PG 59John Chrysostom
On the Saying of the Apostle, "I Do Not What I Want
≣ Whole volume (continuous scroll)Scripture in the FathersSubject indexFull searchNotebook
Printed text · machine OCR
machine OCR · Migne scan
Index
⬅ Printed pages
Diplomatic text · scholarios OCR (cleaned, language-split) — OCR floor from page-view (megaspan gap-fill) — PG column chips mark the printed columns.
col. 663–664page 1 of 5

lunam in purpurain regiam Esto Alius Regis. Tin xisti eam operibus tenebrosis? Este Alius tenebrarum et noctis non natura id efficiente, sed voluntatis proposito differentiam inducente. Nihil igitur ex ne cessitate, quantumvis digladientur contentiosi. Nam per Dei gratiam, quantum per vires licuit, solutio nem dedimus. Itaque deponantur quæstiones in sen tentiis. Attende diligenter. Si quis contra insurgat, sic illi obsiste, ut ipsum propriis armis dejicias. Nec quia vasa plurima domi servantur, indiscriminatim omnibus utaris; sed scis quodnam vas vinum exci piat, quodnam acctum. Sic Deus novit, quæ anima sit ad misericordiam consequendam apta, quæ sup plicio digna; non quia sic facta est, sed quia sic per vitam suam se apparavit. Idcirco, frater, vasa vocat et eos qui supplicio, et eos qui misericordia afficiuntur (Quod si Deus volens ostendere iram, et notam facere potentiam suam, sustinuit in multa patientia iram in vasa iræ apta in interitum, ut ostenderet divitias mise ricordiæ suæ in vasa misericordia); et illum effecit vas iræ, qui iram recepit; illum vas misericordiæ, qui benignitatem recepit; ut ostendat unumquem que in se advocare vel fram vel misericordiam. Sed fortasse quis hanc vocem, sive hoc dictum redar guet, In vasa iræ apta in interitum. Ita, inquit, non ex instituto vitæ apta est ira, sed illam sic aptam fe cit. Sciendum autem est, non ex natura sic effici, sed ex voluntatis proposito. Hujus testimonium ac cipe, nempe aptum eflici, id esse ex proposito se vel supplicio vel clementia dignum reddere. Dicit enim Eliain, non accurate scio Scripturas. Verum quod quæritur est, ut tu salutem reciperes. Nam qui curatur a medico, remediorum naturam von ex plorat, sed id expetit ut sanetur. Si percontetur ille, qui contradicit, Quomodo didicisti? quomodo edo etus es? responde, Quomodo didicerim uovi, q་0 modo id explicem nescio? Non enim curavi, sed cu ratus sum ita, ut firmam animam obtineam. Si videas illum adhuc obsistentem, dic: Ego non sum medi eus, neque artem medicinæ calleo; adi medicos et pharmacorum opem te docebunt. Utinam vero nos, qui per medicinam sanati sumus, gloriam re feramus soli medico et sapienti Deo: ipsi gloria et imperium in sæcula sæculorum. Amen. Allegoriis plenior oratio, inquit Savilius, quam pro more xpusopshµovo; nostri. Cæterum aut ipsius esse judico, aut alicujus ex antiquis Patribus. Loca aliquot ut in unico exemplari mendosa vel de mendo suspectu subjecimus, ut studiosi ea facilius ex aliis Codicibus corrigant. Sic inter &µpiɓallóµeva hanc orationem IN DICTUM APOSTOLI: NON QUOD VOLO FACIO, SED QUOD NOLO, HOC AGO (Rum. 7. 19): ET QUOMODO JACOB TYPUS Christi fuerIT. IN EXORDIO AUTEM CONCIONIS, CONTRA THEATRORUM 1. Vestrum quidem lando desiderium, studium mi ror, et pulchrum hoc certamen approbo. Nulla enim jam perturbatio est quæ tumultum pariat, sed animi inceror, qui justitiæ coronam nectit. Beatum certe predico studiam vestrum, quo moti omnem laborem sustinuistis, divino præsidio addicti. Sed ut hoc ad miror studium, ita vestrum circa inania laborem aversor. Ileri namque hic sacer cœtus nobis abreptus fuit, et loco hujus divini beatique studii hippodromus populum excepit: miratusque sum quod, dimisso di vini verbi certamine, equorum certamen quæsieritis. Illic enim videre erat equorum cursum; bic currum Dei millibus multiplicem, in quo millia lætantium (Psal. 67. 18) illic videre erat certamen, cursum et contentionem; hic desiderium, studium et alacritatem. Currus unus mille currus dejicit. Unus quippe currus Dei est, multi improborum currus. Sed hic currus cursum pietatis recte peragit, illi vero a curru divino subvertuntur. Nam ait: Hi in curribus et hi in equis; nos autem in nomine Domini Dei nostri magnificabimur ipsi compediti sunt et ceciderunt; nos autem surreximus et erecti sumus (Psal. 19. 8. 9). Ilic currus non equos dejicit, non homines subvertit; sed dæmones dissi pat, et diaboli tyrannidem solo æquat. Est Deo cur rus non quatuor equis, sed mille animabus junctus. Nam currus Dei, inquit, multiplex, in quo millia lætantium (Psal. 67. 18). Equi Dei sunt sanctæ animæ, equi Dei sunt animæ apostolorum, quae totam terram peragrant, et salutem mundo afferunt. Apostolorunı enim equitatus salus est orbis. Ideo prædixit prophe ta dicens: Induxisti in mare equos tuos, et equitatus tuus calus (Habac. 3. 15). Nam hi equi fidelibus salu tem attulerunt, et inimicos Ecclesiæ turbaverunt. Induxisti, inquit, in mare equos tuos, turbantes aquas mukas (Habac. 3.7). Pradicatio apostolorum, gentium cœtus turbavit: multi reges turbati sunt, tyranni multi confusi sunt, apostolicæ gratiæ cursum non ferentes. Quapropter ii, qui de cursu apostolorum turbabantur, dicebant: Qui orbem turbaverunt, hic adsunt (Act. 17. 6). Vide currum Dei, vide equos qui frenum pietatis ac ceperunt. Ne obsistas verbo veritatis, neque imiteris brutorum impetus, calcitrans contra divinam legem; no tibi quoque divinitus dicatur: Quid me persequeris? Du rum est tibi contra stimulum calcitrare (Act. 9. 4. 5 ). Frenum pietatis accipiamus, et oculos transferentes ad probum spectaculum, videamus aurigas pietatis, prophetas et apostolos. Prophete sunt aurigæ veritatis, et bene ordinati cursus gubernatores. Talis erat Elias, ad quem clamabat Eliseus: Pater, pater, auriga Israël, et eques ejus (4. Reg. 2. 12). Omnibus autem anteponenda est pietas. Ne, cum audis verbum Dei, postquam doctrinam libens excipis, inde egressus, brutis similis sis. Et mente et oculis intentus, Dei verbum dilige. Ne dividas obtutum tuum inter turpe spectaculum et divinum studium: ocuhim tuum assue facito, ut nihil aliud respiciat nisi car·lestem pulchri tudinem, ut dicas: Ad te levavi oculos meos, qui habitas in cælo (Psal. 122. 1). Aures tuas assuefacito, non ad clamores et tumultus, sed ad divinam legem, dicens Inclinabo in parabolam aurem meam; et, Audiam quid loquatur in me Dominus Deus (Psal. 48. 5. et 84. 9). Non oportet adulatoria verba dicere: sed quæ prosint ad institutionem docere. Adulationis enim lucrum nul lum, disciplinæ magna utilitas est. Ne animo capiaris ad absurda spectacula, neque extraneis cantilenis animum adhibeas. Potes enim animo tuo inperare,

col. 665–666page 2 of 5
In dictum Apostoli: non quod Volo Facio ...
PG 59:665ηθείας ἴδης ἀπαγόμενόν σου τὸν νοῦν. Οὐκ εἰ δοῦλος, ἀλλ' ἐλεύθερος· οὐκ ἄκων αἰχμαλωτίζῃ, ἀλλ᾽ ἑκὼν ἑαυ τὴν πιπράσκεις τῇ ἁμαρτία. Μὴ ἐπιλαμβάνου τῆς ἀπο στολικῆς φωνῆς· μη, ὅταν ἔλεγχος εἰσέλθῃ τῆς ἀληθείας, ἐλέγχων τὰ κρυπτὰ τῆς καρδίας, εἴπῃς. Μὴ γὰρ ἐγὼ Παύλου εἰμὶ ἀνώτερος τοῦ λέγοντος. Οὐχ ὁ θέλω, τοῦτο ποιῶ, ἀλλ' ὁ μισῶ, τοῦτο πράσσω; Μὴ τῇ συνηθεία δουλεύων συκοφάντει τὰ θεῖα βήματα· μὴ σαυτοῦ τὴν ἐπιθυμίαν πληρῶν, τὴν ἀποστολικὴν διάβαλλε δόξαν. Πολλοὶ γὰρ πολλάκις προφασίζονται προφάσεις ἐν ἁμαρ τίαις, καὶ τὸν ἀποστολικὴν ἡμῖν προτείνουσι λόγον τὸν ἀρτίως ἡμῖν ὑπαναγνωσθέντα. Είπε, φησί, Παύλος τὸ σκεύος τῆς ἐκλογῆς, ὁ Πνεύματι ἁγίῳ διαπαντός κυβερνώμενος, οὐχ δ θέλω, τοῦτο ποιῶ, ἀλλ' δ μισώ, τοῦτο πράσσω. Συνήδομαι τῷ νόμῳ τοῦ Θεοῦ κατὰ τὸν ἔσω άνθρωπον βλέπω δὲ ἕτερον νόμον ἐν τοῖς μέλεσί μου αντιστρατευόμενον τῷ νόμῳ τοῦ νοός μου, καὶ αἰχμαλωτίζοντά με τῷ νόμῳ τῆς ἁμαρτίας. Φιλεῖ πας φιλαμαρτήμων εὑρεῖν πρόσωπον ἀξιόπιστον συναγωνιζόμενον αὐτοῦ τῇ ἁμαρτίας, καὶ ἡδέως κατατρέχουσι τῶν ἀποστόλων, οὐχ ἵνα ἐκείνους ὑβρίσωσιν, ἀλλ' ἵνα ἑαυτοῖς ἀπολογίαν πορίσωνται. Εἶπε, φησὶν, ὁ Παῦ λο;· οἶδα γὰρ ὅτι οὐκ οἰκεῖ ἐν ἐμοὶ, τουτέστιν, ἐν τῇ σαρκί μου, ἀγαθόν. Εἰ τοίνυν ἐν Παύλῳ οὐκ οἰκεῖ ἀγαθόν, πώς, φησὶν, ἐν ἐμοὶ ἐνδέχεται ἀγαθοῦ κατοίκησιν εἶναι, καὶ ἀγαθοῦ μετέχειν ἐμὲ, καὶ ἀγαθοῦ ρίζαν εἶναι ἐν ἐμοί; Εἰ τὸν τοσοῦτον ἄνδρα εὑρίσκομεν αἰχμ. αλωτιζόμενον τῇ ἁμαρτίᾳ, καθὼς αὐτὸς διετάφησε, τί πρὸς ἐμὲ τὸν οἰκτρὸν καὶ τῇ ἁμαρτία δεδουλωμένων; Ἵνα τοίνυν μὴ δύο γένηται φαύλα, καὶ ὁ ἀποστολικὸς συκοφαντῆται λόγος, καὶ ἡμεῖς ἑαυτοῖς ἄδειαν ἁμαρτημάτων περιζώμεθα, ἀναγκαῖόν ἐστι πᾶσαν τὴν ἀποστολικὴν ἀναπτύξει διάνοιαν. Πάντων τοίνυν τῶν ἀμφιβαλλομένων ἐν ταῖς Γραφαῖς λύσις, ἡ ὑπόθεσις. Όταν γάρ τις γνῷ τὸν σκοπὴν τοῦ λέγοντος, καὶ πρὸς τίνας ὁ λόγος, καὶ περὶ τίνων, εὐκρινὴ καὶ ἀσύγχυτον ἀποδίδωσι τῶν λόγων τὴν θεωρίαν. τὴν πράξιν τῆς ἁμαρτίας, ἀλλὰ τὸν διάβολον. Διὰ τί δ τὸν διάβολον ἁμαρτίαν καλεί; Ἐπειδὴ διδάσκαλος έγι νετο ἁμαρτίας. Ἐὰν γὰρ μή τις τοῖς ἰδιώμασι τῆς Γραφῆς προσέχῃ, πολύ διολισθαίνει καὶ ἐκπίπτει τοῦ σκοποῦ τῆς ἀληθείας. Αμαρτίαν ἔθος καλεῖν τῇ Γραφῇ τὸν διάδο λον. Διὰ τί; Ἐπειδὴ ἐγένετο διδάσκαλος καὶ εἰσηγητής καὶ πρόξενος ἁμαρτίας. Ομοίως καὶ τὸν Σωτήρα τον Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν καλεῖ ἡ Γραφή δικαιοσύνην, οὐχ ὡς πράξιν δικαιοσύνης, ἀλλ' ὡς διδάσκαλον δικαιοσύνης. Διὰ τοῦτο περὶ αὐτοῦ φησιν ὁ Παῦλος, Ὃς ἐγενήθη ἡμῖν ἀπὸ Θεοῦ σοφία καὶ δικαιοσύνη, καὶ ἁγιασμὸς καὶ ἀπολύτρωσις. Ὥσπερ οὖν ὁ Χριστὸς δι καιοσύνη κέκληται, καθ᾽ ὁ πηγὴ δικαιοσύνης· οὕτω καὶ ὁ διάβολος εισηγητής γενόμενος καὶ διδάσκαλος ἁμαρτ τίας, τὴν τῆς ἁμαρτίας προσηγορίαν ἐδέξατο. Ἡ ἁμαρ τία ἀνέζησεν, ἐγὼ δὲ ἀπέθανον· καὶ εὑρέθη μοι ή ἐντολὴ ἡ εἰς ζωὴν, αὕτη εἰς θάνατον. Ἔδωκε γὰρ ἡ Θεὸς τῷ Ἀδὰμ ἐντολὴν, οὐχ ἵνα ἀποθάνῃ, ἀλλ᾽ ἵνα ζήσῃ. Ἡ οὖν ἐντολή, φησίν, ἡ δοθεῖσά μοι εἰς ζωὴν, αὕτη εὑρέθη εἰς θάνατον, οὐκ αὐτὴ μεταβληθείσα, ἀλλ᾿ ἐμοῦ διὰ τῆς παραβάσεως τὴν ἐνέργειαν τὴν ζωο ποιὸν ἀνατρέποντος. Προσέχειν ἀκριβῶς δεῖ πρὸς τὰ ἀνακύπτοντα των ζητημάτων ἅπαντα. Εὐθέως γὰρ ὁ ἐχθρὸς τῶν Γραφῶν, καὶ μὴ συντρεφόμενος τῷ λόγῳ εὐσεβείας, εἰς οὐδὲν ἕτερον χωρεί, ἢ τοῦτο· Οὐ προσ ήδει, φησίν, ὁ Θεὸς, ὅτι ἔμελλεν ἁμαρτάνειν ὁ ᾿Αδάμ; οὐ προήδει, ὅτι οὐ μὴ φυλάξει τὴν ἐντολήν; οὐ προ ᾔδει, ὅτι ἀπατηθήσεται ὑπὸ τοῦ όφεως; τίνος τοίνυν ἕνεκεν δέδωκε τὴν ἐντολὴν τῷ μέλλοντι μή φυλάττειν τὴν ἐντολήν; Δεῖ δὲ εἰδέναι, ὅτι ὁ Θεὸς προγινώσκει μὲν τὰ πάντα, δίδωσι δὲ τοὺς νόμους, οὐκ εἰς τὸν παρα δαίνοντα μόνον ἀφορῶν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν μέλλοντα κατα ορθοῦν. Διὰ τί δὲ ὡς ἐχθρὸς μονομερώς την πρόγνωσιν, ἐξετάζεις; διὰ τί λέγεις, ὅτι οὐ προήδει ὁ Θεὸς, ὅτι Ἀδὰμ ἁμαρτήσει; διὰ τί τὰ ἑπόμενα καὶ τὰ ἐξ αὐτῆς τῆς ἀκολουθίας παρεπόμενα παρασιωπᾷς; Αλλὰ σὺ σιω πᾶς ἀγνωμονῶν· ἐγὼ δὲ κηρύττω πιστεύων, ὅτι ὥσπερ προήσει ὁ Θεὸς, ὅτι παραβήσεται ὁ ᾿Αδάμ, [] οὕτως ᾔδει, ότι Αβελ δικαιωθήσεται, προήδει, ὅτι Ενώχ μετατεθέ σεται, προήδει, ὅτι ὁ χορὸς τῶν ἁγίων συστήσεται, προ ᾔδει, ὅτι ὁ Νεε τὸν πάνδημον ὄλεθρον διανέξεται, προς ᾔδει, ὅτι Αβραὰμ ή ρίζα τῆς πίστεως ἀνθήσει, προήδει, ὅτι λάμψουσι πατριάρχαι, ἀνθήσουσι προφῆται, δια πρέψουσιν ἀπόστολοι, καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ φυράματος του μέλλοντος παραβαίνειν τὸ πολυύμνητον τῆς οἰκονομίας τοῦ Σωτῆρος ἀνθήσει κάλλος. Προείδε τῶν ἀποστόλων τὸν δρόμου, προείδε τῶν μαρτύρων τὰς ἐνστάσεις, προείδε τῶν ὁμολογητῶν τοὺς ἀγῶνας, προείδε τὰ συγκροτήματα τῶν μοναζόντων, προείδε τὰ ἄνθη τῶν Ἐκκλησιῶν, προ εἶδε τῶν ἱερέων τὴν χορόν, προείδε πάντας τοὺς ἐν ἀλη θείᾳ παρισταμένους τῷ θυσιαστηρίῳ. Τί οὖν; ἐχρῆν διὰ τὴν πρόγνωσιν τῶν τοσούτων ἀγαθῶν εἰσαγαγεῖν τὸ πλάσμα; Η γὰρ ἁμαρτία ἀφορμὴν λαβοῦσα, διὰ τῆς ἐντολῆς ἐξηπάτησέ με, καὶ δι' αὐτῆς ἀπέκτεινεν. Η ἁμαρτία, τουτέστιν, ὁ διάβολος. Αφορμὴν λαβοῦσα. Ποίαν; Επειδὴ εἶπεν ὁ Θεὸς, Ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ βρώσει φάγῃ· ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου του για νώσκειν καλὸν καὶ πονηρὸν οὐ φάγῃ ἡ γὰρ ἡμέρα κάτ γεσαι, θανάτῳ ἀποθανῇ· ὁ διάβολος ἀφορμὴν λαβὼν ἀπὸ τῆς ἐντολῆς, κατασκευάζει διαβολὴν, καὶ λέγει τούτῳ Ηδει γὰρ ὁ Θεός, ᾗ δ' ἂν ἡμέρᾳ φάγεσθε, γίνεσθα ὡς θεοί, καὶ ἐκώλυσεν ὑμᾶς. Διαβάλλει τὸν Θεὸν εἰς φθό νον, καὶ ὡς βασκάνου τοῦ Θεοῦ κατατρέχει. Βασκαίνω! ὑμῖν ὁ Θεὸς, φησί, τῆς ἐσοθείας, εκώλυσε φαγεῖν ἀπὸ τοῦ δένδρου, ἐξ οὗ τὸ ἰσόθεον ὑμῖν ἀνακύπτειν ἔμελλεν. Αφορμὴν οὖν λαβοῦσα ἡ ἁμαρτία, διὰ τῆς ἐντολῆς ἐξηπάτησε. Καλῶς εἶπε τὸ, Εξηπάτησεν. Οὐ γὰρ τἀληθὲς ἐπηγγείλατο, ἀλλ᾽ ἐξηπάτησε, καὶ δι' αὐτῆς ἀπέκτεινεν. Η γὰρ ἀπάτη θάνατον ἐγέννησεν· οὐ γὰρ το πλάσμα θνητὸν ἦν. Πολλοὶ γὰρ καὶ τοῦτο ἐνόμισαν, ὅτι τὸ πλάσμα θνητὸν ἐποίησεν, ὁ Θεός· οὐκ ἦν δὲ τὸ πλάσμα θνητόν. Εἰ γὰρ καὶ γήϊνον ἦν, ἀλλὰ ἀθάνατον δεδημιούργητο. Εἰ γὰρ μὴ ἀθάνατον ἐδημιουργήθη, ἀλλὰ ἐτε εν τη θνητὸς, ὁ εἶχεν ἐν τῇ φύσει, διὰ τί κατὰ ἀπόφασιν Ελα βεν; Εἰ θνητὸν ἦν τὸ πλάσμα τοῦτο, διὰ τί ὁ Θεὸς ἐπ τίμιον αὐτοῦ τίθησι τῆς παραβάσεως τὸν θάνατον; Η τομ ἂν ἡμέρᾳ φάγη, θανάτῳ ἀποθανῇ. Οὐκοῦν πρὶν φάγα ἀθάνατον ἦν τὸ πλάσμα. Εἰ δὲ καὶ πρὶν φάγη, θνητόν ἦν, ἀπάτη καὶ χλεύη τὸ λεγόμενον, καὶ οὐκ ἀλήθεια ἀπειλεῖ γάρ μοι Οὐδεὶς δὲ ἀπειλεῖ τιν ύπνον, ἐν β'. Ο Απόστολος, ἵνα σαφεῖ καὶ συντόμω χρήσωμαι λόγῳ, ἀναζωγραφεῖ εἰκόνα παντὸς τοῦ ἀνθρώπου, τοῦ σε πλασθέντος ἀπ' ἀρχῆς, καὶ τοῦ παιδαγωγηθέντος ἐν νόμῳ, καὶ τοῦ ἐλευθερωθέντος ἐν χάριτι· καὶ ἀναζωγραφεῖ ὡς ἐν εἰκόν, τῷ λόγῳ. Τί οὖν ὁ Ἀδὰμ πρὸ τῆς ἐντολῆς; καὶ τίς ἐγένετο μετὰ τὴν ἐντολήν; [] ποίαν ἔσχε κατάστασιν ἐν νόμῳ, καὶ ποίαν ἔλαβε προσ ηγορίαν ἐν τῇ χάριτι; Καὶ ὥσπερ ἐὰν σήμερον λέγω, Ο Θεὸς ἐποίησεν ἡμᾶς κατ' εἰκόνα καὶ ὁμοίωσιν αὐτοῦ, ἐπειδὴ δὲ παρέβημεν τὴν ἐντολὴν, ἐξεβλήθημεν τοῦ παραδείσου, οὐκ εἰς ἑαυτὸν ἀναλαμβάνω τὸν λόγον, ἀλλὰ τὴν ἀρχαίαν ἱστορίαν εἰς ἑαυτὸν ἀναφέρω οὔτε γὰρ παράδεισον εἶδον, οὔτε παραδείσου ἀπεβλήθην, ἀλλὰ τοῦ πατρὸς τὸ πάθος, καὶ τὸν ἀρχέγονον τῆς συμφορᾶς ἀνα ζωγραφῶ, καὶ λέγω, Επλάσθην, παρέβην, ἐξεβλήθην, ἐπαιδαγωγήθην, ἀνεκλήθην)· οὕτω καὶ ὁ Παῦλος δι ηγείται περὶ τοῦ Ἀδάμ, τις ἦν πρὸ τῆς ἐντολῆς τοῦ νόμου (νόμου δὲ λέγω τοῦ ἐν παραδείσῳ δοθέντος), και φησιν ἐν προσώπωῳ τοῦ Ἀδάμ· Ἐγὼ δὲ ἔζων χωρὶς νό μου ποτέ. Αρα Παύλος πρεσβύτερος ἦν τοῦ νόμου; Ο Παύλος μετά πάντας τοὺς τραφέντας ἐν τῷ νόμο εν θησε, μετὰ τὴν τοῦ Χριστοῦ ἐπιφάνειαν. Εἰ τοίνυν μετά τὸν νόμον ἐστί, πῶς πρεσβύτερον ἑαυτὸν τοῦ νόμου τί θησι; Δείκνυσι γὰρ ἐξ ὧν λέγει, ὅτι πρεσβύτερος ἦν τοῦ νόμου· Ἐγὼ δὲ ἔζων χωρὶς νόμου ποτέ ελθούς σης δὲ τῆς ἐντολῆς, ἡ ἁμαρτία ἀνέζησεν. 'Αρα μετά Παῦλον ἦλθεν ἡ ἐντολή; Καὶ ἵνα μή τις νομίσῃ, ὅτι νό μος μὲν ἦν πρὸ τοῦ Παύλου, αὐτὸς δὲ ἕξη χωρίς νόμου ποτέ, ἐθνικὸν βίον ἐπανῃρημένος, μετὰ δὲ ταῦτα ἀπὸ τοῦ νόμου ἐπαιδαγωγήθη, ἐλέγχει ἡ ἱστορία τὴν ἀλήθειαν, Παῦλος γὰρ οὐκ ἔστιν ὅτε ἄνευ νόμου έζησε. Πῶς γὰρ ὁ λέγων, Ἑβραῖος ἐξ Ἑβραίων, περιτομὴ ὀκταήμερος, ἐκ γένους Ισραηλιτικοῦ; Πότε οὖν ἔζησε χωρίς νό μου; Ἐγὼ δὲ ἔζων χωρὶς νόμου· ἐλθούσης δὲ τῆς ἐντολῆς. Ποίας; Τῆς λεγούσης, Ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ φάγῃ. Ελθούσης δὲ τῆς ἐν τολῆς, ἡ ἁμαρτία ἀνέζησεν, ἐγὼ δὲ ἀπέθανον. Βλέπε πῶς, ὡς ἐν ζυγῷ τῷ λόγῳ τίθησιν ἁμαρτίαν καὶ δι καιοσύνην· ὅτι τότε νεκροῦται ἡ ἁμαρτία, ότε κατορθοῦται ἡ ἐντολή· τότε ἀποθνήσκει ὁ ἄνθρωπος, ὅτε εὐοδοῦται ἡ ἁμαρτία. Τὸ γὰρ εἰπεῖν, Φλθούσης δὲ τῆς ἐνα τολῆς, ἡ ἁμαρτία ανέζησε, δείκνυσιν, ὅτι πρὸ παρκο βάσεως νεκρά ήν ἡ ἁμαρτία. Αμαρτίαν δὲ καλεῖ, οὐ
col. 667–668page 3 of 5

non immortale creatum fuisset, sed mortale, eur quod ex natura habebat, per sententiam accepit? Si mortale erat illud opificium, cur Deus ipsi in trans gressionis poenam mortem indicit? In quacumque die comederis, morte morieris. Ergo antequam comederet, immortale erat opificium. Quod si antequam comede ret, mortale erat, fallax et ridicula fuisset intermina tio, non veritas: comminatus enim fuisset, me futu rum id quod jam eram. Nemo autem cuiquam inter minatur somnum, quem ex natura habet; nemo cibnm, quem ex natura capit: sed interminatur Deus mortem. Quod opificium non ex creatione subibat, propter peccatum subiit. Nam si Adam præceptum divinum et legem servare perseverassel, mors locum non habuisset. Id testificatur sapiens illud oraculin Deus mortem non fecit, nec delectatur in perditione vi ventium: invidia autem diaboli mors intravit in mun dum (Sap. 1. 13. et 2. 24). Quamobrem, ut vere lo quamur, præter naturam nobis accidit quod mortales simus: resurrectio autem quod ex natura inerat, nobis restituit. Ideo resurrectio dicitur, quia corru ptum opificium et per peccatum lapsum, per justitiam erigitur. Si perseverasset Adam in mandato, vivus mansisset. Et quis sponsor est, ut ne videatur id ex conjectura dictum esse? Ut ergo, fratres, non con jecturis divina tractemus, sed rerum consequentia usi claranı rerum veritatem assequamur, opificii im mortalitatem testificantur ea quæ sequuntur. Si na tura mortale erat opificium, si morti addictum est non per peccatum, sed per naturam ipsam, quomodo naturam vicerunt Elias et Enoch? quomodo Elias as sumptus est, nec mortem gustavit? quomodo Enoch translatus est, mortem non expertus? Vide pignora prisca creationis. Itaque poterat homo perpetuo vi vere, si divinam servasset legem. Idcirco Deus as sumptas nostri generis primitias transtulit in immor talitatem. Et vide sapientem œconomiam. Assuniit Enochum ante multas generationes; rapit Eliam post multas generationes, idque utiliter. Quia enim in dua bus gentibus pia religio versatura erat, in populo præ putium habenti, et in populo circumcisionem profi tenti; non solum Eliam assumit, ne Judæus glorietur hisee primitiis honoratus; sed priorem assumit Eno chuin, qui non secundum legem vixerat, sed eccle siasticum ornatum servarat. Omnia enim, quæ ante legem fuere, figura erant Ecclesiæ. Interroga justos usque ad Abraham et usque ad legem, quinam ipsi essent. In tribus nominibus omnia versantur: in gen tilitate incredula; in judaismo, qui secundum legem incedebant, et in christianismo, qui secunduin evan gelicain gratiam ducebatur. Interrogentur adversarii de Adamo, Abele, Enocho, Seth et Noe, et quotquot usque ad Abraham probe vixerunt, quinam essent. An gentiles? Verum id fides non permittit. Gentiles non erant; non enim in incredulitate vixerunt, dæ ɔnonibus non servierunt, sculptilibus non subjecti fue runt, dæmonum errori obstiterunt. Non possunt ergo gentiles vocari. Sed quid erant? an Judai? Sed non acceperunt legem, non custodierunt sabbata, ciborum discrimina non observarunt, circumcisionem non ha buere. Si ergo prisci illi nec gentiles, nec Judæi ſue re, inveniatur aliud nomen quod possit illis compe tere. Si neque Judæi, neque gentiles fuere, qui ante legem vixerunt, quod detur illis nomen? quodnam relinquitur, nisi Christiani, non quidem nomine, sed virtute. Ideo omnes Ecclesiæ typi præfulserunt. In circumcisus erat Enoch, ut et Ecclesia: non servivit legi, ut nec Christi populus: non novit ciborum dif › ferentias, ut Ecclesia quæ in divina lege versatur. Antiquissima omnium est Ecclesia quæ in typo piæ religionis incedebat: et fides Abrahæ imago erat, non Judæorum, sed Ecclesiæ. Ideo Apostolus sermo nen de fide explorat, et ut ostendat Abrahamum esse Ecclesiæ, non Judæorum imaginem, ait: Fratres, scriptum est: Credidit Abraham Deo, et reputatum est ili ad justitiam. Quando ergo reputatum est, in circum cisione an in præputio (Rom. 4. 3. 10)? Hæc Paulus, qui ex Judris erat, qui legem noverat, et legalia ex plicabat. Non in circumcisione, sed in præputio. Et si gnum accepit circumcisionem, signaculum justitiæ in præputio (Rom. 4.14). Vide complicatam sententiarum speculationem; vide quomodo Apostolus segreget ab Abrahamo Israelem, non habentem fidei proprietatem; conjungat autem ipsi gentes, ut habentes characte rem piæ religionis. Et signum accepit circumcisionem, signaculum justitiæ, ut sit Pater omnium credentium per præputium. Viden' quomodo figura Ecclesiæ in Abra hamo esset? Servator autem ut ostendat evangelicma statum ad priscam illam institutionem reduci, cuin dicerent Judæi: Moyses scripsit, Si quis voluerit re pudiare uxorem suam, det illi libellum repudii (Matth. 19. 7); Servator contra missis legalibus, non quasi solvat illa, sed ut veram doctrinam declaret, dicit Moyses ad duritiam cordis vestri loquutus est: ab initio autem non fuit sic (Ibid. 8. 8). Vide quomodo ad pri sca nos reducat. 3. Dictum repeto; sed rogo, per silentium mihi faveatis, ne tumultus oppositus sententiam dissolvat. Volens Servator ostendere, evangelicam doctrinanı ad priscum reducere statum. cuin dicerent discipuli, imo potius Pharisæi: Cur Moyses præcipit, Si quis dimiserit uxorem suam, det illi libellum repudii (Deut. 24. 1)? Servator non legem reprehendit, sed illam defendit: Moyses hæc dixit ob duritiam cordis vestri ab initio autem non fuit sic (vide quomodo ad prisca nos remittat); sed Qui fecit hominem, masculum et feminam fecit eos. Quæ ergo Deus conjunxit, homo non separet (Matth. 19. 4. 6). Atque in multis deprehendo Servatorem ad priscum et bonum statum Ecclesiam reducere. Figura igitur Ecclesiæe viguit ante circum cisionem. Attendite diligenter. Quia ab initio figura Ecclesiæ viguit, ac postmodum rursus ipsa Ecclesiæ regula statuta est, lex vero media interposita fuit; at ostendat Apostolus ecclesiasticum bonum statum in serie temporum sequi et currere, legem vero inter positam esse, ait: Lex autem subintravit (Rom. 5. 20). Non dixit, Lex intravit, sed, Subintravit, Alia eniu lex est quæ intrat, alia quæ subintrat. Intravit ab ini tio lex evangelica, non dies observans, non ciborum differentiam agnoscens, non circumcisionem acci piens. Hæc lex ab initio a priscis illis servabatur, el ad postremos pervenit; intermedia vero lex intravit, imo potius subintravit: apostolumque audire est clare dicentem, ut nos diximus, Lex subintravit. Vis discere quo subintravit? Historiam audi. Ut Jacob propter Rachelem Labano servivit, at tempore nuptiarum illa non intravit; scopus tamen patriarchæ erat Racheleni ducere, sed fraus soceri aliam pro alia induxit, et in ducta deprehensa fuit illa, quæ non quærebatur: ita Dei scopus erat semper ut Ecclesiam statueret; sub induxit vero synagogam, non per vim et fraudem il lam assumens, sed ad figuram veteris historia res coaptans. Ac quemadmoduin Jacob, accepta Lia, in scopo semper Rachelem habuit, sed vim fraude illa tam tulit: sic et Deus quo tempore synagogam habuit, hanc oderat, illam diligebat. Et quis nobis hoc testi licatur? quis historia sic considerate sponsor est? Sæpe Deus cum synagoga legem servante versans, dicebat: Festa vestra et neomenius vestras odit anima mea (Isai. 1. 13. 14). Ac quemadmodum Jacob Rache lis faciem amabat, et lippitudinem oculorum Liæ aver sabatur (Erat enim, inquit, Lia infirma oculis [Gen. 29. 17]): sic Deus aversabatur synagogam, non cor pore corruptam, sed anima cæcam. Ideo dicebat pro pheta: Et quis cæcus, nisi filii mei? et quis surdus, nisi qui dominantur eis (Isui. 42. 19)? Et cæci facti sunt servi Dei. Ac sicut illic ob oculorum infirmitatem, ita hic ob cæcitatem animæ synagogam oderat, Idcirco cæcitatem illorum Servator subindicans, dicebat: Di mitute illos, duces sunt cæcorum: cœcus autem si cœ cum ducat, ambo in foveam cadent (Matth. 15. 14). Quod vero toto tempore, quo synagoga secundum legem vixit, Deus voluerit populum illum ob ingra tum animum repudiare, testificatur propheta dicens;

col. 669–670page 4 of 5
PG 59:669καὶ ἐξαλείψω αὐτοὺς, καὶ ποιήσω σε εἰς ἔθνος μέγα, καὶ πολὺ μᾶλλον. Εἰ τοῦτο ἔχεις ἐν ἑαυτῷ τὴν ἐκκλησίαν εἰκόνα τῆς παλαιᾶς ἱστορίας, πῶς παρεισῆλθεν ὁ νόμος; Ως ἡ λεία τῇ Ραχήλ. Ότι δὲ, ἀδελφοί, οὐ θεω ρία οὐδὲ ἀλληγορία βεβιασμένη, ἀλλ' ἀληθῶς εἰκὼν ἦν αὕτη τοῦ Ἰακὼς, καὶ ὅτι δ᾽ Ἰακὼβ τοῦ Θεοῦ τύπον ἐπλή ρου, τοῦ ποτὲ μὲν τὴν συναγωγήν, νῦν δὲ τὴν ἐκκλησίαν ἔχοντος, αὐτὸς τοῦ διὰ τοῦ προφήτου. Εγώ όρη σεις επλήθυνα, καὶ ἐν χερσὶ προφήτου ωμοιώθην. Καὶ ἐδούλευσεν Ἰακὼβ ἐν γυναικί, καὶ ἐν γυναικὶ ἐφυλάξατό με. Διὰ τί οὖν ἐφύλαξεν; ἢ πῶς ἐφύλαξεν; Εὑρήσεις, ἀδελφέ, κατὰ ἄλλην πάλιν θεωρίαν τὸν Ἰακὼβ ἑτέρως λαμβάνοντα τὴν γυναῖκα, ἑτέρως δὲ τὸν Ἰσαὰκ τὸν πατέρα τοῦ Ἰακώβ. Ἰσαὰκ λαμβάνων τὴν γυναῖκα, οὐκ αὐτὸς ἦλθεν εἰς τὴν μέσην τῶν ποταμῶν, καὶ ἔλα σεν, ἀλλὰ ἀπέστειλε τὸν δοῦλον αὐτοῦ, καὶ ἐμνηστεύς κατο ὁ δὲ Ἰακώβ οὐ διὰ δούλου μνηστεύεται, ἀλλὰ δι' ἑαυτοῦ. "Ην γὰρ καὶ τοῦτο τύπος τῆς Παλαιᾶς καὶ τῆς Νέας. Τὴν γὰρ παλαιὰν συναγωγὴν μνηστευσάμενος ὁ Θεός, διὰ τοῦ οἰκέτου [] Μωϋσέως λαμβάνει. Ἰσαὰκ λαμβάνων γυναίκα δι' οἰκέτου μνηστεύεται, καὶ δι' οί κέτου μνηστευσάμενος λαμβάνει. Ὁ δὲ Ἰακὼβ οὐκ ἀπο στέλλει οἰκέτην, καίτοι ἔχων οἰκέτας, ἀλλ' αὐτὸς ἦλθεν εἰς τὴν μέσην τῶν ποταμῶν. Ήλθεν αὐτὸς μόνος ὁ πολο λοὺς οἰκέτας ἔχων· μόνος ἦλθεν ὁ πολλὰ ὑποζύγια ἔχων. Ο γὰρ Θεὸς εὐλόγησε τὸν οἶκον τοῦ Δεσπότου Αβραάμ ἐν κτήνεσι καὶ ἀργυρίῳ καὶ χρυσίῳ καὶ δούλοις καὶ ἱπ ποις καὶ τοῖς ἄλλοις. Καὶ τοσαῦτα κτήματα ἔχων ἔρχει ται τὴν ράβδον ἔχων μόνην, καὶ λέγει ὁ Ἰακώβ· Τῇ ράβδω μου διῆλθον τὸν Ἰορδάνην τοῦτον, ἀντὶ τοῦ, Ράβδον μόνην ἔχων ἐξῆλθον μόνος, ὁ πολλῶν δεσπότης. Ἐξῆλθεν Ἰακὼς μόνος, ἦλθεν εἰς Βεθήλ, καὶ ἐκοιμήθη τὴν ἑσπέραν, καὶ ὑπέθηκε λίθον τῇ κεφαλῇ· οὐκ οἶκον εὗρεν, οὐ κατάλυμα. Εἰκὼν γὰρ ἦν τοῦ λέγοντος, Ο δὲ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου οὐκ ἔχει ποὺ τὴν κεφαλὴν κλίνη. Εἶτα, ἀδελφοί, καθεύδων βλέπει τὸν οὐρανὸν ἀνεῳγμένον, Ὥσπερ γὰρ τῷ Χριστῷ οὐκ ἦν κλῖναι τὴν κεφαλὴν ἐπὶ τῆς γῆς, οὐρανὸς δὲ αὐτῷ καὶ τὰ ἐπουράνια ἀνέψατο οὕτω καθεύδει Ἰακώβ, οἶκον οὐκ ἔχων, καὶ τὸν οὐρανὸν βλέπων ἀνεῳγμένον, καὶ κλίμακα ἀπὸ γῆς ἕω; οὐρανοῦ ἑστηριγμένην. "Ην δὲ καὶ ἄλλῳ λόγῳ τύπος τῶν διωκ μένων. Επειδὴ γὰρ τὸν Ησαυ φεύγων ἦλθεν εἰς τὴν μέσην τῶν ποταμῶν, βουλόμενος δείξαι ὁ Θεὸς, ὅτι παντί τῷ ἐπὶ γῆς διωκομένῳ οὐρανὸς ἀνέῳκται, βλέπει τὸν οὐρανὸν ἀνεῳγμένον, καὶ κλίμακα ἐστηριγμένην ἀπὸ γῆς ἕως τοῦ οὐρανοῦ, καὶ τοὺς ἀγγέλους τοῦ Θεοῦ ἀναβαίνοντας καὶ καταβαίνοντας διὰ τῆς κλίμακος. Καὶ ὁ Κύ ριος, φησίν, ἐπεστήρικτο. Οὐκ εἶπεν ἁπλῶς, Εκάθητο, ἀλλ', Επεστήρικτο τῇ κλίμακι. Τίς δὲ ἡ κλίμαξ; Εἰκὼν τοῦ σταυροῦ. Δι' αὐτοῦ γὰρ ἔστιν ἀνελθεῖν εἰς τὸν οὐρανόν. Καὶ οἱ μὲν δι' αὐτοῦ ἀνῆλθον εἰς τὸν οὐρανὸν, οἱ δὲ δι' αὐτοῦ κατῆλθον. Ἰουδαῖοι ἐξέπεσον τῶν οὐρα νῶν διὰ σταυροῦ, καὶ ἔθνη εἰς οὐρανὸν ἀνάγονται διὰ τοῦ σταυροῦ. 8. Αλλ' ἐπειδὴ δεῖ πανταχοῦ φεύγειν τὴν βίαν τῆς ἀλο ληγορίας, καὶ μαρτυρίαις ἐγγράφοις σφραγίζειν τὰ λε γόμενα, ἵνα δείξῃ ὁ Σωτὴρ διὰ τῶν Εὐαγγελίων, ὅτι οἱ ἄγγελοι ἐκεῖνοι οἱ ἀναβαίνοντες καὶ καταβαίνοντες εἰκόνα τῆς εὐαγγελικῆς ἐπλήρουν χάριτος, λέγει τῷ Ναθαναὴλ. Ἐπειδὴ εἰπόν σοι, Εἶδόν σε ὑπὸ τὴν συκήν, ἐπίστευσας· μείζονα τούτων ὄψει. Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἀπάρει ὄψεσθε τὸν οὐρανὸν ἀνεψγμένον, καὶ τοὺς ἀγγέλους τοῦ Θεοῦ ἀναβαίνοντας καὶ καταβαίνοντας ἐπὶ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου. Ἦλθεν ἐπὶ τὴν μέσην τῶν ποταμῶν, καὶ ὡς εἶδε τὸ δραμα, λέγει· Οὐκ ἔστι τοῦτο, ἀλλ' ἡ οἶκος Θεοῦ. Καὶ μὴν οὐκ εἶδες οίκων οἰκοδομὴν, ἀλλὰ κλίμακα· ἀλλ᾽ ἐπειδὴ ᾔδει, ὅτι ἡ κλί μας τύπος ἐστὶ τῆς Ἐκκλησίας, λέγει, Τοῦτο οἶκος Θεοῦ, τοῦτο Ἐκκλησία εστί. Καὶ πόθεν τοῦτο, ὅτι οἶκος Θεοῦ Εκκλησία ἐστί; Λέγει Παῦλος Τιμοθέῳ, ταῦτα γρά φων· Ελπίζω ἐλθεῖν πρὸς σὲ τάχιον. Ἐὰν δὲ βρα δύνω, ἵνα εἰδῇς, πῶς δεῖ ἐν οἴκῳ Θεοῦ ἀναστρέφεσθαι, τις ἐστὶν Ἐκκλησία Θεοῦ ζῶντος. Εἶτα πλη ρῶν διὰ πάντων τὴν εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ, τὴν ἀκτήμονα, τὴν μισόπλουτον, τὴν μηδὲν δεχομένην φάντασμα κοσμικόν, λέγει· Ἐὰν ᾖ Κύριος ὁ Θεὸς μετ' ἐμοῦ, καὶ δώσῃ μοι ἄρτον φαγεῖν καὶ ἱμάτιον περιβαλέσθαι. Βλέπε, πῶς ἡ φιλόσοφος ψυχὴ τὴν αὐτάρκειαν οὐκ ἐκβαίνει. Εάν ᾖ Κύριος ὁ Θεὸς μετ᾿ ἐμοῦ, καὶ οδηγήσῃ μὲ ἐν τῇ ὁδῷ, καὶ δώῃ μοι ἄρτον φαγείν καὶ ἱμάτιον περιβαλέσθαι. Πρὸ τῶν εὐαγγελικῶν τὰ ἀποστολικὰ φθέγγεται. Καὶ ἐὰν δῷ μοι ἄρτον φαγείν καὶ ἱμάτιον περιβαλέσθαι. Παῦλος διὰ τοῦ Ἰακὼν φθέγ γεται· Εχοντες γὰρ διατροφὰς καὶ σκεπάσματα, τούτοις ἀρκεσθησόμεθα. "Εσται μοι ὁ τόπος οὗτος, οἶκος Θεοῦ. Τοῦτο γὰρ καὶ ἑρμηνεύεται τὸ Βεθήλ. Βεν γάρ ἐστιν οἶκος· τὸ δὲ Πλ, Θεοῦ. Ἀπῆλθεν εἰς τὴν μέσσην τῶν ποταμῶν, καὶ πρῶτον αὐτῷ συναντᾷ φρέαρ. Ηλθεν ἐπὶ τὸ φρέαρ, καὶ τοῦτο ἐσκέπαστο, καὶ εὗρεν ἐκεῖ ποιμένας. Εἰκὼν κατὰ πάντα Χριστοῦ. Πρώτη παρ ουσία Χριστοῦ ἐπὶ τὸ βάπτισμα, ἐπὶ τὸ φρέαρ, φρέαρ ε ἀλλόμενον εἰς ζωὴν αἰώνιον. Εὑρίσκει τὸ φρέαρ ἐσκευ πασμένον, ἐπειδὴ καὶ ἡ χάρις πρὸ τῆς παρουσίας έχει κάλυπτο. Λέγει Ἰακὼς τοῖς ποιμέσι, Τί ἑστήκατε ἔτι; Πολλὴ ὥρα ἐστί· ποτίσαντες τὰ [] πρόβατα ἀπαγάγετέ. Οἱ δὲ πρὸς αὐτὸν, Ἐὰν μὴ πάντες ἔλθωσιν οἱ τοι μένες, οὐ δυνάμεθα ἀποκυλίσαι τὸν λίθον. Καὶ τί εὐθέως ὁ Ἰακώβ; “Ο διὰ πολλῶν καὶ διὰ πάντων ἐχρῆν γενέσθαι τῶν ποιμένων, μόνος ποιεῖ. Λαβὼν γὰρ ἀποκυλίει τὸν λίθον. Πῶς οὖν ἡδύνατο τοῦτο μόνος ποιῆσαι, ὁ πολλοί μόλις ἐποίουν; 'Αλλ' ἐπειδὴ εἰκὼν ἦν τοῦ Χριστοῦ, καὶ ή Γραφὴ τὴν δύναμιν ἔδειξε τοῦ Δεσπότου, ὅτι ὁ μὴ ηδυνήθησαν πολλοὶ κατορθώσαι, ἡ εὐαγγελική χάρις κατώρθωσεν. Ἐκεῖ εὑρίσκει τὴν Ῥαχὴλ ἐρχομένην παν ταχοῦ γὰρ οἱ δίκαιοι οἱ ἀρχαῖοι τῷ πλείστω μέρει ἀπὸ φρεάτων ἐδέξαντο τὰς μνήστρας ἑαυτῶν. Μωϋσῆς ἀπὸ φρέατος ἔσχε τὴν γυναῖκα την θυγατέρα τοῦ Ἰοθώρ, Ἰακὼς ἀπὸ φρέατος, ὁ δοῦλος τοῦ ᾿Αβραὰμ ἀπὸ φρέατος ἐδέξατο τὴν Νεβέκκαν. Πανταχοῦ τὰ μνήστρα των ἀρχαίων ἀπὸ φρέατος, ἐπειδὴ καὶ ὁ Χριστὸς οὐχ ετέρως μνηστεύεται τὴν Ἐκκλησίαν, ἢ ἀπὸ τῶν ὑδάτων Καὶ ἵνα συντέμω, εἰσῆλθεν, ήτησε την Ραχήλ, παρεισῆλθεν ἡ Λεία. Τοῦ προκειμένου δὴ ἔχεσθαι, καὶ εἰς τὸ προς κείμενον ἐπανελθεῖν ἀναγκαῖον. Νόμος οὖν παρεισῆλθεν, οὐκ εἰσῆλθεν· ἐπειδὴ οὐδὲ ἡ Λεία εἰσῆλθεν, ἀλλὰ παρ εἰσῆλθεν. Εἰσελθεῖν γάρ ἐστι τὸ γυμνῇ τῇ παρρησία χρήσασθαι· παρεισελθεῖν δὲ τὸ μετ' ἄλλου πλαγιάζοντα συνεισελθεῖν. Παρεισῆλθεν οὖν καὶ ἡ ἁμαρτία, παρείτε ἦλθε διὰ τοῦ νόμου διάβολος. Η γὰρ ἁμαρτία ἀφορμὴν λαβοῦσα διὰ τῆς ἐντολῆς, ἐξηπάτησέ με, καὶ δι' αὐτῆς ἀπέκτεινεν. Ἵνα μὴ οὖν τις νομίσῃ τὴν ἐντολὴν εἶναι τὴν θανατοποιόν, λέγει· ὥστε ὁ μὲν νόμος ἅγιος καὶ ἡ ἐντολὴ ἁγία καὶ δικαία καὶ ἀγαθή. Τὸ οὖν ἀγαθὸν ἐν ἐμοὶ γέγονε θάνατος; Μη γένοιτο ἀλλ ἵνα ἡ ἁμαρτία φανῇ διὰ τοῦ ἀγαθοῦ μοι κατεργαζομένη θάνατον. Πανταχοῦ ἁμαρτωλὸν λέγει τὴν ἁμαρ τίαν, τουτέστι, τὸν διάβολον. Ινα, φησί, φανῇ καθ' ὑπερ συλὴν ἁμαρτωλὸς ὁ διάβολος, διὰ τῆς ἐντολῆς ἐργαζόμενος θάνατον. Οίδαμεν ὅτι ὁ νόμος πνευματικός ἐστιν, ἐγὼ δὲ σαρκικός είμι. Σύ, Παύλε, σαρκικὸς, ὁ ὑπὸ τοῦ ἁγίου Πνεύματος κυβερνώμενος, ὁ λαλοῦντα ἔχων ἐν ἑαυτῷ τὸν Χριστόν; Εἰ σὺ σαρκικός, διὰ τί τοὺς μαθητάς τους σοὺς ἠπάτησας λέγων· Ὑμεῖς οὐκ ἐστὲ ἐν σαρκί, ἀλλ' ἐν πνεύματι; Οἱ μαθηταί σου οὐκ εἰσὶν ἐν σαρκί, καὶ σὺ σαρκικὸς εἰ; Ἐγὼ δὲ σαρκικός εἰμι. Εγώ. Τίς Ο πρὸ τοῦ νόμου καὶ ἐν τῷ νόμῳ πολιτευσάμενος, Πεπραμένος ὑπὸ τὴν ἁμαρτίαν. Οὐκ εἶπε, πραθεὶς ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας, ἀλλὰ, πεπραμένος τῇ ἁμαρτία. Οὐ γὰρ ἕτερός τις τῶν ἀνθρώπων πέπρακεν, ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐπώ λησεν. Ὥσπερ γὰρ ἐν ἡμῖν τοῖς ἀνθρώποις εἰσί τινες οι κατὰ ἀνάγκην πιπρασκόμενοι, εἰσὶ δὲ ἄλλοι ἐλευθερίας μετέχοντες, δι' ἐπιγαμίας δὲ παιδισκῶν ἢ ἑτέρας τινὸς ἀνάγκης εἰς δουλείαν αὐτοὺς ἐκδιδόασιν· οὕτω καὶ ὁ ἄν θρωπος, ἐλεύθερος ἂν τὴν φύσιν, καὶ ἐλευθέρας φύσεως λαχών, ἑκὼν ἑαυτὸν ἐπώλησε. Θέλεις ἰδεῖν ἑαυτὸν πο λοῦντα ἄνθρωπον; Βλέπε τί φησιν ὁ Ἠλίας πρὸς τὸν Αχαάβ, ὡς ἀπέστειλεν αὐτὸν ὁ Θεὸς ἐλέγξαι αὐτὸν διὰ τὸν ἀμπελῶνα, ἂν ἀφείλετο του Ναβουθέ. Λέγει αὐτῷ Αχαάβ· Εϋρηκάς με, ὁ ἐχθρός μου; Λέγει αὐτῷ Ηλίας Εὔρηκά σε, διότι ἐπράθης ποιῆσαι τὸ πονη ρὸν ἐνώπιον Κυρίου. Η γὰρ πρᾶσις ἡμῶν διὰ τὴν ἔργων τῆς πονηρίας. Ἐγὼ δὲ σαρκικός είμι, πεπραμένος ὑπὸ τὴν ἁμαρτίαν. Ὁ γὰρ τῇ κακῇ συνηθεία προειλημμένος, οὐδὲ, ἂν θέλῃ, ἑαυτὸν εὐκόλως ἐκβάλλει τῆς δουλείας. Δευτέρα γὰρ φύσις ἡ συνήθεια· καὶ ἡ φύσις κατὰ τῶν ἀνθρώπων. Διὰ τοῦτο ἐπήγαγεν. Οὐ γὰρ ὁ βούλομαι, τοῦτο ποιῶ, ὡς ἅπαξ πεπραμένος,
col. 671–672page 5 of 5

enim quod volo facio (Rom. 7. 15), nt semel venditus, neque quod volo operor. Hac verba servum decent. Sicut enim ille non quæ vult facit, sed quæ jubetur sic homo non habebat potestatem faciendi ea qu'e vellet, sed a peccato jubebatur. Jam enim regnabat peccatum: Regi vero contradici non poterat. Ven ditus ergo erat homo, non Paulus, sed imago homi nis, figmentum libertatis. Ut paucis absolvam, cum servitutis per vim inductæ multa indicia dedisset, subjunxit: Miser ego homo, quis me liberabit a corpore mortis hujus (Ibid, v. 24)? Viden' quomodo induxit hominem, quasi acerba servitute et tyrannide exagi tatum, qui servitutem excutere optaret, libertatem quæreret, et beneficium postularet? Miser ego homo, quis me liberabit? Quis veniet? Gratias ago Deo per Dominum nostrum Jesum Christum (Ibid. v. 25 ). Ut ostendat tibi, quod venditum peccato dicat eum, qui aliquando sub lege erat? liberos autem a venditione eos, qui per evangelicam gratiam redempti fuerant, dicit: Miser ego homo, quis me liberabit? Gratias ago Deo per Dominum nostrum Jesum Christum. Liberavit me à lege peccati. Lex enim Spiritus vitæ in Christo Jesu liberavit me (1bid. 3. 1). Viden' quomodo homi nem et liberatum et servientem induxit? Neque de se tantum loquitur, sed de omni humana natura simul. Lex enim Spiritus vitæ in Christo Jesu liberavil me a lege peccati et mortis. Et quomodo liberatus es? Nam quod impossibile erat legi, in quo infirmabatur per carnem (Ibid. v. 3). Quia lex præcipiebat bonum, caro autem non obediebat, utpote peccato vendita; quæ non potuit lex efficere propter infirmitatem carnis, effecit per virtutem carnis Christi. Nam quod impos sibile erat legi, in quo infirmabatur, propter infirmita tem carnis (non enim per seipsam lex infirmabatur, sed per carnem); Deus mittens Filium suum in simili tudinem carnis peccati, condemnavit peccatum in carne, ut justificatio legis impleretur in nobis, non secundum carnem ambulantibus, sed secundum spiritum (Ibid. v. 4). Dei igitur gratiæ tribuitur quæstionum solutio; quia Paulus hæc non de se loquitur, neque suam ca Tumniatur libertaten, non seipsum sub peccatuin ponit, neque se spiritualem et carnalem inducit; sed verbo exhibuit ceu in imagine hominem ut ante legem erat, ut in lege, ut post gratiam. Deinde in notitiam induxit, quis esset homo ante legem, quis in lege, quis post libertatem in Christo acquisitam? Deus Fi lium suum misit in similitudinem carnis peccati. 5. Hic solvitur alia quæstio. Dicunt enim non Apollinarista tantum, sed etiam Ariani et Euno miani, Servatorem carnem tantum assumpsisse, non animam (a). Et alii quidem argutius dixerunt, assum psisse animam sine mente, alii carnem tantum. De monstratum autem a nobis fuit in priori concione solere Scripturam hominem ita conmemorare, ut hominem vocet illius partem. Aliquando enim ex carne totum hominem vocat: Ad te omnis caro ve niet (Psal. 64. 3); id est, omnis homo; aliquando ex anima, ut cum dicit: In septuaginta quinque anima bus descendit Jacob in Ægyptum (Act. 7. 14. 15); aliquando a spiritu: sic, Umnis spiritus laudet Domi num (Psal. 150. 6). Ostende igitur, ubinam carnem vocet Scriptura eam, quæ inanimata est: nam cum obiit homo, non jam caro dicitur, sed corpus mor tuun. Nemo umquam mortuum carnem vocavit, sed corpus mortuum. Quamdiu enim vivificam vim habet el vivit, caro vocatur; mortua autem, caro non_ap pellatur, sed corpus dicitur. Corpus autem est, ina nimatum omne: lapis corpus est, itemque lignum; et spiritus anima carens, corpus dicitur. Dic vero mihi, eur non acceperit animani? Venit, inquis, ipse per (a) Apollinarista quidem dicebant Verbum assumpsisse carnen tantum humanam, non autem animam. Quod vero Ariani et Eunomiani idipsum dixerint, nou memini me le gere. Sed fortassis inter multos Arianos et Eunomianos, quidam erant qui illam etiam hæresim amplecterentur, quos carpit hic Anonymus. semetipsum ut salutem pariat, neque anima nostra opus habuit. Cur ergo carnem assumpsit? Quia non poterat ut Deus apparere, carnem assumpsit, ut nobiscum versaretur. Ergo caro non habebat ani mam? Quomodo igitur esurivit et_sitivit? quomodo fatigata est? Nam si abjecta anima Deum inducis, et famem et sitim illi tribuis. Alioquin, fratres, nisi esset et Deus Verbum et animatus homo vas humani tatis ipsi unitum, sed sola esset divinitas in carne, de qua anima Servator dixisset: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum (Luc. 23. 46)? Si sola deitas erat, non autem anima, quis commendans, quid commendatum fuit? Pater, in manus tuas commendo spiritum meum, id est, animam. Si solam inducis deitatem in carnem, et animam abjicis, quis com mendans, quid commendatum erit? Verum mani festus est hæreticorum scopus. Ideo namque dicunt, Dominum non assumpsisse animam, ut omnia humi lia verba in deitatem pertrahant, ut cum legerint, Ego a me ipso non loquor, quia Pater meus mandatum mihi dedit, quid dicam, aut quid loquar (Joan. 12. 49)? non humanitati, sed deitati hæc adscribant. Viden', in quantum impietatis profundum veniant? Quinam sit spiritus qui dicit, In manus tuas commendo, quan tumcumque quærant, non inveniunt. Ex aliis enim locis res solvitur et probatur, Scripturam spiritum animam vocavisse. Audi Stephanum dicentem, cum martyrium obiret: Domine Jesu, accipe spiritam meum (Act. 7. 59). Quod spiritus sit anima, Stepha nus testificatur. Quis ergo est, qui commendat spiri tum, et cui commendatur spiritus? de qua loquitur substantia? De illa, ad quam apostoli prophetiam pertrahunt: Quoniam non derelinques animam meam in inferno, nec dabis sanctum tuum videre corruptio. nem. Non derelinques animam meam in inferno (Psal. 18. 10). Num de Deo sermo erat? Deus non derelin quitur in inferno. Num infernus Deum detinuit? num vivificam virtutem corruptio detinuit? non au disti Paulum dicentem, non potuisse vitam a cor ruptione detineri? Vitam dicit corpus. Si corpus est vita, detenta est a morte vita. Non derelinques ani mam meam in inferno (Rom. 7. 6). Totam collapsain humanitatem suscitavit, totum collapsum hominem renovavit. Sed si dixeris, inquiunt, quod ipse perfe clum hominem renovaverit, quam differentiam ponis inter illum et apostolos? Nam in ipsis quoque fuit Deus. Verum aliud est inhabitare, mind assumere et uniri. De nobis dictum est, Inhabitabo in illis, el inambulabo (2. Cor. 6. 16. Levit. 26. 12). Anim.c simplicitatem dicit: animæ virtutem supponit, in qua requiescit Deus et inambulat. Quia vero ipsum Christi corpus ex utero unitum templum ejus effect, m est, non per profectum in virtute Deum accepit in habitantem; sed simul templum paratuni est, simul Deus in illo habitavit. Templum ergo Christi uniti erat corpus. Ideo ait: Solvite templum hoc, et in tri bus diebus excitabo illud (Joàn. 2. 19). O absurdita tem eorum, qui omnia sine metu audent! Verum hæc ad hæreticos, qui animain et corpus et spiritum inė morant, et vim inferunt apostolico verbo dicenti Deus custodiet corpus vestrum, et animam, et spiri tum (1. Thess. 5. 23). Illud porro necesse est dicere, spiritum putant esse mentein. Si ergo spiritus meus est, cur Apostolus dicit: Psallam spiritu meo, psallam et mente (1. Cor. 14.15)? Si spiritus mens est, cur dis tinguit Paulus dicens, Psallam spiritu, psallam et mente? Si spiritus est mens, cur spiritum alium dicit a mente? Sed quia, inquiunt, hoc non admittis, ex plica quid sentias. Quid est illud quod dicit Paulus Deus custodiet animam vestram et spiritum. Spiri tum solet vocare Scriptura gratiam sancti Spiritus. Rogo, mecum certate et laborate. Non enim modica res est, hæreticam spinam exscindere. Mos est Scripture spiritum vocare gratiam Spiritus; exem pli causa, si quis accipiat spiritum sapientiæ et spiri tum scientiæ; ipsum Spiritus donum vocatur spiritus. Dicit Paulus: Quoniam æmulatores estis spirituwa

Continue reading PG 59: In Filium Prodigum, ac de Poenitentia →≣ entire volume
Index
Page scan enlarged

Notebook

Full View