PG 77Cyril of Alexandria et al.
Paschal Homilies — Prolegomenaapparatus
Printed text · machine OCR
machine OCR · Migne scan
Diplomatic text · OCR floor baked from facsimile (cols 391-401 Latin preface + Greek; Prolegomena to Homiliae Paschales) 2026-06-18 — PG column chips mark the printed columns.
col. 391–392page 1 of 5

Præfixa editi:ni Græco-Latinæ quæ prodiit Antwerpiæ anno 1618, fol., ex codice Vaticano, curante Antonio Salmatia, theologiæ in Ambrosiano Mediolanensi collegio doctore. Tria in antecessum præmittere, ut rei de qua agitur maxime necessaria, placuit. Linguis favete et animis. Primo de scriptionis hoc genere, deinde de auctore legitimo, deque toptaσti xalç, sive Epistolas, sive Homilias paschales libeat appellare, Alexandrinorum episcoporum Dio* nysii ac Theophili, post nostri etiam Cyrilli, denique de earum homiliarum numero atque ordine breviter disseram. Principio, unde hoc in Ecclesia catholica scripti genus initium sum pserit, et causam paucis sic accipe. I. Quod de Paschatis festi, festorum omnium principis, tempore celebrandi, ne cum Ju dæis in quarta decima luna convenirent (a quibus Christiani mire hac in re dissidebant, ri tusque ac cæremonias fugiebant ), multæ semper ac variantes sententiæ in Ecclesia exstite runt. In synodo Nicæna prima et antiquissima super hac re epistola est sanctorum Patrum cccxvII quotquot adfuerunt, ad Christi nati annum 325, ad Alexandrinos: itemque Constan tini vere Magni imp. ad omnes Ecclesias: et Athanasii ad Africanos episcopos: secretumque ad negotium datum episcopis et metropolitanis, et in his maxime Alexandrino præsuli (quod in Ægypto Nili incrementis mathematicæ potissimum disciplinæ vigerent), ut in Christi Domini festo natali proximi Paschatis diem suis denuntiarent Ecclesiis. At cum adesse concionanti præsuli pauci possent qui Paschales audirent Sermones, litteris veluti circulatoriis seu ency clicis passim ad Ecclesias eæ habitæ mittebantur orationes; qua hinc etiam Epistolæ heor tastica seu Paschales appellari cœperunt, ut ex Eusebio discimus lib. VII Ecclesiastica Historia, cap. 15. Qui vero deferret has epistolas a Synesio Cyrenensium episc. epist. 8 et 13, dictus quasi solemnium lator litterarum. Hæc itaque cum Alexandrino fuit episcopo potissimum delegata, sed qui de more ad summum referebat ponti ficem, ut Leo Magnus epistola 72, ad Marcianum Augustum, et Beda Venerabilis cap. 42, De ratione temporum luculenter exponunt. Item B. Ambrosii est Epistola de Paschate evulgata. Tres quoque exstant Theophili Alexandrini antistitis, patrui nostri Cyrilli Paschales Epistolæ, a B. Hieronymo Latinæ de Græcis factæ, hoc fere temporum ordine dirigendæ ut prima sit hoc principio Christum Jesum, pertinens ad annum Christi 401; altera vero incipit Primam solemnitatis, ad sequentem spectans annum, superstite enam num Anastasio papa in vulgus editæ, ut ex ejusdem Hieronymi epistolis ad Pammachium et Marcellam, et Apologia contra Rufinum colligas. Hinc tertia Theophili Paschalis, hoc initio: Nunc quoque Dei, quæ ad annum Christi 404 referenda, mortuo jam Anastasio Pont. Max. et Theophilo superstite. Hisce patrui insistentem vestigiis nostrum adeo Cyrillum Alexandrinum proxime post Theo philum vicesimum octavum episcopum (ut numerat in Chronologia Nicephorus CP. episco

col. 393–394page 2 of 5

pus) eadem ratione Paschales hasce Homilias habuisse colligo, ut e Sigeberto Gemblacensi in Scriptorum Ecclesiæ Catalogo clarum; et Cyclos Paschales edidisse Cyrillum affirmet. Addit Gennadius Massiliensis presbyter, cap. 67 Catalogi (en elogium sanctissimi viri singulare ) Homilias plurimas composuisse Cyrillum quæ ad concionandum a Græciæ totius episcopis me moriæ mandarentur. Quin et Alexandriæ solum episcopum initio apud suos concionari, verbaque ad populum facere solitum, refert in variis Ecclesiæ ritibus Nicephorus Callistus lib. x11 Hist. ecclesiast. cap 35, extremo. De Dionysii vero utroque antiquioris 'Eoprastixoiç mox videro. Carthaginiensis ad hæc episcopus cæteris Africæ episcopis solennem indicabat Paschatis diem, quem tamen Pont. Max. præscripserat, ut ex epist.10 Innocentii I, ad Au relium episc. Carthaginiensem, aperte convincitur. Toletanum præterea concilium quartum canone 5, et Bracarense in Lusitania act. II, cap. 9, mandant, ut quotannis Pascha tempus a metropolitano cæteris denuntietur episcopis et diaconis illi vicissim populis, singuli in suis Ecclesiis, die Natalis Domini post evangelicam lectionem denuntient. Ex his efficitur Cyrilli hos etiam esse, quos nunc primum damus, Sermones, ut Alexandrini præsulis. quod exem plum et aliæ Ecclesiæ cum Asia Africæque, tum Europæ, ex decreto Nicænæ synodi sunt secutæ. Dehinc cur aut Homiliæ aut Epistolæ a variis nominentur dubitari video. Certe libri Græci ca Jamo exarati, quibus in interpretando sumus usi, 26you; nominant; et declamatorio dicendi genere conscriptus Dionysii tales sermones fuisse Hieronymus fatetur in Catalogo eccles. script., et res ipsa inspicienti clamat. Semel duntaxat, quod dissimulandum non duxi, Cy. rillus noster in æpoßewpią sermonis 22 epistolam nominat, ut orationem tamen esse magis pro nuntiet, ut de Dionysianis topractixas pronuntiat et Eusebius lib. VII, cap. 15. Sed Homilias primo, post Epistolas varie missas dici easdem potuisse, quid vetat? Hæreses autem ob Pa schæ festum ortas in Asia, observo, Quatuordecimanorum, ut et Novatianorum, exorta quæ stione de celebrandi Paschatis tempore, et Sabbatianorum, ut refert Nicephorus idem lib. x1 Eccles. Historiæ, cap. 14, et lib. x, cap. 22 et 23, B. Augustinus lib. De hæresibus Tessarescæ decatitas nominatos ait, et Tertullianus Blastum quemdam ejus facit auetorem. Paschatitas quoque commemorat Philastrius Brixiensis episcopus. Legendi Epiphanius hæresi xx et Li et Eusebius ac Socrates Ecclesiastica Historiæ lib. v uterque, et ille lib. 11 De vita Constan tini Magni. II. Quod vero utile hoc beati Cyrilli opus tandiu in tenebris latuisse animadvertissem, evul gatis Latine reliquis sanctissimi viri monumentis, dubitare aliquando cœpi an ad alterum es sent parentem hæ Homiliæ referendæ. Accedebat beati Hieronymi, summi sanctique viri au ctoritas, qui in Catalogo ecclesiasticorum scriptorum Dionysium, et Alexandrinum quoque, ante Theophilum et Cyrillum antistites Alexandrinos toprastixàç de Paschate plurimas decla matorio sermone conscripsisse, non Cyrillum, quem non attigit, affirmet; et quidem, ut alia pleraque, per epist. Quod ex Eusebio, ut solet, Hieronymus Latine descripsit, ut ex hoc vi cissim Græce Sophonius. Eusebius autem lib. vu Ecclesiast. Hist., cap. 15, et ex eodem Ni cephorus lib. vI, cap. 20, topraotixhy ad Flavium a Dionysio datam ait: qua tempestate sub Decio imp. a Valeriano adversa perpessus est. Alteram item ad Domitium et Didymum dedit, qua et octennii canonem tradidit, et Pascha nonnisi post æquinoctium vernum celebrandum esse docuit. Tertia Dionysii Paschalis epist. ad presbyteros Alexandrinos missa, ut et quarta post reditum ejus ab exsilio, cum seditio orta esset Alexandriæ, scripta ex urbe epistola. Quinta ad Hieracum episc. Ægyptium, quem fortasse Heraclam in Ægypto episcopum Hieronymus nominet: qua epistola seditionis Alexandrinæ rursum meminit. Sexta ad Alexandrinos, rur sum grassante post seditionem pestilenti lue. Septima denique ad Ægyptios iterum missa est, reddita jam pace civitati: et alias aliis missas auctor est Eusebius lib. VII, cap. 16, 17 et 18. Episcopatus itaque nomen, et argumenta loptastixov cum istis Cyrilli, sive Epistolas, sive Homilias libeat nominare, magnam partem habent communia, cum etiam de Alexandrinis motibus, tum de Ægyptiacis agant grassatoribus. Verumenimvero dum codices antiquos membraneos denuo in Vaticana Pontificis Max. bibliotheca, unde descriptum nostrum est exemplar, attentius inspicio, legitur litteris integris; Heortasticæ itaque sive Homiliæ sive Epistola præ ter Cyrillum ac Dionysium Alexandrinos præsules, de quibus adhuc egimus, usitatæ etiam

col. 395–396page 3 of 5
PG 77:395Υἱὸς, ἐν ἐσχάτοις τοῦ αἰῶνος καιροῖς εἰς Υἱὸν ὡρί σθαι λέγεται Θεοῦ, τῆς ἰδίας σαρκὸς τὴν γέννησιν οἰκειούμενος οἰκονομικῶς. Οὕτω καὶ ὑπάρχων σοφία τοῦ γεγεννηκότος, προκόπτειν ἐν σοφίᾳ λέγεται, και τοι παντέλειος ὢν ὡς Θεός, τὰ τῆς ἀνθρωπότητος ἴδια, διὰ τὴν εἰς ἄκρον ἔνωσιν εἰς ἑαυτὸν εἰκότως ἀναλαβών. Αλλ' ίσως ἐρεῖ τις· Εἶτα πῶς κεχώρηκεν ἡ ἀνθρώπου φύσις τῆς ἀποῤῥήτου Θεότητος την ἰσχύν 5; Καίτοι Θεοῦ φύσιν ἀκούω λέγοντος ἐναργῶς τῷ μακαρίῳ Μωσῇ, ὅτι ο Οὐδεὶς ὄψεται τὸ πρόσω ωπόν μου καὶ ζήσεται.. Εἰ δὲ ἄτλητος ἡ θέα, καὶ [ἀ]δύσοιστον ἔχει τὴν προσβολήν, ποῖον ἂν ἔχοι λόγον Η σύνοδος; Ἐγὼ δὲ πρὸς τοῦτο φαίην ἂν, ὅτι καὶ πέρα λόγου τὸ θαῦμα, καὶ ταῖς καθ' ἡμᾶς ἐννοίαις οὐχ αλώσιμος τῆς εἰς ἅπαν οικονομίας ὁ τρόπος. Πλὴν σοφῶς ἐπράττετο, Θεοῦ τὴν ἰδίαν φύσιν καὶ τοῖς ἄγαν ἀσθενεστάτοις οἰστὴν ἡ ἀποφαίνοντος. Καὶ γοῦν τὸ σεπτὸν δὴ τοῦτο καὶ ἀξιάγαστον ἀληθῶς μυστήριον ὁ τῶν ὅλων Θεὸς φανερὸν ἐποίει τῷ παν σόφῳ Μωσῇ, παραδείγματι χρώμενος σαφεῖ καὶ ἐναρ γεστάτῳ. Τίς δ' ἂν νοοῖτο καὶ ὁ τοῦδε τρόπος, αὐτὸ διδάξει τὸ Γράμμα τὸ ἱερόν. Ἔχει δὲ οὕτω· ι Καὶ Μωσῆς ἦν ποιμαίνων τὰ πρόβατα Ιοθόρ τοῦ γαμβρού αὐτοῦ, τοῦ ἱερέως Μαδιάμ· καὶ ἤγαγε τὰ πρόβατα ἐπὶ ι τὴν ἔρημον, καὶ ἦλθεν εἰς τὸ ὄρος Χωρήβ. Ωφθη δὲ αὐτῷ ἄγγελος Κυρίου ἐν πυρὶ φλογὸς ἐκ τῆς βάτου. Καὶ ὁρᾷ ὅτι ὁ βάτος καίεται πυρί· ὁ δὲ βάτος οὐ κατεκαίετο. Εἶπε δὲ Μωτῆς· Παρελθών ὄψομαι τὸ δραμα τὸ μέγα τοῦτο, ὅτι οὐ κατα καίεται ὁ βάτος. Ὡς δ᾽ εἶδε ὁ Κύριος ὅτι προς ἄγει ἰδεῖν, ἐκάλεσεν αὐτὸν Κύριος ἐκ τοῦ βάτου, λέγων· Μωσή, Μωσῆ. Ὁ δὲ εἶπε· Τί ἐστι; Καὶ εἶπε· Μὴ ἐγγίσῃς ὧδε· λῦσαι τὸ ὑπόδημα ἐκ τῶν ποδών σου ὁ γὰρ τόπος ὃν σὺ ἔστηκας, γῇ ἁγία ἐστί. Καὶ εἶπεν αὐτῷ· Ἐγώ εἰμι ὁ Θεὸς τοῦ πατρός σου Θεός Αβραάμ, καὶ Θεὸς Ἰσαάκ, καὶ Θεὸς Ἰακώβ.» Απρόσιτον μὲν οὖν ἀποφαίνει την προστ βολὴν, καὶ αὐτῷ δὴ τότε τῷ μακαρίῳ Μωση κατα σημαίνων, ὅτι ταῖς τοῦ νόμου παιδαγωγίαις, καὶ ταῖς διὰ τύπων σκιαῖς, εἰ ἀποχρῶτό τις, οὐκ ἂν ἐγγὺς γένοιτο τοῦ Χριστοῦ. Τετελείωσε γὰρ ὁ νόμος οὐδέν. Πλὴν ἐκεῖνο καταθαυμάζειν ἄξιον πῦρ ἦν ὁρώμενον ἐν τῷ βάτῳ, καὶ φωνὴν ἠφίει λέγων· «Εγώ εἰμι ὁ Θεὸς ᾿Αβραὰμ τοῦ πατρός σου.» Οὐκοῦν αὐτὸς ἦν ὁ Κύριος ἐν εἴδει πυρός· καταδραττόμενος μὲν τοῦ φυτοῦ, καὶ ὅλον ἐξ ὅλου διέπων, καταπιμπρὰς δὲ οὐδαμῶς. Καίτοι πῶς οὐ πέρα λόγου παντὸς τὸ δρώ μενον ἦν, τὴν οὕτω λεπτὴν καὶ εὐκατάπρηστον ὕλην, τῆς τοῦ πυρὸς ἀλογίσαι προσβολῆς; Μᾶλλον δὲ πῶς οὐκ ἂν ἀγάσαιτό τις τὴν τῆς φλογὸς ἡμερότητα, φειδομένην ὁρῶν τοῦ βάτου; Ἀλλ᾽ ἦν ὁ τύπος, ὡς ἔφην, εἰς παράδειγμα σαφὲς τοῦ μυστηρίου τοῦ κατὰ Χριστόν. Ὥσπερ γὰρ γέγονεν οἰστὸν ὁ τῷ θάν μνῳ τὸ πῦρ, οὕτω καὶ τῇ καθ' ἡμᾶς φύσει τῆς θεό τητος ἡ ὑπεροχή. Οὐκοῦν ὅσον μὲν ἧκεν εἰς νοῦν τε 6 ἄλλ. τὴν ὑπεροχήν. η άλλ. ειστήν.· άλλ. υπό.; άλλ. διστόν.
aliud quam Christum unum in duo dividere sed quemadmodum dixi nuper, cum sit ante sacula Dei Filius, extremis saeculi temporibus destinatus esse dicitur Filius Dei, postquam carnis suæ nativitatem, providentia consilio, sibi veluti propriam vindicavit. Ita etiam, eum sit sapientia Patris, proficere dicitur sapientia, qui tamen esset perfectissimus, quippe Deus, quæ sunt humana natura propria, ob sum mam unionem in seipsum jure optimo transferens. Sed forte dicet aliquis: Atqui quonam modo hominis natura divinitatis immensæ vim eapere potuit? Et quidem Deum audio beato Mosi dicen tem: «Non videbit quispiam faciem meam, et vi vet "., Quod si nec aspectus ferri, nec congressus ullo modo sustineri potest, quam, obsecro, rationem unionis afferemus? Ego vero ad ea responderim, miraculum supra rationem esse, neque dispensatio nis modum omnino nostra cognitione comprehendi posse. Sapienter tamen res perfecta est, Deo suanı naturam rebus etiam infirmissimis, ut ferri posset, accommodante. Proinde augustum hoc vereque ad mirabile mysterium universorum Deus Mosi sapien tissimo aperuit, certo et apertissimo usus exemplo. Quonam vero modo id quoque sit accipiendum, satis ipsa per se sacrae historiæ sories declarabit. Sic autem se habet: Et Moses erat pascens oves Jethro soceri sui sacerdotis Madian; et duxit oves in desertám, el venit ad montem Dei Iloreb. Appa ruit autem illi angelus Domini in flamma ignis ex rubo. Et vidit quod rubus ardebat igne, et rubus mon comburebatur. Dixit autem Moses: Accedens videbo visionem hanc magnam, quoniam non consu mitur rubus. Ut autem vidit Deus quod ad viden dum accederet, vocavit ipsum Dominus ex rubo, dicens: Moses, Moses. Ille autem dixit: Quid est? 231 At ille dixit: Ne appropinques huc, solve calceamentum ex pedibus tuis: etenim locus in quo stas, terra sancta est. Et dixit ei: Ego sum Deus patris tui, Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob ".» Impervium igitur aditum fuisse demon strat, ipsi quoque tunc scilicet beato Mosi decla rans, si quis legis rudimentis figurarumque um bris insistat, nunquam prope accessurum ad Chri stum. Nihil enim ad perfectum adduxit lex 16'. Verum est illud admiratione dignum. Ignis erat qui vide batur in rubo, vocemque emittebat, dicens:. Ego sum Deus Abraham patris tui. › Erat ergo ipsemet Dominus sub ignis imagine, qui comprehenderat quidem stirpem, totamque omnino pervaserat, nullatenus tamen adurebat. Et quidem quis id supra rationem factum fuisse neget, materiam adeo tenuem flammæque idoneam, nihil jacturæ admoto igne fecisse? Imo vero quis non potius miretur facilitatem ignis, parcentem rubo animadvertens? Sed erat, ut dixi, exemplum in hac figura, Christi 15 Exod. xxxIII, 20. ** Exod. ht, 1-6. 16. Hebr. vu, 19. Varia lectiones.
col. 397–398page 4 of 5

Tria pertractat. 1. Festum Paschæ diem, festorum omnium principem, rite celebrandum. 2-5. Quis de nuntiare debeat, et hinc de episcopi officio. Figuram de duabus tubis argenteis Num. x ad veritatem trans fert evangelicam. Mox de jejunio potissimum agit, cum spiritali, tum corporali. 6. In Judæos perfidos ac pervicaces invehitur. 1-7. Laborandum pro pietate. Quidam timentes ne oneri sustinendo sint impares, verendum ne pec cent gravius, talentum humi defodiendo, ut servus ille nequam. 8. Hinc sex Veteris Testamenti figuras ed evangelicam traducit veritatem. 9. Hortatur de nique ad anniversariam festi diei Paschatis celebri latem. 1-3. Ut se quisque laboribus tolerandis ac jejunio ad festi celebritatem serio comparet: ducta ab athle tis similitudine, qui in stadio gloriæ.potissimum studio currunt. 4-6. In Judaicam nationem invehitur. 1-2. Paschæ festum non paganorum ritu celebran dum, sed pie ac Christiane. Quid hic inter pios pro fanosque intersit. 3-8. De duobus Veteris Testamenti sypis incarnationis Christi, quorum alter illustrior est. 1-3. Deum esse propitiandum domita carne, ut spiritus imperet. Jejunium ad hanc pacem concilian dam aptissimum. 4-5. Gentiles ac paganos, relicta idololatria, Deum pacaturos: in illam itaque invehi tur, ut et in fatum ac genethliacos, qui natales cujus que e stellis per fraudem aucupantur. Idque ut recens Christo aggregatos ab idolorum cultu deterreat. 6-12. Judæos adhæc Deum placare ut studeant hor tatur, figura duplici: puta circumcisionis et Sabbati; hos ad veram Messiæ agnitionem invitare conatur, typis illis ad veritatem traductis. Jejunium ut virtutum omnium parentem cum Basi lio Magno laudat, quod puros efficiat. Animi robore ad jejunium opus esse: quamobrem de fortitudine disserit ac de charitate, quæ fortes reddat. In hanc graviter peccare Ægyptios, ea tempestate prædones agros vastantes. Terræ autem sterilitatem iræ divinæ ob kominum illorum flagitia acceptam esse referendam. 1. In festi diei Paschatis celebritate ignaviam esse pellendam. 2-3. De charitatis officiis, el contra præ dones, sicarios ac piratas. De Dei vindicta ac gran dinis plaga, peccatis calamitates accersi. 4. In per fidam Judæorum nationem invehitur. 5. Contra Nestorium, qui duos christos Dei filios constituerit. 6. Contra hæresim mox exortam Eutychis archiman dritæ, qui duas in Christo naturas post incarnatio nem negavit. Unigenitus es primogenitus quid diffe rant. A. Pastoris munus esse festum Paschæ diem de nuntiare, etsi eloquentia careat. 2. Cur festum hoc ut plurimum in vernum tempus incidut, ut hom. xvi. Animalis homo et spiritalis quid distent. 3. Eccle siasten patienter esse audiendum, qui se ad rudium captum dimittat. 4. In cultum idolorum iterum in currit. 5. Пlept dfuxías, de duplicibus ac bilinguibus, in quos etiam hom. xn et xiv. Utroque pede claudi cantium figuram ad veritatem derivat evangelicam. 6. Qui sint alienigenæ, advena, mercenarii 'hypo critæ, et servi. 1. In illud psalmi 1x, v. 9, ‹ Christus venit judi care orbem terræ in æquitate. In Satanam, qui or bem fere suo subjecit imperio. 2-4. De animi ſorti tudine copiosius, quam hom. VII et XIX. Exornat enim variis Veteris Testamenti figuris. 5. Contra Ju dæos pervicaces disputat. 1. Pugnandum strenue, potissimum abstinentia et temperantia, cum hostibus, carne ac dæmone. 2. De lege carnis et spiritus. Magna hic opus esse animi fortitudine et constantia. 3. Expugnandam iracundiam et avaritiam. 4. Misericordiæ septem opera exercenda. Fidem sine operibus ad salutem non sufficere. 5. Id Lazari ac divitis epulonis exem plis fusius docet. 6. De pauperis ac divitis officio. Rerum æqualitatem adamandam ex umbra Veteris Testamenti. 7-8. Religiones plures in rep. perniciosas esse, domi rixas et odia gignere, publice factiones, seditiones ac defectiones. 1. dufuxiaç crimine rursum deterret, ut hom. ix. 2. In eos qui angelos, principatus, potestates, etc., pro diis colerent. 3-5. De vera fide Trinitatis. Pa trem e sua substantia vere Filium genuisse. Non esse Christum filium adoptionis latius, disputat. 6. Argu mentum de ingenito objicit ac diluit. 1. Quo miseriarum diaboli tyrannide decidit genus humanum, ut creaturæ potius quam Creatori serviat. 2-3. De Christi divinitate, qui ab illa nos dæmonis servitute vindicavit. 4. Jejunium externum non suffi cere nisi accedat et spiritale, quo a vitiis abstinemus; ut hom. I. 1. Jejunii necessitas ac fructus. De veste nuptiali. 2. De triplici concupiscentia apud Joannem, I epist. c. 11, v. 16, ‹ Omne quod est in mundo, etc., fusius explicatum. Rursus de animo duplicibus, ut hom. 1× et xII. 3. In eos qui hariolos consulunt, latius. De ad ventus Christi Salvatoris causa longe necessaria, ut kom. xvt, xvii et xviii.

col. 399–400page 5 of 5
PG 77:399θύγατερ Σιών, ὅτι ἰδοὺ ἔρχομαι, καὶ κατασκηνώσω « ἐν μέσῳ σου, λέγει Κύριος;» Πῶς οὐκ ἔδει χαίρων 2 ὑμᾶς, καὶ πάσης εἴσω γίνεσθαι θυμηδίας, τῆς οὕτω λαμπρᾶς ἀφίξεως τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ διά τῶν ἁγίων κηρυττομένης; Επειδὴ γὰρ ἅπασαν, ἵν' οὕτως εἴπω, τὴν ἀνθρώπου φύσιν, πρηστῆρος δίκην ἐπισκήπτων ὁ διάβολος, κατεδουλώσατο, καὶ λοιπὸν ἦν οὐδεὶς τῆς ἐκείνου πλεονεξίας ἀπείραστος ", πάν τες δὲ ἦσαν ἐν ἁμαρτίαις, αἰσχύνης μὲν οὐδένα ποιούμενος λόγον, ἐφ' ἅπασι δὲ τοῖς δεινοῖς, ὡς ἐπὶ μεγά λαις εὐκλείαις φιλοτιμούμενοι (ἑκάστῳ γὰρ ἦν ὁ σκοπός πλεονεκτεῖν ἐν φαυλότητι, καὶ τὸν ἤδη προσ γεγονότα, καὶ τὸν ἔσεσθαι προσδοκώμενον, καὶ ἦν ἡμῖν ἐν αἰσχύναις ἡ δόξα, καθάπερ ὁ Παῦλός φησι), ἀναγκαίως ὁ πάντων δημιουργός, πολλοὺς θεραπείας τρόπους διερευνώμενος, πανταχόθεν ἐζήτει διασώζειν τὸ γένος τῶν ἀνθρώπων Καὶ προφῆται μὲν κατὰ καιρὸν ἀπεδεικνύοντο, τὰ εἰς σωτηρίαν πᾶσιν εἰσ ηγούμενοι. Ἐπειδὴ δὲ οὐδεὶς ἦν ὁ τούτοις πειθόμενος, αὐτὸν ἐκάλουν ἐξ οὐρανοῦ τὸν πάντων βασιλέα τοῦ Θεοῦ Λόγου, πῆ μὲν λέγοντες· «Κύριε, κλίνον τὸ οἷς σου, καὶ κατάβηθι·. πῆ δὲ βοῶντες· «Ἐξ απέστειλον τὸ φῶς σου, καὶ τὴν ἀλήθειάν σου. Ἐπεδήμησε τοίνυν ὁ μονογενής τοῦ Θεοῦ Λόγος, ὁ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας ἀκριβέστατος χαρακτήρ, τὴν πρὸς ἡμᾶς ὁμοίωσιν ὑποδὺς, καὶ γενόμενος ἄνθρω τος, ἐπὶ γῆς ὤφθη, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφη, καθάπερ ἔλεγέ τις τῶν σοφῶν. Ὁρῶν δὲ τὴν ἀνθρώπου φύσιν εἰς ὁλοτελῆ δραμοῦσαν ἀπώλειαν, καὶ τῶν ἀγαθῶν οὐδὲν ἐργάζεσθαι δυναμένην, οὐ τοῖς ἔργοις ἐδίδου τῆς δικαιοσύνης τὴν χάριν, ἀλλὰ τῷ " πιστεύοντι τοῦτο δωρούμενος, πάντας εκάλει πρὸς σωτηρίαν· εἶτα δέον, ἀπό τε τῆς τοσαύτης φιλανθρωπίας καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων, ἐπιγινώσκειν αὐτὸν, καὶ προσκυνεῖν τὸν δι' ἡμᾶς ἐνανθρωπήσαντα τοῦ Θεοῦ Λόγον, ἐκ τῶν ἐναντίων σταυρῷ προσηλώκασιν οἱ πάντολμοι τῶν Ἰουδαίων λαοὶ, καὶ πᾶν εἶδος ἐπ ενεγκόντες κακίας τε ὁμοῦ, καὶ ἀτιμίας, θανάτῳ παρ ραδεδώκασιν. Ἐπειδὴ δὲ, καθά φησιν ἡ θεία Γραφή, οὐκ ἦν δυνατὸν κρατεῖσθαι αὐτὸν ὑπὸ τοῦ θανάτου, πάλιν ἀνέστη τριήμερος, εἰρηκὼς καὶ τοῖς ἐν ᾅδου πνεύμασιν· ὁ Ἐξέλθετε· › καὶ πάντα τοῦ διαβόλου σκυλεύσας τὸν πλοῦτον. Ἔλυσε καὶ τοῦ θανάτου τὸ κράτος, ἀῤῥαβῶνα μὲν τῆς μελλούσης Ελπίδος θεὶς ἐν ἡμῖν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἐνέχυρόν τε τῶν προσ δοκωμένων ἀγαθῶν, αὐτὸς δὲ ὥσπερ ἐκ παραδείσου καρπῶν ἀπαρχὴν προσάγων ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν τῷ Πατρὶ, ἐν ἀνθρώπου φαινόμενος σχήματι. Επεδή μητε γὰρ, ἵνα καὶ τὸν ἄνθρωπον οὐρανοῦ πολίτην ἐργάσηται, καὶ τοῖς ἐκεῖσε συνάψῃ χοροῖς. Ἐφ' ἅπασι τούτοις, ἀγαπητοί, κἂν Ἰουδαῖοι μὴ βούλωνται, πῶς οὐκ ἀναγκαῖον ἡμᾶς μεγάλα μὲν ποιεῖσθαι τὰ εὐχα ριστήρια, προσάγειν δὲ τῷ τετιμηκότι Θεῷ, καὶ αλλ.χαίρειν. * άλλ. ἀπείρατος. 5 γρ. τὸ ἀνθρώπινον. τούτῳ. οὐρανούς επ οἷς
impudentia ila commemorat; Novi enim ego, ait, quod durus sis et nervus ferreus cervix tua, et frons tua ærea › Incusat porro tuæ incredulitatis magnitudinem ipse quoque Salvator dicens: «Tola die expandi manus meas ad populum incredulum et contradicentem 65. At vero, quænam, dic mili, tam diuturnæ incredulitatis ratio? An ignorabas il lum qui tibi ex promissione debebatur, quemadmo dum ex sacris Litteris discere potuisti, nesciebas, inquam, futurum ut ad nos aliquando Dei Verbum e suis sedibus commigraret? 42 Nec illa quidem Zachariæ prophetæ verba audieras: Gaude et læ tare, filia Sion, quoniam ecce venio, et habitabo in medio tui, dicit Dominus *?, Annon ergo, dum illustris adeo Christi nostri Servatoris adventus sanctorum prædicatione celebratur, gaudere vos b. d * Isa. xlviii, 4. 56 Isa. Lxv, 2; Romn. x, * Psal. xxιν, 3 60 Baruch ut, 38. atque omni lætitiæ voluptate perfundi æquum fuit? Cum enim totam, ut sic dicam, hominis naturam, instar turbinis irruens, in servitutem diabolus rede gisset, atque illius immodicam tyrannidis amplifi candæ cupiditatem nemo quisquam effugisset, om. nesque pariter sceleribus addicti forent, verecundiæ quidem prorsus obliti, id vero sibi maximæ laudi futurum existimantes, si flagitiis omnibus cooperti fuissent (erat illud namque unicuique propositum, ut omnes homines, quique antea fuerant, quique mox futuri essent, improbitate superaret, eratque nobis in confusione gloria, ut Paulus asserit 57 ), necessario rerum omnium opifex multis modis ge neri humano facere medicinam atque undique sa lutis viam aperire conabatur. Ac prophetæ quidem identidem mittebantur, qui viam omnibus ad salu tem præirent. Cum vero ipsis nemo obtemperaret, ipsummet e cœlo vocabant regem omnium Dei Ver bum, nunc quidem dicentes: • Domine, inclina au > clamantes vero alibi rem tuam, et descende 18 Emitte lucem tuam, et veritatem tuam 69. › Mi gravit itaque ad nos Unigenitus, Dei Verbum, sub stantiæ Patris perfectissimum exemplar: nostri simlitudinem induens, et factus homo in terra con spectus est, et cum hominibus conversatus est, ut vir quidam sapiens affirmavit *. Cum vero naturanı hominis, certum ad exitium plane deductam omni que recte aliquid agendi facultate privatam, animad verteret, non dedit operibus justitiæ gratiam, sed iis qui credidissent eam largitus, omnes ad salutem vocavit. Hinc cum Dei Verbum et propter tam exi miam in nos benignitatem, et ob alia omnia, agno scere, et qui nostra causa hominem induisset vene rari par esset, contra prorsus Judæorum scelestis sima gens cruci affixit, omnique genere cruciatuum simul et ignominiæ affectum morte multavit. Sed cum illum a morte vinci, quemadmodum sacræ Lit ss Zachar. u, 10. 68 Psal. CXLili, or Phupp. uti, Varia lectiones. tuos. d Puto Lego et in vulg colos
Continue reading PG 77: Ordo Rerum →≣ entire volume
Page scan enlarged

Notebook

Full View