PATROLOGLE CURSUS COMPLETUS, SEU BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, ÜNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA QUNIUM SS. PATRUM, DOCTORUM SCRIPTORUNQUE. ECCLESIASTICORUM, SIVE LATINORUM, SIVE GRECORUM, Qii1 à YO APOSTOLICO AD ETATEM INNOCENTI 11f. (ANN, 1216) PRO LATINIS, ET JD CONCILII FLORENTINI TEMPORA (ANN. 1439) PRO GIUECIS FLORUERUNT : RECUSIO.CHRONOLOGICA OMNIUM (JE EXSTITERE MONUMENTORUM CATITOLIC/E TRADITIONIS PER QUINDECIM PRIORA ECCLESIE SAECULA, IUXTA KDITINES ACCURA TISSIMAS, INTER. $E CUMQUE NOXNULLIS CODICIBUS MANUSCRIPTIS COLLATAS, PERQUAM DILIGEN TER £AS GATA ; DIBBERTA TIONIBUS, COMMENTA RII VARIISQUE LECTIONIRUS CONTINENTER ILLUSTRATA ; OXNIhUR OrERUÉ POST AMPLISBIMAS DITIONES QU TRIBUS NOVISSIMIS S&CULIS. DENENTII ABSOLUTAS, DETRCTIS AUCT; JNDICIDUB ORDINARIIS YEL ETIAM ANALYTICIS, SINGULOS BIYE TUXOS, SIVE. AUCTORES ALIGUJUS MONT! SUBSEQUENTIBUS, DONATA ; CAVITOLIS INTRA IPSUM-TEX TUM RITE DISPOSITIS, NECNON ET TUTULIS SGULARUM PAGINARUM MARCINEM SUPRNIOREM DISTINGUENTIDUS SUTJECTANQUE MATERIAM. SIÉNIFL- ANTIEUS, ADORNATA; OPERIBUS CUM DUBHB, TUM APOCRYPHIS, ALIQUA VERO AUCTORITATE IN ORDINE AD. TRAD|TIONEM ECCLESIASTICAM FOLLENTINUS, AMPLIFICATA | bvCENT ET QUADRAGINTA INDICIBUS SUD OMNI RERPECTU. SCILICET, ALPIATETICO, CHRONOLOCICO, ANALVUG, AWAEICO, STATISTICO, SYNTHETICO ErC., lES Ev AUCTORES EXHIDENTIUUS, ITA UT NON SOLVX. STU- pH, SED NEGOTHS MPLICATO , ET 8! FORTE SINT , PICRIS ETIAM KT IMPERITI PATEANT OMNES 3. PATRES, LUCUPLETATA; SED PRAESERTIM DUOBUS IMMENSIS ET GENERARIBUS INDICIRUS; ALTERO scipicer RERUM, Quo CONSULTO, QUiDQUID NON SOLUM TALIS TALISYE PATER, VERUM. ETlAM UNUQUISQUE PATRUM, ABSQUE ULLA EXCEPTIONE, IN QUODLIBKT THEMA SCRIPSERIT, UNO INTUITU CONSPICIATUR ; ALTURO SCHIPTURAE SACRA, cx QUO. LECYOMI Cox FERIRE SIT OEVIUM QUINAM PATRES ET IN QUIBUS OPERUM SUORUM LOCIS SINGULOS SINGULORUM LIDRORUM SCHIFTURUR VERSUS. A PRIMO GENESEOS MSQUÉ AD NOTISSIMUM APOCALYPSIS, COMMENTATI SINT : &bY ACURATISSIMA, CETERISQUE OXNIBUS FACILE ANTEPONENDa, SI. PEIPENDANTUR. CIARACTERUM NITIDITAS ANTE QUALITAS, INTRGRITAS TEXTUS, CORNECTIONIS PERFRCTIO, OPEMUM RECUSONDM TUM VARIETAS "UM NUMERUE, FORMA VOLUMINUM PERQUAM CONMODA SIDIQUE IN TOTO FATIOLOGUE DECURSU CONSTANTER SIMILIS, PRETII EXIGUITAS, PRAESERTIMQUE ISTA COLLECTIO UNA, METHODICA ET CIIRONOLOCICA, SRXCRNTORUM FRACHENTORUM OPUSCULORUMQUE MACTENUS NC ILLIC SPANBORUM, VEL ETIAM INEDITORUN, PRIMUM AUTEM IN NOSTHA BIDLIOTHECA, EX OPERIRUS ET MSS, hh OMNES KTATES, LOCOB, LINGUAE FORMASQUR PKRTINENTIRUS, COADUNATORUM, qEX INNUMERIS OPERIDUS TRADITIONEM CATHOLICAM CONFLANTIDUS, OPUS UNICUM MIRARILITER. EFLICIFNTHUM.. SERIES GIUECA POSTERIOR, IN QUA FRODREUNT PATRES, DOCTORES SCHRIPTONESQUK ECCLESIA, GRE AB /&VO PHOTIANO USQUE AD CONCILM FLORENTINI TEMPORA, EU AMPLII ACCURANTE J.-P. MIGNE, Bibliothcer cleri universe, SIVE CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULOS SCIENTLE ECCLESIASTICA: RAMOS. EDITOWK ;TROLOGIA, AD IRSTAR IPSION ECCLESIE, IN DUAS PARTES DIVI DUYUR, ALIA NEMPE LATINAM, AviAM GRCO-LATINAMS AMTUE PARTES PENE JAM INTEGRE EXARATAE SUNT. LATINA, DUCENTIS ET VIGINTI DUOBUS VOLUMINILUS MÓLE SUA $TANE, DÉCEM &T CENTUM SUPRA MILLE FRANCIS VENIT : CRSCA DUPLIC? EDITIONE TYPIS MANDATA Ws, Pith" GRECUM TEXTIM UNA CUM VERSIONE LATINA. LATERALI COMPLECTITUR, NOVENQUE T CENTUM. VOLUMINA, PILO POA SERIE GRECA, NON EXCEPIT, POSTERIOR AUTEM VEUSIONEN LATINA TANTUN EXIHDET, IDEOQUE INTRA QUISQUE FT. QUINQUAGINTA VOLUMINA HLTINETUR. SECUNDA SERIES GIAECU-LATINA SEXAGINTA VOLÜMINA PHRODADILIHER NON SUPERARIT j DUM RDJUS VERSIÓ NERE LATINA THJGINTA VOLUMINIBUS. AESULVETUR. ÜNCMQDODOUE VOLI MES GIUECO-LATINUM OCTO, UNUMQUODQUE HERE LATINUM QUINQUE FHANCIS SOLINMODO LAITUR z I'FRODIQUE VERO, £T PRETI IUJUS BENEFICIO FREATUR EMPTOR, CDLLECTIUNEM INTEGRAM, SIVE LATINUM, VE CIECAN CON- RAKET NECESSE ERIT; SECUS ENIM CUJUSQUE YOLUMIMIS AMPLITUWUNCM NECNON VT DIPPWIILTATES NARI PRITIA KQUABUNT. ATTAMEN, SI QUIS EMAT INTEGRE ET RONSDI COLLLCTIONEN 6N.ECO-LATINAM, VEL EAMDEM KY GRECO LATINE VERSAM, TUM QUODQUE YOLUMEN PRO NOYEM VLL PRÜ SEX FBANCIE SOLUM ONTINKNIT, J8T-E CON- PITIUNES FUTERIS PATROLOGLE SER|EBUS APPLICANTUD, SI TEMPUS EAS TYPIS MANDANDIU NON NOUIS DEEST — PATROLOGLE GRAECA: TOMUS CXXXII. 'THEOPHANES CERAMEUS, ALII. EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE, EDITOREM, IN VIA DICTA /PAMHOISE, OLIM PROPE PORTAM 'TETIA, l'AHISIORUM VULGO IDENFER NOMINATAM, SEU PETIT-MONTIOUGCE, NUNC VERO INTRA MOENIA PAHISINA. 1868

inde rursus absunt homiliæ in v Priora, cum fragmento homiliae in septimum, quas hic omnino invenias, atque uno verbo cæteræ homiliæ variæ, earumque fragmenta, quæ hic continentur. At unde mutuus utriusque codicis defectus? flic nimirum codex 53 memorati codicis 16 pars est; ita esse nihil apertius, nihil manifestius. Idem enim utri que modus, eadein membranæ crassities, pariter fumosa facies; eadem manus, eadem denique scri ptura vetustioribus litteris erasis superinducta. Adde homiliarum mutua supplementa, adde fra gmentorum aptissimam copulationem, et quasi commissuram: adeo, ut parem alter alteri codex opem præstet, mutuisque adhibeat vulneribus me dicinam. Quonam autem sortis vel ingenio, vel di ligentia factum esse dixerim, ut avulsa ex uno vo lumine folia in alterum sine ullo detrimento aut imminutione convenerint? ut distracta unius corpo ris membra coagmentari potuerint, atque iterum coalescere! Nonne ambos hujusmodi codices cum illis veterum temporum chartis per alphabetum di visis merito compares, quæ prius decisæ, postea admotæ collatæque, omnino inter se cohærentes inveniebantur? Tanta duorum voluminum concor dia, tam singularis mirificusque consensus. Quando vero insolens hujusmodi avulsio et dis tractio contigerit, quis vere affirmet? Certe in homiliarum indice sæculi xv manu exarato, qui su pra dicto codici 16 præmittitur, eædem prorsus homiliæ memorantur, quas bic forte fortuna con tinet codex: maximo sane argumento, non adeo re centem esse talem avulsionem distractionemque. PRIMORIBUs et popuLO TAUROMENITANO UNIVERSO Cum multa sint vestræ civitatis insignia, quibus sine ullo jactantiæ fastu gloriari tobis, et inter primarias Siciliæ urbes conspicuum tollere verticem licet, Tauromenitani cives, hoc certe decus ex hoc opere vobis assurgens, quod et vestro nomine simul et æternitati consecratum prodit in lucem, et honorificentissimum, si quod aliud, et am plissimum est. Etenim cætera magnarum urbium decora et monumenta, quæ ad potentiæ opulentiæque ostentationem magno molimine operosaque manu exædificata sunt, quam sint obnoxia cæli ac tempestatum injuriis, et si hæ desint, quam vetustate ipsa subsi dant, fatiscant et dissolvantur, vos ipsi estis oculati testes. Habetis vestræ veteris amplitudinis, quæ vel Romanam ipsam magnitudinem æmulari voluisse visa sunt, vestigia adhuc solo exstantia, seu potius stantia adhuc integra monumenta: nam vos magis quam cæteros fortunæ petulantia videtur reverita; a vobis jus suum avidosque dentes absti nuisse Saturnus; ut et si morsus inflixerit aliquos, tamen omnia non afflixerit ac de vorarit theatrum, naumachiam, aquarum ad eam ductus, et receptacula substructionis antiquæ atque magnifice. Sed ea quæ suapte natura caduca sunt partim subruit atque detrivit, ut dixi, vetustas ipsa; partim etiam pro sua conditione delapsa tandem po steritas ingemiscet. Cæteræ etiam vestræ civitatis prærogative, conditorum nobilitas, antiquitas cum plurimis Siciliæ urbibus prope coava, libertas, civilis administratio, jura Romanæ coloniæ, cæteraque quæ a me ad suscitandam civitatis vestræ gloriam jam in hominum animis pene exstinctam in primo isagogico proœmio longius descripta sunt, quanquam litteris semper victuris sint consignata; tamen nescio quo pacto etiamnum

delitescunt; et si minus ab iis, certe ab hominum vel scientia, vel memoria obliterata, multoque magis ab ore ac sermone communi remota, et si paucissimis antiquariis et interiorum litterarum studiosis nota, maxime certe hominum parti ignota sunt. Alque, ut acu propius rem attingam, quotusquisque Theophanem vestrum veterem antistitem, eloquentissimum ecclesiasten, omni doctrinarum genere insignem virum usque ad ho diernam diem vel de nomine, nedum de facie noverat? Claruit ille quidem una cum aureis vestræ reipublicæ sæculis; sed ubi Agarenorum imperium decolorem induxit æta tem, ac ferream, eamdem prope ac vestræ civitatis decus fortunam subivit, eademque ruina prope funeratum ejus nomen et obrutum est. Verumtamen, quoniam, ut ait Cal limachus ille Romanus, quæsitum ingenio nomen ab ævo non excidet, Et cum consumat lapidem, ferrumque velustas, scripta tamen annos evincunt, Solaque non norunt hæc monumenta mori, perfugium nactus est, ubi diutius durare et vivere posset Theophanes vester Cerameus in bibliothecarum asylis: in quibus cum ad hunc diem abstrusus fuerit, en tandem aspicit lucem, et in ora hominum linguasque traducitur: cum quo equidem omnia vestra simul decora, quæ jam vetustate inobscurata et oblivione prope deleta fuerant, revivi scere mihi videntur; non solum quia in hujus operis proæmiis isagogicis ea vel ab ul tima antiquitate repetita vel in memoriam hominum revocare vel in cognitionem adducere, tum rei ipsius dignitate permotus, tum vestro studio omnino compulsus institui; sed etiam quia cum Theophanis archiepiscopi et scriptoris ecclesiastici nomen non modo littera torum, sed etiam sacrorum oratorum in ore versabitur, cum referetur in commentaria, cum resonabit in templis populorumque concionibus, simul etiam Tauromenii gloria decusque resonabit. Quare vigescet hæc Theophanis vestri, unaque Tauromenitani nominis gloria; et florescet quotidie magis: et quantum vestris manufactis operibus decerptura est ævi longinquitas, tantum arrogatura laudibus. Est enim hoc meum monumentum, quod a me magno cum studio, in magna tamen temporis inopia subcisivis propemodum horis con ditum et elucubratum tandem exsistit: est, inquam, illud hujusmodi, ut pro immortali sua conditione vivere possit memoria sæculorum omnium, quod posteritas semper am plectatur, et ipsa intueatur æternitas. Sed quod meum dixi, jam muto dictum; et a me quasi mancupi rem abalieno; vestrum volueram dicere hoc opus, quod a me vobis pro merito vestro, ac studio in alumnum atque pastorem patriæ, collatoque in id exscri bendum ære publico donatum ac dedicatum volo. Vestro enim præscriptum nomini, patrocinioque devotum haud vereor, ut in ora manusque vestras et gratius venturum sit tutius, diutiusque in pluteis doctorum hominum versaturum. Poetico more et ingenio usus videtur Hebræus vates tum sæpe alias, tum vero cum ina nimis rebus animam afhngens, coelum enarrare gloriam Dei, et diem diei verbum eructare cecinit. Perpetua scilicet est pullaque temporum intercapedine obmutescens divina laus quam rerum creatarum universitas Deo O. M. architecto suo quamvis muta decantat: et cum ea unius diei angustiis circumscribi non possit, vicem suam, et velut lampada alter alteri tradat necesse est. Quod si hoc oraculum ad mysticum sensum, quem multi, et op timæ notæ indicant Patres, traducendum sit, id etiam commode cadit in cam Dei laudem, ↑ Psal. xviii, 2, 5.

quam sancti doctores Ecclesiæ doctrina scriptisque tradiderunt suis. Etenim perpetuo illa curriculo ab ipsius Ecclesiæ exortu progressa et pervagata est; et quan acceperunt a primo Doctore Christo apostoli, eam per Patres traditam atque transmissam non intercepto cursu escepere sæcula consequentia. Unde fit uti non modo semper cadem vigeat, sed etiam augeatur magis magisque splendescat, cum semper ad doctrinam evangelicam explican dam illuminandamque alius aliam præferat facem; præsertim vero cum aliqua hæreseon courta tempestas, quæ candidissimis veritatis luminibus nebulis suis officeret; quas pro fecto radii illi coelestes ac prævalentes ita penetrarunt atque discusserunt, ut nihil magis tenebrarum princeps ex offusa sua caligine lucratus sit, uti Theophanes noster in quadam homilia docet, quam ut magis Ecclesiæ splendor enitesceret. Ita igitur ut institutum ora tionis orbem conficiam, dies præcedens videtur docere sequentem; quod etiam Mimogra phus illo versiculo venuste expressit Discipulus est prioris posterior dies. Neque vero hinc solum de Ecclesiæ Patribus dictum velim, eo quod nullum fere sæculum fluxit quin aliquem protulerit, qui ei doctrinæ luce, dum viveret, præluceret; sed etiam quod eorum opera veluti cum eorumdem vita deposita, et cum corpore jam sepulta, adeo que tam magna lux etiam intermortua post aliquot deinde revixerit sæcula, atque ab obli vionis sepulcro eruta, in lucem evenerit quo casu plerosque vel primos, et tempore et dignitate Patres defunctos esse videmus. Quantus et quam luculentus doctor Dionysius Areopagita, qui altissima de divinis nominibus, atque omnino cœlestem de cœlesti hierarchia theologiam propius ab apostolorum fonte haustam per libros suos in po steros derivavit? Et tamen ejus libri tam insignes sexcentos prope annos in occulto fue runt, cum nemo ante divi Gregorii tempora eorum meminisse reperiatur; cujus rei non aliam fuisse causam censuit cardinalis Bellarminus, quam quod alicubi latuerint, ut multa alia sæpe longo tempore delitescunt. S. Gregorii Nysseni libros adversus Eunomium S. Hieronymus libro De viris illustribus recenset, eosque sibi ab eodem Gregorio lectos testatur; hi vero nostris hisce temporibus cum tot ante sæculis in tenebris jacuissent, as pexere lucem; quos cum P. Jacobus Gretserus, de litteris, et quod est longe præclarius, de Catholica Ecclesia optime meritus, ex Bavarica bibliotheca erutos præ manibus habere! et expoliret, ut in lucem utilitatemque communem efferret, præoccupavit edere ex Nicolai Gulonii interpretatione P. Joannes a S. Francisco, monachus Fuliensis, interpretis filius, exstantque hodie tomo II Operum Nysseni. Ejus vero fratris Basilii Magni centum am plius epistolæ in nova editione operum ejus Græce simul et Latine in lucem prodiere. S. Cyrilli Commentarios in prophetas minores nuper vidimus a Jacobo Pontano publicatos et ne ex singulis catalogum texam, longiorem sane futurum quam hæc Piæfatio capere. possit, qui sanctorum veterum Patrum volumina, qui bibliothecas veteres novasque ver sarit, quam hoc verum sit, quod hic proponimus considerandum, animadvertet: nam profecto ea quæ Coloniæ edita est anno 1618 et Magna appellatur, plus centum Patrum opus culis, quæ antea incognita erant, aucta et locupletata est. In quo genere magna quidem operæ pretia facere homines nostræ Societatis, et doctrina et sanctitate conspicui, jam tum ab ipsa condita Societate; quibus eam mentem, eosque non humanos, sed divinos im misisse spiritus ad gloriæ et Ecclesiæ suæ propagationem videtur Deus, ut in pervesti gandis veterum Patrum, præsertim vero Græcorum, ex bibliothecarum angulis latebris que reconditioribus, monumentis, in iisque illustrandis studium suum, linguarumque peritiam, quam sibi quæsivissent, bene collocarent; et ex blattarum esca humanorum in geniorum pabula, et Ecclesiæ emolumenta ex illarum oblectamentis efficerent. Quod cum illi studiosius multo cupidiusque fecissent, quam qui mortales avaritia stimulati aurum ex terræ venis atque visceribus eruerunt, tum etiam utilius ac salutarius humano generi fait; nam profecto perniciosum est aurum co tra vero Cogere humanos in usus, Omne sacrum rapiente dextra Parum sepultæ distat inerti.e Celata virtus.

levabitur, et conjectanea nostra erunt eo iucidiora quo distinctiora. Proœmia vero eo no mine appellantur, quod viam lectori muniant al legendos hosce sermones, et docilem ad intelligendos faciant; isagogica vero, quod eum introducant, et quasi manu ducant, ut cum auctorem noverint, doctrinam libentius faciliusque percipiant. Cæterum etiam no tas ad illustrandos difficiles locos auctoris adjicere optimum factu censuimus, cujus con silii rationem suo loco plenius reddemas. Series evangeliorum, quæ Dominicis et festis per annum, ordine Romano leguntur; quibus usui sunt homiliæ Theophanis Ceramei, prout in hoc volumine ordine Græcorum disponuntur, concionatorum commodo. Ad Dominicam primam Adventus homilia xviu, quæ est de Judicio. Ad festum S. Joannis Evangelista hom, xxxvit, ex Matuțin, undecima, quæ est in idem evangelium. Ad festum SS. Innocentium hom. LII, quæ est de iisdem sanctis. Ad festum S. Thoma Cantuarien. hom. LVII, quæ est de S. Pancratio, in idem evangelium. Ad octaram Epiphaniæ hom. L, quæ est de S. Andrea, in verba ejusdem evangelii. Ad Dominicam tertiam post Epiphan. hom. XLIV, quæ est de centurione. Ad Dominicam quartam post Epiph. hom. XLVI, quæ est in die S. Demetrii, in idem evangelium. Ad Dominicam Sexagesima, hom. vu, quæ est de parabola sementis. Ad Dominicam Quinquagesima, hom. xxiv, quæ est in evangel. Ecce ascendimus Hierosolymam, › Ad feriam w Cin. in Capite jejunii, hom. xix, in qua idem evangelium explicatur. Ad feriam v Ciner. homil. XLIV, quæ est de centurione. Ad feriam 1 post Domin. 1 Quadrag. hom. XVII, quæ est de Judicio. Ad Sabbatum Quatuor Temporum Quadrag, et Domin. Il ejusdem hom. Lix, de Transfiguratione. Ad feriam v post Dom. 11 Quadrag. hom. xxiv, quæ est in idem evangelium. Ad feriam v post eamdem Dom. hom. vi, quæ est de divite et Lazaro. Ad Sabbatum post eamdem Domin. hom. xvi, quæ est de filio prodigo. Ad feriam v post Dom. In Quadrag. hom. XXXVIII, quæ est de Samaritana. Ad feriam v post Dom. ¡v Quadrag. hom. vi, quæ est de filio viduæ. Ad feriam vi post eamdem Domin. hom. xxv, quæ est de Lazaro suscitato. Ad Sabbatum ante Domin. Palmarum, et ad eamdem Domin. hom. xxvi, quæ est in solemnitate Pal marum. Ad hebdomadam Passionis Domini hom. xxvn, quæ est de eadem Passione, in omnia quatuor evangelia. Ad Domin. Resurrectionis Domini hom. XXIX, quæ est in secundum evangelium Resurrectionis Domini, ex Marutinis Officii Dominici. Ad feriam Pascha hom. XXXII, quæ est in quintum ex iisdem matutinis. Ad feriam ejusdem hom. xxxix, quæ est de Ascensione in idem evangelium. Ad feriam ejusdem hom. xxxvi, quæ est in decimum ex matutinis. Ad feriam v ejusdem hom. xxXIV, quæ est in octavum ex matutinis. Ad feriam vi ejusdem hom. xxvIII, quæ est in primum ex matutinis. Ad Sabbatum in Albis hom. XXXIII, quæ est in septimum ex matutinis. Ad Domin, in Albis hom. xxxv, quæ est in nonum ex matutinis. Ad Domin. 11 post Pascha, hom. LVII, quæ est de S. Pancratio in idem evangelium. Ad diem Ascensionis Dom, hom. xxxix, in eamdem, et hom xxx, quæ est in tertium ex matutinis. Ad Dominicam infra ortavam Ascens. hom. LVI, quæ est de S. Procopio in idem evangelium. Ad Domin. Pentecostes hom. XL, quæ est in idem festum. Ad feriam post Pentecosten hom. LVII de S. Pancratio in idem evangelium. Ad feriam v post eamdem hom. xxi quæ est in idem evangelium. Ad festum S. Trinitatis. hom. XXVIII, quæ est in primum ex matut. et hom. de Pentecoste. Ad Domin. infra octavam Corporis Chr. hom. x, quæ est de parabola cœnæ. Ad Domin. v post Pentecosten hom. v, quæ est in idem evangelium. Ad Domin. x post Pentecosten hom. xvi, quæ est de Publicano et Pharisæo. Ad Domin. x post Pentecosten hom. XI, quæ est in idem evangelium. Ad Domin. xiv post Penterosten hom. XLIII, quæ est in idem evangelium. Ad Domin. xv post Pentecosten hom. vi, que est de filio viduæ. Ad Domin, xvii post Pentecosten hom. xi, quæ est in partem ejusdem evangelii. Ad feriam xv Quatuor Temp. Septembris hom. xx111, quæ est in idem evangelium. Ad Sabbatum Quatuor Temp. ejusdem mensis hom, xu, quæ est de muliere curva. Ad Domin. xvi post Pentec. hom. xxi, quæ est in idem evangelium. Ad Domin. xix post Pentec. hom. xi, quæ est in Parabola rœnæ. Ad Domin. xxi post Pentec, hom. 11, quæ est de parabola decem millium talentorum. Ad Domin. xxiii post Pente, hom. x, in idem evangelium. Ad Vigiliam S. Andrea hom. L. quæ est in idem evangelium. Ad festum Conceptionis B. Mariæ V. hom. xiv, quæ est in idem evangelium. Ad festum S. Thomæ apost. hom. xxxv, quæ est in idem evangelium. Ad festum S. Pauli primi eremitæ, hom. Liv, quæ est de S. Õnuphrio. Ad festum Cathedræ S. Petri hom. LV, quæ est in idem evangelium. Ad festum S. Matthiæ hom. LIV, quæ est in idem evangelium. Ad festum Conversionis S. Pauli hom. XLI qua est de omnibus sanctis. Ad festum Annuntiationis B. Mariæ Virg. hom. LUI quæ est in idem festum et evangelium. Ad festum S. Leonis papæ hom. Lv, quæ est in idem evangelium. Ad festum S. Marci cnang. hom. XLVIII, quæ est de missione duorum et septuaginta discipulorum, dfestum Inventionis S. crucis. hom, 11, quæ est prima de cruce.

Ad festum S. Monica hom. vi, quæ est de filio viduæ. Ad festum S. Barnaba apost. hom. LVIII, qua est de S. Pantaleone in idem evangelium. Ad festum SS. Viti et Crescentie hom. XLVIII, quæ est in idem evangelium. Ad Vigiliam Apost. Petri et Pauli hom. xxxvii´ quæ est in idem evangelium. Ad festum eorumdem apost, hom. Lv, quæ.est in idem festum, et evangelium. Ad Commemorationem S. Pauli hom. Lviii, quæ est in idem evangelium. Ad dies infra octavam eorumdem apost. hom. XLI, quæ est de omnivus sanctis. Ad festum S. Alexii confessoris hom. eadem. Ad festum S. Jacobi apost, hom. xxiv, que continet idem evangelium. Ad festum S. Martha hom. Lx, quæ est in idem evangelium. Ad festum S. Petri ad Vincula hom. LV, quæ est in idem evangelium. Ad festum Transfigurationis Domini hom. Lix, quæ est in idem festum et evangelium. Ad Vigilium Assumptionis B. Mariæ Virginis hom. Lx, quæ continet ex parte idem evangelium, Ad festum Assumpt, ejusdem hom. eadem, quæ est in idem festum et evangelium. Ad festum S. Bartholomæi apost. hom. Li, quæ continet partem ejusdem evangelii. Ad festum Decollatiouis S. Jo. Baptista hom. LXI, quæ est in idem festum et evangelium. Ad festum SS. Felicis et Adaucti martyrum hom. XLVII, quæ est in idem evangelium. Ad festum Nativitatis B. Virginis hom. xiv, quæ est in idem evangelium. Ad festum Exalt. S. crucis hom. iv, quæ est in idem festum. Ad festum S. Francisci confessoris hom. LIV, quæ est in idem evangelium. Ad festum S. Luca evang. hom. XLVIII, quæ est de missione duorum et septuaginta discipulorum. Ad festum SS. Simonis et Juda apost. hom. LVI, quæ est in illa verba: 11æc mando vobis, ut diligatis invicem.» Ad festum Omnium Sanctorum hom. LI, quæ est de beatitudinibus. Ad festum S. Martini episc. hum. XLII, quæ est in illa verba: ‹ Lucerna corporis est oculus. › Ad festum S. Gregorii Thaumaturgi homm¸ xxIII, quæ continet idem evangelium. Ad commune vigiliarum unius apostoli hom. LVI, quæ est in idem evangelium. Descendens Jesus de monte, et hom. Lav vos audit me audit, etc, › Ad commune unius Martyris hom. XXII, quæ est in evang. Si quis vult venire post me.» Ad commune plurium martyrum hom. LI, quæ est in evang. in illud: Confiteor tibi, Domine Pater, et XLVII, ‹ Qui Ad commune confess. pontif. hom. ALI, quæ est in evang. Lucerna corporis est oculus. › Ad commune confess, non pontif. hom. XLI, quæ continel Evang. Ecce nos reliquimus omnia. Ad anniversarium Dedicationis Ecclesiæ, hom. xv, quæ est de Zacchæo. Ad evangelium de S. Trinitate in missis votivis hom. Lvi quæ est in eadem verba. Ad evang. de angelis hom. XLIX, quæ est in eadem verba: Vidit Jesus Nathanael. Ad evang. de S. Cruce hom. xxiv, quæ est in eadem verba. Ad evang. de Passione, hom. XXVII, quæ est de eadem. Ad evang. de B. Virgine hom. Li, quæ est de Annuntiatione, et hom. Lx, quæ est de Assumptione. 1. Politicus Tauromenii status. Cum Tauromenitanum archiepiscopum Theophia nem hoc novo opere e tenebris revocemus in lucem, visum est optimum factu, si eadem opera ipsam Tauromenitanam civitatem et Ecclesiam e suis prope ruderibus ac tumulo exeitaremus. Nam profecto idem casus, sive eadem Saracenica clades, quæ sc dem episcopalem convulsit, ipsam etiam civitatem afflixit, eaque cum suo Theophane prope contumu lata est. Si quis enim oppidi Tauromenii substru ctiones Romanæ magnitudinis opera æmulantes, si quis civitatis splendorem, sedis episcopalis dignita tem, quæ vel usque ad Theophanis nostri tempora viguerant, oculis animisque contempletur, verum illud ab Ausonio dictum existimabit Miremur periisse homines, monumenta fatiscunt. Mors etiam saxis nominibusque venit. Non idem civitatis corpus nunc superesse, quod ante illa tempora vixerat, sed adhuc spirans cada ver illius: et omnino quod de veteri Roma tot in cursionibus Barbarorum vastata dictum fuit, Tau romenium in Tauromenio quaeritabis. Quare et suscepti operis magnitudo ad commendationem sui postulat, ut sicuti magnificarum ædium ex fronte atque vestibulis, sic ipsius vel ab ipso aditu prima cognitio et admiratio accipiantur; cum nimirum, in qua civitate floruerit, quo throno conspicuus fuerit Theophanes intelligatur: et honestissimorum civium Tauromenitanorum ac præsertim civitatis patrum munificentia, quæ huic operi impenso ære publico non parum adjumenti contulit, suo jure promere.. tur, ut civitas illis sua, quæ propriis pene funerata ruinis jacet, hac nostra, quæcunque tandem illa sit, opella reviviscat. Igitur a primordio cam et ab ipsis fundamentis redintegrare aggrediar. Etenim si anti quitatem Tauromenii exquiramus, illud jam inde a Dionysii Syracusarum tyranni junioris tempestate, annis ante Christum natum 468, altissimum in monte Tauro caput erexisse, et ex vetustioris oppidi Naxi ruinis, ut pleraque mortalium habentur, quorum

mus Greiserus, qui et sequenti proxime paragra pho ejusdem capitis de nostro testimonium profert. Tauromenii in Sicilia colitur antiqua imago beatæ Virginis non manufacta; qualis etiam esse videtur illa Deiparæ imago divinitus picta quæ colitur in Valle Viridi, in monte Etna, ut scribit Octavius Constantinus (lege Caetanus; Constantinus enim est nomen unius ex fratribus ejusdem Octavii, monachi et abbatis ordinis Sancti Benedicti ) in Idea operis de sanctis Siciliæ. Atque hactenus thesim huic meæ tractationi prætexui ex relatis a Grelsero et ex genere harum iconum universo fidem mihi munivi, ut non videretur incredibile hujuscemodi imaginem exstitisse Tauromenii, cum alias alibi ex certis auctoribus exstare notum sit. Quid igitur de Tauromenitana imagine divæ Virginis non manufacta dixerim? Equidem certa pro certis, conjecta pro conjectis dabo: neque enim in tanta antiquitate tempo rum et historiæ penuria potius faciam. Exstitisse hujusmodi imaginem et religiosis sime Tauronenii cultam Theophanis tempore, atque etiam toto illo tempore quod Saracenicam tyrannidem antecessit, haud in dubium vertendum mihi videtur, cum tam diserte duobus in locis de ea Theophanes meminerit, et glorietur in sua Ecclesia et urbe. Cæterum unde et originem habue rit, qua opera effecta, et an archetypon sitàxɛtpÓ TEUXTOV, an ectypon, hoc est ex prototypo ex pressum simulacrum, idque sive miraculo, sive pictoris opera accuratissime deductum; quod tamen idem quod archetypon nomen åxeɩpoño iŋtov retineat, quod illius sit instar, quod in mul tis hujuscemodi tum Christi, tum Deiparæ conti gisse idem Gretserus auctor est. Præterea quo alio miraculo, quo tempore perlata Tauromenium, idem dicam quod paulo ante Gretserus de ima gine Deiparæ non manufacta Conissæ monasterii prope Cabalam, nihil alibi de Tauromenitana, quod sciam, traditum. De altero vero, quod supra proposueram agitandum, an imago beatæ Virginis, quam hodie Tauromenitani per summam pietatem colunt, quam patronam appellant, in qua eorum spes opesque in rebus afflictis sitæ, quod etiam nonnulli non vulgares viri non manufactam vo cant, eamdem sit atque illa quæ Theophanis tem pore exstitisset, ita ut etiam impias Saracenorum manus effugerit, et ab eorum et temporis injuriis vindicata, et usque ad hoc tempus sarta tecta servata, quod esset alteri miraculo ascribendum, equidem hæc argumenta habeo, ut eamdem credain. Primum quia vulgo eam Deiparam Græcorum ap pellant, unde mihi fit probabile, ex eo tempore quo Græcorum Ecclesia et ritus Tauromenii Alo rescebat, hoc est Theophanis tempore, eam ap pellationem deductam, et per manus ad hæc usque tempora traditam; deinde quod eam in summa aquarum pluviarum penuria, unicum certumque perfugium Tauromenitani habent, et ad eam tan quam fontem omnium gratiarum uberem, petitum aquas accurrunt: ac vix per urbem circumagi solemma supplicatione cœpta, cum eam intermittere cc guntur a pluvia obruti et madidi, qui eam sicci sitientesque inchoarant; quod ex multis Tauro menitanis fide dignis contestatum accepi, cum Tauromenii harum rerum cognoscendarum causa commorarer. Et sane ex alia parte legimus, Theo phanem in homilia habita de plaga siccitatis (kom. LX) ad beatam Virginem perorationem conver tere, eique supplicare, ne suam civitatem desti tuat in ejus nomine gloriantem: quam gloriam ad imaginem non manufactam non immerito quis referat, ut ihi adnotavimus. Multa alia præterca in omni genere dona miraculo accepta, et ejus ſide implorata supra humanam opem effecta opera quotidie ferunt, et contestantur non incolæ solum, sed etiam exteri: inter quos non silentio præ tereundus D. Franciscus, Romanus Catanensis, sacerdos haud multo pridem in collegium cano nicorum Ecclesiæ Panormitanæ merito aggregatus, concionandi munere et pietatis ardore non vulgari præditus, qui cum Tauromenii conciones tempore Quadragesimæ haberet, multa ab ea imagine non manufacta se accepisse ab aliis impetrata mira cula, multa in seipso expertum esse mihi narra vit, et scripto ac chirographo dicta consignavit. Cæterum illud etiam in hac re animadversum a lectoribus velim, si cui sit persuasum, imaginem Deiparæ quæ hodie exstat, eam esse xointov quæ Theophanis tempore exstabat, non esse censendam ex iis quæ in aliquo linteo Virginis vultum ab ipsamet impressum ferunt: non enira ea tabula vultum Virginis solum, sed integram staturam sedentem et infantem Jesuin gestantem ulnis exprimit: quare in altero genere ȧxeɩpoño twy eam accensuerim, de quo etiam Gretserus, ut angelorumi opera ea depicta sit, vel certe ab aliqua non manufacta pictura descripta, ut supra dicebam. Servant eam hodie in suo templo reli giosi beatæ Virginis e monte Carmelo, eique diem solemnem agunt Decembris die octavo, qui dies ejusdem Virginis immaculato conceptui celebrando sacratus est. Tradit in Idea operis de SS. Sici liæ Octavius Caetanus, Tauromenii primo die Septembris celebrari festum imaginis Deiparæ non manufactæ; quod sane unde acceperit mihi adhuc ignotum: sed cum ille diligentissimus fuerit Si ciliensium rerum' ad sanctorum Siculorum cultum pertinentium indagator, id neque refellere debeo, nec tamen affirmare possum. Nam Tauromenii moranti mihi et de eo festo die sciscitanti, nihil traditum. nisi die dicto Decembris octavo festum ad imaginem Deiparæ jam memoratam, quam non manufactam esse nobis persuademus, eodem quo` ejus immaculatam Conceptionem celebrari. For tasse ex ipsius Theophanis homilia de Indictione ac anni principio id Caetanus collegerit: in qua inter cæteras celebritates primi Septembris diei

ejus primordia reputet; nimirum a S. Petro apo stolorum principe fundatam, misso ex Oriente Tau romenium S. Pancratio, primo ejus episcopo, ab ipsomet S. Petro consecrato, extra controversiam est. Testatur Martyrologium Romanum 3 Aprilis; card. Baronius in notis; Niceph. lib. 11, c. 35, el noster Theophanes hom. de S. Pancratio; quin ex Gde quæ penes Simeonem Metaphrastem est, Oral. de SS. Petro et Paulo, ejusdem S. Petri vestigiis impressis ea ecclesia sanctitate et honore aucta et stabilita est; siquidem festum ex itinere apostolum hospitio excepit, ipso S. Pancratio illi obviam sumn mis amoris significationibus procedente. Sed de S. Pancratio ejusque actis ac martyrio Tauromenii obitis nonnulla refert ex Gallicano Breviario excer pta D. Rocchus Pirrus in notis Tauromenitanæ Ec clesiæ, apud quem etiam plura ad hanc Ecclesiam spectantia leges. Nos sat habemus, ut synopsim quamdam ejus Ecclesiæ hic præmittamus, prout nostrum institutum postulat, summa perstringere capita. S. Pancratio successit Evagrius ejus disci pulus; Evagrio S. Maximus, ambo a S. Petro con secrati episcopi, primus Romæ, cum esset legatus eo missus a S. Pancratio; secundus Tauromenii, eum ¡bi ex itinere moraretur. De priore testatur Gallicanum Breviarium, quod ego cum essem Tau romenii, oblatum a civibus, legi: ex quo itidem Pirrus in suɔ notitia secundo loco post Pancratium statuit Evagrium. Testimonium Breviarii produci mus ad homiliam de S. Pancratio (homil. LVII), nota 13; posterioris, hoc est S. Maximi, Metaphra stem habeo auctorem loco citato. Hujus S. Maximi anniversariam Tauromenitana Ecclesia memoriam colit pridie Idus Januarii. Post Maximum Nico præ fuit Tauromenio, qui cum centum nonaginta novemi discipulis suis, Decio imperatore Christianæ fidei testimonium dedit morte. Post hos multi ex epistolis pontificum et synodis cum provincialibus tum œcu menicis Tauromenitani episcopi colliguntur. Nam S. Leo pontifex epistola quam ad universos Sicilia episcopos scripsit circa annum 447, Tauromenitani mentionem facit, sed nomen non exprimit. Post Romanæ synodo sub Symmacho papa celebratæ interfuit Rogatus, Tauromenitanus episcopus; Vi ctorini et Secundini episcoporum meminit D. Gre gorius epistola ad Petrum subdiaconum, circa au Dum 649, Justus ad concilium Lateranense venit Martino pontifice et Constante imperatore; ad ocu menicam synodum vi Constantino tertio contra Monothelitas convenit cum cæteris Petrus episco pus Tauromenitanus; septimæ vero, quæ fuit Ni cæna 11, contra Iconomachos, Constantino cum Irene matre impp., Joannes interfuit. Post hos legitur Zacharias Tauromenitanus episcopus, seu potius pseudepiscopus, ut in notis Anastasii Biblio thecarii legitur ad concilium vin, qui Photii partibus favit sed an hic sit idem atque ille Zacharias qui cognomento Cophus sit dictus, ut Pirri scriptum reliquit, et an archiepiscopi titulo auctus a Photio fuerit pseudopatriarcha Constantinop., disputabi mus infra, § 11. Iluic Zacharia, jam in synodo vui ecumenica deposito ut schismatico, nec pœnitenti, successit Theophanes Cerameus consecratus tem pore ipso compositi schismatis et pacis restitutæ Ecclesiæ Orientali, quod evidenter ostendemus proœmio II, § iv et vu; nostro autem Theophani subrogatus videtur S. Procopius, qui anno Christi 903, Leonis imperat. xxvi, sub Abracheno Africano Saracenorum rege invadente et occupante Tauro menium, quod postremum fuit in Siciliensi illa clade atque pernicie captum oppidum; ille, inquam, S. Procopius martyrium passus est: quod habetur ex Vita ejusdem S. Procopii, quam Joannes diaco nus Neapolitanus intexuit in ea narratione qua translationem corporis S. Severini ex Lucullano castello per occasionem tinioris de eorumdem Sa racenorum incursione coorti describit. Eam legi in monumentis mss. P. Octavii Caetani, quæ tamen adhuc sub incude tornantur. Hæc Ecclesia Tauro menitana de episcopali simul et politico florente statu decidit; sed profecto decuit, ut quæ fuerat martyris S. Pancratii primi pastoris sanguine ini tiata, ea esset et postremi itidem sanguine consi gnata. Nec vero inter primum et postremum pasto res, qui animam suam pro ovibus profuderunt, ovium ipsarum cum lupis, vel ethnicis, vel Sarace nis Christiani nominis hostibus non spectata ceria mina: etiam decoro civium suorum sanguine con spersa et ornata, ut aliæ multæ, Ecclesia Taurome nitana. Ostensæ mihi sunt Tauromenii plenæ ossibus capsæ duæ, quæ multis ante annis in agro Tauro menitano non sine divinis miraculorum testimoniis inventa crectaque sunt, vel recenti adhuc sanguine tincta, et ipsis etiam mortis instrumentis confixa sed quorum martyrum, cujusve temporis illa sint nondum compertum ab ipsis, nec ab Romano ponti fice sancitum. Cæterum ex historiis aliis, ac tabulis et monumentis hæc colliguntur. Sub ipsum Eccle siæ exortum, magistri et antistitis sui Pancratii documentis instructæ, exemploque confirmatæ, SS. mulieres Æsia Susanna et Zenais, de tyranno ac sexu muliebri morti occumbentes triumpharunt. Cum S. Nicone itidem episcopo, quem quarto supra recensuimus loco, cæsi sunt, Decio exercente ty rannidem, ducenti uno minus, qui triumphanti duci suo latus stiparent, eadem laurea redimiti; quod ibi etiam attigimus. At ex Diocletiano impe ratore SS. Sperus et Cornelianus cum sociis sexa ginta eamdem retulere palmam. Nec vero S. Proco pio postremo episcopo et martyre socios abfuisse crediderim, in illa immanissima strage, quam Sa raceni, Christianæ religionis infestissimi hostes, ejusdem causa dederunt, jam capto Tauromenio, quorum fortassse sacra àɛifava sunt quæ superio ribus annis inventa jam asservari dixi in majore Tauromenii templo. Demum nec virginum nec con fessorum floribus sacer Tauromenitanus hortus caruit, quorum odor late pervagatus sit. Ex horum

scripserunt, non aliunde quam ex ipsius operibus dicendi argumentum acceperunt. Atque hæc de Gregorio. Porro S. Hieronymi Vitam Marianus Victo rins ex ipsius scriptis monumentis compilavit et ut cæ teros antiquiores omittam, quorum vel longum cata legum possem contexere, ex recentioribus nostræ Soc. Dionysius Petavius Synesii episcopi Ptolemai diș, cujus opera omnia in lucem luculenta sua inter pretatione notisque illustrata Græce simul edidit et Latine, Vitæ ejus magnam partem ex ipsius epi stolis cæterisque operibus composuit. Theophilus Raynaudus, itidem Soc. nostræ; Idiote, scripteris piissimi, quem integrum postrema editione sua in Jucem protulit, cuin antea bona sui parte mutilatus exstaret Vitam ex ipsismet Contemplationibus per vestigavit: qui quidem vir nulla alia ex historia ac ne nomine quidem proprio, quod celare studio vo luit, cognitus nobis est. Eodem igitur pacto Theo phanein hunc Cerameum, homineın sane novum ex ipsiusmet sermonibus, quos in lucem prodo, nobi lem conabor efficere. Ac primo quidem, quoniam multi ejusdem sæculi, ac ferme ætatis ambita in signes qua litteris, qua sanctitate viri cognomine Theophani floruerunt, operæ pretium est nostrum ab iis distinguere, ne lectoribus minus in historiarum tempɔrum ratione exercitatis confusio oboriatur. Atque ut eam dµwvvµlav expedirem, maxime im pulsus sum, ubi legissem in Bibliotheca magna Patrum edita·Coloniæ hunc Theophanem scripto rem homiliarum cum Theophane historico confundi. Nam tom. IX, sæculo itidem ix, in quo duæ homi liæ Theophanis hujus Ceramei ex editione Jacobi Gretseri, tom. II, De Cruce translati describuntur, hæc in earum inscriptione leguntur; Theophanes Cerameus Tauromeniæ in Siciliu episcopus scripsit Annales a Diocletiani temporibus usque ad Michaelem imperat. qui necdum sunt editi. Diversus fuit ab auctore Historiæ miscellæ Pauli Diaconi, de quo plura habentur ab Henrico Canisio annotala ante prædictam historiam præcedente sæculo octavo. Scri psit præterea homilias in evangelia Dominicalia, et aliquot festa totius anni, quæ servantur mss. Vene tiis, et alia necdum edita. Distinguuntur igitur condi tores illius Bibliothecæ Magnæ Theophanem histori cum ab auctore Historiæ miscellæ Pauli Diaconi; sed deinde unum eumdemque faciunt Theophanem historicum atque Cerameum scriptorem homilia rum. Quo ad primum attinet, recte habet: nam Theophanem historicum diversum esse a Paulo Dia cono sive auctore Historiæ miscellæ, multis com probat Canisius tomo illo VIII, citato Biblioth., ostenditque impositum fuisse Baronio, in magno Annalibus conserendis viro, qui cum multa ac særpe ex Paulo Diacono testimonia in eos confert, vult illa esse ex vero Theophane qui falso Paulus Diaconus nominetur. Sed secus habet, inquit Canisius, verus Theophanes auctor historiæ non est ille Paulus Dia conus; namque hoc nomen falso illi tributum alia est Puli, alia Theophanis historia, nondum quidem in lucem edita; sed cam promittit Canisius, et pluribus hunc errorem detegere pergit; cujus ra tiones legendæ apud ipsum, neque enim nostri negotii est eas hic prosequi. Quod autem ad nostrum Theo phanem spectat, eum esse omnino alium a Theo phane historico, patet ex ratione temporum quibus vixerunt scripseruntque: patet ex ratione vitæ et mortis illius historici. De hoc enim ita scribit Joan. Curopalates ipso suæ historiæ initio. Theophanes confessor, et Agri dux (hoc est youμеvos hegume nus, quod idem ac abbas) accuratius a se percursos historicos libros in compendium item redegit. Verum Georgius (fuit hic monachus, Tarasii patriarchæ syncellus, item historicus) ab orbe condito facto initio in tyrannos Maximianum ejusque filium Ma aiminum desiit: Theophanes vero illius fines sibi proprio instituto principio reliquisque temporibus breviter descriptis, cum ad Nicephori imperat, obi tum porvenisset, ibi suæ finem narrationi imposuit. Ilæc Curopalates, ex quo vides Theophanem histo ricum, qui a Maximiano, ubi Georgius desiit (iden est autem dicere a Diocletiano, ut habet Bibliotheca Magna) fuisse abbatem, et ad Nicephorum historiam perduxisse. Anastasius Bibliothecarius, qui in Lati num vertit historiam Theophanis, hunc eumdem, quem diximus ex Curopalata, monachum et abbatem Agri miraculisque clarum extitisse his verbis scribit De altero (nempe Theophane) quid dicam, cum et ejus conscripta Vita, qualiter videlicet amplis patri moniis venditus стисет suam tulerit, qualiter secutus Christum abbatie in monasterio Agri funclus officio, virtutibus ſulserit, miraculis coruscarit, et circumquaque regiones, his qui prope et his qui longe sunt clament. llæc Anastasius de Theophane historico. Obitum autem ejus sub Leone Armeno, Iconomacho anno ejus imp. 1, ob defensionem SS. imaginum contigisse narrat Cedrenus, et ex eo Barouius ad annum Christi 814, ex quo hæc accipe Cum autem Proconnesum abduceretur Nicephorus (fuit hic patriarcha C. P. qui subscribere impio edicto Leonis Armenis contra SS. Imagines non sustinuit eaque causa ab eo multatus exsilio), Theo phanus confessor Magni Agri præfectus eum navigio prætervehi divino instinctu sentiens, cum in parte prædii quadam ipse ageret, suffitu el cereis prosecu tus est, sed et Nicephorus intentis manibus vicissim Theophanem salutavit flexisque genibus tum eum veneratus benedixit: cum quidem neuter alterum rideret, sed acie mentis se mutuo cernentes dignum invicem honorem exhibuerunt. Et cum quidam una navigantium quæreret quemnam manibus ita in su blime elevatis salutaret, sanctissimum Theophanem confessorem respondit: Agri præfectum, qui nos facibus et suffitu excepit. Neque multo post exitus veram Nicephori prædictionem ostendit: nam mex cum multis aliis Theophanes quoque ab Ecclesi. ejectus, infinitisque vexatus modis, confessoris co ronam deportavit. Hæc Cedrenus, quæ non potui in breviorem summam colligere; fuerunt autem

pus: cognomen vero Philippo ad ditum, quod idem re et sensu est ac Kepaμεw;, ut supra aștigi, in opinionem me adducit hune Philippum ex eadem fuisse domo ac gente ac no strum Theophanem Kɛpaula. Nam nomen hoc esse familiæ probabilius mihi videtur quam patriæ: quod video nonnullis amicis meis eruditis ac nobilibus viris Panormitanis placere: vellent enim hi Theo phanem Cerameum dictum ab oppiản quod hodie Ceramis in Sicilia haud longe Troyna in valle Do mini situm dicitur: de quo Fazellus unum verbum ac nomen solum, nihil præterea prodidit; ne in corum opinionem accedam tres obstant rationes pŕima quod ejus patria alia esse colligitur ex his quæ dicam § sequenti; secunda quia de oppido Cerami nullam video in scriptoribus Siciliensium rerum fieri mentionem ante millesimum a Christo nato, unde Theophanis tempore, hoc est ante Sarra cenorum dominatum, utrum exstiterit necne, affir mari non potest; tertia ex ipso loquendi usu: non enim ita vocatur Theophanes absolute, sicuti in cognominibus ex patria sumptis loqui Græci consueverunt, sed Theophanes dicitur cognomento Kepauɛùs, quasi illa voce apposita cognomento, signetur nomen gentis, vel familiæ, excludatur pa triæ; nemo enim dixerit: Plutarchus cognomento Chæroncus. Restat igitur ut, si familiæ vel gentis nomen: quod eo mihi fiet probabilius quod non nullis reperio in mss. monumentis, quæ in variis bibliothecis asservantur, quorum indicem luculentum describit in Apparatu sacro tom. II. P. Antonius Pos sevinus, in bibliotheca Viennensi servari cujusdam Joanis Ceramei conciones et homilias in quatuor Evan gelica; et codem tomo in mss. Constantinop. Bi blioth. Nicephori cognomento Figuli, sive Ceramei, explicationes et sermones in sacrosanctum Evan gelium. Sane cognomentum Figuli, quod idem signat ac Græcum Cereameus, fuisse Romanæ antiquæ fami-` Iæ patet ex Nigidio Figulo homine temporibus Ci ceronis litteratissimi ad quem sunt Ciceronis ipsius epistola. An ab hoc originem duxerit familia no stri Ceramei nihil habeo quod affirmem, neque quod negein; quanquam ita placere video doctissimo homini P. Jacobo Sirmondo in epistola quam ad me de hac re consultus rescripsit. Existimare quis possit hoc cognomen ex eorum esse genere quibus affecti sunt multi ejus sæculi vel episcopi vel scriptores, ita scilicet vocari Theophanem Ce rameum quis dixerit sicuti Dionysium Exiguum et Petrum Sardorum episcopum, cognomento Misc www.leginius; de quo Baronius anno Christi 837, qui commimster cum Eulapio Apame: episcopo snit in Photii initiatione; sicuti etiam Zachariam ejusdem factionis, qui Cophus est cognomento dic tus: quæ ab aliqua conditione natalium, habitu que corporis vel animi sui, vel suorum, apposita, vel etiam ex demissione et inductione volunt aria animi ascita esse videri possunt, ca ratione qua apud Romanos Lentulus Spenthir, Lícinius Calvns, Emilius Paulus, Cornelius Scipio dictus, de qui. bus cognominibus eorumque origine longius disse rit Sigonius libro De factis consularibus, opusculo De nominibus Romanorum singulari: sed hoc divi nare nolo, cum affirmare vel conjectare non pos sim. Illud ergo ex tota hac dissertatione tanquam certum conficio: hoc opus unius esse auctoris, eumque Ceraineum archiepiscopum Tauromenita. num, jam Theophanem, jam Gregorium propria utroque nomine inscribi solitum, quod ex fide om nium mss. ut modo dixi, pro comperto habendum; retinendum vero et celebrandum censui magis Theo phanis nomen, quod a scriptoribus optimæ notæ qui ex his sermonibus sumpsere testimonia, vei eos integros impressis libris suis inseruerunt, cele bratum magis ac vulgatum est. § III. Patria et educatio Theophanis. Ubi natus, ubi educatus Theophanes fuerit ex ipsius verbis et confessione liquido constaret, si de Sancti Andreæ templo, in quo homiliam festo ejus die habuit (homil. L), liqueret satis. Ponamus igitur hic primo quæ ipse in proœmio illius honii lie prodit, ut ex eo tanquam firmo principio ac 'fundamento! commentari et colligere ejus patriam educationemque possimus. Sic igitur loquitur Hodierna celebritatis sermo veteris debiti solutio, non sapientiæ quædam ostentatio nobis erit: neque enim huc veni ut ornatus eloquentia mea conspicerer, neque ut linguæ lepore et pompa orationis honorem patriæ aucuparer: potius enim meam, quæcunque illa sit, philosophiam occultam haberi velim, ut inanis glo riæ flatum effugiam: sed quoniam sacra hæc ædes apostoli primovocati me veluti nutrix puerum educa vit, et primarum institutionum mammam præbuit sacrarumque litterarum doctrinam quasi lac instilla vit (intercidam aliqua, que non ad rem) quod reli quum est huic ecclesiæ quasi ultrici educationis pre tium persolvo, et quod in proverbiis est, legem Pe. largicam impleo: et una robiscum, o cœtus Deo di lectissime, concelebro solemnem hunc diem, el pa triam charum solum aspiciens, tam religiose san clorum memoriam celebrantem, efferor gaudio et exsulto. Hæc Theophanes in homilia de S. Andrea. Si quis igitur ostendat quod illud templum D. All dreæ ubi sermonem ad cives faciebat suos, jam pa triam ostenderit. Sed quis in illud digitum possit intendere, ac certo demonstrare, quis ex tanta au tiquitate, post lot tempestatum vices, post Sarrace norum cladem demolitionemque templorum et op pidorum possit cruere? Sed agejam amatu non Del phico, sed, ut spero, cœlesti rem divinemus. Qua tuor vero unde tota ratiocinatio pendet, antepo nenda sunt: primum, locum ubi sermo habebatur fuisse nativitatis et educationis locum quod per se patet; alterum, dedita opera venisse Theo phanem ad eum suo serinone cohonestandum, quod etiam ex ipsis verbis non obscure intelligi tur, tertium, talem fuisse locum in quo non sem

epistolas alio extrusus est clavo; sed jam rein pro pius disquiramus. Enimvero si non Póyov, ut exstat in plerisque mss. bibliothecarum, sed "Poyeplou integrum nomen præscriptum esset ho miliæ, non statim e sententia dejicerer, sed errorem alicujus posterioris ævi librarii censerem, qui cum videret in proœmio homiliæ mentionem fieri toū ßa Giàtwę et auctorem in Sicilia sermones habuisse sciret, non alium quam Rogerium esse illum tòv Baalta, regem facile potuit opinari; et sicuti assolent facile pronuntiare, qui pauca respiciunt, id tanquam certum ascribere. Qua ratione possen illam inscriptionem uti spuriam et supposititiam rejicere ac. parvipendere præsertim cum non in omnibus omnino codicibus mss. legatur, sed a duobus Gallicanis absit, uti scripsit ad me P. Ja cobus Sirmundus de quo paulo supra mentionem feci. Sed recipiatur sane ut antiqua, quandoquidem in plurimis miss., Vaticanis duobus, Gallicano uno, Escuriali uno: et fidem debitam mss. etiam in cæteris rebus haberi postulo: sed ita recipiatur uti scripta est, P6you non Poyeplov. Quanto autem minus valebit, ut me de sententia deturbet Rogus ille rex barbarus, et prorsus incognitus, nec ab ullo scriptorum traditus, cum ne Rogerius ipse, uti dixi, valeret, præsertim cum nulla alicubi cer natur adjecta lineola quæ compendium vel cifram signet esse, sic 'Póyou pro 'Poyɛplov. Sed jam illam convellamus a fundamentis et machinas admoveamus. Primum argumentum est ratioci natio paragraphi superioris, quæ satis videtur evidenter concludere Theophanein nono eoque obscuro vixisse sæculo sub Basilio et Leone impp.; secundum est ipsa archiepiscopi Tauromenii di gnitas, qua erat ornatus auctor hic, et auctor sermonum, quo tempore eos ad populum et prin cipem habebat. Ubi vero Rogerii regis tempore Tauromenitanum episcopum floruisse, vel etiam fuisse in Sicilia quis dixerit, vel lectum, vel tra ditum, modo historiarum lectione, ac præsertim Siciliensium rerum paululum sit imbutus? Una sit satis ad eum negandum auctoritas Gaufridi Malaterræ monachi, oculati testis eorum quæ in Sicilia a Northmannis gesta sunt, quique Mathil dis, Rogerii sororis, jussu earum confecit histo riam, quæ exstat, rudi barbaroque stylo eorum plane temporum scripta, et impressa tom. III Hispaniæ illustratæ (a). Dux, inquit, Robertus co mesque Rogerius adepti Panormum ecclesiam san clissime Dei Genitricis Mariæ, quæ antiquitus ar chiepiscopatus fuerat, sed tunc ab impiis Sarracenis riolata templum superstitionis eorum facta eral, cum magna devotione reconciliatam dote el orna mentis ecclesiasticis augent. Archiepiscopus, qui ab impiis dejectus in paupere ecclesia Sancti Cyriaci ouamvis timidus, natione Græcus, cultum Christianæ religionis pro posse exsequebatur, revocantes resti tuunt. Hæc Malaterra. Qui sane cum tam diligen ter, eorum teinporum facta describat, si quis alius ab illa clade incolumis evasisset episcopus, dicere certe non omisisset; meminisset etiam ejus Tho mas Fazellus, studiosus scriptor rerum Sicilien sium: quin etiam Dom. Rocchus Pirrus, cujus hoc ipsum fuit institutum perscrutari et in lucem prodere notitiam episcoporum omnium temporum, omnisque Siciliæ, si aliquod de Tauromenitano episcopo ad Rogerii regis tempora superstite ali cubi scriptum esse reperisset, evulgasset. Cujus ego cum sententiam de hac re, præter eam quanı de scripto protulerat, viva voce rogassem, soni niare esse respondit, hoc opinari. At dixerit aliquis: Si superstes non fuit episcopus Tauromenii ad receptam a Saracenis Siciliam, redintegrari certe potuit at cæteri ab ipso Rogerio comite aut rege et hoc quæro unde habeant. Nam quas episcoporum sedes vel restituerint vel constitue rint Robertus dux, ac Rogerius comes et rex, proditum legimus ab ipso Gaufrido, Maurolico, Fazellio et aliis scriptoribus: nam Panormitanæ Ecclesiæ a Northmannis fratribus Nicodemum suum (sic enim appellatum legimus eum archiepiscopum de quo supra Gaufridus non expresso nomine ) magna cum populi gratulatione restitutum: ab ipso vero Rogerio comite Troynensi Ecclesiæ Ro bertum præfectum, quem post Menanain transtu lit Agrigentinæ Gerardum, genere Allobrogen, Mazarienzi Stephanum, Rotomagensem; Cata nensi Angerium, Syracusanæ Stephanum, Melitensi Gaufridum. Reliquos thronos a sequentibus re gibns erectos esse scimus, Cephaludensem a Ro gerio rege, Montis Regalis a Willelmo II, Pactensem etiam multo post, Bonifacii VIII tempore, atque etian Liparensem creatos. Atque hi throni usque ad præsens tempus in Sicilia manent. Ergo si Tauromenitanus instauratus a Rogerio rege fuisset, id aliquis scriptor memoriæ prodidisset. Vel si quis id pertinaciter contendat, debet ostendere quo tempore, qua causa, quo casu episcopus Tau romenii esse desierit: de quo mirum apud omnes silentium. Fatendum igitur est, una cum liber tate et imperio in Sicilia orientali cecidisse, nec unquam erectum. Unde luce meridiana clarius est Theophanem archiepiscopum sub Basilio et Leone Tauromenio et postremo proximum præ fuisse; et perturbato exsinde Siciliae statu nemi nem præterea usque ad hæc tempora fuisse suf fectum. Pergo ad tertium argumentum, quamvis jam dictis contentus quivis esse posset. Qui con venit inscriptio cum iis quæ in ipsa homilia dicuntur, in qua Baccheus appellatur cujus præsentia, quam nunc, inquit, timeo et con tremisco sudore aspersus, pavore occupatus, reve rentia detentus, pavente anima, nulante mente, et subsultante corde, intercluso etiam vocis sono, quod (a) Patrologiæ Łating, tom. CXLIX, Locus citatus exstat col. 1152.

gunt, amor suadet ut loquar; et mihi quidem morbi consolatio est vobiscum conferre sermones. Talis est sincera charitas; quæ extrinsecus accidunt, contem nit; id vero quod amatur in'uens, delectatur. Verum quando ad satietatem obsequi desiderio non licet, et cætera legantur. In homilia De parabola derem mil lium talentorum (homil. 11) affectam senio ætatem innuit, dicens: Ita sane et ego restrum in rebus divinis progressum conjicio, chari auditores, quod me ad labores corporis minus aptum eosque detreclan tem promp:um animi vestri studium excitat ad do cendum. Jam vero zelum et ardorem animi, ne scandalizarentur, et errores circa veram fidei Evan geliique doctrinam haurirent, ostendit homilia De muliere curva (homil. x), ubi fucis inertibus et consumentibus apum labores, deinde earum adventu congressuque fugientibus comparat improbos homi nes et seditiosos in Ecclesia. Tales sunt, inquit, comedones raptoresque in Ecclesia; discessionem no stram observant: inde impetu facto damna ecclesia sticis rebus important; at vero linguæ nostræ aciem pertimescentes, coacta factiosorum manu per insidias nos oppugnare conantur; modo in aula Caiphæ con cilium facientes, modo in Præcursoris oratorio con stituentes improbum conciliabulum, et ex baptisterio insidiarum receptaculum facientes. Cujus rei causa? Ut expellatur Isaac et Ismael introducatur. Sed illi quidem fugiunt, ut videtis, cum custodias animadver tunt, et imbecilliores ex ovibus avertentes, aures ad ser monem aspidis instar occludunt. Nos vero, o cleri mei cœtus, eorum impetum declinantes, etc. Exscripsi totum hunc locum, quia continet illustria exempla tum zeli de quo diximus, ne averterentur a recta via oves, tum ejus in objurgando acrimoniæ, tum etiam insi diarum et persecutionis, quæ initio proposuinius. Quid enim est conari, ut expellatur Isaac et Ismael introducatur, nisi bonum et legitimum episcopum et pastorem de sua Ecclesia extrudere, et perves sum illegitimumque intrudere? quid ex hoc nisi pietas et zelus boni pastoris colligitur, unde odium sibi apud impios ac facinorosos conflabat? Omnes enim, inquit Apostolus, qui volunt pie vivere, perse cutionem patientur. Et in alio exemplari legitur, Ut Jacob expellatur et Esau introducatur; quod idem significat, electum scilicet a Deo pastorem et repro bun exclusum. Ex hujus itidem homiliæ fine co guoscitur zelus in vitiis reprehendendis, cum acriter invehitur contra perjuros. Quousque tandem, inquit, ad contentiones, et rixas, el perjuria incumbemus? Me quidem horror el tremor invadit consideran em quam crebra in tribunalibus juramenta fiant, etc. Idem habetur ex hom. xx: Aliqui, inquit, objur gationibus puncti hortationes fugiunt, quasi frenetici medicos; et ex hom. xLv, De divite interrogante Dominum, idem colligitur zelus et vis in objurgan dis improbis. Cum enim eos vulturibus et scarabæis similes fecisset, qui aversantur sanæ doctrinæ odv res, sicuti columbis ac turturibus bonos qui bono odore gaudent et vires sumont, ita subjungit: Quot fiticum et virum bonum quoddamn differat, et aliæ alius propriæ virtutes sint, in una tamen persona eas copulari summa sit laus. Ac primum quidem instantia illa quotidiana et sollicitudo omnium Ec clesiarum, quam inter suos angores Paulus, com munis gentium doctor, annumerat; zelus et ardor, quo, cum scandalizaretur quispiam, urebatur; amor in suos, quos filiolos appellabat; gaudium cum bene procederent, quos eosdem gaudium et coronam suam vocabat; dolor cum a recta veritatis et fidei via oberrabant; severitas et acrimonia in reprehen dendo, unde epistolæ ejus graves' et severæ; per secutiones denique quas complures commemorat; ea, inquam, erga unicam suam Ecclesiam in Theo phane fuisse non obscuris indiciis intelliguntur. Instantia enim et assiduitas subministrandi divini verbi, cogendique ad synaxim populi sui, apparet ex proœmio hom. De centurione (homil. XLV), ubi bonis operibus diabolum moras et impedimenta objicere ait, quod oblata judiciali controversia, quo tempore sermo habendus esset, jam prope ejus ademisset opportunitatem: de quo se sollicitum fuisse ostendit, atque rem expedisse, ne verbo di vino deesset. Et eadem homilia sub finem excusat, quod aliquid in explicando superiore textu præter miserit, eo quod mentis attentio rerum ecclesiasti carum sollicitudine sibi impediretur: et homilia De sancto Pancratio (homil. LV11), ubi quamvis ex itinere fessus esset ac fractus, ne tamen sermoni deesset, infirmitati corporis vim se facere velle eamque nuuquam tantum valere, ut opera charitatis impediat, oportere. Præclara sunt etiam ad id osten dendum illa quæ dicit hom. De Passione (homil. xxvII). Cum enim esset populus nocturnis vigiliis et officiis defatigatus, ne molestus et gravis addendo tai longo sermone videretur, his se verbis excusat Verum ignoscite mihi, quia vestro satiari profectu non possum, et quo plus lucri faciatis, studium mentis intendite. Núc postremum illud sit pastoralis sollici tudinis argumentum, quod cum infirmus esset cor-. pore et senex, non tamen ab officio concionandi desisteret. Et si igitur, inquit, in hom. De sanctis imaginibus, corporis imbecillitas non permittat, quantum satis est, sermonis officio defungi, modica tamen dicere non pigebit; ne si omnino sileamus, mæstitia afficiamus eos qui convenerunt. Et homilia in tertium Matutinum (homil. xxx), ita se morbo laborasse significat, ut coactus sit laborem dicendi intermittere, ad quem tamen rediens sic ait: At vero mentis nostræ torrens humoris expers et exsicca tus præterito sane tempore diu conticuit, laboranti corpori morem gerens, nunc vero evangelicarum consi derationum fonte irrigatus, earum explicationem effundere properat. Sed nihil magis hoc studium docendi populi et charitatem in eum declarat, quam procmiam homiliæ in dæmoniacum habentem legio nem (homil. 1×). Sic enim incipit: Cohibet mihi linguam adversa corporis valetudo, sed eamdem solvit aesiderium perfectionis Ecclesiæ; dolores silere co

sum vero hoc spectat exemplum? Quia scilicet, quæ hesterno die a nobis castigatio omnibus promiscue est adhibita, prudentibus quidem rectequè sentientibus correctioni fuit; quorum vero depravati sunt mores, ac difficile corriguntur, ii in majorem etiam in:pu dentiam derenere, nedum evasere meliores. Verum nos eorum morbo acrioribus medicamentis Deo ad jurante medebimur, et reprehensionibus magis auste ris eorumdem stuporem, at sentire aliquando valean!, excitabimus; vos vero qui saniore consilio, quod melius est eligentes, ad synaxim convenistis, evange licum sermonem audite. Zelus tuendæ fidei catholi cæ et refutandarum bæreseon apertissime cernitur in pluribus homiliis, in quibus nusquam tam acri ter et graviter dicit, nunquam ita perstringit et acuit stylum, quam cum vel Juliani Apostatæ, vel aliorum seu gentilium, seu hæreticorum calumnias, irrisiones, errores adversus Evangelii dieta jactatas, vel etiam anicularum fabellas inaniaque commenta refellit, hom. v, IX, XXIII, xxx, xlı, xLv. Paternus vero in suos amor ex illo proœmio hom. De legis perito (homil. x1) satis apparet, quod supra retuli mus, ubi tanto populi sui revisendi desiderio cum abesset, exarsisse significat hac similitudine: Non tantopere squalens, et aspera el arefacta terra cœlestem appetit imbrem, quantopere ego ora vestra videre cupiebam, o concio Deo acceptissima. Legantur quæ sequuntur, quæ ita concludit: Sed quoniam nos Spiritus sanctus, et Domina nostra Dei Parens rur sus in unum adduxit locum, et voluit, ut iterum imaginem suam non manufactam veneruremur, patrem filiis lætantem facit, age jam rugas absentiæ causa contractas remittentes, consuetum sermonem attingamus. Idem amor declaratur hoi. De paraly tico sanato (homil. xx1): Hæc, inquit, vestri amore, vestræque utilitatis ardente desiderio stimulatus lo quor, et, quod ait divinus Jeremias, cordis sensoria dilaceratus. Sentiatis igitur quod decet; et si usque ad hanc diem ab officio deerrastis, stultitiam pœni tentia emendate; inde etiam fiet ut nos alacriore animo vos udhortemur. Porro ex amore nascitur gaudium de profectu filiorum, dolor de defectu; utrumque ostendit in his homiliis, atque apprime homilia De Transfiguratione (homil. LIX), ubi se pa stori comparat ab edita rupe gregem suum multi plicatum et prata pascentem contemplanti, ac læ titiam agitanti: Idem mihi, inquit, hodierna hac celebritate contingit. Videns enim populum meum gregem Deo dilectum ad sacram hanc ædem tanta cum religione concurrentem, in qua purissimæ Do minæ nostræ imago non manufacta collocata est, magnopere lætor, et præ gaudio gestire videor, et ad sermonem habendum incitari me sentio, etc. Eum dem animi sensum exprimit homilia De sancla Pentecoste (homil. XL) ob eumdem populi concur sum; eumdem itidem homilia xxш, ubi se comparat generoso equo in lato campo exsultanti et cursuras facienti; et magistro eo alacrius tradenti doctrinam quo discipulos videt attentiores: Hoe me etiam, in et quit, excitat et reddit alacriorem, quod arrectis an ribus animoque præsente sermoni inhiatis et jacta semina sicuti pinguis et fertilis ager excipitis. Unde etiam me bonæ spes alunt, fore ut fructus cœlestibus korreis dignos afferat hæc agricultura. Contra vero dolor et indignatio cum secus res procederet, per spicua est ex homilia quam paulo supra retuli de Paralytico sanato in Capharnaum: Conanti, inquit, mihi consuetum adire sermonem, et inter indignatio nem mæroremque versanti vox interciditur. Idem enim mihi contingit, quod homini agricolæ, qui cum multos sudores in excolenda terra profuderit, paucas la men æstatis tempore demetit spicas; et cætera quæ sequuntur, maxime ad rem faciunt, ad quæ remitto lectorem, ne omnia huc regerantur. Atque ex his locis, ex toto progressu bomiliarum, in perorationi bus, ubi maxime sententias morales et mysticas ad audientium documentum colligit; præsertim vero in homiliis de sanctis, ubi ipsas sanctorum historias breviter enarratas, nec non et ipsorum, et aliorum in historiam cadentium nomina pie et subtiliter ad informandum bonis moribus gregem suum explicat et convertit, ex his, inquam, perspicere mihi videor illas boni episcopi notas, quas enumerat sanctus Paulus ad Timotheum, ad quem scribit: Mac pro ponens fratribus, bonus eris minister Christi Jesu enntritus verbis fidci, et bona doctrinæ, quam assecu tus es: ineptas autem el aniles fabulas devita; exerce autem te ipsum ad pietatem. Et ad Titum vult episcopum esse amplectentem eum qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem, ut potens sit ex hortari in doctrina sana, et eos qui contradicunt arguere; et demum illud ejusdem sancti Pauli præ ceptum facere videtur Theophanes: Prædica ver bum; insta opportune, importune; argue, obsecra, increpa in omni patientia et doctrina. Si quis bene considerarit et supradicta loca, et alia dicta in his perspersa sermonibus, mecum, credo, sentiet, et boni pastoris Ecclesiæ formam non modo his lineis adumbratam, sed plane expressam ad vivum con spicabitur. Sed ad alias virtutes, quæ hominem privatum perficiunt, progrediamur. § X. Virtutes aliæ, maxime perfectionis Christia næ propriæ. Aliarum virtutum, quæ privatum perficiunt homi nem, multa quoque sunt in his sermonibus relicta vestigia: et sane si de summis viris perscriptæ historiæ sunt expressæ, non corporum sed animorum imagines, ex quibus qualis fuerit interna cujusque species, quæve virtutum lineamenta cognoscimus, ac fidem iis habemus, ita ut hujusmodi imaginem Xenophonte descriptam omnibus omnium pictis, fictis sculptisque simulacris Agesilaus ille prætule rit, certe oratio ipsa imago verior animi et clarior habenda est, quæ cum ad exprimenda animi ac mentis arcana sensa natura ipsa comparata sit, perfectius et certius etiam qualis quisque sit expri mit et repræsentat. Itaque non solus ille philoso phus pervulgatum illud vere dixit, Loquere, ut te

videam: sed etiam æterna Sapientia Pharis:ros reprehendens, Quomodo vos potestis bona loqui, cum si¦is mali? Ilumo de bono thesauro cordis sui profert bona, et malus homo de malo thesauro pro fert mala; ex abundantia enim cordis os loquitur. Quod ita a Christo dictum accipitur, ut plerumque ita usuveniat; et experientia doceat, non posse tam diu aliquem ita vultum et orationem fingere, ut non In aliquo obtecta malitia deprehendatur, ut non venenum tandem in imo residens evomat. Haque cum in his sermonibus Theophanis Ceramei nibil illum agere aliud, nihil studere videam, quam au ditores suos ad virtutem informare et incendere; cum omnem explicationem Evangelii ad virtutuin exercitationem utilitatemque auditorum de indu stria conferat et accommodet, nihilque sit doctrinæ moralis quod non consonum doctrinæ moribusque sanctorum Patrum, nihil quod non solum vitia dam net virtutemque commendet, sed etiam summum perfectæ virtutis apicem spectet, idque magno cum animi studio, sensu atque ardore sæpius et graviter inculcatum animadvertam, credere mihi profecto fcet, eas in se exercuisse virtutes, et fecisse prius quam docuisse; et cum omnes homiliæ pietatem sanctitatemque Christianam et religiosam spirent, pium itidem ac religiosum eum fuisse virum. Sed cum de omni virtutum genere id Geri judicium liceat, certe de humilitate, quæ maxime est xpɩOTO µlµnto;, ul auctoris etiam verbo utar, de contenip tione voluptatum corporis, deque summa perturba tionum animi vietoria, quam mortificationem sancti vocant, et Theophanes uti Climacus lav non uno loco appellat, maxima exstant judicia. Hom. de Zachao (homil. xv) sic commendat humilitatem Zachae, festinans descende. Anagogico sensu nos docet Christus nullum aliud magis idoneum esse pœnitendi principium, quam descensum. Hac vero est beata illa humilitas, ex adverso diaboli superbiæ opposita. Vis pœnitentiam auspicari fundamentum et inconcussam pœnitentia basim pone humilitatem. Descende, ut attollaris vir tutum alis levatus. Eamdem humilitatis commenda tionem ac celsitudinem habes hom. de Publicano et Pharisæo (hom. xvr). Atque his quidem locis maxime hanc virtutem extollit, in aliis vero de se ipse demississime loquitur. Hom. de Archisynagogi filia et Hemorrhoissa (homil. x), cum historiam allegorico sensu explicasset, ad tropologiam con vertens orationem: Sed quid abeo, inquit, ad voca tionem ethnicorum et reliquias Israelis, et externa circumspiciens, me ipsum non video hac narratione descriptum? Agedum in historia tanquam in speculo figamus aciem mentis, et unusquisque nostrum mise ram animæ suæ conditionem animadvertat, etc. Et homilia de eo qui incidit in latrones (homil. x1) Felix igitur ille doctor qui doctrinæ denarios adau gebit, nimirum cum veluti de re sua domestica sanum sum, verbum et vitam verbo consentaneam impenderit, in felices vero omnes ac miserabiles, juxta atque ego qui inaniter in aere perstrepentes quasi a's sonans aut cymbalum tinniens dimidium efficiunt operis boni, et ejus quod præstantius est, expertes manent. Similia habet hom. de S. Philippo (hc mil, xlix): Equidem ego cuperem ad hortandum vitam ante quam verba proponere; hic enim esset aptior docendi modus, si verbis vita concineret; sed quoniam vitam omnibus peccatorum maculis notatam præfero, ne videar tamen huic celebritati inutilis exstitisse, age jam Apostolo deprecatore confisus, etc. Ex his sane verbis, etiam non animadvertente me, unusquisque lector, nisi simulationem venditatio nemque virtutis, ut de philosophis priscis arbitrari velit, quanta dicentis sit virtus, quanta humilitas agnoscat; et illud præsertim quo de agimus, docto rem bonum cum sano verbo vitam conjungere bonam oportere; quod cum ita doceat ac sentiat, ita etiamī re ipsa eum præstitisse consentaneum est judicare. Jam hom. de Zacchæo ita loquitur (hom. xv): Et altiorem sane anagogicum sensum perscrutari potue runt ii qui mundo sunt corde, quibus ob virtutum copiam a divino Spiritu mens illustratur. Nos vero peccatorum luto inhærentes, per mediocres sensus ingrediemur. Atque hæc humilitatis documenta sint satis. De passionum vero mortificatione uti loqua'ur, non est unus locus. Huc adesto, inquit hom. de eo qui habebat legionem dæmonum (homil. 1x), quot quot tanquam a dæmonibus sic a passionibus tyran nico premimur dominatu; et hanc historiam ad nos ipsos accommodemus: vere enim a legione dæmonu n possidetur, qui peccatorum multitudine premitur, et cætera legantur in quibus uniuscujusque passionis, præsertim vero iræ, deformitatem maxime depingit et detestatur. Alia etiam virtutum aliarum indicia si non expressa, certe adumbrata quivis etiam sine mea lac enumeratione animadvertet, quæ quidem iis præditum hujus auctorem operis indicant. Illud vero solum ad hæc nostra conjectanea consignanda nobis deest, mors vitæ doctrinæque consentanea de qua quoniam in perturbata illa incidit tempora, certi quidpiam ex historiis vel traditionibus habere non potuimus. Et quid mirum hoc deesse in nostro Theophane, cum ejus vitæ postremain partem et mortem obscurum exceperit sæculum, ut jam in proœmio ad lectores admonui, quo sæculo usque ad Clementem II pont. etiam gesta pontificum in ob❤ scuro incertoque sunt, eum perpetuum non habeant scriptorem, et majorem suorum scriptorum partem amiserint, tempora adeo obscura et incerta habeant, ut neque quo tempore, neque quo loco, neque quo ordine aliqua Romanorum pontificum nomina repe riantur satis liqueat: quod deplorat Ciacconius in Vilis pontificum editionis postremæ in Vita Ni colai 1, qui eo tempore Romæ sedit quo Theophanes moster vivebat.

non raro litterales, sed plerumque mystici, alle gorici, tropologici, anagogici a verbis Evangelii eruuntur, quos ad informandos potissimum piis moribus et Christlana perfectione auditores accoii modat. Erunt igitur hi et sacris concionatoribus utiles, quos afferant ad populum, et privatæ cuique spirituali animæ utilitati accommodati. Si qui vero (qui quidem admodum pauci sunt) singulares bujus auctoris sensus admirandi potius quam recipiendi, et in publicum non referendi videantur, a nobis in notis animadvertuntur, ut ne temere et sine deleetu iis quispiam utatur. Concionandi methodus hæc est illi familiaris: procemium breve præmittit, petitum vel ab ipso argumento et evangelica histo ria vel quod non raro, a loco, tempore, eventibus circumstantibusque rebus; et usque adeo est illi legitimum uti proœmio, ut in homilia de Sama ritana (homil. xxxvii), cum præter morem ab ipsa re et bistoria vellet ordiri, præoccupet audi torum exspectationem et moneal sibi incipiendum. Deinde recitatis evangelii eo die prælecti primis verbis, quam cum rebus a Christo ante gestis et enarratis ab evangelistis ea conse cutionem habeant, utique cohæreant, quasi altero exordio, vel potius expositione summatim sæpe ob oculos ponit; tum ad ipsa verba enucleanda acce dit, quibus, ut dixi, litterali et historico sensu explicato libenter ad mysticos et morales dilabitur, eosque et in ipso decursu sermonis perspergit, et præsertim in perorando totam historiam evange licam seu vitam illius sancti cujus festo die dicta homilia, paucis item perstrictam ad allegoriam seu tropologiam subtiliter non minus quam utiliter, et pie Juxta atque ingeniose transfert: in quo nihil aliud propositum habet, quam juvare et instituere suorum auditorum animos. Quod ejus consilium minus consideranti lectori aliqua fortasse longe petita, et non tam emunctum doctrinæ lac quam sanguis elicitus videri poterit. Etymologiæ itidem et supputationes numerorum subtiles nimium, sen saque ab iis vi exorta potius et precario petita quam sponie nata censebit. Sed ejusmodi multa quoque in aliis Patribus tum Græcis, tum Latinis deprehenderit qui legerit; quæ sane non cuni sto macho rejicienda, sed cum eo pietatis sensu reci pienda cum que dicta, et uti a pia mente ac pectore colesti sapientiæ imbuto profecta, vene randa sunt. Neque vero sapienti ac justo rerum æstimatori, quæ ab antiquis Patribus tradita sunt, cum nondum Christiana doctrina eo amplitudinis claritatisque processerat, ea ex nostro ævo dime tienda: quo aureo sane videmus explicata omnia et illustrata, cum et in scholasticas disputationes deducta et exagitata, et in sacris concionibus, quarum Christiano populo multo major nunc copia est, pervulgata et decantata sint, tunc erant ple ræque in{ajore pretio et quasi peregrinæ sententiæ, quæ nunc domi nascuntur, et assiduitate ipsa di cendi non tanti sunt. Sed illi rudia fundamenta et rudera ipsa jecerunt, nos super ea quadratos expo litosque lapides, Corinthia Ioniaque ornamenta coronidesque exædificavimus. Id etiam ex forina et charactere dicendi judicari potest, quam simplex ille nativoque colore cultuque decens, quam non fucatus et phaleratus. Sed illum in Theophane morem antiquum licet animadvertere. Genus di cendi in hoc oratore liquidum est et sponte fusum, et cum lenitate quadam æquabili profluens, omnino quale ampooquiάows decet. Sunt enim hæ dida. cticæ quas ad docendum et instruendum populum bonus ac pius episcopus habuit, non tamen pe destres et indoctæ, nec dissoluta: nec enimı gra vitate, concinnitate concentuque numerorunr, et modicis oratoriis coloribus carent, sed quæ in corpore bene a natura constituto innata, non in ducta, succo sanguineque ipso exsistentia, not accercita aut adventitia esse videantur. Nec figuris seu luminibus rerum caret. Habet aliquando swpoù;, cumulos verborum et rerum. Dapovoμaslaç amat, et quæ a Latinis figuræ dicuntur, alliterationes, membra paria, similiter desinentia similiterque cadentia; sed nulla re magis delectari videtur quam simili tudine, quod ornamenti genus ingenii est, et uti litatis ad captum rudis plebis eximiæ. Perspergit etiam sales, sed cum sale ex historiis veterum, ex fabulis et sententiis poetarum sacrorum et profa norum, ex dialectico item, mathematico, philoso phico theologicoque penu non paucas doctrinas; ita ut his omnibus artibus et doctrinis, et lectione scriptorum veterum instructus apprime videatur ea tamen ac præsertim doctrinas externas, et co lores oratorios pro re ac tempore adhibet, nec sine præmunitione, idque pro potestate potius quam pro voluptate ac vanitate; nec ea toto thylaco, ut dicitur, effundere, sed parca manu prose minare videtur. Non temere igitur copútatos xal óŋtopixŵtatos a suis, qui sermones ejus, ut poste ritati traderent, descripserunt, suoque auctoris nomine inscripserunt, appellatus est. Claudanı brevibus totam banc dissertationem, et judicium meum tribus verbis explicabo. Visæ sunt mihi homiliæ bujus Ceramei Tauromenitani episcopi piæ, doctæ et elegantes, atque adeo dignæ quæ ad commune commodum et proferantur et perlegantur. § II. Ratio mss. codd. ex quibus erulæ homiliæ: et nonnulli earum superiores interpretes. Ut qua fideex mss. has homilias publicæ utilitati legendas ediderim, compertum sit, et quo exemplo doctorum hominum id perfecerim, quod illi ince ptarunt, expediam breviter hoc proœmio: tum de mss., tum de iis qui ante me aliquas ex his sermo nibus Latine preloque expressas evulgarunt. Primam buic Theophani lucem attulit, quantum ego putatis omnibus cognoscere potui, Franciscus Turrianus e societate Jesu. Ilic in sua hoplotheca ms. codicem

scriptoris nondum erulgatis accepimus a R. P. Jacobo Sirmundo, viro pererudito, qui quia crebrɔ a nobis earum euitionem figital, at ei aliqua ex parle sa tisfeēst, relut specimen quoddam indictionum occasione præmisimus. Hzc Dionysius. Ego igitur opus ag gressus, com unico illo meo exemplari non possem esse contentus, nee satis lectoribus uno illo testi monio fidei nec auctoritatis operi facere posse viderem, ad certam exploratamque de iis fidem habendam animum adjeci. Et primum easdem ill. s esse homilias quæ Theophanis Ceramei, Taurome nitani antistitis, a majoribus essent dictæ receptæ que, comperi ex ipsa inscriptione, nimirum ɛiç tos. Quod sane constat ex omnibus testimoniis quæ de hoc auctore congeram infra. Deinde cum impressis apud Gretserum, Baronium, Dionysium meas mss. contuli, et quidem constare sensus et verba vidi; quamvis aliquot fragmenta vel in meo exemplari vel in impressis deessent, quod scriptorum vel culpa vel errore factum esse potnisse animadverte bam; et ex duabus unam integram posse restitui, de reliquis vero continuo litteras ad amicos et eruditos misi Romam, in Gallias, in flispaniam, in Germaniam, ut, exploratis bibliothecis, de his homiliis me certiorem faceren'. Et quidem ex Gallia P. Sirmundus non modo indices ex tribus bibliothecis quas dixi, sed et unam manu sua transcriptamı de SS. apostolis Petro et Paulo, et aliquot proœmia illarum quæ mihi tunc deerant vel incerta erant; ac præterea quæ humanitas in tauto viro et studium spud me conservo, testatom reliquit, altero Vati cano, altero Meletii Atheniensis monachi ex moule Sancto, familia S. Basilii, qui ex Oriente Hessanam appulsus ibique cœnobii S. Cathar'næ præfectus librum harum homiliaruın manu exaratum illi per benigne communicavit; in eo vero plures bomiliæ tum Theophanis, tum Philippi Ceramitæ nominibus inscriptæ continebantur, de qua tamen varietate nominum disceptatum a nobis ac definitum est supra Proœm. II, § 11; et quidem librum illum Meletianum ex autographo fuisse exscriptum, quod olim asser vabatur in monasterio SS. Petri et Pauli de Itala; sed tamen id autographum hodie non exstare. Id monasterium Basilianorum est inter Messanam et Tauromeniom situm: ad quod certum hominem misi, qui de eo diligentius notitiam aliquam seu traditionem exquireret, nec quidquam a paucis illis monachis qui ibi vivunt seiri potuit. Homilias au tein de Resurrectione, et alias plures de sanctis ex Vaticano codice jam ante descriptas et in eodem fuisse libro, sed non inde transcriptas, ne super vacaneum opus, et impensa fieret. Horum igitur exemplarium alterum hic Panormi relictum et inter reliquam litterariam suppellectilem in morte tra ditum sibi P. Alfonsus Caetanus ejus frater spectate religionis vir, et pietatis ac studii in sanctos viros Siciliæ hæres, ad me detulit: viderem an foret operæ pretium Latinitate ac luce donare; et si tan tum laborem, ete diurnis meis occupationibus spatii possem impendere, negotium susciperem. Placuit subscesivas saltem horas ex quotidiano munere pensoque sußſurari. Alterum vero idem R. P. Octa-perficiendi operis inerat, studio ac diligentia recu vius, ut qui maxime cuperet, et unum hoc agitaret animo, ut hæ homiliæ tandem lucem aspicerent, quæ sibi luce dignissimæ videbantur, unde non parvum Siciliensis Ecclesia splendorem esset accep tura, misit in Gallias ad Jacobum Sirmundu.n, soc. Jesu, cujus opera multa atque præclara in lucem prolata, quantus vir sit, sine mea oratione per se quanivis tacita prædicant, quo Roma P. Octavius ſuerat familiariter usus, ut vel ipse verteret, vel vertend. Latine curaret. Is lampada tradidīt P. Dio nysio Petavio, societatis nostræ, qui rem aggressu³, primam, Latinam fecit; postea tædio victus, aut codicis quen; habuit obscu ritate, a cœpto destitit, et sibi externum hominem subrogavit qui non modo rem non est orsus, sed vix tandem illud exemplar restituit. Sed P. Dionysias ne lucubratio sua illa periret, homiliam illum sub nomine Gregorii edidit Græce et Latine una cum historia Nicephori patriarchæ Constantinopolitani; quæ quidem ita se habere tum ad me scripsit epi ctola sua P. Sirmundus, tum ipse P. Dionysius lit teris et memoriæ prodidit in suo illo libello, ubi in notis chronologicis com de indictione agit, sic seribi' Quod posterius, ut alios omittam, Gregorius Kepa Feb;, Tauromenitanus archiepiscopus, indicat ho milia krov;, quam nos una cum aliis pluribus ejusdem peravit exemplar illud quod jam amissum existima batur, et ad me transmisit ex Gallia incolume. Hoe quamvis nullum præferret auctoris titulum, fortasse quia prima pagella in multas manus et loca translata ac detrita interierat, tamen contuli cum meo exeni plari, ut cum easdem esse homilias comperissem, confirmatus magis in ſide exemplarium sum: quin et lucratus ex eo multas homilias quæ in mieo dees sent, et loca plurima quæ in meo itidem essent intercisa, depravata, obscurata posse suppleri, emendari, illustrari vidi: et cum in illo sensus essent integri magis et pleni quam in meo, in hoc autem scriptura ipsa sive orthographia emendatior et clarior quam in illo, ex utroque quod erat lace run mutilumque refeci atque sanavi, quod depra valum correxi, quod obscurum illustravi; atque ita integras perfectasque homilias describendas edendasque curavi. Addidit præterea P. Sirmondus exscripsisse se Romæ ex antiquo exemplari undecim homilias ɛiç tā Ewɩvà, quas easdem etiam reperi, Deo operi aspirante, in monumentis a P. Octavio relictis et mihi traditis. Ex quibus collatis cum aliis totidem mei exemplaris non parum lucis ac fidei accepi. Roma non solum conferendum indicem argumentorum et principiorum curavi, sed exscri bendas etiam plurimas, tum quas non haberem, tum earum quas haberem. Et quidem duas el

quo Ascensio præcedit Pentecosten. Illud postremo in hoc paragrapho admonitum feciorem veli:u, ne que omnes homilias quas edidimus (sunt autem hæ quas pro studio diligentiaque nostra et adjumento amicorum adhuc adhibito, reperire potuimus in bi bliothecis, sexaginta duæ) Dominicalium dierum pumerum et locum explere, sicuti neque sanctorum; sed multas deesse manifestum est. Et quidem bo milie in S. Lucæ evangelia videntur esse cateris plures, quanquam homilia in secundam Dominicam quæ est, etc., ex cap. vi S. Lucæ ut ponitur in Evangelistario, sine dubio deest. Et ne de singulis examen habeatur ad amussim, quod longum esset, neque tanti est, cerle In homiliis ex S. Joanne, quæ post Pascha legun tur, solum ea superest quæ est de Samaritana, et ex homiliis in evangelia S. Matthæi, quæ post Pen tecosten plures sunt, pauca admodum exstant. Factumne id sit quia dictæ non sunt vel propter a statis calores, vel propter absentiam episcopi; an quia dictæ quidem, non tamen exscriptæ, vel exscriptæ profecto, sed interierint, vel lateant adhuc in aliqua bibliotheca neque ad nostram per venerint notitiam, non habeo certum quod dicam. flomilias in illa verba, Lucerna corporis est oculus el in reliqua ejusdem evangelii, in Dominicas post Pentecosten conjicere visum est cum sint ex evan gelio S. Matthæi, etsi in multis codd. reperiantur inter eas quæ sunt in D. Lucam. Sed, ut dixi, cum constet ordo anni quo disponuntur evangelia, non tamen singulorum Evrağía in codd. apparet: quare recta ratione arbitrioque nostro usi sumus; nisi si, quod tamen me latet, quod in Græcorum ritu usu que sit positum µvot:xútepov. Quod tamen mihi religioni non duco, cum, ut dixi, ordo hic non sit ex rebus magni momeuti, doctrina solum et evan gelorum explicatio usui sit et magni facienda. Homiliam cum neque diem, neque tempus anni certum habeat, in postre mum redegimus locum, et potius extra ordinem quam in ordine reposuimus. Atque hæc utcunque de serie homiliarum prædicta sint, quam prout in nostro hoc libro se habeat, subjiciemus ob oculos. IV. Ratio interpretandi. Quam difficile et operosum negotium sit ex una. lingua in aliam veterum scripta traducere, is omı nium optime novit qui hujusmodi negotium tractat el boc saxum versat. Ex quibus omnibus luculen tissimus testis sit, utpote scientissimus linguarum omnium, Hieronymus, qui et ex Hebræo sacra mio numenta, el ex Græco aliorum multa traduxit. Difficile est, inquit ille in Præfatione ad Eusebii Chronicou, alienas litteras insequentem, non alicubi excidere; el arduum, ut quæ in alia lingua bene dicta sunt, eumdem decorem in translatione conservent. S'gnificatum est aliquid unius verbi proprietate, non habeo meum quod id efferat; et dum quæro explere sententiam, longo ambitu vix brevis viœ spatia con sumo. Accedunt hyperbatorum anfractus, dissimili tudines casuum, varietates figururum; ipsum postremo suum, et, ut ita dicam, vernaculum linguæ genus. Si ad verbum interpretor, absurde resonal; si ob necessitatem aliquid in ordine vel in sermone mula vero, ab interpretis videbor officio recessisse. Ilæc S. Hieronymus, quibus nihil potest planius vel ple nius de interpretandi difficultatibus dici; quin ipse Tullius eloquendi disertissimus, cui mirum est verba deesse potuisse: cum ipse si quis alius sermonem patrium ditaverit, nonne inops esse sibi videtur in exprimenda vi et energia Græcarum vocum? Nam que Stoici hac ille aliquando prægmala et apoprægmata, aliquando præ posita vel præcipua et rejecta, nonnunquam promote et remota vertit; ut initio lib. 111 De finibus sub Ca tonis persona: Equidem soleo etiam, quod uno Græci, si aliter non possum, idem pluribus verbis exponere; et tamen puto concedi nobis oportere, ut Græco verbo utamur, si quando minus occurrat Latinum, ne hoc ephippiis et acratophoris potius quam prægenis et apoprægmenis concedatur, quanquam hæc quidem præposita recte et rejecta dicere licebit. Et paulo post in eodem libro de iisdem loquens, Sed ea, inquit, quæ secundum locum obtinent rpoŋypéva, id est producta nominantur, quæ vel ita appellemus, id erit verbum e verbo, vel promota et remota, vel ut dudum diximus, præposita, vel præcipua el illa rejecta. Hæc Tullius. Quæ duorum summorum virorum testimonia eo producere volui, ut si idem mihi in hac interpretatione condenda contigisse fatear, sine pudore confiteri possem. Quare cum essem inter illos duos modos seu potius fines ex tremos interclusus, in quorum alterutrum si decli narem, in vitium impingerem: nimirum ut vel ver bum ex verbo redderem Græca, Latini sermonis decore posthabito; vel sensum solum spectarem, nulla Græcarum vocum habita ratione, quorum alterutrum facilius et proclivius futurum erat, se cutus sum tale temperamentum, ut nec facta ad verbum evaderet inepta translatio; et tamen ita sensus Latina phrasi seu potius complexione con verterem, ut verbis etiam singulis quoad ejus fieri posset, verba responderent. In quo equidem elabo rasse mihi videor; utrum sim assecutus alii judi cent. Illud profecto verum dixerim nonnullas sen tentias, si meo modo, et more, et eo sermonis Latini stylo, cui sum assuetus, explicare licuisset, elegan tius et concinnius eas efferri potuisse; sed quia interpretis officio fideque obligatus mihi videbar, eas non ut voluissem, sed ut debuissem Latinas fecisse. Quin etiam illud servare volui, ut h:ec in terpretatio, quandoquidem ea usuros crederem etiam pro suggestu sacros oratores, non ita in Ciceronis partes transiret, ut a religione discedle ret; et dum nimis videri cupio Ciceronianus, minus Christianus viderer. Si dictio aliquod ecclesiasticum saperet, id mihi laudi potius quam vitio ascriben Jum duxi. Itaque cum multis SS. Patribus Latinis,

non modo Græcis, numerosam placuisse orationem videam, quod ea nescio quo majore impetu et vi numeris contorta quasi telum amento contorqueatur, numeris etiam alligavi periodos; cæterum a nomi nibus verbisque ecclesiasticis, et quæ jam Latii jure non a veteribus comitiis, sed ab Ecclesia Ro mana donata sunt, non abhorrerem; quanquam est etiam quando illa circumscribam ut hoc posse me facere, non censere tamen oportere perpetuo, existimarer. Etenim circumscriptio ut interdum non commoda solum, sed etiam necessaria videtnr; sic iterata sæpius, et dignitatem amittit et satieta tem parit: puerile mihi visum, quod baptizare dicunt, et baptismum uno ore Latini cum Græcis, sacro fonte lustrare, et lustralis aqua anxie semper pertinaciterque dicere; quod de similibus multis, spiritualis, senxibilis, passiones, et aliis id genus dictum hoc uno exemplo intelligatur. Demum cum tria illa præstare debeat bonus interpres, religio nem, fdem, indolem: religionem in verbis, fidem in sententiis, indolem in dignitate, majestate affe ctuque dicendi; primam, quatenus cum sermione Latino et Christiano conveniret, exhibuisse me fa teor; secundam religiosissime sancteque servasse; tertiam etiam assequi pro ingenio meo studuisse; et omnino omne punctum ferre, et illud interpretis officium facere pro virili parte esse conatum; non ut ipse disertus apparerem, ut S. Hieronymus lo quitur epist. 133, sed eum, qui lecturus sit, intelli gere ut facerem, quomodo ipse intellexit qui scripsit. Notis suis præmissa, quas ex voluminis calce revocatas textui subjerimus. Tametsi, defunctus satis officio interpretis videri poteram, salisque magnum capere fructum operæ meæ, si Theophanem Cerameum ex Græco in Latinum sermonem fideliter perspicueque converterem; tamen cum ab ipso operis suscepti principio animus inclinarit, ut de meo etiam notas sive explanationes ad interpretatio nem adjungerem, nunquam mihi imperare potui, ut interpretis munere, el nomine contentus essem. Quod animi studium mei, ut rectum mihi esse, eique adeo obsequendum videretur, suaserunt. Primum ipsa mss. codicum conditio notas postulare aliquas visa est. Quæ cum plerisque veterum monumentorum editoribus negotium semper exhibuerit, tum mihi haud minimum facessivit; qui exemplaria nactus sum non usque qunque emendata, nec integra, sed deformata multis passim in loci, nec verbis solum, sed etiam sensibus luxata, ac mutilata; quæ cum essent a me duorum, triumve, nonnunquam quatuor exemplorum adhibita consultatione, et ope sanala, perpurgata mendis, et in nitorem, integritatemque restituta suam, earum cas tigationum lectionumque variarum reddendam a me rationem in notis, meumque ap'riendum judicium existimari; ut non solum qua fide et diligentia has homilias legendas proponerem omnibus compertum esset, sed etiam suum cuique relinquerem, veluri datis labellis, de iis arbitrium. Nec vero ancipitum locorum modo, quæ Scripturæ variantes parerent, sed et meæ interpretationis afferendam non raro rationem putari, cum eam Gracanica vocis ambiguitas, vel obscuritas, dubiam faceret, adeoque ejus enucleandam vim et originem, ut quare hac potius, quam alia Latina voce sententiaque reddiderim, planum esset. Atque hæ causæ mihi fortasse cum cæteris interpretibus fuere communes, cur in notis hæc agerem. Illæ vero intrinsecus petitæ, quod in his sermonibus multa sunt perspersa ab omnigenum doctrinarum penu deprompta condimenta; allu siones, allitterationes, schemata alia, adagia, fabulæ, historiæ, numerorum mysticæ rationes, quæ et si mohutotopaç viros minime forsan laterent, cum tamen omnibus, quos etiam lectores hujus operis essem habi turus, nola esse non crederem, ne ea lector non degustata præteriret, vel non intellecta parvipenderet, his adnotationibus providendum duxi, ex quibus retrusarum rerum intellectus posset hauriri. Multæ præteren insunt explicationes vel Evangeliorum, quæ hic episcopus idem, et ecclesiastes de veteri more pro concione explanabat, vel aliorum locorum utriusque Testamenti, quæ ad rem suam inducit, sive in Græco textu LXX interpretum, ipsorumque evangelisturum vim et venustatem obtinentes suam, sive etiam ex se singulares, et admirabiles, eoque fortasse duriusculæ et minus cuiquam probabiles, quas meis hisce notis, seu commenta tionibus excutiendo, et expediendo emollire, et aliorum Patrum et interpretum, seu veterum seu recentiorum. si qui essent dµ¿órçoi, consensu firmare, æquum censui; ne gratis quidpiam, ac temere dictum ab hoc au clore crederetur, vel ambiguum adhuc in legentium animis non insideret. Dicta vero superiorum Patrum, utriusque præsertim Gregorii, Nazianzeni, Nyssenique et sancti Maximi martyris, quibus familiarius utitur, et nonunquam quidem longiore orationis tractu Theophanes refert, sæpius vero breviter, cl vel expresso auctoris nomine, vel suppresso, vel eleganti antonomasia circumscripto significat, ea ubi exstarent designatis ipsis locis indicare necessum habui, et ubi res postularet etiam transcribere in notas, ut et certa testantis fides, et quibus verbis ab utroque ea essent prolata constaret. Quod si quæ ex his locis insignem aliquam doctrinam, quæstionemque theologicam continerent non tam in nostro Theophane, quam in ipsis ſontibus, a quibus essent hausta, obscuritatem, difficultatemquc ex se crearent, in iis etiam copiosius, subtiliusque disce plandis distineri consilium fuit, atque ita utrique auctori lumen afferre ac de eadem fidelia dúo tolyov; àdel perv. Quod eo impensius feci, et elaboravi, si quæ doctrina ad fidei dogmata attineret; quorum sane cum hic Cerameus sil et egregius doctor, el acerrimus propugnator, eorum certe, quæ in Ecclesia, vel suo vel su perioribus sæculis sancita, ac definita jam fuerant; ne vero iis de quibus inter_Græcos, Latinosque diu mul tumque disceptatum fuit; et tandem in concilio Florentino post aliquot, quam Theophanes scripseri', sæcula decretum, ac definitum, ne iis, inquam, dissentire Græcus hic scriptor quod alicubi uno alterove verbo no