ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ. Ὁ Φιλήμων θαυμάσιος τις ἦν ἀνήρ, Φρὸς μὲν τὸ γένος, πιστὸς δὲ τὸν τρόπον, καὶ ταῖς χρείαις τῶν ἁγίων κοινωνῶν. Τούτου δοῦλος Ονήσιμος ἀπέδρα, κεκλοφὼς αὐτόν. Ος παραγενόμενος ἐν Ῥώμῃ πρὸς τὸν Παῦλον, κατηχήθη παρ' αὐτοῦ, καὶ βαπτισθεὶς, ἐν δεσμοῖς ὄντος τοῦ Παύλου, θαυμάσιος γέγονε. Τοῦτον ἀποπέμπει πρὸς τὸν Φιλήμονα παραθετικὴν αὐτῷ ταύτην ποιήσας τὴν ᾿Επιστολήν. Φασὶ δέ τινες. μὴ χρῆναι συναριθμεῖσθαι ταῖς λοιπαῖς Ἐπιστολαῖς, ὑπὲρ εὐτελοῦς θραφεῖσα πράγματος. Αλλ' ὅρα πόσα ἐκ ταύτης τὰ χρήσιμα. Πρώτον, παιδεύει καὶ ὑπὲρ εὐτελῶν εἶναι σπουδαίους. Δεύτερον, ὅτι εἰ δοῦλος οὕτως ἰταμὸς ἐπέστρεψεν, οὐ δεῖ τῶν ἐλευθέρων ἀπο γινώσκειν. Τρίτον, ὅτι οὐ προσήκοι προφάσει εὐλαβείας, δούλους ἀποσπᾶν ἀκόντων τῶν δεσποτών. Τέταρτον, ὅτι οὐ χρὴ ἡμᾶς τοὺς δούλους ἐπαισχύνε σθαι ἐναρέτους ὄντας, οπότε Παῦλος τέκνον καλεῖ τὸν Ονήσιμον. Πῶς οὖν τὴν τοσαύτην ὠφέλειαν ἔχουσαν Επιστολὴν οὐκ ἔδει καταριθμεῖςθαι ταῖς λοιπαῖς; ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣ ΦΙΛΗΜΟΝΑ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ εὐχαριστία ὑπὲρ «α. Επαινος Φιλόμονος καὶ αὐτοῦ.» «β΄. Σύστασις Ονησίμου φυγάδος οἰκέτου, καὶ πα ράκλησις ὑπὲρ αὐτοῦ σωθέντος διὰ πίστεως.» ΠΑΥΛΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ Η ΠΡΟΣ ΦΙΛΗΜΟΝΑ ΕΠΙΣΤΟΛΗ Παῦλος δέσμιος Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ Τιμόθεος ὁ ἀδελφός, Φιλήμονι τῷ ἀγαπητῷ καὶ συνεργῷ ἡμῶν; καὶ ᾿Απφίᾳ τῇ ἀγαπητῇ καὶ ᾿Αρχίππῳ τῷ συστρατιώτῇ ἡμῶν, καὶ τῇ κατ᾽ οἶκόν σου Εκκλησία. Χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ Θεοῦ Πατρὸς ἡμῶν καὶ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ.» Εὐθέως ἐκ προοιμίων παιδεύει τὸν δεσπότην, μὴ ἐπαισχύνεσθαι τὸν δοῦλον. Πάντα γὰρ καὶ δεσμὰ διὰ τὸν Χριστὸν καλά. Καὶ ὅτι δίκαιον τῷ διὰ Χριστὸν δεσμίῳ δοθῆναι τὴν χάριν. «Καὶ Τιμόθεως ὁ ἀδελφός.» Συμπαραλαμβάνει τῆς ἱκεσίας κοινωνὸν τὸν Τιμό Θεόν, «Φιλήμονι τῷ ἀγαπητῷ.» Εἰ ἀγαπητὸς, καὶ δώσει τὴν χάριν. Εἰ συνεργός, δώσει τὸν δοῦλον πρὸς υπηρεσίαν τοῦ κηρύγματος. Εργον καὶ τοῦ δεν σπότου Φιλήμονος, αναπληρώσει δοθεὶς ὁ ᾿Ονήσιμος. «Καὶ ᾿Απφία.» ίσως ἡ ᾿Απφία γαμετὴ ἦν, καὶ ὁ "Αρχιππος. Αρχιππος. Ορα δὲ ταπεινοφροσύνην, ὅτι καὶ Philemon praeclarus quidam vir erat: Phrygius quidem genere, moribus autem fidelis, ei inine cessitatibus sanctorum participans. Hujus servus Onesimus aufugit expilato domino. Qui cum Roma ad Paulum venisset, ab ipso instructus est et bap tizatus: cumque Paulus esset in vinculis, egregie se gessit. Nunc ad Philomonem remitti data ad ipsum commendatitia hac Epistola. Aiunt autem quidam non debere hanc celeris connumnerari Epi stolis, quod de re parvi momenti scripta est. Sed vide quantæ ex hac colligantur utilitates. Primum instruit ut in parvis etiam rebus studiosi simus. Secundo, quod si servus adeo improbus conversus est, non oportet quemquam liberum desperare. Ter tio, quod non oporteat pietatis prælextu servos invitis dominis abstrahere. Quarto, quod non opor teat nos pudefacere servos virtute præditos, quando. Paulus Onesimum vocat filium. Qua igitur causa Epistolam quæ tantum afferebat utilitatis non ex pediebat cæteris annumerari? 1. Iaus Philemonis et gratiarum actio pro ipso. 2. Commendatio Onesimi fugitivi servi, et admo nitio pro ipso qui salvus erat per fidem Vers 1-3. Paulus vinctus Jesu et Timotheus fra-c ter Philemoni dilecto et college nostro, et Apphiæ dilectae et Archippo commilitoni nostro, et quæ domi tum est congregationi: gratia vobis et pur a Deo Patre nostro et Domine Jesu Christo. Statim ab exordio dominum instruit, ne pude faciat servum. Omnia enim, etiam vincula, propter Christum honesta sunt. Et quia æquum est gratif cari ei qui propter Christum vinctus est. «Et Tim motheus frater.» Socium deprecationis assumit Timotheum, «Philemoni dilecto.» Si dilectus est, gratificabitur: si collega, dabit servum ad minim sterium prædicationis. Siquidem datus Onesimus explebit opus Domini Philemonis, «Et Apphiæ.» Fortassis Apphia uxor erat, et Archippus amicus. Considera vero animi modestiam. Nam hos etiam

τούτους παρακαλεῖ συλλαβέσθαι τῆς ἱκεσίας.» Τῷ συστρατιώτῃ ἡμῶν.» Εἰ συστρατιώτης, καὶ ἐν τούτῳ ἀγωνιεῖται. Οὗτος ἦν περὶ οὐ γράφει Κολοσσαεῦσιν Εἴπατε ᾿Αρχίππῳ, Βλέπε τὴν διακονίαν ἣν παρέ λαβες,» — Καὶ τῇ κατ' οίκόν σου Εκκλησίᾳ.» Πα σαν τὴν οἰκίαν παρακαλεῖ, καὶ δούλους. «Χάρις ὑμῖν.» Πῶς δὲ ἔσται ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ ἐν ὑμῖν; Ἐὰν καὶ ὑμεῖς τοῖς ὀφειλέταις χαρίσησθε. Πῶς δὲ ἡ εἰρήνη; Ἐὰν καταλλαγῆτε τῷ δούλῳ. ΚΕΦΑΛ. Α΄. Έπαινος Φιλήμονος καὶ εὐχαριστία ὑπὲρ αὐτοῦ.» Εὐχαριστοῦ τῷ Θεῷ μου, πάντοτε μνείαν σου ποιούμενος ἐπὶ τῶν προσευχῶν μου, ἀκούων σου τὴν ἀγάπην καὶ τὴν πίστιν ἣν ἔχεις πρὸς τὸν Κύριον Ἰησοῦν καὶ εἰς πάντας τοὺς ἁγίους, ὅπως ἡ κοινωνία τῆς πίστεώς σου ἐνεργής γένηται ἐν. ἐπιγνώσει παντὸς ἀγαθοῦ τοῦ ἐν ἡμῖν εἰς Χρι στὸν Ἰησοῦν. Χάριν γὰρ ἔχομεν πολλὴν καὶ πα ράκλησιν ἐςὶ τῇ ἀγάπῃ σου, ὅτι τὰ σπλάγχνα τῶν ἁγίων ἀναπέπαυται διὰ σοῦ, ἀδελφέ. Διό πολλὴν ἐν Χριστῷ παῤῥησίαν ἔχων ἐπιτάσσειν σοι νὰ ἀνῆκον διὰ τὴν ἀγάπην, μᾶλλον παρακαλῶ, τοιοῦτος ὢν ὡς Παῦλος πρεσβύτης, νυνὶ δὲ καὶ δέσμιος Ἰησοῦ Χριστοῦ.» Εἴ ποτέ σου, φησί, μνείαν ποιήσομαι, ἀεὶ δὲ ποιοῦ μαι, εὐχαριστῶ τῷ Θεῷ ὑπὲρ σοῦ. Διὰ τί; Ακούων σου, φησί, τὴν ἀγάπην. ὁρᾷς αὐτὸν μὴ ἐκ προοι μίων τὴν χάριν αἰτοῦντα; • Ακούων σου τὴν ἀγά την» Εἰ δὲ μὴ μεγίστη ἦν, οὐκ ἂν ἀπὸ Φρυγίας εἰς Ῥώμην ἱκούετο, κ Οπως η κοινωνία τῆς πίσ στεως.» Συνάπτει αὐτὸν πρὸς ἑαυτὸν, ὡς εἰ ἔλεγεν Ἡ κοινὴ πίστις, καὶ ἡ κοινοποιός. Τίνος δὲ ἔνεκεν εὐχαριστεῖς τῷ Θεῷ; Όπως, φησίν, ἡ κοινωνία τῆς πίστεώς του ἐνεργής γένηται. Πῶς δὲ ἔσται ἐνερ γής; Ἐν τῷ ἅπαν εἶδος ἀρετῆς αὐτὸν ἐπελθεῖν. Ηρ μήνευσε δὲ ἑαυτὸν ὁ μακάριος Παῦλος. Πῶς δὲ ἔσται ἐνεργής; Διὰ τοῦ ἐπιγνῶναί σε, φησί, καὶ πράτ τειν πᾶν ἀγαθόν. «Τοῦ ἐν ἡμῖν.» Τοῦ ὄντος καὶ νῦν ἐν ἡμῖν, φησίν. «Εἰς Χριστὸν Ἰησοῦν.» Ὁ γὰρ ποιῶν τινι καλῶς, Χριστῷ ποιεῖ, μάλιστα δὲ ἁγίοις ποιῶν. «Χαρὰν γὰρ ἔχομεν πολλήν.» Οὐ μόνον, φησίν, ἡδόμεθα, ἀλλὰ τοσαύτη ἡ ἡδονὴ, ὡς καὶ παράκλησιν ἡμῖν, ἐν τοῖς δεσμοῖς ἐμποιεῖν. «Ότι τὰ σπλάγχνα τῶν ἁγίων.» Ορα, θέλων εἰπεῖν· Εἰ ἄλλοις παρέχεις χάριτας, πολλῷ μᾶλλον ἐμοὶ παρά σχης, οὕτως μὲν οὐ λέγει, ἄλλως δὲ εὐφυεστέρως. οἶδε γὰρ τὴν μνήμην τῶν πρὸς ἄλλους εὐεργεσιών, πειθηνίους μᾶλλον ποιοῦσαν τοὺς παρακαλουμένους. «᾿Αναπέπαυται διά σοῦ, ἡ ᾿Αναπαύονται γάρ, φησίν, ἐπὶ τῇ σῇ ἀγάπῃ. «Διὸ πολλήν.» Ἐπειδὴ τοιοῦτος εἰ πρὸς τοὺς ἁγίους ὥστε καὶ ἀναπαύειν αὐτοὺς, παρρησίαν ἔχω ἐπιτάσσειν σοι. 'Εχων παῤῥησίαν διὰ τὸν Χριστὸν, ἐπιτάσσειν σοι πρᾶγμα πρέπον. Τοῦτο γὰρ τὸ ἀνῆκον. Ἐπιτάσσειν δὲ εἶπον, οὐκ ἐπειδὴ ἄρχω σου, ἀλλὰ διὰ τὴν ἀγάπην ἣν ἀγαπῶ τέ σε καὶ ἀγαπῶμαι ὑπὸ σοῦ. Ἐπιτάσσειν μὲν δοκῶ, ἐπιτάσσειν. g 1 Colos. IV, 17. Matth. xxv, 40. «Et exhortatur, ut simul opitulentur in precatione. «Commilitoni nostro. Sicommilito, etiam in hoo decertabit. Hic erat de quo ad Colossenses scribit 805«Dicite Archippo: Vide ministerium quod ac cepisti 1,Et quæ domi tuæ est congregationi. Tolam domum exhortatur, etiam servos. " Gratia vobis.» Quomodo autem erit gratia Dei in vobis? Si vos etiam debitoribus condonetis. Quomodo autem erit pax? Si servo conciliemini. Laus Philemonis et gratiarum actio pro ipso. Vers. 4-9. Gratias ago Deo meo, semper mentio nem tui faciens in precibus meis, cum audiam tuam charitatem ac fidem quam habes erga Domi num Jesum et erga omnes sanctos, ut communicatio fidei tuæ efficax fatin agnitionem omnis boni quod est in nobis erga Christum Jesum. Gaudium enim habemus multum et consolationem in dilectione tuu, quod viscera sanctorum refocillata sint per te, frater. Quapropter cum multam fiduciam ha beam injungendi tibi, id quod decens est, propter charitatem, potius rogo, cum talis sim, nempe Paulus senex, nunc autem etiam vinctus Jesu Christi. Si quando, inquit, tui mentionem faciam, semper autem facio, gratias ago Deo pro te. Quare? Cum audiam, ait, tuam charitatem. Vides quod non sta tim ab exordio petat gratiam? Cum audiam tuam charitatem: quæ nisi maxima esset, nequaquam a Phrygia Romam usque audiretur.‹ Ut communica tio fidei.» Conjungit eum sibi, perinde ac si dice ret: Communis fides et quæ unum ac commune facit. Quare autem Deo gratias agis? ut communi calio, inquit, fidei tuæ efficax fat. Quomodo autem erit efficax? si ad omne virtutis opus procedat. Interpretatur autem seipsum beatus Paulus. Quo modo autem erit efficax? Per hoc quod tu cogno scas et perficias omne bonum. «Quod est in nom bis. Quod nunc quoque est in nobis, ait. «Erga Christum Jesum.» Nam qui alicui 506 bene fa cit, Christo facit, maxime autem qui sanctis facit 9 «Gaudium enim habemus multum.» Non solum, inquit, lælamur, sed tanta nobis accedit voluptas, ut etiam consolationem nobis addat in vinculis. D. Quod viscera sanctorum.» Considora quod cum velit dicere: Si aliis gratiam præstas, multo magis mihi præstes, non ita quidem dicit, sed alio com modiori modo. Scit enim quod memoria beneficio rum erga alios exhibitornm, magis obsequentes reddit eos quos precamur. «Refocillata sint per te.» Refocillantur enim, inquit, ob tuam dilectio nem. «Ideo cum multam. Quoniam talis es erga sanetos ut etiam refocillas eos, fiduciam habeo injungendi tibi: cum fiduciam habeam propter Christum injungendi tibi rem quæ expediat: nam hoc significat Injungere autem dixi, non

σα οὐκ ἀπιτάσσω δέ. Εἰ καὶ φαίνωμαι ἐπιτάσσειν δι᾿ ἀγάπην, οὐκ ἐπιτάσσω, παρακαλῶ δὲ μᾶλλον. Οὕτω, φησί, περὶ πολλοῦ τὸ πρᾶγμα ποιοῦμαι. Τοιού τος ῶν, ὡς Παῦλος πρεσβύτης. Παρακαλῶ δὲ, τοιοῦ τός τις υπάρχων, οἷόν τις ὤφειλεν εἶναι, φησί, πρὸς τὸ πεῖσαι. Παῦλος.» αρκει δὲ αὐτὸ τοῦτο μόνον πρὸς τὸ πεῖσαι, «Πρεσβύτης δέσμιος ὑπὲρ Χριστοῦ.» Ορᾷς πρὸς τὸ πεῖσαι ἀφορμαί; ΚΕΦΑΛ. Β΄. Σύστασις Ονησίμου φυγάδος οἰκέτου, καὶ παρά κλησις ὑπὲρ αὐτοῦ σωθέντος διὰ πίστεως.» Παρακαλώ σε περὶ τοῦ ἐμοῦ τέκνου, ὃ ἐγέννησα ἐν τοῖς δεσμοῖς μου Ονήσιμον, τόν ποτέ σοι χρηστον, νυνὶ δέ σοι καὶ ἐμοὶ εὔχρηστον, ὃν ἀνέπεμψα. Σὺ δὲ αὐτὸν, τουτέστι, τὰ ἐμὰ σπλάγ χνα, προσλαβοῦ, ὃν ἐγὼ ἐβουλόμην πρὸς ἐμαυ τὸν κατέχειν, ἵνα ὑπὲρ σοῦ διακονῇ μοι ἐν τοῖς δεσμοῖς τοῦ Εὐαγγελίου. Χωρὶς δὲ τῆς γνώ μης οὐδὲν ἠθέλησα ποιῆσαι, ἵνα μὴ ὡς κατὰ ἀνάγκην τὸ ἀγαθόν σου ᾖ, ἀλλὰ κατὰ ἐχούσ στον. Π Προκαταλεαίνει τὸν Φιλήμονα, ἐγκωμιάζων τὸν οἰκέτην τέκνον καλῶν, ὅτι καὶ αὐτὸν, φησίν, ἐβά πτιστα. Τοῦτο γὰρ τὸ, Εγέννησα ἐν τοῖς δεσμοῖς ὑπάρ χων. Διὰ τούτων οὖν προκαταστείλας τὸν θυμὸν αὐτοῦ, οὕτως ἐξονομάζει τὸ ὄνομα • Ονήσιμον, φησίν. «Τόν ποτέ σοι ἄχρηστον.» Οίδε γὰρ ὁμολογούμενον τὸ ἁμάρτημα, σβεννύειν τὸν θυμὸν τοῦ δεσπότου. «Νυνὶ δὲ σοι καὶ ἐμοὶ εὔχρηστος.» Εἰ Παύλῳ εὔχρη στος τοσαύτην ἀκρίβειαν ἀπαιτοῦντι, δηλονότι καὶ τῷ Φιλήμονι, «Ον ἀνέπεμψα,» Τῷ παραδοῦναι αὐτὸν τῷ Δεσπότῃ, μᾶλλον τὸν θυμὸν ἔσβεσεν. Τουτέστι, τὰ ἐμὰ σπλάγχνα,» Τί λέγω αὐτόν προσλαβοῦ; Τοῦτον προσλαμβανόμενος, τὰ ἐμὰ σπλάγχνα προσε λήψῃ. Οὕτως αὐτὸν ἀγαπῶ, φησίν, ὡς καὶ σπλάγ χvι καλεῖν. Τὸ δὲ, προσλαβοῦ, οἷον μετὰ ἀγάπης χνα δέξαι.» Ἵνα ὑπὲρ σοῦ διακονῇ μοι. ο Ορᾷς ὅτι κατὰ μικρὸν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ἤγαγε τοῦ δεσπό του; Ἵνα γάρ, φησί, ὑπὲρ σοῦ μοι διακονῇ. Ενταῦθα δὲ δείκνυσιν ὅτι τῷ Δεσπότῃ συμφέρον βούλεται μᾶλλον. Εἰ γὰρ σύ, φησί, χρεώστες διακονεῖν, οὗτος δὲ ἀντὶ σοῦ τοῦτο ποιεῖ, σὸν ὄφελος τὸ γινόμενον. «Ἐν τοῖς δεσμοῖς. τοῦ Εὐαγγελίου. Ἐν τοῖς ὑπὲρ τοῦ Εὐαγγελίου δεσμοῖς, «Χωρὶς δὲ τῆς σῆς γνώ μης.» Τοῦτο μάλιστα αὐτὸν ἐχαύνου, ὅτι πράγμα οὕτως ἀναγκαῖον αὐτῷ, παρά γνώμην αὐτοῦ οὐκ εποίησεν, ο Ἵνα μὴ ὡς κατὰ ἀνάγκην.» Οὐκ εἶπε, Κατὰ ἀνάγκην, ἀλλ' ὡς κατὰ ἀνάγκην· ὡς εἰ εἶπεν· ᾄδειν ὅτι καὶ παρὰ γνώμην σου κατάχων οὐτὸν, οὐκ ἐλύπουν σε. ᾿Αλλ᾿ ἵνα μὴ δόξῃ ὡς κατὰ ἀνάγκην γίνεσθαι, οὐκ ἠβουλήθην, φησίν. «Τάχα γὰρ διὰ τοῦτο ἐχωρίσθη πρὸς ὥραν, ἵνα αιώνιον αὐτὸν ἀπέχῃς, οὐκ ἔτι ὡς δούλον, ἀλλ᾽ ὑπὲρ δοῦλον, ἀδελφὸν ἀγαπητόν, μάλιστα ἐμοὶ Πόσῳ δὲ μᾶλλον σοι καὶ ἐν σαρκὶ καὶ ἐν Κυρίῳ. Εἰ οὖν με ἔχεις κοινωνόν, προσλαβοῦ αὐτὸν ὡς quod dominer tibi, sed propter charitatem qua et te diligo et a te diligor, injungere quidem videor, verum non injungo. Nam et si videor injungere pro pter charitatem, non tamen injungo, sed potius rogo: adeo, inquit, rem magnifico. Cum talis sim, nempe Paulus senex.» Rogo cum talis sim, qualis deberet quispiam esse ad persuadendum. Paulus.» Sufficere autem deberet hoc solum ad persuaden dum.. Senex vinctus pro Christo.» Vides quot sint ad persuadendum occasiones? Commendatio Onesimi fugitivi servi, et admoni tio pro ipso qui salvus factus erat per fidem. Vers. 10-14. Rogo autem pro filio meo quem genui in vinculis meis Onesimo, quondam tibi inutili, nunc vero tibi et mihi perutili, quem re- 5 misi. Tu aulem eum, hoc est, mea viscera sus cipe: quem ego cupiebam apud me retinere, ut pro te ministraret mihi in vinculis Evangelti sed absque tua sententia nihil volui facere, ne velut ex necessitate bonum tuum esset, sed spon. taneum. 807 Placat et mitigat Philemonem, collaudans servum Onesimum, vocando flium, quia et ipsum, inquit, baptizavi. Nam hoc significat: Genui cum essem in vinculis. His igitur sedata ipsius ira, ita nomen exprimens, Onesimo, inquit. Quondam tibi inutili.» Scit enim illum qui confitetur peccatum, iram domini exstinguere. Ideo subdit: «Nuuc vero tibi et mihi perutili.» Si Paulo perutilis erat qui tanta diligentia expetebat, manifestum est quod etiam Philemoni. «Quem remisi: ut ipsum Do mino redderet, magis autem ut iram exstinguerel. «Hoc est mea viscera.» Quid autem dico ut ipsum suscipias? hunc suscipiens mea viscera suscipiens. Adeo, inquit, eum diligo, ut mea appellem viscera. Onod autem, ait, Suscipe, hoc est, cum amore ac cipe. «Ut pro te ministraret mihi.. Viden' quod paulatim ipsum ad Domini locum produxerit? ait enim: Ut pro te ministraret. Hic autem ostendit quod Domini potius cupiat utilitatem. Nam si tu, inquit, debes ministrare, hic autem pro te hoc fa cit, utique in tuam est utilitatem quod agitur. «In vinculis Evangelii.. In vinculis quæ pro Evangelio perfero.» Sed absque tua sententia. > Hoc maxime ipsum emolliebat, quod rem adeo sibi necessariam absque ejus sententia non fecerit. «Ne velut ex necessitate.» Non dixit simpliciter: Ex necessitate, sed, Velut ex necessitate. Perinde ac si diceret Noveram quod si etiam præter tuam sententiam ipsum retinerem, nequaquam te contristarem: at tamen ne videretur quasi ex necessitate fieri, nolui facere. Vers. 15-20. Nam propterea forsitan secessit ad horam,utaternumeumreciperes,nonjamutservum, sed supra servum,nempefratrem dilectum,maxime mihi.quanto autem magis tibi et in carne et in Do mino?Si igitur me habes consortem, suscipe illum

ἐμέ. Εἰ δέ τι ἡδίκησέ σε ἢ ὀφείλει, τοῦνο ἐμοὶ ἐλλόγει. Εγώ Παύλος ἔγραψα τῇ ἐμῇ χειρὶ, ἐγὼ ἀποτίσω, ἵνα μὴ λέγω σοὶ ὅτι καὶ σεαυτόν μοι προσοφείλεις. Ναὶ ἀδελφέ. Εθώ σου ὀναίμην ἐν Κυρίῳ, ἀνάπαυσόν μου τὰ σπλάγχνα ἐν ρίῳ.» Ἐπειδὴ ὁ 'Ονήσιμος ἀπὸ κακούργου γνώμης ἔφυγε, μεταστρέφει αὐτὴν αὐτὸς ἐπὶ τὸ ἀμφίβολον, ὡς εἰ εἶπεν· Τάχα γὰρ κατ' οἰκονομίαν ἔφυγεν. «Διὰ τοῦτο ἐχωρίσθη.» Εὐφήμῳ ονόματι, την φυγήν χωρισμὸν εἶπεν, ἵνα μὴ τῇ μνήμῃ τῆς φυγῆς παρε γείρῃ τὸν δεσπότην. Εἶτα καὶ τὸν χρόνον συστέλλει, καταπαύων τὴν ὀργήν, ἢ πρὸς ὥραν ἔτους λέγει. «Ἵνα αἰώνιον αὐτὸν ἀπέχῃς,» ᾿Απέχῃς, ἄγουν, Απολάβης. «'Αλλ' ὑπὲρ δούλον,» Ορᾷς ὅτι πρὸς πολλὰ ὠφέλησεν ἡ φυγή; ᾿Αντὶ γὰρ ὥρας φυγῆς, ἔχεις αὐτὸν αἰώνιον. (Ὥρα γὰρ μία ἡ φυγὴ ὡς πρὸς τὸν αἰῶνα.) Καὶ ἀντὶ δούλου ἀχρήστου, χρηστὸν ἀδελφὸν ἀπείληφας, «Πόσῳ δὲ μᾶλλον σοι.» Εἰ ἐμοὶ, πολλῷ μᾶλλόν σοι, καὶ ἐν ταῖς κοσμικαῖς ὑπηρεσίαις. Τοῦτο γὰρ τὸ, Ἐν σαρκί. Καὶ ἐν ταῖς πνευματικαίς. Τοῦτο γὰρ τὸ, Εν Κυρίῳ. «Εἰ οὖν με ἔχεις κοινω νόν.» Τουτέστιν, εἰ τὰ αὐτά μοι φρονεῖς καὶ βούλει. Προσλαβοῦ αὐτὸν ὡς ἐμέ.» Βαβαί, του μεγέθους τοῦ ῥήματος, ο δέ τι ἠδίκησέ σε, ο Οὐκ εἶπεν, Εκλεψεν, ἀλλ' ὑποτέμνεται τὸ ῥῆμα. Ἠδίκησε, φησί, ἡ ὀφείλει. Τοῦτο ἐμοὶ ἐλλόγει.» Εἰκὸς γὰρ ἦν αὐτοὺς καταναλῶσαι τὰ κλάπέντα, και φησι Τοῦτο ἐμοὶ ἐλλόγει, τουτέστιν, ἐμοὶ αὐτὰ λόγισαι εἰς χρέος, πρὸς ἐμὲ ἔχε τὴν ὀφειλήν. «Εγώ Παῦλος ἔγραψα, ο Μετὰ χάριτος πνευματικῆς ἔγραψεν, ὡς εἰ εἶπε. Πρὸς δὲ ἀσφάλειαν ὅτι ἀποδώσω το χρέος, ιδιόχειρα πεποίηκα τὰ γράμματα, ο Ἵνα μὴ λέγω σοι ὅτι καὶ σεαυτόν μοι προσοφείλεις.» Ἵνα μὴ δόξῃ αὐτὸν ὑβρίζειν ὅτι οὐκ ἐθάῤῥησεν ὑπὲρ κλοπῆς οἰκέτου ἐν παῤῥησίᾳ αὐτὸν παρακαλέσαι (τοῦτο γὰρ ὡμόν τινα ἐδείκνυ τὸν Φιλήμονα), δείκνυσιν ὅτι καὶ σφόδρα αὐτῷ θαῤῥεῖ. Οὐ μόνον γάρ, φησί, τὰ σαυ τοῦ, ἀλλὰ καὶ σαυτόν μοι προσοφείλεις. «Ναὶ ἀδελ φέ.» Ἦλθε πάλιν ἀπὸ τοῦ χαρίεντος, εἰς τὸ σπου βατον. Ναί, φησίν, ἀδελφέ. Τίς Προσλαβοῦ αὐτόν. Εγώ σου φησίν, ἀπολαύσαιμι ἐν τοῖς κατὰ Χριστὸν πράγμασιν, «Εγώ σου ὀναίμην, ο Αντὶ τοῦ ᾿Απο λαύσαιμί σου τῶν ἐν Χριστῇ κατορθωμάτων. Ιδοιμι σε πλουτοῦντα ἐν ἅπασι τοῖς πνευματικοῖς ἀγαθοῖς. Ανάπαυσόν μου τὰ σπλάγχνα.» Ανάπαυτόν Ανάπαυτόν μου, φησί, τὴν περὶ σὲ ἀγάπην διὰ τὸν Χριστόν. ἀπέχης Πεποιθὼς τῇ ὑπακοῇ σου ἔγραψά σοι, εἰδὼς ὅτι καὶ ὑπὲρ ὁ λέγω ποιήσεις. Αμα δὲ καὶ ἑτοί μαζί μοι ξενίαν. Ελπίζω γὰρ ὅτι διὰ τῶν προσ ευχῶν ὑμῶν χαρισθήσομαι ὑμῖν. Ασπάζονται σε Επαφρᾶς ὁ συναιχμάλωτός μου ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, Μάρκος, Αρίσταρχος, Δημᾶς, Λουκᾶς, οι συνεργοί μου. Η χάρις τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ μετὰ τοῦ πνεύματος ὑμῶν. ᾿Αμην.» «Πεποιθώς.» Οὐκ ἐμοὶ, φησί, τὴν χάριν δίδως, Ku tanquam me. Quod si quid nocuit tibi aut debet, hoc mihi imputa. Ego Paulus scrispi mea manu, ego dependam: at ne dicum tibi quod teipsum quo que mihi insuper debes. Ne frater. Fruar ego te in Domino. Refocilla mea viscera in Domino. nis spiritualibus. «Refocilla mea viscera,» Refocilla, inquit, meam erga te dilectionem propter Christum: non mihi, ait, gratiam præstans, sed Christo. 80s Quoniam Onesimus prava mente fugerat, ipse rem in dubium revocal, tanquam diceret Forsitan dispensatione quadam fugit. «Propterea secessit.» Fausto nomine fugam appellavit seces sionem, ne facta fuga mentione Dominum irritaret. Deinde coarctato etiam tempore cohibet iram, aut horam dicit annum. Ut æternum eum reciperes.» Nam significat fuga reciperes. «Sed su pra servum.» Vides quod ad multa utilis fuerit fuga? Pro hora enim fuga babes ipsum perpetuum (unica namque hora est fugæ tempus si ad sæcu lum conferas) et pro servo inutili utilem fratrem recepisti. «Quanto autem magis tibi.» Si mihi, multo magis tibi et in mundanis ministeriis: nam hoc significat, In carne: et in spiritualibus: hoc enim designat, In Domino. Si igitur me habes consortem.» Hoc est, si eadem mecum sentis et optas. Suscipe illum tanquam me. Papæ, quanta verbi dignitas:. Quod si quid noquit tibi.» Non dixit: Furatus est, sed diminuit verbum. Nocuit, inquit, aut debet. «Hoc mibi imputa.» Verisimile enim erat ipsos una consumpsisse quæ furte sub lata fuerant, et ait: Hoc mihi imputa, hoc est, referas mihi in debitum,adversum me habeto debiti actionem. «Ego Paulus scripsi.» Cum gratia spi rituali scripsit, ac si diceret: Ad securitatem quod redditurus sim debitum, propria manu has scripsi litteras tanquam syngrapham meam. «Ut ne dicam tibi quod teipsum quoque mihi insuper debeas.» Ne videatur indigne de illo sentire, quod non au deat libero ipsum precari de remissione furti ab ipsius servo commissi (nam hoc crudelem quodam modo demonstraret Philemonem), ostendit quod vehementer de ipso confidat. Non solum, inquit, quæ tua sunt, sed et teipsum mihi insuper debes. «Næ frater.» Rursum ab eo quod gratiosum est accedit ad id quod serium est. «Næ, inquit,frater.» Quid? Suscipe ipsum. Capiam ex te commodum in rebus quæ secundum Christum sunt. «Fruar ego Dte.» Hoc est, delecter tuis præclaris in Domino operibus. Videam ego te ditescentem omnibus bo 809 Vers. 21-23. Confisus de tua obedientia scripsi tibi,sciens quod etiam ultra quam dico fac turus sis.Simul autem etiam præpara mihi hospi tium. Spero enim quod auxilio precum vestrarum donabor vobis.Salutant te Epapiras concaptivus meusin Christo Jesu, Marcus, Aristarchus, Demas, Lucas adjutores mei.Gratia Domini nostri Jesu Christi sit cum spiritu vestro. Amen. «Confisus.» Non mihi, inquit, hoc gratum facis

' ἀλλὰ τῷ Χριστῷ, τα Πεποιθὼς τῇ ὑπακοή σου.» Οὐκ ἐπιτάττων, φησίν, οὐδὲ αὐθαδιζόμενος ἔγραψά σοι, ἀλλὰ θαῤῥῶν τῇ ὑπακοῃ σου. Ποτον ταῦρα σιδηρούν οὐκ ἐμάλασσεν; «Εἰδὼς ὅτι καὶ ὑπὲρ ὃ λέγω ποιή σεις.» Τοῦτο εἶπεν, ἐκεῖνον πᾶσι τρόποις ἐνάγων δέξασθαι τὸν Ονήσιμον, εἰ καὶ κατὰ μηδέν ἄλλο, διὰ μέν τοι τοῦ μὴ διαφθείραι τὴν ἑαυτοῦ δόξαν ἣν εἶχε παρὰ τῷ ᾿Αποστόλῳ. «Αμα δὲ καὶ ἑτοίμαζέ μοι ξενίαν,» Οὐ διὰ Ονήσιμον, φησίν, έγραψα μόνον (εἶπεν γὰρ ἂν δ᾽ Φιλήμων, εἰ μὴ δι' ἑαυτὸν, οὔτε λόγου με ἠξίους), ἀλλὰ καὶ διὰ τοῦτο ἔγραψα, φησίν, ἵνα ἐτοιμάσης μοι ξενί, Εμελλε δὲ καὶ φοβετάθαι οὐτὸς μὴ δεχόμενος τὸν Ονήσιμον, ὅτι ἤξει ὁ ᾿Από στόλος καὶ γνωσθήσεται παρακουσθείς. • Οτι διὰ τῶν προσευχῶν ὑμῶν.» Πολλὴ μὲν ἡ τῶν εὐχῶν δύναμις, πολλη δὲ καὶ ἡ ταπείνωσις του Παύλου, ὅτι τῶν ἐκείνων εὐχῶν ἔχρηζεν. «Επαφρᾶς ὁ συναιχε μαλωτός μου.» Οὗτος παρὰ Κολοσσαέων ἦν ἀπο σταλείς πρὸς τὸν Παῦλον, ὡς εἶναι δήλον, ὅτι ἀπὸ Κολοσσαέων ἦν δ᾽ Φιλήμων. Συναιχμάλωτον δὲ αὐτὸν κάλει, δεικνὺς καὶ αὐτὸν ἐν πολλῇ θλίψει. Αλλως δὲ καὶ ἐντρέπει αὐτὸν; εἴ γε ὁ Επαφρᾶς καὶ συναιχμά λωτός ἦν οὗτος δὲ μηδὲ τὴν περὶ Ονησίμου χάριν παράσχῃ αὐτῷ, ὁ διὰ Κύριον αἰχμάλωτος. • Αρί σταρχος, Δημᾶς» Περὶ τούτου ἔγραψε Τιμοθέῳ, Δήμας με εγκατέλιπεν. Τοῦτον τὸν Δημᾶν φασιν εἰς Ελληνισμὸν πάλιν ἐκκλίναι, καὶ γενέσθαι ἱερέα εἰδώλων. Καὶ εἰ μὲν πρώτη ἐκείνη, νῦν μετέγνω. Εἰ δὲ ὑστέρα, μετὰ ταῦτα ἐῤῥοθύμησεν, «Λουκᾶς.» Ὁ τελευταῖος γέγονε πρῶτος. Εἰ γὰρ τῇ πρὸς Τι Ο μόθεον δευτέρα φησὶ, Λουκᾶς ἐστι μόνος μετ᾿ ἐμοῦ. Συνεργοὺς δὲ καλεῖ, δεικνὺς ὅτι καὶ οὗτοι, φησί, σὺν ἐμοὶ παρακαλοῦσί σε, Τέλος, σὺν θεψ, τῆς πρὸς Φιλήμονα Επιστολῆς.» Εγράφη ἀπὸ Ῥώμης, διὰ Ονησίμου οἰκέτου. ΥΠΟΘΕΣΙΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ. Ταύτην ἐπιστέλλει ἀπὸ Ιταλίας. Η δὲ πρόφασις τῆς Ἐπιστολῆς αὕτη. Ἐπειδὴ οἱ "Ιουδάτοι ενίσταντο τῷ νόμῳ καὶ ταῖς σκιαῖς, διὰ τοῦτο ὁ ἀπόστολος Παῦλος διδάσκαλος ἐθνῶν γενόμενος, καὶ τὰ ἔθνη αποσταλείς, κηρύττει τὸ Εὐαγγέλιον. Γρψάας τε sed Christo. Confsus de tua obedientia.', 'Non imperitus neque pertinaciter tecum agens scripsi tibi, sed nduciam habens de tua obedientia. Quem non emollient hac, etiam si ferreus esset?«Sciens quod etiain Griva quam dico facturus sis.. Hoc dicit omuibus modis illum inducens, ut suscipiat Onesimum, et si non ob aliud, at saltem ne periret bona opinio quam de ipso conceperat Apostolus. «Simulantem etiam præpara mihi hospitium»Non solum propter Unesimum scripsi dixisset enim Philemon quod propter se ne verbo quidem dignam retur ipsum Paulus), verum etiam propterea,inquit, scripsi, ut præpares mihi hospitium.Futurum enim erat ut formidaret si Onesimum non susciperet quod venturus esset Apostolus, et palam fieret, in quod fuisset inobediens. «Auxilio precum vestra rnm.» Magna quidem est orationum potentia, multa vero etiam Pauli modestia, qui preces illorum cupiebat, et ipsis indigere se ostendebat. Epaphras concaptivus meus.. Hic a Colossensibus missus erat ad Paulum, ut manifestum sit quod et Phile mone Colossensibus fuerit. Vocat eum concapti vum, ostendens quod et ipse in mulla sit alictio ne. Praeterea quoque ipsum pudore afficit, si Epa phras eliam una secum captus erat, ipse vero ne gratiam quidem in suscipiendo Onesimo praestaret illi qui propter Dominum captivus tenebatur. Aristarchus, Demas.» De hoc ad Timotheum scripsit: Demas me dereliquit. Hunc Deman aiunt ad cultum gentilitiam rediisse, factumque sacerdo-. tem idolorum. Quod si illa Epistola prior fuerat, postmodum resipuit; si vero fuit posterior, factus est postea 510 segnis et ignavus. • Lucas.» Qui postremus erat, factus est primus. Nam in secunda ad Timotheum ait: Lucas mecum est solus. Adju tores autem eos vocat, ostendens quod et hi una secum precentur ipsum ut Onesimum suscipiat. Finis, divino favente auxilio, Epistolæ ad Philemonem. Scripta est ab urbe Roma per Onesimum servum. Hanc ab Italia scribit. Occasio autem Epistola fuit hac. Quoniam Judæi legi insistebant ac figu ris umbraticis, propterea apostolus Paulus cum doctor gentium factus esset, et ad gentes missus prædicaret Evangelium, ubi universis gentibus

πᾶσι τοῖς ἔθνεσι, γράφει λοιπον καὶ τὴν τομῆς πιστεύσασιν Εμβραίοις ἀποδεικτικήν ταύτην ἐπιστολὴν, περὶ τῆς τοῦ χριστοῦ παρουσίας καὶ τοῦ πεπαῦσθαι τὴν σκιάν, τοῦ νόμου, καὶ πρῶτον μὲν ἀποδείκνυσι τοὺς προφήτας διὰ τοῦτο ἀπεστάλθαι, ἵνα περὶ τοῦ Σωτῆρος ἀπαγγείλωσι, καὶ μετ' αὐτοὺς αὐτὸς ἔλθῃ, δούλους τε εἶναι τοὺς προφήτας καὶ μηνυτὰς τῆς αὐτοῦ παρουσίας, αὐτὸν δὲ τὸν Χριστόν πόν εἶναι Θεοῦ, δι' οὗ τὰ πάντα γέγονε καὶ ὅτι τοῦτον τὸν Υἱόν ἄνθρωπον γενέσθαι, ἵνα διὰ τῆς τοῦ σώματος αὐτοῦ, θυσίας καταργήσῃ τὸν θάνατον. Οὐ γὰρ δι' αἵματος μόσχου ἢ τράγου, ἀλλὰ δι' αἴ ή ματος Χριστοῦ, ἔσεσθαι τοῖς ἀνθρώποις τὴν σωτη- 519 ρίαν. ᾿Αποδείκνυσι δὲ ὅτι ὁ νόμος οὐδένα ἐτελείωσεν, ἀλλὰ σκιὰν εἶχε τῶν μελλόντων ἀγαθῶν, καὶ οὐ η κατέπαυσεν ὁ λαὸς, ἀλλὰ κοινὴ πᾶσιν ἡμῖν ἀπολέ- " λειπται ἡμέρα τῆς καταπαύσεως, Πάλιν δὲ ἀποδεί κνυσιν ὅτι ἡ ἀρχιερατική λειτουργία μετετέθη ἀπὸ Ακρὼν εἰς τὸν Χριστὸν, οὗ τύπος ἦν ὁ Μελχισεδέκ, οὐκ ὢν ἐκ τοῦ Λευί. Πίστει δὲ δεδικαιώσθαι τοὺς πατέρας σημαίνει, καὶ οὐκ ἐξ ἔργων νόμου. Εἶτα πάλιν εἰς τὰ ἤθη προτρεψάμενος καὶ τούτους, καὶ ἀποδεξάμενος αὐτῶν τὴν διὰ Χριστὸν ὑπομονὴν, καὶ πείσας τιμὴν τοὺς πρεσβυτέρους, τελειοῖ τὴν Ἐπι στολήν. ΥΠΟΘΕΣΙΣ ΕΤΕΡΑ. Πρὸς Εβραίους Επιστολή, δοκεῖ μὲν οὐκ εἶναι Παύλου, διὰ τε τὸν χαρακτῆρα, καὶ τὸ μὴ προγρά φειν ὡς ἐν ἁπάσαις ταῖς ἄλλαις Ἐπιστολαῖς, καὶ τὸ λέγειν, «Πῶς ἡμεῖς ἐκφευξώμεθα τηλικαύτης άμε λήσαντες σωτηρίας, ή τις ἀρχὴν λαβοῦσα λαλεῖσθαι ὑπὸ τοῦ Κυρίου διὰ τῶν ἀκουσάντων εἰς ἡμᾶς ἐδε βαιώθη, συνεπιμαρτυροῦντος τοῦ Θεοῦ σημείοις καὶ τέρασι.» Τοῦ μὲν οὖν ἡλλάχθαι τὸν χαρακτῆρα της Επιστολῆς, φανερὰ ἡ αἰτία. Πρὸς γάρ Εβραίους τῇ φορών διαλέκτῳ γραφείσα, ὕστερον μεθερμηνευθῆναι λέγεται, ὡς μέν τινες ὑπὸ Λουκᾶ, ὡς δὲ οἱ πολλοὶ ὑπὸ Κλήμεντος. Τούτου γὰρ καὶ σῴζει τον χαρα κτηρα. Τοῦ δὲ μὴ προγράφειν τὴν Ἐπιστολὴν τούνομα, αἴτιον ἡ ἀκολουθία. ᾿Απόστολος γὰρ ἐθνῶν ὑπῆρχεν ὁ Παῦλος, ἀλλ᾽ οὐχὶ Ἰουδαίων, ἐπεὶ δεξιὰς ἔδωκε τῷ Πέτρῳ καὶ τοῖς ἀποστόλοις κοινωνίας, ἵνα αὐτὸς μὲν σὺν Βαρνάβα εἰς τὰ ἔθνε, οἱ δὲ περὶ τὸν Πέτρον εἰς τὴν περιτομήν. ᾿Επειδὴ δὲ κοινωνία τὸ κέρυγμα, καὶ κατηχηθέντες ὑπῆρχον οἱ ἔξ Ἰουδαίων ὡς ἀπο στασιαν διδάσκει Παῦλος, εἰκότως Παῦλος, εἰκότως τοῦ γνωρίσαι χάριν την συμφωνίαν, Εβραίοις ἐπιστέλλει. Γρά φοντα δὲ πρὸς τούτους, προγράφειν ᾿Απόστολον οὐ θέμις. Μαρτυρεῖται δὲ καὶ ἐν τοῖς ἑξῆς ἡ Ἐπιστολὴ ὑπάρχουσα Παύλου τῷ γράφειν, ὅτι καὶ τοῖς δεσμοις μου συνεπιθήσατε. «Καὶ ἐκ τοῦ λέγειν, Περισσότερον εὔχεσθε ἵνα τάχιον ἀποκατασταθῶ ὑμῖν, καὶ ἐκ τοῦ λέγειν. Γινώσκετε τὸν ἀδελφὸν ὑμῶν Τιμόθεον ἀπο λελυμένον, μεθ᾽ οὗ, ἐὰν τάχιον ἔρχηται, ὄψομαι ὑμᾶς.» Οὐδεὶς γὰρ ἂν οἶμαι ἀπέλυσεν εἰς διακονίαν Τιμό θεον, εἰ μὴ Παῦλος. Καὶ τοῦτον τάχιον προσδοκῶν, τὴν ἰδίαν αὐτοῖς, ὡς ἔθος πολλαχοῦ σὺν αὐτῷ παρ περι-Ascripisset, Hebraeis, quoque, qui, ex circumcisione crediderant postea scribit, babe, qua, eos doceat Epistolam, qua Christum, declarat, venisse, euros bram legis cessasse. Et primum quidem demonstrat propterea missos fuisse prophetas et appuntiatores adventus ipsius, ipsa very Christum esse Dei Filium, per quem omnia facta sunt, Quodque hunc Είlium, oportuit et horainer, per h fieri, ut hostiam corporis sui, deleret, mortem. Neque enim ner sanguinem vituli auf birgi, sed per Christi,san. guinem futura erat, omnibus, salus. Ostendit, ar tem quod lex neminem perfecerit, sed umbrama habebat futurorum bonorum, Nec requievit populus Judaicus, sed, communiter, omnibus nobis relictus est dies quietis, Praterea demonstrat etiam quod sacerdotale ministerium. ab. Aaron translatum sit in Christum cujus figura erat Melchisedech, qui non descenderat ex Levi. Fide quoque justificatos fuisse patres significat, et non ex operibus legis. Deinde, ubi, hos etiam ad bonos mores exhortatus est, et commendavit tolerantiam ipsorum propter Christum, quasitque utsenioribus deferrent honorem, concludit epistolam, 1 Hebr. 11, 5. Epistola ad Hebræos videtur quidem, non esse Pauli, tum propter scribendi dictionem, tum quad suum non praefixerit nomen, quemadmodum in celeris omnibus Epistolis: tum quod dicat: «Quo modo effugiemus qui tantam negleximus salutem, qnæ sumpto loquendi initio a Domino, ab his qui audierant in nos copfrmata fuit, adestante Deo signis et prodigis?» Et quidem manifesta est causa cur stylus fuerit immutatus. Nam ad He bræos scripta, patria ipsorum lingua, pas modum versa dicitur, ut quidam sentiunt a Luca, ut ple risque autem videtur a Clemente: hujus enim characterem etiam servat. Quod autem suum no men non præfixerit Epistola in causa est ordo reί. Siquidem Paulus gentium apostolus erat, et non Judzorum. Nam societatis dextras dederat Petro caeterisque apostolis, ut ipse cum Barnaba inter gentes, Petrus vero cum reliquis circumcisione fungerentur apostolatum. Quoniam autem societas erat in prædicatione, et Judæi audierant Paulum discessionem docere aliquo modo a lege, merito ad Hebræos scribit Epistolam, ut ostendat consen sum prædicationis: cum aulem ad eos scriberet, consultum non erat ut se in initio diceret Aposto lum. Testatur autem in sequentibus ipsa quoque Epistola 515 quod Pauli sit, ex eo quod dicit: Etiam amictionum, quæ ex vinculis meis contigerunt, participes fuistis. Et qum dicit: «Magis precemini quo celerius restituar vobis;» praeterea cum ait «Scitis fratrem nostrum Timotheum dimissum, cum quo, si celerius venerit, videbo vos.»Nemo enimpræ

φυσίαν ἐπαγγέλλεται. Πολλὰ δὲ καὶ ἀλλὰ γνωρίζουσιν ἡμῖν αὐτοῦ τυγχάνειν τὴν ἐπιστολήν, ὡς καὶ ἡ ἀνά γνωσις αὐτὴ προϊοῦσα διδάσκει. Ο ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ. α Τίνος ἕνεκεν [τῶν ἐθνῶν] ἀπόστολος ὑπάρχων ὁ Παύλος, Εβραίοις ἐπιστέλλει; Καὶ ταῦτα ἀπεχθῶς ἔχουσι πρὸς αὐτόν τῷ τὸν νόμον παραλύειν; Οἱ γὰρ ἀμφὶ Πέτρον συγκαταβαίνοντες αὐτοῖς, ἠρέμα εἴχοντο καὶ τοῦ νόμου. Φαμέν· ὥσπερ βαπτίζειν οὐκ ἐπιτε ταγμένος, ἐκ περιουσίας ἐβάπτιζεν, οὕτως καὶ Εβραίοις ἐπιστέλλει, πρὸς τὰ ἔθνη ἀποσταλείς. Εκήδετο γὰρ αὐτῶν, ὡς καὶ λέγειν, "Ηθελον ἀνάθεμα εἶναι ὑπὲρ αὐτῶν· καὶ πάλιν, «Πορεύομαι εἰς Ἱερο σόλυμα διακονήσων τοῖς ἁγίοις.» Επιστέλλει μὲν οὖν τοῖς ἤδη πεπιστευκόσιν ἐν τῇ Ιερουσαλὴμ καὶ Παλαιστίνη. Επιστέλλει δὲ, παραμυθούμενος αὐτοὺς πλεῖστα κακὰ πεπονθότας ὑπὸ ὑπὸ τῶν ἰδίων συμφυ λετῶν τῶν μὴ πεπιστευκότων, ὡς καὶ αὐτὸς δηλοι, λέγων, «Παρειμένας χεῖρας, καὶ τὰ παραλελυμένα γόνατα ἀνορθώσατε. • Δύο δὲ μάλιστα κατασκευάζει ἐν τῇ Ἐπιστολῇ, παραμυθεῖται αὐτοὺς τοῦ φέρειν γενναίως τοὺς πειρασμούς, καὶ ὅτι ἔσται τούτων ἀντίδοσις ἀγαθή. Πολλὰ δὲ περὶ τῆς πίστεως φιλο σοφεῖ, δεικνὺς τὰ μὲν Ἰουδαϊκὰ μηκέτι ἀναγκαῖα ὡς τύπον ὄντα τῆς ἀληθείας, τὰ δὲ ἡμέτερα ἀναγκαῖα, ὡς ὄντα ἀλήθειαν. Τίνι δὲ τρόπῳ οὐκ ἔθηκε τὴν ἰδίαν ὀνομασίαν Εβραίοις γράφων, Κλήμης ἐν ταῖς Υποτυπώσεσι γράφει λέγων οὕτως Ηδη δὲ ὡς ὁ μακάριος ἔλεγε πρεσβύτερος, ἐπεὶ ὁ Κύριος ὡς ᾿Απόστολος του Παντοκράτορος ἀπεστάλη προς Εβραίους, διὰ μετριότητα ὁ Παῦλος ὡς ἂν εἰς τὰ ἔθνη ἀπεσταλμένος, οὐκ ἐγγράφει ἑαυτὸν ᾿Εβραίων ἀπόστολον, διὰ τὴν πρὸς τὸν Κύριον τιμὴν, διά τε τὸ ἐκ περιουσίας, ἔθνῶν κήρυκα καὶ ἀπόστολον εἶναι, ἐπιστέλλει καὶ τοῖς Εκραίοις. «ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ, «α΄ Θεολογία Χριστοῦ ἔν δόξῃ Πατρὸς καὶ ἐξω ουσίᾳ τῶν πάντων, μετὰ τῆς καθάρσεως τῶν Dἐπὶ γῆς. Αφ᾿ ἧς ἀνέβη εἰς τὴν ἐπουράνιον δό ξαν. 2 α β΄ Ότι οὐ λειτουργική ἡ δόξα Χριστοῦ, ἀλλὰ θετκὴ καὶ ποιητική. Διὸ οὐκ ἐπὶ τοῦ παρόντος αἰῶνος, ἐν ᾧ οἱ λειτουργοί, ἀλλ' ἐπὶ τῆς μελλούσης οἰκουμένης.» «γ'. Οτε εσαρκώθη κατὰ διάθεσιν καὶ συμπάθειαν καὶ οἰκειότητα τὴν πρὸς ἡμᾶς ἐπὶ σωτηρία ἀνθρώπων τῇ ἐκ θανάτου, διὰ τῆς πρὸς αὐτὸν οἰκειώσεως.» «δ΄. ΄Οσι πιστευτέον Χριστῷ ὡς Μωσεῖ ἐπιστευ σαν, καθ᾽ ὑπεροχὴν δὲ τὴν του Θεοῦ πρὸς άνθρωπον, ο ter Paulum, ut opinor, dimiserat Timotheum in ministerium: atque hunc celerius expectans, suum ac illius pollicetur eis adventum, quemadmodum frequenter facere solet. Multa quoque alia ostendunt nobis esse ipsius Epistolam, quemadmodum et lectio ipsa in progressu docet. Quam ob causam Paulus, cum gentium esset Apostolus, ad Hebræos scribit? idque cum odiose affecti essent erga ipsum quod legem dissolveret? Petrus enim ac cæteri qui cum ipso erant, demit tentes sese ad imbecillem captum Judæorum, ali quantulum sequebantur etiam legem. Dicimus, quod sicut non erat ipsi commissum baptizare, ex abundanti tamen ministerio etiam baptizabat: ita Hebræis quoque scribit, cum ad gentes missus esset. Siquidem anxiam illorum curam habebat, adeo ut etiam diceret: Optarim anathema esse a Christo pro ipsis; et rursum: «Proficiscor Hiero solyma ministraturus sanctis 2.» Scribit itaque illis qui jam crediderant Hierosolymis et in Palæ stina: scribit autem consolando eos quod plurimas afflictiones passi essent a propriis contribulibus qui non crediderant, quemadmodum et ipse significat, dicens. «Manus remissas ac genua soluta subri gile 3.» Duo autem potissimum efficit in Epistola consolatur eos quod viriliter tulerint afflictiones, et quod bona dabitur ob hæc retributio. Multa au tem de fide disputat, ostendens Judaica jam non esse necessaria, ut quæ figura erant veritatis nostra vero necessaria esse, ut quæ veritatem in se contineant. Quare autem proprium non addi derit nomen cum ad Hebræos scriberet. Clemens In informationibus scribit in hunc modum: Jam vero ut beatus presbyter dicit: Cum 814 Domi nus tanquam Dei omnipotentis apostolus ad He bræos missus esset, ex modestia actum est ut Paulus qui ad gentes missus erat, non scriberet se Hebræorum apostolum, ob honorem delatum erga ctum est, ut gentium concionator et apostolus etiam 1. Divina de Christo doctrina, cuidata est gloria Patris ac potestas omnium, cum purgatione om nium quæ sunt in terra, a qua ascendit ad su percolestem gloriam. 2. Quod non sit ministerialis gloria Christi, sed divina et efficax: ideo non in prasenti seculo habitet, in quo sunt ministri, sed in futuro. 3. Quod carnem assumpserit juxta dispositionem et condolentiam ac familiaritatem quam erga nos habuit, ut hominem a morte per familiari tatem ad ipsum liberaret. 4. Quod Christo credendum sit quemadmodum Mosi crediderant, tuntoque id melius quanto dignior est Dens homine. Rom. xv, 25. 3 Hebr. XII, 12. Dominum. Præterea ex abundanti charitate fa scriberet ad Hebræos.

ε΄. Προτροπή σπουδάσαι εἰς τὴν προδηλουμένην Α5. κατάπαυσιν.» 5'. Τὸ φοβερὸν τῆς κρίσεως παρὰ τῷ λόγῳ τῷ διὰ πάντων, καὶ τὸ χρηστὸν τῆς χάριτος τῆς ἱερα τικῆς παρὰ τῷ ὁμοιοπαθήσαντι ἡμῖν άνθρω πίνως. Ο «ζ'. Επιτίμησις τοῖς δεομένοις εἰσαγωγῆς. «η'. Οτι βεβαια ἡ ἐπαγγελία τοῦ Θεοῦ, καὶ ταῦτα σὺν ὅρκῳ. ο «Θ΄. Περί τοῦ Μελχισεδέκ τοῦ εἰς Χριστὸν τύπου κατὰ τὸ ὄνομα, καὶ τὴν πόλιν, καὶ τὴν ζωὴν, καὶ τὴν ἱερωσύνην.» αι Οτι παύσεται ἡ τοῦ ᾿Ααρών ἱερωσύνη ἐπὶ γῆς οὖσα, ἵσταται δὲ ἡ οὐράνιος ἡ Χριστοῦ ἐξ ἑτέρου γένους, οὐ κατὰ σάρκα, οὐδὲ διὰ νόμου σαρκίνου.» «ια΄ Υπεροχή της δευτέρας διαθήκης ὑπὲρ τὴν προτέραν, ἐν ἱλασμῷ καὶ ἁγιασμῷ.» «ιβ΄. Περὶ τοῦ αἵματος τοῦ Χριστοῦ, ἐν ᾧ ἦν ἡ νέα διαθήκη, ὅτι τοῦτο ἀληθὲς καθάρσιον εἰσ ἀγει, οὐ τὰ ἐν αίμασι ζώων πολλάκις προσ φερόμενα, ο «ιγ΄ Μαρτυρία περὶ τῆς μόνης καθάρσεως καὶ προσαγωγῆς πρὸς θεόν.» ιδ΄ Προτροπή σπουδῆς κατὰ φόβον τῆς μελλούσης κρίσεως. «ιε'. Περὶ τοῦ καλὴν ἀρχὴν εἰς καλόν τέλος προ αγαγεῖν.» «ιζ΄. Περὶ πίστεως τῆς καὶ τοὺς παλαιοὺς δοξα σάσης.» ιζ΄ Περὶ ὑπομονῆς ἐν ἀπὸ λουθήσει Χριστοῦ.» ιη' Περὶ σωφροσύνης, ἕως παιρὸς κατορθώσεως, μή ἀποτύχωμεν αὐτῆς ὡς Ησαύ, μὴ εὐρών τόπον μετανοίας, ο ιθ' ότι φοβερώτερα τῶν ἐπὶ Μωυσέως τὰ μέλλοντα, καὶ πλείονος ἄξια σπουδῆς τὰ νῦν, «κ' Περὶ φιλαδελφίας καὶ φιλοξενίας.» «κα' Περὶ τοῦ μὴ σωματικῶς ζῇν κατά νόμον, ἀλλὰ πνευματικῶς κατὰ Χριστὸν ἐν ἀρετῇ. ο κβ΄. Εὐχὴ πρὸς τὸν Θεὸν περὶ τῆς εἰς ἀρετὴν ἀγωγῆς καὶ οἰκονομίαν.» Exhortatio ut conemur ingredi requiem qua c præmonstrata est. 6. Terror judicii juxta sermonem, qui per omnes disseminatus est, et utilitas gratiæ sacerdotalis, apud eum qui humano more affectus est una nobiscum naturali condolentia. 7. Objurgatio adversus illos quibus opus est prima elementorum institutione. 8. Quod firma sit Dei promissio, idque cum ju ramento. 9. De Melchisedech, qui Christi figura fuit, et a nomine, et a civitate, et a vita, et a sacerdotio. 10. Quod cessare debeat terrenum Aaron sacer dotium, firmum sit autem caleste Christi sa cerdotium, alterius generis, non juxta carnem, neque per legem carnalem. 11. Excellentia novi testamenti supra 316 vetus propter propitiationem et sanctimoniam, 12. De sanguine Christi, in quo condebatur no vum testamentum, qui veram inducit, purifica tionem, non frequentia sacrificia quæ fiebant per sanguinem animaliam. 13. Testimonium de sola purificatione et accessu ad Deum. 14. Exhortatio ad virtutem ex timore futuri ju dicii. 15. Quod bonum initium ad bonum finem de ducit. 16. De fide quus veteres quoque glorificavit. 17 De patientia ex imitations Christi. 18. De temperantia, dum occasio datur correctio nis: ne careamus ea in modum Esau, qui postmodum non invenit pænitentiæ locum. «19. Quod formidabiliores sint futura panas illis quæ sub Mose infligebautur, et quod dignum sil ut circa præsentia majus adhibeatur studium. 20. De fraterno amore ac hospitalitate. 21. De non vivendo carnaliter iuxta legem, sed spiritualiter secundum Christum in virtute. 22. Precatio ad Deum, ut ad virtutem instituan tur et debite gubernentur.