qui magis experti sunt. Rufinus vertit, Deo ita triumphante per sanctos suos. Apparet igitur eum legisse etc. Rufinum secuti sunt Musculus et Christophorsonus. Videndum tamen ne Dionysius dixerit pro quod omnino verum puto. Sic usurpat Gregorius Nazianze nus. VALES. ... Nilopolis. Eusebius ejus dem sedis antistes subscripsit concilio Ephesino. Mons est ita dictus, cujus meminit Herodotus, quem Ptolemæus et alii Troicum vocant. Male ergo Christophorsonus mon tem Arabiæ vertit. Paulo post Arabicus dicitur, ob vicinitatem Arabum ita nominatus. VALES. Ultima vox deest in codice Regio, prorsusque otiosa est ac superflua. Syncellus quoque eam vocem non habet, sed ejus loco; non male. ID. Hic locus vel ob id unum no tandus est, quod mentio fit Saracenorum. Nam ex seriptoribus quorum opera ad nos pervenerunt, nullus, ut puto, Dionysio Alexandrino antiquior Saracenos nominavit. Amm. quidem Marcellinus in libro xiv scribit se mentionem fecisse Saraceno rum in Actibus principis Marci. Spartianus quoque in Nigro Saracenorum mentionem facit, et ab iis Romanos milites victos esse dicit; quod in tempora divi Marci conferri potest. Id. X. Cæterum hi divini martyres qui nunc assesso⚫ res sunt Christi, et regni illius consortes, ac judicii participes una cum ipso judicaturi; dum hic apud Martyres si mul atque ex corporis vinculis soluti essent, ad Dominum migrare, et cum illo in paradiso degere, Christiani semper crediderunt. Tertullianus in lib. De resurrectione carnis, cap. 43: Nemo enim_pere grinatus a corpore, statim immoratur penes Domi num, nisi ex martyrii prærogativa, paradiso scili cet, non inferis deversurus. Εt in lib. v De anima, cap. 55. Ib. Fuit hæc opinic veterum Patrum, martyres Christi assessores fo et cum illo mundum judicaturos. Ita post Di sium Eulogius Alexandrinus episcopus ir adversus Novatianos. Cujus tamen senter prehendit Photius in Bibliotheca. Ait en verba illa Pauli apostoli ex prima Epistola Nescitis quia sancti mund non ita esse accipienda, quasi judices cum Christo. Sed he Paulus, ex comparatione sa minés qui non perinde ac demnandos esse; ut cur ut Ninivitæ et regina demment. Et hanc Photius ex Joan' sententia verior gni Christi ja judicii pare serte pro cathedr

nos essent, quosdam e fratribus lapsos, et idolis sa- suvdixáľovteç abrŵ • tŵv napanEπTWXÓTWV dôɛ). crificasse convietos, susceperunt; et conversionem illorum ac poenitentiam cernentes, cum judicassent eam placere posse illi qui peccatoris pœnitentiam mavult quam mortem eos admiserunt et college runt, atque in cœtum suum receperunt, et in ora tionibus ac cibo cum fisdem communicarunt. Quid ergo nobis, fratres, de his suadetis? Quid nos agere debemus? Utrum sententiæ martyrum accedemus, et rem ab illis judicatam, seu potius gratiam con ressam tuebimur, et cum iis quos illi miseratione prosecuti sunt, benigne agemus? An 'contra, judi cium illorum irritum faciemus, nosque ipsi senten tiæ illorum discussores ac judices constituemus; clementiam dolore alliciemus; ordinem constitutum evertemus; Dei ipsius indignationem provocabimus? XJ. Unum tibi exemplum proponam, quod apud Ezech. XXXIII. une EvrdináCorrɛç Judicaturi, Valesius: quæ quidem interpretatio utpote a textu aliena, senten tiæ quoque Dionysianæ vim obtundere perhibetur; ut optime perspexit doctissimus Bossuetius Melden sis episcopus, préfac. sur l'Apocal., § 28. En ipsis sima magui viri verba, quibus haud parum lucis huic loco accedit: Je vois dans l'Apocalyse non seulement une grande gloire, mais encore grande puissance dans les saints. Car Jésus-Christ les met sur son trône et comme il est dit dans l'Apocalypse, xix, 15, conformément à la doctrine du psaume 1, 9, qu'il gouvernera les nations avec un scepire de fer; lui-même dans le même livre (Apoc. 11, 26) il applique le même psaume et le même verset à ses saints, en assurant (ibid., 28) qu'en cela il leur donne ce qu'il a reçu de son Père. Ce qui montre que non-seulement ils seront assis avec lui dans le jugement dernier, mais encore que dès à présent il les associe aux jugements qu'il exerce. Et c'est aussi en cette manière qu'on l'entendait dès les premiers siècles de l'Eglise puisque saint Denis d'Alexandrie, qui fut une des Tumières du troisième, l'explique ainsi en termes formels par ces paroles: Les divins martyrs sont maintenant assesseurs de Jésus-Christ; et associés à son royaume, ils participent à ses jugements, et ils jugent avec lui. Où il ne faut pas traduire, comme ont fait quelques-uns, qu'ils jugeront avec lui (cum illo judicaturi), mais qu'ils jugent, au temps pré sent, suvdixáčoYTES. D'où ce grand homme con clut: ‹ Les martyrs ont reçu nos frères tombés casserons-nous leur sentence, et nous rendrons nous leurs juges? Reliqua videsis apud eumdem scriptorem. GAll. Eadem Diony sii verba refert Nicephorus cap. 4 quæ Langus ita vertit Explorata patientia aique comprobala, in Ecclesiam eos admiserunt, et ad hunc modum rece ptis locum suum dederunt. Eodem modo Christo phorsonus interpretatus est, recipiunt in Ecclesiam, conventus cum illis celebrant, ineunt societatem, etc. Sed hanc interpretationem equidem probare non possuin. Quomodo enim martyres qui in carceres tenebantur astricti, lapsos in Ecclesiam admittere poterant? Adde, quod non id juris competebat mar tyribus, sed soli episcopo, cujus officium erat pœ mitentes reconciliare; martyribus vero intercedere tantum pro lapsis, et commendatitias litteras scri bere licebat. Apparet igitur ita vertendum esse nunc locum, ut vertimus. Quanquam vox ouvésTN cav, aliter etiam explicari potest, passive scilicet p:0 simul consistere. Sic Dionysius apud Eusebium in lib. vii, cap. Eusebius in lib. vi, cap. de Origene thy exhy auTŲ GVOTηvat. VALES. Duples erat communio in Ecclesia: alia orationis, alia sacramentorum. Et orationum quidem communio poenitentibus post certum temporis spatium indul gebatur. Communio vero corporis Christi, non nisi reconciliatis post longas pœnitentiæ nioras tandem impertiebatur. Vide canonem 11, 12 et 15 concilii Nicæni, ex quibus apparet communionem oratio nis poenitentibus fuisse ultimum ac proximum gra dum ad communionem sacrorum mysteriorum. Et hæc quidem de communione publica intelligenda sunt, qua concedebatur pœnitentibus, ut palam cum omni populo in Ecclesia orarent. Sed in hoc Dionysii loco de privata communione sermo est, quam video a nonnullis confundi cum publica. Privatam autem communionem voco, quæ a privatis, non autem ab episcopo, cujus id jus pontificiumque eral, certæ persona concedebatur. Exempli gratia, quando confessores et martyres, lapsos intercessio nem ac misericordiam ipsorum implorantes, be nigne excipiebant, et ut una secum Deum orarent, permittebant. Hæc communio licet a martyribus et presbyteris (plerique enim martyrum erant ex clero) lapsis fuisset indulta, nihil juris illis dabat sed tantum instar præjudicii erat, ut ab episcopo postea admitterentur ad publicam in Ecclesia ora tionis communionem. De ejusmodi privata commu nione intelligendus est Eusebii locus in lib. vt, cap. 3, de Origene, quem paulo ante citavi; et alter in lib. iv, c. 14; item locus ex epistola Cornelii papa (Patr. Lat. t. III), ubi de Moyse presbytero, qui Novatianum a communione sua repulit; item locus Sulpicii Severi in lib. 111 De Vita Martini. Vide F. Florentem ad titulum 7 de translatione episcopi. ID. In codice Maz., Med., Fuk. et Savil. scribitur aoixov monawueba, quomodo etiam legitur in Chronico Georgii Syncelli; quam scripturam meliorem puto. Mox verba illa xal y expunxinus, quippe quæ nec in nostris codicibus Maz., Med. et Fuk., nec apud Syncellum legerentur._Iv. Hæc refert Eusebius lib. vi, cap. 44, quibus ista præmittit Eidem porro Fabio Dionysius Alexandrinus epi ad scopus scribens, postquani et alia multa quæ poenitentiam spectant in suis ad illum litteris ex posuit, et martyrum qui recens Alexandriæ marty

nos contigit. Erat in hac urbe Serapion quidam tỹ rium subierant certamina commemoravit; inter cætera facinus quoddam refert admiratione dignis simum, quod huic etiam historiæ nostræ inserere necessarium duxi. Est autem bujusmodi. Unum tibi exemplum, etc. › Gall. Id est, nemo nec de clero nec de populo ejus precibus flectebatur, ut veniam illi dandam pacemque indulgendam esse censeret. Nam et populi suffragium ad id erat ne cessarium, ut aliquis lapsus aut ob aliud crimen ab Ecclesiæ communione separatus, in Ecclesiam reciperetur. Atque interdum episcopus ipse plebem rogabat, ut petenti pacem et communionem con cedi pateretur, quemadmodum_docet Cyprianus in epistola 55 ad Cornelium, et Tertullianus in lib. De pudicitia, cap. 13. Sæpius autem plebs ipsa apud episcopum intercedebat, ut pœnitentes ad communionem admitterentur. Cujus rei insigne ha bemus.exemplum in epistola Cornelii papæ ad Fa bium Antiochenum, de episcopo illo qui Novatia num ordinaverat, ▲aoū. Cyprianus in epistola 59: Quæ res nos satis movit, recessum esse a decreti nostri auctoritate, ut ante legitimum et plenum tempus satisfactionis, et sine pelitu et conscientia plebis, nulla infirmitate ur gente ac necessitate cogente, pax ei concederetur. Cornelius in epistola ad Cyprianum: Cæteros cum ingenti populi suffragio recepimus. VALES. senex e numero fidelium: qui reliquo quidem an teactæ vitæ tempore nulli culpæ obnoxius fuerat, Sed in persecutione lapsus, sæpenumero veniam pe tierat; nec quisquam ei attendebat, eo quod sacrif casset. Idem postea morbo correptus, vocis usu sensuque omni carens triduo permansit. Quarto demum die paululum recreatus, nepotem ex filia ad se vocat, et Quousque tandem, inquit, me detine tis, fili? Properate, quæso, et me quantocius absol vite; accerse mihi unum ex presbyteris. Hæc cum dixisset, rursus illum vox destituit. Puer ad pres byterum cucurrit. Jam nox erat: presbyter autem ægrolabat. Sed quoniam in mandatis dederam ut morituris, si peterent, et maxime si antea supplici ter postulassent, venia indulgeretur, quo bonæ spei Quæ ret forte aliquis, cur Serapio non ipsum potius ac cersivit episcopum, a quo pacem et communionem acciperet. Quippe episcopalis officii erat poeniten tium reconciliatio. Fateor quidem id proprie ad episcopos pertinuisse. Verum episcopi cum ubique præsentes esse non possent: ne forte quis in intir mitate positus absque pace et communicatione de cederet, presbyteris mandare consueverant, ut pa cem ægris postulantibus darent. Nam sine consensu episcopi, nullus presbyterorum pacem poenitenti bus dare poterat, ut ex Cypriani epistolis discimus. Itaque cum urbs Alexandria admodum spatiosa es set, presbyteri per singulas urbis regiones erant dispositi, quo morientibus facilius subveniretur. Epiphanius in hæresi Arianorum: "Oσas yàp Ex XOÚV=W TOλIv. ld est: Omnes enim catholicæ com munionis ecclesiæ in urbe Alexandrina, subjectæ sunt uni archiepiscopo. Seorsum autem singulis præ posití sunt presbyteri, propter ecclesiasticas civium necessitates; habentque domicilia juxta suam quis que ecclesiam, sive ad vicos, quos Alexandrini Lauras vocant. Ad quem locum doctissimus vir D. Peta vius reprehendit Epiphanium, qui hunc peculiarem Alexandrinorum morem fuisse crediderit, cum ta men in cunctis paulo majoribus urbibus quæ plu res habebant basilicas, id fuerit observatum. Verum nequaquam verisimile est Epiphanium, qui multas et maximas imperii Romani civitates lustraverat, morem sui sæculi ignorasse. Quare cum consuetu dinem illam Alexandrinæ Ecclesiæ peculiarem fuisse adeo manifeste indicet, credibile est alium usum fuisse in aliis civitatibus. Sane Constantinopoli non omnes ecclesiæ suos habebant presbyteros. Nam basilica sanctissimæ Virginis Mariæ, et basilica sancti martyris Theodori, et basilica Irenes non habebant peculiares clericos: sed clerici majoris ecclesiæ et harum trium ecclesiarum communes erant. Itaque ex clericis majoris ecclesiæ singuli suo ordine ac per vices, tres illas ecclesias admi nistrabant, ut docet imp. Justinianus novella 3 twv olxwv. Jain vero quod Epiphanius dixit, in Alexandrina civitate Petavius quidem de unico presbytero accepit, qui suam seorsum ecclesiain regeret. Vertit enim: Suus cuique præpositus est presbyter. At in aliis civitatibus aliter observatum esse comperimus. Nam Constantinopoli plures erant ecclesiæ, in quibus non unus duntaxat presbyter, sed multi presbyteri et diaconi atque inferiores clerici, a primis basilicarum conditoribus erant constituti; sicut ibidem docet Justinianus. ID. Hoc enim in synodo Africana iisdem temporibus quibus hæc scribebat Dionysius congregata, statu tum fuerat, ut scilicet lapsis in exitu constitutis pax daretur, dummodo eani suppliciter atque enixe postulassent ante ægritudinem. Cyprianus in epi stola ad Antonianum: Idcirco, frater charissime, pœnitentiam non agentes, nec dolorem delictoruni suorum toto corde et manifesta lamentationis suæ professione testantes, prohibendos omnino censuimus a spe communicationis et pacis, si in infirmitate at que in periculo ceperint deprecari; quia rogare illos non' delicti pœnitentia, sed mortis urgentis admonitio compellit; nec dignus est in morte accipere solatium, qui se non cogitavit esse moriturum. Ib. Apiɛobu. Ante hanc vocem quædam ad duntur in codice Fuk. et Savil. haudquaquam sper nenda Sane Christophorsonus hæc etiam in libris suis repererat, sicut ex versione ejus apparet. Et hæc quidem genuina esse Diony verba nolim affirmare. Egregie tamen huic

Eleni ex hac vita migrarent; exiguam Eucharistiæ partem puero tradidit, jubens ut in aqua intinctam seni in os' instillaret. Redit igitur puer buccellam adferens. Et cum appropinquaret, priusquam ingre deretur, recreatus iterum senex: Venisti, inquit, fili, ac presbyter quidem ipse venire non potuit. Tu vero fac citius quod imperatum est, et dimitte me. Mox puer buccellam intinxit, et in os senis infudit. Qui ea paulatim absorpta, continuo animam exhala vit. Annon igitur perspicue apparet, eum reserva tum fuisse ac tantisper in vita permansisse, quoad reconciliaretur, et deleto jam crimine, pro multis quæ gesserat bonis operibus a Christo agnosci pos set et prædicari? (Euseb., Hist. eccl.,' vi, 46.) Scribit prælerea (Dionysius) ad Cornelium Ro manæ urbis episcopum, cujus ļitteras adversus No ratum (Novətianum) «criptas acceperat. In qua qui dem epistola significat, se ab Heleno Tarsi Cilicia conveniunt, ut ex sequentibus apparet. Porro hic Dionysii Alexandrini locus in primis notandus est, quippe ex quo convincitur Eucharistiam olim da tam fuisse poenitentibus sine reconciliatoria manus impositione, ubi in periculum mortis incidissent. Hujusmodi communio vocabatur viaticum, canone 77 et 78 conci'ii Carthaginiensis IV, et canone 39 concilii Arausicensis: qui canon refertur in li bro vı Capitularium Caroli Magni, cap. 101. Erat que hæc communio dispensatoria, quippe quæ ob mortis metum ante impleta pœnitentiæ tempora poenitentibus concederetur. Itaque si postea ex morbo convaluissent, pœnitentiam implere et so lemnem manus impositionem seu reconciliationem ante absidem accipere cogebantur, ut scribitur in dicto canone Arausicano: ubi hæc communio po-trema legitima dicitur, ad discrimen prioris quæ erat tantum dispensatoria. Quare non assentior il Justrissimo antistiti Gabrieli Albaspinæo, qui in li bro i Observationum, cap. 11, negat Eucharistiam unquam datam fuisse pœnitentibus i citra reconci liationem. Verum hic Dionysii locus sententiam ejus prorsus evertit. Vales. Eaplop. Quod hic dicit Dionysius, Eucharistiam da tam esse puero ad infirmum deferendam, nou ita mirum videri debet. Diu enim postea id factitatum est, adeo ut S. Udalricus necesse habuerit id nomi natim prohibere in sermone synodali, quem edidit Gretserus una cum Vita Gregorii VII. Sic ergo ibi legitur cap. 20: Infirmos visitate et eos reconcilia te, et juxta Apostolum oleo sancto inungite, et pro pria manu communicate. Et mullus præsumat tradere communionem laico aut feminæ ad deferendum in firmo. Et Grelserus quidem hunc sermonem sancti Udalrici esse existimavit. Ego vero nuper didici hanc esse epistolam synodicam Ratherii Veronen sis episcopi ad suos presbyteros. Sic enim inscri bitur in vetusto codice Laudunensi. Porro in ma nuscriptis Maz., Med. et Fuk., Edway legitur, non Tédwxav. Apud Joannem Zonaram in Rebus gestis imp. Decii, ubi locus hic Dionysii ex Eusebio ad ducitur, scriptum est dédwxe Taidapiw. ID.-Vale sii observationem in hunc locum notat Baluzius ad Reginonem, p. 536: Vir clarissimus, inquit, Hen ricus Valesius, cum non animadverteret admoni tionem istam multo antiquiorem esse ævo Ratherii episcopi Veronensis et Udalrici episcopi Augustani, ex eo loco collegit usum illum tradendi commu nionem laicis ac feminis ad deferendum infirmis, perseverasse in Ecclesia usque ad decimum secu lum: quam conjecturam amplexus postea est vir eruditus, qui nuper in lucem emisit Historiam Ex charistiæ. Falsa argumentatio. Nam si isto argu mentandi genere uti liceret, pari ratione necessa rio colligeremus rem quam omnes scimas esse fal sissimam nimirum, eumdem usum mittendi Eu charistiam infirmis per laicos ac feminas etiamnum perseverare in Ecclesia; cum in admonitione syno dali quæ per universas Occidentis Ecclesias singulis annis legitur ab episcopis in suis synodis diœcess nis, scriptum habeatur in Pontificali Romano: Nu lus præsumat tradere communionem laico ac feming ad deferendum infirmo. › GALL. Rufinus vertit in/un dere quod, inquit, infusum jussit seni præberi. Sic et panem benedictum solebant veteres aqua intin gere, ut docet Adamannus in lib. 11 De miraculis S. Columbæ, c. 6; Beda in Vita S. Cuthberti, c. 31, et in carmine de ejusdem vita; Theodorus Campi dunensis in Vita S. Magni, cap. 22; Paulus Bern riedensis in Vita Gregorii VII, pag. 113. De Eu charistia vero in os ægrotantium infusa loquitur canon 76 concilii v Carthaginensis: qui quidem canon est de infirmis qui pœnitentiam poposceran et postea obmutuerant, antequam presbyter ad eos venisset. Cavetur hoc canone, ut pœnitentia eis de tur; et si continuo creduntur esse morituri, recon cilientur per manus impositionem, et infundatur ori corum Eucharistia. Aliter in pœnitentibus. Hi enim in articulo mortis constituti Eucharistiam tantum accipiebant sine manus impositione, ut di scimus ex canone 77 et 78 dicti concilii. Benignius enim agendum censuerunt sancti antistites cum iis qui devotionis impulsu in infirmitate constituti p nitentiam petierant, quam cum aliis qui publicorum criminum rei in ordine poenitentium stabant. Va Oμолonorat. Langus, Wolfius et Muscu lus vertunt, confiteri: quod meo quidem judicio to lerari non potest. Christophorsonus autem inter pretatur, in numerum confessorum referri; quod von displicet, modo intelligatur, a Christo. Alludit enim Dionysius ad illa Christi verba in Evangelio: Qui me confessus fuerit coram hominibus, confitebor Tum coram Patre meo. Id.

miliano scilicet Cappadocia et Theoctisto Palestinæ episcopis, invitatum fuisse, ut ad synodum Antioche nam occurreret, in qua quidam Novati schisma con firmare tentabant. Scribit etiam sibi nuntiatum fuisse, quod Fabius quidem diem extremum obiisset, Demetrianus vero in ejus locum episcopus Antiochenæ Ecclesiæ esset constitutus. Sed et de llierosolymorum episcopo mentionem facit his verbis: Quod enim ad Alexandrum spectat, is in carcerem conjectus, beato exitu defunctus est. episcopo et a cateris qui cum illo convenerant, Fir QUÆ EST I DE BAPTISMO, AD STEPHANUM PAPAM. (Euseb., Hist. eccl., vii, 5.) In eadem scili cet epistola, non in altera, ut putavit Christophore sonus. VALES. Eusebius lib. vΙ, c. 2 Ad Stephanum, inquit, Dionysius primam earum quæ de Baptismo conscriptæ sunt, epistolam exaravit. Primam autem vocat Eusebius, quia idem Dionysius alias quatuor deinceps tum ad Xy stum, tum ad Dionysium Stephani successores, necnon ad Philemonein, pariter de baptismo hære ticorum, conscripsit, infra relatas.» GALL. Ex hac epistola Dio nysii ad Stephanum papam, Baronius ad annum Christi 259 colligit orientales episcopos tandem errore deposito sententiam Stephani de hæreticis mon rebaptizandis amplexos esse. Baronium secu tus est Filesacus in notis ad Vincentii Commonito rium. Sed qui Dionysii epistolam attente legerit, longe aliter rem se habere intelliget. Nam epistola illa Dionysii duo capita continebat. Primum, an re Laptizandi essent heretici: secundum de concordia Ecclesiarum Orientis, quæ Novatiani hæresim damı naverant, et lapsos recipiendos esse statuerant. Huic igitur sententive Denietrianum episcopum An tiochiæ quæ caput erat Orientis, et reliquos sub scripsisse nuntiat Dionysius: quod quidem Stepha no gratissimum fore sciebat, cum Fabius decessor Demetriani in Novatiani sententiam pronior fuisset, et congregato ex Cilicia, Cappadocia, Palæstina et Egypto episcoporum concilio, eam stabilire conatus fuisset, ut scribit Dionysius apud Eusebium in fine libri vi. VALES. Kal Ĕri aporwτépw. Hæc verba non haben tur in codice Fulk. et Saviliano. Sed nec Christo phorsonus in libris suis ea reperit, ut ex versione ejus apparet. Leguntur tamen apud Syncellum ac Nicephorum, et in nostris codd. Regio, Mazarino ac Medicao. Et Langus quidem ac Musculus ita verterunt: Scito nunc, frater, Orientales atque etiam ulteriores Ecclesias, etc. Recte meo quidem judicio. Scias autem, frater, cunctas per Orientem et ul terius positas Ecclesias quæ prius erant discissa', nunc tandem ad unitatem reversas esse: et omnes Ecclesiarum ubicunque antistites unum idemque sentire, et ob redditam insperato pacem incredibili gaudio exsultare: Demetrianum scilicet episcopum Antiochiæ, Theoctistum Cæsareæ, Æliæ post mor tem Alexandri Mazabanem, Marinum Tyri, Lao diceæ vero post Thelymidris obitum Heliodorum; Helenum Tarsi, cunctasque Ciliciae Ecclesias; Fir milianum denique cum universa Cappadocia. Solos Sic Eusebius in lib. De vita Constan'ini, c. 7 tátw. Ita enim scribitur locus ille in codice Regio et in schedis et apud Socratem. Per ulteriores Ec clesias, intelligo Ecclesias Ostroence et Mesopota miæ. Oriens enim proprie dicebatur Syria, cujus caput erat Antiochia. Regebatque hanc provinciam tunc temporis præeses Orientis, ut docet Vopiscus, in Aureliano, agens de ejus adoptione. Possunt tamen hæc verba etiam aliter intelligi, ut verba sint Eu sebii, ex epistola Dionysii carptim quædam capita referentis. Certe in codice Mazarino ac Medicao hæc verba duobus punctis inclusa sunt. Et in exemplari quidem Mediceo apposita est media di stinctio, sive mora: in Mazarino vero distinctio. Verto igitur: Et paulo post. Atque hæc posterior interpretatio verior nunc mihi videtur ac certior. 'Er Alala. Ælia vocabatur ætate Dionysii, quæ postea dicta est Hierosolyma. Constantini qui dem temporibus adhuc Ælia vocabatur. S.c in Ta bula Peutingerorum et in Itinerario Antonini, quod post imperium Constantini scriptum est, memora tur. Sed et in concilio Nicæno, canone 7, Ælia di citur. Itaque verissimum puto nonen Hierosoly morum huic urbi inditum fuisse per ambitionem episcoporum illius loci, qui Jacobi Justį successores haberi volebant. Hinc est, quod Rufinus ex more sæculi sui, pro Æliæ nomine hic substituit Hiero solyma et Eusebius Narcissum, Alexandrum et ceteros, semper Hierosolymorum episcopos appel. lat. Interdum tamen licet rarius, Æliam nominat, verbi gratia in libro De martyribus Palæstinæ, ca pite 11. ID. Hæc verba transposita sunt, et post voces illas, èv Alλia, collocari debent. Nam Mazabanes Alexandro Aliae episcopo successerat, ut docet Dionysius in epistola ad Cor nelium. Vidit hoc etiam Rufinus, ut ex interpreta tione ejus apparet. Ið.

enim illustriores episcopos nominavi, ne forte epi stola nostra prolixior et oratio molestior reddere tur. Syriarum quidem provinciæ omues cum Ara bia, quibus identidem necessaria suppeditatis, et quibus litteras nunc scripsistis; Mesopotamia quo que, Pontus ac Bithynia; ac ut uno verbo absolvam, omnes ubique terrarum lætitia gestiunt, Deoque gra tias agunt ob hanc concordiam fraternamque chari tatem. EPISTOLA VI. QUÆ EST JI DE BAPTISMO, AD XYSTUM II PAPAM. (Vide Patrologia Latinæ t. V, col. 89, in Sixto II papa. QUÆ EST III DE BAPTISMO, AD PHILEMONEM XYSTI PRESBYTERUM. (Vide ibid., col. 91.) QUE EST IV DE BAPTISMO, AD DIONYSIUM TUM XYSTI PRESBYTERUM, (Vide ibid., col. 93.) QUÆ EST V DE BAPTISMO, AD XYSTUM II PAPAM. (Vide ibid., col. 95.) (Eusebius Hist. eccles. vi, 40; vII, 1. Ego vero coram Deo loquor, et ipse scit me nequaquam mentiri: nunquam mea sponte, nec sine Dei nutu fugam inii. Sed et prius, cum persecu tionis edictum sub Decio propositum fuisset, Sabi nus Frumentarium, qui me requireret, eodem tem poris momento misit. Atque ego quidem quatriduo Hunc locum non intellexerunt Langus, Musculus et Christophorso nus. Solebat olim Ecclesia Romana aliarum Eccle siarum inopiam liberalitate sua sublevare, et capti vis fratribus vel in metallum datis pecunias ac ve stem conferre, ut testatur Dionysius Corinthiorum episcopus in epistola ad Soterem papam, cujus verba retulit Eusebius in lib. iv. Idque laudabile institutum Ecclesiæ Romanæ sua adhuc ætate per severasse ibidem scribit Eusebius. In eam rem fie bant collectæ in Ecclesia Romana, de quibus Leo papa loquitur in Sermonibus. Exapxeiv proprie est sumptus ac viaticum subministrare, vel stipem con ferre. Ita Clemens Alexandrinus in primo Stromaleo haul procul ab initio (pag. 521), Idem in libro tv Stromatei (pag. 580), de stipe seu eleemosyna hoc verbum usurpat, cum ait: 'EvlOTE vodov, pas. Id est: Interdam enim optamus qui dem misericordiæ opera præstare, tam pecunia quam corporis ministerio: exempli gratia, petenti stipem dare, aut agrotanti ministrare, aut adjuvare pericli tantem. Sed optata perficere non possumus, seu_ob egestatem, sive ob morbum, sive ob senectutem. Eo dem sensu Chrysostomus homilia 67 in Matthæum hanc vocem usurpat Sic et Palladius in dialogo De vita Chrysostomi, ubi de Ammonio et monachis Egy ptiis loquitur. VALES. Ex' pavrov. In codice Fuk. et in Chronico Georgii Syncelli, ubi hæc Dionysii epistola refertur, legitur In codice autem Maz. et Med. scriptum inveni, è all Sic Herodotus dixit, ménprixɛ, id est, seipsum in consilium adhibens, sua sponte et proprio motu fecit. Pene omiseram monere, initium hujus epistola in codice Medicæo ita legi, 'Eyw & Evov. etc., quod quidem rectius mihi videtur. Musculus verba illa, xal Evotov usque ad oůdɛµlav, parenthesi includit. Sed nihil necesse est. quippe cum ante oudeμiav ponenda sit distinctio, ut habent omnes mss. codices. Scribendum etiam est oůdè µlav ex mss. codicibus Maz., Med. et Fuk. Allà xal apóτepor. Pessime hæc vertit Christophorsonus, qui did putavit, quod tamen Græci sermonis proprietas non admittit. Sed et sequentia Dionysii verba hujusmodi sensum prorsus respuunt. Sequitur enim aŭtīs paç, id est eodem tempore, quo edictum perse cutionis erat propositum::wyμós enim a Dionysio hic sumitur pro edicto persecutionis. ID. Frumentarii milites erant, qui ad investigandos reos et ad colligendos rumo res, per provincias mittebantur: quos tandem Con stantinus abolevit, ut scribit Aurelius Victor. Hi etiam judicibus, seu rectoribus provinciarum in serviebant. Ita Frumentarius ile, cujus hoc loco meminit Dionysius, deputatus erat ad obsequiuo Sabini præfecti Augustalis. Ip.

A domi mansi, adventum exspectans Frumentarii. ille vero omnia circumeundo perscrutabatur : vias, fluvios, agros, ubi ine occultari aut qua transitum rum esse suspicabatur. Verum caligo quædam ei obtutum ademerat, ne domum reperiret. Neque enim opinabatur me domi consistere, grassante adversus me persecutione. Vixque post diem quartum, cum Deus mihi ut alio migrarem præcepisset, ac præter opinionem omnium viam aperuisset; ego et famuli, multique ex fratribus simul egressi sumus. Atque id divinæ providentiæ opus fuisse, rerum eventus postea declaravit : siquidem nonnullis fortasse haudquaquam inutiles fuimus. II. Deinde paucis interpositis, ea quæ ipsi post fugani contigerunt, subjungit his verbis : Ego quidem circa solis occasum una cum comitibus meis a militibus comprehensus, Taposirim perductus sum. Timotheus vero, Deo ita disponente, tum quidem non adfuit, nec comprehensus est. Sed cum postea advenisset, domum vacuam reperit, et satel lites qui eam custodiebant : nos vero in servitutem abductos. Et aliquanto post : Quisnam vero, inquit, divinæ illius dispositionis ordo ac modus fuit? Dicam enim quæ vera sunt. Aufugienti et perturbato Timotheo agrestis quidam occurrens, causam festinationis percontatur. Ille rem, ut erat, exposuit. Rusticus re audita (pergebat tunc forte ad nuptiale convivium solent enim in hujusmodi conviviis totam noctem pervigilare) ingressus rem discumbentibus narrat. Qui confestim quasi signo dato, omnes uno impetu consurrexerunt : et concito cursu in uos irruentes, clamorem ediderunt. Continuo satellitibus, qui nos custodiebant, in fugam versis supervenientes, nos, ut eramus nudis in grabatis jacentes deprehenderunt. At primo quidem aspectu (Deum testor) latrones esse existimaus qui spoliandi ac diripiendi causa venissent, manens in lectulo meo nudus, sola opertus linea tunica, reli - quam vestem quæ juxta me posita erat, eis porrexi. At illi consurgere me et quam celerrime proficisci jusserunt. Tunc demum intelligens, cujus rei gratia venissent, vociferari cœpi: rogans atque obtestans ut abirent, nosque illic dimitterent. Quod si

de nobis bene mereri vellent, orabam ut eos qui me abducebant satellites prævenirent, ipsique caput mihi demerent. Hæc me vociferantem, ut norunt ii qui mihi consortes et principes ærumnarum om nium fuere, invitum surgere coegerunt. Ac me qui dem ipse humi supinum abjeci. Illi vero pedibus manibusque comprehendentes me trahere atque e ducere cœperunt. Sequebantur me Caius et Faustus, Petrus ac Paulus; qui horum omnium testes fuere; qui me suscipientes, ex oppidulo exportarunt, ac deinde nudo impositum asino abduxerunt. IV. Equidem vereor ne in dementiam ac stupo rem lapsus esse videar, dum referre cogor admira bilem erga nos Dei providentiam ac dispensationem. Sed quoniam arcanum quidem regis occultare, ut ait Scriptura *, laudandum est, Dei autem opera prædicare gloriosum; adversus Germani impetum cominus decertabo. Veni ad Æmilianum non so Lus, sed comitantibus me Maximo compresbytero, et Fausto, Eusebio ac Chæremone diaconis. Qui dam etiam ex fratribus Romanis qui tum aderant nobiscum ingressus est. Porro ÆEmilianus non dixit mihi prima fronte: Ne conventus agas. Id enim illi supervacuum erat ac postremum, ad id quod primum ac præcipuum est recurrenti. Quippe haud quaquam curabat, ne alios congregarem; sed id agebat, ne ipsi Christiani essemus. Et ab eo cultu desistere me jubebat, ratus scilicet, si ego ab eo cultu descivissem, cæteros exemplum meum secutu ros. Respondi non improbabiliter, nec longe ar cessita responsione: Obedire oportet Deo magis quam hominibus *7. Sed palam et aperte contestatus sum, me illum qui solus est Deus, neque alium ullum præter hunc adorare; nec a proposito disces surum me esse, nec commissurum unquam ut Chri stianus esse desinerem. Posthæc abire nos jussit in est Cephiro. V. Sed verba ipsa quæ ab utroque nostrum dicta sunt, sicut Actis publicis inserta leguntur, accipite. 46 Tob. XII, 7. 47 Act. V, 29. Hæc verba referenda esse existimo ad Caium et Faustum et reliquos presbyteros, qui Dionysium ex oppido Taposiri exportarunt; non autem ad rusticos illos et temu lentos convivas, ut retulit Christophorsonus vero, id est in sella. Porro quid facturn sit Dionysio, postquam rustici illi fugatis militibus euin Taposiri excedere compulerunt, ipse quidem hic non dicit. Sed in epistola ad Domitium et Didy mum, quæ refertur in libro vi, cap. 11 (superius recitata ), ait, se una cum Caio et Petro solis, se junctum a reliquis fratribus, in quodam Libyæ loco deserto atque arido conclusum fuisse. Permansit autem in hoc exsilio Dionysius usque ad obitum Decii imp. et ex eo loco litteras scripsit ad Domi tium ac Didymum. VALES. Eadem ex cusatione utitur Paulus apostolus in Epistola II ad Corinthios, cap. xt, cum se ipse laudaturus esset, ubi vide quæ notat Joannes Chrysostomus. Ad eum igitur Pauli locui alludit Dionysius. Id. Quod sequitur insigne fragmentum ex epistola, seu potius Libro Dionysii adversus Germanum episcopum, re vicum quemdam solitudini proximum, cui nomen citat Eusebius lib. vul, cap. 11, jungendumque est cum altero ejusdem libri fragmento, quod exstat lib. vi, cap. 40. VALES. - Quæ quidem utraque hic babes conjuncta. GALL. Malim scribere Mox verba illa, delenda esse mihi videntur: leguntur quidem hæc verba in cap. v Actuum apostolorum, sed nihil facient ad hunc locum; nisi malis legere, ut est in codice Regio, etc. id est, respon sum dedi, quod non longe abest ab illo apostolico. VAL. Male Christophorsonus hunc locum ita vertit, sicut a quibusdam in com mentarios relata sunt. Græci vocant. quæ Latini Acta, ut observavimus ad librum 1 Hist. eccl. Eusebii, ubi de Actis Pilati. Qui hæc Acta conficiebant, dicebantur a Græcis Latini eus ab Aclis vocabant, ut legitur in Notitia imperii Romani. Hypomnematographi_urbis Alexandrinæ mentio fit in lege ultima codicis Theo dosiani, de decurionibus. Ejus officium describit Puilo in Flaccum, ubi de Lampone quodam loquens,

Inducto Dionysio, Fausto, Maximo, Marcello et qui erat bypomnematographus præfectorum Ægy Hoc hypomnematographi ollicium gessit olim Alexandriæ Lucianus, ut ipse testatur in Apo logią pro iis qui salarium accipiunt, his verbis: 'Eyò etc. Addit etiam Lucianus, hypomnematographum salarium amplis simum e fisco habuisse, et peracto recte officio pro inciam regendan accepisse. VALES. Hæc erat formula Actorum publicorum, ut docet Ammianus Marcel linus in lib. xx11, his verbis: Et Acta super eo gesta, non sine magno legebantur horrore, cum id voluminis publici contineret exordium: Consulatu Tauri et Florentii, inducto sub præconibus Tauro. Ad quem locum vide quæ olim notavimus. Id. In tribus exemplaribus Maz., Chæremone, Æmilianus præfectus dixit: Non solum scripto, sed etiam viva voce vobiscum dis serui de humanitate principum nostrorum, qua illi erga vos utuntur. Vobis enim potestatem fecerunt salutis vestræ retinendæ, dummodo ad id quod na turæ consentaneum est ferri, deosque imperii illo rum custodes, adorare et eorum quæ naturæ ipsi repugnant oblivisci velletis. Quid ergo ad hæc di citis? Neque enim vos ingrato animo fore spero adversus eorum clementiam; quippe cum ad meliora vos traducere conentur. Dionysius respondit: Non omnes ab omnibus coluntur dii: sed eos singuli colunt quos arbitrantur deos. Nos quidem unum Deum omnium rerum opificem, qui Valeriano et Gallieno sacratissimis Augustis imperium tradidit, colimus et adoramus. Huic continuas preces offe rimus pro imperio illorum, ut stabile et inconcus sum permaneat. Æmilianus præfectus iterum dixit Quis vero vos prohibet, quominus et bune, si quidem Deus est, cum iis qui natura dii sunt, ado retis? Deos enim colere jussi estis, eosque quos cuncti norunt deos. Dionysius respondit: Nos mul lum alium adoramus. Amilianus præfeetus dixit Video vos ingratos esse simul ac stupidos, qui cle mentiam Augustorum minime sentiatis. Quamob rem non manebitis in hac urbe, sed mittemini in Dartes Libyæ ad locum qui dicitur Cephro. Hunc enim locum jussu Augustorum nostrorum elegi. Nul latenus autem licebit vobis nec quibuscunque aliis conventus agere, aut ea quæ vocantur cœmeteria adire. Quod si quis ad eum quem jussi locum mi nine profectus deprehendetur, aut in conventu ali quo fuerit iuventus; is sibi ipse periculumn arcesset. Non enim deerit congrua animadversio. Abscedite igitur quo jussi estis. Statimque me tametsi ægro tantem proficisci compulit, ne diei quidem unius dilatione concessa. Quomodo igitur conventus age re, aut non agere vacuum mihi deinceps fuit? VI. Paucis deinde interjectis, addit: Sed neque Med. et Fuk. legitur Ιn. Codex Med. et Maz. addunt quibus consentit codex Fuk. Ib. Latini areas vocabant: ita Ter tullianus in libro ad Scapulam. Et in Gestis purga tionis Cæciliani: Nam cives in area martyrum fue runt inclusi. Et in Gestis purgationis Felicis: Tollat aliquis de vestris in aream, ubi orationes facitis. Id. Accusabatur scilicet Diony sius a Germano, quod conventus fratrum non ha buisset ante exortam persecutionem, sed fuga saluti suæ prospexisset. Quoties enim ingruebat perse cutio, solebant prius episcopi populuin congregare, ut eum ad retinendam Christi fidem exhortarentur. Deinde infantes et catechumenos baptizabant, ne sine baptismo ex hac vita migrarent; et Eucha ristiam fidelibus dividebant, cum incertum esset, quandiu duratura esset persecutio. Quem morem docuit nos factum Dorothei cujusdam Thessalo nicensis episcopi temporibus Justini: quod refertur in suggestione Germani, Felicis et Dioscori, missa ad Hormisdam papam anno Christi 519 ID. song

a corporali conventu, Domino juvante, abfuinus. Verum eos qui in urbe erant, perinde ac si adessem, majore studio congregavi in ecclesiam; absens quidem corpore, ut jam dixi, animo autem præsens. Apud Cephro vero nobiscum magna fidelium adfuit multitudo; partim eorum qui ab urbe nos secuti fuerant, partim aliorum qui ex reliqua Ægypto confluebant. Ibi quoque januam nobis patefecit Deus ad prædicationem verbi sui. Et initio quidem persecutionem passi, et lapidibus impetiti sumus. Postmodum vero non pauci ex gentilibus, relictis simulacris, ad Deum conversi sunt. Tunc enim primum apud illos verbi divini per nos sparsa sunt semina, cum illud antea non suscepissent. Ac prorsus quasi Deus ejus rei causa nos ad illos perduxisset, postquam illud ministerium implevi- Β mus, iterum nos alio transtulit. Etenim Emilianus in asperiora quædam loca, et ut credebat magis Libyca, nos transportare constituit. Et cunctis undecunque ad Mareoticam præfecturam confluere jussis, vicos per regionem illam dispersos singulis assignavit nos vero magis ad viam publicam, ut VII. Ego vero cum Cephro primun abire jussus sum, tametsi ubinam locus ille situs esset, ignorabam, quippe qui vix nomen illius antea audivissem; nihilominus alacri constantique animo perrexi. Posteaquam vero mihi renuntiatum est ut ad Colluthionis regionem migrarem, norunt ii qui tum præsentes aderant, quomodo affectus animo fuerim. Hic enim memetipse accusabo : principio quidem gre admodum ac moleste tuli. Etsi enim regio illa notior nobis magisque familiaris erat quam Cephro, tamen fratribus ac probis viris vacuus esse locus dicebatur, et viatorum turbis latronumque incursionibus obnoxius. Sed multum mihi consolationis attulit, quod fratres me admonuerunt locum illum a civitate propius abesse. Itaque quamvis Cephro maximam nobis multitudinem fratrum ex Ægypto confluentium adduxisset, adeo ut laxius jam conventus agere possemus : illic tamen, ob vicinitatem urbis, charissimorum et conjunctissimorum hominum aspectu crebrius nos aiebant esse fruituros. Eos quippe accessuros ibique commora- D turos : et tanquam in suburbanis remotioribus, particulares illic conventus futuros. Idque ita contigit. primi comprehenderemur, collocavit. Id enim præcipue agebat ac moliebatur, ut quandocunque voluisset, omnes nullo negotio capi possemus.

perinde atque ego, sententias judicum, pul VIII. Deinde paulo post de his quæ sit tiones, proscriptiones, direptiones bonorum; derunt, ita scribit: Sed fortasse Germanus jectiones dignitatum, contemptus gloriæ sæcula fidei confessionibus gloriatur. Multa prædica test adversus se gesta. Quot vero enumerare | laudum a præfectis ac decurionibus profectarum ( spectus; minarum denique quæ coram intentaba. tur, vociferationumn, discriminum, persecutionum fugæ, ærumnarum et cujusque modi malorum tole rantiam; cujusmodi sunt ea quæ sub Decio et Sa bino, et quæ in hunc usque diem sub Æmiliano nobis contigerunt? Ubinam vero comparuit Germa nus? Quænam illius facta est mentio? Verum ab imprudentia illa in quam Germani causa delapsus sum, tandem absisto. Singularum rerum narrationem fratribus qui plenissimam gestorum notitiam habent, relinquo. (Euseb. Hist. eccl., VII, 1, 10, 23.) fiebant conventus in aliqua basilica, aut in loco ad hoc agendum idoneo. Id ex hoc Dionysii loco ma nifeste colligitur, quem nec Musculus nec Christo phorsonus intellexerunt, sed omnia miscuerunt adeo ut ex eorum interpretatione nihil sani possis elicere. Porro Graci dicunt non solum suburbia quæ urbi conjuncta sunt, sed etiam vicos satis longo intervallo ab urbe dissitos. Sic Canopus duodecimo lapide distans ab urbe Alexandria, dicitur ab Athanasio in libello quem obtulit concilio Chalcedonensi. Sic etiam Daphne subur banum Antiochiæ, Achyrona Nicomediæ, et Septi mum dicitur suburbanum Constantinopolis: licet aliquot passuum millibus abessent ab illis civita tibus. Vide Glossarium Pithaei in Novellas Juliani Antecessoris, voce Proastium. Porro ex hoc loco colligitur, ætate quidem Dionysii unicam adhuc fuisse Alexandriæ ecclesiam, in quam omnes urbis illius fideles orationis causa conveniebant. Post modum vero temporibus Athanasii, cum plures essent ecclesiæ a diversis episcopis Alexandriæ ædificata, cives Alexandrini seorsum in diversis ecclesiis colligebantur, ut loquitur Athanasius in Apologia 1 ad Constan tium nisi quod majoribus festis, Paschæ scilicet aut Pentecostes, non fiebant particulares conven tus; sed universi in majorem ecclesiam convenie bant, ut ibidem testatur Athanasius. VALES. potius ad eumdem lapidem ante oculos suos posi I. Sed neque Gallus culpam Decii intellexit, nec prospexit, quid tandem illum pessumdedisset; quin tum impegit. Qui cum imperium ipsius prospero in statu esset, cunctaque ex animi sententia suc interrogatus a Zenofilo consulare, cujus conditionis esset, respondit, Professor stum litterarum Roma narum. Deinde interrogatus, cujus dignitatis esset, respondit Patre decurione Constantinensium, avo milite qui in comitatu militaverat. Cæterum Diony sius Alexandrinus, antequam ad Christi fidem trans iret, professione rhetor fuerat, ut docet Maximus in scholiis ad librum Dionysii Arcopagita De coelesti hierarchia, cap. etc. Ib. Haec et se quentia ironice dicuntur a Dionysio. Quæ deinde sequuntur, sic lego et interpungo, Certe in vetustissimo codice Maz. post vocen y apposita est virgula, et ante vocem ponitur subdistinctio. Codex autem Fuk. emen dationi nostre plane subscribit. Ib. Hinc patet Diony sium Alexandrinum splendido genere ortum fuisse. Nam dignitas ex generis nobilitate præcipue ducitur. Hinc in Gestis purgationis Cæciliani quæ post collationem Carthaginiensem edita sunt, Victor jusserat. Postea vero Severus imp. Alexandrinis Augustus Alexandrinos sine ullis decurionibus rempublicam suam administrare curiam habere permisit, ut scribit Dio in lib. Lt Paulo post, Idem scribit Spartianus in Severo, cap. 47: Alexandrinis jus buleutarum dedit, qui sine publico consilio, ita ut sub regibus, ante vivebant, uno judice contenti quem Cæsar dedisset. Certe in epistola Athanasii ad soli tarios, mentio fic decurionum Alexandriæ. ID. Hic S præfectus Ægypti fuerat temporibus Decii quo Dionysius in epistola ad Fabium, qu` Eusebius in cap. 41, lib. vi (superius Emilianus verò præfectus Ægypti de est, postea imperium occupavit, in xxx Tyrannis: qui tamen er non autem præfectum Ægypti Dionysius, inquit, in epi de Gallo imperatore lus, etc. GALL. edidit Robert. S ut sit metaph runtur. In r Fuk. et magis

cederent viros sanctos qui pro pace et incolumi tate ipsius preces ad Deum allegabant, insectatus est. Cum illis ergo orationes pro ipso fieri solitas simul fugavit. II. Joanni quoque similiter revelatum est. Ait enim Et datum est illi os loquens magna el im pia; et dala est illi potestas, et menses quadra ginta duo ". Utrumque porro iu Valeriano imple tum mirari licet, illudque ante omnia considerare, cujusmodi is ante persecutionem fuerit, qualiter mansuetus quidem ac benignus erat erga famulos Dei. Neque enim ullus superiorum principum, ne illi quidem ipsi qui palam Christiani fuisse dicun tur, tanta humanitate ac benevolentia nostros com plexus est, quantam ille præe se ferebat initio principatus sui. Totaque cjus familia piis homi- " nibus abundabat, ac Dei Ecclesia esse videbatur. Verum magister et archisynagogus magorum Ægy pti ei tandem persuasit, ut ab hoc instituto desci 48 Apocal. x, 5. Malim scribere, VALES. Kal. 'Iwarry. Huic autem fragmento ista præmittit idem Eusebius lib. vII, cap. 10: Gallo interim e medio sublato, cum vix biennii spatio imperium tenuisset, Valerianus cum Gallieno filio in ejus locum succedit. De hoc vero quæ tradit Dionysius, ex epistola ejus ad Hermammonem licet cognoscere, in qua ita scribit: Joanni quoque, etc., Hunc Dionysii locum optime exposuit Baronius ad annum Christi 257, cap. 7, de spatio scilicet temporis quo duravit persecutio Valeriani. Cum enim Valerianus septem fere annis regnaverit, ut inter omnes constat, priore quidem principatus triennio Christianos benigne complexus est, posteriore vero triennio persecu tionem intulit Ecclesiæ. Porro initium principatus Valeriani cœpit anno Christi 255, sub finem, Volu siano et Maximo coss. Docent id manifeste num mi veteres ab Occone, et Goltzio, prolati, in quibus Valerianus imperator tribunitiæ potestatis i, con sul. 1, inscribitur. Item trib. pot. v, cos. iv. Idem quoque colligitur ex nummis imp. Gallieni. ID. Scribendum puto quam vis reclamantibus libris. Sed et transposita videntur esse vocabula. Lego igitur, poppwv hv, etc. Ita sensus est apertissimus. ID. as per haloç. Ita quidem ex codice Regio edidit Rob. Stephanus. Verum in optimis exem plaribus Maz. et Med. scriptum est, Ews 105. In Fuk. vero et Saviliano legitur, Ewę rap frios, etc., quam scripturam secutus est Christophorsonus, ut ex versione ejus apparet. Id. TsTorbrat. Philippum imperatorem intelligit, qui primus ex Romanis imperatoribus Christianam re ligionem professus est, ut multi veterum prodide runt. Sed cum Dionysius in plurali numero loqua tur, Philippo adjungi potest Alexander Severus, qui imaginem Christi habuit in larario suo, teste Lam pridio, et toto principatus sui tempore Christianus fovit et conservavit, ut ab Eusebio relatum est. Porro autem notandum est, Dionysium de impera toribus illis hoc tantum dicere, quod dicti et existi mati fuerint Christiani, non autem quod reipsa Christiani exstiterint. Iv. (57)` Tŵr da' Ályóátov jáɣwr åpziovráɣwros. Baronius ad ann. Christ. 252 et 258 ait hunc esse magum illum, qui paulo ante imperium Decii po pulum Alexandrinorum ad persequendos Christia nos incitaverat, de quo superius loquitur Dionysius in epist. 3, ad Fabium Antiochenum, num. 1. Ego vero hunc longe alium esse existimo, qui Valeria num imper. adversus Christianos commovit: Ma crianum scilicet, eum qui postea imperium occu pavit, de quo infra dicturi sumus; idque manifeste convincitur ex sequentibus Dionysii verbis. Subdit enim, etc., innuens scilicet, eum quem supra magistrum Valeriani et archisynagoguni magorum appellaverat, non alium esse quam Macrianum. Et paulo post addit, ó v etc. Quid potest clarius dici? Tota enim hujus orationis series id apertissime demonstrat, Macria num hujus impietatis auctorem fuisse Valeriano qui cum Valeriani quasi pædagogus ac magister quidam esset, pessimis consiliis ei subministratis, primo quidem illum, deinde vero semetipsum per didit. Porro Macrianum auditorem ac ministrum Valeriani in gerenda republica, testatur ipse Vale rianus in oratione ad senatum, quam refert Pollio P. C., bellum Persicum gerens, Macriano totam rem publicam tradidi. ID. Habebant Judæi archisyn agogos, qui synagogis præsidebant. Archisyn agogus Judæorum Alexandriæ memoratur in epistola Adriani imper. ad Servianu:n, quam refert Vopiscus in Saturnino. Præter archisynagogos erant etiam apud Judæos quidam patres synagogarum; item sacerdotes et presbyteri et diaconi synagogarum, quos Judæi Azanitas vocabant. Erant etiam apostoli, et supra hos omnes positi patriarchæ. Hi enim archisynagogos pro arbitrio constituebant, eosque quotannis aut tertio quoque anno mutabant, ut pe cuniam ab eis corraderent. Docet id Palladius in dialogo De vita Joannis Chrysostomi. De his omnibus Epiphanius in hæresi Ebionæorum, et imperatores in Codice Theodosii, titulo de Judæis. Quæ quidem nomina a Judæis sumpsisse videntur Christiani. Verum in boc Dionysii loco aliud significat ap ouváywyos, quod mibi quidem obscurum est. Nec minus obscurum est, qui sint you. Aruspices videtur intelligere qui Romæ erant, seu sacerdotes Isidis ac Serapidis, quibus præerat Macrianus. Certe vates et harioli fere omues erant Ægyptii. Vide cap. 4, lib. 11, De vita imper. Con stantini; et Eunapium in Vita Ædesii. Magica

sceret; jubens ut castos quiden et sanctos virus quoque præ cæteris mortalibus callebant a Necepso rege ipsis traditam, ut scribit Ausonius carm. 409, v. 20 Quique magos docuit mysteria vana Necepsus. Clemens in libro primo Recognitionum, sub initium Egyptum petam, atque ibi hierophantis vel prophetis qui adylis præsunt, amicus efficiar, et multa pecunia invitatum magum precabor, ut educat mihi animam de infernis per eam quam necromantiam vocant. Græca Clementis verba si quis forte desiderat, hie apponam ex ejusdem Epitome a Turnebo edita: Eiç σaobai. Plinius quidem tres magica species enu merat Persicam, Judaicam et Cypriam: sed quam ille Judaicam vocat, ea est Ægyptia, ut vel ex ipsius Plinii verbis colligitur. Ait enim Plinius, eam a Moyse et Jambre repertam esse, Ægyptiorum magos, qui jussu Pharaonis portenta ediderunt adversum Moysem, perperam confundens cum. Moyse. Certe ma gicæ artes et incantationes semper apud Judæos vetitæ fuere. Cæterumi magos in comitatu secum habebant imperatores Romani, exemplo Alexandri Magni et regum Persicorum. Sic M. Antoninus in expeditione illa Germanica habuit secum Arnuphim magum Ægyptium, ut scribit Dio. Valerianus quoque imperator inagos in exercitu circumduxit, quorum antistes erat Macrianus, teste hic Dionysio. Vales. Insulantes verti qua voce usus est Prudentius in agone Romani. Solebant enim Christiani dæmonas eorumque præ stigias, templa, simulacra exsufflare; abominari se hanc spurcitiem eo indicio declarantes. De hoc more multa jampridem notavit Brissonius in com mentario ad tit. cod. Theod. de feriis, et post illum Heraldus in notis ad Minutium Felicem. Quo refe rendum puto locum Dionysii apud Eusebium in libro vi, cap. 41 (vid, supra epist. 3 ad Fabium, mum. 1), de Quinta, muliere Christiana, quam pagani ad templum idolorum traxerant, couvy o xal ẞdeλuttoμévny, etc. Eodem pertinent hæc Tertulliani verba in lib. De anima: Quanto dignior atque constantior Christianæ sapientiæ asser tio cujus afflatui tota vis dæmonum cedit? Et in lib. De idololatria, cap. 11; denique in Apologetici cap. 23. ID. Quatuor nostri codices, Mazar. et Med., cum Fuk. et Savil., scriptum habent rectius, dummodo in singulari numero scribas De solo enim Va leriano hic loquitur Dionysius. ID. persequeretur atque occideret, quippe qui scelestis ac detestandis incantationibus adversarentur atque obstarent. Erant enim et sunt etiamnum ejusmodi, qui vel præsentia atque aspectu suo, et insuflantes duntaxat ac vocem edentes, dæmonum præstigias disturbare possint. Initiationes autem impuras, et abominanda maleficia, et sacrilicia exsecranda per agere eum jussit, miseros infantes mactare, immo lare liberos infelicium parentum, recens natorum rimari viscera, Dei figmenta atque opera discerpere ac detruncare, quasi hoc facto ad summam felici tatem esset perventurus. III. Postea subdit: Egregiam vero gratiam ob speratum imperium et præclara munera Macrianus eis obtulit. Qui initio quidem, cum id est rationalis imperatoris diceretur, nihil rationi consonum, nihil catholicum sensit aut publicum; Subaudien dum est non autem ut putavit Christophorsonus. De solo enim Vale riano hic sermo est, ut jam dixi. Adde, quod perit omnis sensus hujus loci, si interpretatio Christo phorsoni retineatur. In nostra autem versione sensus est apertissimus: Macrianus, inquit, cum ex dæmo num prædictionibus atque præsagiis ad spem imperii pervenisset, hunc gratiam ipsis retulit, ut Valerianum in Christianos armaret. Porro in codicibus nostris Maz., Med. et Fuk. scribitur Maxpiavós, rectius. Ita enim hunc tyrannum appellant Historia Augustas scriptores et nummi veteres. Sed etin antiquissimo codice Vaticano quem, rogante me, consuluit doctis simus vir Lucas Holstenius, scriptum est vós, tum in hoc loco, tum in cap. 23. ID. Exl twr nabólov lórom. Ita Græci voca bant, quos Latini dicunt rationales, seu procura tores summa rei, ut jampridem notavi ad excerpta Constantini Porphyrogeneti ex Dione Cocceiano, pag. 112. Quæ quidem hic repetere nihil attinet. Addemus duntaxat insignem locum Porphyrii in Vita Plotini, qui a doctissimo interprete Don est intellectus. Loquens enim Porphyrius de Thau masio quodam, sic ait Tovtos. Porro cujusnam imperatoris procurator fue rit Macrianus, incertum est. Cave enim existimes, eum Valeriani procuratorem fuisse. ID. Ovde nabolinór. Ludit Dionysius in nomine catholici, quo et rationalis officium, et Christiana religio designatur. Unde Optatus in lib. 1 catho licam fidem ex eo dictam esse asserit, quod sit ra tionalis: Ubi ergo erit proprietas catholici nominis, cum inde dicta sit catholica, quod sit rationalis, et ubique diffusa? Quanquam catholicam religionem ob id dici, quod rationalis sit, non facile mihi per suadeo. Neque enim xabolixos simpliciter, et abso lute rationalem significat, nisi subaudiatur loyo Ons. Cæterum catholicæ cognomen quando pri mum adhæserit Ecclesiæ Dei, difficile est dicere. In epistola quidem Smyrnæorum de martyrio beati Polycarpi, mentio fit Ecclesiæ catholicæ. Item in Actis passionis Pionii martyris, qui passus est principatu Decii Augusti: Tum Polemo, Christia nus, inquit, es? Respondit Pionius: Sum profecto. Cujus, inquit Polemo, es Ecclesia? Respondit Pionius Catholica: nulla enim est alia apud Christum. Apparet igitur, hoc cognomen Ecclesiæ inditum esse circa pri mam apostolorum successionem, cum hæreses multis in locis exortæ, veram Christi fidem et apostolorum traditionem subvertere conarentur. Tunc enim, ut

sed imprecationi propheticæ subjacuit, quæ sic ha bet Væ his qui prophetant ex corde suo, nec præ oculis habent bonum publicum *. Nam neque Provi dentiam universa moderantem intellexit; nec ani mo reputavit judicium illius qui ante omnia et in ompibus et super omnia est Dei. Quocirca hostis quidem fuit catholicæ Dei Ecclesize: alienum autem se et extorrem a misericordia Dei præstitit, et quam longissime a sua se salute relegavit; in hoc expri mens atque exhibens veritatem nominis sui. IV. Et paulo post; Nam Valerianus quidem qui ad hujusmodi facinora a Macriano impulsus fuerat, contumeliis et opprobriis fuit expositus ac deditus, juxta id quod dixit Dominus ad Isaiam: Et ipsi elegerunt vias suas et abominationes suas quas con cupivit anima eorum. Et ego eligam ludibria eorum, et peccata retribuam ipsis so. Macrianus vero impe randi cupiditate flagrans, tametsi imperio indignus, cum regium cultum induere non posset ipse corpore debilis, duos filios paterna in se translaturos cri mina imperio præfecit. Etenim evidentissime in his impleta est prædictio Dei dicentis: Ego sum, qui alciscor peccata parentum in liberis, ad tertiam usque et quartam progeniem eorum qui oderunt me Pravis enim cupiditatibus suis quibus ipse frui non poluerat, in filiorum capita translatis, improbitatem suam et odium diviui numinis in eos pariter trans fudit. V. Et ille quidem (Macrianus) cum imperato * Ezech. x111, 3. 5º Isa. LXVI, 3, 4. 8. Exod. IX, vera et genuina Christi Ecclesia ab adulterinis hæ reticorum coetibus distingueretur, catholicæ cogno amen soli orthodoxorum Ecclesiæ attributum est. Hic locus ex stat in Ezechielis cap. xuit. Quem quidem Hiero nymus ita interpretatur: Væ his, qui prophetant ex corde suo. et omnino non vident. Dionysius vero noster exponit verba scilicet prophetæ, seu potius LXX interpre tumn, ad argumentum suum accommodans. ID. Ιta quidem Robertus Stephanus: qui cum scripturam codicis Regii pene ubique sequi soleat, hoc tamen loco depravatam codicis Medicæi lectionem sequi mnaluit. Sed procul dubio scribendum est, ut praeter codicem Regium præferunt codex Maz., Fuket. et Savilianus. Ita eliam legit Christophorsonus. Is. Alludit Dio nysius ad nomen Macriani. Nam idem est quod Pessime hunc locum vertit Christo phorsonus, qui hæc de Valeriano dici putavit, cum de Macriano apertissime dicantur. Præcessit enim etc., sequitur deinde, etc., quibus particulis satis declaratur de duo bus sermonem fieri. Adde, quod de Valeriano dici non potest, eum imperio quod tantopere concu piscebat, indignum fuisse. Quippe Valerianus erat vir nobilissimus, et princeps civitatis: et antequam imperaret, omnium consensu imperio dignissimus habebatur, ut historici tradunt. At Christophorsoni prava versio Baronium etiam in errorem induxit. Ip. p Certe Joannes Zona ras in Annalibus Macrianum claudum fuisse scribit quem in historia illorum temporum consulere, baud quaquam inutile fuerit. Solus enim ex iis qui ad nos pervenerunt scriptoribus, Macriani et filiorum ejus res gestas accurate commemoravit. Id. Sic habet codex Regius, quem fere ubique secutus est Stephanus. In reliquis Maz., Med. et Fuk. legitur rectius, ni fallor. Revera enim Macrianus id quod tantopere concu pierat, adeptus est, imperium videlicet. Sed cum ipse gestandis imperii insignibus, ob corporis debi litatem parum esset idoneus, filios suos ad imperium evexit. Merito igitur de illo dicit Dionysius, on id est, compos fuit votorum suorum. Cæterumi post hæc Dionysii verba de Macriano, sequebatur continuo locus ille, qui legitur in capite 23 hujus libri, etc. Uterque enim locus de scriptus est ex epist. Dionysii ad Hermammonem, seripta anno 1x principatus Gallieni. Quibus adden dus ac præponendus est alter locus ex eadem epi stola, qui refertur in capite 1 hujus libri. Atque ita concinnatis ac rejunctis inter se omnibus fragmen tis, pene integram Dionysii ad Hermammonen epistolam habituri sumus. ID. Hæc præmittit Eusebius vi1, 23 Ad Hermammonem fratresque in Ægypto degentes scribens (Dionysius), postquam de imperatoris Decii et successorum illius improbitate disseruit, pacis quæ viguit principatu Gallieni mentionem facit his verbis: Et ille quidem, etc.» De hujusmodi autem fragmento consule cl. Valesii observationem in buuc locum. GALL. Recte Christophorsonus Macrianum hic intelligi animadvertit, cujus prodi tione Valerianus in Persarum potestatem venit,

rum suorum alterum prodidisset, alteri bellum in tulisset, brevi cum universa familia stirpitus inter iit. Gallienus vero renuntiatus, et communi omnium consensu approbatus est, vetus simul imperator ac novus; prior illis ac post illos etiam superstes; juxta id quod dictum est Isaiæ prophetæ: Quæ a principio ſuere, ecce venerunt; et nova sunt quæ nunc orientur ". Nam quemadmodum nubes solis radios subiens, ejus splendorem brevi tempore obscurat, inque ejus locum substituta conspicitur ea deinde prætergressa aut liquefacta, sol qui antea ortus fuerat, rursum quasi novus exoriri videtur; ita Macrianus, qui seipsum præposuerat, et ad ipsum Gallieni imperium proxime admoverat, ipse qui dem jam non est, quippe qui nec antea erat; Gal lienus vero sui similis idemque, qui prius, manet. Ipse denique principatus, velut senectute deposita et pristinæ improbitatis sordibus repurgatus, nunc florentius viget: et longius cernitur atque auditur, et quocunque diffunditur. Deinde tempus ipsum, quo hæc scribebat, designat his verbis: Ac mihi rursus imperatoris nostri annos contemplari subit. Video enim impiissimos illos qui adeo celebres olim exstiterunt, brevi postea obscurissimos evasisse. Religiosissimus vero Deique amantissimus imperator septennalem circulum jam emensus, nonum im perii annum transigit, quo nos festa celebraturi sumus. (Euseb., Hist. eccl., vii, 22.) 8ª Isa. xlii, 9; XIV, Valerianum certe ducum proditione in illam cala mitatem incidisse, testantur Aurelius Victor, Syn cellus et alii. Porro hæc Dionysii verba jungenda sunt cum illis quæ supra retulit Eusebius lib. VII, cap. 10. Sunt enim ex eadem Dionysii ad Hermam monem epistola. Ac ne unum quidem verbum inter hæc duo fragmenta interjectum erat. Sed et in eap. hujus libri, fragmentum ejusdem epistolæ affert Eusebius. VALES. Valesius legendum monet otás cum duplici quasi adstans: sed ei non accedo. Ipse enim Dionysius in eadem epistola num. 4 de Macriano, dúo maidas πpoɛστńcaτo· et hoc loco similitudinein nubis spectans, quæ quasi ante solem stare videtur; ita loquitur quod ille ante Gallienum stare, ejusque splendorem ab eorum oculis avertere conabatur. Toy, ita ille ex mss. legit: sed si neque postás neque poñɛláσaç legas, nihil erit quod voci ẞa odeias congruat. Illud autem quasi per antithesin addidit, et in eo quasi lusit, quod cum nomen Maxplavós potius eum longe abesse significaret, appropinquare tamen et propius accedere non vere retur. Vox etiam potions ad poσtás respicit. Agnoscit Gallieni Baadetav prius èpersav Egypto, quasi supra stantem; tum vero Macrianum impera torem, et in Ægypto præcipue receptum (utpote magorum maximum patronum, quorum prædi ctionibus imperium arripuerat) quasi ante stantem et appropinquantem describit, ut jam Gallieni regnum plane dispareret. PEARSON., Annal. Cyprian. ad ann. 261, num. 5, pag. 71. GALL. Пlpoxɛldσaç. In tribus nostris codicibus legitur posneλágas, quibus consentit etiam Nice 1. Aliis quidem hōminibus præsens hoc tempus non phorus. Nec dubito, quin scribendum etiam sit pogotás cum duplici sigma. Scribendum quoque est & Maxpiavos, ut legitur in Maz., Med, ac Fuk. Idcirco autem Dionysius de Macriani imperio loquitur, quod cum imperatorem Ægyptus cum universo Oriente susceperat. Docet id velustus nummus a Joanne Tristano v. cl. editus, in cujus adversa parte hæc habetur inscriptio, AYT. K. M. In altera parte, AAECAN APEIA. VALes. Quis ita unquam locutus est, ut quis post septennium diceretur no num annum jam agere? Necesse est ut illud septen nale aliquid peculiare designet, et diversum ab eo tempore quod postea secutum est. Est autem illud septennium imperii quod cum patre administrave rat. Septennium nepéɓaive. Octavo autem imperii anno, Macrianus imperialem honorem adeptus est, præsertim in Ægypto. Post purpuram ab eo sum ptam, auctoritas multa fuit Gallieni in Ægypto. Anno demum Gallieni nono, hoc ipso scilicet 261. Macriano patre et utroque filio Augustis jam inter emptis, majestas Gallieni, etiam apud Ægyptios agnita est. Et tunc Gallienus rescriptum dedit ad Dionysium, Pinnam et Demetrium Egypti episco pos, quo locos sacros recuperarent, quod npò Tolou, anno scilicet superiore, concesserat. Nonus autem Gallieni annus ab adulta hujus anni æstate incepit et tempus quo scripta est hæc epistola Dionysii, ut observat Eusebius, binc intelligitur; nempe ante Pascha A. D. 262. PEARSON., 1. c. pag, Euseb. lib. vi, cap. 21 Posthæc, inquit, pace vixdum restituta,

videatur esse tempus festivitatis. Neque vero illis tempus festivitatis est, nec hoc quod a nobis cele bratur, nec ullum aliud, non dicam eorum quæ lu ctuosa sunt, sed etiam eorum quæ vel maxime læta et hilaria existimantur. Nunc quidem certe plena sunt omnia lamentationum: lugent cuncti: et ob mortuorum hominum ac quotidie morientium mul titudinem, tota urbs gemitibus circumsonat. Pror sus enim, ut de primogenitis Ægyptiorum in sacris libris scriptum habetur ", ita nunc quoque clamor ingens excitatus est. Nulla quippe domus est, in duntaxat in unaquaque domo esset! qua non sit aliquod funus. Atque utinam unam II. Multa quidem et acerba ante hanc calamita tem nobis contigerunt. Primum enim nos urbe ex pulerunt. Cumque soli ab omnibus fugaremur at que opprimeremur, nihilominus tunc quoque festos egimus dies. Quibus denique locus in quo varias ærumnas singillatim pertulimus, ager, inquam, so litudo, navis, stabulum, carcer, instar templi ad sacros conventus peragendos fuit. Sed omnium l2 tissimam festivitatem egerunt consummati marty res, qui in cœlo epulati sunt. Posthæc bellum et fames excepit: quæ quidem nos cum gentilibus junctim pertulimus. Et ea quidem mala quibus nos attriverunt, soli sustinuimus; quæ autem ipsi sibi vicissim intulerunt ac passi sunt, eorum partem toleravimus. Sed rursus oblectavit nos pax illa, quam Christus nobis solis indulsit. III. Cum autem brevissimo temporis spatio nos et illi respirassemus, repente ingruit lues illa; ipsis quidem res omnium formidolosissima et calamito sissima; et quæ sola, ut proprius quidam ipsorum scriptor loquitur, omnium spem opinionemque su peravit. Nobis vero non ejusmodi fuit: sed potius meditamentum quoddam ac probamentum perinde *³ Exod. x11, 29, 30. Alexandriam regressus est (Dionysius). Verum cum seditio bellumque rursus illic exortum fuisset, adeo ut ipse universos ejus urbis fratres, utpote in alterutram seditionis partem distractos alloqui non posset iterum ipso Paschæ die ex urbe Alexan dria, tanquam extorris eos per litteras alloquitur.» Et mox cap. seq. 22: ‹ Secuta dein, subdit, post bellum peste, cum paschalis solemnitas immineret, iterum Dionysius fratres per litteras allocutus est; in quibus calamitatis illius magnitudinem describit his verbis: Aliis quidem hominibus, etc.» ID. Scribendum om nino est ut habent manuscripti co dices Maz. ac Med. cum Saviliano. Opponitur enim quod mox sequitur. Est autem ele gantissimum hoc exordium paschalis epistolæ, sive orationis Dionysii. Aliis, inquit Dionysius, infide libus scilicet ac gentilibus, præsens tempus minime opportunum videatur ad festum diem celebrandum; quippe cum luctu et lamentis plena sint omnia. Verum nec ullum omnino tempus, non dico luctuo sum, cujusmodi hoc tempus esse fateor; sed ne lælissimum quidem, illis hominibus, id est infide libus, aptum est ad festivitatem celebrandam. Impii siquidem et mali homines, nunquam omnino dies ſestos agere possunt, licet hostias immolent et liba menta ollerant. Soli virtute præditi festos dies agunt. Suli quippe officio funguntur, et vota atque incruentas hostias offerunt Deo. Multa in hanc sen tentiam habet Origenes in lib. viii Contra Celsum, quæ sunt e Stoicorum philosophia desumpta: ex quibus magnam lucem accipit hic Dionysii locus. Αpud Nicephorum legitur Quæ scriptura ferri non potest, cum verbum oirein in passiva significatione sumi non possit. Dixit ergo Dionysius pro eo, quod alii dicerent, ID. Turnebus ad oram libri sui emendavit, Quæ tamen scriptura in omnibus nostris codicibus non legitur. In codice Regio scriptum inveni, sicut etiam habet Nicephorus. Recte igitur Turnebus, qui sola interpunctione mu tala, hunc Dionysii locuin restituit, ut dixi. lp. Repetit hic Dio nysius, et quasi compendio enumerat cuncta qua Christiani passi fuerant Alexandriæ jam inde ab initio sui pontificatus. Primo enim, inquit, nos per secuti sunt. Persecutionem intelligit, quæ ccepta est anno ultimo Philippi imperatoris. Bellum deinde, ait, secutum est intestinum. De hoc civili bello Alexan drinorum vide epistolam Dionysii ad Fabium supra. Deinde cum paululum, inquit, nos et illi quievisse mus, incubuit lues illa gravissima, ea scilicet qua sub Gallo et Volusiano grassata est, cum jam antea sub Decio coepisset. Aliquot enim diaconi ea peste consumpti sunt temporibus Decii, ut patet ex epi stola Dionysii ad Domitium et Didymum. l.

ac cætera. Neque enim a nobis abstinuit lues ila, lta quidem scriptum ha bet codex Regius. Sed in reliquis exemplaribus Maz., Med. ac Fuk. scribitur rectius. Subau ditur enim VALES. Post has voces in codice regio in editione Roberti Stephani appo sita est virgula. Verum in tribus nostris exempla ribus Maz., Med. et Fuk. alia est distinctio. Nam post vocem apposita est media distin ctio, seu mora. Quod quidem idcirco monendum esse duxi, ne quis forte suspicetur, vulgatam inter punctionem temere, ac sine auctoritate scriptorum codicum a nobis mutatam fuisse. ID. Langus et Christophorsonus verterunt mitigantes: quam in terpretationem equidem probare non possum. Nam sive idem est quod expri mere, extergere. Ait igitur Dionysius, Christianos qui ægros pestilenti morbo laborantes invisebant, expressos ægrotantium dolores in semetipsos trans tulisse. Id enim significat vox id est excipere in se, et quasi exsugere alterius mor bum. ldem igitur est, quod antea dixit Dionysius, ID. Non recte, meo qui dem judicio, Musculus et Christophorsonus veram benevolentiam interpretantur, cum sit potius benevolentia in sermone et affabilitate posita, quæ comitas dicitur a Latinis. Gallice civilitatem et complementum vocamus. Videtur autem hæc vox quæ in Epistolis Pauli legitur, vulgo fuisse ab Alexandrinis usurpata, quoties se in salutatio nibus mutuo compellarent, et operam atque obse quium sponderent: Quod certe hic Dionysii locus videtur innuere. Nisi po licet plurimum in gentiles grassata sit. Addit dein de: Plurimi quidem ex fratribus nostris, ob nimiam charitatem curam omnem propriæ salutis abjicien tes sibique mutuo adhærescentes, dum ægros secu re atque audacter invisunt, eisque assidue mini strant et curationem adhibent in Christo, una cum illis mɔrtui sunt: aliorum ægritudine libentissime sese implentes, et proximorum morbum in semet ipsos quodammodo attrahentes, doloresque eorum sponte sua exprimentes atque extergentes. Multi que adeo qui alios ægrotantes curaverant et in pri stinam valetudinem restituerant, ipsi interierunt mortem illorum in seipsos traducentes; verbumque illud vulgare quod officiosæ duntaxat comitatis hac tenus visum fuerat, reipsa adimplentes, cum alio rum peripɛema effecti ex hac vita migrarent. Et hoc quidem pacto optimi quique ex fratribus no stris, quorum nonnulli presbyteri erant ac diaco ni; et ex populo laudatissimus quisque mortemn oppetierunt: adeo ut genus hoc mortis ob pietatem fideique constantiam nequaquam inferius martyrio censeatur. IV. Hi ergo sanctorum corpora supinis manibus gremioque excipientes, oculos illis et ora clauden tes, bajulantes eadem humeris suis, componentes, adhærescentes illis, complectentes, lavacro el ve stimentis ornantes: paulo post eadem officia ab aliis consecuti sunt; cum superstites semper eorum qui præcesserant, vestigiis insisterent. Gentiles vero prorsus contraria his egerunt. Nam et eos qui ægro tius intelligamus, Christianos vulgo a gentilibus vocatos fuisse hoc nomine, id est purgamenta sæculi: quod magis placet. Ib. Codex Med. et Maz. una voce auctiores sunt. Sic enim habent, Quomodo etiam in Fuk. scriptum iuveni. ID. Christophorsonus vertit decenter ornantes, male. Nam de ornatu mox sub jungit Dionysius. Rectius igitur verti, componentes, quomodo loquuntur Latini. Sic Persius tandemque beatulus alto Compositus lecto, etc. Hieronymus lib. In Jovinianum: Compositoque ex more cadaveri se ipsa superjecit. Hinc compostus pro sepulto apud Virgilium et Horatium. Possidius in Vita B. Augustini: Confestim vero pro ejus con mendanda corporis depositione oblatum est, per actoque solemniter exsequiarum ministerio, insigniter compositus, deportatus ac sepultus est. Ita enimn le gitur in codice Mosciacensi. İD. Nec hanc vocem intellexit Christophorsonus, qui vertit, linteo funebri invol vere. Solebant enim Romani tunc temporis cadavera vestibus amicire. Ac de gentilibus quidem res pro trita est, adeo ut exemplis non egeat. Ipsos vero Christianos fidelium cadavera splendidis vestibus obtexisse, docet exemplum Asturii apud Eusebium lib. vit, cap. 16. Hieronymus in Epitaphio Paulæ Quis inopum moriens non illius vestimentis obvoluius est? Nec aliter intelligendus est locus Possidii, quer antea citavi. Græci id vocant Athenaeus in lib. cap. Diglized by Google

tare inceperant, exturbabant; et charissimos refu giebant, eosque in viis semineces destituebant; aut mortuos insepultos projiciebant, aversantes mortis participationem ac societatem; quam tamen licet multiplici adbibita cautione ac diligentia, evitare non poterant. EPISTOLA XIII. AD HIERACEM EPISCOPUM IN ÆGYPTO. (Euseb, Mist. eccl., vit, 21.) I. Quid vero mirum, si grave ac difficile mihi est homines longius remotos vel per epistolas alloqui, cum nec mecum ipse colloqui, nec auimæ meæ con sulere facile possim? Etenim ad mea ipsius visce ra, ad contubernales et unanines fratres ejusdemn que Ecclesiae municipes, missis epistolis opus ha beo; easque quomodo transmittam, vix reperio. Facilius enim quis, non dicam extra fines provin ciæ, sed ab Oriente ad regiones Occidentis ultimas commeare possit, quam ex ipsa urbe Alexandria Alexandriam pergere. Quippe vasta illa et invia so litudine quam Israelitæ duabus ætatibus peragra runt, vastior magisque invia est media urbis pla tea. Portus autem illi tranquilli et placidi, imagi nem exhibent maris illius, quod olim scissum ac duorum instar parietum utrimque firmatum, Israe litis quidem transitum præbuit, Ægyptios vero in ipso calle submersit. Nam ob crebras hominum cæ des ibi perpetratas, maris cujusdam Rubri instar fuerunt. Qui vero civitatem ipsam alluit fluvius, interdum quidem aridior visus est et squalidior si ticulosa illa solitudine, per quam iter facientes Israelitæ tanta oppressi sunt siti, ut adversus Moy sem vociferari non desinerent, quoad virtute illius qui solus mirabilia facit, ex prærupta rupe aqua In codice Fuk. et Savil. scriptum est quod tamen non probo. Hæc enim opponuntur verbis superioribus et quidemn opponitur vero opponitur voci quæ precessit. In codice Regio scriptum inveni quæ scriptura tolerari potest. Duas quippe urbes ex una fecerat ingens illa seditio, ut jam supra innuit Dionysius, cum ait ab urbe Alexandrina Alexandriam pergere difficilius fuisse, quam ab Oriente ad ultimas usque Occidentis oras proficisci. Porro hæc Alexandrina seditio tum contigisse mihi videtur, cum Æmilia nus tyrannidem Alexandriæ arripuit. de quo vide Pollionem in xxx Tyrannis. Eumenius in Panegyrico ad Constantium, loquens de Gallieni temporibus Τota, inquit, Egypius et Syria defecerant. Ib. Ante hæc verba appo nenda est finalis distinctio, ut habent omnes manu scripti codices. Quod cum non vidissent interpretes, hæc cum præcedentibus male conjunxerunt, secuti scilicet editionem Roberti Stephani. Ego vero ante quam manuscriptum ullum codicem Eusebii vidis sem, hunc locum ita distinguendum esse conje ceram, ut ex versione mea apparet. Porro distin ctionem et interpretationem nostram confirmant sequentia Dionysii verba. Addit enim Dionysius, portus urbis Alexandrinæ, peremptorum civium cruore exundantes, Rubri maris imaginem sæpius præbuisse. Non igitur media urbis platea, sed portus, ut dixi, a Dionysio comparatur cum Rubro mari. Ib. Ante læc verba Robertus Stephanus in editione sua punctum appo suit, contra fidem omnium scriptorum codicum, qui ante hæc verba mediam duntaxat distinctio nem, sive moram habent appositam. Christophor sonus quidem Roberti Stephani distinctionem secu tus, hunc ita vertit: Isti porro placidi et tranquilli urbis portus. fluctuum eorum quibus Egyptii erant in trajectione submersi, veram effigiem gerunt. Sed hæc interpretatio non respondet verbis Dionysii. Quamobrem sequenda potius est distinctio scripto rum codicum, et hæc verba cum præcedentibus connectenda. Verum, dicet aliquis, quo referendus est articulus ille postpositivus? Responden, articulum hunc referri ad vocem et plu ralem numerum positum esse pro singulari. Mare quippe utrimque divisum latam in medio viam Israelitis aperuerat. Atque ita duo veluti maria ex uno facta fuerant. Idcirco Dionysius dixit eleganter, quasi bimarem plateam. Quod si cum Christophorsono et Stephano ante has voces linalem distinctionem ascripseris, non erit jam quo referatur articulus ille postpositivus. Neque enim ad vocem referri potest. Ib. Ιta quidem legitur in codice Regio et Fuketiano. Verum in Mazarino ac Medico scriptum est rectius sine du bio. Ib.

ipsis ad potum efluxisset. Interdum vero tantopere exundavit, ut circumsitæ regioni viisque et agris omnibus superfusus, aquarum diluvium cujusmodi temporibus Noe accidit, minari videretur. 11. Cæterum cædibus et cruore et submersionibus hominum continuis inquinatus evolvitur; qualis olim a Moyse præstitus est Pharaoni, in sanguinem conversus ac fœtidus. Quænam igitur unda lustrare poterit aquam qua omnia purgantur? Quomodo vastus ille nec hominibus permeabilis oceanus, hoc amarum pelagus unquam absterserit? Aut quomodo ingenus ille fluvius qui ex Edem profuit, etiamsi quatuor illos in quos dividitur alveos in unum Geonis alveum transfundat, tantam hanc abluet saniem? Ecquando scelestissimis undecunque vaporibus obnubilatus aer, purus tandem serenusque reddetur? Hujusmodi enim halitus ex terra, ex mari venti, ex fluminibus aura, ex portubus fuligines spirant, ut tabescentium in omnibus subjacentibus elementis cadaverum sanies pro rore sit. Et post hæc mirantur et ambigunt homines, undenam continuæ pestes, undenam graves morbi, omnisque generis labes, et multiplices variique hominum interitus : quid causæ sit, cur urbs maxima tantum civium numerum amplius non ferat, etiamsi ab ipsis infantibus ad decrepitos usque senes numerentur, quot antea crudos senes sic vocatos aluit? Verum tunc temporis adeo plures erant quadragenarii, et supra hos usque ad septuagesimum ætatis annum progressi, ut numerus eorum nunc expleri non possit, adscriptis licet et in album relatis ad annonam ex publico accipiendam his qui quatuordecim annos nati sunt, usque ad octogenarios. Et qui specie ipsa adolescentuli sunt, æquales quodammodo nunc facti sunt eorum qui olim senes erant. Cumque in terris humanum genus tantopere imminutum et consumptum videant, augescente in dies et crescente ipsorum excidio, non intremiscunt.