eximium idemque utile, tanquam in communi penu, ξαντο, βίον ὑπερφυή, τρόπον ἐπωφελή, ἐπιτερπή πολιτείαν, ἐμμελῆ ψαλμῳδίαν, καὶ ὅσα ἄλλα τίμια τοῖς ἐναρέτοις καὶ περισπούδαστα. ᾿Αλλὰ γὰρ ἐπε τούτων ἁπάντων αἴτιος ἄρα καὶ προβολεὺς ὁ τὴν κρηπίδα καταβαλόμενος Πατήρ, καὶ μοναστάς τηλι κούτους καταστησάμενος· εἰκὸς πάντως καὶ τῶν πε· πραγμένων τούτῳ μνησθῆναι, καὶ ἀγῶνας του καὶ ἄθλους διεξιέναι, ἄλλα τε ὅσα διὰ τὸν Χριστὸν καθυπέστη εἰπεῖν· οὗ καὶ τὰ στίγματα δηλαδὴ ἐν τῇ σαρκὶ ἐβάστασε, κατὰ τὸν Ἀπόστολον. Οὐκοῦν καὶ εὐχῆς ἔργον ἐμοί, μὴ πάντων τῶν πραγμάτων ἀπολειφθῆναι· ὅπερ καὶ παθεῖν οἶδα τοὺς τὰ ἐκείνου διεξιόντας ἀλλὰ δυνηθῆναι κἂν μικρὰ τῶν ἐκείνου ἐρεῖν· ὡς ἂν εἰ μή τι ἄλλο, τὴν γοῦν πρόθεσιν πιραστήσαιμι. Οὐκοῦν οὐκ ἀποκνητέον ἐμοὶ τὴν ἐγχεί ρησιν ποθῳ τῷ πρὸς ἐκεῖνον θαῤῥήσαντι· δι' δν μο καὶ ὁ λόγος μάλιστα, καὶ ἡ τῶν τηλικούτων διήγησις. Οθεν μοι καὶ ὡς οἷόν τε τὰ κατὰ τὸν θεῖον ἄνδρα λεκτέον· μήθ' ἅπαντα διεξιόντι, ὅτι καὶ ἀδύνατον πάντως· μήτε τὰ καίρια παρορώντι, ὅτι καὶ ἀσύμφορον δήπου. ad profectum animi compararunt: vitam eximiam, mores utiles, jucundam consuetudinem, concinnam psalmodiam, et quidquid est aliud piorum hominum æstimatione ac prosecutione dignum. Sed enim quia horum omnium causa profecto et auctor exstitit Pater, qui fundamenta jecit, talesque effecit monachos: consentaneum omnino est et eorum meminisse quæ gessit, et illius labores et certamina dicendo persequi, et quæ alia pertulit propter Christum cujus et stigmata scilicet in carne portavit, ut Apostolus loquitur (a). Proinde istud oplan. dum mihi est, ut ne rerum omnium magnitudine obruar, quod accidisse his intelligo qui ipsius res gestas prosecuti sunt: sed ut possim vel pauca ex iis quæ gessit afferre in medium: ut, si quidem aliud nihil efficiam, tamen id quod propositum animo fuit, exhibeam. Quin, nihil est quod reformidem, cum audendi fiduciam afferat noster in illum amor, qui et orationem suggeret, et tam præclara enarrandi vim ac facultatem. Quare mihi et pro viribus quæ divinum virum spectant sic dicenda nino non potest, neque præcipua quæ fuerint negligam, quod utique damnosum foret. I. Theodori patria et genus. Huic igitur eximio Patri patria magni nominis civitas Constantinopolis fuit, quæ et nova Roma potissimum appellata est. Parentes tum generosa stirpe insignes, tum innumeris opibus abundantes: qui uua cum splendore generis nobilitatem morum secuti, cum πλείστῳ μέρει συνέζων, καὶ τούτου τῶν ἐντολῶν ἦρ sunt, ut neque omnia percenseam, quod fieri omΔ΄. Τούτῳ τοίνυν τῷ μεγάλῳ Πατρὶ πατρὶς μὲν ἡ μεγαλώνυμος αὕτη Κωνσταντινούπολις, ἢ καὶ νέα μάλιστα προσωνόμασται Ρώμη. Πατέρες δὲ λαμπροὶ τὸ γένος, καὶ πλούτῃ μυρίῳ κομῶντες· οἱ σὺν ἅμα τῷ γένει καὶ τὸν τρόπον ἐξευγενήσαντες, Θεῷ τῷ τηντο. Ονομα τῷ μὲν τῶν γονέων Φωτεινός, τῇ δὲ, Θεοκτίστη τὰς κλήσεις, εἰ καὶ τινες ἄλλοι,πρὸς τοῦ τρόπου λαβόντες· τῷ τὸν μὲν, πολλοὺς φωτίσαι πρὸς τὰ θειότερα· τὴν δε, καινήν τινα κτίσιν γενέσθαι Θεοῦ, καὶ τὸ εὐθὲς, κατὰ τὸν Δαβίδ, πνεῦμα ἐν τοῖς ἐγκάτοις εἰσδέξασθαι. Τούτων γὰρ τὴν εὐσέβειαν μάλιστα τηνικαῦτα καιρὸς ἔδειξεν, ὅτι πάντα παθεῖν εἴλοντο μᾶλλον, ἢ τὴν πίστιν προέσθαι, μέθ' ης συνετράφησαν. Εἰ γὰρ καὶ τοὺς ἄλλους χώρων τοῖς Εικονομάχοις τὴν οἰκείαν προπίνοντας δόξαν· ἀλλ᾿ αὐτοὶ οὐμενοῦν τούτοις ὑποκλινόμενοι ἦσον, ἢ λόγους τοὺς ἐκείνων συνάλως παραδεχόμενοι. Οι γε ἵνα καὶ μειζόνως τὸν πρὸς Θεὸν ἔρωτα δείξαιον, καὶ φανεῖεν ἀληθῶς ὅπερ ἤδη καὶ προεκλήθησαν, δόξαν μὲν καὶ Deo ut plurimum versabantur, suspensamque ex illius præceptis vitam agebant. Parentum alteri nomen Photinus fuit, alteri Theoctista: congruas quidem moribus suis appellationes, si ulli alii, uterque sortitus ille, quod plurimis facem ad divina contemplanda prætulit: ista, quod nova quædam Dei creatura exstitit, et spiritum rectum, ut loquitur David, in visceribus suis excepit Horum enimvero pietatem imprimis tempus aliquando prodidit, cum quidvis perpeti maluere, quam fidem abjicere, in qua educati fuerant. Quantumvis enim alios cernerent suam Iconomachis sententiam ultro addicere: ipsi tamen minime iis cessere, aut eorum ullatenus excepere sermones. Quinetiam ut majus erga Deum studium præ se χρήματα καὶ τὴν ἐν βασιλείοις τιμὴν, ὡς κόνιν ποδός ferrent, idque reipsa viderentur esse, quod ίρεο antea nomine præferebant, gloriam, et opes, et aula dignitates, ceu pedum pulverem non multo post excutiunt, Deum instar omnium amplectuntur, quo frui, quem complecti, rem quovis emendam pretio putabant. Et si enim Photinus non vulgari magistratu apud imperatorem fungeretur (nam quæsturam is gerebat), cum nihil tamen iis (a) Galat. vi, 18. (b) Psal. L, 12. μετ᾽ οὐ πολὺ ἀποτίθενται, Θεὸν δ᾽ ἀντὶ πάντων λαμ· βάνουσιν, ὃν κατασχεῖν καὶ λαβεῖν τοῦ παντὸς ἐνόμι ζον ἄξιον, Εἰ γὰρ καὶ ὁ Φωτεινὸς τὴν οὐ πολλοστήν ἀπὸ βασιλέως διεῖπεν ἀρχὴν, καὶ αὐτῷ τὰ χρήματα ἐταμίευσεν, ἀλλ᾽ οὐδὲν τούτων οὔτ᾽ αὐτὸς, οὔθ᾽ ἦ ὁμόφρων σύζυγος ἐπειδόμενοι, πάντα λιπόντες, μόσ νου τοῦ σκοποῦ γίνονται, καὶ τὸν ἀναχωρητικὸν εἶτ᾽ οὖν μοναδικὸν βίον ἀσπάζονται, Θεῷ συνόντες, Θεοῦ ΝΟΤΕ. Θεοκτίστη. Εjus laudes oratione funebri sive ἐπιταφίῳ λόγῳ prosecutus est ipse Theodorus, et supremo morbo decumbenti epistolam scripserat pietatis et amoris tenerrimi plenam, quæ in codice ms. Columnensi sexta est libri primi Epistolarum ipsius.

VITA μόνου τῇ συνουσίᾳ ἡδόμενοι. Τοῦτο δ᾽ οὐ μόνον ἡ rebus aut ipse aut uxor ejusdem consilii socia affiκαλὴ αὕτη συζυγία δεδράκασιν· ἀλλὰ καὶ οἱ ἐξ αὐτῶν φύντες, καὶ οἱ ἄλλως ὄντες πρὸς γένος, πρᾶξαι ήδη προήχθησαν, Θεοῦ καὶ τῆς ἀρετῆς οὐδὲν θέμενοι προτιμότερον. Εν σαφέστατα καὶ τὴν ἀγωγὴν, τούς τε χρόνους καθ᾽ οὓς τὴν ἀποταξίαν ἀνείλοντο, ἐν τῷ περὶ τὴν μητέρα ἐπιταφίῳ ὁ μεγαλοφυής ἀνεῖπε Θεόδωρος, δηλώσει δὲ καὶ ὁ παρὼν γόγος μικρὰ ἤδη περὶ αὐτῶν. ceretur, relictis omnibus, voti compotes ambo fiunt, ac solitariam sive monasticam vitam amplectuntur,cum Deo agentes, Dei unius consuetudine gaudentes. Atque id non solum conjugum par illud nobile præstitit: sed et qui ex iis prognati, et qui genere affines, id efficere jam aggressi erant, Deo et virtute nihil esse præstabilius arbitrati (c). Quorum vitæ institutum perspicue, tempusque quo mundo nuntium remiserunt, in matris epitaphio egregins vir Theodorus edisserit: declarabitque nonnulla de ipsis et præsens oratio. II. Ortus et puerilia. Ex talibus itaque parentibus vir admirandas ortum habuit, Constantino Copronymo imperium administrante, eodemque Christianos omnes adigente ut sacras imagines abnegarent: qui est improbitatis exsuperantia genitorem suum (fuerat is Leo Isaurus, qui primus omnium ausus est divinas effigies dejicere) multis partibus vincere studuit, Christianis in primis infensus, et crudelitate, ut levissime dicam, gravior illo atque acerbior. Cum ille igitur, quod utinam nunquam evenisset! pessimo fato rempublicam capessivisset: in lucem, ut diximus, prodiit Theodorus, futurus utique novum patris munus, et incumbenti caligini discutiendæ fulgor. Qui quidem in recenti corpore divina ablutus unda, et prima ætate egregie a parentibus informatus et a magistro cujus in disciplinam traditus fuerat, ut primas artes edisceret, quicum et suavissime versabatur: nec dicteria solitus est in quemquam jacere, nec spectaculis affici, nec ludis, cæterisque avocationibus, quibus id ætatis ac generis adolescentes obleclare animum solent: sed uni, ut par erat, litterarum cognitioni deditus, et mentum his oblectabat, et ex iisdem miram admodum utilitatem capiebat. Postquam vero judicii vim perfecit ætas, ut sunt ea inter se connexa unaque crescunt, externas quoque disciplinas attigit: ad quas cum studium et diligentiam afferret non minorem ingenio, linguæ Græcæ facultatem et copiam adeptus est, et ad rem poeticam confestim animum adjecit: quo in geΒ΄. Ἐκ τοιούτων οὖν πατέρων ὁ θαυμαστὸς οὗτος γεννᾶται ἀνὴρ, Κωνσταντίνου τοῦ Κοπρωνύμου τὴν βασιλείαν κατέχοντος, καὶ Χριστιανοὺς πάντας ἐξάρνους τῶν ἱερῶν εἰκόνων γενέσθαι καταναγκάζοντος ὃς τῇ ὑπερβολῇ τῆς κακίας καὶ αὐτὸν τὸν φύσαντα (Λέων δ᾽ οὗτος ἦν ὁ Ἴσαυρος, ὁ καὶ πρῶτος τολμή. σας τὰ θεῖα καθελεῖν ἐκτυπώματα) πολλῷ τῷ μέτρῳ νικῆσαι ἐφιλονείκησε, δύσνους τὰ μάλιστα τοῖς Χριστιανοῖς ὤν, καὶ τὴν ὡμότητα, οὐδ᾽ ὅςον εἰπεῖν, βαρύτερος ἐκείνου καὶ χαλεπώτερος. Τούτου οὖν, ὡς οὐκ ὤφελε, κακῇ μοίρᾳ τῆς ἀρχῆς ἐπειλημμένου, εἰς φῶς, ὡς ἔφαμεν, πρόσεισιν ὁ Θεόδωρος, κοινὸν οἷα δῶρον ἐσόμενος τῇ πατρίδι, καὶ ζόφου τοῦ ἐπιπροσθοῦντος διαυγία, Ὃς γε καὶ ἐπὶ νέῳ τῷ σώματι τοῦ θείου βαπτίσματος καταξιωθεὶς, καλῶς τε τὰ πρῶτα τῆς ἡλικίας παρὰ τῶν τεκόντων διαπλασθείς, καὶ γραμματιστῇ ἐφ᾽ ᾧ τὴν προπαίδειαν ἐκμαθεῖν παραδίδοται, ᾧ καὶ ἐπιχαρίτως μάλα συνῆν, οὐ των θασμοῖς χαίρων, οὐ θεάμασι προσανέχων, οὐ παιδιαῖς καὶ ταῖς ἄλλαις ἀνέσεσιν, οἷα δὴ νέος καὶ τοσούτου οίκου, τὴν ψυχὴν ἐφηδύνων· ἀλλὰ μόνῃ σχολάζων, ὡς εἰκὸς, τῇ ἀναλήψει τῶν μαθημάτων, τούτοις καὶ τὴν διάνοιαν ἔτερπε, καὶ τὴν ἐξ αὐτῶν ἐπιεικῶς ἐτρύγα ὠφέλειαν. Ὡς δὲ καὶ ὁ χρόνος αὐτῷ καὶ τὸ φρόνημα ἐπεδίδου· συνανιόντα τε ἀλλήλοις καὶ συνο αυξόμενα· καὶ παιδείας τῆς θύμαθεν ἤπτετο ὃς καὶ σπουδῇ χρώμενος ἐναμίλλῳ τῇ εὐφυΐα, γραμματικὴν ἢ γλῶσσαν οἶδεν ἐξελληνίζειν, καὶ ποιήμασι προσανέχειν τάχιστα παραλαμβάνει. ἃ οὐ τὸ μυθῶς δες, ἀλλὰ τὸ ὠφέλιμον κατασχών, τὸ περιττόν διεῖδε καὶ κατεφώρασεν. Εἶθ' ἐξῆς καὶ ῥητορικὴν μετιών η nere, non quod fabulosum, sed quod est utile arriοὐ κατὰ ῥήτορας δεῖν ᾤετο ἔχειν τὸ ἦθος. Οὔκουν οὐδὲ τοῖς τούτων ψεύδεσι συνεχρήτο, ἤ ταῖς ἄλλαις τῶν λόγων κενολογίαις καὶ ἀντιῤῥήσεσιν· ἀλλ᾽ ὅσα πρὸς τὸ χρήσιμον φέρει μόνον, καὶ συνθήκην λόγου καὶ ἁρμονίαν ἀπολαβὼν, τὰ ἄλλα παρῆκε τοῖς ἄλλοις, οἷς καὶ ἡ ματαιότης τῶν λογισμῶν, καὶ ἡ τῶν ῥημάτων κομψεία ἐπιτεχνάζεται. piens, quod erat optimum perspexit et intellexit. Rhetoricam mox deinde ingressus, minime arbitratus est, ex præceptis rhetorum fingendos esse mares. Itaque nec falsis horum commentis utebatur, nec inanibus orationum argumentis et controversiis, sed ad ea modo appellens animum, quæ ad utilitatem conferrent, et ad concinnam orationis ac verborum structuram, cætera reliquit ac permisit aliis, quibus ars una est argutiarum inanitas, ac festivitas vocum. Γ΄. Ἐπεὶ δ᾽ οὗτος καὶ φιλοσόφοις συγγινόμενος ἦν, συλλέγων κατὰ τὸ τῆς μελίσσης φιλόπονον ἐκ πάντων τὰ κάλλιστα, οὐ κατὰ πάρεργον ἤδη τούτοις ἐτυγχανεν ὁμιλῶν· ἀλλὰ σπουδῇ πάσῃ πᾶσαν ἐπῄει φιλοσοφίαν, ὅσον τε ἠθικὸν ταύτης, καὶ ὅσον δογματικὸν, καὶ (c) Vide infra n. 5. III. Philosophiæ studet. Ubi vero cum philosophis consuetudinem habuit, sedulitatem apum imitatus, atque ex omnibus optima colligens, non jam remisse et oscitanter cum his versatus est: sed omni studio ad omnem philosophiæ partem incu-

ἑώρα πολλούς τηνικαῦτα ταῖς τῶν λόγων στροφαῖς καὶ τοῖς νόθοις προβλήματ: τὴν πίστιν διακυκῶντας καὶ παρατρέποντας· ἔμελλε ὁ αὐτὸς ὅσον οὔπω καὶ συμπλέκεσθαι τούτοις, καὶ εἰς λόγους ένα:. Τούτου ἕνεκα καὶ ἀσφαλῶς ἑαυτὸν ἔφραττεν, ὡς ἂν μηδ' ἐπ' ὀλίγον ἐκείνοις ἀλίσκοιτο· ἀλλὰ πολλῷ τῷ περιόντι βάλλοι τοὺς ἀντιτεταγμένους και διωθοίη, καὶ λόγους αὐτῶν σοφισματώδεις ελέγχοι. ᾿Αλλὰ γὰρ ἐκείνῳ καὶ τος αύτην συλλέξαντι παίδευσιν, μετριότης τὸ ἐπίσημον ἦν, καὶ τρόπος σεμνός, καὶ ἠθῶν ἐπιμέλεια· ᾧ καὶ θάττον ὁ λογισμὸς τοῖς ὑψηλοτέροις προσχών, λόγους μὲν καὶ τ᾿ ἄλλα πάντα δευτέρου ποιεῖται τοῦ λόγου· τὴν δ᾽ ἅπασαν τρέπει σχολὴν περὶ τὴν κτῆσιν τῶν ἀρετῶν· μεριμνῶν ὅται ὡραι καὶ διαπονούμενος, πῶς ἄρα κατορθωθείη αὐτῷ ἡ σωφροσύνη καὶ ἡ ἀνδρεία· πῶς ἡ φρόνησις καὶ ἡ δικαιοσύνη· πῶς τε ἡ πραότης καὶ ἡ ἐγκράτεια, καὶ ὅσαι ἄλλαι ταῖς γενι καῖς ὑποδιῄρηνται ἀρεταῖς. Τούτοις ἔχων ὁ Θεόδωρος καὶ Γραφαῖς φιλοπόνως ωμίλει ταῖς θεοπνεύστοις, καὶ τὸν ἐν ταύταις νοῦν θαυμασίως ἀνέλεγεν· ὡς ἂν μὲ τὸ πρόχειρον τούτων, ἀλλὰ καὶ τὸ ἐς βάθος κείμενον διορᾶν ἔχοι. Εν δὲ αὐτῷ διὰ πολλοῦ καὶ τὸ πρὸς τοὺς ἱερούς οἴκους φοιτᾷν, ἀγρυπνία ὑποσπῶντι τὰς σάρκας, καὶ στάσει παννύχῳ τῆς ψυχῆς ἀναστη λοῦντι τὸ ὄρθιον. ὓς καὶ κατ' ἐπιτήδευσιν, ὡς ἂν μὴ τῷ ὕπνῳ ἁλίσκοιτο, καὶ τροφῇ ἐχρῆτο τῇ λεπτοτάτη, πᾶν τὸ βαρύνον γαστέρα, ὥς τι ἄχθος καὶ παρενόχλημα ἐκτρεπόμενος. Εβούλετο γὰρ καὶ πρὸ τοῦ ἀκριβεστέρου βίου πόνοις ἑαυτὸν τοῖς τε λειοτέροις ἐθίζειν· ' ἔχοι τούτους ἐπὶ καιροῦ μάλα ῥᾳδίους αὐτῷ, καὶ ἀλυπότερον συνεισπίπτονbuit, et ad eam quæ mores spectat, et quæ dog- ὅσον ἐκείνην ἐν διαλέξει καὶ ἀποδείξεσιν. Ἐπεὶ γὰρ mata tradit, et quæ in disserendi arte posita est ac demonstrationibus. Cum vero plurimos ille interim intelligeret versuliis orationum et adulteri nis quæstionibus perturbare fidem ac pervertere: emnem adhibuit operam, ne cum his societatem iniret, aut sermonis consortium. Quamobrem 80dulo cavit ao prospexit, ne vel leviter horum argutiis caperetur, sed ut excellenti vi doctrinæ hostes feriret ac propelleret, eorumdemque sermonum fallacias confutaret. Verumenimvero, cum tantam ille comparasset vim eruditionis, dos illius propria et peculiaris fuit modestia, morum gravitas, affectuum diligens cura: qui et cogitationem ad altiora confestim adjiciens, disciplinas aliaque om nia posteriore loco habet, omne autem studium ad virtutes adipiscendas convertit, curam et laborem omnibus horis adhibens, qua ratione temperantiæ ac fortitudinis compos fieret, qua arte prudentiam ac justitiam, qua mansuetudinem et abstinentiam compararet, cæterasque quæ sub his virtutum generibus continentur. His Theodorus incumbens, divinas Scripturas strenue versabat, carumque sensum mire colligebat, ita ut non id modo quod est in his vulgare et in promptu positum, sed et quod intime abditum latet, penitus introspiceret. Sacras ædes idem plurimum frequentabat, nocturnis pervigilationibus carnem macerans, et duin noctem agit insomnem, animo stans erecto. Qui etiam consulto ac dedita opera, ne somno premeretur, cibis utebatur levissimis, quidquid stomachum oneraret, veluti gravem molestamque sarcinam devitans. Volebat is enimvero jam ante accuratiom vitam acrioribus se ipse laboribus assuefacere: ut hos in incurrentes. IV. Mors Copronymi. Synodus apud Nicæam. Postquam autem qui Christianos vastabat imperator, et Christi, heu! imaginem contumelia affecerat, turpissimo leti genere animam exhalavit, hujus filius Leo administrandum suscepit imperium, cui nomen a matre Chazarus fuit, paternis omnino et ipse moribus, nihilo remissius agens parente. Citius autem ille cum imperio vitam amisit. Irene vero hujus uxor, una cum puero Constantino, rerum potitus est. Quæ ut rebus ipsis nomini suo fidem faceret, perturbationem Ecclesiarum omnem luctumque sedavit: quippe jamdudum exosa pravis opinionibus infectos, ac revocata palam securitate et pace, pristinum iisdem cultum, et detractam coronem restituit. Itaque rem urgens acriter (erat enim impense pia) confestim ad se Patres omnes evocat, cum ipsis quid facto esset opus deliberatura, et cum eo qui Ecclesiæ præerat. Is Tarasius fuit: qui haud ita pridem sedi impositus, synodum ad Nicæam in Bithynia cogit, et pro recta fide decertans, sacras ut prius imagines coli et honorari præcipit. Adfuere convocati Patres ad trecentos et quinquaginta inter quos et sanctissimus ille Plato interfuit, Theodori avunculus, qui τας. tempore facillimos offenderet, ac sine ægritudine Δ΄. Ἐπεὶ δὲ ὁ πολλὰ Χριστιανούς λυμηνάμενος βασιλεὺς, καὶ τὴν εἰκόνα Χριστοῦ, φεῦ! καθυβρίσας, καὶ αἰσχίστῳ θανάτῳ τὴν ψυχὴν ἐναπέρρηξε διεδέξατα δὲ τὴν ἀρχὴν Λέων ὁ τούτου υἱὸς, ὁ καὶ προσονομι σθεὶς ἀπὸ τῆς γεννησαμένης Χάζαρος, τὰ πάντα καὶ οὗτος πατρώζων, καὶ μηδὲν καθυρεῖς τοῦ γεννήτο ρος· θάττον δὲ καὶ αὐτὸς σὺν τῇ βασιλείᾳ καὶ τὴν ζωὴν προσατήρητο. Εἰρήνη ἡ τούτου ὁμόζυγος μεθ' ἅμα καὶ τοῦ παιδὸς Κωνσταντίνου ἐπὶ τῶν σκήπτρων καθίσταται· ἢ καὶ τὴν ὁμωνυμίαν τοῖς πράγμασι πιστουμένη, ταραχὴν μὲν πᾶσαν καὶ ἀθυμίαν τῶν Εκκλησιῶν ἀπελαύνει· οἷα καὶ πάλαι τοὺς κακοδόξους μυσαττομένη, εἰρήνην δὲ ταύταις καὶ εὐθυμίαν ἐπιβραβεύει, τὴν παλαιὰν ἀναδοῦσα εὐπρέπειαν, καὶ ὃν ἀφήρηντο στέφανον. Ἡ γὰρ θεοφιλής αὕτη, μηδὲ βραχὺ μεθιεῖσα, τάχει πολλῷ πρὸς ἑαυτὴν Πατέρας πάντας μετακαλεῖται, μεθ' ὧν καὶ ὅ ρι δέοι πράττειν βουλευσαμένη, σὺν ἅμα καὶ τῷ τῆς Ἐκκλησίας προέδρῳ, Ταράσιος δ᾽ οὗτος ἦν, ὁ καὶ πρὸ μικροῦ τὸν θρόνον ἐγχειρισθεὶς, σύνοδον ἐν τῇ κατὰ Νίκαιαν 13:θονία κρατεῖ· καὶ τῆς ὀρθῆς ὑπεραγωνίζεται πί σττως, τὰς θείας ὡς τὸ πρὶν εἰκόνας σέβεσθαι καὶ τιμᾶσθαι θεσπίσασα. Ησαν δὲ οἱ συνειλεγμένοι Πα τέρες ἄχρι καὶ εἰς τριακοσίους αριθμούμενοι και

VITA. interesset, profectus est. πεντήκοντα. Ἐπεὶ δ᾽ εἰς τῶν συνεληλυθότων καὶ Πλά- Olympum a puero incolens indidem, ut synodo των ἐτύγχανεν ὁ ἱερώτατος, ὁ καὶ πρὸς μητρὸς θεῖος τῷ Θεοδώρῳ ὃς καὶ τὸν Ὄλυμπον ἐκ νέου οἰκῶν, τηνικαῦτα παρῆν τῆς συνόδου μεθέξων. Ε΄. Τότε μὲν πολλοὺς καὶ ἄλλους ὁ θεῖος οὗτος ἀνὴρ πρὸς φιλοσοφίαν ἐθήρατε (καὶ γὰπ ἦν, εἰ καί τις ἄλ λος, τοῖς ἐντυγχάνουσι χαριέστατος), πρὸ πολλῶν δὲ καὶ ἀντὶ πολλῶν τὸν καλὸν τουτονι Θεόδωρον, ἐξ ἀδελφῆς ὄντα ἀνεψιόν, καὶ πάλαι ἤδη, ὡς ὁ λόγος, φιλοσοφεῖν καὶ παρ' ἑαυτοῦ ἑλόμενον· οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ πατέρας τοῦ Θεοδώρου καὶ ἀδελφούς, Ἰωσὴφ καὶ Εὐθύμιον, σὺν ἅμα καὶ μικρᾷ ἀδελφῇ. Πρὸς [ἐπὶ] τούτοις ὁ Πλάτων καὶ ἀδελφοὺς τοὺς οἰκείους αἱρεῖ τρεῖς κἀκείνους τυγχάνοντας. Τούτους οὖν ἅπαντας ὥσπερ ἐξ ἑνὸς συνθήματος, του κοινωνικοῦ βίου τὸν ἄζυγα προτιμήσαντας πρὸς ἑαυτὸν οὗτος λαμβάνει, καὶ ἀγωγὴν ὑφηγεῖται τὴν κρείττονα. Οἱ θᾶττον καὶ οὐ σίαν καὶ ὕπαρξιν καὶ χρήματα ἄλλα κόλποις πενήτων ἐναποθέμενοι, πρὸς δὲ καὶ οἰκέτας, οὐδ᾽ ἀριθμῷ ληπτοὺς, ἐλευθερία τιμήσαντες, τῆς Βυζαντίδος ἐξίασι, Θεῷ καὶ τῷ ἄγοντι Πατρὶ ἐφεπόμενοι. 5'. Ἐπεὶ δ᾽ ἀγρόν τινα ὁ Θεόδωρος τῶν οἰκείων ὅ τὸ Βοσκύτιον οὕτω διωνομάζετο, πρὸς ἱερὸν ἀπέταξεν διαίτημα· ᾧ καὶ τόπος ἐτύγχανε προσεχὴς τοῦ Σακκωδίωνος οὕτω καλούμενος· ἐκεῖσε ἤδη κοινῇ πάνω τες φοιτήσαντες, θεῷ τὰ ὑπεσχημένα πληροῦν ἔσπευ δον. Οὐδὲν δὲ οἷον βραχέα καὶ περὶ τοῦ τόπου ἐρεῖν, οὐκ ἄχαρί γε μὴν ὅν, οὐδὲ περιττὸν τὸ διήγημα. Τούτῳ τοιγαροῦν ἄνωθεν μὲν καὶ κατὰ κορυφήν δένδρα ποικίλα καὶ παντοδαπὰ ἵστανται, τὰ μὲν τέο χνῃ εἰργασμένα, τὰ δ᾽ αὐτομάτως φύσαντα· ἃ καὶ κύκλῳ συνηρεφοῦντα, καὶ πανταχόθεν εἰς ἄλληλα συστοιχούντα μηνοειδῆ τὸν τόπον ἀποτελοῦσιν, ἀμφόδῳ μόνῃ μιᾷ τοῖς εἰσιοῦσιν ἀνιέντα τὸ βάσιμον. Ἥπλωται δ᾽ ἐν αὐτῷ κάτωθεν καὶ πεδίον ἥδιστον ἅμα καὶ εὔχαρι, ἀνέμοις πραέσι καταπνευόμενον· καταῤῥεῖ δ' ἐν ἐκείνῳ καὶ ὕδωρ διειδές τε καὶ πότι μον, οὐ ραγδαίως καταφερόμενον, ἀλλ' ἀψόφως χεόμενον. Καὶ ἵνα τἄλλα τὰ τοῦ τόπου παρῶ· μέγιστον θεαμάτων ἁπάντων, τὴν ἡσυχίαν τοῖς οἰκοῦσι παρ έχει θεῷ καταμόνας συγγινομένοις καὶ ἠρεμίαν ἄγουσιν ἀπὸ τῶν αἰσθήσεων. Τί γὰρ ἂν καὶ φαίην περί τοῦ ἐκεῖσε ἱδρυμένου ναοῦ; ὃν εἰπεῖν καὶ δηλῶσαι, ἔργον ἐμοὶ καὶ λόγου οὐκ ἐλαχίστου. ν. Tunc quidem et multos alios divinus ille vir ad philosophiam pellexit (erat enim in consuetudine familiari gratus ut qui maxime), ac præ cæteris illum, qui multorum unus instar erat, clarissimum Theodorum, suum e sorore nepotem, qui et ipse olim sua sponte animum ad philosophiam appulerat; imo et Theodori parentes et fratres Josephum et Euthymium, una cum sorore parvula. Quibus et suos ipsius fratres, qui tres quoque erant, Plato adjunxit. Hos igitur omnes tanquam ex composito calibem vitam conjugio anteponentes apud se accipit, iisque viam excellentiorem commonstrat. Illi statim suis omnibus fortunis in sinum pauperum depositis, necnon servis, nulla numeri babita ratione, libertate donatis, Byzantinis migrarunt finibus, Deum et Patrem ducem secuti. VI. Boscytii descriptio. Subinde Theodorus unum e suis agris, Boscytium nomine, ubi san. ctiorem quam meditabantur vitam instituerunt, assignavit, non procul ab eo loco cui Saccudionis nomen est. Eo postquam omnes convenere, quæ Deo voverant implere studebant. Nihil porro vetal quominus pauca de loco illo disseramus, nec erit opinor injucunda, neque supervacanea narratio. Illius itaque vertex variis arboribus consitus est, partim sponte natis, partim arte: quæ in orbem opacum digestæ, ac certis ordinibus inter se disposite, luna crescentis speciem referunt, aditumque uno duntaxat bivio patentem præbent. In summo apice peramanus campus ventis leniter spirantibus aperitur: neque abest aqua pellucida, et ad potum idonea, non præceps torrentis instar, sed placide prefluens: atque, ut catera loci hujus omit tam, illud maxime omnium spectandum est, quod incolis tranquillitatem præstat, per quam a sensibus abducti et feriati, versari cum leo seorsum soli possint. Quid autem dicam de templo ibidem excitato? de quo sinarrare vellem, utique longiori sermone opus foret. Ζ΄. Τούτῳ οὖν τῷ τοῦ Βοσκυτίου χώρῳ σὺν τῇ καλ- VII. Fila in Boscytio. In hunc igitur Boscytii λίστῃ ἐκείνῃ συνοδίᾳ ὁ γενναῖος Θεόδωρος ἀφικόμε locum Theodorus adveniens cum suis illis præclaris νος, πρὸς πόνους ἀσκητικούς παρετάττετο, ὧν οὐδὲ comitibus, ad exercitationes pias se contulit, in πάλαι ἀμελέτητος ἦν· οὐ γὰρ μαλακόν τι οὐδ᾽ ὑφει- quibus jampridem erat versatus. Non enim molle μένον, ἀλλ᾽ ἀῤῥενωπὸν καὶ ἀνδρῶδες βλέψας τῆς ψυ- aliquid aut remissum, sed masculumn et virile meχῆς τε ἐκ πρώτης ἐνέφαινε τὸ παράστημα, καὶ τοῦ dilans, animi robur ab ipso initio demonstravit, ac ἑξῆς βίου ἀῤῥαγεῖς τοὺς θεμελίους ἐβάλλετο, ὧν τὸ solida insequentis vitæ fundamenta jaciebat, in κράτιστον ὑπακοὴν ἐγίνωσκε καὶ ταπείνωσιν. Ἐπεὶ quibus non ignorabat eminere obedientiam et huδὲ μετὰ βραχὺ καὶ τρίχας ἐκείρατο πρὸς τοῦ Πλάτω militatem. Cumque non ita multo post comam νος, καὶ ἐσθῆτα τὴν μοναδικὴν περιεβάλετο, τότε καὶ sibi auctore Platone attondisset, habitumque moμᾶλλον στεβξοτέρων άπτεται τῶν ἀγώνων, τήκων τε nasticum induisset, multo asperiora certamina τὴν σάρκα τῇ ἀσιτίᾳ, καὶ πόνοις αὐτὴν ἐκπιέζων capessit, carnem inedia macerans, ac duriore laβιαιοτέροις. Οἷς οὐκ ἀρκούμενος, πάντα καὶ τὰ δου bore subigens. Quibus minime contentus, quæcunκοῦντα τῶν διακονιῶν φαυλότατα, περιουσία ταπει que in ministeriis abjectissima videbantur incrediνώσεως ἑαυτῷ δήπου προσεπετίθει. Χεῖρας γὰρ bili humilitate sibi omnia imponebat. Gravioribus

τῶν ἔργων, οὐ ξύλα κλῶν μόνα, οὐδ᾽ ὕδωρ ταύταις μετακομίζων, ἀλλὰ καὶ γῆν ἀμῶν, ὅση τε ἀνέργαστος, καὶ ὅση κηπεύσιμος· καὶ βώλους ἐκεῖθεν συν ἱδρῶτι ἀνέλκων· καὶ πᾶν ἄλλο δρῶν, καὶ τὸ κομιδῇ ἐρω γωδέστατον. Ος γε πολλάκις καὶ κόπρὸν τῶν ἡμιό νων ἐπὶ τῶν ὤμων φέρων ὁρᾶτο, νυκτὸς ὥστε λαθεῖν, ἢ καὶ ἡμέρας μεσούσης πράττων τουτί. Ο καὶ τῷ χρόνῳ πρὸς γνῶσιν ἐλθὸν, θαῦμα ἐνεποίει τοῖς ἐπιγνοῦσιν ὅτι τηλικόσδε ἀνὴρ καὶ τοσούτου οἴκου, πρᾶγμα οὕτως οὐδενὶ μιμητὸν εὐτελῶς ἄγαν ὑπῆλθε καὶ ταπεινῶς, δόξαν καὶ τὴν μεγίστην τὸ ζῆν ἀδόξως ἡγούμενος. Πλὴν καὶ οὕτω πράττων, οὐδὲν οὐδαμῶς πράττειν ἐδόκει· ὅθεν οὐδ᾽ ἱστη τούτοις τὴν προθυμίαν· ἀλλὰ καὶ τοῖς συνδιάγουσιν ἀδελφοῖς ἐπικουρῶν ἦν· καὶ μάλισθ' οὓς ἑώρα μὴ ἐπικαίρως τὰ ἐπιταχθέντα πληροῦντας, τῷ ἀδυνάτως, ἢ καὶ ἄλλως ανωμάλως ἔχειν κατὰ τὸ σῶμα. Οἷς καὶ ἑαυτὸν ἐδίδου, ἄνω καὶ κάτω θέων, καὶ πανταχοῦ ἐπιών, καὶ πάντας τῶν πόνων κουφίζων· ὡς ἂν ἔχοι τὴν παρὰ πάντων εὐλογίαν καρποῦσθαι, καὶ μισθὸν οὕτως ὑπερφυῆ πόνων τοσούτων κομίζεσθαι. enim laboribus teneras antea manus adhibebat: Εκείνας τὰς πρὸ τοῦ μαλακὰς τοῖς ἀδροτέροις ἐδίδου illis non tantum secans ligna, aut aquam comporlans, sed humnum etiam versans, maxime quæ inarata foret, aut in hortum præparanda: multo cum sudore glebas exportans, aliaque omnia maxime laboriosa exercens. Videres illum sæpe mulorum stercora ferentem humeris, idque noctu, ut lateret, vel etiam de medio die. Quo tempore cum agnosceretur, movebat ea res omnibus qui hominem norant, admirationem, cum apud se reputarent talem virum, isto genere'natum, rem tam nulli imitabilem simpliciter ac humiliter præstare, eamque gloriam vel maximam ducere, si vitam ingloriam viveret. Atque hæc ille cum faceret, nihil faceret quidquam tamen sibi videbatur. Quamobrem suam his finibus alacritatem non continebat, sed iis qui cum ipso versabantur, fratribus operam navabat, illis prasertim quos videbat valetudine aut alio incommodo teneri ne imperata faceren. Illis sese dabat ultro citroque cursitans, ubique subserviens, et omnes labores levans, adeo ut omnes ipsi fausta precarentur, et hunc fructum ac mercedem tantorum laborum egregiam referret. VIII. Illud autem imprimis ipsi curæ erat, ut quidquid ageret, vel mente versaret, Patri suo aperiret, satis gnarus humilitatis opus esse vel maximum arcana animi detegere. Ob eas dotes cum esset omnibus on nino acceptissimus, tum vero illum sanctissimus Plato præcipua quadam charitate complectebatur, et in ejus congressu familiari suavissime acquiescebat. Suspiciebat enim in illo admirabilem prudentiam, modestiam singularem, animi robur præcellens: eoque, utptote tanta virtute prædito, præ cæteris utebatur, et in rebus gerendis solertem adjutorem adhibebat. p G IX. Saccudionis descriptio. Quis enim alius præclarissima quæque sicut vir ille admirabilis, sectatus est? cujus in animo, velut in multisona et apte composita lyra, virtutum omnium consentiens harmonia concinehal. Quis dicat ejus in sapientia modum, morum simplicitatem, industriam, strenuitatein, perspicaciam? quis solertiam? quis mansuetudinem? quis in charitate fervorem? Hæc enim omnia licet inter se diversa et dissimilia, tamen in illo conspirantia, et in unum [) concurrentia, unam quandam virtutis formam in summa varietate simplicissimam effingebant. Cum autem is charitate præstaret, tum nihilo remis sior erat in studio humilitatis. Neque in eam adeo incubuisse sine certa quadam et insigni ratione mihi videtur, sed divinius aliquid pro summa sua prudentia sapientiaque vidisse. Secum enim reputabat Dominum ac Deum nostrum ad servi formam se abjecisse per humilitatem, seque ipsum abjecta illa sua inaccessa gloria exinanivisse, nobisque similem factum esse. Ipsum etiam ignominiam, et opprobria, et convicia propter, nos, ac mortem exΗ΄. Ην δὲ καὶ τοῦτο διὰ σπουδῆς ὅτι μάλιστα τῷ γενναίῳ, πρᾶξιν πᾶσαν καὶ λογισμῶν κίνησιν τῷ ἑπυτοῦ ἀνακαλύπτειν Πατρί, μέγα εἰδότι τὴν φανέρωσιν τῶν κρυφίων καὶ ταπεινώσεως ἔργον τὸ μέγιστον. Ος γε διὰ πάντα καὶ πᾶσι μὲν ἐπέραστος ἦν, πλεῖον δ᾽ ἁπάντων τῷ ἱερῷ Πλάτωνι· ὃς καὶ στοργῇ τῇ πάσῃ τούτῳ προσεπεφύκει, καὶ ψυχῆς παράκλησιν τὴν τοῦδε συνομιλίαν ἐκέκτητο. Ἑώρα γὰρ τὸν θαυμαστὸν συνέσει μὲν κατὰ πολὺ διαφέροντα, μετριοφροσύνῃ δὲ μειζόνως τῶν ἄλλων κοσμούμενον, ψυχῆς δ᾽ εὐανδρίᾳ καὶ μᾶλλον ἀπείρως ἐξέχοντα· ᾧ καὶ οἷα τοσούτῳ τὴν ἀρετὴν, ἐν πᾶσι τε οὓς εἶχεν ἐχρῆτο, καὶ δεξιὸν ἐποιεῖτο τῶν πρακτέων συλλήπτορα. Θ΄. Τίνι γὰρ τῶν ἁπάντων, ὡς τῷ θαυμασίῳ τούτῳ πάντα ὡς ἓν ἐσπουδάσθη τὰ κάλλιστα, καὶ εἰς μίαν τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν ὥσπερ ἐν ποικίλῃ λύρᾳ καὶ εὐαρμόστῳ, πᾶσα ἁρμονία συνεισῄει τῶν ἀρετῶν; Τί γὰρ ἂν εἴποι τις τὸ ἐν φρονήματι μέτριον, τὸ ἁπλοῦν τοῦ ἤθους, τὸ συνετόν, τὸ δραστήριον, ἀλλὰ τὸ ἀγχίνουν, ἀλλὰ τὸ πρᾶον, ἀλλὰ τὸ ἐν ἀγάπῃ θερμότατον; Πάντα γὰρ ταῦτα εἰ καὶ διάφορα γοᾶν πρὸς ἑαυτὰ καὶ που λυειδῆ μάλιστα, ἀλλ᾽ οὖν ἐπ' ἐκείνῳ εἰς ἓν ὁμοῦ καὶ κατὰ ταὐτὸν συνελθόντα, ἓν καὶ ἀρετῆς εἶδος ποικιλώτατον ἅμα καὶ μονοειδέστατον ἀπετέλεσαν. Πλὴν ἀλλὰ γὰρ εἰ καὶ τὰ τὴν ἀγάπην οὕτως ἐξέχων ἐφαί νετο, μεθ᾽ ἅμα καὶ τῆς καλῆς ταπεινώσεως, ἀλλ᾽ οὔ μοι δοκεῖ, δίχα κρείττονος λόγου πρὸς τοῦτο συννεῦσαι· ἀλλὰ σκοπῷ θειοτέρῳ, καὶ τῆς ἐκείνου ἀξίῳ καὶ φρενὸς καὶ συνέσεως. Ἐλογίζετο γὰρ ἐν ἑαυτῷ ὅτι καὶ ὁ Κύριος ἡμῶν καὶ Θεὸς τὴν τοῦ δούλου διὰ ταπείνωσιν ὑπέδυ μορφὴν, δόξης τῆς ἀπροσίτου κεν ώσας ἑαυτὸν, καὶ ἡμῖν γενόμενος ὅμοιος. Ὃς καὶ ἀτιμίαν, καὶ ὀνείδη καὶ σκώμματα δι᾿ ἡμᾶς ὑποστὰς, καὶ τελευταῖον θάνατον τὸν ἐπάρατον, οὐδ᾽ οὕτως τῆς πρὸς ἡμᾶς ὑφίει ἀγάπης, ταπεινούμενός τε ἐπὶ

VITA. πλέον καὶ συγκαταβαίνων ἡμῖν, καὶ τὸν αὐτοῦ εἰσέτι secrandam tolerasse, nec de sua erga nos charitate δαψιλευόμενος ἔλεον. Ταῦτα ὁ Θεόδωρος στρέφων ἐν νῷ, καὶ εὔγνωμόν τι πρὸς τὸν Δεσπότην ποιῶν, τὴν τε πρὸς ἐκεῖνον θερμῶς ἀνεζωπύρει ἀγάπην, κόλποις ψυχῆς ἀναθάλπων. Καὶ τῆς περὶ τὸν πλησίον δὲ οὐ δὲν ἔλαττον ἐπεμέλετο διαθέτεως, πᾶσί τε ὑποκατα κλινόμενος εὐγνωμόνως καὶ ἀγαπητῶς ἔχων πρὸς ἅπαντας. γε διὰ τὴν σύντηξιν τῆς ψυχῆς καὶ τὸ ἔνδον καὶ ἐν καρδίᾳ πένθος οὐμενοῦν οὐκ ἔληγεν ού δαμῶς, οὗ καὶ μήνυμα δηλαδὴ, τὸ ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν κατιὸν δάκρυον, οὕτως ἀστακτὶ ῥέον, καὶ ὕδατι ἴσα λοῦον τὸ πρόσωπον. Καὶ γὰρ μετὰ τῶν ἄλλων καὶ τῷ τῆς κατανύξεως ἐπλεονέκτει χαρίσματι ὃ ἡ πλουτοδότις αὐτῷ παρείχε ταπείνωσις. Καί ὃ μάλιστα καὶ εὐφροσύνην εἶχε τῆς ψυχῆς καὶ παράκλησιν, καὶ φῶς τοῦ νοῦ καὶ διαύγειαν. Ι΄. Επειδὲ, ὡς ἔφαμεν, ἐν πᾶσιν οἷς εἶχεν ὁ Πλάτων, συνεργῷ τῷ ὁσίῳ ἐχρῆτο πάντα ἐγχειρίζων αὐτῷ διὰ μέγεθος φύσεως· ἐγχειρίζει καὶ τὸν τηνικαῦτα ἐν τῷ Σακκουδίωνι κατασκευαζόμενον ἱερὸν οἶκον. Καὶ γὰρ εἶχεν ἔρως αὐτὸν, ναὸν ἐξ αὐτῶν κρηπίδων τῷ ἐπισ στηθίῳ ἀνεγεῖραι Θεολόγῳ, δῶρον ὄντα τοῦτον χαρι στήριον αὐτῷ καὶ ἱκέσιον. Οὐκοῦν καὶ ὁ Θεόδωρος πίστει θαῤῥήσας τοῦ ἐπιτάξαντος, λαμπρῶς ἅμα καὶ ἐπιχαρίτως τὴν του ναοῦ ποιεῖται οἰκοδομήν. Οὐ καὶ τ᾿ ἄλλα μὲν πάντα φαιδρὰ, καὶ ὀφθαλμοῖς ἐτύγε χανεν ἤδιστα, ὅσα τε ἐν ὀροφῇ, καὶ ὅσα ἐν στοαῖς καὶ γωνίαις ἄλλαις ταῖς ἰσοπλεύροις. Μείζων δὲ ἡ χάρις καὶ ἡδονὴ ἐν τῷ τῆς ἐκκλησίας ὡρᾶτο ἐδάφει, χρώμασί τε ποικίλοις καὶ ψηῖσι πολυειδέσιν ἐξεργασθέντι, καὶ λαμπρὰν οἵαν τὴν αἴγλην τοῖς πᾶσιν ἐναφιέντι. Ἡ γὰρ ἐνοιγοῦσα τῷ θεολήπτῳ χάρις καὶ τὰ ὑπερφυῆ πράττειν ἐδίδου, καὶ τὰ δυσχερῆ ῥᾴω τούτῳ καθίστα, καὶ ἀνύσιμα τὰ κομιδῇ ἐργωδέστατα. ΙΔ΄. Ἀλλ᾽ ἄρα μὴ ταῦτα μὲν πράττων, απαντας ύπερβάλλων ὡράτο, μηδένα συγχωρῶν τούτου ἐγγὺς καὶ κατὰ μικρὸν γενέσθαι, τῶν δ᾽ ἐν ἐκκλησίᾳ συνάξεων ἢ ἀμελῶς εἶχεν, ἢ δεύτερος τῶν ἄλλων ταύταις ἐφαίνετο ἀπάντων; Οὐμενοῦν. Ἀλλ᾿ ἐνταῦθα καὶ μᾶλλον τὰ τῆς προθυμίας επέτεινε, πάντας τε προσ φθάνων ἐν ὀρθριναῖς δοξολογίαις, καὶ ἡμεριναῖς, ὥσπερ οὐκ ἐπ' ἄλλῳ τῳ τὴν διάνοιαν ἀσχολῶν, καὶ μετὰ πάντας τελευταῖος ἐκεῖθεν ἀναχωρῶν, ἀκλινής καὶ τῷ σχήματι καὶ τῷ βλέμματι ἐν τῇ παραστάσει μένων τῆς προσευχῆς, καὶ τὸν νοῦν ὅλον ἰσχυρῶς ταύτῃ ἀνηρτημένος. Ἵνα δ᾽ ἔχοι καὶ κρύφιον τι προσ. άγειν Θεῷ καὶ τοὺς συνόντας λανθάνειν, ἀπέταττε καὶ μέρος ἑκάστης ἡμέρας αὐτῷ, καὶ μόνος τῷ μόνῳ ὡμίλει, νοῦν ἀθόλωτον τῷ Θεῷ παριστῶν, καὶ ἀμιγῆ τῶν κάτω περιπλανήσπων. Ἐπεὶ δ᾽ οὐκ ἔδει τὴν ἀρετὴν κρύπτεσθαι, ὥσπερ οὐδ᾽ ἀνίσχοντα ἥλιον, πολλοὶ καὶ συνῆκαν τοῦτο, καὶ εἰς πολλοὺς ἐξεβόη σαν, καὶ τὸ καταῤῥανθὲν τοῖς χεύμασι τῶν δακρύων ἔδαφος, μηνυτὴν ἀψευδέστατον τοῦ ἀδήλου ἐτόπασαν. quidquam remisisse, dum sese magis magisque demittit, ad nosque descendit, suam nobis misericordiam impertiens. Hæc in animo versans Theodorus, remque Domino gratissimam faciens, suum amorem in illum intimo pectore accensum fovebat. Neque minus charitati erga homines studebat, omnibus benigne se submittens, et omnes benevolentia complectens. Ipse interim pio mœrore intimis animis assidue colliquescebat. Testes illa quæ ex oculis manabant ubertim lacrymæ, et vultum quasi rivis perfundebant. Quippe inter cæteras dotes compunctione largiter donatus erat, quæ ex humilitate, certissimo cœlestium opum fonte profluebat. Hinc illa mentis hilaritas, illa consolatio, lumen illud animi ac splendor. Χ. - Cum igitur Plato, uti diximus, inter cateros sue discipline alumnos, Theodoro ad res gerendas plurimum uteretur, omniaque ipsi propter insignem eius ingenii præstantiam demandaret: eidem quam in Saccudione construere parabat sacram domum committit. Avebat enim templum ab ipsis fundamentisJoanni (d) Theologo excitare, quod grati animi monimentum esset, ac orationis locus. Igitur Theodorus mandatis fide fretus, magna omnium approbatione splendidam ædificationem molitur. Erant ibi jucunda ad aspectum et amœna omnia, in tecto, in porticibus, in murorum feribus et angulis æquali inter se spatio constantibus. Sed visu gratum imprimis ecclesiæ pavimentum erat, vario colore et multiformi calculo elaboratum, unde lux effulgens oculos demulcebat. Nempe in viro divino residens gratia vim dabat efficiendi ingentia, et quæ difficilia erant facilia reddebat, quæ laboriosissima, prona et expedita. Cum autem in his XI. Vita in Saccudione. tantum operæ, quantum nemo certe alius posset, ponere cerneretur, nunquid ad sacros in Ecclesia cœtus negligentior, aut secundus ulli videbatur? Nequaquam. Sed in eo maxime alacritatem suam intendebat, omnes in matutinis ac diurnis Dei laudibus antevertens, quasi aliud nihil haberet occupationis et negotii; et post cæteros ultimus indidem decedens: immoto corpore simul et ore, in oratione persistens, et toto animo in ea vehementer defixus. Atque ut haberet secretum aliquod ubi agere cum Deo, aliosque latere posset, seponebat uniuscujusque diei partem aliquam sibi, per quam solus cum solo versaretur, mentemque puram et ab terrenis aberrationibus expeditam Deo sisteret. Sed quoniam virtutem celari non oportebat, haud magis quam orientem solem, id plerique cognoverunt, et famam late sparserunt: ipsisque indicium non mendax, unde possent quid ibi clam gereretur conjicere, fecit conspersum lacrymis solum. (α) Qui supra pectus Jesu. ἐπὶ τὸ στῆθος τοῦ Ἰησοῦ, in cans recubuit. Joan. ΣΙΙΙ, 25.

ΙΒ΄. Ἐπεὶ δὲ καὶ ἐγκρατείας λόγος τῷ θαυμασίῳ που λύς, ἅτε ταύτῃ συνηκμακότι, καὶ οἷα συνεργὸν καὶ τῶν ἀρετῶν ὁδηγὸν διαφερόντως τετιμηκότι· συνετῶς ἄγαν, καὶ ὡς οὐκ ἄν τις εἴποι, καὶ τὰ κατ᾿ αὐτὴν διετίθει, μήτ' ἀποχὴν ἄκραν τῶν σιτίων ἐπιτηδεύων, μήτε γαστέρα ἀκαίρι πιέζων ἐνδείᾳ· ὧν τὸ μὲν πάρ εσιν ἐν σώματι εμποιεῖ, δι' οὗ αἱ πρὸς ἀρετὴν κινή σεις καὶ πράξεις· θάτερον δὲ τὸν νοῦν ἐπικλίνει τοῖς πάθεσι, καὶ τὸ λεῖον ἐπεισάγει τῶν ἡδονῶν. Ὅθεν σαρκὶ μὲν τὰ ἀναγκαῖα ἐδίδου, καὶ ὅσα προς τὸ συνίστασθαι μόνον· τὴν δὲ σπουδὴν εἶχε πᾶσαν περὶ τὴν συγκραθεῖσαν ἐκείνῃ ψυχήν, πῶς ἄρα γέν νοιτο ταύτῃ τῆς ὕλης ἐκβῆναι· καὶ πῶς ὑποτάξει τὸ χεῖρον τῷ κρείττονι. Πλήν γε οὗτος ἐνίοτε δια τὸ μὴ δόξῃ τῇ κάτω ἁλίσκεσθαι, καὶ πᾶσιν ἐστίν ὅτε τοῖς παρατιθεμένοις τῶν βρωμάτων ἐχρῆτο· ὡς ἂν μὴ καὶ δόξῃ τοῖς συνεστιωμένοις ἀπόσιτος τῶν το:ῶνδε φαίνεσθαι, καὶ ὡς ἂν μὴ ὑπὲρ τοὺς πολλοὺς δοκῇ φαίνεσθαι. Διὰ ταῦτά τοι καὶ ὡς νόμῳ τῷ ἐκε! νου τρόπῳ χρώμενοι οἱ συνόντες, καὶ ζηλοῦν αὐτὸν ἔσπευδον καὶ μιμεῖσθαι ὡς δυνατόν. ἂν ἐτύγχανε πρῶτος Ἰωσὴφ ὁ καλὸς, ὁ καὶ φύσιν καὶ τὴν προσίρεσιν ἀδελφὸς, ὃς διὰ τὴν ἀρετὴν καὶ τῆς ἐν Θεσσαλονίκη Ἐκκλησίας προέστη, ἄθλον εὐσεβείας τὸν θρόνον εὑράμενος. Εἶθ· ἐξῆς ᾿Αθανάσιος καὶ Ναυ κράτιος, Ευθυμιός 1 τε ὁ κλεινὸς καὶ Τιμόθεος, καὶ ἄλλοι τῶν συνασκουμένων συχνοί. Οι γε καὶ ἀπὸ μιᾶς τοῦτον πάντες καὶ ὀγηγὸν καὶ καθηγητὴν τῶν κρειτ τόνων ἑλόμενοι, βίον τε τὸν οἰκεῖον εκόσμησαν, καὶ ἀρεταῖς ταῖς μεγίσταις διέλαμψαν. XII. Socii. Jam vero temperantiam vir admirabilis crebro sermone celebrabat, utpote qui cum ea adolevisset, magnoque illam haberet in pretio, cæterarum virtutum effectricem ac ducem esse ratus. De ijs quæ ad ipsam pertinent dici non potest quanta sapientia constituerit, neque abstinentiam a cibis immodicam consectans, neque ventrem inedita intempestiva affligens, quorum altero franguntur vires corporis, quibus ad agendum et ad virtutem exercendam opus est; alterum autem mentem ad cupiditates inclinat, et voluptatem ac mollitiem introducit. Itaque corpori necessaria quidem non negabat, sed quibus sustentaretur duntaxat: totus autem in eo erat, ut mentem corpori consertam a materia abstraheret, utque pars deterior meliori subesset. Idem tamen, inanis gloriæ fugitans, obsoniis omnibus appositis interdum vescebatur, ut ne cibis illis abstinere solitus videretur convivis, ac præstantior cæteris haberetur. At qui cum eo erant, ejus mores instar legum habentes, eumdem, qua fas, æmulari atque imitari nitebantur. In iis eminebat Josephus, ejus et natura et institutis frater, qui propter eximiam virtutem Thessalonicensi Ecclesiæ præpositus, idque pietatis præmium adeptus fuerat. Eum sequebantur Athanasius et Naucratius, et inclytus Buthymius, Timotheus, et alii complures versabantur in eadem disciplina pietatis: qui omnes ipsum ab initio ducem instituti sanctioris ac moderatorem sectati, et suam quisque vitam composuerunt, et conspicui maximis virtutibus exstiterunt. XIII. - Cum iis autem Theodorus, Platonis administer et cultor, in illud incumbebat sedulo, ut omnem Scripturam sacram tum veterem tum novam evolveret, Patrumque omnium sermones scrutaretur: et quæ quisque monumenta reliquerat, cunctaque a sanctis Patribus, ut par est, exposita diligenter, Spiritu monstrante perlustrabat, et in capacem mentis sinum demittebat. Basilii vero Magni scripta deosculabatur, iisque sermonem omnem condiebat: quem nimirum intelligebat præclarissime de rebus divinis philosophatum esse, et omnibus eloquentia præstitisse. Etsi autem singulos ejus libros assidue auscultabat, ex iisque admirabilem quamdam capiebat voluptatem: tamen librum quem ille scripsit ad solitarios, dici non potest quantum amplecteretur ac deperiret: adeo totus ῃ in toto erat vitamque omnem suam ad illum, tanquam ad regulam, exigebat. Quinetiam præ hujus amore ac studio, eos qui parum illo caperentur, neque in veris censebat monachis, neque ad sacram professionem admittendos putabat. Erant enim illic nonnulli qui plurimas istius libri præceptiones depravarent, vitamque inopem ac simplicem contemnerent, ad rem augendam nihilo, quam qui in sæculo essent, segniores. Quibus non 1 In cod. Vaticano 'Αντώνιος. Ι΄. Ἀλλὰ γὰρ ὁ τοῦ θείου θεραπευτής Θεόδωρος ἐπεὶ μετὰ τῶν ἄλλων καὶ τοῦτο εἶχεν ἔργον ἐπιμε λες, πᾶσαν ἐπιέναι Γραφὴν, παλαιάν τε καὶ νέαν, Πατέρων τε αὖ πάντων τους λόγους ἀνερευνᾶν τίνα τε τούτων ἕκαστος καταλέλοιπεν ὑπομνήματα, καὶ πάντα μὲν ὡς εἰκὸς καὶ τοῖς θείοις Πατράς: φιλοπόνως ἐκτεθειμένα, σὺν ὁδηγίᾳ ἐπῄει τοῦ Πνεύ ματος, τῷ πολυχώρῳ τῆς διανοίας ἐναποτιθέμενος ἕκαστα, Βασιλείου δὲ τοῦ μεγάλου τους λόγους καὶ μειζόνως ἠσπάζετο, καὶ γλώσσης εἶχεν ἐντρύφημα, οἷα τὸν ἄνδρα εἰδὼς καὶ φιλοσοφώτατον τὰ θεῖα, καὶ τὸν πώποτε λογιώτατον· οὗ καὶ τῶν ἄλλων μὲν βιβλίων θαυμασίως ἐπηκροῦτο καὶ πολλὴν οἷαν ἐξ ἑκάστης αὐτῶν ἐτρύγα τὴν ἡδονήν· τὴν δέ γε πρὸς μονάζοντας ἐκείνῳ πεπονημένην, οὐδ᾽ ἔστιν εἰπεῖν ὅπως καὶ περιεῖνε καὶ ἔστεργεν, ὅλος ὅλῃ συγχρώ μενος, καὶ βίον ὅλον ταύτῃ ἐξακριβούμενος, ὃς γε τῷ περὶ αὐτὴν πόθῳ, καὶ τοὺς μικρά παρασπώντας ἐκείνης, οὐδ᾽ ἐν ἀληθινοῖς ἔταττε μονασταῖς, οὐδ᾽ ἐπειλῆφθαι τοῦ ἀπαγγέλματος τούτους ᾤετο δεῖν. Ηταν γὰρ ἔνιοι τηνικαῦτα πολλὰ τῶν τῆς βίβλου παρατρέποντες διατάξεων, ἀκτησίας τε καὶ βίου τοῦ ἀπερίττου ὑπερφρονοῦντες, καὶ ἵσα τοῖς κατά κόσμον χρηματιζόμενοι. Οἷς οὐκ ἀποχρῶν ἦν, εἰ μὴ καὶ δοῦλοι ἐπάγοιντο καὶ ἡμίονοι, καὶ ἄλλα δή

VITA. τινα τῶν κομιδῇ ἀχρήστων καὶ περιττῶν. Οἷς καὶ ὁ erat satis si et servi, et muli adessent, et alia id γενναῖος περιαλγήσας καὶ τῷ ἀδοκήτῳ πληγείς, οὐκ ἀναβολαῖς οὐδὲ χρόνοις τὴν διόρθωσιν ἐπιτρέπει· ἀλλ᾽ ὡς εἶχεν ὁρμῆς τῷ Πλάτωνι προσιών, καὶ ὅπως ἔχει τὰ κατ᾿ αὐτοὺς διαγγείλας, προτρέπεται τε παρ' αὐτοῦ, καὶ πρὸς ἄμυναν τῶν δρωμένων διαγωνίζεται. Ὣς καὶ ἐν θερμοτέρῳ πνεύματι κτῆσίν τε ἐκείνων τὴν περιττὴν, καὶ ἀνδράποδα πάντα σὺν οὐδενὶ τῷ κωλύοντι ἐκφορεῖ, ἄλλα τε ὅσα τῶν ἀχρή στων προσῆν, τῶν καταγωγίων ἐξάγει, μάλισθ' ὁρῶν τουτὶ τὸ δεινὸν κἀν τῷ ἑαυτοῦ σεμνείῳ λάθρα ὑφέρπον, καὶ τὰ καίρια διαλυμαινόμενον. "Οθεν καὶ μια πράξει τούς τε οἰκείους ἅμα καὶ τοὺς πόῤῥω διορθωσάμενος, αἰδοῖ τοῦ ἀνδρὸς ἑκατέρους δήπουθεν ἡττωμένους, καὶ μηδ᾽ ἀντειπεῖν τοῖς παρ' αὐτοῦ ἔχοντας. Ἔργον τε πολλοῦ ἄξιον ειργάσατο ὁ θαυμάσιος, καὶ δὴ πῶς ἄρα τοῦ λοιποῦ βιώσοιντο, ἀριδήλως τούτοις ὑπέδειξε· τὸ εὐπάρεδρον δηλαδὴ πρὸ τῶν ἄλλων, καὶ τὸ ἀπέριττον στέργουσιν· ὡς ἄν ἐξῇ τούτος καὶ ἀπρόσκοπτον τὴν πρὸς τὰ ἄνω ποιεῖσθαι πορείαν. Αμέλει καὶ οὗτοι βελτίους τὸ ἀπὸ τοῦδε γενόμενοι, θεῖόν τι καὶ οὐκ ἀνθρώπινον τὸ παρ' ἐκείνου καὶ ἔκριναν καὶ ἡγήσαντο. Πλὴν ὀλίγοι κομιδῇ περιττόν πως καὶ ἄκαιρον τὸ πραττόμενον ἔφασαν· οἷς τοῦτο μόνον εὐδιάστροφος ἡ διάνοια· οἵγε οὐδὲ τοῦ λοιδορεῖν ἐκεῖνον ἀπέσχοντο, οὐ μὴν φανερῶς, ἀλλ' ἐν γωνίᾳ, καὶ παραβύστῳ φθόνῳ, πάθει όλε θρίῳ, ὑποκνιζόμενοι, καὶ ψυχῆς ἀθεραπεύτου πρᾶγμα ποιούμενοι. Ων οὐδὲ μικρὰ φροντίσας ὁ δίκαιος, τὸ ἑαυτοῦ ἐποίει, μὴ τοῦτο σκοπῶν τί ἐκείνῳ οὗτοι ἐροῦσιν· ἀλλὰ τί αὐτὸς ἔσται πράττων, καὶ πῶς ἐφ᾿ οἷς πράττοι, Θεῷ εὐαρεστῶν φαίνοιτο. genus, sane perquam inutilia et supervacanea. Eorum vicem dolens vir generosus, et insolentia rei perculsus, non diu cunctatus est quin eos corrigerel: sed, pro suo ardore, Platonem adit, et quemadmodum isti se gererent admonet: a quo etiam excitatus, continuo ad ulciscendum commissa accingitur. Ac primo quidem spiritus fervore succensus, supervacaneam illorum supellectilem et mancipia omnia, reluctante nullo, amandat. Deinde ex eorum conclavibus quæcunque ibid erant inutilia amovet, præcipua quod hanc pestem in ipsam quoque sacram suam domum clam serpere, et intima corrumpere cerneret. Ita hoc uno facto et domesticos et externos correxit, utrosque viri reverentia viclos, nec quidquam habentes quod iis quæ ab ipso statuebantur opponerent. Eximium sane omnique laude dignum viri admirabilis facinus, quo illis aperte, quemadmodum deinceps vita minstituerent, ostendit videlicet quibuslibet aliis rebus anteponendo assiduitatem, simplicitatem ante omnia sectando, et omnem supervacui cupiditatem ampulando, ut ipsis eo pacto liceret inoffenso cursu ad colestia contendere. Ex illo igitur tempore ad meliorem frugem traducti, in iis quæ ab ipso fierent divinum quid et humano majus esse judicabant. Nonnulli tamen istud ipsius factum intempestivum esse minimeque necessarium dictitarunt, quibus videlicet perversa mens erat, quique eidem conviciari minime desistebant, non quidem palam, sed in angulis, et caca invidia, exitiali et insanabili animi morbo, stimulati. Quæ quidem minime curans vir justus, res suas agebat: non quid itis dicerent, sed quid ipse faceret, et quomodo Deo in suis factis placeret, considerans. ΙΔ΄. Οὕτως οὖν τοῦ θαυμασίου ἔχοντος, καὶ τοιαύταις ἀρεταῖς διαλάμποντος, βουλεύεται ὁ Πλάτων καὶ ἱερωσύνῃ τιμῆσαι τὸν τηλικοῦτον, καὶ Θεῷ παραστῆσαι [προστήσασθαι.] ᾧ καὶ τὰ τῆς βουλῆς ἀνειπών, πρῶτα μὲν εἶχεν ἀντίξουν καὶ ἀντιτείνοντα, εὐλαβούμενον τάχα τὸ ὑπερβάλλον τοῦ ἀξιώματος. Ὡς δὲ μόλις καὶ σὺν χρόνῳ καταπειθῆ ἔλαβε, γνόντα πάνω τως καὶ αὐτὸν μὴ ἀθεεὶ τὸν Πλάτωνα πρὸς τοῦτο ὡρμῆσθαι· ἀμφότεροι ἤδη τὴν Βυζαντίδα καταλα βόντες, καὶ τῷ πατριάρχη τὰ τοῦ σκοποῦ ἀνατιθέντες· Ταράσιος δ' οὗτος ἦν· αὐτῷ καὶ μυσταγωγῷ τῆς ἱερωσύνης καὶ τελειωτῇ χρῶνται, καὶ τοῦ χρίσματος αὐτουργῷ, ἡσθέντι μάλα καὶ αὐτῷ ἐπὶ τῷ εὐλόγῳ τοῦ πράγματος. Παρ' οὗ δὴ καὶ ὡς εἰκὸς τὴν χειροθεσίαν λαβὼν ὁ Θεόδωρος, πλείονός τε τοῦ ἀπὸ τοῦδε τῆς χάριτος μετασχών, οὐδ᾽ ἐν ἑαυτῷ μένειν ἠνείχετο, εἰ μὴ αὐτὸς ἑαυτὸν φαίνοιτο ὑπερβάλλων, καὶ τῇ καθάρσει κάθαρσιν προστιθείη. Τώρα γὰρ ἐν ἑαυτῷ, τί μὲν ἄνθρωπος φύσις ὑπου βεβηκυῖα καὶ ταπεινή, πηλίκης δὲ οὗτος ἀξίας καὶ χάριτος δεκτικής· καὶ πῶς τὸ τῆς ἱερωσύνης χρῆμα οὐχ ὅπως γηίνῃ φύσει, ἀλλὰ καὶ αὐτῇ δήπου τῇ οὐρανίᾳ καὶ ἦν νοῦς μόνος, ἄληπτον τάχα καὶ ἀπερίληπτον. Διὰ ταῦτα γοῦν καὶ συνεστήκετο τὴν ψυ χὴν, καὶ τὸν νοῦν ὅλον συνέστελλεν ἀπὸ τῶν αἰσθήXIV. Fil sacerdos a Tarasio. Cum hæc Theodorus ageret, iisque virtutibus eluceret, tantum virum Plato honorare sacerdotio cogitat, ac divinis ministeriis admovere. Cui cum suam aperuisset mentem, principio renitentem et reluctantem habuit, opinor tantæ dignitatis fastigium reformidantem: mox ubi vix ac longa die victum et obsequentem est nactus, quinetiam plane intelligentem non sine numine id consilii Platonem cepisse ambo Byzantium pergunt, et consilium suæ profectionis exponunt patriarchæ (is Tarasius erat), ipsoque chrismatis et consecrationis administro et confectore utuntur, cum ille gratam Deo rem esse sentiret. Theodorus accepta ab ipso, ut par erat, manuum impositione, eoque ampliore donatus gratia, quod eam per talem virum accepisset, statuit non conquiescere donec seipsum superaret, ac mentem magis magisque purgaret. Contemplabatur enim in seipso hinc quidem humanæ tenuitatem naturæ et vilitatem, inde vero quantam dignitatem et gratiam esset adeptus, et quemad modum sacerdotium non terrenæ tantum, sed cœlestis etiam sola mente constantis naturæ captum et intelligentiam excederet. Idcirco animum contendere, et a sensibus quam longissime avocare

institit, eique rei totum quod supererat corporis σεων, προσδοπανών ἤδη καὶ τὸ λειπόμενον τῶν τα virium impendere: si qua ratione posset dignum se accepto munere præbere, Deumque sibi, purum puro cultum adhibens, conciliare. Ergo mente sola vivere certabat, ex materia quoad ejus feri posset emersus: quod purgatæ mentis præclaras dotes plurimas esse judicaret. Hinc ipsi contemplatio el sublimitas animi: hinc ascensus ad excellentiora, et quanta potest esse consuetudo cum Deo, cui conjunctissimus erat, nullum finem faciens ejus laudandi, cumque illo versandi, hymnosque mente in eum semper intenta revolvendi. Divinus quippe amor et ad cœlestia perpetuo erectus animus eum ad corporis curam ne obiter quidem sinebat respectare, sed necessariarum etiam rerum contemptum viro generoso persuadebat. Itaque somni fere nihil, aut parum admodum, quasi per simulationem, degustabat: victu autem quam tenuissimo et brevissimo, ut ne corpori nihil daret, utebatur: infirma hæc despiciens, quod ad vitam alteram quasi transcriptus jam foret, jamque terram deseruisset, quamvis adhuc in terra manens, ac tabernaculo corporis implicatus. · Hunc igitur Plato cum videret adeo humana supergressum, ac in ejus vita quiddam plane eximium esse intelligeret; tum demirabatur hominem ut par erat, tum de illo quotidie coram aliis pluribus mira prædicabat, quæ ille deinde in vita facturus esset iis qui aderant præcinens. Quocirca ut suo loco præesse fratribus vellet precabatur, idque et cohortando, et admonendo persuadere contendebat: se jam senio et longa exercitatione defessum præterea crescere in dies numerum discipulorum, quibus proinde valentiori ductore opus esset. At ille humilitatis in omnibus retinentissimus, nec de modestia quidquam remittere volens, tam grave onus, ita enim censebat, suis apud avunculum precibus deprecabatur, eaque in remorem ipsi gerere detrectabat, cum esset in cæteris obsequentissimus. Sentiebat quippe vir maxime prudens, multo utilius ac melius esse in alterius potestate vivere, sicut ipse hactenus vixerat, quam præesse aliis, præsertim novam vitæ rationem ad virtutis leges exactam instituentibus: quos regere nemo possit, nisi apprime in rebus istis expertus, idemque diligentissimus, et usu majori, altiorique mente præditus. Nam licet eos qui vitam solitariam apud nos amplectuntur, sedulo ad capessendam virtutem videamus incumbere, nihilominus ipsos principio esse operosius excolendos exploratum est: siquidem non tantum facta dictaque ipsorum expendere convenit, sed affectus etiam omnes, et motus animi tacitasque cogitationes examinare, ac sensus reconditos, arcanosque recessus mentis in lucem proferre: quorum si quid neglectum fuerit quantumvis leve, optima etiam corrumpit, et præterea malum intus relinquit. His de causis Theodorus sibi vacare uni, et oblatum regimen aliorum plane repudiare constituit. Non quod illi non supκῶν· εἴ πως ἑαυτὸν ἄξιον οὗ μετείληφε θεῖτο, Θεοῦ τυχὼν ἔλεω, καὶ καθαρὰν τῷ καθαρῷ τὴν λατρίαν προσφέροιτο. "Ος γε καὶ καθ᾽ ὅσον οἷόν τε τῆς ὅλης ἐκδας, μόνῃ διημλλᾶτο ζῇν τῇ ψυχῇ· ὅτι καὶ μόνες αὐτῆς καὶ ταῦτα καθηραμένης πολλὰ, τὴν τοσαύτην ᾤετο χάριν, ἐντεῦθεν αὐτῷ καὶ ἐκ τοῦ νοῦ θεωρία καὶ ὕψωσις. Ἐντεῦθεν ἡ πρὸς τὰ κρείττω ἐκείνου ἀνάβασις, καὶ Θεοῦ ὡς ἐφικτόν πρόσψαυσις· ᾧ καὶ ἀμέσως ἐτύγχανεν ὁμιλῶν, μηδέποτε λήγων τῶν πρὸς αὐτὸν ὕμνων, μηδὲ τοῦ συνεῖναι ἐκείνῳ, καὶ τὰ μικρὰ μελῳδεῖν ἐν διανοίᾳ καὶ ἔπαυστα. Ο γέρ περὶ θεὸν ἔρως, καὶ ἡ πρὸς τὰ ἄνω ἐπίνευσις, οὐδὲ πρὸς ὀλίγον ἐπεστράφθαι πρὸς τὸ σῶμα ἐποίει. ᾿Αλλὰ καὶ αὐτῶν τῶν ἀναγκαίων περιφρονεῖν τὸν γενναῖον ανέπειθεν, ὕπνου μὲν, ἢ οὐδὲν τάχα, ἢ ἀδρανούς τούτου καὶ οἷον κατεψευσμένων παραγενόμενον· τροφῆς δ' αὖ μόλις καὶ τῆς βραχείας καὶ ἐλαχίστης διὰ τὴν σύγκρασιν προσαπτόμενον. Ὧν ἁπάντων ὑπερορῶν ἦν, τῷ πρὸς ἑτέραν ἤδη μετατετάχθαι ζωὴν, καὶ καταλελοιπέναι τὴν γῆν ἔτι ὑπὲρ γῆς μένων, καὶ τῷ σκήνει συνυφιστάμενος. ΙΕ΄. ᾿Αλλὰ γὰρ τοῦτον ὁ Πλάτων οὕτως ὑπεραναβεβηκότα ὁρῶν, καὶ ὑπερφυές τι χρῆμα, τὴν τοῦδε πολιτείαν κατανοῶν, ἐθαύμαζί τε ὡς εἰκὸς, καὶ εύφημον ἀνὰ πᾶσαν ἡμέραν τούτῳ ἡφίει φωνήν, πολλοῖς καὶ ἄλλοις ἐκφανῆ τὰ κατ' αὐτὸν καὶ δῆλα ποιῶν, καὶ τοῖς παροῦσι τὰ ἑξῆς τοῦ βίου προμαρτυρῶν.. Ὃν δήπου καὶ ἀντ᾿ αὐτοῦ καθηγεῖσθαι ἐξελιπάρει τῶν ἀδελφῶν, λόγοις τε καὶ σοφαῖς εἰστ - γήσεσι πρὸς τοῦτο ἐνάγων· τῷ αὐτὸν ἤδη καὶ χρόνῳ καὶ ἀσκήσει απειρηκέναι· καὶ τῷ ὁρᾷν εἰς πλῆθος ἐπιδιδόντας τοὺς φοιτητές, καὶ δεομένους διὰ τοῦτο γενναιοτέρου μάλιστα καὶ τοῦ προστατεύοντος. Αλλ' ὁ θαυμάσιος ἐν πᾶσιν ἐπιτηδεύων τὸ ταπεινὸν, καὶ μὴ θέλων ποτὲ τοῦ μετρίου μεθέσθαι, τήν τε ἀρχὴν ἐξ ἑαυτοῦ διωθεῖτο, οἷόν τι βάρους νομίζων ἐφόλκιον, καὶ τὸν θεῖον ἱκετείαις ἐξέκλινε, μηδὲ συνόλως ἐν τούτῳ πειθόμενος, καὶ τοι πρὸς τ᾿ ἄλλα παρέχων ἑαυτὸν εὐπειθέστατον. Ηδει γὰρ ὁ εὐσύνετος, ὅτι λυσιτελὲς τοῦτο καὶ βέλτιον ὑπ' ἀλλῳ μᾶλλον τετάχθαι, καθὰ καὶ ἐξαρχῆς ἔθετο, ἢ αὐτὸν ἄγειν ἑτέ. ρους, καὶ ταῦτα, ἄνδρας καὶ βίῳ ἀνῳκισμένους ἐν ἀρετῇ· ὧν τὸ ἄρχειν πολλῆς μὲν συναισθήσεως, πολλῆς δὲ τῆς ἀκριβείας, μείζονος δὲ τῆς πείρας καὶ φιλοσοφωτάτου δεῖται τοῦ νοῦ. Τοὺς γὰρ καθ' ἡμᾶς μοναστὰς εἰ καὶ περὶ τὴν ἄσκησιν ἐσπουδα κότας ὁρῶμεν, ἀλλ᾽ ἐργωδεστέραν αὐτῶν καὶ τὴν ἀρχὴν ἴσμεν· εἴπερ οὐ μόνον πράξεις αὐτῶν καὶ λόγους, ἀλλὰ καὶ κινήσεις καὶ λογισμοὺς καὶ τὰ τῆς ψυχῆς ἐνδοτέρω εἰκὸς ἀνετάζειν, καὶ πάντα ὑπ᾽ ὄψιν τιθέναι καὶ τὰ λανθάνοντα· ὧν καὶ τὸ φαυλό τατον παρεθὲν τὰ μέγιστά τε ἔβλαψε, καὶ τὸ κακὸν ένδομυχοῦν καταλέλοιπε. Ταῦτ᾽ ἐποίει ἐν ἑαυτῷ τὸν Θεόδωρον συνεστάλθαι, καὶ τὴν διδομένην ἀπωθεῖ σθαι ἀρχήν. Οὐχ ὅτι μὴ καὶ πρὸς ταύτην ἱκανῶς εἶχε καὶ περιττῶς· τίς γὰρ ἐκείνου μείζων περὶ τὸ πρᾶγμα; ἀλλὰ τῷ μὴ προσίεσθαι τὴν τιμὴν, καὶ

τῷ ἐθέλειν ἐν ἐσχάτῳ τετάχθαι VITA. ὁ τοσούτου ἐτιμᾶ- peterent affatim omnia quæ ad id muneris opus forent quis enim eo ad res gerendas aptior? sed quod honoris minime esset appetens, ac infimum etiam ambiret locum, latere quærens non minori studio, quam conspici amant ambitiosi. Cæterum principem illi etiam nolenti destinabat locum. το, ὅσου τὸ διαφαίνεσθαι οἱ φιλόπρωτοι. ᾿Αλλ' ἡ θεία χάρις ἄλλως τὰ κατ᾽ αὐτὸν διεξάγουσα τούτῳ καὶ μὴ βουλομένῳ τὴν ἀρχὴν ἐγχειρίζει. Τὸ δ' ὅπως τοῦτο ᾠκονομήθη, ὁ λόγος διὰ βραχέων ἐρεῖ. divina gratia quæ ipsius vitæ cursum regebat, Quod quemadmodum peractum fuerit breviter exponam. 15'. Ὡς γοῦν ὁ Πλάτων πάντα καὶ ποιῶν καὶ λέγων οὐκ ἔπειθε, σοφίζεταί τι περὶ τὸ πρᾶγμα τῆς ἐκεί νου καὶ διανοίας καὶ χάριτος ἄξιον. Νόσῳ γὰρ οὗτος αθρόον συσχεθείς, καὶ τὰ τελευταῖα ἔχειν σκηψάμενος, πάντας τε ἄλλους μοναχοὺς μετακαλεῖται πρὸς ἑαυτὸν, καὶ δὴ καὶ τὸν θεῖον ἄνδρα τοῦτον· οἷς καὶ πᾶσι βαρεῖαν είναι προσαγγείλας τὴν νόσον, καὶ οὐδὲ φευκτὴν ὅλως· ἑαυτῷ τε τὰ τῆς ἐκδημίας διατιθέμενος ἦν, καὶ ὅπως δὴ κἀκεῖνοι τούτου ἀπιόντος βιώσαιντο ἐγγυώμενος, οἷς καὶ περὶ προστασίας ἐπέσκηπτε· τίς ἄρα καὶ μετ' αὐτὸν ὁ τούτοις ἐπιστατῶν ἔσται· καὶ τίνα δὲ οὗτοι ἐκ κοινῆς τῆς ψήφου αἱρήσοιντο· καὶ ὅτι, φησὶν, ὃς παρ' ἐκείνοις ἄξιος εἶναι δόξει, οὗτος καὶ παρ' ἑαυτῷ τοιοῦτος εἶναι συνδόξει. Ηδει γὰρ ὁ σοφώτατος πρὸς τίνα οὗτοι τὴν ψῆφον ἐνέγκοιεν. ὡς δ᾽ ἅπαντες μιᾷ καὶ φωνῇ καὶ γνώμῃ τὸν Θεόδωρον ἔφασαν κρείττονα πρὸς ἐπιστασίαν τῶν πάντων τυγχάνειν, καὶ ἄγειν ψυχὰς δοκιμώτατον, ἅτε καὶ βίῳ καὶ λόγῳ ἔξέ χοντα· τοῦθ᾽ ἕρμαιον ὁ Πλάτων νομίσας, καὶ ἐπι καιρότατον τῷ σκοπῷ, μηδὲν προσθέμενος τοῦ λοιποῦ, ἐγχειρίζει καὶ παρὰ γνώμην ἐκείνῳ τὴν οἰκείαν ἀρχὴν, ἔχων δηλαδὴ καὶ πάντας τοὺς φοιτητὰς πρὸς τοῦτο συναιρομένους, καὶ τὰ ἴσα ἐκείνῳ συνεπινεύοντας. Οἷς καὶ ἅπασι μὴ ἔχων ὁ θεόληπτος ἀντειπεῖν, μηδὲ πρὸς τοσαύτην ἀντιφέρεσθαι σύμπνοιαν, δέχεται· μόλις καὶ σὺν βάρει καρδίας τὸ ἐπιὸν, πέμπτον μὲν καὶ τριακοστὸν ἄγων τῆς ἡλι κίας χρόνον· ἀφ᾽ οὗ δὲ ἐν μονασταῖς κατελέγη, τρισκαίδεκα τοὺς ὅλους ἔχων ἐνιαυτούς. ΙΖ΄. Τῆς οὖν ἀρχῆς ὁ θαυμάσιος ἐπειλημμένος, μεί ζονος τότε καὶ μᾶλλον τῆς ἀγωνίας πληροῦται, πᾶσι τε κοινῇ καὶ ἰδίᾳ ἑκάστῳ ὑποτιθεὶς τὰ συνοίσοντα, καὶ πρὸς μείζω καὶ τελευτέραν ἐνάγων τὴν ἀρετήν. Πολὺς γὰρ ἦν τούτοις ἐπιδεικνὺς, πῶς ἄρα κονίσονται κατὰ τοῦ ἐχθροῦ, καὶ μετὰ ποταποῦ τῆς ψυχῆς πα ραστήματος· ἐπιφωνῶν πᾶσι καὶ τὸ τοῦ Ἀποστόλου, ὅτι Ἡμῖν ἡ πάλη, ἀδελφοί, οὐ πρὸς αἷμα καὶ σάρκα, ἀλλὰ πρὸς τὰς ἐξουσίας, πρὸς τοὺς κοσμοκράτορας τοῦ σκότους τοῦ αἰῶνος τούτου. Καὶ χρὴ διαπαντός νηφαλίους εἶναι καὶ προσεκτι κοὺς καὶ παρεσκευασμένους τὸ πᾶν ἵν᾽ οὕτω καὶ τοῦ ἀντιτεταγμένου περιγενοίμεθα, καὶ τὴν ὅλην περιγενοίμεθα, καὶ τὴν ὅλην αὐτοῦ καταβάλοιμεν δύναμιν· ἀμεριμνεῖν δέ γε, μηδ' οὕτως, ἀλλὰ μειζόνως καὶ μᾶλλον συντείνειν αὐτοὺς καὶ ὠξυωπεστέρους ποιεῖν ἐπεὶ μηδ' ἅπαξ ηττηθεὶς δραπετεύει ὁ πονηρὸς, ἀλλ' ἐπισκοπεί αὖθις ποῦ ἄρα διαδύσεται λαθὼν, καὶ τίσιν ἡμᾶς μετα ελεύσεται. Ὅθεν καὶ μᾶλλον ἑστάναι δεῖ κατ᾽ αὐτοῦ, μὴ τὴν τοῦ κακοῦ ποιουμένους ἔκκλισιν, ἀλλὰ καὶ • Ephes. v, 12. XVI. Præficitur monasterio. Cum animadverteret Plato se nibil iis quæ dixerat feceratve ad flectendum Theodorum profecisse solertius quiddam pro sua prudentia et pietate comminiscitur. Graviore correptus morbo ac supremam sibi horam instare existimans, monachos ad se omnes,in iigque virum hunc divinum vocat, morbi gravitatem denuntiat, cujus vim declinare nulla jam ope possit. Sibi quidem ad emigrandum omnia provisa esse, nec dubitare se quin post excessum suum tenerent eumdem vitæ virtutisque cursum: de rectore sibi subrogando deliberandum illis esse, hunc communi suffragio eligant, sibi quoque probatum iri eum quem ipsi judicaverint eo munere dignum. Norat quippe vir sapientissimus, in quem sua essent suffragia collaturi. Postquam autem cuncti una voce acmente Theodorum qui cæteris omnibus præficeretur aptiorem, et ad animos regendos maxime idoneum esse affirmaverunt, utpote vita et sermone præstantem, tunc Plato operæ pretium se fecisse ratus, seque voli compotem videns, nihil præterea quidquam addit, sed Theodoro suum præfecti munus licet reluctanti tradit, discipulorum omnium suffragio consensuque fretus. Quibus universis cum nihil posset Theodorus opponere, neque votis omnium conspirantibus obniti, onus impositum agre subit, annos quinque ac triginta natus, tertio ac decimo anno quam inter monachos ascriptus fuerat. XVII. - Ubi præfecturam inivit tanto ipsi gravior fuit cura et sollicitudo, ut et universis in commune, et singulis privatim quæ prodessent suggereret, et ad majorem virtutis perfectionem omnes incitaret. Multus enim in eo erat, ut quo pacto el quanta contentione animorum adversus hostem depugnandum foret, ipsis ostenderet, omnibus occinens illud Apostoli: Non est nobis colluctatio, fratres, adversus carnem el sanguinem sed adversus potestates adversus mundi rectores tenebrarum hujus sæculi(e). Nos igitur perpetuo sobrios et vigiles oportet esse, omnique ex parte succinctos, ut adversarium eo modo superemus, et illius omnes conatus perfringamus. Ac ue sic quidem omni cura solutos esse par est, sed magis etiam contendere, et attentius excubare. Neque enim ille semel victus fugit, sed rursum circumspectat improbus qua parte clam nos invadat, et quibus armis expugnet. Quocirca nobis incumbendum est ut eidem acrius resistamus, nec ad

ullam nequitium declinemus, sed boni accessionem τὴν τοῦ ἀγαθοῦ πρόθεσιν. Η μᾶλλον μὴ τὴν κατ' faciamus. Neque id tantummodo agendum omni studio, ut actiones nostræ puræ sint, sed multo magis ut mentem ipsam expurgemus: siquidem ipsa rerum illarum quæ in corpore fiunt radix et propugnaculum est. Ilas præceptiones optimus Pater auribus discipulorum quotidie instillans, quasi athletas ungebat ad certamen, et audacibus ipsos animis implebat. Illi autem ab eo uno pendebant omnes, ac in ejus sinu suum singuli deponentes animum, referebant ad illum quæcunque agerent, neque quidquam sive majoris rive minoris rei nisi ex ejus arbitrio faciebant. Primum illis et maximum studium, suas ei cogitationes minutatim aperire, et hominem interiorem perpurgare. At vicissim vir consultissimus summa ia istis rebus dijudicandis prudentia excipiens que quisque ad ipsum referret, appositam unicuique curationem adhibebat, austeritatem suavitate et acerbitatem lenitate temperans: satis gnarus videlicet perpetuam facilitatem ac indulgentiam, aut porro severitatem meram, non modo non prodesse, sed etiam nocere. Itaque hæc inter se conjungens, et cujusque indolem naturamque considerans, magna singulos arte tractabat, et si quid hac via non succederet, alia tentabat, in maxime simplici et sincera gubernandi ratione diversus ac multiplex. Ad Patris verba accedebat vita tanquam muta cohortatio, ita ut ejus disciplina, hinc sermonibus, inde moribus fidem astruentibus, utrinque absoluta esset. Erudiebat autem illo orationibus admodum suavibus et plerumque tempestivis, caplans opportunitatem incidentium rerum et occasiones quas unaquæque dies offerret: aliud ex alio explanans, et colloquia instituens plena suavitatis, quæ vel saxea pectora possent pervincere; ita utile dulci consolationem increpationi admiscebat. & XVIII. Constantinus pulsa uxore ducit Theodori consanguineam. - Sed jam tempus admonet, ut ad strenui athletæ certamina transeamus, quo ejus animi robur, et in adversis patientia magis eluceat. Per id ergo tempus Constantinus, piæ Irenes filius, audacium et projectorum hominum collecta manu, et quem juvenilis ætatis impetus agebant, et matrem regno pellens, ejus imperium occupavit, et summa vitæ licentia, indomiti et efrenati equi more, totum se dedidit voluptati. Hic ad calera quæ perpetravit, nihil flagitii intentatum relinquens legitima conjuge ejecta, et ad monachalem habitum vi compulsa, alteram duxit, Theodoten nomine, et genere, ut ferunt, patri propinquam, quam in Augustæ torum induxit, fornicationem (f) Hic incipit interpretatio Sirmondi. ἐνέργειαν μόνον πράξιν σπεύδειν ἀποδιαπομπεῖν· ἀλλὰ πολλῷ πλέον καὶ τὴν κατά διάνοιαν, ἐπεὶ καὶ μᾶλλον τὴν διάνοιαν καθαρεύειν εἰκός· ὅτι καὶ μίζα αὕτη, καὶ προβολὴ τῶν ἐν σώματι πραττομένων ἡμῖν. Τούτοις ὁ Πατήρ ἀνὰ πᾶσαν ἡμέραν κατεπάδων τους φοιτητές, προς τε ἀγῶνας ἐπείληφε, καὶ ἀδρειοτέ του ἐνεπίμπλα φρονήματος· οι γε καὶ ἀφ' ἑνὸς πάν τες, όλοι δι' όλων τούτου ἐξηρτημένοι τὰς ψυχὰς αὐτῷ ἀνετίθεσαν, καὶ πρᾶξιν πᾶσαν ἀνέφεραν, ούτ δὲν τὸ παράπαν, οὐ μικρὸν οὐ μέγα, ποιοῦντες, ὁ τι μὴ ἐδόκει αὐτῷ. ἂν τὸ πρῶτον και σπουδαιότατον τοὺς λογισμοὺς ἐπὶ λεπτῷ φανεροῦν, καὶ τὸν ἔσω καθαίρειν ἄνθρωπον. ᾿Αμέλει καὶ ὁ συρώτατος κατὰ πολλὴν τῶν τοιούτων ἐπίκρισιν τὰ ἑκάστου δεχόμε νος, ἀναλογούσαν ἑκάστῳ καὶ τὴν θεραπείαν ἐπῆγε, τὸ στύφον τῷ ἀπαλῷ κεραννύς, καὶ τὸ ἐπιεικὲς τῷ τραχεῖ· ὅτι καὶ τὸ ἐπὶ πλέον ἐκλύειν, καὶ τὸ μόνον τραχύνειν, πρὸς τῷ ἀνωφελεῖ καὶ βλαβερώτατον διη πίστατο. Ὅθεν τοῦτο ἐκείνῳ μιγνύς, καὶ ὄψιν ἑκάστου καὶ ἦθος καὶ κατάστασιν ἀναθεωρῶν, ἐπισ στη μόνως τοῖς πᾶσιν ἐπῄει, καὶ ὡς οὐκ ἄλλως ἐξῆν, πολυειδὴς ἐν τούτῳ καὶ ἁπλοῦς γινόμενος τὴν κυ βέρνησιν. Εἶχε δὲ μετὰ τῶν λόγων ὁ Πατὴρ καὶ τὸν βίον σιωπώσαν παραίνεσιν, ὡς μᾶλλον μὲν διὰ τὸν τρόπον, μᾶλλον δὲ διὰ τὸν λόγον τὴν αὐτοῦ διδασκα λίαν πιστουμένην, καὶ ἀμφοτέρωθεν τυγχάνουσαν ἄρτιον. Κατήχει δὲ αὐτοὺς καὶ συχνῶς λόγοις ἡλυτάτοῖς καὶ τὸ πλέον ἐπικαιροτάτοις, ἐκ τοῦ παρισταμέν νου λαμβάνων τὰς ἀφορμάς, καὶ ὧν ἑκάστη ἐδίδου ἡμέρα· ἐξαπλῶν καὶ ἐς ἄλλα τοὺς λόγους, καὶ πλήρη χάριτος τὰ ὁμιλημένα ποιῶν, ἃ καὶ τῆς λιθίνης ἐφο ίκοιτο ἂν καρδίας· οὕτω μὲν ὠφελείας, οὕτω δὲ παρακλήσεως ἔχοντα, οὕτω δὲ πολλῆς ὄνα τῆς κατανύξεως. ΙΕ΄. 'Αλλ' ἡμῖν γε τοῦ καιροῦ καλοῦντος, ἐπὶ τοὺς ἄθλους τοῦ γενναίου ἰτέον ἵνα καὶ μᾶλλον αὐτοῦ τὸ καρτερικὸν ἐν τοῖς πάθεσι παραστήσωμεν. Κατ' ἐκεῖνο καιροῦ Κωνσταντῖνος ὁ τῆς φιλοχρίστου Εἰρήνης υἱὸς ἀνδρῶν ἀναιδῶν συμμορίαν προστησάμενος ", ἅτε νεωτερικοῖς βρίθων σκιρτήμασι, καὶ τὴν μητέρα τῆς βασιλείας ἀπωσάμενος, τὴν ἀρχὴν πρὸς ἑαυτὸν μετεστήστατο· ὃς καὶ διὰ τὸ ἀνάγωγον τοῦ βίου καὶ ἐκε μελὲς, ἔκδοτος ἦν ταῖς ἡδοναῖς, καὶ οἷα πῶλος άξι γής, ταῖς ὁρμαῖς ἀχάλινος. Οὗτος πρὸς τοῖς ἄλλοις οἷς ἔδρασεν, οὐμενοῦν οὐδὲ μίαν ἀπολειπόμενος κακοῦ ὑπερβολὴν, καὶ τὴν ἑαυτοῦ ὁμόζυγον ἐκβαλών, καὶ ἄκουσαν σχῆμα περιβαλὼν τὸ μοναδικὸν, ἑτέραν Αγάγετο. Θεοδότη ὄνομα τῇ μοιχαλίδι· συγγενίδα, ως φασι, τυγχάνουσαν τοῦ Πατρός· ἥτις καὶ ἀφηγεῖτο 8 al. συστησάμενος.

VITA. nitus detestandam. τοῦ τῆς βασιλίσσης κοιτῶνος· μοιχεῖαν ἄντικρυς ὁ ausus infelix, et fornicationem pessimam ac peπανώλης πεποιηκώς, καὶ μοιχείαν χαλεπωτάτην καὶ δυσαλγῆ. Ὁ οὖν πατριάρχης Ταράσιος οὔτε τὴν χειροθεσίαν ἀνετελει, οὔθ' ὅλως συνευδόκει τῷ γινομένῳ. Πῶς γὰρ, ἀνοσίαν εἰδὼς τὴν σύναψιν, καὶ τοῖς ἱεροῖς και νόσιν ἀπώμοτον. Πρεσβύτερος δέ τις ᾧ Ἰωσὴφ ὄνομα, ὃς καὶ οἰκονόμος τῆς Ἐκκλησίας ἐτύγχανε, μεῖζον ἑαυτοῦ φρονήσας, καὶ τῶν θείων ὑπερφρονήσας, για νεται, ὡς μὴ ὠφελε, τοῦ ἀθέσμου γάμου καὶ προσαγωγὸς καὶ τελειωτὴς, καὶ τῆς συζυγίας συναρμού στῆς, τὰ πάντα τῷ βασιλεῖ δουλωθεὶς, ὁ καὶ τὴν πίσ στιν δοῦλος καὶ τὴν προαίρεσιν, εἰ καὶ τάχα οὐκ εἰς μακρὰν τῆς ἑαυτοῦ ἀβουλίας ἐπῄσθετο, τῶν ἱερῶν ἀπωθεὶς περιβόλων, δ᾽ ἃ παραβολώτερον ἔδρασεν. *Ην οὖν ἐξ ἐκείνου οὐ μόνον ἐν τῇ βασιλευούσῃ, ἀλλὰ και ταῖς ἄλλαις πόλεσι, καν ταῖς ποῤῥωτέρω δὲ χώ ραις, ὁδὸς πρὸς τὰ χείρονα τὸ πραχσέν· οὕτως ὁ Βοστ πόρου οὕτως ὁ Γότθος, οὕτως οἱ λοιποὶ τῶν ἐπαρχιῶν ἡγεμόνες, καὶ υἱ ἄλλως ταῖς πόλεσιν ἐρεστῶτες, ἀδεῶς τὸ ἀνόσιον ἔπραττον, τὰς μὲν τῶν ὁμοζύγων ἐκβάλλοντες, τὰς δὲ ἀντεισάγοντες, καὶ συνηγορίαν τῶν οἰκείων παθῶν τὸν πρώτως δράσαντα προβαλλόμενοι. ΧΙΧ. Tarasius Josephum æconom. excommunicat. - Quæ cernens patriarcha Tarasius, nec manus illis imponere voluit, nec ulla prorsus ratione factum approbavit. Qui enim? cum nefariam esse hanc conjunctionem, et sacris legibus vetitam sciret. At repertus est presbyter quidam, Joseph nomine, gradu vero @conomus Ecclesiæ, qui majora audens quam ei liceret, divinaque omnia contemnens, illicitarum nuptiarum, quod minime debuit, lenonne se præstitit, initiatoremque, et conciliatorem conjugii, obsequentem se per omnia imperatori præbens, vir tide servus æque ac voluntate. Quanquam ille haud multo post temeritatis suæ pœnam sensit, sacris templi septis, ob ea quæ confidentius egerat, exturbatus. Fuit autem ea res pessimi exempli, viamque multis ad gravia quæque aperuit, non solum in regia, aliisque civitatibus, verum etiam in remotis regionibus: sic Bosphori, sic Gotthiæ, sic reliqui provinciarum duces, quique aliqua cum potestate præerant civitatibus, impune flagitia committebant, uxoribus partim ejectis, partim novis inductis, impurasque animi libidines, ejus qui viam ostenderat exemplo et patrocinio defendebant. XX. Theodorus excommunicat imperatorem.— Quibus cognitis, magnus Theodorus incredibili dolore tactus, angebatur animo, graviter ingemiscens, et talium hominum sortem miserans, qui tanto scelere tam multi se obstrinxissent: id reformidans Ταῦτα ὁ μέγας διαμαθὼν Θεόδωρος, καὶ περιαλγής τὴν ψυχὴν γεγονώς, ἔστενε βαρέα καὶ ἠνιᾶτο, καὶ τοὺς πράττοντας κατῳκτίζετο, κακῷ τοσούτῳ καὶ τοσο ούτολς περιπαρέντας· δεδιώς μάλιστα καὶ περὶ τῶν λοιπῶν μὴ καὶ ἐς πάντας ἀφίκηται τὸ δεινὸν, καὶ νόμος ἄντικρυς τὸ ἄθεσμον γένηται, τῷ κράτει δήπου- vehementer, ne ad omnes tandem permanaret maθεν βοηθούμενον. Ὅθεν καὶ πάντα λογισμόν κινήσας, καὶ ὡς ἐνῆν περὶ τὴν ἐποχὴν τοῦ κακοῦ διασκοπήσας, πράγμα ποιεῖ τῆς ἑαυτοῦ εὐγενείας ἐπάξιον. Αποκηρύττει τὸν παρανομήσαντα βασιλέα, πάντων ὀδώντων, καὶ στηλιτεύει αὐτὸν τε καὶ πρᾶξιν αὐτοῦ, πᾶσιν αὐτὸν τοῖς μονάζουσι θέμενος ἔκπτωτον. Ο καὶ φημισθέντος πρὸς πάντας, κατήκοος τοῦ γενομένου καὶ αὐτὸς γίνεται βασιλεύς· ὃς καίτοι τῷ θυμῷ χαλεπήνας, ὅμως γοῦν ἐπιεικείας τι πλάσμα ἐν ἑαυτῷ ὑποκρίνεται, καθυφέσθαι πως δόξας ἐπὶ βραχύ. Αλλως τε καὶ τὸν ὅσιον ὀῤῥωδήσας τὸ πρωτεῖον κατὰ πάντων ἔχοντα, οὐκ ἤθελεν ἅμα τὴν ὅλην ἐκφῆναι θρα σύτητα· κολακικῶς δὲ μᾶλλον αὐτὸν μετελεύσεσθαι, εἴ πως ἑαυτῷ λάβοι ἐπικλινῆ· ῥᾳδίως γὰρ ἂν οὕτω καὶ τοὺς λοιποὺς ἔλοιτο, εἰ μόνον τούτου κρατήσεις • κακοήθως τοῦτο ὑποτοπήσας, καὶ λίαν περιττῶς. Διὰ ταῦτα τοι καὶ μυρία ἐν ἑαυτῷ ἐτεχνάζετο, στρο lum, et in legem abiret flagitium, auctoris sui viribus et potentia subnixum. Quare omnes animo congitationes versans, omnesque coercendi mali rationes circumspiciens, rem suscepit d'ignissimam suæ virtutis. Imperatorem qui peccarat, in omnium oculis excommunicat, in ipsum ejusque factum invehitur, ipsumque omnibus monachis lapsum denuntiat. Cujus rei fama envulgata ipsius quoque imperatoris aures atligit; qui tametsi acerrima ira exarserat, serenitatis tamen speciem induendam sibi existimavit, ut remisisse animum placatusque videretur. Cum enim sanctum virum timeret, ut qui primas in animis omnium teneret, suam statim acerbitatem prodere non placuit; sed ipsum potius blande aggredi, si qua forsitan ratione demereri queat; sic enim facile cæteris potiturum, si hunc unicum devinceret: stulte id ille prorsus et valde absurde conjectans. NOTÆ Οὕτως ὁ Βοσπόρου. In Vatic. cod. ὁ τῆς Λογγιβαρδίας Ρήξ, ὁ τῆς Γοτθίας, ὁ τῆς Βοσπόρου τοπάρχης. Rex Longobardize, rex Gotthiæ, toparcha Bosport. 'Αποκηρύττει. Non quod episcoporum jura usurparet Theodorus, sed quod suis denuntiaret, PATROL. GR. XCIX. XXI. Frustra tentatur Theodorus. Attamen imperatorem ob tantum flagitium esse a Deo sejunctum, et ab ecclesiastica communicatione separatum, ne quis cum eo ut publice peccante aliqua communione ecclesiastica jungeretur, ait Baronius, ad an. 795, n. 57.

S. THEODORI SHUDITÆ παραδεικνύμενος. Ὅς γε καὶ αὐτὴν τὴν ὁμόζυγον θηρά σαι τὴν ὅτον καθυπέβαλεν ἢ καὶ ταῖς ἐκείνου συμβουλίαις προσθεῖσα, πεῖραν, καθῆκεν αὐτῷ, δωρά τε στείλασα καὶ χευσίου ἀδρότητα, προβαλλομένη ἀνθ' ἱκετηρίας καὶ τὴν συγγένειαν. ᾿Αλλὰ ἐπεὶ πάντα μέσ τὴν ἐφάνη ὁ παράφρων διακυκῶν, οὐδὲν ἧττον ἀκλινοῦς τοῦ γενναίου μένοντος· εὑρίσκει καὶ ἄλλην ὁ ταχὺς εἰς κακίαν ἐπίνοιαν. Αὐτὸς ἐκεῖνος τοῖς ἐκεῖ τόποις ἵνα ὁ ὅσιος ἦν, δεῖν ἔγνω φοιτῆσαι πρόφασιν μὲν κατά τινα χρείαν τῶν ἐκεῖσε θερμῶν· τὸ δ᾽ ἀλη - θές, ἵνα κἂν οὕτω συνόμιλος γένοιτο τῷ Πατρὶ, καὶ ὑφ' ἑαυτοῦ τάχα ποιήση, μεθ' οὗ ἄρα καὶ τοὺς ἄλλους ἔξει τὰ ἴσα ήδη συμπράττοντας. omnia secum agitabat, atque omnes machinas fru- ταῖς ἀνηνύτοις στρεφόμενος, καὶ τὴ δύσνουν ἐν πᾶσι stra parans, et vitium animi ubique patefaciens. Quin el conjugem ipsam ad captandum sanctum virum submisit, quæ viri consiliis parens, multo illum auro muneribusque tentare adorsa est; et, quod precum omnium vim haberet, generis propinquitatem opposuit. Postquam vero irrita hæc omnia animadvertit, manente nihilominus firmo ac stabili, aliud mox promptus mali artifex consilium excogitat. Proficiscitur ipsemet ad ca loca in quibus sanctus habitabat, specie quidem utendi calidis, quæ ibi erant, balneis; re autem vera, ut in congressum Patris veniret, eumque sibi adjungeret, quocum alios quoque habiturus erat cum ipso jam animo factisque conjunctos. ὡς δ᾽ οὔτε ὁ Πατήρ, οὔτε ἄλλος τις τῶν σὺν τούτῳ πλησιάσας ἐφάνη τῷ βασιλεί, ή λύγον ἐκείνῳ μεταδιδούς, ἢ κἂν τῆς ὀφειλομένης προσρήσεως· αὐτός μὲν τότε καὶ πλέον τὸν θυμὲν ἀνακαύσας σπουδῇ πρὸς τὰ βασίλεια εἰσελαύνει· ἕνα δὲ τῶν ὑπ᾽ αὐτῷ προστάσσει· ᾧ καὶ τὴν τῶν σχολῶν τάξιν ἐμπεπιστευκώς ἦν· μάστιξιν αἰκίσαι τὸν ὅσιον σὺν ἅμα καὶ ἑτέροις τῶν μοναστῶν, οὓς καὶ μᾶλλον ἐγίνωσκε τὴν παρρησίαν ἔχοντας καὶ τὸ φρόνημα ἔτρεπτον. Αμέ λει καὶ οὗτος τῷ ἐπιτάξαντι χαριζόμενος, μὴ αἰδὼ, μὴ οἴκτον τῶν ἁγίων ὁ μικρὸς λαβών, οὕτω μαστίζει σφοδρῶς, ὡς καὶ σάρκας ὅλας τεμεῖν, καὶ αἱμάτων κατενεγκεῖν ῥύσκας. Ούς και μετά μάστιγας καὶ πληγές, ἐν Θεσσαλονίκη παραχρῆμα περιορίζει, καὶ ταῖς ἐκεῖσε δίδωσι φυλακαῖς, καθὰ καὶ ἦν τούτῳ προστεταγμένον, ἕνδεκα ὄντας τοὺς κατειρχθέντας XXII. Flagellatur, et in exsilium mititur. Verum ubi nec Pater ipse nec alius quispiam ex 80ciis repertus est qui ad imperatorem propius accederet, vel cum eo colloqueretur, vel usitatam salutationem impertiret: tunc ille ira incensus ardentiore, celeriter rediit ad palatium, accitoque uno ex domesticis, qui scholarum ordines regebat flagellis cædi sanctum jussit, et simul e monachis eos quos constantiores norat, firmioresque in sententia persistere. Ille autem qui gratificari et placere cuperet imperanti, nulla santorum nec reverentia nec misericordia motus, atrociter eos flagellavit, ut carnes passim dissecarentur, et sanguinis rivi diffluerent. Sic porro vexatos, verberibusque concisos Thessalonicam extemplo relegat, et addicit carceri, prout fuerat imperatum. Undecim numero erant cum Patre vincti, qui cum μεθ' αμε καὶ τοῦ Πατρός· ᾧ καὶ συμπάσχοντες οἱ eo certaminis societatem coeuntes, dura omnia sereno et alacri animo perferebant. καλοὶ οὗτοι ἦσαν, καὶ μεθ᾿ οὗ πᾶν ἀλγεινὸν σὸν εὐ θυμία ψυχῆς έφερον. ᾿Αλλὰ γὰρ οἷον κατόρθωμα ἡ τῶν γενναίων ἄθλη σις ἐνειργάσατο, δῆλον μετὰ βραχὺ κατέστη πολλοῖς. Οἱ γὰρ κατὰ Χερσῶνα καὶ Βόσπορον ἱερεῖς καὶ μο νάζοντες, καὶ ὅσοι ἄλλοι τῶν πέριξ τόπων καὶ νήσων τοῦ λαοῦ προτεταγμένοι, τὰ τοῖς ἁγίοις συμβάντα πυθόμενοι· καὶ ὅπως ὁ μέγας Θεόδωρος φρονήματι ἀπτούτῳ πρὸς τὸ τοῦ μύσους ἀντικατέστη ἀκόλαστον· ζηλοῦσι καὶ οὗτοι τὸν ἄνδρα καὶ τὰ ὅμοια διαπράτ τουσιν, ἐκκήρυκτον θέμενοι τὸν παρανομήσαντα βασιλέα, καὶ τῆς αὐτῶν μερίδος ἀλλότριον· μήτ' ἀπει· λὰς τὰς αὐτοῦ δείσαντες, μήτε δώροις τὰς ψυχὰς ὑποκλίναντες. Επεὶ καὶ δι' ἀμφοτέρων πεῖραν καθῆκε XXIII. Plures alii Theodorum imitantur. Cæterum quid boni attulerit hæc sanctorum concertatio, perspicuum multis postmodum evasit. Etenim Chersonesi ac Bospori sacerdotes ac monachi, et quotquot per vicinas circum oras atque insulas populos regebant, ea quæ sanctis acciderant audientes, et quemadmodum magnus Theodorus intrepido animo nefariæ libidini se opposuisset, æmulantur et ipsi beatum virum; ejusque exemplum sequentes, imperatorem excommunicatum pronuntiant, et a sorte sua alienum, nullis illius vel minis cedentes, vel muneribus animum emollientes. Utriusque siquidem eorum constan- καὶ τούτοις ὁ δυσσεβής, ὧν καὶ τὴν μεταβολὴν ἀπὸ tiam impius exploravit, et cum flecti posse diffideret, patriis tandem finibus exsulare jussit, hoc nimirum spectans, ut bonis omnibus remotis, nequitiam suam latius nullo reclamante propagaret. Quid ergo inde consecutum est? Fiduciam sumpserunt plurimi, et pro veritate adeo fortiter loqui cœperunt, ut terrorem injicerent iis qui talia facere audebant, vel ausi jam fuerant: atque ita paulatim minui ac reprimi malum cœpit, damnata palam ejus turpitudine, multisque jam agnoscentibus quæ incaute commiserant. XXIV. Theodorus scribit ad Rom. Pont. - Quo ελπίσας, αναστάτους τῶν πατρίδων τὸ τελευταῖον ποιεῖ, τὰ ἴσα καν τούτοις δράσας, ὡς ἄν ἔχοι καὶ μᾶλλον ἐπὶ τὰ μείζω τὴν κακίαν προάγειν καὶ τὸ του τρόπου κακοηθέστατον. Τί οὖν ἐντεῦθεν; Πολλοι παρρησιάζονται τὴν ἀλήθειαν· ὡς καὶ εἰς ἀγωνίσι καὶ δέος ἐμβαλεῖν τοὺς ἐκεῖνα πράττειν ἐπιχειροῦν τας, ἢ καὶ πράξαντας ἤδη· καὶ οὕτως ἐπέχεται τὸ κακὸν καὶ ἀνακόπτεται, καταφανῶς ἐληλεγμένης τῆς ἀτοπίας, καὶ πολλῶν εἰς συναίσθησιν ἐλθόντων ὢν ἀνοήτως δεδράκασι. Διὰ ταῦτά τοι καὶ ἐπιδοξότερος τοῖς πᾶσιν ὁ θεῖος

VITA. Πατὴρ γίνεται· ὅς γε οὐδὲ μετὰ τὸ παθεῖν τῆς καλῆς illustrior apud omnes et clarior divini Patria fama ὑφίει ἐνστάσεως, ἄλλους τε πολλοὺς πρὸς ἐκδικίαν τῶν δρωμένων διανιστῶν, καὶ δὴ καὶ γράμμασι τοὺς ἐν ὑπερορίαις ἀλείφων, ὡς ἂν μὴ μαλακίζοιντο πρὸς τοὺς πόνους, ἀλλὰ μειζόνως μᾶλλον ἀνδρίζοιντο. Πέν πομφε δὲ καὶ τῷ τῆς Ῥώμης προέδρῳ ἐπιστολάς τε καὶ τοὺς ταύτας κομίζοντας, διδάσκων κἀκεῖνον ἕκαστα τῶν πραχθέντων, καὶ ὅσα ὑπέστη πρὸς τῶν κρατούντων, ἀνθ᾽ οὗ τούτους ἐπισχεῖν ἐβουλήθη ἀκολασταίνοντας. Παρ' οὗ καὶ τὰς ἀποκρίσεις εἰλήφει, τὴν μετὰ συνέσεως αὐτοῦ ἔκθειάζοντος ἔνσντσιν, καὶ τὸ τῆς γνώμης ἀνάλωτον. ᾿Αλλ' ἐπειδὴ βασιλεὺς θρασὺς ἐμπεσεῖται εἰς κακὰ, * φησιν ὁ προφήτης, καὶ αἱ ὁδοὶ αὐτοῦ σκοτειναίο τοῦτο καὶ ὁ ἀναιδὴς Κωνσταντίνος ὑπέστη, δίκην ὧν παρηνόμησεν ἐνδικώτατα εἰσπραχθεὶς, τὴν βασιλείαν τε θᾶττον ἀφαιρεθεὶς, καὶ πρὸς ταύτῃ τοὺς ὀφθαλμούς, ἵν᾽ οὓς ἔχων ἑώρα κακῶς, τούτους ἔχοι μὴ βλέποντας. Οὗ καὶ τῶν βασιλείων ἀπελαθέντος, γίνεται πάλιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἡ θεοφιλής μήτηρ αὐτοῦ, ἢ καὶ τῆς εἰρήνης ἄντιποιουμένη, καθὰ καὶ τὴν κλῆσιν προείληφεν, οὐδὲν ἔλαττον ἢ πρόσθεν ταύτης ἐφρόντισε. Διὸ καὶ παραυτίκα λύει τοῖς Πατράσιν ὑπερορίαν, οὐ τοῖς μὲν, τοῖς δ᾽ οὔ· πᾶσι δ' οὖν καὶ πρό γε πάντων τῷ πρὸ πάντων τὴν ἀρετὴν, τῷ ἡμετέρῳ, λέγω, ποιμένι καὶ διδασκάλῳ· ὃς καὶ ἀπὸ Θεσσαλο νίκης ἐπανιών, περιφανοῦς τε, ὡς εἰκὸς, παρὰ πάνω των τυχὼν καὶ τῆς ὑπαντῆς, περιφανεστέρας καὶ μᾶλλον πρός τε τοῦ προέδρου καὶ τῆς βασιλίσσης αὐτῆς τῆς εἰσοδίου τυγχάνει τιμῆς. Ὅθεν καὶ τῶν ἄλλων ὁ συναίτιος τῆς διαστάσεως, Ἰωσὴφ ἐκεῖνος ὁ πρεσβύτερος, ὁ καὶ τολμηρᾷ γνώμῃ τὰ ἀτόλμητα δράσας, τῶν θείων ἐξωθεῖται περιβόλων, καὶ τοῦ καταλόγου τῶν ἱερέων ἐκβάλλεται· ὡσὰν τῇ τούτου διατομῇ καὶ ἐκπτώσει τὰ λοιπὰ μέλη συνέλθοι καὶ τὴν ἕνωσιν δέξοιθο. Τοῦτο γὰρ καὶ τῇ Αὐγούστῃ πρῶτον γίνεται σπούδασμα· τὸ ἓν ἑλέσθαι, καὶ συμπ φρονῆσαι ἅπαντας, καὶ μὴ παρακεκομμένους τυγχάνειν καὶ διισταμένους τοῖς σχίσμασιν. Ὅπερ οὖν καὶ καλῶς, ποιοῦν θᾶττον συνέδραμε, πάντων ἐν ταυτῷ γενομένων, καὶ ἑνώσει συναφθέντων τῇ κρείττονι. citer cessit ex animi sententia: brevi enim omnes dierunt. Οὐδὲ γὰρ οὐδ᾽ αὐτὸς ὁ πατριάρχης τό γε ἐφ' ἑαυτῷ ἢ τῷ γενομένῳ συνήνεσεν, ἢ μὴ φαῦλον τοῦτο καὶ τῆς Ἐκκλησίας ἔκρισεν ἔκφυλον, ἢ τοῖς Πατράσιν οὐ συνέπασχε πάσχουσιν· ἀλλὰ σοφόν τι ἐν ἑαυτῷ οἶκονομῶν, καὶ ὁ βαθείας ἦν καὶ τῆς τούτου φρενὸς, οὐκ εἶχε τέως τοὺς δεδρακότας ἀμύνασθαι, τοῦ καιροῦ μὴ διδόντος αὐτῷ πρᾶξαι κατὰ βούλησιν. Διὰ τοῦτο καὶ αὐτὴ ἡ βασίλισσα, τὸ εὐσύνετον ἑκατέρων ἀποδεξαμένη, καὶ ἐν πολλῷ θεῖσα ἐπαίνῳ, πολλὴν ἑκα τέροις ἐμαρτύρει καὶ τὴν ἀρετὴν, καὶ τὴν τοῦ λυσι τελοῦντος διάγνωσιν. ᾿Ανθ' οὗ μὲν πατριάρχης μια κρὸν τῆς ἀκριβείας καθυφεὶς τοῦ μείζονος ἐντεῦθεν κακοῦ, τὸν ἀπονενοημένον ἐπέσχε βασιλέα, διαπει • Prov. 1V, 19. facta est; qui ne tot quidem ærumnis afflictus, egregium conatum remisit, tum alios plures ad sceleris ultionem exsuscitans, tum exules litteris suis confirmans, ne laboribus succumberent, sed viriles potius animos demonstrarent. Misit etiam ad Romanæ urbis antistitem epistolas et labellarios, et quæ gesta fuerant, indicans, et quæ ab imperatoribus pertulerat, cum illorum refrenare vellet intemperantiam. quo responsa vicissim accepit, quibus ipsius prudentiam et constantem atque invictum animum divinis laudibus efferebat. XXV. Constantinus regno et oculis privatur. Irene iterum regnat. Theodorus ab exsilio revocatur. — Josephus aconomus deponitur. — Pax redditur. Sed quoniam rex ferus incidit in mala, sicut ait propheta, et vim ejus tenebrosa (g): hoo ipsum sensit imprudens Constantinus, et ponas iniquitatis suæ æquissimas persolvit, imperio brevi orbatus, atque ante ante imperium oculis, ut quibus vivens improbe usus erat, eorum lumine privaretur. Εo aulem regia pulso, imperium Eo iterum ejus pia mater obtinuit, quæ pacem statim complexa nomini suo congruentem, nihilo illam quam antea segnius conservare studuit. Itaque exsilium Patribus subito relaxat; non his modo vel illis, sed omnibus in universam; atque ante omnes ei qui virtute omnes anteibat, pastori, inquam, nostro ac magistro. Quem. Thessalonica redeuntum, frequens, ut par erat, omnium hominum occursus excepit. At longe clarissimus honor fuit, quo ingredientem patriarcha., et regina ipsa eum honestarunt. Eam ob rem qui ante alios dissensionis socius et particeps fuit, Josephus ille presbyter, qui præfracta temeritate inaudita peregerat, sacris septis ejectus, ex sacerdotum albo expungitur; ut unius amputatione atque casu reliqua membra coalescant, et conjuncta cohæreant. Hoc enim Augustæ summum studium erat, unum tollere, ut omnes consentirent, nec dissidio ullo vel schismate dissiderent. Quod ei sane felianimis conjuncti ad pacem concordiamque reXXVI. — Neque enim vel patriarcha ipse, quantum in eo erat, au factum id approbabat, aut non absurdum illud et alienum ab Ecclesia judicabat, aut Patrum ærumnis non compatiebatur: sed sapiens quoddam consilium, et alta mente, qualis ejus fuit, dignum agitans, non habuit tunc facultatem ulciscendi auctores, temporis injuria, quæ vellet agere, non permittente. Quamobrem regina ipsa utriusque prudentiam amplectens, et magnopere collaudans, summam utriusque virtutem, et in utili dijudicando intelligentiam boni consulebat: quod patriarcha quidem de summo jure nonnihil remittens, vesanum imperatorem a graviori malo

hac ratione revocasset; minantem jam se, majo- λοῦντα ήδη έξαρνον καὶ αὐτὸν κατὰ τοὺς προλαβόντας rum exemplo, sacrarum imaginum hostem fore, nisi quod animo concupierat, peragere sineretur: Pater autem, flagitium propalam arguendo, et acri reprehensione atque objurgatione longius progredi prohibendo, tum eos qui peccarant, tum cæteros omnes qui simile aliquid meditabantur, effectibus suis non intemperantur uti edocuisset. Prorsus autem et relaxare interdum aliquid de judicio, bonum est; et exactum jus non præterire, utilissimum; unum in finem utrumque spectans, ut quod melius est, id pro re nata præstetur. Quod nimirum divini ambo ratiocinantes, altiore quam captus noster ferat consilio, præsentia administrabant ita, ut charitatis vinculum nulla ratione solveretur, quod conjuncti semper fuerant, et divino inter se spiritu colligati. Quod nos certe persuadere nobis debemus, et opportune de his quæ opportune gesto sunt, judicare; ut propositium utrique finem laudemus el amplectamur, et eos qui aliter sentiunt vel affecti sunt, de sententia dimoveamus. XXVI. Theodorus relicta regia urbe in Saccudionem redil. His ergo in hunc modum transaclis, Theodorus regia urbe relicta, in monasterium revertitur, optimique pastoris instar segregatus oves convocat, quas se absente prædones animarum abegerant, et in omnes circum montes disperserant. Accurrit insuper innumerabilis aliorum tam monachorum quam sæcularium multitudo, et magni Patris reditui gratulatur, divulgante illum ubique fama, Theodorumque celebrante, et Succudionem. Respondebat autem exilus opinioni, et famam res ipsa confirmabat. Quicunque enim accedebant, meliores ab eo fiebant, et præstantiorem inde vitam auspicabantur. Plurimi ex eo tempore Byzantio profecti, ad sanctum protinus advolarunt, ejus tanquam Sirenum minime fallacium vocibus repente capti, redeundi curam penitus abjecerunt, obtestantes, accidentes, omnia supplicum more facientes, ut sibi cum illo esse et vivere liceret, melius longe atque utilius id existimantes quam in Baculo versari. Quos ille cunctos excipiens, eorumque fidem amplectens, Deo offerebat, et in virtutis disciplina exercebat. τῶν θείων γενέσθαι εἰκόνων, εἰ μὴ τὸ ἐφετὸν καταπράξοντο· ὁ δέ γε Πατήρ περιφανῶς τὸ ἀνόσιον στην λιτεύσας, καὶ τῇ πολλῇ ἐνστάσει καὶ τῷ ἐλεγμῷ τῆς πρόσω φορᾶς εἴρξας, οὐ μόνον τοὺς δράσαντας, ἀλλὰ καὶ τοὺς τοιοῦτόν τι δρὴν ὑπηγμένους, μὴ τῶν παθῶν ἀκρατῶς ἔχειν ἐδίδαξε. Πάντως δὲ καὶ τὸ οἰκονομί σαί τι ἐν κρίσει καλὸν, καὶ τὸ μὴ λιπεῖν τὴν ἀκρί βειαν, ὠφελιμώτατον· ἀμφότερα πρὸς τὸ χρήσιμον νεύοντα, καὶ πρὸς τὴν φυλακὴν τοῦ βελτίονος. Ο δε μάλιστα καὶ οἱ παρ' ἡμῖν θεοφόροι συνεγνωκότες, λογισμῷ ή καθ᾿ ἡμᾶς κρείττονι διετίθουν τὰ ἐπιόντα, πρὸς τῷ μηδὲ τὴν ἀγάπην λιπεῖν, ἣν ἀπαρχῆς εἶν λοντο, καὶ ἡ ἀλλήλους θείῳ συνήρμοσαν πνεύματι. Τοῦτο δὲ πάντως καὶ ἡμῖν στερκτέον, καὶ μετὰ τοῦ pκαιροῦ τὰ τοῦ καιροῦ λογιστέον· ὡς ἂν καὶ τὸν ἀμ- "φοτέρων σκοπὸν ἐπαινετώμεθά τε καὶ ἀποδεξώμεθα, καὶ τοὺς ἄλλο τι ὑπειλημμένους ἢ· ἔχοντας, με α τως ἔχειν διδάξοιμεν. XXVIII. Arabum incursio. venit Theodorus. Constantinopolim Studii monasterio præficitur. Ο τοίνυν Πατὴρ ἡμῶν Θεόδωρος τὴν βασιλίδα τότ λιν μετὰ ταῦτα ἀπολιπὼν ἔξεισι πρὸς τὸ ἑαυτοῦ μι ναστήριον, καὶ συνάγει αὐτῷ οἷα τις ποιμὴν ἄριστος τὰ ἀποφοιτήσαντα πρόβατα, ἃ καὶ οἱ τῶν ψυχῶν ἄρπαγες τῇ αὐτοῦ ἀπουσίᾳ ἔξωσάν τε καὶ ἐπὶ πᾶν δρος διέσπειραν. Συντρέχει δὲ καὶ πλῆθος μοναστῶν τε ἄλλων καὶ μιγάδων ἀριθμοῦ κρεῖττον, καὶ τῇ τοῦ μεγάλου παρουσίᾳ συνήδεται, τῆς φήμης πανταχού διαβρωμένης, καὶ Θεόδωρον κηρυττούσης, καὶ Σακο κουδίωνα. Ἐδείκνυ δὲ ἡ πεῖρα τοὺς λόγους, καὶ τὴν φήμην τὰ πράγματα. Οι γὰρ παραγενόμενοι, βελτίους τὰς ψυχὰς γινόμενοι, πρὸς βίον ἤδη τὴν κρείτ τονα μετετάττοντο. Ἐκ δὲ τούτου πολλοὶ καὶ τῶν ἀπὸ τῆς Βυζαντίδος ἐζῄεσαν, καὶ ᾗ τάχος τῷ ἁγίῳ προσῄεσαν· οὗ καὶ τῶν λόγων οἷα σειρήνων ἀψευδῶν εὐθὺς ἀλισκόμενοι, ὑποστροφῆς οὐδ' ὅλως ἐμέμνηντο ἀλλ᾽ ἠντιβόλουν, προσέπιπτον, πάντ' ἐποίουν ἃ τοὺς δεομένους εἰκός· ἵν᾿ αὐτῷ μόνῳ συνῶσιν, αὐτῷ καὶ συμβιοτεύοιεν, κρεῖττον πολλῷ καὶ λυσιτελέστερον τοῦ ἀνεστράφθαι κόσμῳ τὸ συμπεριπολείν τούτῳ κρίνοντες. Καὶ μέντοι καὶ δεχόμενος πάντας, καὶ τῆς πολλῆν ἀποδεχόμενος πίστεως, Θεῷ τε προσῆγε καὶ ἀρετὴν ἐξεπαίδευσεν. ᾿Αλλὰ τῶν ἀθεωτάτων Αράβων τὴν Ῥωμαίων την καῦτα κατατρεχόντων, καὶ ἀναστάτους διὰ φής Verum impiis Arabibus Romanum imperium per 6ον ἁλώσεως τούς τε πόῤῥω ποιούντων καὶ τοὺς ἐγε id tempus infestantibus, cum sedes passim servitutis metu verterent, non solum propinqui, verum etiam remoti ac procul dissiti, necessario faciendum Patri visum est ut tempori cederet, nec manifesto periculo se sociosque (quod amentis erat) objiceret. Quare in regiam urbem se recipit, patriarchæ optabilis, et Augustæ, quibus adventu suo lætitiam incredibilem attulit. Qui mox summis ab to precibus contenderunt, ut Studii moderator conobii, quod in urbe erat, esse vellet: et in eo monasticæ exercitationis scholam collocare, ut hæc ratione a tanto viro civitatum princeps ornaretur. γύς, ἀναγκαῖον ἐφάνη καὶ τῷ Πατρὶ δρῆσαι τὰ τοῦ καιροῦ, καὶ μὴ προφανεῖ κινδύνῳ, ὅπερ εἴηθες και μιδῇ, ἑαυτόν τε καὶ τοὺς συνόντας ῥίπτειν· ὅθεν καὶ τὴν βασιλεύουσαν καταλαβών, ἀποδεκτέος τὰ μάλιστα τῷ τε πατριάρχῃ γίνεται καὶ τῇ Αὐγούστῃς ἡδονὴν αὐτοῖς ὅτι πλείστην τῇ παρουσίᾳ ἐνθέμενος. Ο γε καὶ λιπαροῦσιν αὐτὸν, ἐγκρατῆ τῆς τοῦ Στουδίου γενέσθαι μονῆς, ἢ κατὰ ταύτην τὴν βασιλίδα τυγχάνει· κἂν ταύτῃ τὸ τῆς ἀσκήσεως πήξασθαι διδασκα λεῖον, ὡς ἂν ἐπὶ τοσούτῳ ἀνδρὶ ἡ πρώτη κοσμοῖτο τῶν πόλεων. Υπερφερὴς δὲ πάντως ἐν τῇ μονῇ ναὸς, καὶ τῷ τε κάλλει καὶ τῷ μεγέθει, ὀλίγων μέ

VITA. λσττα δεύτερος. Οὐκ ἔκαιρον δὲ ἴσως καὶ ὅθεν συν- Magnifcum plane ac præcellens ejus cœnobii temἐστη δηλῶσαι τὸ καταρχάς. plum, sive pulchritudinem, sive amplitudinem spectos, paucis concedens. Non erit autem abs re fortasse, unde illiud initium sumpserit, a principio declarare. ᾿Ανήρ τις τῶν εὐγενῶν, καὶ τὰ μεγάλα δυναμένων ἀπὸ Ῥώμης ἐπανήκων, Στούδιος τῷ ἀνδρὶ ὄνομα Εὐπρέπειον δὲ τοῦτον ἡ καθ᾿ ἡμᾶς γλῶσσα οἶδε και λεῖν· ὃς καὶ τῷ τοῦ πατρικίου καὶ ὑπάτου τετίμητο ἀξιώματι. Οὗτος τοίνυν ἐνταυθοί κατεσκηνωκώς, καὶ πάντα τὰ αὐτοῦ διὰ μέγεθος ἀρετῆς τῷ Θεῷ ἀνατε θεικώς, καὶ τὸν περιφανῆ τοῦτον σηκὸν τῷ μεγάλῳ Προδρόμῳ καὶ Βαπτιστῇ ἀνιστᾷ, μοναστῶν κατο αγώγιον ἀποτάξας αὐτόν. Ἐν ᾧ δὴ καὶ, ὡς εἰκὸς, ἄλο λοτε ἄλλοι τῶν ἀποτασσομένων συνειλεγμένοι κατὰ καιροὺς καὶ ἀρετῆς ἔργα ὅτι μάλιστα ἐπιδεδειγμένοι, οὐ διελίμπανον ἀλλήλοις συνόντες· ἕως ὁ θεομια σης Κοπρώνυμος Κωνσταντίνος πάντας τε ἄλλους μονάζοντας τῆς Βυζαντίδος ἀπήλασε, καὶ δὴ μετὰ τῶν ἄλλων καὶ τούτους. Ἐπεὶ δ᾽ αὖθις ταῖς Εκκλησίαις ἐπανῆλθε τὰ πράγματα, καὶ ὁ διωγμὸς τοῦ σχίσματος ο πέπαυτο, ὀλίγοι μὲν, πλὴν καὶ αὖθις μοναχοί, τὸν τόπον κατῴκησαν, δώδεκα, ὡς φασι, καὶ οὐ πλείους τυγχάνοντες. Τὸν οὖν τόπον ὁ Πατὴρ σὺν τῷ περιφανεῖ ναῷ μου ναζόντων ἐνδιαίτημα εὐπρεπέστατον ἀνευρών, καθὰ δὴ καὶ τῷ πολίσαντι ἔδοξε, τοῦτον εὐθὺς παραλαμβάνει, καὶ τοὺς ἑαυτοῦ κατασκηνοί φοιτητάς. Έδει γὰρ ὡς ἀληθῶς τὸν μείζονα πάντων ἐν γεννητοῖς, τῷ μείζονι πάντων κατ᾿ ἀρετὴν τὸν ἴδιον παραθέσθαι ναὸν, καὶ τούτῳ χρήσασθαι καὶ οἰκήτορι και ποι· G μένι, καὶ ποιμένων ὅτι μάλιστα τῷ κρατίστῳ, οὗ τὰ πρόβατα τῇ τε ἀρετῇ ἐπισημότατα, καὶ τῷ ἀριθμῷ πολυπληθέστατα. ἢ γὰρ πᾶσα καὶ ἡ μεγίστη σπουδή ὅσαι ὧραι τοὺς ὑπ' αὐτῷ βελτιοῦν, καὶ πᾶν εἴ τι κάλλιστον καὶ ὑποτιθέναι καὶ διδάσκειν, καὶ ἑαυτοῦ σωτηρίαν τὸ ἐκείνους σεσῶσθαι νομίζειν, τούτους είν κὸς καὶ ἐπιδιδόναι καὶ ηὐξῆσθαι, καὶ βίου ἐπειλῆφθαι τοῦ κρείττονος. Ἐξ ὧν καὶ ἡ παρ᾽ αὐτοῖς μονὴ ὀνόματος λαμπροτάτου τετύχηκε, καὶ τοῖς ὅλοις περισημοτάτη γεγένηται. ᾿Αμέλει καὶ πολλοὺς εἶχεν, ἐφ' οὕτω δόξης προβᾶσα, τοὺς ἀνὰ πᾶσαν ἡμέραν [εἰς] ταύτην συῤῥέοντας, τοῦτο μὲν, λαϊκούς, τοῦτο δὲ και μονάζοντας· ἔτι μὴν, καὶ τοὺς ὅσοι βίου τοῦ αβροτέρου ἦσαν καὶ ἡδονικοῦ, καὶ οἷς οὐδείς που περὶ ἀρετῆς λόγος ἐμέλησεν. Οὓς δὴ καὶ πάντας φιλοφρόνως δεξιούμενος ὁ Πατὴρ, λόγοις τε τοῖς ἀπὸ τῶν θείων κατήχει Γραφῶν, καὶ παρεδίδου τὰ κρείτο τονα, μηδενὸς ἄλλου ἢ ἀρετῆς μόνης πείθων ἐξέχεσθαι, κτήματος ἀθανάτου καὶ διαμένοντος. Τὰ γὰρ τοῦ κόσμου, φησὶν, ἴσα καὶ εἰρινοῖς ὁ ἄνθεσι διαῤῥεῖ· παίζοντα ἡμᾶς ταῖς ἀγχιστρόφοις μεταβολαῖς, καὶ πρὶν ὀφθῆναι ἱπτάμενα. Καὶ ὅτι δεῖ τοὺς ἀποτασσο μένους, ἀπερίττους εἶναι καὶ κατὰ τὸ ἐνὸν εὐσταλεῖς· ἵν' ἐξῇ τούτοις καὶ ῥᾷον εὐθυπορεῖν πρὸς τὰ ἄνω, καὶ πᾶν διαλύειν τὸ προσιστάμενον. Ος γε καὶ τ[οι]οῦ. XXIX. Sludii origo. - Venerat ab urbe Roma vir genere et opibus praestans, Studius nomine (Euprepium lingua nostra vocare solet), qui et patricii et consulis honorem fuerat adeptus. Hic, cum in hac urbe domicilium collocasset, et omnia sua bona ingenti excelsitate animi Deo consecrasset, præcla rum hoo templum magno Præcursori Baptiste posuit, monachorum deputans babitationi. Et quidem nullo unquam tempore defuerunt, qui communem in eo vitam agentes, præclara virtutis ac religionis suæ argumenta darent: quoad Deo invisus Constantinus Copronymus, indicto monachis bello, cum cæteris omnibus hos pariter Byzantio ejecit. Postquam vero in pristinum statum res Ecclesiæ redierunt, cessavitque monastici habitus persecutio, eumdem locum monachi iterum, sed perpauci, nec plures, ut ferunt, numero, quam duodecim, inha bitarunt. XXX. Theodori vita in Studio. Hoc ergo conobium Pater cum insigni templo aptissimum et ornatissimum nactus, ex conditoris mente scincet, adiit, discipulosque suos in eo constituit; sic enim revera conveniebat, eum qui major est inter natos mulierum, ei qui cæteris omnibus major erat virtute, suum ipsius templum apponere, et eumdem ejus incolam ac pastorem esse, ac pastorem longe præstantissimum, σujus ores et numero plurima et virtute perinsignes essent. Cui enim et cura omnis et studium erat fidei suæ creditos, meliores in horas reddere, et quidquid pulchrum ac honestum essel, eis proponere atque inserere, eorumque salutem suam salutatem ducere; hos par erat augeri maximis incrementis, et vitæ perfectioris apicem capessere. Quorum sane monasterium propterea clarissimum nomen obtinuit, omniumque aliorum celeberrimum evasit. At enim cum multi, crescente ejus fama, quotidie confluerent, partim laici, partim monachi, nonnulli etiam delicatæ vitæ dediti, et voluptuaris, quibus adeo nulla virtutis cura fuisset, benigne omnes pariter excipiebat. et divine Soripturæ documentis instruebat, atque ad meliora ducebat, nullius rei præterquam virtutis studio capi docens, boni immortalis ac perpetui. Res enim mundanæ, inquit, perinde ac flores verni dilabuntur ac celeri conversione nobis illudentes, prius avolant quam conspici potuerint. Oportet autem eos qui mundo renuntiarunt, omni negotio vacuos esse, et quantum fieri potest expeditos, ut ipsis promptum sit recta tendere ad cœlestia, et obvia quæque perrumpere. Is igitur amorem virtutis tanVARIÆ LECTIONES. • σχήματος. * 1. ἐκρινοῖς.

tum in ipsis excitavit, ut absque more ulla et τον αὐτοῖς ἔρωτα ἐνετίθει τῆς ἀρετῆς, ὡς μὴ ὅπως cunctatione, prout animi impetus ferebat, ab jectis rebus omnibus lotos se Deo dederent, quoddam animæ repagulum esse rati vel respicere ad divitias. Qui et vitam vita permutantes, mollem asperiori, humilitatis et fortitudinis temperationem didicerunt animum ad nullam rerum inferiorum deprimentes. Neque hoc solum, sed monachos etiam, quotquot ad illum ventitarent, cum eoque manere, et ipso duce et magistro uti cuperent, excipiebat animo paterno, omnemque ipsis curam impendebat, non aliter ac proprios filios excolens et amans, et quæcunque velle ipsos sentiret, abunde præstans: neque anteponens eos qui apud ipsum comam deposuerunt, nec secundo loco alios habens quo affectu homines vani et ambitiosi duci solent: sed unam eamdemque esse vitæ formam intelligens, gens, quocunque tempore illam quis amplectatur: quemadmodum baptismatis vestis una in omnibus nec dispar est: unicuique pro ratione virtutis, pro, que eo quod in singulis erat boni studio, quæ necessaria forent impendebat, et honoris mondum statuebat. Ita ut hoc uno nomine quæ quisque vellet, seu plus seu minus, auferret: quo magis illos hac ratione incitaret ad virtutem, ipsamque præcipue dignam esse honore ostenderet. XXXI. Ratio gubernandi. Adeo erat videbaturque sublimis hæc vita, ut cuncti præclare secum agi putarent, si vel modicam illius instituti partem in se exprimerent, indeque ad virtutem formarentur dirigerenturque. Sed præter incrementum virtutis, augescente etiam ipsorum multitudine, adeo ut prope ad decem centuriarum numerum pervenisset, facile non erat Theodoro, sed prope impossibile, singulos viritim recensere et cognoscere, eorumque sermones et cogitationes explorare. Quonam enim modo unus tam multos ad minima usque perspectos haberet? Rem excogitavit quæ utilior nobis, ac ejus magnitudine animi digna, maximeque tum ipsi tum monachis foret opportuna. Fratrum præstantissimos elegit et quos major virtus commendabat, eosque cæteris præfecit, ut inspicerent si quid non recte ab aliis fieret, et ad communem magistrum referrent: neque latere posset quod tam multi cernerent et expenderent. Hos propriis et idoneis nominibus appellavit, epistemonarchas, taxiarchas, observatores, excitatores. Tum ex istis eos qui magis progressi erant ac sublimiorem vitam sequebantur, alia nuncupations donavit, hunc quidem a præposito secundum appellans, alium æconomum, alium submconomum. Alius cognomen pro ministerii ratione, et operis tractatione sortiebatur. πρὸς ἀναβολὰς καὶ μελλήσεις, ἀλλ' ὡς εἶχον ὁρμῆς, πάντα αποδομένους, Θεῷ προσχωρεῖν, ψυχῆς ὥσπερ ἐμπόδιον καὶ τὸ μόνον προσβλέψαι τὸν πλοῦτον να μίζοντας. Οἱ καὶ βίου βίον ἀμείψαντες, τοῦ ἀπελοῦ τὸν τραχύτερον, ταπεινώσεως μέτρα καὶ ἀρετῆς ἔμαθον, μηδενὶ τῶν κάτω τὴν ψυχὴν ὑποκλίναντες. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ὅσοι τῶν εἰσφοιτώντων μοναχῶν παρ' αὐτῷ μένειν ἐβούλοντο, καὶ αὐτῷ χρῆσθα: ὁδηγῷ καὶ καθηγεμόνι, καὶ τούτους σπλάγχνοις ἐδέ χετο πατρικοῖς, καὶ προνοίας ἠξίου τῆς πάσης, ἴσε τοῖς ἰδίοις τέκνοις καὶ περιέπων καὶ στέργων, καὶ πάνθ' ὅτα βουλομένους ἑώρα αποπληρῶν· οὐ προτι μῶν μὲν τοὺς παρ' αὐτῷ τρίχα σ' ἀποκειραμένους, ἐκείνους δὲ τοῖς δευτέροις ἐναριθμῶν, ὅπερ ἄν τις πάθοι τῶν φιλοτίμων καὶ περιττῶν, ἀλλ᾽ εἰδὼς ὡς ἓν καὶ τὸ αὐτὸ σχῆμα, κἂν ὅποι τις αὐτὸ περιβάλοιτο, καθάπερ δὴ καὶ ἡ περιβολὴ τοῦ βαπτίσματος ὁμοία ἐν πᾶσι, καὶ οὐ διαλλάττουσα, κατὰ τὴν ἀρετὴν μό νον καὶ τὴν τοῦ καλοῦ πρόθεσιν, ἑκάστῳ τὸ δέον ἀπὸ ένεμε, καὶ τῆς τιμῆς τὸ μέτρον προσένεμεν. Ως ἐντεῦθεν καὶ μόνον πλεῖον ἔχειν ἢ ἔλαττον τὸν βου λόμενον, ἵνα καὶ μᾶλλον σπουδαστὰς ποιοῖτο της ἀρετῆς, καὶ αὐτῆς μόνης εἶναι δεικνύοι τὸ τι μιώτερον. σε Ἐν καὶ ἐπὶ τοσοῦτον ὤφθη ὁ βίος ἀνῳκισμένος, ὡς ἀγαπᾶν πάντας, εἰ μικρὰ τῆς ἐκείνων πολιτείας ἐναπομάττοιντο, κἀντεῦθεν εἴη αὐτοῖς τὸ τυποῦσθαι πρὸς ἀρετὴν καὶ εὐθύνεσθαι. Ἀλλὰ τούτων πρὸς τῇ ἐπιδόσει, καὶ εἰς πλῆθος κεχωρηκότων πολυάριθμον, ὡς εἰς δέκα ἑκατοντάδας ὑπερταθῆναι μικροῦ δέον τός· ἦν δ᾽ οὐκ εὐχερὲς τῷ Πατρὶ, ἀλλ᾽ οὐδὲ σχεδόν δυνατόν, κατ᾽ ἄνδρα ἕκαστον καὶ ἐξετάζειν καὶ ἐρευ ναν, καὶ λόγους αὐτῶν καὶ λογισμοὺς ἀκριβοῦν. Πῶς γὰρ ἂν καὶ μόνῳ οἱ τοσοίδε " ἄχρι και μικροτάτου καταθεῷντο; Ο τῶν ἡμετέρων τὸ κρεῖττόν ἐστιν, ἐννοεῖ τι, τῆς αὐτοῦ μεγαλονοίας ἄξιον· καὶ ὃ μᾶλ λον αὐτῷ τε κακείνοις λυσιτελεῖν ἔμελλε, τοὺς ἐξ έχοντας ἐπιλεξάμενος τῶν ἀδελφῶν· καὶ οὓς ὁ βίος μείζω τῶν ἄλλων ἐμαρτύρει τὴν ἀρετὴν, τούτους εἰς ἐπισκοπὴν προὐστήσατο τῶν λοιπῶν· ἵν' εἴ τι καὶ πραττόμενον οὐ καλῶς τοῖς ἄλλοις ἐστὶν, αὐτοὶ καὶ ὁρᾶν ἔχοιεν, καὶ εἰς τὸν κοινὸν ἀναφέρειν διδάσκα λον· καὶ μὴ ἄν τι δύναιτο λαθεῖν ἐν τοσούτοις ὅμε μασιν ἔνδηλον ὅν, καὶ ὑπὸ τοσούτων σταθμώμενον. Οὓς δὴ καὶ κλήσεσιν οἰκείαις καὶ προσφυέσιν ὠνό μασεν· ἐπιστημονάρχας, ταξιάρχας, ἐπιτηρητὰς, καὶ διυπνιστὰς τούτους καλέσας. Τούτων δέ γι πά λιν αὐτῶν τοὺς βιαβεβηκότας, καὶ τὸν βίον ὑψηλοτέ ρους, ἄλλης ἠξίωσε κλήσεως· τὸν μὲν, δευτερεύειν μετὰ τὸν καθηγούμενον φάμενος· τὸν δ' οἰκονόμου τὴν κλῆσιν φέρειν· τὸν δὲ παρ᾽ οἶκονόμου 6· τὸν δ' ἑτέρας μεταλαχεῖν, κατὰ τὴν ἑκάστῳ ἀποταχθεῖσαν καὶ διακονίαν καὶ ἔργου ἐγχείρησιν. 4* al. τρίχας, ο al. τοσοῦτοι. • al. παροικονόμου,

VITA. Ἑξέθετο μέντοι καὶ Παραγγελίας εγγράφους, διὰ XXXII. Iambici ad monachos. στίχων ἰάμβων, πῶς ἑκάστῳ μέλλον ἐστὶ τα ἐπιτεταγμένα πληροῦν. Μᾶλλον δὲ τῶν στίχων ὑπηγορία 1 ἀπ' αὐτοῦ ἤρκται τοῦ ἡγουμένου, καὶ καθεξῆς ἅπαντας διοῦσα, μέχρι καὶ τοῦ πάντων ὑστάτον Διωρίσατο δὲ καὶ τίσιν ἐπιτιμίοις ἢ ἀφορισμοῖς ἢ γονυκλισίαις τοσαὶσδε, ὁ τῶν θείων ὕμνων καθυστε τῶν ὑπαχθήσεται, ἢ ὁ σκεῦος συντρίβων, ἢ εἰκαίως ρίπτων καὶ παραμελῶν· ἢ ὁ τὸν ἀδελφὸν ἔν τινι διαπληκτίσας, ἢ ὁ λόγον περιττὸν περιττῶς ὁμιλῶν, καὶ μὴ γλώσσης εἰδείη κρατεῖν. Τούτοις πᾶσιν ἀναλόγως τοῖς πραττομένοις, καὶ τὰς ἐπιτιμίας προσέθηκεν· ὥστ᾽ ἔχειν τοὺς παρὰ τοῦ Πατρὸς καταστάν τας ἀρχηγοὺς ἔργον ὅτι μάλιστα τοῦτο καὶ σπούδα σμα, πάντα διασκοπεῖν τὰ τῶν ἀδελφῶν, πάντα ἀν ερευναν, πᾶσι δεόντως προσφέρεσθαι· συνεφάπτεσθαι δὲ καὶ τὸν μέγαν τοῦ κόπου αὐτοῖς, ἅτε καὶ μᾶλλον αὐτὸν τὰ πάντων ἐπηχθισμένου· καὶ εἶναι οἷόν τινα κυβερνήτην ὑψοῦ καθήμενον, καὶ τῶν ἀνέμων ἐπι τηροῦντα τὰ πνεύματα· ἤ στρατηγὸν ἄριστον, ἀπάν των ὑπερπονοῦντα καὶ κινδυνεύοντα, καὶ δοκιμὴν ἁπάντων λαμβάνοντα· ὡς πληροῦσθαι ἐπ' αὐτῷ καὶ τὸ τοῦ θείου Ἱερεμίου, ὅτι Δοκιμαστὴν δέδωκά σε τοῦ λαοῦ μου, καὶ γνώσῃ ἐν τῷ δοκιμάζειν σε τὴν ὁδὸν αὐτῶν. θαυμάζεται παρὰ πάντας Μωσῆς, ἐπεὶ καὶ θεοφα νείας ἠξίωται, ὅτι δεῖσαν αὐτῷ τὸν ὑπὸ χεῖρα εὖ διαθεῖναι λαόν, ἐκατοντάρχους τούτοις, καὶ πεντη κοντάρχους, καὶ δικάρχους ἐπέστησεν, ἵν᾿ ἔχοιεν ἐκεῖνοι τὰ τοῦ πλήθους ἐπανοιθοῦν, καὶ πᾶν εἴ τι τούτοις ἐστὶ διαλύειν ἀμφιφβητούμενον. ᾿Αλλὰ Μω σῆς μὲν οὐ παρ᾽ ἑαυτοῦ, οὐδὲ μόνος τοῦτο ἐφευρεν, ἀλλὰ τῆς ἑτέρων ἐδεήθη συμβουλίας, ἐξ ὧν ὑπήχθη πρὸς τὸ λυσιτελοῦν τῷ λαῷ. Καὶ Μωσῇ μὲν οἱ καταστάντες ἀρχηγοί, μικρῶν καὶ περὶ τῶν σωματικωτέρων καὶ ὧν μικροπρεπής ἡ διάταξις, τὰ τῆς ἀρχῆς διετίθουν· ὁ δὲ παρ᾽ ἡμῖν ὑποφήτης, και μόνος καὶ παρ' ἑαυτοῦ, καὶ περὶ τῆς πάντων κρείττονος ἐπ:- στασίας· εἴπερ κρεῖττον ἁπάντων ψυχὴν καθαίρειν, καὶ τὴν ἐντὸς ἄνθρωπον· τὰ βεβουλευμένα οὖν δράσας, οὐμενοῦν οὐδ᾽ ὅσον εἰπεῖν, μείζονος ἄξιος καὶ τοῦ θαύματος, καὶ διαφορωτέρας τῆς ἀναῤῥήσεως. Ἐπεὶ δ᾽ οὐδὲν οὕτως πρὸς ἕνωσιν ἄριστον ὡς ἰσό της καὶ κοινωνία ἐν ἅπασιν (ἀπείη γὰρ ἐν τοῖς κατὰ Θεὸν πολιτευομένοις, τὸ ἐμὸν λέγεσθαι καὶ τὸ σὸν, καὶ τὸ μεῖζον καὶ ἧττον, τὰ φαῦλα ταῦτα καὶ τῆς ὁμοφροσύνης διαστατικά), κοινὰ τὰ πάντα ἔχειν καὶ τὰ ἐνδύματα διετάξατο· ὡς ἂν ἕκαστος τοῦ χρήζοντος γίνοιτο, καὶ μὴ ἀποκεκληρωμένος τοῦ ἰδιάζοντ τος. Αποτάξας πᾶσι καὶ οἴκημα ἕν, ἵν᾿ ὁ βουλόμενος, ἐκεῖ τὸ ἱμάτιον τιθεῖτο 8, εἶτ᾽ ἀποῤῥιφθῆναι δέον, εἴθ᾽ ὑφανθῆναι· καὶ ἀναλαμβάνειν παρὰ τοῦ ταῦτα ἐπιτεταγμένου καινὸν ἄλλο καὶ ἄῤῥυπον. Ων γὰρ ὁ βίος κοινὸς καὶ δίαιτα καὶ τράπεζα, καὶ πάνθ' (h) Jerem. vi, 27. * al. ἐπηγορία. * Α1. τιθοῖτο. Edidit prætera Institutiones iambicis versibus conscriptas, quemadmodum unumquemque imperata facere oporteret. Quorum versuum contextus initium a præposito ipso duceret; tum deinde cæteros omnes ad infimum usque percurrens, definit ac statuit, quibus poenis, quibusque separationibus aut genuflexionibus affici debeat, qui ad divinas laudes tardius venerit, qui vas confregerit, aut temere projecerit, ac negligentius tactavit; qui fratrem in re quapiam offenderit, qui in loquendo modum excesserit, et linguæ frenum non injecerit. Quibus omnibus congruentes pro delicti modo pœnas imposuit. Ita u qui sub Patre ipso præfecti erant, iis præcipua cura esset et labor prospicere fratum rebus, vestigare omnia, universis prout res poscebat opitulari. Ipse autem illorum laborem sublevabat pater, utpote qui omnium molestias maxime sentiret: ac navarcho similis erat in specula sedenti, et flatum ventorum observanti vel duci eximio majorem laboris ao periculi partem in se suscipienti, ac suorum experimentum facienti ita in ipso impleretur illud divini Jeremiæ: Probatorem dedi te populi mei, e scies, et probatis viam eorum (h). a XXXIII. Confertur cum Moyse. Magna est Moysis apud omnes admiratio, quod postquam Dei aspectu dignatus esset, quia gubernari ab ipso populum oportebat, præfecit ipsi centuriones et quinquagenarios et decuriones, qui multitudinem rite moderarentur, et controversias quæcunque orirentur dirimerent. At istud Moys haud per se neque solus invenit, sed opus habuit aliorum consilio, & quibus ad id quod populo conducibile erat, adductus fuit. Et quidem qui sub Moyse præerant, minoribus prospiciebant rebus atque ad corpora pertinentibus, et quarum administratio levioris momenti erat. Noster vero antistes hoc et solus, et ex seipso præstitit, ac sapientia quadam excellenti: siquidem mentes et interiorem hominem procurare res est omnium præstantissima. Cum igitur animi sui consulta perfecerit, admiratione supra quam dici possit ac singulari præconio dignus est. XXXIV. Studium communis vitæ et æqualitatis. Quoniam autem nulla res magis ad concordiam facit, quam rerum omnium communio et qualitas (nam in ea quæ secundum Deum est vivendi ratione dici non debet meum et tuum, aut majus et minus, quæ prava sunt et concordiæ inimica), constituit ut communia essent omnia, etiam vestes: quo unusquisque sortiretur quidem ea quibus indigeret, proprium autem nihil sibi vindicaret. Unum voluit et locum esse ubi singuli possent vestem, sive illam prorsus abjici, sive sarciri oporteret, deponere, et novam ab eo cui id negotii commissum

καὶ ἡ πρὸς Θεὸν ὕψωσις καὶ ἀνάβασις· τούτους τι ἄλλο, καὶ οὐχὶ μέχρι του μικροτάτου πάντ᾽ ἐχρῆν ἑλέσθαι κοινὰ; ἵνα διὰ πάντων αὐτοῖς καὶ τὰ τῆς κοινωνίας σώζοιτο καὶ ἰσότητος, κατὰ τὸ εἰρημένον ὑπὸ τοῦ ᾿Αποστόλου, ὅτι τοῦ πλήθους τῶν πιστευο σάντων ἦν ἡ καρδία καὶ ἡ ψυχή μία, καὶ οὐδὲ εἰς τις τῶν ὑπαρχόντων αὐτῷ ἔλεγεν ἴδιον εἶναι, ἀλλ᾽ ἦν αὐτοῖς ἀπαντα κοινά. Τούτου ἕνεκα καὶ αὐτὸς ὁ Πατήρ, οὔτε τι ἰδιάζον εἶχε παρ' ἑαυτῷ, οὔτ᾽ ἄλλως ὑπεξῃρημένον· ἀλλ' ἐν τῷ αὐτῷ ἱματοφυλακίῳ τὸν χιτῶνα ἴσα τοῖς άλλοις ἀποτιθέμενος, τὸ προστυχόν καὶ οἷον μᾶλλον ἑώρα τῶν ἐνδυμάτων τραχύτερον ἀνελάμβανεν· ὡς ἂν εἴη κἂν τούτῳ τύπος τοῖς ὑπ' αὐτὸν ταπεινώσεως. erat, accipere. Quorum enim vita et institutum et ὁμοῦ, ή, ἵνα το υψηλύτερον φῶ, ὧν αἱ ψυχαὶ κοινα!, mensa una est, et omnia in commune posita, vel, ut aliquid sublimius dicam, quorum animæ ipsæ et ad Deum exaltatio el ascensio communis erat, illos decebat omnia, etiam minima quæque, tanquam communia accipere, ut apud ipsos communitas rerum omnium et æqualitas servaretur, juxta id quod ab Apostolo dictum est, quia Multitudo credentium erat cor unum el anima una: nec quisquam eorum quæ possidebat aliquid suum esse dicebat, sed erant illis omnia communia (i). Quare neque ipse Pater penes se quidquam habebat proprium aut non de medio septum: sed in eodem ac cæteri vestiario tunicam deponens, illam sumebat quæ prima occurreret, et quam videret asperrimanı, ut hac etiam in re cunctis esset humilitatis exemplar. XXXV. Laboris studium. Memor autem beati Paulis dicentis: Neque gratis panem manducavi; sed manus istæ mihi, et iis qui mecum erant, ministraverant (j); laborare et ipse constituit, manus continuo versans in codicibus, operamque suam ad eos adjungens ex discipulis, qui opus manu faciebant. Exstant apud nos ad hunc diem ejus manu scripta pulcherrima. Composuit et libros alios, quos propria lingua dictavit, quorum sensus manisfestam quamdam divinæ gratiæ vim ostendunt. XXXVI. Theodori scripta Catechesis Parva. In his primum locum tenet, qui Parva dicitur Cachesis, quatuor et triginta supra centum distincta sermonibus, quos quidem fratribus ipse pronuntiavit, congruentes cuique diei singulos, lectissimis sententiis, verbisque ornatissimis, scite admodum pertractans, nunc de animi fortitudine adversorumque contemptu, de monastica observationis perseverantia, et membrorum mortificatione; nunc de constantia in quotidianis certaminibus, et præstanti adversus casus omnes animi contentione. Ex hoc libro tres sermonum particulæ prima quaque die hebdomadis apud nos in Ecclesia recitari consueverunt, quæ nobis rerum agendarum memoriam refricant, et ad vitam deinceps instituendam conducunt. XXXVII. Catechesis Magna. Alterum deinde librum elaboravit. Magnum Catechisticum, tribus membris seu partibus comprehensum; qui egregia oenobii instituta singillatim declarat, disciplinam tradens supra quam dici queat, utilissimam. Quantum vero utrique insit gratim, calestisque philosophim, cuivis notum, qui eorum lectionem vel leviter attigerit. Etenim multi sane libros multos, eosque utiles elucubrarunt, elegantia et sermonis ornatu excellentes: mihi tamen sic persuadeo, nullo ex alio tantum lucis, tantumque compunctionis haurire animam, quantum ex Patris Catechesibus, quæ singularem cum suavitate persuadendi vim habent, et conjunctam cum utili gratiam præ se ferunt. XXXVIII. Panegyrici. — Scripsit præterea vir (i) Act. iv, 32. (j) II Thessal. 111, 8. Μνημονεύων δὲ ἀεὶ τοῦ μακαρίου Παύλου ειρηκό τος, ὅτι Δωρεάν ἄρτον οὐκ ἔφαγον· ἀλλ᾽ αἱ χεῖ ρες αὗται ἐμοὶ καὶ τοῖς σὺν ἐμοὶ διηκόνησαν· ἐρ γάζεσθαι καὶ αὐτὸς ἤθελε πάντοτε τὰς χεῖρας ταῖς δέλτοις κινῶν, καὶ τὸν ἴδιον κόπον τοῖς ἐργοχείροις συνεισφέρων τῶν μαθητῶν. Ἐξ ὧν καί τινα τῶν βι βλίων ἔτι μέσουσι παρ᾽ ἡμῖν τῆς αὐτοχείρου γραφῆς κάλλιστα ὄντα πονήματα. Συνέταξε δὲ καὶ βίβλους ἑτέρας, ἃς οἰκεία γλώσσῃ ὑπηγόρευσε· καὶ τὸν ἐν αὐταῖς νοῦν θείας εἶναι τὸ πλέον ἔδειξε χάριτος. Καὶ πρώτη μὲν βίβλος αὐτῷ, ἡ Μικρά λεγομένη Κατήχησις, τεσσάρων οὖσα καὶ τριάκοντα λόγων πρὸς τοῖς ἑκατόν· ἢ τοῖς ἀδελφοῖς ἐπὶ στόματος ὡμισ λήθη, καὶ τὰ πρόσφορα ἑκάστῃ ἡμέρᾳ, ἐννοίαις ὑπερφυέσι καὶ ρήμασι θειοτέροις, εὐσκόπως ἐν αὐτῇ ἐνεσημάνθη, τοῦτο μὲν, ἀνδρεία ψυχῆς καὶ τῶν δει· νῶν ὑπερφρόνησις· τοῦτο δὲ, καρτερία περὶ τὴν ἄσκησιν καὶ τῶν μελῶν νέκρωσις· τοῦτο δ᾽ ἐν τοῖς καθ' ἡμέραν ἀγωνίσματα, στεῤῥότης νοῦ, καὶ τῶν ἐπιόντων ἀντίστασις. Ταύτης τῆς βίβλου τρεῖς λό γων περικοπαὶ κατὰ μίαν τῶν ἐβδομάδων παρ' ἡμῖν ἐπ' ἐκκλησίας ἀναγινώσκονται· ὑπόμνησίν τε ἡμῖν δηλαδὴ τῶν πρακτέων, καὶ τοῦ ἑξῆς βίου εἰσηγού μεναι τὴν ὠφέλειαν. Καὶ Δευτέρα δὲ μετ' ἐκείνην, ἐπονήθη βίβλος αὐτῷ, Μεγάλη καλουμένη Κατηχητική, ἐν τρισὶ τμήμασι διαπλουμένη· ἤ καὶ ἀνὰ μέρος τὰ καλὰ τοῦ κοινοβίου διεμφαίνει παραγγέλματα, τὴν διδασκαλίαν ὡς οὐκ ἂν τις εἴπῃ διεξιοῦσα εἰς τὸ ὠφελιμώτατον. Οσης δὲ ἀμφότεραι χάριτος καὶ φιλοσοφίας τῆς ἀνωτάτω, παντὶ γνώριμον, τῷ καὶ μικρὸν ἐπιστήσαντι γὰρ πολλοῖς μὲν ἄλλοις βίβλοι πολλαί τε καὶ ὠφέ λιμο: ἐξειργάσθησαν, κάλλει τε καὶ φράσει ὑπερφερεῖς· ἀλλὰ πείθομαι μὴ τοσοῦτον ἀπ' ἄλλης φωτι σμοῦ οὕτω πληροῦσθαι καὶ κατανύξεως τὴν ψυχὴν, ὅσον ἀπὸ τῶν τοῦ Πατρὸς Κατηχήσεων, πολὺ τὸ ἐπ· αγωγὸν μετὰ τοῦ ἡδέος ἐμφαινουσῶν, καὶ μετὰ τοῦ ὠφελίμου τὸ χαριέστατον. Καὶ Πανηγυρικὴν δὲ βίβλον συνέταξεν ὁ θεόληπτος,

VITA. ένθα τάς περιφανεῖς τοῦ Δεσπότου διέξεισιν ἑορτάς, divinus Panegyricum volumen, in quo insignes Doκαὶ λόγοις εὐγενέσι κοσμεῖ· οὐ μόνον δὲ, ἀλλὰ καὶ της Θεομήτορος καὶ τοῦ Προδρόμου ὡσαύτως καὶ Βαπτιστοῦ· οὗ καὶ τὸ τῆς πολιτείας ανωκισμένον ἐπιχαρίτως ἐξύμνησε. Συνετέθη δ' αὐτῷ καὶ βίβλος διὰ στίχων ἰάμβων τήν τε πλάσιν τοῦ γενάρχου διαλαμβάνουσα καὶ παράβασιν, καὶ φθόνον τοῦ Κάϊν, καὶ χεῖρα, φεῦ, κατὰ τηῦ ἀδελφοῦ ἐπανατεινομένην, καὶ φόνον ἐργαζομέτην τὴν ἀδικώτατον. Καὶ μέντοι πάλιν καὶ τοῦ Ενώχ Βερέστησιν, καὶ τοῦ Νῶς καὶ τῶν ἐξ αὐτοῦ δὲ φύν των γέννησιν, βίον, διαγωγήν. Απηριθμήσατο δὲ ἐν αὐτῇ καὶ πᾶσαν τὴν τῶν Εἰκονομάχων αἵρεσιν,οὕς καὶ ὡς κακών σπουδάρχας, τῷ ἀναθέματι καθυπέβαλεν. Α' δὲ τῶν Ἐπιστολῶν αὐτοῦ βίβλοι πέντε, αἱ παρ' ἡμῖν οὖσα: τέως· ἐν αἷς καὶ τὸ πεπαῤῥησιασμένον " τοῦ Πατρὸς δείκνυται, καὶ τὸ τῆς ψυχῆς μεμερι σμένον καὶ σπουδαιότατον· καὶ ὅπως κἂν τοῖς πάθε πν ἀνάλωτος ἔμεινε καὶ αήττητος, μηδὲν τῶν δει τῶν τρέσες, μηδὲ καθυφεὶς τοῦ φρονήματος ἐν τοσ εἴσεις ἐπαγωγαῖς τῶν καιρῶν καὶ ἐπαναστάσεσι. Προς πάσαις δὲ καὶ βίβλος Δογματικὴ τῷ φιλολόγῳ ἐξείργασται· ἐν ᾗ στεῤῥοὶ λόγοι καὶ ἀντιῤῥη σποὶ θαυμασίως τούτων εξησκημένοι, καὶ τὰ τῶν Εικονομάχων σοφίσματα διαλύοντες· ἄγχοντες αὐτ τοῖς, καὶ οὐδ᾽ ἀναπνεῖν συνόλως δῶντες, ἀλλὰ ταῖς ἀληθιναῖς τῶν δογμάτων προτάσεσι τὸ ψεῦδος αὐτ των καταβάλλοντες. Ενθα καὶ κατὰ τῶν δυσσεβῶς βεβασιλευκότων πολὺς πνεῖ, στίζων κἀκείνους λότοις τοῖς πρέπουσι· καὶ οἷς ἂν διαπαντὸς ὁ βίος αὐ- G των στηλιτεύοιτο. Αύται εἰ βίβλοι, ᾶς ὁ θεοφόρος Πατὴρ ὑπηγόρευσε, α' γλώσση σοφωτάτῃ ἐτράνωσιν. Εἶχε γὰρ ἀεὶ ἐν ἐπὶ τὴν ἀληθινὴν σοφίαν καὶ πρώτην ὑπηχοῦσαν ἐπὶ καὶ τὸ φῶς τῆς γνώσεως ἐπιλάμπουσαν· μια κρὰ ἢ οὐδὲν τῆς κάτω δεύμενος σοφίας, καὶ ἧς ἦν πέλει υπεριδών, ἀφ᾽ οὗ πρὸς τὴν ἄνω διέκυψεν ο ὅθεν καὶ τῇ χάριτι πλεονάζων, πολλὴν κατὰ πᾶσαν ἡμέραν τὴν ἐργασίαν ἐπῆγε, γράφων αὐτὸς, ἄλλοις ὑπαγορεύων, τὰ πρακτέα ὑποτιθεὶς, τοῖς θείοις πείθων ἐμμελετῶν· ἑνὶ λόγῳ πάντας ὠφελῶν, πᾶσι παραδιδοὺς τὰ σωτήρια. Ἀλλ᾽ οὐκ ἔμελλεν οἴσειν ὁ πονηρὸς, οὐδὲ ἀνέχεD σθαι, εἰ μὴ πάλιν τῷ δικαίῳ ἐπίθοιτο, οἷα βασκαί των αὐτῷ πάντοτε, καὶ ποιοῦντι καλῶς ἐγκοτῶν. Τῶν γὰρ τῶν σκήπτρων τηνικαῦτα ἐπειλημμένον ἀτεχνῶς ἀπελθών, Νικηφόρον φηρὶ τὸν δύστροπον, τὸν καὶ τὴν θεοφιλῆ Εἰρήνην τῆς βασιλείας ἐξώσαντε, καὶ ἱππτῷ ταύτην ἐπὶ κακῷ περιθέμενον τῷ σφετέρω, δι' ἐκείνου κακώσειν τὸν ὅσιον, ἔργον ὁ ἐπειδὴς τίθεται. Οτῳ δὲ τρόπῳ, ὁ λόγος ἤδη ἐρεῖ. Οὗτος τοιγαροῦν ὁ Νικηφόρος, τῷ ' μὲν δοκεῖν Χριστιχνὸς τυγχάνων, καὶ ἡμῖν κοινωνῶν τοῦ ὀνόματος, Pal. τό. mini dies festos enarrat, et præclaris orationibus exornat; nec Domini solum, verum etiam Deiparæ, et Præcursoris item Joannis Baptista; cujus etiam solitudinem, vitamque ab hominum congressu semontam, eleganti hymno celebravit. XXXIX. Iambici. Scripsit et librum iambicis versibus, in quo et primi parentis ortum lapsumque descripsit, Cainique invidiam, ac manum, quæ fratri, heu! injecta, cadem patravit iniquissimam. Enochi deinde gratam innocentiam, ac Noe, ejusque fliorum exortum, vitam, conversationem. Recensuit insuper eodem opere universam Iconomachorum bæresim, quos ut malorum fautores atque auctores anathematis nota perstrinxit. XL. Epistol. libri quinque. - Εpistolarum autem ejuslibri quinque sunt numero, qui apud nos hac tenus asservantur: in his et singularem Patris libertatem videre est, sollicitudinem ac sedulam industriam; et quemadmodum inter calamitates orectus semper manserit, et invictus, nullis arumnis fractus, nihil remittens de mentis proposito, in tantis inoursibus et temporum injuriis. XLI. Dogmaticus liber. - Præter hos omnes, Dogmalicum etiam librum composuit, in quo valid insunt disputationes refutatoriæ mirabiliter contextæ ad dissolvenda Iconomachorum sophismata, quibus illi sic urgentur et anguntur, ut nec spirare cos sinat, verisque dogmatum argumentis illorum mendacia expugnet ac dejiciat. Contra impios autem imperatores multis invehitur, illos pariter congruenti oratione contingens, quæ illorum vitæ moribusque perpetuam notam inussit. XLII. Atque hi sunt libri quos deifer Pater ore suo edidit, ac disertissima lingua explanavit. Semper enim presentem habuit secum veram sepientiam primam omnium intus insonantem, et mentis aciem illustrantem; parum aut nihil penitus egens humana sapientia, quam contemnebat jamdudum, ex quo ad sublimiorem illam oculos converterat. Quo fiebat, ut abundantis gratiæ ope nixus, multa quotidie indefessus præstaret, soribens ipse, aliis diclans, facienda præcipiens, divinis rebus incumbere persuadens, atque, ut uno verbo dicam, omnibus commodans, omnes aptis ad salutem rebus instituens. XLIII. — Imperator restitui Jubet Josephum. - Sed ferre non poterat inimicus, nec tenere se, quin Theodorum iterum aggrederetur, tanquam invidens ipsi perpetuo, ejusque recte factis succensens. Eum enim qui sceptris per id tempus potiebatur, Nicephorum dico improbum illum, qui pian Irenen imperio spoliavit, et imperium ipse per vim atque injuriam invasit; hunc, inquam, ad oppugnandum sanctum virum Theodorum impudens excitavit. Quonam autem pacto, deinceps exponam. Hic ergo Nicephorus, specie quidem Christianus, eamdemque

nobiscum communionem habens nominis, revera τῇ δὲ ἀληθείᾳ καὶ οἷς εἶχε πράττειν, μισόχριστος, aulem, factisque ipsis, Christi hostis (quod omnium pessimum erat) conquiescere nequibat, tanquam ad malum natus, nisi omnia miscere conaretur, et quidquid in animum venisset, nihil intentatum relinqueret. Cui inter cætera nulla cura, nulla zollicitudo fuit, res Ecclesiæ perturbare, ut ad majora, et qualia ipsum decebant, ejus malitia progrederetur. Hac enim pace, quam paulo ante adepta vix fuerat, frui non ferens, multis nuper agitatam tumultibus, alia rursum ratione conatus est in novos motus seditionesque conjicere. Josephum siquidem illum, communi Ecclesiæ calculo a Tarasio, ut dictum est, jure olim ejectum ob manifestum ab 60 commissum crimen, quod nemini obscurum est, non dubitavit iterum tyrannice et contra canones, heu! in Ecclesiam revocare, atque ademptum illi - sacerdotium restituere. Quid novus hic dogmatum auctor non erat dicens? quid non agens? quod denique sceleris genus prætermittens, ut cogitata et inchoata perficeret? adeo ut, quod omnium absurdissimum erat, hæc jam dicere non puderet: Nihil novi, inquit, aut temerarii alioqui fecerimus, si ab alio pulsum ipsi recipiamus. Quinimo charitatis legem observabimus; in quo quidem et obsequentes universos habebimus, et suffragatores atque socios. Et legem hoc loco charitatis, (o legum æquitas, et sacri sermones!) impudens commemorabat, cui nec quid lex, quid charitas sit, exploratum unquam fuit! Quem si nihil aliud, hoc certe cogitare oportebat, quamvis amens et vecors. in cæteris esset: tametsi hunc patriarcha Tarasius deposuerit, qui a nobis nunc abiit, et ad superas sedes emigravit; tametsi suis aliis eum sententiis damnaverint at nobis non solum quæ ab illis statuta sunt transilire nefas est, sed eadem confirmare vel maxime convenit, cum eadem nobis atque illis sit gratia: ne Patrum nostrorum leges mutare videamur, et studio impii esse. Quorum XLIV. Patriarcha restituit Josephum. flle nibil prorsus recogitans, patriarcham vi aggreditur: Nicephorus is erat Tarasii successor: omnibus eum machinis oppugnans, ut vel invitus voluntati ejus obsequeretur, et sacerdotium redderet Josepho. Quod ille sane vi tandem ægre adduolus præstitit, veritus, opinor, vir Dei, ne atrom cius quippiam insanus ille moliretur, Ecclesiam-D que vehementius exagitaret, si quod tantopere concupierat, non obtineret. XLV. Theodorus ideo se subtrahit a patriarcha. Verum hæc audacia denuo scidit Ecclesiam, eosque qui antea concordes erant, rursus divisit. Etenim Pater noster Theodorus indigne ferens quæ gesta fuerant, statim ipse cum omnibus monachis abscessit: cum eorum, cui facinus illud patraverant sententiæ aut, consilio neque ser10 f. τόλμημα, καὶ πολλῷ τούτου χεῖρον, οὐμενοῦν οὐδ᾽ ἐν ἑαυτῷ μένειν ἐδόκει, οἷα τῷ πονηρῷ πραθείς, εἰ μὴ πάντα διαπράττειν ἐπιχειροίη, εἰ καὶ μηδενὸς τῶν κατὰ γνώμην ἀπέχοιτο. Ος γε πρὸς τοῖς ἄλλοις, καὶ τὴν Εκκλησίαν διαθείναι κακῶς, οὐδὲ μικρᾶς ἔθετο της ροντίδος· ἵνα ἔχοι καὶ μᾶλλον ἐπὶ τὰ μείζω τὴν κακίαν ὁδεύουσαν, καὶ ἐφ᾽ ἃ τούτῳ πρέπον ἐστίν. Οὐκ ἐνεγκών γάρ ταύτην μένουσαν ἐπὶ τῆς εἰρήνης ὁρᾷν, ἢν μόλις ἀπέλαβεν ἔναγχος, πολλαῖς πρότερον κλονηθεῖσαν ταῖς ταραχαῖς, πειρᾶται καὶ τρόπον ἄλλον ὁ βάσκανος, στάσιν αὐτῷ καὶ ταραχὴν ἐμβαλεῖν. Τὸν γὰρ Ἰωσὴ ἐκεῖνον, τὸν πάλαι ψήφῳ κοινῇ τῆς ᾿Εκκλησίας ἐνδίκως, καθὰ καὶ εἴρηται, πρὸς τοῦ ἐν ἁγίοις ἀπωσθέντα Ταρασίου, ἐφ᾽ ᾧ τὸ περιφανές ἐκεῖνο εργάσατο τόλμημα, ὁ τῶν πάντων οὐδεὶς ἀγνοεῖ, τοῦτον τολμᾷ πάλιν τυραννικῶς, φεν! καὶ ακανονίστως τῇ Ἐκκλησίᾳ εἰσαγαγεῖν, καὶ τὴν ἀφαιρεθεῖσαν δοῦναι ἱερωσύνην· τί μὲν ὁ καινὸς οὐ λέγων δογματιστής; τί δ᾽ οὐ πράττων; ποῖον δὲ που νηρίας εἶδος μεθεὶς, ὥστε εἰς εἰς ἔργον αὐτῷ χωρῆσαι τὸ σπουδαζόμενον; ἔνθα καὶ τὸ πάντων εἰρηκένα: καταγελαστότατον, ὡς οὐδὲν, φησί, καινὸν, ἢ ἄλλως παρακεκινδυνευμένον δράσοιμεν, εἰ τὸν ὑπ᾽ ἄλλου ἐξωσθέντα, αὐτοὶ προσλαβοίμεθα. Μάλλον μὲν οὖν καὶ νόμον ἀγάπης τιμήσαιμεν· ἐφ᾽ ᾧ δὴ καὶ πειθομένους ἔξομεν ἅπαντας, καὶ ταῦτα ἡμῖν συμφρο νοῦντας καὶ πράττοντας. Καὶ νόμου ἐνταῦθα καὶ ἀγάπης, ὦ νόμων εὐθύτης καὶ ἱεροὶ λόγοι, ὁ ἀναιδὴς μέμνηται, ὁ μηδὲ ὅ τί ποτέ ἐστι νόμος ἢ ἀγάκη πώποτε εἰδώς. Ος εἰ μή τι ἄλλο, τοῦτο γοῦν ὅμως ἐχρῆν συνιδεῖν, τἆλλα καίπερ ἀσυνετῶν, ὅτι κἂν ὁ πατριάρχης Ταράσιος τοῦτόν ἐστι καθελών, ὃς νῦν ἡμᾶς ἀπέλιπε, καὶ πρὸς τὰ ἄνω διέβη, κἂν ἄλλοι τούτῳ τὴν καταδικάζουσαν ἤνεγκαν, ἀλλ' ἡμᾶς γε, οὐχ ὅπως τὰ ὑπ᾽ ἐκείνων παραβαίνειν, ἀλλὰ καὶ βεβαιοῦν ἐς ὅ τι μάλιστα χρή, μιᾶς οὔσης ἡμῖν τε κἀκείνοις τῆς χάριτος· ὡς ἂν μὴ δόξωμεν Πατέρων νόμους μεσακινεῖν, καὶ ἀσεβεῖν ἐξεπίτηδες. 'Ων οὐδὲν ἐκεῖνος ἐννοεῖν ἔχων, ἐπιτίθεται βιαίως τῷ πατριάρχῃ. Νικηφόρος δ' ἦν οὗτος ὁ κοῦ Ταρασίου διάδοχος· ἀνάγκην οὐδὲ φορητὴν τούτῳ ἐπάγων. ὡς ἂν πράξοι καὶ μὴ βουλόμενος, τὸ ἐκείνῳ δοκοῦν, καὶ τὴν ἱερωσύνην ἀποδοίη τῷ Ἰωσήφ. Καὶ δὴ πράττει τοῦτο βίᾳ καὶ μόλις· δείσας, οἶμαι, ὁ τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπος, μή τι ἄλλο χεῖρον νεωτερίσῃ ὁ παραπλὴς, καὶ τὴν Ἐκκλησίαν βλάψη μειζόνως, ἀποτυχὼν οὗ νῦν ἐφετῶς ἔχει. ᾿Αλλὰ τοῦτο τὸ λήμμα 10 καὶ τὴν Ἐκκλησίαν πά λιν διέτεμε πρὸς ἑαυτὴν, καὶ τοὺς πρὶν ἡνωμένους ἀπ' ἀλλήλων διέστησεν. Ο γὰρ Πατὴρ ἡμῶν Θεό. δωρος, οὐδ᾽ ἀνεκτῶς ἔχων ἐπὶ τοῖς γεγενημένοις, ἀφιστῷ ἑαυτὸν παραχρῆμα, σύναμα πᾶσι τοῖς μονασταῖς, τῆς τῶν δρασάντων καὶ γνώμης καὶ βουλῆς μηδὲν τὸ παράπαν κοινωνήσας αὐτοῖς, μὴ λόγου, μὴ

VITA. ἔργου, μὴ ἄλλου τῶν πάντων μηδενός. Συναφίσταται mone neque facto, neque alia ulla re communica αὐτῷ καὶ τοῦ λαοῦ οὐκ ἐλάχιστον· καὶ τούτων αὐ τῶν μάλιστα, ὅσοι τῶν πάντων ἔκκριτοι, καὶ τὴν πολιτείαν ἐξειλεγμένοι. Οὐ γὰρ ἡμέτερον, φησὶν ὁ γεννάδας καὶ ἀληθὴς τῶν τοῦ Θεοῦ νόμων ὑπέρμαχος, Πατέρων οὕτω μεθιστᾶν ὅρια, καὶ τὰ καλῶς δεδογμένα τούτοις λύειν· καὶ ἐπὶ βλάβῃ τῇ σφῶν, περιττά τινα καὶ τῆς Ἐκκλησίας οἰκονομεῖν ἔκφυλα. Μὴ γὰρ οὕτω ποτὲ καὶ φρενών σχοίημεν, ἵν᾿ ἐπηρεαστὰς ἑαυτοὺς ποιησαίμεθα πράγματος, καὶ τὰ τῶν ἀνθρώπων τοῦ Θεοῦ προτιμήσαιμεν, τὰ δου κοῦντα τῷ δεῖνι, καὶ πᾶσιν ἁπλῶς τοῖς καινοτόμεῖν ἐθέλουσιν, αὐτοὶ πράττοντες· καὶ ταῦτα πρὸ ὁμμάτων ἔχοντες κακὰ ἐπενεχθέντα ἡμῖν ἐξ οὐρανοῦ δείματα, ἡνίκα βασιλεὺς ἐν ταυτῷ καὶ λαὸς παρηνόμει, καὶ αὐτὸς οὗτος ὁ τούτου συνωμότης ἱερεὺς, μικρᾶς δόξης χάριν, τὸ μέγα τῆς εὐσεβείας ἐξωρχεῖτο μυστή - ριον. Ἔτι γὰρ τούτοις σαγευομένην ἔχοντες τὴν διάνοιαν, δέος ἡμῖν μὴ καὶ πάλιν τῆς τοῦ Θεοῦ ὀργῆς πειρασώμεθα, ἐκ τοῦ πάλιν τοῖς αὐτοῖς περιπίπτειν, καὶ ἐκεῖνα συνιστάνειν ἐπιχειρεῖν, ὧν ὡς βλαβερῶν ἀποστῆναι ἐσπεύσαμεν. Τούτοις ὁ Πατὴρ καὶ γνώμης ὅπως εἶχε καὶ λογισμοῦ διαῤῥήδην ἐμφήνας, ἀποδιίσταται, ὡς ἔφημεν, συνόλως αὐτῶν, μηδενὸς τὸ παράπαν πεφροντικώς, μὴ βασιλέως τὰ δεινὰ ποιήσειν αὐτὸν ἀπει λοῦντος, μὴ τῶν ἐκείνου συμφρόνων, μυρίαν αὐτῷ τὴν βίαν ἐπαγόντων, μὴ τῶν ἄλλων τῇ ἀρχῇ συμπ πραττόντων, ἱερέων τε καὶ λοιπῶν τῶν ἐν τέλει. Μόνου γε μὴν τοῦ πατριάρχου ἀπευκτὴν ὅλως καὶ οὐδὲ φορητὴν τὸ παράπαν ἐνόμιζε τὴν διάζευξιν· οἰονεὶ διχοτομίας ἑαυτοῦ ἐπαισθόμενος, καὶ ὀδύναις ἀῤῥήτοις διὰ ταύτην βαλλόμενος. ᾿Αλλ᾽ ἐπειδὴ οὐκ ἦν ἄλλως αὐτῷ τὸ συνοῖσον ἐλέσθαι, ἔμενε φέρων τὰ λυπηρά, πάντα μᾶλλον αἱρούμενος, ἤ τι πρᾶξαι τῶν μὴ δοκούντων Θεῷ, καὶ φανῆναι ἄντικρυς, ἄλλο τι πρὸ ἐκείνου τιμῶν. ᾿Αλλ᾽ ἴσως ἐρεῖ τις· Πότερος τούτων τετήρηκε τὸ καλὸν, καὶ τὸν καιρὸν εὖ διατέθεικεν; ὁ ἐκεῖνα οἶκονομήσας, καὶ τοῦ πρέποντος καθυφεῖς, ἢ ὁ ἐν πᾶσι μείνας ἀπρόσκλιτος, καὶ μηδὲν μηδαμοῦ τῆς ἀκρι βείας ὑπεκστάς; ᾿Αλλ᾽ εἴποιμεν ἂν πρὸς αὐτὸν, ὅτι Μικρὰ, ὦ οὗτος, πᾶσα ἀνθρωπίνη διάνοια πρὸς τὴν τῶν τηλικούτων κατάληψιν. Θεὸς δὲ μόνος, ᾧ καὶ πάντα περιληπτά, ὁ καὶ τὸν 11 βέλτιον ἰδεῖν ἱκανὸς καὶ κρῖναι τοῖς πράγμασι τὸ ἀληθὲς δυνατός. Ἐμοὶ δὲ τοσοῦτον εἰπεῖν, ὅτι ᾔδει καὶ ὁ πατριάρχης μὴ καλῶς ἔχον τὸ πρᾶγμα, μηδὲ τοῖς ἱεροῖς κανόσι στο: χοῦν. Πῶς γὰρ οὔ, ὁ τὰ θεῖα ὡς οὐλ οἶδ᾽ εἴ τις ἄλο λως 15, μεμαθηκώς ἄνωθεν; Οὐκ εἶχε δὲ ὅπως μὴ τῷ βασιλεῖ γένοιτο καταπειθὴς, τὸ τούτου δύσνουν ἐκ μακροῦ ἐπιστάμενος, καὶ τὸ τῆς γνώμης κακὸν ἐπικαιρότατον, ᾧ καὶ κακουργῆσαι πάντα καὶ συγχέαι, ἴσον ἐδόκει καὶ τὸ πρᾶξαι μηδέν. Ὁ δὲ Θεόδωρος τούτων μὲν ἐφρόντιζεν οὐδαμως· μόνου δὲ τοῦ Θεοῦ ἐχόμενος ἐν παντὶ, οὔτε τοῖς καιροῖς μεταβάλλεσθαι, 11 1. τό. 18 al. ἄλλος. visset. Abscessit una cum ipso pars populi non parva, atque ii maxime qui præcipui omnium et stratu aliquo insignes erant. Non enim nostrum est, inquiebat strenuus ille et verus legum Dei de fensor, transgredi terminos quos posuerunt Patres nostri, et praclara eorum instituta abrogare, aut non sine proprio damno quædam supervacanea et Ecclesiæ ignota instituere. Nunquam enim sic animis affecti erimus, ut hujusmodi negotii vindices velimus esse, et humana divinis anteponamus, θα facientes quæ homini nescio cui, et universim omnibus nova molientibus placent: cumque hæc ante oculos versentur, nec non pavor cœlitus nobis tunc injectus, cum imperator una cum populo errabat, et ille ipse, qui cum imperatore conspi rabat, sacerdos, tenuis gloriæ studio magnum pietatis mysterium prætendit. Animum quippe rebus istis adhuc perturbatum occupavit timor, ne iram Dei rursus experiamur in eadem prolapsi, eaque approbare aggressi a quibus tanquam perniciosis abscedere studuimus. Itaque cum Theodorus, quis esset ipsius super ea re sensus et cogitatio, plane aperuisset, ab istis, sicut jam diximus, prorsus abscedit, minime curans imperatorem quantumvis gravia comminantem, nec eos qui cum imperatore consentiebant, cæterosve imperii administros, vel sacerdotes, vel alios magistratus. Sed præcipue patriarchæ detestandam neque tolerabile discidium esse censebat, tanquam si ipse scinderetur sentiens, indeque incredibili dolore affectus. Sed quoniam aliter id quod utile erat tenere non poterat, has molestias ferebat patienter, nihil non eligens potius, quam aliquid committeret contra Deum, aut ullam rem pluris quam ipsum facere videretur. XLVII. Ut egerit rectius, Theodorus, an patriarcha?-Sed dicet fortasse quispiam: Uter honestum servavit et opportunitate recte usus est? isne qui ut se accommodaret rebus, aliquid officii sui pretermisit, an qui inexorabilis in omnibus permansit, neque de exacta justitia quidquam remisit? Huio autem ita respondebimus: Angustior est humana mens, o bone vir, quam ut res tantas possit comprehendere. Solus vero Deus est qui omnis comprehendat, atque id quod melius est cognoscat, et quid verum sit in rebus discernat. Mihi autem satis sit dicere, patriarcham, quam injusta et abhorrens a sacris canonibus res esset, non ignoravisse. Quid enim aliter? cum cœlitus divina sio didicisset ut nemo alius. Non debuit autem imperatori morem gerere, cum jampridem cognosceret pravam ejus mentem et varium pro tempore ingenium, cui pro nihilo erat pervertere omnia et confudere. At Theodorus Deo uni addictus, catera

non curabat ulialenus, ac prorsus alienum a se πολλοῦ γε καὶ δεῖ, συμφέρειν ἐνόμιζεν ἑαυτῷ, ούτε existimabat servire tempori, aut potentiorum gratiæ quidquam concedere: sed Testimonia Dei loquebatur in conspectu regum (k), non reformidans diem hominis, ut divinus Jeremias ait ', neque se potestatibus submittens, aut aliud quidpiam earum rerum quæ videntur suspiciens. Cujus excelsitatem animi laudabant omnes ac mirabantur. Patriarcha autem multo etiam magis reverebatur libertatem loquenti com sapientia conjunctam, ac propterea nec remittere quidquam voluit de sua erga eum propensione, ipso etiam discedii tempore, neque omnino sententiam mutare, nec observantiam singularem qua cum prosequebatur imminuit, aut de illa vel mimimum remisit. Neque ullum porro ex communi Ecclesia discidio fruotum cepit is qui scandali causa fuerat, et zizaniorum sator: sed postquam ipsius defensor obiit, ipseque amisso sacerdotio sacris septis ejectus fuit, in fœdiorem etiam quæ antea calamitatem incidit: ut ipsa re disceret non liceret iniqua patrantibus pœnam declinare, etiamsi ea non statim ingruat. Sed ad illa quæ dicere instituimus oratio nostra revertatur. τοῖς κρατοῦσι καὶ μικρὸν ἐνδόσιμος γίνεσθαι· ἀλλ᾽ Ελάλει τὰ μαρτύρια τοῦ Θεοῦ καὶ αὐτῶν βασιλέων ἔμπροσθεν· μὴ ἡμέραν ἀνθρώπου, τὸ τοῦ θείου Ἱερεμίου, φοβούμενος, με δυναστείαις ὑπο κλινόμενος, μὴ ἄλλο τι τῶν φαινομένων καταπλητα τόμενος. Οἱ τὸ τῆς διανοίας υπερανεστηκώς και πάντες μὲν δι' ἐπαίνον εἶχον καὶ θαύματος. Ο δέ γε πατριάρχης καὶ πολλῷ πλέον, τὴν μετὰ συνέσεως τοῦ ἀνδρὸς ἀποσεμνύνων παῤῥησίαν διαπαντός· καὶ διὰ τοῦτο, μηδὲ τῆς πρὸς αὐτὸν διαθέσεως καθυρ έσθαι θελήσας ποτέ, μηδ' ἐν αὐτῷ τῷ τῆς διαστάσεως καιρῷ· μὴ τὴν γνώμην συνόλως μεταβαλεῖν· μὴ τὴν τιμὴν τὴν 18 ὑπερβαλλόντως ἐκεῖνον ἐτίμα, σμικρύ ναι, ἢ καὶ βραχὺ παραπέμψεσθαι. Πλὴν ἀλλ᾽ οὐδὲ τὸ κοινὸν τῆς Ἐκκλησίας πρόσκομμα ὁ τῶν σκανδάλων αἴτιος καὶ τῶν ζιζανίων σπορεὺς, ἐπὶ πλέον τοῦ ἐρω μαίου ἀπώνατο· ἀλλ᾽ ἅμα ὁ τούτου συνασπιστής ἀπεβίω· ἅμα καὶ οὗτος τὴν ἱερωσύνην ἀφῄρητο, καὶ τῶν θείων ἀπελήλατο περιβόλων, αἰσχροτέραν ἡ πρόσθεν τὴν ἔκπτωσιν ὑποστας. ἵν᾿ ἔργῳ μάθῃ, ὡς οὐκ ἐνὸν διαδρᾶναι τὴν δίκην, κἂν μὴ παρὰ πόδας ἡμῖν, κἂν μὴ εὐθὺς ἀπαντήσῃ, τὰ ἄθεσμα πρώτο τουσιν. Ἀλλ᾽ ἡμῖν γε ὁ λόγος πρὸς τὰ εἰρημένα ἐπανακτέα. Ως γὰρ εἶδεν ὁ παράνομος βασιλεὺς πρὸς μηδὲν αὐτῷ τὸν ὅσιον εἴκοντα, μήτε μὴν οἷς πράττει συν επινεύοντα, ἀπελαύνει τῆς μονῆς τοῦτον πικρώς καὶ τῆς Βυζαντίδος· καὶ ἐν νήσῳ ὑπερορίζει τῶν πρὸ τοῦ ἄστεος, τὰ αὐτὰ καὶ πρὸς τὸν ἀδελφὸν Ἰωσὴφ δράσας, καὶ Πλάτωνα τὸν σοφόν· οὐ συναλλή XLVIII. Theodorus pellitur in insulam prope Byzantium. - Ut enim vidit impius imperator, nulla in re Theodorum virum sanctum flecti, nec cedere sibi, nec factis suis assentiri, monasterio illum suo atque urbe pariter extrudit, relegatque in insulam quamdam ex iis quæ proximæ sunt Byzantio: eadem pona in Josephum fratrem, " λους τοὺς ἀμφοτέρους καθείρξας, ἀλλὰ χωρὶς καὶ Platonemque sapientem decreta; haudquaquam una utrosque custodia includens, sed singulos seorsum, ita ut mutuus eis conspectus negaretur, quod unicum est in carcere solatium. Ο η καθ᾿ ἕνα ἵνα μηδ' αὐτὸ μόνον, ὁρᾶν ἀλλήλους ἔχοιεν, ὃ μόνον τοῖς ἐν φρουρᾷ παραμύθιον. Τό γε μὴν ἄλλο πλῆθος τῶν μαθητῶν ἐπεὶ γυμνωθέντας ἑώρακε τοῦ Πατρὸς, ἀπειλαῖς οὔτι με τρίαις προϋπελθών, φυλακαῖς καὶ τούτους εγκλείει ζοφώδεσιν, ἐπιστήσας καὶ στρατιώτας αὐτοῖς, ἵν᾿ ὑπ' ἐκείνων φυλάττοιντο, εὐκαίρως τὰς κατ᾿ αὐτῶν ἐρωτήσεις μέλλων ποιήτασθαι. Οὓς καὶ ἡμέρᾳ ῥητῇ ἀχθῆναι προστάξας, αὐτὸς πρότερον μετά σοβαρού τοῦ φρυάγματος καθίσας, καὶ βλέμματι καὶ προς ώπῳ, καὶ πᾶσιν οἷς ἑωράτο, τὴν ἔνδον ὑπεμφαίνων τραχύτητα, διαιρεθῆναι πρό γέ τινος ἄλλου τούτους ἀπ' ἀλλήλων κελεύει, καὶ εἰς μέρη ἀποταχθῆναι δύο, τους μείζω καὶ λόγῳ προέχοντας ἀποκρίνας τῶν ἐναντίων· ὡς ἂν οὕτω ῥᾴδιον αὐτῷ γένοιτο τὸ αγώνισμα. Καὶ δὴ πρῶτα προσβάλλει τοῖς πρώτοις, λυσιτελοῦν οὕτω δόξαν αὐτῷ· ἕψεσθαι γὰρ καὶ τοὺς ἄλλους τούτων χειρουμένων, τῇ διανοίᾳ ἀνέπλαττεν. Οὓς καὶ παντοίως μετελθών, τοῦτο μὲν λόγοις με μιγμένοις καὶ ἀπειλαῖς, τοῦτο δὲ θωπείαις, καὶ τὸν XLIX. Imperator Studilas frustra tentat. Reliquam vero discipulorum turbam, ut Patre suo orbatam vidit, importunis minis aggressus, obscuros etiam in carceres conjecit, addita militum custodia, qui eos custodirent, quoad ipse de illis questionem exerceret, Statuta igitur die, adduci omnes, et coram sisti jubet: tum ipse prior gravi supercilio considens, oculisque ac vultu, totoque corporis habitu, latentem animi asperitatem ostentans, separari ante omnes illos jubet, atque in duas partes distribui, majores et judicio præstantes a reliquis secernens, quo faciliorem sibi concertationem efficiat. Atque hos quidem prius aggreditur: ita enim expedire sibi existimabat, quoniam cæteros, ut mentis acie inferiores, secu turos esse non dubitabat. Hos igitur omnibus machinis adoritur, partim rationibus, minisque interjectis, partim blanditiis ad durissimum quemque emolliendum idoneis, partim suppliciis cruciati- ἔγαν μαλαττούσαις σκληρόν, τοῦτο δὲ καὶ βασάνων Psal. XVIII, 46. Jerem. ΧVΙ, 16. 10 f. ήν.

VITA προτάσεσιν, ὡς ἂν ἐνί γε τρόπῳ τοῦ Πατρὸς ἕλοι, busque propositis, si qua tandem via possit a καὶ πρὸς ἑαυτὸν ἐπισπάσοιτο. Patris partibus abductos in suas pertrahere. Ὡς εἶδε πρὸς μηδὲν ἐνδιδόντας αὐτοὺς, ἀλλὰ ψυχῆς γενναιότητι πᾶσαν αὐτοῦ τὴν ἐν τοῖς λογισμοῖς ματαιότητα ἀποκρουομένους, τότε ἤδη πειρᾶται καὶ τῶν δευτέρων, εὐκόλοις δή τισι κἂν γοῦν τούτοις ἐλπίζων ἐπιτυχεῖν, καὶ ὅσον οὔπω ἁλωσίμοις αὐτῷ. Οἷς καὶ ταῦτα, ὡς εἶχε, φησίν· Όσοι βούλεσθε βασιλεῖ πειθαρχεῖν, καὶ πατριάρχῃ καὶ κλήρῳ συνευδοκεῖν, ἐν μέρει στῆτε τῷ δεξιῷ· ὅσοι δὲ καὶ γνώμης καὶ διανοίας τῆς ἀνηκόου ἐστὲ τὴν εὐώνυμον στάσιν ἄπιτε· ἵν᾿ ἐντεῦθεν ᾗ φανερόν τό τε συμφρο τοῦν ἡμῖν, καὶ τὸ ἀπαυθαδίζον· κακούργως τοῦτο λογισάμενος ὁ παραλυσιστὴς, καὶ νομίσας ὡς ἐν μεταθέσει τῶν τόπων συμμεταθήσει τούτων καὶ τὰ φρονήματα. ᾿Αλλὰ οἱ γενναίοι μηδὲν πρὸς τοὺς λόγους τούτους παθόντες, μηδὲ τὰς διανοίας ὑποπεσόντες, τοιαῦτα πρὸς τὸν ἐν ἐξουσίᾳ πολύν, ψυχῇ διῃρημένῃ ἐπῄεσαν· Ἡμεῖς, ὦ αὐτοκράτορ, καὶ ψυχὰς καὶ σώματα, καὶ πάνθ' ὁμοῦ τῷ ἡμετέρῳ Πατρὶ ἀναθέμονοι καὶ καθηγητῇ, καὶ μηδὲν, μὴ μέγα, μὴ μικρὸν ἐκείνῳ μὴ δεδογμένον, μὴ ὅτι γε πράττειν, ἀλλὰ μηδὲ ἐν διανοία φέρειν βουλόμενοι· οὐκ ἂν ποτε ἢ ὑμῖν πεισθησόμεθα τοιαῦτα προτείνουσιν, ἢ τοῖς παρ' ὑμῶν πεπραγμένοις προσέξομεν, ή τινι ὅλως νῦν καινοτομουμένων προσθώμεθα· καὶ μάλισθ' καὶ μάλισθ' ὁρῶντες ἐφ' ἡμῶν καὶ τὸν διδάσκαλον ἀποδιιστάμενον, ὅς γε καὶ τὴν παροῦσαν ἐξορίαν εἵλετο μᾶλε λον, ἢ ταῦτα προέσθαι, καὶ τῆς ὑμετέρας μερίδος γενήσεσθαι. Ἡμῖν δὲ τί ποτε ἄρα τούτου χεῖρον γένοιτ' ἂν, εἴ γε κανένων μὲν ἱερῶν καὶ οὕτω φυλακῆς G ὀξίων ὑπερίδοιμεν, πράγμασι δὲ ἐπιβλαβέσι καὶ τὸ πᾶν κινδυνώδεσιν ἑαυτοὺς ἐπιδοίημεν; ού, μὲ τοὺς ὑπὲρ ἀρετῆς ἀγῶνας, καὶ τὰς τοῦ Πατρὸς ἐντολὰς αἷς συνετράφημεν, οὐκ εἴξομεν, οὐ τὴν ἀλήθειαν προησόμεθα, οἱ μεθ' ὑμῶν τεταξόμεθα. Δοκίμιον γὰρ πάντως ὁ παρὼν οὑτοσὶ καιρὸς, ὅπως καὶ γνώμης καὶ διανοίας ἔχομεν· ὅν οὐκ ἀποβαλοίμεθα· οὐδ᾽ ἀγεννές τι καὶ παιδιῶδες φρονήσαι μεν, ἀδελφοὶ κατὰ πάντα, ὧν πρὸ μικροῦ τὴν πεῖραν ἔγνως, τυγχάνοντες, καὶ ἀδελφὰ ἐκείνοις καὶ πράττοντες ἅμα καὶ διανοούμενοι. Τούτων παρ' αὐτοῖς εἰρημένων, καταπλαγῆναι τὰς φρένας τὸν βασιλέα καὶ τὴν ἔνστασιν αὐτῶν, καὶ τὸ ἐν τοῖς δεινοῖς θαυμάσαι ἀνάλωτον. Ἐπεὶ καὶ θαύματος ἀξία καὶ αὐτοῖς τοῖς ἐναντίοις ἡ ἀρετή. Καὶ μάλισθ' ὅτι δόξας εὐχερεῖς δή τινας τούτους εδα ρεῖν καὶ ἐκ πρώτης ἐπικλινείς, πολλῷ μᾶλλον ἀνενα δότοις ἐνέτυχε, καὶ στεῤῥοῖς, καὶ ἀτρέπτοις τὸ πᾶν. Αμέλει καὶ τὸ προφανῶς τούτους πάντας κακῶς διαθεῖναι, πρὸς τῷ ἀσυμφόρῳ, καὶ εὔηθες εἰδὼς και μιδή, φρουρὰ μόνον τέως ἀσφαλεστάτη προστάττει τοὺς γενναίους καὶ αὖθις δοθῆναι πάντως, ἢ κακώς σειν πάντας εἰς τὸ ἐπιὸν παντελῶς, ἢ κατὰ σχοκὴν, οὐκ ἀθρέως, ἀλλ᾿ ἕνα πρὸς ἕνα ὁρᾶν, ἐπιχειρεῖν ἢ βούλοιτο· εἰ καὶ τῆς ὁρμῆς ἐπεσχέθη, ταχὺ τῆς δίκης μετελθούσης τὸν ἀδικώτατον, οἷα τὰ τοῦ Θεοῦ κρίματα. Ο Ι. Quos ubi nulla ratione manus dare sensit, sed generosis animis omnes ipsius inanes technas eludere: tum secundos conatus admovet, faciles se adversarios nactum ralus, ac nullo negotio expugnabiles. Sic igitur eos alloquitur: Quicunque, inquit, imperatori parere vultis, et cum patriarcha et cleroque sentire, transite ad partem dexteram. Quotquot vero animis et sententiis obsequi recusatis, ite in sinistram; ut hinc appareat quinam nobiscum sentiant, et quinam in nos sint contumaces. Malitiose et vafre id agens fraudulentus cavillator, ut qui hac ratione confideret, illos loca commutando, ipsas quoque mentes et consilia mulaturos. Verum invicti illi nihil his ejus verbis permoti, nec de animi sententia tantillum dimoli, uno ore omnes rerum potientem ita affati sunt: Nos, imperator, et animos, et corpora, et omnia demum in Patris ac magistri nom stri manu et arbitrio ponentes, nihil minimum aut maximum, quod illi non probetur, non modo facere, sed ne animo quidem versare statuimus. Nunquam vobis talia intentantibus obsequemur, nec gestis vestris suffragabimur: nec quidquam prorsus eorum quæ per vos innovata sunt, ampleclemur. Præcipue cum magistrum ipsum a nobis ejunctum viderimus, qui et præsens exsilium subire maluit, quam causam prodere, et partes vestras sequi. Nobis vero quid accidere gravius possit, quam si canones sacros, quos tanto studio servari convenit, aspernemur; et lam noxiis et periculosis rebus no dedamus? non, per sancta virtutis certamina, Patrisque præcepta, in quibus educati sumus, non cedemus, veritatem non deseremus, vobis non adhærebimus. Specimen nostri, quo animo ac sensu simus, hæc postulat occasio; quam nos sane minime rejiciemus; nec ignavum prorsus aliquid aut puerile ostendemus, cum germani eorum simus quorum periculum paulo ante fecisti, germana cum ipsis et facere et sentire omnia parati. LI. Eos in custodiam tradit. Hæc cum illi dixissent, sbstupescere animo imperator, illorum - que constantiam, atque in adversis insuperabiles animos miarri. Admiranda siquidem etiam hostibus ipsis virtus est. Præsertim cum imbecilles se nactum arbitratus, primoque impetu prosternendos; fortes contra experiretur, et invictos prorsus ac cedere nescientes. Sed quoniam hos omnes palam modo multare, præter quod inutile foret, stolidi admodum consilii sciebat esse: satis tum habuit arctæ custodiæ illos addicere, male omnino postea tractaturus, et per otium, non simul omnes, sed seorsum singulos quibus vellet poenis excruciaturus, quanquam, illum conatus suus fefellit; vindicta, inquam, quæ Dei sunt judicia, illico persequente.

Barbaris namque tunc temporis impune grassantibus, cum adversus ipsos profectus esset, seque universos equis et armorum virtute debella turum per summam arrogantiam confideret, sen sit impius se arma potius adversus seipsum movisse. Nam in bello misere periit, et imperio Romano ac exercitui dedecus quantum dici non potest inussit. LII-LIII. Hujus interitus a Theodoro prænuntiatus. - Nec vero pretermittendum, quod sanguinario illi eventurum Pater prædixit. Hoc ipsum quippe illi prædixit, et imminens periculum denutiavit: tametsi nec sic quidem amens intellexit. Cum enim jam contra Scythas moveret, tumidosque et elatos spiritus fremens gereret, probrum sibi ducens se a sancto vinci, nec cœptum iter insistere audens, nisi prius ipsum sibi adjungeret, misit ex iis qui cum magistratu erant aliquot, qui vel minis, vel blanditiis, viro persuadeant, et quæ ab imperatore acta fuerant, probare compellant. At divinus ille tum ardentiore quodam zelo succensus, et tanquam spiritus numine afflatus, ea vecordi prædixit, quæ timore illum ac metu contutere poterant, nisi amens prorsus et rationis expers fuisset. Æquum erat, imperator, te actorum tuorum pœnitentia duci, et medicinam malo facere, ne temporis progressu difficile ad sanandum, aut penitus etian, insanabilem redderetur. Sed quoniam haud ullum morbi tui sensum habes, ut non solum ipse ultro te in laqueum inducas, sed alios etiam in eumdem impellere coneris, οι ruinam nolentibus ac perniciem pares; hæc tibi omnium vindex et spectator oculus meis verbis prenuntiat: scito te quam viam nunc ingrederis, ex ea nunquam reversurum. Itaque secundum justi vaticinationem Barbaricis manibus captus, non solum vitam turpiter amisit, sed caput ipsum amputatum, Bulgarorum genti ad ludibrium reliquit, in quo illi inter potandum propinarent, et cladem suam et ignominiam in omnibus conviviis misere exprobrarent. Deo quo quidem apte prochetatum illud dici queat: Domus regis, erubescite: quoniam in gladio principes vestri cadent, eo quod legem runt (m). Τῶν βαρβάρων 14 γὰρ τηνικαῦτα ἀδεῶς ληϊζόντων, καὶ τούτου φρονήματι ὑπερόγκῳ τὴν πρὸς ἐκείνους φέρουσαν ἀπιόντος, ἵπποις τε καὶ ὅπλων δυνάμει αἱρήσειν πάντας ἐκ τοῦ παραυτίκα ἀπειλοῦμένου 160, ἔγνω κατ' αὐτοῦ μᾶλλον ἢ κατ' ἐκείνων τὸ ξίφος κινήσας ὁ ἁλιτήριος· ἀθλίως ἐν τῷ πολέμῳ πεσών, καὶ τῇ τε βασιλείᾳ Ρωμαίων καὶ τῷ στρα τῷ αἰσχύνην, οὐδ᾽ ὅσην εἰπεῖν, καὶ μυρίων προστρι ψάμενος όνειδος. Αξιον δὲ μηδὲ τὴν τοῦ Πατρὸς ἐπὶ τῷ παλαμναίῳ προβέησιν παρελθεῖν· ἐπεὶ καὶ προεῖπε τὸ μέλλον αὐτῷ καὶ τὸν κίνδυνον προεμήνυσεν· εἰ καὶ μηδ οὕτω συνῆκεν ὁ ἀσύνετος. Ἐπεὶ γὰρ ἐξώρμα οὗτος κατὰ τὴν Σκυθῶν, καὶ μέγα ἐπῆρτο καὶ ἐβρενθύετο, αἰσχυνόμενος ὥσπερ τὴν παρὰ τοῦ ὁσίου ἧτταν, καὶ μηδὲ τὴν ἐκεῖσε βαδίζειν ἔχων, εἰ μὴ αὐτὸν ἕλοι καὶ παραστήσοιτο πρότερον· πέμπει τινὰς τῶν ἐπ᾿ ἐξου σίας, τοῦτο μὲν πειθοῖ, τοῦτο δὲ καὶ βίᾳ ἕλξειν τὸν ἅγιον, καὶ τοῖς αὐτῷ πεπραγμένοις θήσειν ὁμόφρονα. ᾿Αλλὰ τότε καὶ μᾶλλον ζήλῳ θερμοτέρῳ ὁ θεοφόρος ληφθεὶς, καὶ ὥσπερ ἔνθους τῇ ἐπιπνοίᾳ γεγονώς τοῦ πνεύματος, ἐκεῖνα μηνύει τῷ ἀλαζόνι, ἢ καὶ δέους αὐτὸν καὶ ἀγωνίας ἐνέπλησεν ἂν, εἴ γε μὴ παντελῶς παράκοπον εἶχε τὸν λογισμόν. Έχρῖν μὲν καὶ σὲ, βασιλεῦ, μεταμελόν τε ὧν διεπράξω λαβεῖν, καὶ τὸ κακὸν ἀθεράπευτον μὴ λιπεῖν, ὡς ἂν μὴ τῷ χρόνῳ δυσίατον ἢ καὶ ἀνίατον γένηται παντελῶς. Ἐπεὶ δ' οὕτως ἀναλγήτως ἔχεις, ὡς μὴ μόνον σαυτὸν τῇ πάγῃ ὡθεῖν, ἀλλὰ καὶ ἄλλους ταυτῇ ἁλῶναι ἐπείγῃ, καὶ ἀνάγκην τοῖς μὴ βουλομένοις περιϊστάν, ταῦτά σοι ὁ πάντα ἐφορῶν ὀφθαλμός, δι᾿ ἐμοῦ προαγομεύει τοῦ ἐντελοῦς· ἴσθι ὡς οὐκ ἐπιστρέφων οὐκ ἐπιστρέ ψεις ἐφ᾽ ἢν σὺ ὁδὸν πορεύῃ ἐκεῖ. 'Αυέλει καὶ κατὰ τὸν τοῦ δικαίου λόγον βαρβαρικαῖς ἁλοὺς χερσίν, οὐ μότον αἰσχρῶς ἀφήρητο τὴν ζωὴν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀποτμηθεῖσαν κεφαλὴν παίγνιον κατέλιπε τῷ Βουλ γάρων γένει, φιλοτησίας ταύτῃ προπίνοντι, καὶ τὴν ἦταν καὶ τὸν ὀνειδισμὸν ἐν παντὶ συμποσίῳ τῷ ἀθλίῳ ἐπιχλευάζοντι. Ἐφ᾽ ᾧ ὁ τοῦ προφήτου λόγος εὐκαίρως ῥηθείη ἄν· Καὶ ὁ οἶκος τοῦ βασιλέως, αἰσχύνθητε, ὅτι ἐν μαχαίρᾳ οἱ κρατοῦντες ὑμῶν περιπεσοῦντα, ἀνθ' ὧν τὸν νόμον μου ησέβησαν καὶ τὸν λαόν μου ἐκάκωσαν. meam prævaricati sunt, et populum meum vexaveΤούτου οὖν, ὡς εἴρηται, ἀναξίως καὶ ἀγεννῶς τὸ ζῆν καταστρέψαντος, καὶ Σταυρακίου τοῦ υἱοῦ αὐ τοῦ μεθ' ὧν ἔφερε πληγῶν μόλις τὴν βασιλίδα εἰσε LIV. Michael Curopalates imperat. Revocat ab exsilio Theodorum. Reconciliatur cum patriarcha Theodorus. [Ipso igitur indigne et turpiter, ut dictum est, exstincto, ac Stauracio ejus filio ob ελάσαντος 15· καὶ ἐπὶ δύο, ὥς φασι, μῆνας ἐπιβιώσαν accepta vulnera onus imperii vix ferente, et post duos, ut aiunt, menses morte absumpto; ] Michael, qui Curopalatæ dignitatem tum gerebat, sceptra susceptit: vir imperio plane dignus, et in ea administratione æquissimus. Cui ante omnia res Patris curæ fuerant, ut ab exsilio eum revo- (m) Osce vir, 16. τος, Μιχαὴλ ὁ τότε τὴν τοῦ Κουροπαλάτου περιέπωἀξίαν, τῶν σκήπτρων ἐπιλαμβάνεται· ἀνὴρ τῷ ὄντι βασιλείας ἄξιος, καὶ πρὸς ἀρχὴν ἐννομώτατος. Ὃς καὶ πρὸ τῶν ἄλλων ἐν φροντίδι ποιεῖται τὰ τοῦ Πατρὸς, ἀνακαλέσασθαι τῆς ὑπερορίας αὐτὸν, καὶ τιμῇ πάσῃ δεξιωσάμενος. Οὐ μὴν, ἀλλὰ καὶ τῶν διεστών 14 Α1. τὴν Θρᾳκῶν. 14 al, ὑπειλημμένου. 15 al. εἰσελαύσαντος,

VITA. των μελῶν συναρμοστὴς αὐτίκα χρησιμώτατος δεί- caret, et honore omni reducem cumularet. Quin κνυται, τὸ καλὸν σῶμα τῆς Ἐκκλησίας εἰς ἓν συμ βιβάσας καὶ τοῖς τε ἱερεῦσι καὶ μονάζουσιν, ἥν ποτε ἀπέλιπον νείμας ὁμόνοιαν, τοῦ Ἰωσὴφ δηλαδή πρότερον τὴν τῆς Ἐκκλησίας ὑποστάντος ἔκπτωσιν, καὶ ὥς τι ἀχρηστότατον μέλος, ταύτης νῦν ἐκκοπέντος περιφανέστερον. Τοῦτο γὰρ μάλιστα καὶ τῷ Ῥώμης ἔδοξε προέδρῳ, γράμμασί τε καὶ οἷς ἐκεῖνος ἀπέστειλε τὴν γνώμην κυρῶν. Ἐπεὶ κἀκείνῳ μεσίτῃ καὶ διαλ λάκτῃ ἐπὶ τῇ ἑνώσει τῶν Πατέρων ὁ εὐσεβὴς βασιλεὺς ἐχρήσατο. Ἔνθεν τοι καὶ τὰ πρὸς ἀλλήλους εὖ θέμενοι πάλιν ὅ τε πατριάρχης καὶ ὁ ὅσιος, φιλίᾳ τε θερμοτέρα τὸν πόθον ἐπὶ τὸ μᾶλλον αὐξήσαντες, ἔμενον τοῦ λοιποῦ ἐν ἀλλήλοις, οὐ σώμασι μόνον, ἀλλὰ πολλῷ πλέον καὶ ταῖς ψυχαῖς ἀδιαίρετοι, θάτερος θατέρῳ ἡδόμενος, καὶ τοῖς ἀμφοτέροις η ἀμφότεροι. Ἐπεὶ δὲ κατ' ἐκεῖνο καιροῦ καὶ Πλάτων ὁ ἱερώ τατος τὸν βίον ἀπέλιπεν· ὀγδοηκοστὸν ἐπιβιοὺς ἔτος ἑνὸς δέοντος· ἀνὴρ πολλοῖς ἐνιδρώσας πόνοις, καὶ μεγάλα τῆς ἀρετῆς ἐπιδειξάμενος ἔργα· ἔδειξε κάνε ταῦθα ὁ πατριάρχης τὸ περιὸν τῆς ἀγάπης καὶ ἐνα διάθετων· αὐτὸς ἐκεῖνος σύναμα κλήρῳ παντὶ τῷ μοναστηρίῳ φοιτήσας, καὶ ἐκλείποντι παραστὰς τῷ ἁγίῳ, ὅλος ὅλῳ προσφὺς, καὶ πᾶν περιψῶν μέλος, καὶ ἡδέως καταφιλῶν ἕκαστον. Ο καὶ οἷα Πατρὶ Πατέρων, ὑπὸ μυρίῳ φωτὶ καὶ θυμιαμάτων προσχύσει τὰ εἰκότα ἀφοσιωσάμενος, μόλις καὶ σὺν πόνῳ τὸ σῶμα τῷ τάφῳ δίδωσι· πολλῶν, ὡς εἰκὸς, συνδραμόντων, καὶ τὴν κατάθεσιν ἐφ᾽ ἱκανὸν 16 κωλυόντων, ὥσπερ οὐδὲ θανόντα λιπεῖν βουλομένων τὸν ὅσιον. ᾿Αλλ᾽ ἡμῖν ὁ λόγος χωρείτω πρὸς τὰ ἑξῆς. Εἰ γὰρ δ καὶ ἡ διάνοια κάμνει πολλοῖς συνεμπίπτουσα, καὶ οὐκ ἔχουσα ποίου πρώτου μνησθῇ, ἑκάστου τὸν λόγον πρὸς ἑαυτὸ ἕλκοντος· καὶ τοῦτο πρότερον εἰπεῖν ἀναγκάζοντος· ἀλλ' ἡμεῖς γε, μικρὰ ἀφ' ἑκάστου, καὶ ὡς ἂν τύχοι τόγε νῦν ἔχον διὰ τοῦ λόγου ἐπιμνης σθέντες, τό τε πάντων μεμνῆσθαι καὶ τὸ σὺν εὐκρινείᾳ, τοῖς ἄλλοις ἔχειν παρήσομεν. Εἴ γε καὶ δυσχε ρής, κατά γε ἐμὲ, καὶ τῷ λίαν ἐντριβεῖ περὶ λόγους, ἡ τῶν ἀμφοτέρων ἐπίτευξις. Εἶχε μὲν οὕτω τὰ κατὰ τὸν μέγαν Θεόδωρον. Καὶ πάλιν ὁ περιώνυμος τοῦ Στουδίου ναὸς εἴσω περιελάμβανεν ἅπαντας· ἐν ταυτῷ συνηγμένων τῶν μα θητῶν, καὶ τῷ καλῷ συνηδομένων Πατρί. Οἷς δὴ καὶ πάλιν ὁ θαυμάσιος ἐπιχαρίτως ὡμίλει, καὶ τὰ τῆς ἀρετῆς διεξῄεῖ ἐπίπονα· πολὺν τὸν ταύτης παριστῶν κάματον, καὶ μυρίον τὸν ἀγῶνα τοῖς ἀθλεῖν ἐθέλουσι· καὶ ὅτι, φησί, πόνου χωρὶς οὐδὲ ἄλλο τι, σχολῇ γοῦν ἀρετὴ, ἧς οὐδὲν ἐργωδέστερον, ἀνυσθήσεται ἄν ποτε. Καὶ ὅτι καὶ ἡμῖν τὰ συμπαθέντα 17 τήν τε ροπὴν ἐφανέρωσε τοῦ θελήματος, καὶ πρὸς Θεὸν μείζόνως ἐπτέρωσε 48· παρ' οὗ καὶ σεσώσμεθα, καὶ μείζω τῶν etiam dissidentia membra mox aptissime copulavit, pulchrum Ecclesiæ corpus in unum iterum connectens, et pristinam sacerdotibus ac monachis concordiam reddens, Josepho nimirum, qui ejectus ab Ecclesia antea fuerat, ab eadem nunc, tanquam inutili membro, apertius reciso et excluso. Placuit hoc in primis Romano antitisti, qui per litteras nuntiosque suos sententiam confirmavit, Nam et illum sequestrem pacis et conciliatorem ad devinciendum Patrum animos, pius imperator adhibuerat. Exinde vero sanclus et patriarcha, crescente inter illos amore mutuo, prestiterant de cætero, non tam corporibus quam animis invicem arctissime colligari, ita ut alter alterius, et uterque utriusque consuetudine vehementer caperetur. LV. Sancti Platonis obitus et funus. Cum autem per id tempus ex hac vita excederet sanctissimus Plato, annum octogesimum ætatis uno minus agens, vir plurimis defunctus laboribus, egregiis virtutum editis documentis; in eo etiam abundantem patriarcha charitatis suæ vim, animique recte compositi specimen exhibuit. Accurrens ipsemet una cum clero ad monasterium, et moribundo sancto astitit, totus in illum defixus, membra ejus omnia complectens, suaviterque singula deosculans. Cui buidem tanquam Patri Patrum, cum innumeris luminibus et thuris suffitu justa persolvisset, gre tandem corpus sepultura condidit, multis undecunque confluentibus, ejusque depositionem pro virili prohibentibus, ut qui ne mortuo quidem sancto privari vellent. LVI. — Sed ad ea quæ porro secuta sunt progrediatur oratio. Laborat quidem animus rerum quæ occurrunt copia, neque quid primum edisserat satis constituit; cum singula trahant ad sermonem et ante alia explicari postulent. Ego vero pauca dicam de singulis prout se offerent: atque id negotii relinquam aliis, ut omnia et quidem distincte commemorent: quæ duo assequi, meo quidem judicio, vix quisquam possit, etiam in dicendo exercitatus. LVII. Theodorus reversus Studium, disciplinam instaurat. Hoc igitur statu magni Theodori res erant, ac celebre Studii templum omnes occipiebat, cum illuo frequentes convenirent, partim ut erudirentur, partim ut Theodoro gratularentur. Quibuscum vir admirabilis jucundissime colloquebatur, ac virtutis difficultates enarrabat, ponens ipsis ob oculos laborem immensum, et innumeras dimicationes quæ decertantibus perferendæ sunt: quod labore, inquiebat, ad alia quoque omnia sit opus, neque unquam possit desidia evadere in virtutem, qua nihil actuosum magis; et quod ea 16 al. ἱκανοῦ, 17 al. συμπεσόντα. 18 ἐπέῤῥωσε.

quibus confictamur, propensionem nostre volun- ἐλπίδων τὴν βοήθειαν τοῦ ἀγαθοῦ εὔρομεν. Ἐπεὶ δὲ tatis retegant, et potentius attollant ad Deum, a quo protegimur, et auxilium nostra etiam exspectatione majus impetramus. Εt quoniam secessus ac solitudo nonnunquam ingerit cogitationes quasdam quibus placemus nobismetipsis, et quæ ob innatum nostri amorem, in corde inlimo definguntur ac resident: has quoque evellebat, ubicunque occurrerent, agricola egregius amputabatque, et ne tantillum quidem crescere sinebat, ne germen nobile et fructiferum interimerent. Inde adeo cuncti ad unum viri illi præstantes, bonorum operum fructus eximios procreabant, et in corde ascensiones progressumque disponentes, ac virtutum divites facti, recte facta priora posterioribus obscurabant. Multi vero ex ipsis studium sermonis p ab bonorum operum studium adjungebant, in lit teris occupati quantum par erat, et sermonibus componendis dediti, qui et opera quædam elucubrati, preclaram memoriam sui post vitam reliquerunt. Alii in Scripturis divinis magna diligentia versati, et accuratius earum sensum scrutati, mentem diviniori cognitione ditaverunt, ultra cateros progressi, et quæ pauci comprehendunt, assecuti. Alii rursus hymnis ecclesiasticis, canticis, psalmis caterisque id genus dabant operam qua licebat: quod ex his quoque magnam percipi utilitatem compertum sit; siquidem rhythmo, et ordine, et concinna voce, et modulatione, omnis prope cctuum in Ecclesia dignitas constat. Quocirca non tantum sibi ipsis utiles fuerunt, sed et alios omnes utilitatis ejusdem participes fecere. Neque hoc solum sed et reliquas quæ manu tractantur artes exercebant opifices egregii, magni facientes eam quæ cateris esset vilior, ut ea re se ipsos deprimerent magis, dum animus ad operum formam fingitur: utque res ad vitam necessarias compararent, nec sæpius in publicum prodire cogerentur, indeque, quod multis accidit, grave aliquod damnum contraherent, dum ea quibus indiget natura conquirunt. Itaque domi artes generis omnis factilabant, architectonicam, ærariam, textoriam, sutoriam: tum quæcunque funibus moliuntur opus, et quæ circa fornaces occupantur: cum interea singuli manus operibus, ora vero hymnis impenderent, et Davidis oracula concinerent: ut vel solus eorum aspectus plurimum utilitatis afferret intuen tibus gravitatem, modestiam, morum constantiam, accuratum perfectumque disciplinæ modum, quo manuum etiam opera viri admirabiles administrabant. Ac eorum fama simul cum virtute magis magisque se difundens, universam prope terram, ut initio libri dictum est, implevit. Præcipue quia ex ipsis aliqui ad complura loca profecti, sive quod ἡ μόνωσις ἐνίοτε καὶ ὁ μακρυσμός λογισμούς τινας καὶ θελήματα ἐμφυτεύει αὐτ ἀρεύκα, ἃ καὶ διὰ τὸ φίλαυτον ἐν μυχῷ τῆς καρδίας ῥιζοῦται καὶ ὑπο κάθηται, καὶ ταῦτα ὁ καλὸς ἀνέσπα γεωργός, ἔνθα ἴδοι καὶ ἐξέκοπτε, μηδ' ἐπ' ὀλίγον βλαστῆσαι ἀφεὶς, ἵνα μὴ τῷ εὐγενεῖ βλαστήματι λυμήνηται καὶ ἐγκάρ πῳ. Ὅθεν καὶ ἀφ᾽ ἑνὸς πάντες καλοὶ τῶν καλῶν ἔργων καλούς προσιᾶσι τοὺς καρποὺς, τάς τε κρείττους ἀναβάσεις ἐν τῇ καρδίᾳ τιθέμενοι, καὶ πολὺν τὸν πλοῦτον καὶ αὖθις κομῶντες τῶν ἀρετῶν, τὰ φθάν σαντα τῶν κατορθωμάτων τοῖς ἐφεξῆς ἀπεκρύπτοντο. Πολλοὶ δὲ αὐτῶν πρὸς τῇ δι' ἔργων φιλο σοφίᾳ, καὶ τῆς ἐν λόγῳ ἀντείχοντο, παιδείας τε ὅσον ἐχρῆν ἐπιμελούμενοι, καὶ λόγων ἐργάται γινόμενοι oἳ καὶ πονήματα ἐξασκήσαντες ἴδια, μνήμην πολλοῦ ἀξίαν τῷ βίῳ καταλελοίπασιν. Αλλοι δὲ τούτων φιλοπόνως ταῖς θείαις Γραφαῖς ὁμιλήσαντες, καὶ τὸν ἐν αὐταῖς νοῦν ἀκριβέστερον διερευγησάμενοι, γνώσιν θειοτέραν ἐπλούτησαν, περαιτέρω διαβάντες, καὶ τῶν ὀλίγοις ἐφικτῶν ψαύσαντες. Ἕτεροι δ᾽ αὖ πάν λιν ᾄσμασι τῶν ἐν ἐκκλησίᾳ καὶ μελῳδήμασι καὶ τοῖς ἄλλοις δὴ τῶν ἐν ταύτῃ ψαλμολογήμασι, καθόσον ἐξῆν, ἑαυτοὺς ἐπιδιδόντες (ὅτι δὴ κἀκ τούτων πολ. λὴν ἴσμεν τὴν ὠφέλειαν, εἶχε ῥυθμῷ καὶ τάξει και φωνῇ εὐσήμῳ καὶ μελῳδῷ ἡ πᾶσα σχεδὸν τῆς Ἐκ κλησίας ἐνορᾶται κατάστασις), οὐ μόνον ἑαυτοῖς χρησίμως τὴν καλὴν ταύτην φιλοπονίαν διέθεσαν, ἀλλὰ καὶ πᾶσιν ἀλλοις τῆς ἀπ' αὐτῶν ὠφελείας μετα έδοσαν. Οὐ μὴν δὲ, ἀλλὰ καὶ πᾶσιν ἄλλοις ταῖς διὰ χειρῶν τέχναις οἱ καλοὶ οὗτοι σπουδάρχαι μετήςσαν· πολλοῦ ἀξίαν καὶ τὴν πασῶν εὐτελεστέραν τιθέμενοι· ἵν᾿ ἐντεῦθεν καὶ τὸ τεταπεινῶσθαι μει ζόνως ἔχοιεν, τῆς ψυχῆς πως τυπουμένης πρὸς τὰ πραττόμενα, καὶ ἑαυτοῖς τὰ πρὸς χρείαν πορίζοιντο, καὶ μηδὲ συχνὰς τὰς προόδους ποιοῖντο, καὶ μηδὲ 20 ὃ σύνηθες τοῖς πολλοῖς πράττειν διὰ τὴν τῶν ἐνδεόνα των ἀνάληψιν, μεγάλης ἐκ τοῦδε τυγχανούσης τῆς βλάβης, καὶ τὸν νοῦν ἀστατεῖν οι ποιούσης, ὡς τὰ πολλὰ τῆς ἔξω βαδίσεως. Διὰ τοῦτο πᾶσα χρειώδης τέχνη τούτοις ἔνδον διήσκητο, οἰκοδομική, χαλκευ τική, ὑφαντική τε αὖ καὶ σκυτοτομικὴ, καὶ ὅση διὰ σειρᾶς ἔχει τὴν ἐργασίαν· καὶ ὅση τῆς θαναύσου ἐστίν· ἑκάστου αὐτῶν τὰς μὲν χεῖρας τοῖς ἔργοις κινοῦντος, τὸ στόμα δὲ τοῖς ὕμνοις διδόντος, καὶ τὰ τοῦ Δαυίδ ὑποψάλλοντος λόγια· ὥστε καὶ τοὺς μόν νον ἐπ᾿ αὐτοὺς ἐνορῶντας, πολλὴν τρυγῆν τὴν ὡφέλειαν, τό τε σεμνὸν καὶ κόσμιον, καὶ τὸ ἐν ἔθει στάσιμον, καὶ ἀκριβῶς εὐπολίτευτον, καν τοῖς ἔργο χείροις ἐπιχαρίτως τοὺς θαυμασίους διασώζοντας. ᾿Αλλὰ τούτων σὺν τῇ ἀρετῇ καὶ ἡ φήμη ἐπὶ μέγα ἀρθεῖσα, τὴν σύμπασαν σχεδόν, ὡς καὶ ἀρχόμενοι τοῦ λόγου εἰρήκαμεν, περιέλαβε. Μάλλον δὲ ὅτι καὶ τούτων αὐτῶν ἔνιοι ἐν τόποις φοιτήσαντες πλείοσιν, 10 αι. εὐτελεστάτην, 20 al. deest και μηδέ, οι al. ἀσταθῆ.

VITA. dissiparentur; quocunque illis venire contigit, ibi et multis virtutis viam ostenderunt, et propria iis quos cooptabant constituerunt domicilia, quibus et Studii imposuere cognomen, quod illa ad hanc usque diem retinent: atque ita prorsus appellabuntur, utpote nomine suavissimo et quod omnes ad se alliciat. εἴτε χρείας οὕτω δεησάσης, εἴθ᾽ ὑπὸ τοῦ διωγμού necessitas id exigeret, sive quod persecutione spe πολλαχοῦ διασπαρθέντες, ἔνθα ἂν αὐτοὺς ἀφικέσθαι συνέβη, πολλούς τε πρὸς ἀρετὴν ἐποδήγησαν, καὶ ἴδια τοῖς συνειλεγμένοις καταγώγια κατεσκεύασαν· οἷς καὶ τὴν ἐπωνυμίαν τοῦ Στουδίου ἐπέθεσαν, ταύ την μέχρι καὶ εἰς δεῦρο τὴν κλῆσιν φέρουσι· καὶ κληθήσεταί γε οὕτω διαπαντός, οἷα τοῦ ὀνόματος τρυφὴ γλώσσης τυγχάνοντος, καὶ πάντας πρὸς ἑαυτὸ ἕλκοντος. ᾿Αλλὰ γὰρ σκυθρωπά μοι τὰ τοῦ λόγου πάλιν, καὶ δεινά, οἴμοι! καὶ πέρα δεινῶν τὰ νῦν ἐηθή σεσθαι μέλλοντα· ὥστε με καὶ λιπεῖν ταῦτα βού λεσθαι μᾶλλον, ἢ διήγησιν οὕτω βαρείαν δοῦναι τῷ λόγῳ, καὶ μηδὲ φορητὴν ἀκοαῖς. Ἀλλ᾽ ἐπειδὴ τὸ μηδὲν τούτων εἰπεῖν, τῷ μηδενὸς ἤδη τῶν καιρω τέρων ήφθαι τὸν λόγον ἐστίν· ἀλλ' ἐντεῦθεν καὶ μᾶλλον μνήμην τε τούτων ποιήσεσθαι μέλλοντα. Καὶ δὴ καὶ τοὺς μεγίστους τῶν ἄθλων διεξελθεῖν τοῦ πατρὸς, ἀναγκαία μοι, εἰ καὶ σκυθρωπὴ οὗτα, Η διήγησις· ὡς ἂν μὴ ἐλλείπων ἡμῖν ἐν τοῖς μεγίστους ὁ λόγος φαίνοιτο. Τοῦ τοίνυν θεσπεσίου πα τρὸς ἐν τῷ μοναστηρίῳ, ὡς ἔφαμεν, τοῖς μαθηταῖς συνδιάγοντος, καὶ αὐτοῦ τε κακείνων εὐθυμίας ἀπολευόντων τῆς κρείττονος, καὶ ἡδονῆς οὐδ᾽ ὅτης καὶ ἐσθῆναι, τὰς ψυχὰς πληρουμένων, ἐξαίφνης ἐφ- (σταται καταιγὶς πονηρὰ καὶ ὀλέθριος, αὐτοῖς τε τὴν εὐθυμίαν ἀνακόπτουσα, καὶ πᾶσαν ταράττουσα τὴν περὶ τὸ θεῖον εὐσέβειαν. Λέων γὰρ ὁ δυσσεβῆς ᾿Αρμένιος, στρατηγὸς πρὸς τοῦ αὐτοκράτορος Μιχαὴλ τῆς Ἑψας προχειρισθείς, καὶ τὴν Θρακών παροδεύειν ἐπιτραπείς, διὰ τὸν τηνικαῦτα συῤῥαγέντα πόλεμον τοῖς Βαρβάροις, μεῖζον ἑαυτοῦ ὁ ἀλαζὼν ἐπαρθείς, καὶ ἀπόνοιαν ὠδινήσας ἐσχάτην, ὑποποιησάμενός τε δόλῳ καὶ τὸν ὑπὸ χεῖρα στρατὸν, καὶ ἄλλουσ οὓς εὗρε τῶν κου φοτέρων, τοὺς μὲν δώροις, τοὺς δ' ὑποσχέσεσιν ὑπελθών, βασιλέα ἑαυτὸν ἀναδείκνυσι, καὶ τὸ τῆς ἀρχῆς κράτος ὁ τοῦ Θεοῦ, φεῦ! καὶ τῆς εἰρήνης που λέμιος πρὸς ἑαυτὸν μετατίθησιν· ὃς καὶ παραχρῆμα πλησίον τῶν βασιλείων γενόμενος, ἐπεὶ οὐδένα εἶχε τὸν ἀντιπράττοντα, ἅτε τοῦ εὐσεβοῦς Μιχαήλ, μὴ μόνον τὴν βασιλείαν ῥᾷστα ἀποθεμένου, ὡς ἂν μηδένα ἴδῃ αἵματι ὁμοφύλων τὴν δεξιὰν μολύνοντα, ἀλλὰ καὶ τῆς πορφυρίδος τὸν τρίχινον ἀλλαξαμένου χιτῶνα, καὶ βίον τὸν μονάδα αμειψαμένου, ἐγκρατὴς τῶν ὅλων, ὦ Θεοῦ κριμάτων! ὁ ἀναιδής γίνεται. Παραλαβὼν τὴν ἀρχὴν οὐ πᾶσαν εὐθὺς ἀπογυμνοῦν ἔγνω τὴν θηριωδίαν· ἀλλὰ καταλλάξας προ τερον αὐτῷ τι καὶ ἀλλήλοις τοὺς στασιάζοντας, ἐπεὶ καὶ πολλοὺς ἑώρα τούτῳ διὰ τὴν ἐπίθεσιν δυσμεναίνοντας, οἷα εὔνους τῷ προτοῦ βασιλεῖ, καὶ τοὺς ἐν τέλει καὶ τοὺς ἐν ἀξιώματι πανούργως οὕτω καὶ ὑπούλως ὑπαγαγών, καὶ πάντας πρὸς ἑαυτὸν, ὡς ἐδόκει, ἐπισπασάμενος, τότε καὶ τὴν ἔνδον κακοήθειαν ἐξενεγκεῖν ἔρμαιον ἔδοξε, τὴν ὅλην δ ἀσεβὴς ἀνακαλύψας ἀσέβειαν· καὶ Λέοντι ἴσα όμω νύμῳ τὴν ἐναγῆ ταύτην φωνὴν ἐςευξάμενος ὁ ἐναγής· Οὐ δέον ἐστὶν, ὦ πιστὸν ἐμοὶ θεράπευμα, Patrol. Gr. XCIX. G LVIII. Sed tristia mihi rursum et acerba bei mihi! dicenda sunt, et quæ omnem etiam excedant acerbitatem, adeo ut ea prætermittere mallem, quam ita luctuosam et gravem auditu narrationem contexere. Sed nihil eorum commemorare, est ab iis quæ magis ad rem faciunt, sermonem abstinere. Quin potius ob hanc ipsam causam mentio rerum illarum fieri debet. Et sane maximos patris labores, quantumvis admodum tristis historia sit, mihi necesse est recensere, ne sermo noster in maximis rebus deficere videatur. Cum itaque divinus pater in monasterio, sicut diximus, cum discipulis ageret et utrique maxima securitate fruerentur, ac ipsorum animos quanta dici non potest voluptas compleret, subito tempestas ingruit miseranda ac perniciosa, quæ et eorum latitiam compressit, et omnem in divino cultu pietatem conturbavil. LIX. Leo Armenus invadit imperium. - Impius enim Leo Armenus, cum a Michaele imperatore præpositus militiæ esset in Oriente, cumque ob bellum Barbaris tunc illatum, potestas ipsi facta esset itineris per Thraciam habendi, vir superbus mojorem in modum elatus, cum summam insolentiam animo concepisset, sibique per dolum conciliavisset exercitum cui præerat, aliosque levioris ingenii homines quoscunque reperit, hos donis istos, promissis cuptans, regem se ipsum renuntiat, ac imperatoria dignitatem, heu! Dei pacisque hostis transfert ad sese, confestiumque ad palatium accedens, cum neminem ibi obsistentem invenisset (quippe Michael vir pius, non modo imperium haud ægre deposuit ne gentilium suorum sanguine pollui dexteram cujusquam cerneret, sed et purpuram cilicio mutavit, ac monasticam vitam est amplexus), o Dei judicia! homo impudens omnium rerum potius est. LX. Consilium capit de evertendis sacris imaginibus. Sumpto imperio, haud omnem subito proferendam censuit immanitatem; verum conciliatis prius sibi atque inter se iis qui dissidebant, quorum multos sentiebat infesto et alieno a se animo esse ob usurpatam tyrannidem, ut qui erga imperatorem suum benevoli ac fidi essent; cum proceres ac magistratus clam ac callide sensim seduxisset, omnes que, ut sibi videbatur, in suas partes pertraxisset; tum demum latens animi vitium prodere, in lucro posuit omnem protinus impietatem ostendans, in hanc vocem detestandam, quam cognominis sui Leo

σθαι τὰ ἐν εἰκόσι τυπώματα, ἀλλὰ καθαιρεῖ εἰς γῆν ῥίπτειν εἰδώλων ἄντικρυς ὄντα αφομοιώ Καὶ ταῦτ' ἐξήει γλώσση παραφόρῳ ὁ ἀνα σπεύδων μὴ εἰς τοὺς οἰκείους μόνον, ἀλλὰ κι πάντας, εἰ δυνατόν, δοθῆναι τὴν ἀσέβειαν. usurparat, sceleratus erupit: Non decet, ο fidi mihi τιμάν ἢ σέβειν ἢ συνόλως προσίεσθαι, ἢ παρα comites, colere, aut venegari, vel recipere prorsus, aut retineret imaginum effligies, sed tollere illas, atque humo allidere, ut quæ manifesta sint idolorum simulacra. Atque hæc vesana lingua effutiebat impudens, non domesticis tantum, sed omnibus, si posset, propinare cupiens impietatem illam. Αμέλει καὶ οὓς ἑώρα συμφωνοῦντας τὰ αὐτῷ καὶ ὅλης ἠρτημένους τῆς γνώμης· οὗ ἀτεχνῶς σκεύη ὀργῆς καὶ πρὸς κακίαν ἐντελεῖ λέγοιεν ἄν τις, ὡς καὶ Παύλῳ δοκεῖ, τούτου συνωμότας καὶ τῶν κακῶν λαβεῖν ἐπίστορ ἐβουλεύσατο. ἂν τῆς συμμορίας, Ἰωάννης ἐξ ἐκεῖνος, Λεκανομάντις 23 οὕτω παρὰ τῶν οἰκείων θεὶς φυλετῶν· τῷ μαντείαις, ὡς ἐγᾦμαι, καὶ ὁ LXI. Adhibet administrum consilii sui Joan. Lecanomantium.· Quare quos videbat sententiæ sum mordicus esse, atque ab eo omnino pendere; quos quidem non immerito vasa iræ, ac nequitia principes dicere liceat. Paulum imitando; hos ille consilii sui socios, malorumque omnium præsides constituendos existimavit. Quorum omnium coryphæus atque ductor Joannes ille fuit, cui Lecanomantis cognomentum a suis inditum; quod va - αἰσχίστοις προστετηκέναι· ὃς καὶ γλῶσσαν ticiniis, ut ego arbitror, aliisque turpissimis rebus deditus erat cui cum lingua esset prompta et exercita mendacio, multaque et varia sophisticarum artium, externarumque disciplinarum cognitio ob eam causam in 'pretio erat apud imperatorem, cujus ille velut os vulgo habebatur, omnibusque negotiis rebusque gerendis adhibebatur. LXII. Nicephorum patriarcham tental, sed frustra. Quæ cum illi præclare, atque ex animi sententia fluere viderentur, ipsum etiam Ecclesiae archipastorem aggrediendum sibi putavit: non aspere quidem initio, nec arroganter, sed blande potius, atque adulantis in morem. Quo cum solo solus congressus, postquam omnes machinas illiberali simulatione admovens, re ipsa perspexit, non modo expugnari non posse verissimum rectæ fidei præconem: sed ipsum etiam ut numini adversum conviciis non levibus appetere, stygiamque ejus audaciam proscindere; tum a divino viro penitus abscessit: majore mox apparatu, et illum, et adversantes simul omnes oppugnaturus. κατησκημένην τῷ ψεύδει, πολὺς ἦν καὶ περ τοῖς σοφίσμασιν, ἐντριβής τῇ θύραθεν γεγονώ ὀξὺ βλέπων περὶ τὰ μάταια· δι' ἃ καὶ τιμῆς ἠξ πάσης, χρωμένου ὅσα γλώσσῃ τοῦ τυράννου, καὶ τῶν πρακτέων συλλήπτορα ἔχοντος. Εφ᾽ ᾧ καὶ δόξας κατὰ νοῦν αὐτῷ ἐκβεβι τὰ πράγματα, δεῖν ᾠήθη καὶ τῷ τῆς Ἐκκλ προσβαλεῖν ἀρχιποίμενι· οὐ τραχέως καὶ αὐθ ὑφειμένως δὲ μᾶλλον, καὶ τὰ πρῶτα τοῦτον κα κῶς ὑπελθών. Ο καὶ μόνος μόνῳ διομιλήσας τούτῳ πᾶσαν πεῖραν ἀνελευθέρως κινήσας, ὡς οὐχ ἁλώσιμον, ἀλλὰ καὶ τῆς ὀρθῆς πίστεως κ ἀληθέστατον, οὐ μὴν δὲ, ἀλλὰ καὶ αὐτὸν ὡ θείου ἐχθρὸν ὀνειδισμοῖς οὔτι μετρίοις βάλλοντ τὸ ὑπόγειον 24 αὐτοῦ κακίζοντα τόλμημα, τό τοῦ θείου διίσταται ἀνδρὸς, μετὰ μείζονος αὖθι παρασκευῆς, αὐτῷ τε καὶ πᾶσιν ὁμοῦ τοῖς ἀντιτετ νοις μέλλων προσενεχθήσεσθαι. Ος γε καὶ ἐν μιᾷ προκαθίσας μετὰ πολλοῦ τοῦ φρυάγματος, ἔχων κύκλῳ καὶ τοὺς τῆς ἀσ ὑπασπιστάς, καὶ τὴν κακίαν ομόφρονας, συν ζονται πάντες αὐτῷ ἱερεῖς τε ἅμα καὶ μονάζ καὶ αὐτὸς οὗτος ὁ θειότατος πατριάρχης, καὶ ὁ Θεόδωρος. ἂν καὶ παρόντων ἐκωμώνει στ ἀθύρῳ ὁ παραπλήξ, καὶ ἐχλεύαζε τὴν τῶν ἁγίω κόνων προσκύνησιν· ἀνοήτους καὶ τὴν γνώμη διαστρόφους τους ταύτας ἐστηλωκότας αποκ LXIII. Convocatis PP. disserit adversus imagines. Cum igitur die quadam cum incredibili fastu consedisset, nequissimorum hominum corona cinctus, qui impietatis tutelam ac patrocinium susceperant: convocantur una omnes eodem sacerdotes patriter el monachi; atque ipse adeo sanclissimus patriarcha, magnusque Theodorus. Quibus audientibus, irridere demens cœpit, atque intemperanti ore subsannare sacrarum imaginum adorationem; vecordes, sensusque expertes, eos vo- καὶ μὴ εἰδότας ὃ πράττοιεν. Ὁ γὰρ νόμος, cans, qui illas erexerant nescientes quid facerent: Lex enim, inquit, quam magnus Moyses Dei digito scriptam olim accepit, diserte ac perspicue pror sus veta! ne manu factum quidquam colatur, neve imago ulla, ejusve similitudo statuatur; diris eos devovens, qui tale aliquid facere præsumpserint: cum idolici cultus et stolidæ illud amentiæ inventum sit, imagines fingere, divinumque nomen illis imponere; quod non modo indecorum, sed absurdum etiam ἄνωθεν ὃν Μωσῆς ὁ πάνω γραφέντα Θεοῦ δακ ἐδέξατο, σαφῶς οὕτωσὶ καὶ διαρρήδην απαγο μήτε χειροποίητόν τι λατρεύειν, μήτε εἰκόνα ἱδρ καὶ ταύτης ἔχειν ὁμοίωμα· ὑπὸ κατάραν τιθεὶς τοιοῦτόν τι πράττειν ἐπιχειροῦντας· εἰδωλικῆς σκείας ὢν καὶ τῆς ἐκείνων σκαιότητος εὕρεμα πλάττειν εἰκόνας, καὶ τὸ θεῖον ὄνομα ταύταις φημίζειν· ὃ πρὸς τῷ ἀπρεπεῖ, καὶ ἐναντιώτ περίγεγραφθαι τὸν ἀπερίγραπτον οἴεσθαι, καὶ 12 al. συνίστορας, 28 al. Λακμ. 24 al. ὑπόγνιον

VΙΤΑ. πανίσι τὸν μηδαμοῦ χωρητὸν περικλείειν. est, et plane pugnans, incurcumscriptum circumο γὰρ καὶ τοὺς πρὸ ἡμῶν βασιλέας οὐ καλῶς δ: πσκεψαμένους, Λέοντα, φημὶ, καὶ Κωνσταν , καὶ τὸν τούτοις ἀπόγονον, τάς τε εἰκόνας ρήσειν, καὶ τὴν τούτων διώσασθαι προσκύνησιν. ταῦτα μὲν ὁ ἀσεβὴς, καὶ τὰ ἔτι τούτων ἀτοτα ἐληρώδει καὶ ἐξέπτυε, καὶ ὡς τι ἄξιον λέτῷ αἰσχέσῳ τῶν ῥημάτων ἀπεσεμνύνετο· τοῖς λεθρίοις ἐκείνοις οἷς συνεχρῆτο τὰ πάντα προσμένος, καὶ πρό γε ἐκείνων, τῷ ἐκείνων ὑφτῇ καὶ προστάτῃ, οὗ καὶ μᾶλλον τοῖς λόγοις, ὡς ὁ κ εἰρήκει, προϋπέποτο. Αλ' ἡ θεία τῶν Πατέρων ὁμήγυρις, οὐδὲν πρὸς παρόντα παθοῦσα, οὐδὲ τὴν τοῦ τυράννου που ειρίαν εἶναί τε ὅλως θεμένη, τήν τε ἐν λόγοις η 15 διήλεγχε ματαιότητα, καὶ τὸ τῆς διδασκαλίας νετον, πολλαῖς ταῖς ἀπὸ τῶν θείων Γραφῶν μαρτ τις διέβαλεν· ἀνατροπὴν τοῦ ὀρθοῦ δόγματος, τῆς πρὸς ἡμᾶς τοῦ Δεσπότου ἐπιδημίας ἄρνησιν, σταλερὴν ταύτην καὶ ὀλέθριον καλοῦσα διδασκα- · Στε μυρίαν ἔχουσαν, καὶ τὴν ἀτοπίαν καὶ τὴν αλότητα. Εἰ γὰρ τῶν ἁγίων, ἔλεγον, εἰκόνων τὸ τ' ἐξομωσόμεθα, κενὴ ἄρα ἡ πίστις ἡμῶν, κενὸν κήρυγμα. Μάτην δὲ ἡμῖν καὶ τὰ θεῖα οἱ πάλαι Έδεσαν Πατέρες, οἰχήσεται ἡμῖν καὶ πᾶσα πρᾶκαὶ ἀρετὴ, καὶ τοῦ θείου ἐπίγνωσις, καὶ πάντα 15. Είπερ ἡ τῆς Δεσποτικῆς εἰκόνος ἀθέτησις, οὐ την τῶν τοῦ Θεοῦ ἐντολῶν ποιεῖ ἀθέτησιν, ἀλλὰ πρό γε εἰκόνων, αὐτοῦ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· ὃς νωνία σαρκὸς ἡμῖν ὁμιλήσας, ἄνθρωπός τε γέγονε Η ἡμᾶς, καὶ τῆς αὐτοῦ θείας μορφῆς ἐγνώρισε · χαρακτήρα ἡμῖν, οὗ ἔξαρνος σὺ οὐκ οἶδα ἀνθ' κ γεγονώς, οὐ μόνον σαυτῷ ἐβουλεύσω τὰ κάτ και, ἀλλὰ καὶ πολλῶν ἁπλουστέρων ψυχὰς, εἰς ο όμοιον υπηγάγου ὄλισθον, ἵν᾽ ᾖ εοι καὶ μᾶλλον τας κακίας περιφανέστερα. Ἡμῖν δὲ καὶ τὸ μόνον καρεύειν ὑμῖν τοιούτοις οὖσι ἐν τούτῳ συνιέναι, πολλού ῇ καὶ δὴ πρὸς καλοῦ ἂν θήσοιμεν· Δαυῒδ ἐν ὁ ἐας νῦν ἡμῖν συμφθεγγέτω· μὴ δεῖν συνδρία λίγων καθίζεσθαι ματαιότητος, μηδ' εἰσέρχε. και μετά παρανομούντων· μηδ' αὖ ἐκκλησίᾳ πονηευομένων φοιτάν ἢ συναγείρεσθαι. Καὶ οὕτω μὲν οἱ στέρες, καὶ μετὰ τοιούτων λόγων, κοινῇ ἅμα καὶ υπαλλήλους, τὸ τοῦ ἀποστάτου δόγμα ἐκ πρώτης προβολίσαντο, πολλῆς ὃν καὶ ἀπάτης καὶ φαυλότη- ;, αὐτόθεν παραστησάμενοι. Αλλ' ὁ Πατήρ ἡμῶν Θεόδωρος οὐδ᾽ ἐν ἑαυτῷ νειν ἔχων, εἰ μὴ καὶ μείζω καὶ διασημοτέραν * παῤῥησίαν ἐνδείξοιτο· καὶ πᾶσαν ἐπίνοιαν Η πάντα λογισμόν 86, φανεράν τε καὶ λανθάνουσαν, ἢ ἀλαζόνος εἰς τὸ παντελὲς καταβάλοι. Ἐπεὶ καὶ ἱ πρῶτα τῶν συνειλεγμένων διὰ μέγεθος λόγου Σὲ ἀρετῆς ἔφερε, ταῦτα διανοίᾳ στεῤῥοτάτῃ, καὶ λόγων ἐπήει θαρραλεότητι. τα βασιλεῦ, τὴν Ἐκκλησίαν τοῦ Θεοῦ εἰρηνεύου 200 Γ. πάντα λογ. καὶ πᾶσαν ἐπίν. (n) Psal. xxv, 4. scribi putare et cubiti unius tabulis eum quem locus nullus capiat, includere. Hæc enim qui ante nos regnarunt imperatores, perperam fieri cum cernerent. Leonem dico, et Constantinum, et qui ex iisdem natus eis successit, imagines dejici, earumque cultum explodi jusserunt. Hæc impius, atque his absurdiora delirans evomebat, et quasi præclarum quiddam diceret, turpissimis dictis gloriabatur; pessimis illis, quorum consuetudine utebatur, usquequaque fretus, illorumque ante omnes præside ac magistro, cujus maxime verbis, ut dictum est, imbutus fuerat. LXIV. Resistunt ejus impietati PP. At divinus Patrum cœtus nihil ad hæc commotus, multiplicemque lyranni manum ac potentiam nihili faciens, ejus orationis vanitatem redarguebat ineptamque et insanam doctrinam multis sacrarum Litterarum testimoniis confutabat: orthodoxi dogmatis eversionem, et Domini ad nos adventus negationem, banc ejus fallacem et (perniciosam doctrinam vocans; ut quæ infinitam absurditatem erroremque et improbitatem contineret. Etenim si sanctarum; aiebant imaginum venerationem ejuramus, inavis utique fides nostra, inanis prædicatio. Frustra nobis divina olim Patres tradiderunt. Evanescet nobis omnis actio et virtus, Deique cognitio; ac denique simul omnia concident, et pessum ibunt. Dominicæ siquidem imaginis abrogatio, non solum Dei mandatorum abrogationem affert, sed ipsius etiam, ante imagines, Filii Dei; qui communione carnis nobiscum conversatus, et homo similis nostri facius, et divinæ suæ formæ characterem nobis ostendit; quem tu, nescio quam ob causam abnegans, non tibi tantum pessime consuluisti; sed simpliciorum quoque animas, ut improbitas tua notior esset, in parem fraudem et exitium induxisti. Nos vero vel assidere vobis solummodo, cum tales sitis, aut in unum coire, longe abest ut decere arbitremur. Suffragetur enim nobis divinus David (n), non sedere docens in concilio vanitatis, et cum iniqua gerentibus non introire, et in ecclesiam malignantium non ire, nec cum illis congregari. Atque in hunc modum Patres uno simul ore talia loquentes, apostatæ sententiam prima velut acie impugnabant, summam ejus fraudem et nequitiam ostendentes. LXV. Theodorus prior alloquitur imp. — At parens noster Theodorus tenere se non potuit, quin majorem et apertiorem dicendi fiduciam demon. straret, totumque insani hominis consilium, et occultam ejus cogitationem penitus patefaceret. Quare ut primas inter eos qui convenerant et eloquentia et virtute facile tenebat, hæc animo constantissimo, summaque verborum libertate dicere ag. gressus est. LXVI. Cultum sacrarum imaginum probat ex sacra

traditione. O imperator, quo consilio pacatam ταν, πόθεν σοι ταράξαι νῦν ἐπῄει καὶ nunc et tranquillam Dei Ecclesiam turbare ac pervertere ausus es? nec tibi illa quæ iis acciderunt, qui illam ante te persecuti sunt, quorum tu modo nomina commemorasti, in mentem venerunt; nec impetum tuum retardarunt? Qui cum paria tibi facereal, sacrasque imagines contumeliose tractarent, dici non potest quam graves pænas dederint, ut testata litteris eorum improbitas ad posteros transmitteretur. Nec te diuturna, ac longis temporibus confirmata divinarum imaginum veneratio, deiferorumque Patrum constans de ea consensus et conspirans sententia move!, novorum dogmatum propugnator, ut a perversis istis et exitiosis rebus abstineas, et meliora secteris, sententiam mutes, et veritatem agnoscas? Nunquam audisti quid B. Paulus dicat. Timotheo scribens? nam et hoc aliquando te tractasse arbitror, quamvis nunc illa ex animo ejeceris: Si quis aliter docet, et non acquiescit sanis sermonibus et ei quæ secundum pietatem est doctring, superbus est, nihil sciens, sed lunguens circa quaestiones et pugnas verborum (o), ad subversionem audientium. Et rursus idem: Denuntia illis ne aliler doceant neque intendant fabulis interminalis (p), et quaestionibus, vanis, quæ a recla via aberrare sos faciunt, et ædificationem Dei, quæ est in fide destruunt. διαθεῖναι κακῶς; οὐδὲ τὰ συμβάντα τοῖς πρὸ σοῦ διώκταις ὧν καὶ πρὸς ὄνομα ἤδη ἐμνήσθης, ἐπὶ νοῦν ἦλθε, καὶ τὴν ὁρμὴν διεκώλυσεν; Οἰς τὰ δμοιά σοι δρά σασι, καὶ τὰς ἱερὰς εἰκόνας ύβρίσασιν, οὐδ᾽ ἔστιν εἰπεῖν ὅσην οὗτοι καὶ τὴν τιμωρίαν ἔτισαν, πρὸς τὸ λιπεῖν τὴν κακίαν ἀνάγραπτον μεθ᾿ ἧς βεβιώκασιν. Οὐδ᾽ ἡ μακρὰ καὶ τοῖς μακροῖς χρόνοις ἐπίδηλος τῶν θείων εἰκόνων τιμή, τῶν τε θεοφόρων Πατέρων εἰς ἓν περὶ τούτου ὁμολογία καὶ σύμπνοια πείθει σε, ώ καινῶν δογμάτων ὑπασπιστή, τῶν φαύλων τούτων ἀπέχεσθαι καὶ λοιμωδῶν, καὶ τὰ βελτίω ἑλέσθαι, καὶ γνωσιμαχῆσαι, καὶ κατιδεῖν τὴν ἀλήθειαν; Οὐκ ἤκουσας τοῦ μακαρίου Παύλου τι γράφων Τιμοθέω λέγει; Οίμαι γάρ σε καὶ τούτοις ώμιληκέναι ποτέ, εἰ καὶ νῦν τῆς διανοίας ἐξέβαλες τις ἑτεροδιδασκαλεῖ καὶ οὐ προσέρχεται υγιαίνουσι λόγοις, καὶ τῇ κατ' εὐσέβειαν δια δασκαλία, τετύφωται ὁ τοιοῦτος λόγος διακένοις Απατημένος, καὶ λογομαχίαις σχολάζων ἐπὶ και ταστροφῇ τῶν ἀκουόντων. Καὶ πάλιν οὗτος· Παράγγελλε αὐτοὺς μὴ ἑτεροδιδασκαλεῖν· μηδὲ προσέχειν μύθοις ἀπεράντοις καὶ ματαίαις ζητήσεσιν, ἃ καὶ αὐτοὺς τῆς εὐθείας ἀφιστῷ, καὶ οἰκονομίαν Θεοῦ τὴν ἐν πίστει ἀθετεῖ. δ LXVII. Argumentum ex veteri lege sumptum re- Ο δὴ πέπονθας καὶ αὐτὸς, λόγοις φθόροις τὴν διάfellit. Quod et tibi prorsus accidit, qui futilibus νοιαν ὑποθείς, καὶ εἴδωλα, οἵμοι, τὰς ἱερὰς εἰκόνας sermonibus animum adjiciens, et sacras imagines καλέσαι ἐξενεχθεῖς, ὡς ἐπί τινα ἀκρόπολιν, ἐπὶ τὸν idola vocare non erubescens, tanquam in arcem παλαιὸν καταφεύγων νόμον, κακεῖθεν ἐπισυνάγων quamdam, ad legem veterem te converlis, uique αὐτῷ τὸ μηδεῖν 25 κτιστὸν, τὸ μηδεῖν χειροποίητον, inde argumenta tibi desumas, quod nihil creatum, τὸ μὴ ἄλλο τι δεῖν τῶν ἐντυπουμένων ἢ περιέπειν, nihil manufactum, nibil denique aliud ex his quæ ἢ συνόλως τιμῶν. Καὶ ἐχρῆν πρώτα μέν σε λογί similitudine effinguntur, amplectendum, aut ullo σασθαι, βασιλεῦ, ὅτι τῆς χάριτος ἐλθούσης, ὁ νόμος penitus honore colendum sit. ln quo illud primum κατήργηται· ὃν νῦν φυλάττειν εἴηθες κομιδῇ· ἐπεὶ te cogitar oportebat, imperator, adveniente gratia οὕτωγε, ναὶ περιτεμούμεθα καὶ σαββατίσομεν· καὶ legem cessasse; quam observasse nunc, summæ τἄλλα τὰ ἐν τῷ γράμματι πράξομεν, ἵνα μὴ δύν dementis foret: alioqui circumcidi nos convenit, ξωμεν ἐξ ἡμισείας τὸν νόμον τηρεῖν· ἔπειτα κακεῖ et sabbata colere, et alia quæ sunt scripta facere, να συνιδεῖν ὅτι ὁ νόμος ἀνθρώποις διομίλει 28, Εν ne legem videamur dimidiatam tantum observare. αγχος ἀπ' Αἰγύπτου ἐξιοῦσι, καὶ ζηλοῦν τὰ τῶν Deinde hoc etiam cogitandum erat, legem homini- Αἰγυπτίων σπουδὴν ἔχουσιν. Αἰγύπτιοι δὲ πάντων bus datam fuisse, qui ex Egypto nuper egressi, τῶν εὑραμένων εἴδωλα κακοδαιμονέστεροι, μέχρι ad Ægyptiorum æmulationem propenso studio fe- καὶ τῶν τοῖς ἄλλοις αισχίστων, τὸ σέβας ἐκτεί rebantur Ægyptii autem omnium qui idola finxe- ναντες. "Οθεν καὶ τοῖς ἐν ἐκείνοις ἀνατραφεῖσιν runt, infelicissimi fuerunt, ut qui vilissimis rebus, ὁ Προφήτης νομοθετῶν, παντὸς εἶδους ὁμοίωμα et aliarum gentium sensu turpissimis, divinos ho- ἀπηγόρευσεν· οἷα πρὸς ἐξαπάτην εὐκόλοις, καὶ κεnores tribuerunt. Unde propheta cum leges daret χηνόσι περὶ τὰ χειροποίητα. Όπου γε οὐδὲ πανταχοῦ iis qui apud illos educati fuerant, omnis formæ τοῦτο τηρήσας φαίνεται. τὰ ἐν τῇ σκηνῇ Χερουβίμ similitudinem interdixit, tanquam hominibus ad κατασκευάσας, καὶ ἐν τῷ ἱλαστηρίῳ ἀπαιωρήσεις. deceptionem paratissimis, et manufactarum cultui Αὐτοῖς τότε πολλῆς ἦν καὶ τιμῆς καὶ ἐκπλήξεως. inhiantibus. Neque tamen id semper observasse visus est, cum in tabernaculo Cherubim fabricatus sit, eademque in propitiatorio collocarit. Et illis quidem magno in honore erant et admiratione. LXVIII. Ex novæ legis mysterio sanam fidem ᾿Αλλ' ἡμῖν ἡ χάρις ἐπιφοιτήσασα ἐκείνων τε πάνTim. vi, 3, 4. (p) I Tim. 1, 3. 20 Γ. μηδέν. 20 1. διαμ.

VITA. ἐπήγαγε, καὶ πρὸς τὰ κρείττω καὶ πολλῷ confirmat. - Nos vero superveniens gratia ab omότερα ήγαγε. Τί γάρ μεῖζον καὶ περιφανέ εν, τοῦ σαρκὶ ἐμφανισθῆναι ἡμῖν τὸν προαιών Θεὸν καὶ ἀπερίληπτον, καὶ τῆς ἐνδόξου αὐτοῦ τῆς ὑποδεῖξαι άπασι τὴν ἐμφέρειαν; Μᾶλλον δὲ, τι παρὰ τούτου παραστήσω ἄνωθεν, ἐπειδὴ λέστης ἡμῶν καὶ Θεὸς, ἐπ᾽ ἀγαθοῖς κτίσας τὸν ἄντον, εἶδεν αὐτὸν τῆ κακίᾳ ὑποσυρέντα, καὶ τὸ εἰκόνα ἀπολέσαντα, εὐδόκησεν αὐτὸς ἀῤῥήτω ἀῤῥήτῳ νομία τὴν ἡμετέραν σάρκα αναλαβεῖν· ἵνα καὶ πεσόντα ἀνακαλέσηται, καὶ τὸ ἀχρειωθὲν τῆς ίνας κάλλος αναμορφώσηται. Ὅθεν καὶ τὸ καθ᾿ ἰς ὅλον ἑαυτῷ οὐσιώσας, ἀσύγχυτα τῶν ἑκατέ · φύσεων, τῆς τε θείας, φημὶ, καὶ τῆς ἀνθρωπίνης, τησε τὰ ἰδιώματα, ὑπὲρ λόγον οὔσης τῆς τε συνόσεως τούτων, καὶ τῆς ἀνακράσεως. Εντεῦθεν τῆς ἁγίας αὐτοῦ σαρκὸς τὴν μορφὴν ἔδωκεν ἡ τιμὴν καὶ σέβειν, καὶ προσκυνεῖν, ὡς ἂν ἐν τῇ όνι καὶ τὸ παράδοξον τῆς οἰκονομίας αὐτοῖς ὅμε Γ. καθορῶμεν, καὶ ἀπὸ τῆς ἐν εἰκόνι περιγραφῆς Χριστοῦ, ἐπὶ τὴν νοερὰν καὶ ἀσχημάτιστον στὴν τοῦ Θεοῦ τοὺς τῆς διανοίας τρέπομεν ε7 οφ ιμούς, πρὸς αὐτὸν νεύοντες ἀνενδότως, καὶ μηδενὶ · κάτω περιπλανώμενοι. με τι ἡμῖν ἀριδήλως καὶ ὁ θεῖος πιστεύοιτο χα πέρ, αὐτὸς ὁ τοῦτον ὑποδὺς Σωτὴρ ἡμῶν, τὴν ἡ οἰκείου προσώνου μορφὴν ἐτύπωσέ τε καὶ τόνισεν ἐν χρῷ τοῦ ῥάκους ἁψάμενος· καὶ Αυγάρῳ αἰτήσαντι ἀνὴρ δὲ οὗτος πιστὸς, καὶ · Έδεσσαν πρώτος) εκπέπομφεν. Ος καὶ τῇ θεία ντώσει ἐκείνῃ προσφύς, τήν τε ἄῤῥητον δύναμιν της διέγνω, καὶ λευκῶς τὴν χάριν πᾶσι διήγμε χρονίας οὕτω καὶ ἀθεραπεύτου ἀπαλλαγείς Σωστίας ᾖπερ κατείληπτο καὶ πρὸς τῷ σώματι, μου καὶ τὴν ψυχὴν γεγονώς. Καὶ Λουκᾶς δὲ ὁ τὸ τον εκτάξεις Εὐαγγέλιον, τὴν τοῦ Κυρίου ἱστορής τις επώς, έργο πολλοῦ ἄξιον τοῖς μετ᾿ αὐτὸν καὶ ελέλοιπε. Καὶ ἄλλοι πλεῖστοι τῶν καθεξῆς, πολλὰς ἐν ἁγίων εικόνων τυπώσαντες, ἀνάγραπτον πᾶσι ν περὶ ταῦτα τιμὴν διεσώσαντο. Καὶ οὐκ ἔστιν τόπος, οὐ χώρα, οὐ τῶν πανταχοῦ τις οἰκία, με με εικόνες θεῖαι λαμπρῶς ἀνεστήλωνται· · καὶ τὸ πράγμα τοῖς πᾶσιν αἰδέσιμον, τῷ τε χρόκαὶ τῇ εὐθεντίᾳ λαβὸν τὸ ἐπίτιμον. Τὴν οὖν τυχθεῖσαν τῶν εἰκόνων τιμὴν ἐπὶ χρόνοις ὀκτα- (οις καὶ πλείοσι, καὶ ὑπὸ πάντων βεβαιωθεῖσαν, " μετα τοῦ Χριστιανισμοῦ ἤδη συναυξηθεῖσαν } καὶ ἄμφω συνέδραμε, Χριστιανισμός τε καὶ νική ανατύπωσις), σὺ ἐν ἀκαρεῖ οὕτω καὶ μόνῃ ἱρμῇ τοῦ θελήματος καθαιρέσειν διέγνως καὶ ἀτίσ στα τίμια ἐξορήσασθαι; Μηδ' αὐτὸ φρίξας τὸ σωτήριον ὄνομα, ἀλλ᾽ εἴ λα (& τῆς τῶν λόγων σκαιότητος 1) τὰς θείας καὶ τὰς καλέσας εικόνας; Πόθεν ἢ παρὰ τίνος τοῦτο παλ. τρίπωμ. nibus illis abduxit, et ad meliora multoque præstantiora traduxit. Quid enim majus illustriusque esse possit, quam in carne apparuisse nobis æternum et incomprehensum Deum, et gloriosa formæ suæ speciem omnibus repræsentasse? Quinimo, ut tibi rem altius explanem, potsquam Conditor et Deus noster, qui hominem bonis omnibus ornatum creavit, vidit ipsum peccato abreptum similitudinem suam amisisse, libuit illi inenarrabili digpensatione carnem nostram assumere, ut lapsum erigeret, immaculatamque imaginis pulchritudinem repararet. Idcirco naturam nostram totam sibi uniens in substantia, inconfusas utriusque naturæ, divinæ scilicet et humanæ, retinuit proprietates, orationem omnem excedente admirabili earum concursu et conjunctione. Hinc et sacræ carnis suæ figuram nobis honorandam, et colendam, et adorandum dedit, ut in imagine stupendum incarnationis mysterium ipsis oculis cernamus, et a Christi descriptione quæ in imagine cernitur, ad intellectualem, et omnis figuræ expertem Dei formam mentis oculos convertamus, in eum aspirantes perpetuo, nullique caducæ rei animum obstringentes. LXIX. Ex facto Christi suam ad Abgarum miltentis imaginem. Quo autem divini characteris fides nobis certior fleret, idem ipse qui eam gerit Salvator noster suæ ipsius faciei et oris formam, admoto, ad faciem linteo, expressit atque effinxit petentique Abgaro (vir erat fidelis, et inter Edessenos primarius) misit. Qui divinam illum efigiem complexus, incredibilem ejus vim mox sensit, omnibusque patefecit, diuturno atque incurabili morbo, quo tenebatur, liberatus, nec magis corpore quam animo corroboratus. Lucas vero qui sacrum composuit Evangelium, cum Domini pinxisset imaginem, pulcherrimum et plurimi faciendum opus posteris reliquit: aliique deinceps quam plurimi imagines sacras affatim, effingendo, publice consignatum earum cultum conservarunt. Nec locus ullus est, non regio, non domus, in qua divinæ imagines affixæ non sint: quippe omnibus veneranda res est, cui temporis lapsus et auctoritas honorem conciliarunt. Annis igitur octingentis et eo amplius promulgatam, et ab omnibus receptam, atque confirmatam imaginum venerationem, jamque una cum Christianismo auctam et propagatam (uno siquidem parique gressu incesserunt, Christianismus, et imaginum efformatio); tu nunc, temporis momento, solaque pro animi tui libidine tollendam e medio censuisti, et cum dedecore explodenda, quæ laudem honoremque merebantur? LXX. Discrimen inter imaginem et idolum. Neque ipsum salutare nomen reveritus es, ut idola (o verborum perversitatem!) sacras imagines appelVARIE LECTIONES.

lares? Unde, et a quo doctus? aut quisnam est μαθών; ἢ τίς ὁ παραδούς τοι τὴν κλήσιν μία qui te docuit imaginis atque idoli unam esse vocem? Hoc enim nec Patrum ullus unquam sensit, nec vero res ipsæ ferunt ut dicatur. Qui enim? cum infinito spatio inter se dissideant, non nominis solum appellatione, sed multo magis archetypi substantia. Idolum enim est et appellatur quod dæmonis aut alterius cujuspiam ex iis quæ gentiles turpiter pro diis coluerunt, specimen representat, fodi fœdius, et mali delerius. Qualis enim causa, tale prorsus est causatum; et cujus abominandum est prototypum, nihilominus abominanda est imitatio. Imaginis autem et honorandum est archetypum; sancti enim alicujus, aut sanctorum Domini figuram depingit; et quæ in tabula depicta est affigies, digna item animadversione. Hæc siquidem sincerum veritatis simulacrum; illud vero mendacii, fallacisque doli similitudo. Sic enim harum rerum peritis visum est hæc nomina distinguere, qui idolum falsi imitationem esse dixerunt, imaginem, veri expressam similitudinem. LXXI. Qui crucem colat, spernere non posse imagines. — Sed quoniam a vobis, imperator, imagnis quidem honor odio est, crux vero veneratione digna censetur, primum illud capere non possum, cum jam utriusque honor conjunctus sit (simul enim imago et simul crux; quandoquidem Domini adventus utrique gloriam attulit), nunc a vobis alterum ab altero scernitur, ita ut alteri sors melior obtigerit, alterum repudietur et contemnatur. Deinde quæram, o veteris Scripturæ interpres, quomodo cum Lex exsecratione dignam crucem vocet: Maledictus enim, ait, qui pendet in ea (g); tu qui crucem colis, legem vilipendere non videare? imo vero duobus inter se contrariis obnoxius teneris; qui nec legi usquequaque consentias, cujus, tu oustos perpetuus, et in hoc nobiscum media ex parte sentias, quo omnibus modis insectari decreveras. Cum oporteret te, quando impius esse statuisti, nec crucem, nec imaginem confiteri; ut sic posses et consentanea tibi facere, et congruentia legi quam observas. At enim ratiocinari nescit improbitas, ipsa secum pugnans, et quos imperio suo submiserit, ab omni honestate procul avocans; cui tu quoque semel mancipatus, nullam postea officii nec decori rationem habuisti; ab iis solis qui tua observant, inductus adulatoribus, sourris, uni voluptati ventrisque commodis servientibus. LXXII. Consortium cum hæreticis damnosum. Mihi vero mirari venit in mentem, quomodo nos ad judicium vocaveritis, qui sic animo et consilio comparati estis. Ecquis enim erit, qui inter utrosque dijudicet? Quis de victoria sententiam feret? cum occupati a vobis omnes potentiaque perculsi fuerint, suppliciorum metu. Minæ siquidem, et tormenta iis proponuntur qui partibus vestris non favent. Recte sane quidam e majoribus nostris (g) Deut. xxι, 23. τὴν αὐτὴν, ἐπί τε εἰκόνος καὶ εἰδώλου λέγειν; το γὰρ οὔτε τινὶ τῶν θείων Πατέρων ἔδοξέ οὔτ᾽ ἄλλως συμβαίνει τοῖς πράγμασιν. Πῶς τὸ πολὺ καὶ οὐδ᾽ ὅσον εἰπεῖν διαλλάττων, οὐ κατὰ τὴν ὀνοματικὴν κλήσιν, ἀλλὰ πολλῷ πλέον κατὰ τὴν τοῦ ἀρχετύπου ὕπαρξιν. Τὸν μὲν γὰ δωλον ἔστι τε καὶ ὀνομάζεται, δαίμονος ἢ τινος κ τῶν παρ' Ἕλλησιν αἰσχρῶς θεοποιουμένων, παρι τὴν ἐμφέρειαν, αἴσχιον αισχίστου, καὶ φαύλου φο τερον. Κατὰ γὰρ τὸ αἴτιον, καὶ τὸ αἰτιατὸν πάν καὶ οὗ τὸ πρωτότυπον βδελυκτόν, οὐδὲν ἧττον σητὸν καὶ τὸ παραγόμενον. Εἰκόνος δὲ καὶ τὸ ἐ τυπον, τίμιον· ἁγίου γάρ τινος, ἢ καὶ τοῦ τῶν: Εεσπότου, τὸν χαρακτήρα διαζωγραφεί Κα ἐν πίνακι γραφόμενον ἀξιοθέατον. Ἐπεὶ τοῦτο ἀτεχνῶς ἀληθείας ἴνδαλμα· ἐκεῖνο δὲ, ψεύδου ἀπάτης ὁμοίωμα. Οὕτω γὰρ καὶ τοῖς περὶ· δεινοῖς ἡ τῶν ὀνομάτων ὑπαλλαγὴ ἔδοξε, 4 τὸ εἴδωλον ἀνειποῦσι μίμημα· τὴν δ᾽ αὖ εἰκόνο ἀληθοῦς ἀφομοίωμα. " Ἐπεὶ δ᾽ ὑμῖν, ὦ βασιλεῦ, ἡ μὲν τιμὴ τῆς εἰ ἐκτρέπεται, ὁ δὲ σταυρὸς σεβασμού δοκεῖ πρῶτον μὲν συνιδεῖν οὐκ ἔχω, οὕτω χάριν ἡ ἑκατέρων τιμὴ ἐν ταυτῷ συνελθοῦσα (άμα εἰκὼν καὶ ἅμα σταυρός, εἴπερ ἡ τοῦ Δεσπότου δεμία δόξαν ἀμφοτέροις ἐπέθητο)· νῦν γὰρ τῶν δύο τὸ ἕτερον ἀποκρίνεται, καὶ τὸ μὲν τὴν κ σω μοῖραν ἀπείληγε, τὸ δ' ἐκβέβληται καὶ ἡθέτ Έπειτα προσερήσομαί σε, ὦ τοῦ παλαιοῦ Γράμ ὑφηγητὰ, πῶς ὁ μὲν νόμος κατάρας ἄξιον ἀπο τὸν σταυρὸν (Επικατάρατος γάρ, φησίν, ὁ αναρτηθεὶς), σὲ δ᾽ ἡ περὶ τούτου τιμὴ οὐκ ἀ ζειν τὸν νόμον ποιεῖ; Μᾶλλον δὲ δυσὶ τοῖς τιωτάτοις ὑπόδικον βαθιστῇ· τοῦ τε μὴ συμβ δι' ὅλου τῷ νόμῳ, οὗ σὺ φύλαξ ἀπαράβατος τοῦτο ἡμῖν ἐξ ἡμισείας συμβαίνειν· οὕς δι ἐβουλεύσω παντάπασι δέον ἐπείπερ ἀσεβεῖν ἔ μήτε σταυρόν, μήτε εἰκόνα ὁμολογεῖν· ἵν᾿ ἐξῇ σοι ἀκόλουθα πράττειν σαυτῷ, καὶ τοῦ κτηρίου νόμου συμβατικά. Αλλ' ἀσυλλόγιστον μα ή μοχθηρία, αὐτὴ ἑαυτῇ περιπίπτουσα, καὶ ρω παντὸς ποιοῦσα καλοῦ τοὺς ταύτῃ άλισκομ ῇ καὶ αὐτὸς καθάπαξ ἁλοὺς, οὐδὲν τῶν δεόντων ψω· μόνοις τοῖς τὰ σὰ θεραπεύουσι υπαχθεὶς κα καὶ τὰ πρὸς χάριν ὁμιλοῦσι, καὶ τὸ ἡδὺ καὶ τὸ πρὸς ἡμέραν διώκουσιν. Ἐμοὶ δὲ καὶ θαυμάζειν ἔπεισι, πῶς ἐπὶ κ ἡμᾶς κεκλήκατε, οὕτω καὶ γνώμης καὶ δις ἔχοντες. Τίς δ᾽ ὁ μέλλων ἀμφοτέροις δικάσειν ὁ τὴν νικῶσαν ἐποίσειν; πάντων ὑμῖν προπεπ νων, καὶ τῇ ἐξουσίᾳ ἐκδεδιῃτημένων, διὰ κολάσεων. Απειλαὶ γὰρ καὶ βάσανοι τοῖς ὑμ συμπράττουσιν ἕπονται. Καλῶς γάρ τις τῶν ἡλῶν πρῶτον ἀγαθὸν τὸ παντάπασιν ὑμῶν ἀ στασθαι ἔφησε· θηρία τοὺς αἱρετικοὺς καλέσα

¡VITA. όμορφα, και τους τε λόγους αὐτῶν καὶ τὰ ἐπ:- primum hoc bonum esse dixit, a vobis longissime μετα, φθαρτικὰ ἀνειπὼν καὶ ὀλέρια· οὓς καὶ εν δέον ότι μάλιστα, καὶ εἰ δυνατόν, μηδὲ τι τούτοις οὖν καὶ τὸ ὁπωσοῦν ὁμιλεῖν οὐ πε- · μόνον, ἀλλὰ καὶ ἀτεχνῶς ἐπιζήμιον. ¿. Ex quo sequitur, cum eis colloqui quoque į, valdeque noxium esse. αν ὡς ἤκουσεν ὁ βασιλεὺς, παρὰ τοῦ ὁσίου ένων, καὶ τὴν ἐν αὐτῷ κατενόησε δύναμιν, ; καὶ ἀγωνίας ἐν ταυτῷ πληροῦται, τὴν μὲν · ἐναικείων τοῖς ῥήμασι, καὶ οἷς παρ' ἐκείνου τητα. Τὸν δ᾽ ἀγῶνα τῇ τῶν λόγων μερίζων ζελλήν τινα καὶ ἄμαχον ταύτην ὁρῶν. Ὅμως ὁμοῦ μᾶλλον γενόμενος, ᾧ καὶ μᾶλλον κατεί5 λόγοις τε ατερπέσι διελοιδορεῖτο, καὶ ῥήμασι μέρεις κατ' αὐτοῦ ἐκέχρητο, ἐπὶ τὸ καταπλη· καρον μᾶλλον τὴν φωνὴν ἐξαλλάσσων. Οἶδα μεν, ὦ οὗτος, τοὔνομα προσειπών, ὡς ἀποτόπλεως ἀεὶ καὶ λέγοντι καὶ φρονοῦντι πολύ καὶ νῦν τὸ καθ᾽ ὑμῶν δύσερ: καὶ φιλόνεικον· μας τι ἡμᾶς καὶ ἠλιθίους τὴν πράξιν ἀπο και, καὶ πᾶν ὅ τι βλάσφημον ἡμᾶς ἐξυβρί κίς γε καὶ τὸ μόνον ἡμῖν προσομιλείν περ - ίσης καὶ ἐπιζήμιον, ὡς οὐ πρὸς βασιλέα κα, αλλά τινα τῶν πολλῶν τοὺς λόγους ποιούΑλλ', ὡς ἔοικε, μάρτυρα σεαυτὸν ἐπιφημίσειν μης, ἡμᾶς τε εἰς τὸν κατὰ σοῦ προκαλού. κατον, ταῦτα υπήχθης ήμων κατειπεῖν. Αλλ' μὲ ἀκόλως τὸ ἐφετόν σοι πληρώσωμεν, δόξαν κρῶντί σοι οὐδὲ ὑπερορίᾳ ἢ ἄλλῃ τινί τι Στον ἐκδοίημεν, ἕως ἂν καὶ αὖθις ὑμῶν τε καὶ ἐπὶ σχολῆς τὰς ἑκατέρων πίστεις ἵν᾽ ᾖ καὶ τὸ νικῶν δόγμα αναμφισβή πὶ ὑμῖν ἡ ήττα ἀναπολόγητος. Ταῦτα δ ἡ ἀιστεβής, τῷ τῆς ἐξουσίας ὄγκῳ τεθαρ καὶ ἐξ ἑτοίμου ἔχων καὶ ἀθρόους καὶ καθ᾿ ἕνα · πιώσειν· πρὸς δὲ, καὶ ἵν᾽ αὐτῷ πιθανὸν καὶ τὸ ἐγχείρημα, ὡς εἰς κρίσιν πρῶτον καὶ οὕτω τὴν καταδικάζουσαν ἤδη λαβόναπό του συλλόγου τῶν Πατέρων μηδὲν ἄλλο εἰς τὸν τύραννον ἀποκρίνασθαι πρὸς ἀλλήλους δια και· ἐλυσιτελὲς γὰρ ἡμῖν, φασί, τοῖς ἤδη κατα ημίας καὶ εὖθις προσομιλεῖν· ἐκκεκωρημέ τοὺς πρὸς παραδοχὴν τοῦ βελτίονος, καὶ ἀν.ά. και πάντα ἔχουσιν. ᾿Αλλως τε, οὐδὲ πρέπον ἐν ὑπὸ ἀνθρωπίνης ἡμέρας ἢ ὑπὸ κοσμικῶν λόγος ἀπαιτεῖσθαι τῆς πίστεως. Πάλιν ὁ μέσ Πληρος τὸν λόγον ἀναλαβὼν, τῇ ὁμοία καὶ αυ κρητίς ἐχρῆτο, ταῦτα δεξιών· Οὐκ ἐχρῆν * ὦ βασιλεῦ, ἀπαραδέκτως ἔχοντ! σοι περὶ καὶ ξ λέγειν τι τοῦ λοιποῦ, ἢ ἀντιφθέγγεσθαι. μεν αὐτὸς πρὸς πεύσεις καὶ ἀποκρίσεις καὶ νῦν προσκαλῇ, τοῦτό σοι πρὸ τῶν ἄλλων ἀποτρεις, ὅτι τὰ τῶν Ἐκκλησιῶν τοῖς ἱερεῦσιν μα και διδασκάλοις, βασιλεῖ δὲ ἡ τῶν ἔξω αγμάτων ἀνεῖται διοίκησις. Τοῦτο γὰρ καὶ ὁ ᾿Απύ ' recedere; humana apecie feras, hæreticos vocans, eorumque sermones at que instituta perniciosa esse docens, ac penitus exitiosa, quos devitare omni ope oporteat, ac ne occurrere quidem illis, si fieri modo, non solum supervacaneum, sed damnosum LXXIII. Imperator alterum poll icetur colloquium. Hæc illo dicente, ira simul et timor imperatoris animum agitabat, viri sancti vim facultatemque considerantis; iram accendebant verba, quibus perstringi se sentiebat; metum creabat dicendi vis, quam in eo insuperabilem esse cernebat. Sed iræ potius cedens, qua vehementius impellebatur, indecoris illum contumeliosisque verbis asperius excepit, ad terrorem maxime vocem suam, et verba componens, Scio quidem, heus lu, inquit, nomine appellans, te præfracta adeo amentis esse, ut nobis quidquid dicamus, aut sentiamus, maximopere semper adverseris, injustos nos et stolidos vocans, omniaque in nos convicia ingerens; ut qui colloqui nobiscum supervacaneum esse dicas atque damnosum; quasi non cum imperatore tibi, sed cum infimo quopiam e vulgo res esset. Martyrem te, ut video, celebrari cupiens, ut nos ad mortem in te decernendam provoces, hæc contra nos loqui, nobisque ausus es reluctari. At non facile adeo tibi gloriam hanc venanti concedemus. Quin nec exsilium, nec poenam aliam prius decernemus, quam iterum vos audiamus, singulorumque fidem exploremus; ut rectius ac verius dogma sine controversia cognoscatur, et vobis devictis nullus supersit fugæ aut defensionis locus. Hæc autem eo dicebat impius, quod potentiæ amplitudine fretus, in promptu haberet omnes, vel seorsum singulos, vel simul universos multare; deinde ut ea ratione probabilius facti sui consilium redderet, quasi in judicium prius perducti, atque ita damnati jam fuissent. LXXIV. Sacrarum rerum judicia ad sacerdotes, non ad imperat, pertinere. Cum vero Patrum chorus nihil amplius tyranno respondere statueret; inutile quippe, aiebant, nobis jam condemnatis, loqui, ad eus præsertim qui obcæcatis animis meliora capere nequeant, et insanabiles prorsus facti sunt. Nec vero decet nos ab humano die, vel a scularibus interrogatos, rationem fidei reddere. Magnus iterum Theodorus pari fiducia ac libertate sic exorsus est. Haud sane opertebat, imperator, tibi a rectis omnibus sanisque averso, aut dicere quidquam amplius, aut respondere. Sed quoniam ad interrogationes etiamnum ac responsiones nos provocas, hoc tibi ante omnia respondemus (r): Res ecclesiasticas ad sacerdotes doctoresque pertinere; imperatoris vero exterarum rerum administrationem propriam esse. Hoc enim sanctus Hanc Theodori responsionem habet et Leo Grammaticus, pag. 446, ad calcem Theophanis.

δεύτερον οὐδαμοῦ β Apostolus ait: Posuit Deus in Ecclesia primum στολος νομοθετῶν φησιν Ἔθετο ὁ Θεὸς ἐν apostolos, deinde propheta, terilo doctores; et κλησίᾳ, πρῶτον ἀποστόλους, nusquam imperatorum meminit. Hi de dogmatibus τας, τρίτον διδασκάλους· καὶ et de fde statuere debent. Te vero illis obsequi oportet, et nullo modo munus usurpare. Ait illi imperator, nomine rursus compellans: Num igitur hodie me ex Ecclesia ejicis? Non ego, inquit sanctus, sed illius paranymphus, divinus apostolus. Quin tu illum antevertes, tu te ipsum factis tuis ejecisti. Quod si redire ad illam, iterumque ingredi est animus; persta nobiscum qui veritatem prædicamus; Christique imaginem veneramur, sanctissim mum sequens, et communem omminum Patrem, patriarcham, cujus, ut vides, oratio æque ac mores, uti litatem plane spirant atque gratiam. LXXV. Imperator PP. dimittit, indicitque silentium. - Ad hæc tyrannus, quod diceret, non habens, cum clamore, animique perturbatione a con spectu suo omnes depulit; ne propius accederent, neve amplius loquerentur, magna voce minisque interdicens: quod, unum recte, diroque animo suo congruenter facere norat. Egressi ergo beati omnes una cum patriarcha, magnum ambiunt Theodorum; hominem labris simul atque animis deosculantes, ejusque in dicendo libertatem pariter et gratiam collaudantes, quod tyrannum tam fortiter tantoque pudore affecisset. Cæterum vix domum quisque redierat, cum afferuntur ad singulos præfecti urbis edicta, quibus continere se jubet unumquemque, nihilque prorsus cum allis tractare, nec inter se conferre, aut docere, aut de fide prorsus loqui: Ita enim, inquit, ab imperatore decretum est. ཤྭ μέμνητα.. Οὗτοι γὰρ καὶ τὰ περὶ δογμάτων κ στεως νομοθετεῖν ἐποφείλουσι, σὲ δὲ ἐπεσθαι τ καὶ μηδαμοῦ τὴν τάξιν λαμβάνειν. Οὐκοῦν ἐκ με σήμερον τῆς Ἐκκλησίας φησὶν ὁ βασιλεὺς π ὅσιον ἐξ ὀνόματος καὶ πάλιν καλέσας αὐτόν. Οι φησὶν ὁ ἅγιος· ἀλλ' ὁ ταύτης νυμφοστόλος και Απόστολος, μᾶλλον δὲ καὶ τοῦτον 25 το про αὐτὸς ἑαυτὸν οἷς εἰργάσω ἐξήγαγες. Εἰ δὲ ἐντὸς πάλιν γενέσθαι αὐτῆς, στῆθι μεθ᾿ ἡμε τὴν ἀλήθειαν πρεσβευόντων, καὶ τὴν εἰκόνα προσκυνούντων· ἐπόμενος κατὰ πάντα τῷ ἀγ πατριάρχῃ καὶ κοινῷ πάντων Πατρί· οὔ, ὡ ὁ λόγος ἅμα καὶ ὁ τρόπος ἐπωφελὴς ὅλος καὶ στατος. Εντεῦθεν τοῖς ὅλοις ὁ τύραννος ἐξαπορηθ βοῇ πάντας καὶ ταραχῇ τῶν αὐτοῦ ἀπήλασεν μὴ δεῖν αὐτῷ πλησιάσαι, ἢ ὅλως τι φθέ μετὰ πολλῆς τῆς κραυγῆς ἐπαπείλησάμενος γε μόνον καλῶς ποιησάμενος, καὶ ἀξίως τῆς μεμισημένης ψυχῆς. Ἐξελθόντες οὖν οἱ μ πάντες συνάμα τῷ Πατριάρχῃ, τὸν μέγαν τ κλουν Θεόδωρον· χείλεσιν ὁμοῦ καὶ ψυχαῖς κατασπαζόμενοι, καὶ τῆς τε παῤῥησίας καὶ τ λόγων ἀποσεμνύνοντες χάριτος, ἀνθ' οὗ τὸν τ πολλῷ τῷ περιόντι κατήσχυνεν. Αμέλει και τὰ ἴδια ἀπιόντων, πρόσταγμα ἑκάστῳ πά ἐπάρχου τῆς πόλεως ἀποστέλλεται, συνεστάλθ ἑαυτοὺς παρεγγνῶν ἕκαστον, καὶ μηδὲν μη ἀλλήλοις συνομιλεῖν, μήτε παραβάλλειν ἐφ' μήτε διδάσκειν, ἢ τοπαράπαν λαλεῖν περὶ τ οὕτω γὰρ, φησί, τῷ βασιλεῖ δεδογμένον ἐστίν Ὡς δὲ καὶ πρὸς τὸν ὅσιον οἱ σταλέντες δίκαιόν ἐστι, πρὸς αὐτούς φησιν, ὑμῶν ἢ τι ἀκούειν, αὐτοὶ ὑμεῖς λογισμῷ χρησάμενοι Αἱροίμεθα γάρ, ἴστε, τὰς γλώσσας πρότερον θήσεσθαι, ἢ πίστει τῇ καθ᾿ ἡμᾶς μὴ ὡς ἔγ ηγορεῖν, καὶ τὴν κατὰ δύναμιν τῶν λόγων ε βοήθειαν. Ποῦ γὰρ εὔλογον ὑμᾶς μὲν τὰ γείρ δειν κρατύνειν, ἑαυτοὺς δὲ σωπῇ καθῆσθαι ἐ πολλῷ κρείττοσιν; Οὔκουν οὐδ᾽ ἀνεξόμεθα, οὐ ὥραν τὸ βραχὺ κεκρυμμένον τον λόγον κι καὶ τοὺς πολλοὺς ζημιοῦν τὴν ἀπὸ τούτου ει Ὅθεν καὶ ἀνυποστόλως πᾶσιν ὑπετίθει τὰ LXXVI. Theodorus silendum negat, et confirmat suos ac præcipue patriarcham Nicephorum. Ut vero ad sanctum venerunt qui missi fuerant: quumne, illis ait, sit vobis, au Deo parere; vos ipsi rem ratione æstimantes, dicite. Nobis vero scilote certum esse, linguis potuis amputatis hincabire, quam ut fidei nostræ testimonio desimus, nec illam qua possumus verborum ope propugnemus. Quæ enim ratio est, vos deteriora defendere conari: et nos in multo meliore causa silentio uti? Quare non committemus, ut vel ad horam sermonem abditum teneamus, et populum præsenti ejus utilitate fraudemus. Unde congruentias omnibus incunctanter τοὺς μὲν καλῶν τοῖς δὲ εἴκων, τοὺς δὲ γρ suggerebat, hos vocans, illos adiens, alios litteris confirmans, abjectosque et prostratos animos erigens, verbisque excitans pro virili. Patriarcham in primis maxime frequentabat, consiliarium se illi ad oannis prebens. Cumque illum afflictum admodum, et præ doloris magnitudine sui pene oblitum videret, saluberrimis monitis recreabat, et ad Dei optimi benignitatem recolendum hortabatur. Non (s) I Cor. x11, 28. 28 f. τοῦτο. θαῤῥύνων, καὶ τὸ τῆς ψυχῆς πεπτωκὸς ἀ καὶ λόγοις παρακαλῶν ὡς ἐνῆν. Τῷ μέντοι π χῃ καὶ συχνότερον προσεφοίτα, σύμβουλος τυγχάνων ἐν πᾶσι καὶ τῶν πρακτέων ὑφηγη ξιώτατος. Ὃν καὶ περιπαθῶς ὁρῶν ἔχοντα, κα καὶ ἑαυτῷ μένειν δοκοῦντα, λόγοις τε ἀνεκτᾶ· στοῖς, καὶ τοῦ ἀγαθοῦ Θεοῦ τὴν χρηστότητα μνησκεν. Οὐ γὰρ ἀνέξεται, φησίν, ὁ οἰκτίρμ

VITA. παθέστατος, ὑπὲρ ὁ δυνάμεθα πειραθῆναι ἡμᾶς, enim sinet, aiebat, miericors et clemens Deus tenἐ τὴν κληρονομίαν αὐτοῦ τοῖς ἐχθροῖς ἔκδοτον και είναι. Οὐδ᾽ ἐπὶ πλέον οἱ καθ᾿ ἡμῶν τεκταίνοντες παράνομα δράσουσιν· ἀλλὰ καὶ ταχινὴν καὶ ἐπίσ αν την καταστροφὴν λήψονται, εἰ καὶ νῦν ἀναισ ως περὶ ἑαυτοὺς ἔχουσι. Εικροῦ τοῦ ἐν μέσῳ καὶ τοῦ θρόνου ὁ πατριάρχης Αίται παρὰ τῶν δυσσεβῶν· ἀπελαθεὶς ἐν ταυ καὶ τῆς Βυζαντίδος, ἀνθ' οὗ προέστη τῆς ἀλη κ. Σὺν αὐτῷ δὲ καὶ ὅσον τῶν ἱερέων ὀρθόδοξον φορές καταδικάζεται· ἔγκλημα τοῦτο μόνον ἐπε μενον, τὴν εὐσέβειαν 8. Ην οὖν τότε τοὺς παρατους ἰδεῖν ἔργα πράττοντας, ἃ μόνης ἣν τις ἐκεί διανοίας καὶ ἀνόμου ψυχῆς. Τὰς γὰρ ἱερὰς, οἵ- · καὶ ἁγίας εικόνας χερσὶ κατέχοντες μιαραῖς, (ὢ ς ενέγκω σου, Χριστέ μου, τὴν τότε μακροθυπ;), ἐπ' ἐδάφους ἀναίδην ἐῤῥίπτουν, τὰς δὲ αὐ · καὶ περὶ παρεδίδουν, καὶ ἄλλας τιτάνῳ 31 ἐπε στον, καὶ πάντα ἔδρων ὅσά ἂν οἱ τοιοῦτοι δρά " LEV. tari nos supra id quod possumus; neque hæreditatem suam inimicis potiundam relinquet. Nec diutius qui adversus nos machinantur, impie agent; sed velocem ac repentinum finem accipient, quam vis nunc sine sensu hebetes, sortisque suæ ignari vivant. LXXVII. Nicephorus Patr. ejicitur in exsilium. Sacræ imagines evertuntur. — Haud multo post ejicitur e sede sua ab impiis patriarcha; pulsus itidem ab urbe ob veritatis defensionem. Damnantur pariter exsilio quotquot erant in presbyteris orthodoxi, quibus unicum crimen pietas fuit. Videres tum impios ea patrantes, quæ sola ipsorum excogitaret et caperet improbitas. Sacras enim, proh dolor! et sanctas imagines impuris manibus ra- " pientes (quam fuisse dicam tuam, Christe mi, tum lemporis longanimilatem?), solo impudenter alidebant et frangebant, alias flammis dabant, alias luto et sordibus obliniebant, nihil denique omittebant, quod ipsorum similes facere conveniret. Ο τοίνυν Πατὴρ ἡμῶν Θεόδωρος στένων πικρῶς · τὴν ψυχὴν ἐπὶ τοῖς γινομένοις ἀπολεγόμενος διαβ γεί 38 οἱ τὴν γῆν τὔχετο, ἵνα μηδ' ὠσὶν ἔχῃ ταῦ ξ ἀκούσιν ἢ ἐνωτίζεσθαι. Ομως ἵνα μὴ δόξη υχῆ μόνον τὸ πάθος θρηνεῖν, μηδὲν δὲ τοῦ κακοῦ ξημα ἐφευρεῖν, ἐκεῖνο ποιεῖ, ὃ καὶ τοὺς ἐχθροὺς πλυπεῖν εἶχε, καὶ τοὺς οἰκείους μειζόνως κροτεῖν. φακελεύεται γὰρ πᾶσι τοῖς ὑπ᾽ αὐτὸν μοναχοῖς, μήνες λαβεῖν ἐν χερσὶ, καὶ ταύτας βαστάζειν ὑψοῦ· · τὸν ὅλον διοδεῦσαι περίπολον τῆς μονῆς, Τὴν μαντον εἰκόνα σου προσκυνοῦμεν, ἀγαθέ, καὶ G ἑξῆς τοῦ ὕμνου ὑποψάλλοντας, καὶ ὕμνους ἄλλους παίους τῷ νικητῇ Χριστῷ ᾄδοντας. Ην γὰρ τη οτι καὶ ἡ λαμπρά ἑορτὴ τῶν Βαΐων, ἣν πρὸ τοῦ Τους καὶ τῆς ἀναστάσεως τοῦ Δεσπότου σύμπαντες από Ερτάζομεν. 'Βρ' οπὶ ὁ τύραννος χαλεπήνας (οὐ γὰρ ηγνόησε ἐν πραχθέντων οὐδὲν, διαδραμόντος ἤδη τοῦ γεγο της εἰς ἅπαντας), ὕβρεις εὐθὺς καὶ ἀπειλὰς, καὶ ως ενα κομιοῦντας τῷ ἁγίῳ ἐπαποστέλλει· 7 ἂν αὐτὸν τεύσειν ὅλως τὰ τοιαῦτα ἀντιτεχνάζοντα, ἐπειθοῦντα καὶ μὴ μεταβαλλόμενον, πληγὰς ἕξει 33 · θάνατον τὰ ἐπίχειρα. Ὁ δὲ οὐ μόνον οὐχ ὑφίησιν, · ἐπὶ μείζονος τῆς παῤῥησίας γίνεται, πίστιν τε ὀρθόδοξον, ὡς ἤδη εἶχεν, εἰς ἅπαντας ἐξαπλῶν, ἔργῳ καὶ λόγῳ τὴν περὶ τὰς εἰκόνας δημοσιεύων Αν, μικρὰ φροντίζων τῶν ὑβριστών. Ος γε καὶ ὁλοῖς τῶν ἀφικνουμένων αὐτῷ τηνικαῦτα μοναστῶν, · οἷα πατὴρ πατέρων τὰ ἑαυτῶν ἕκαστα διαθεμέν ν, καὶ τί δεῖ πράττειν περὶ τῶν παρόντων πυν νομένων· πῶς τε ἄρα τὴν ἐν τῷ πατριαρχείῳ LXXVIII. Theodorus in solemni supplicatione sacras imagines gestari jubet. Noster itaque Thcodorus acerbe plangens, animumque despondens in tanla rerum atrocitate, dehiscere sibi terram optabat, ne vel audire talia, vel cernere cogeretur. Verumtamen ne dolorem solum silentio ferre ac lugere videretur, nullumque mali remedium invenire, rem excogitavit, quæ et hostes simul julcisci posset, et nos magis magisque confirmare Monaohos omnes qui in ejus monasterio erant, imagines accipere jubet, easque manibus sublimes gestare, totumque cœnobii ambitum circumire, hymnum illum dicendo: Immaculatam imaginem tuam adoramus, o bone, et quæ sequuntur hymni sacri, atque alios pariter victori Christo triumphalos hymnos. Agebatur enim tum dies feetus Palmarum, quem ante passionem resurrectionemque Domini fideles omnes celebrare consuevimus. LXXIX. Talia fieri imperator vetat sed frustra. -Quamobrem indignatus tyrannus (neque enim illum res latuit, fama jam ad omnes pervagante) injurias statim, minasque, et qui eas inferret, ad sanctum mittit; aut desinere illum prorsus talia comminisci; aut, ni pareat unimumque mutet, pœnas dare, mortemque referre pro præmio. At ille non modo nihil remisit, sed majorem etiam fiduciam sumpsit, fidem orthodoxam omnibus qualis esset, exponens, et imaginum venerationem verbis factisque declarans; quid contumeliosi conviciatoressui dicerent parvi ducens. Multi e monaobis ad illum eo tempore confuebant, sua quisque tanquam apud communem patrem deponentes, et quid in re præsenti facere debeant, interrogantes: Vat. Exemplar. paulo auctius, κατὰ τὴν εἰκάδα τοῦ Μαρτίου. 30 al. ἡ εὐσέβεια. διαρραγήναι, 13 Γ. ἕξειν. $3 οι al. πηλψ.

quae ratione ad patriarchium vocati, vocationem ἀφοσιώσοιντο πρόσκλησιν. Ἐκάλουν γὰρ αὐ defugere ac vitare possint. Vocabat enim illos impietatis duces, ut in erroris sui societatem pertranerent. His ille omnibus utilia pariter et congruentia persuadebat, optimum ducens penitus abstinere, neque coire, ac ne sermonem quidem conferre cum hæreticis, unde nulla esse posset utilitas: litterisque excusationem proferre, cujus rei gratia vocatis adire non liceat. LXXX. Theodorus suos monet ne vocati ad pseudosynodum veniant. Formam epist. qua se excusent, præscribit. -Rogabant autem illum ut litteras ipse dictaret, et quod vellet, suis verbis exprimeret. Itaque præscribit ipsorum nomine epistolam, duobusque monachis deferendam tradit, his verbis: Nos legibus divinis, ecclesiasticisque canonibus obsequentes, qui manifeste sic sanciunt, nihil præter episcopi sui sententiam dicere aut agere oportere, aut de his quæ ad fidei dogma, vel ad aliam quampiam divinam controversiam spectent, investigare, aut penitus inquirere; nec venire, absente patriarcha, possumus' nec vocantibus vobis parere, ne reos nos ipsi faciamus, violatæque legis culpam sustineamus. Εst enim lalium vindex Deus, minime inultos sinens eos qui ejus mandata despiciunt. Quare ignoscite nobis, quod adventum refugimus, quem noxium nobis fore scimus. Quid enim respondere vobis, aut omnino loqui possimus, proprio capite destituti cui tanquam membra copulati omnes sumus, et sine quo reliquum corpus operari non potest. Parvus enim pariter et magnus, in universum omnes, ac singuli privatim, patriarchæ nostro colligali sumus, ab eoque pendemus, et pendebimus perpetuo. His ad tumultuariam turbam perlatis, effrenatus omnes furor invasit, adeo ut in latores, ipsos iram effunderent, gravissimas illis plagas infligentes. Verum illi quidem redeunt a conspectu impiorum gaudentes, eo quod digni habiti sint pro nomine Domini hæc pati. LXXXI. Exsulat Theodorus, et in carcerem detruditur. At rectæ fidei propugnator Theodorus, haud destitit ab instituto, lingua simul manuque opportuna docens, veritatisque dogma liquido declarans. Quamobrem nesciens quo se verteret tyrannus, cum hominis libertatem ac fiduciam ferre amplius non posset, Byzantio expelli atque in exsilium duci, carcerique tradi jussit. Hanc enim unam quasi vitalem scintillam superesse videns, illam ipsam orthodoxis eripere properabat, ne quem postea sententiæ suæ repugnantem haberet. Acce. pto igitur vir sanctus hoc decreto, discipulos ad se omnes vocat; quibus cum vale dixisset, et aptacuique sigillatim monita præbuisset, hoc ante omnia universis injunxit, ne quis post dicessum in monasterio remaneret, sed abirent omnes, quo via 1 Vide hanc Theodori epistolan: lib. 11, epist. 1. τῆς ἀσεβείας σπουδάρχαι, τοῦ παρ' αὐτοῖς έξοντας δόγματος. Κακείνοις ὁμοίως τα λοντα συνεβούλευε. Καλόν γάρ, φησὶ πρὸς ἀπροίτους μένειν, καὶ μήτ' ἐκεῖσε φοιτάν, λόγους τοῖς αἱρεσιώταις, είναι, ἥκιστα αὐ πρᾶγμα λυσιτελοῦν· γράμμασί τε δηλώσ παραιτίαν, καὶ ὅτου χάριν οὐδὲ κληθεῖσιν οἱ ἀπαντήσεσθαι. Οἱ καὶ ἐξελιπάρουν αὐτὸν ἐκεῖνον καὶ τὰ ματα ὑπαγορεῦσαι, καὶ τὸ δοκοῦν τοῖς λόγο σημᾶνα:. Τοίνυν καὶ χαράττει ἐκ προσώπου ἐπιστολὴν, καὶ δυσὶ τῶν μοναχῶν ἀποκομίζε σιν, ἔχουσαν ἐπὶ λέξεων οὕτως· Ἡμεῖς νόμοις θείοις καὶ κανόσιν ἑπόμενοι σιαστικοῖς, σαφῶς ούτωσι διεμφαίνουσι, τέ παρὰ γνώμην τοῦ οἰκείου ἐπισκόπου ἢ λ πράττειν, ἤ τι τῶν ὅσα περὶ δόγματος, ἢ ἄλ νὸς θειοτέρας ἔχεται διαστάσεως, ἀνερευναν όλως ζητεῖν, οὔτε ἀπαντῆσαι τοῦ πατριάρ παρόντος δυνάμεθα, οὔτε ὑμῖν καλοῦσι πειθή ἵνα μὴ καὶ ἑαυτοῖς εὐθύνην ἐπάξοιμεν, και παραβάσεως ἐμπεσοίμεθα κρίματι. Ἔστι γ ὁ τῶν τοιούτων ἐκδικητής, μὴ ἀτιμωρήτους ἐ τῶν αὐτοῦ ἐντολῶν ὑπερόπτας. Διό σύγγνω ἀναβαλλομένοις τὴν ἄφιξιν, ἣν ἑαυτοῖς β σύνισμεν. Τί γὰρ καὶ ἀποκρινούμεθα ἢ πρ ἐροῦμεν, τὴν οἰκείαν μὴ ἔχοντες κεφαλήν; η λη ἕκαστος συνηρμόσμεθα, καὶ τῆς ἄνευ, ο λοιπῷ σώματι ἐνεργεῖν τι ἔξεστι. Μικρὸς γὰρ γας, καὶ πάντες αθρόοι καὶ καθ᾿ ἕνα, τῷ συνδεδέμεθα πατριάρχῃ· καὶ αὐτοῦ ἐχόμεθό διαπαντὸς ἑξόμεθα. Π Ταῦτα ἐνώπιον τῶν συρφετῶν ἐκείνων σθέντα τὰ γράμματα, ὀργῆς αὐτοὺς ἀκατ ἐπλήρωσεν· ὡς καὶ ταύτην ἐπαφεῖναι τοῖς σασί, πληγὰς αὐτοῖς ἐπιθέντες οὐ φορητά οὗτοι μὲν ὑπέστρεφεν ἀπὸ προσώπου των μων ἀνδρῶν χαίροντες, ὅτι κατηξιώθησαν ὑ ὀνόματος Κυρίου ταῦτα παθεῖν. Ὁ δὲ τῆς ὀρθοδοξίας ὑπέρμαχος, οὐ ὡσαύτως τὰ συνήθη ποιῶν, γλώσσῃ άμα τὸ δέον ὑποτιθεὶς, καὶ τὸ τῆς ἀληθείας δύ αὖθις κηρύσσων διαφανώς. Ενθα καὶ μὴ ἔχ πράξοι ὁ τύραννος, ἐπεὶ μηδὲ φέρειν οιός τε τοῦ ἀνδρὸς παῤῥησίαν, προστάττει τοῦτον σθῆναι τῆς Βυζαντίδος, καὶ ἐν ἐξορίᾳ ἀπ' εἰρκτῇ τοῦτον γεγονότα κατάσχετον. Τοῦτον νον ζωτικὸν σπινθήρα ὑπειλημμένον ὁρῶν, μηδ' αὐτὸν τοῖς εὐσεβέσιν ὑπολελεῖφθαι· ὡς δένα ἔχοι τῆς γνώμης ἀντίθετον. Ὁ γοῦν δ' περὶ τούτου ἀπόφασιν λαβών, συγκαλεί πάντ ἑαυτὸν τοὺς μαθητάς, οἷς καὶ τὰ ἐξιτήρι φθεγξάμενος, τὰ ὀφειλόμενα τε ἑκάστῳ ἀν εἰπὼν, καὶ τοῦτο πρὸ τῶν ἄλλων λέξας του τὸ μηδένα μετὰ τὴν αὐτοῦ ὑποφοίτησιν τῷ

VITA. παλειφθῆναι· ἀλλ' ὡς ἔχει ἕκαστος ελέσθαι cuique salutem ostenderet: dies enim malos esse, έζησαν. Ο καιρός γάρ, φησί, πονηρὸς, καὶ οἱ τον παρανομούντων οξύτατοι. Καὶ τελευταῖον αντες καὶ τοῖς ἐπισημοτέροις τῶν ἀδελφῶν Κέμενος, ἔξεισι του μοναστηρίου, δακρύων όπω ας, καὶ ὀδυνωμένους λιπών οδυνώμενος. Ον παρῆμα ὁ κατὰ τὴν ᾿Απολλωνίαν τόπος πεβάνει, σῷ ἀντιπέραν τῆς λίμνης κάστρῳ, ὅ αν καλεῖται, δοθέντα ἔμφρουρον. pedesque iniquorum veloces. Ad extremum Deo ac præcipuis fratribus omnes commendans, monasterio digreditur, flens flentes, et tristis tristos relinquens. Quem vox vicinus Apolloniæ locus in castro, quod e paludis regione, Metopa nuncupatur, custodiæ traditum excepit. μὲν ἄνετος μὲν ὢν, ἄνετον εἶχε μάλιστα καὶ Η προσπούδαστον τὴν διδασκαλίαν, εἰρκτῇ δ' μες ἢ ἀσπουδῆς ὤφθη, ἢ ἀμελῶς εἶχε τοῦ μία, ὡς ἄν τις τῷ τόπῳ στενοχωρούμενος, από το τὴν γλῶσσαν ἐπέχων, οἷα πεδηθεῖσαν ὑπὸ σώματος; Ούμενουν. Αλλ' ὡς οὐδὲ μίαν Η μεταβολήν, οὕτω διέκειτο, καὶ ὅλος τοῦ δόγἦν· οἷς μὲν διὰ γλώσσης ὁμιλῶν τὰ συν μπος δὲ διὰ μέλανος και χειρὸς κινῶν τὴν ὡς ἐκ πυξίου τοῦ νοῦ· οἷς δὲ ἄλλως, καὶ ὡς ἰδίδου· πᾶσι δ᾽ ἁπλῶς τὴν παρ' αὐτοῦ αφέλειαν· ἵν᾿ ἔχει πάντας κὰν τῷ καθεῖρχθαι, των μετέχοντας τῶν αὐτοῦ, καὶ διδαχῆς τῆς δ' οὐκ ἦν οὕτως λόγους διαπεφοίτηκότας τὴ καὶ μέχρι τῶν βασιλείων φοιτῆσαι, Η εκδήλους τῷ κρατοῦντι γενέσθαι. Ερ᾽ ᾧ κες, χαλεπήνας οὗτος, ἐπεὶ καὶ ἀνὰ μέρος κείμενα ᾔσθετο, ἀποστέλλει Νικήταν ἐκεῖνον Αλεξίου· ᾧ καὶ τὰ πάντα, ὡς ᾤετο, ἐθάρξει, μέρα ἐπαγαγεῖν τόπῳ προστάξας τὸν ἅγιον Τρία Βόνιτσα. Ισχυρῶς 33 τε ἐν ἐκείνῳ κακαι μήθ' όρων τινα συγχωρήσαι, μήθ' όμι καρὸν μὴ μέγα· μὴ ἄλλο τῶν πάντων μη- * τείας ἔχειν πράττειν αὐτόν. ὡς δ᾽ ἦκεν πίτι τῷ ὁσίῳ ἀπαγγέλλων, τὴν μὲν τῶν τόσ πόν μάλα προθύμως ποιήσαιμι, ὁ πατὴρ Ενώ ούδεν γὰρ ἐγὼ τόπῳ περιγραπτός· καὶ ελα ἐμὴν εἰς ἣν ἂν ῥιφῶ καὶ ἐπὶ μισθοῦ της τῆς μεταβάσεως. Τὸ δ' ἐπισχεῖν τὴν γλῶτα τα επουν ἐμαυτῷ οἶδα λυσιτελές· οὔτ᾽ οὖν ποτέ, οὔθ᾽ ὅλως παραδεξαίμην, ἢ ἀπει· με συμβουλεύουσιν εὔξαιμι. Πῶς γάρ; εντο καὶ τὰ παρόντα ελόμην, ἵνα μὴ λια Τι ἔπερξα, καὶ τῆς καλῆς ἐκκεκόφθαι p καὶ ταύτην τοῦ δικαίου τὴν παρρησίαν ὁ πὶ τὸ ἐν ἅπασιν ἀταπείνωτον. ᾿Αμέλει τέλων, ὡς εἶχεν ὁρμῆς, τὸν Νικήταν πρὸς πέμπει, πληγὰς νῦν σφοδροτάτας ἐντεῖ παρασκευασάμενος· καὶ κατὰ μέρη καὶ μπές μάστιξι διαξῆναι, καὶ ὅλον αἰκισμῶν θεῖ τίκων. Οὗ καὶ τὸν ὅσιον καταλαβόντος, ὅτου χέριν ἀναγγείλαντος· ὁ δὲ τοῦτον ἅμα τῷ Από τα χιτώνα σὺν εὐθυμίᾳ ψυχῆς ἀποδυόμε An vero LXXXII. Inde suos litteris consolatur. qui liber cum esset, liberum atque indefessum docendi studium ostendebat, inclusus nunc carcere pristinam curam intermisit, statimque obmutuit, tanquam si angustiis loci oppressus, linguam idcirco compesceret, velut una cum corpore vinctam et præpeditam? Minime gentium. Quin perinde ac si novi nihil accidisset, ita totus in docendo erat, partim hos coram allocutus et erudiens, partim ad illos atramento, manuque stylum exserens, et tanquam ex mentis tabulis dicta promens: aliis demum aliter, prout temporis ratio dabat; omnibus autem suum fructum utilitatemque tribuens; ita ut ex ipso carcere omnes usitata ejus colloquia doctrinamque perciperent. LXXXIII. Excilii locus mutatur. Fieri ergo prorsus non potuit, quin ultro citroque commeantes in hunc modum litteræ ac sermones, ad ipsam quoque aulam pervenirent, atque ipsi imperatori innotescerent. Quibus ille, ut credi par est, incensus; quippe minima omnia quæ gerebantur perdidicerat, Nicetam mittit, illum Alexii filium, cui fidere omnia solebat, ut sanctum longius abducat ad Bonita (id loco nomen), ibique clausum ita coerceat, ut neminem videre, neminem alloqui possit, non paucis, non pluribus, nec quidquam demum aliud libere præstare. Quæ ille Theodoro cum detulisset, Locum, inquit, mutabo baud gravate; nulli enim addictus sum; meamque scio esse torram, quocunque devehar: atque in lucro mihi fore ipsam migrationem. Cæterum silere, linguamque inhibere, mihi, sat scio, non expedit; nec vero inhibebo unquam, nec adducar ut, suadentibus id vobis, consilio vestro obtemperem. Qui enim? qui propterea sortem hanc malui, ne deserere viderer quæ adamaram, præclarumque ac laudabile institutum abdicasse. LXXXIV. Ad flagella damnatur. Audavit hanc viri justi liberatem, erectamque in omnibus et excelsam mentem imperator. Quare ipsum rursus Nicetam, ut erat in procinctu, ad sanctum ablegat, diras plagas illi inferre jubens, et carnem verberibus minutatim concidere, ac totum vibicibus oppelere. Qui cum ad sanctum pervenisset, adventusque sui causam aperuisset, e vestigio ille tunicam alacriter exuit, corpusque ad excipienda verVARIÆ LECTIONES. Twice. codex. καλουμένῳ Μετώπῳ. 85 Vatiron. codex auctior, ἐν τῷ τῶν ἀνατολῶν θέματι.

bera composuit. Hoc enim aiebat optatum sibi, atque vov, καὶ τὰς σάρκας πρὸς τὸ μαστίζεσθ exspectatum fuisse jampridem. At compatiens vir ille, ac repente misericors, ut venerandasillas carnes nudas vidit, quas ætas et jejunia ad summam maciem perduxerant, intimis sensibus indoluit: itaque commotus est, ut nec attingere, nec propius de cætero accedere auderet, nedum manibus flagrisque dilaniare. Unde et secum callidum quiddam comminiscens, quo et imperatoris jussa explesse, et sanctum verberasse astanlibus videretur, ovis pellem recens detractam accipit, virique humeris imponit; atque in eam sic verbera distringit cum hoc ante providisset, ut solus cum solo relinqueretur, propter viri ut aiebat, reverentiam, ojusque corporis extenuationem et maciem. Quin ut guttas eliam ex plagarum cruore profusas oslendere liceret: ipse sibi (o animi benignitatem!) sanguinem ex brachio, lanceolæ ictu elicuit; eoque manante flagrum imbuit, forasque progressus, carne simul ac cruore tinctum ostendit. Ipse porro anhelitu citato fatigationem simulabat. Ita pius ille benedictionem a sancto referens, ejusque precibus comitatus rediit, maxima pulcherrimi operis mercede honestatus. Η τρεπίζοντα. Τοῦτο γάρ μοι, φησίν, ἐκ καὶ ἐφετὸν καὶ προσδόκιμον. Αλλ' ὁ συ ἐκεῖνος ἀνὴρ καὶ αὐτόχρημα ἐλεήμων, ὡς ἴδοι τὰς τιμίας ἐκείνου σάρκας γυμνάς, χρόνος καὶ νηστεία ἐσχάτως ἐξέτηξεν, ἐ ὅλως καὶ τὴν ψυχὴν ἔπαθε, μηδὲ προσχεῖ μηδὲ ψαῦσαι ταύταις τὸ καθόλου τολμήσας, γε καὶ δὴ χερσὶν αἰκίσαι ἢ μάστιξιν. Ὅθεν φόν τι ἐν ἑαυτῷ βουλευσάμενος· ὡς ἂν καὶ τ βασιλέως δόξῃ ἀφοσιοῦν, καὶ τοὺς συνόντας λ τετυφὼς εἴη τὸν ἅγιον, προβάτου φορὰν ἐ καὶ ταύτην ἐπὶ τῶν ὤμων θεὸς τοῦ ἀνδρὶ ἐκείνης, ὡς εἶχε, τὴν τῶν μαστίγων ποιεῖτο φοράνε τὸ μόνος καταλειφθῆναι μετὰ μόνου κονομησάμενος, διὰ τὴν περὶ τὸν ἄνδρα, φησὶ καὶ τὴν τῶν σαρκῶν ἔκτηξιν. Ἵνα δὲ καὶ ῥανίδ δεικνύειν ἔχῃ τοῦ ἀπὸ τῶν πληγών αἵματος ἐκεῖνος (ὦ γνώμης εὐγνώμονος!) τὸν οἰκεῖον σει βραχίονα, σιδηρίῳ ἐκκεντήσας, καὶ τὸ ῥεῦσαν τὴν μάστιγα ἐπιβάψας, οὕτω ταύτην δείκνυσι, σαρκι φοινιχθεῖσαν καὶ αἷματι. Αὐτ θεν ἀσθμαίνων, καὶ ὑποκρινόμενος τὸν κατ Καὶ εὐλογηθεὶς παρὰ τοῦ ὁσίου ὁ θεοφιλής καὶ εὐχαῖς ταῖς αὐτοῦ προπεμφθεὶς, ὁδοῦ εἶχε σθὸν οὕτως ὑπερφυά καλλίστου ἔργου δεξάμενο Οὐ μὴν ὁ θεῖος πατὴρ, ἢ μαλακώτερος ὤφθ τὸ ἑξῆς, ἢ τὸν λόγον καὶ πρὸς ὀλίγον ἐνδ ὡς εἴ τις σῷ δέει καταπεισθεὶς τὴν διάνοιαν ὅσῳ μᾶλλον τὰ δεινὰ ἐπ' ὄψιν ἑώρα, τοσούτα αὐτὸς θαῤῥαλεώτερος ἔμενε. Πολλοῖς τε ἂλ που καιροῦ λάβοιτο, ὑποτιθεὶς τὰ συνοίσον πρός γε τοῖς ἄλλοις, καὶ τοῖς ὅπη γῆς διαστ αὐτοῦ φοιτηταῖς· οἷς δὴ καὶ μᾶλλον ὑπεμίμη σωτήρια, καὶ τοῦ μηδενὶ τῶν παρόντων ὑπ' τοὺς λογισμούς, ἀλλὰ ψυχῇ ἀπτοήτῳ τὴν ὁμ τηρεῖν, καὶ τὴν ἑνότητα σώζειν τῆς πίστεως. καὶ μέγας, φησὶν, ὁ καταλαβὼν πειρασμός, ἀλ μείζω τοῖς πάσχουσιν ἡ ἀπὸ τούτου ἀντίδοι ῥητός τις οὖσα καὶ ἀποῤῥητος, καὶ τοῦ Θε πλουτοδότου ἐπάξιος· ὥστε εἰ καὶ καθ' ἡμέρ θνήσκουσι, τὸ πολλοστὸν εἰσενεγκεῖν ἐξεγέν ὧν ἀντιλαβεῖν ἔχοιμεν. Ἐπεὶ δέ τινας τούτων σοι ὀκλάσαι τε μικρὸν, καὶ τοὺς λογισμού δοῦναι, οἷα ἐν χρονία καθείρξει και βία τοῦ θοῦσι· καὶ τούτους λόγοις ἀναλαβὼν τοῖς προσ LXXXV. Pergit suos per litteras hortari. Nec vero divinus pater mollior deinceps, aut verbis remissior propterea fuit: quod iis fortasse accideret, quos supplicii metus deterrel. Quin ille, quo graviora se oculis objiciebant, tanto animator erat atque constantior: tum aliis plurimis ut res ferebat, prefutura documenta impertiens; tum maxime discipulis per quascunque terrarum oras dispersis: quibus ille potissimum salutaria suggerebat, atque hoo in primis, ne ullo præsentium malorum sensu flecti animos suos permitterent: sed intrepidis pectoribus confessionem unius rectæque fidei conservarent. Etsi enim gravis, aiebat, hæc tentatio, at tanto major quæ illam excipiet remuneratio, ineffabilis illa et abdita, Deoque largitore digna; ul quamvis quotidie moreremur,longe minimam eorum partem inferre nobis liceat, quæ accepturi sumus. Et quoniam nonnullos illorum acceparat inflecti nonnihil copisse animo, et manus dare; quos nimirum carceris diuturnitas, visque illata perturba rat; hos congruentibus verbis adhortans, ad futu- πρός τε τὰ ἐπιόντα πάλιν ἐπέῤῥωσε, καὶ τὴ ros casus iterum confirmavit, eorumque pusillanimitatem penitus abstersit: adeo ut ipsimet veniam suis responsis eo nomine postularent, quod cessisse aliquantum, et animi statum exiguo tempore immutasse viderentur. Hic Patris erga omnes animi sensus erat; hæc in mediis periculis atque adversis, de omnibus cura atque sollicitudo. LXXXVI. Scribit ad quatuar Patriarchas (u). — Misit etiam vir egregius quatuor patriarchis epistolas, prudenter admoedum atque opportun: (u) Epistolarum lib. 1, epist. 11, 14, 15. μικροψυχίαν ἰάσατο· αὐτῶν ἐκείνων δι᾿ ἀντι συγγνώμην αίτησαμένων, ἀνθ᾽ οὗ καὶ πρὸς τοὺς λογισμούς παρετράπησαν. Οὕτω γνώμη πρὸς ἅπαντας ὁ Πατήρ· οὕτω κἀν τοῖς δεινο σοις, τὴν περὶ πάντας ἔσωζεν ἐπιμέλειαν Πέπομρε δὲ ὁ γεννάδας καὶ τοῖς τέσσαρσι π χαις ἐπιστολὰς, σοφῶς ἄγαν τοῦτο καὶ εί διαπραξάμενος· τῷ τε τῆς πρεσβυτέρας

VITA. , καὶ τῶν Ἱεροσολύμων, ᾿Αντιοχείας τε, καὶ τῷ antiquioris dico Roma, et Hierosolymorum, Αλεξανδρείας 3, δηλούσας ἀνὰ μέρος ἑκάστῳ, τα ή του Χριστοῦ εἰκὼν πεπαρώνηται τοῖς πς, καὶ ὅπως τὸ ὀρθόδοξον ἅπαν, εἱρκτῇ συνκαὶ ὑπερορία - δυσωπίαν ἀμφοτέροις ἐπκ τοῦ διαναστῆναι πρὸς ἐκδικίαν, καὶ βοηθῆσαι ενδυνεύουσῃ καὶ ἀληθείᾳ ὑπὸ ψεύδους οὕτω πλείσι. μὲ δὲ καὶ κατὰ πάροδον πολλοὶ προσεφοίτων †· εἰς τοῦ ὀνόματος διαβεβοημένου ἐν ἅπασι, με των φυλάκων διὰ τὴν περὶ τὸν ἄνδρα αἰδὼ μενουμένους εἰργόντων, ἢ καὶ χρήμασι τὴν τὰ ἐνέντων· καὶ κληρικός τις τῶν ἀπ' ᾿Ασίας 37 φέρουσαν διιών, ἐντετυχήκει, ὡς εἰκὸς τῷ Η τούτου γὰρ ἦν καὶ πρόσθεν προκατειλημ τῇ ἐρετῇ. Ὃν καὶ ἰδὼν καὶ ὁμιλήσας, καὶ ἐν το ἐπολαύσας, δόγμα τε πρὸ τῶν ἄλλων τὸ Φαντίῤῥητον ἐν ψυχῇ κατασχών, καὶ τοῖς τόσες προσοχθήσας ἐσχάτως, οἴκαδε ἡδόμενος μεταδώσων καὶ ἄλλοις τῆς ὠφελείας. "Ος κολλοῖς ἄλλοις, καὶ φίλῳ αὐτοῦ καὶ συνήθει, ῷ εὐτῷ ἐκείνῳ βαθμῷ κεκοινωνηκότι, τὰ κατὰ και θαρθει ἅπαντα· ὡς ἴδοι τε καὶ καθειργμέν των, καὶ ὡς ἀκριβέστερον τὰ τῆς ἀληθείας από μέθοι, καὶ ὡς μεγάλην καὶ πολλοῦ ἀξίαν απῶν εἰκόνων γνοίη προσκύνησιν. Ον τα τῆς γνώμης λαβὼν σύμφρονα, οὐκ ξ εδε μελλήσει τὸ πράγμα οὗτοι δόντες ἀμΕνός εἶχαν συντίθενται ἐν ἀλλήλοις, τὸ μὴ π τῷ οἰκείῳ συνελθεῖν ἐπισκόπῳ, ἢ κοινώτὰ τοῖς εἰκονομάχοις ειδότες αὐτομολήσαντα. με το συμβάν αισθόμενος ὁ ἐπίσκοπος, τῷ για τον φοιτα διαγγέλλων τὰ τῶν κληρικῶν · π' ὅθεν αὐτοῖς ἡ αἰτία τῆς διαστάσεως γές ὺς καὶ μηδ' ὥρας ὑπερθέμενος τὸ βραχύ, Η τυχίων καταμηνύει τῷ βασιλεῖ, λοιδο βίων τὸν ὅσιον, καὶ μυρίαν δυστροπίαν αὐτ αγίων. Ἐν ταυτῷ δὲ καὶ τῷ τῆς Ἑψας στρατο δηλοῖ ἐνδίκως αὐτὸν μετελθεῖν· ὡς μόνος της, τῆς τῶν κληρικών καταστροφῆς αἴτιος. είδε ληφθείς μή τινος ἐντεῦθεν παραπολαύτί ἀποστέλλει ἕνα τῶν ὑπὸ χεῖρα, πεντήΕνώς τῷ ἁγίῳ μάστιγας δοῦναι, καὶ ταύτῃ καὶ ἀφικομένου, ἐφ᾽ ᾧτε ἥκοι μηνύσαντος, την παραυτίκα τὴν ζώνην ὁ ὅσιος, μηδὲ τὸν δήποτε ἀναμείνας. Καὶ τὴν ἐσθῆτα ἀποβακαμπήν τὸ σῶμα τύπτειν προτρέπεται. Σύν τές μοι, φησί, καὶ ὁ τοῦ σαρκίου αἰκισμός, ή πότε παντελῆς ἀπόθεσις· ὡς ἂν θάττον, τιμάς τῇ ψυχῇ φοιτήσω πρὸς τὸν ποθούμενον. ἱ ἐποσταλεὶς ἐκεῖνος γνώμης ὢ φιλοθέου ῆς αὐτῆς τῷ προτέρω, οικτείρει τε ἀπὸ ψυ παιον, καὶ τὰ κατεῤῥινωμένα τῶν σαρκῶν καὶ ὀφθαλμοῖς αἰδεῖται ἀθρῆσαι, μήτοι γε τί βαλεῖν, ἢ τι ἄλλο ων προσετάχθῃ δρᾶσαι. Antiochiæ, et Alexandriæ. Quæ singula commemorabant, quemadmodum Christi imago contumeliose a persecutoribus tractata esset, et orthodoxi omnes in carcerem et exsilium missi. Tum deinde unumquemque excitabat ab defensionem, opemque ferendam periclitanti fidei ac veritati, quam falsitas sic opprimeret. LXXXVII. Ob clericum conversum verberatur. Cum autem multi ad aum obiter venitare solerent, utpote sparsa jam passim ejus fama et nominis celebritate, custodibus vel propter viri reverentiam aditum non prohibentibus, vel pecuniæ præmio custodiæ curam relaxantibus: accidit ut clericum quidam ex Asia illac iter faciens, in Patris congressum veniret. Ejus enim virtute captus jam antea fuerat. Ut igitur illum vidit, ejusque colloquio fruens, tum alia quæ usui erant, tum in primis catholicum dogma certissimum animo penitus hausit, et summum hæreticorum odium suscepit domum lætus rediit, in alios etiam utilitatis commoda derivaturus. Qui primum omnium amico ac familiari suo, eumdemque ordinis gradum oblinenti, omnia de sancto fideliter exposuit; quemadmodum in vinculis clausum viderit, ab eoque accuratius de veritate institutus atque edoctus sit, præclaramque et eximiam venerandarum imaginum adorationem perdidicerit. Quem cum in sententiam suam mox perduxisset, nullam cunctationem, nec moram interponentes, ambo inter se constituunt, nec adire amplius episcopum suum, nec commune cum illo quidquam habere, quem scirent cum Iconoclastis consentire. Quod cum subolfecisset episcopus, ad Asiæ præfectum clericos defort e vestigio, et qurnam illis causa fuerit discessionis. At ille conf estim, ne horæ quidem spatio diffrens, omnia per expeditos nuntios refert imperatori, conviciis sanctum onerans, aliaque addens perversi ingenii sui moribus coreentanea. Simul autem magistro militum Orientis edicit, ut jure suo agat; hunc enim unum clericorum exitii causam et auctorem esse. Qui quidem veritus ne quid mali hoc nomine pateretur, e suis unum mittit, qui sanctum cædat, et quinquagenis flagris pœnas reposcat. LXXXVIII. Ab Anastasio dire cæditur. Traditur in specum carceris cum Nicolao Quo adventante, et adventus sui causam exponente, Theodorus zonam ipse solvit illico, famuli operam minime prestolans, positaque veste nudum corpus offert ab verbera. Voluptati enim, inquit mihi, est corpusculi hujus flagellatio, atque ista demum ejus suprema depositio; quo citius nuda anima evolem ad eum quem desidero. Verum ille qui missus ad verberandum venerat, pio ac miti animo, et priori similis, justi penitus miseretur, adeo ut confecta corporis membra ne contueri quidem Η Αλεξάνδρου. Οι Vac. cod. ἀπὸ τῆς τῶν Θρακησίων πόλεως γε Μασταύρας.

oculis auderet, nedum manus admovere, aut alia Μᾶλλον μὲν οὖν καὶ συγγνωμην (ώ ψυχῆς ἀγαθ παρ' αὐτοῦ ἐξαιτεῖται· ποδῶν τε ἀπτόμενος ἐκείνου, καὶ δάκρυα ῥαίνων τῶν ὀφθαλμῶν, οὗ μόνον ἀφίκετο μηνυτής τοῦ τοιούτου ἐσόμ Ὃν καὶ πολλῆς ὁ Πατὴρ ἀποδεξάμενος πίστ εὐχαῖς τε, ὡς εἰκὸς, αμειψάμενος, τὴν ὅθεν ἧκε τ έπεμψεν. Οὔπω δὲ τὴν πᾶσαν τούτου αναβαδίζα καὶ πονηρὸς ἀπ' ἄλλης ὁδοῦ πρὸς τοῦ βασιλέως - έλαβεν ἄγγελος, ὄνομα τῷ μικρή Αναστά ὕβρεσιν οὔτι μετρίαις τὸν στρατηγὸν διαλοιδι μενος, καὶ ἀπειλαῖς ταῖς παρὰ τοῦ κρατοῦντος τ δειματῶν, Ὅτι, φησί, ῥαθυμῶς περὶ τὰ ἐν χρ ἔχεις· καὶ ὅτι μηπω καὶ νῦν τὸν ἐχθρὰ τῷ βα φρονοῦντα, τιμωρίαις ἠμύνω ταῖς προσηκού Τοῦ δὲ, καὶ ἀποστεῖλαι, καὶ τετυφέναι τὸν τοι εἰπόντος, αὐτὸς οἷα τοῦ ἐκείνου διψῶν αἵματο facere imperata. Quin potius veniam, (ο bonam mentem!) ab illo petit, ejusque pedibus advolutus, et lacrymas profundens, quod semel horum index futurus advenisset. Cujus Pater egregiam fidem complectens, precibusque vicem reddens, atque votis, illuc unde venerat, placide remisit. Nondum ille ad magistrum pervenerat, cum ab imperatore nuntius alios alia via venit; nomen impio Anastasius: qui conviciis non levibus, minisque hominem incessit, quod negligentius remissiusque officio fungeretur, qui apertum imperatoris hostem nondum dignis suppliciis affecisset. Cumque ille misisse se affirmaret, et flagris cecidisse; quasi sanguinis siliens, eo ubi sanctus custodiebatur, approperat, suis oculis plagas conspecturus, Detractisque ei vestibus, rogabat ubinam recentia καθειργμένος ὁ ὅσιος ἦν, δρομαῖος εἰσήλασεν, αι. essent stigmata et vibices? Et cum nusquam apparerent, quæ videre optabat. profuse cachinnans, eumque subsannans qui flagellatum fuisse dixerat, ipsemet suis manibus sanctum virum crudeliter flagellat, centum illi verberum ictus incutions, semianimem humi jacentem destituens. Tum obscuro tetroque carcere inclusit, unaque ejus discipulum Nicolaum, qui magistro assiduus comes erat, et nunquam ab ejus latere discedebat; custodibus præcipiens ut fame ambos, aliisque incommodis vexarent; ut si quid vitæ illis adhuc superesset, hoc ipsum brevi absumeretur. His ex animi sententia peractis, sceleratus duos alios sancti discipulos abducens, inde abiit, alios alibi in carcerem pariter conjecturus. τὰς πληγὰς θεασόμενος· ὃν καὶ περιδύσας και μνὸν στήσας, Που, φησί, διερεύνα, τὰ πρὸ μ. στίγματα. καὶ οἱ ἀπ᾿ αὐτῶν μώλωπες; Καὶ μηδὲν εὕροι ὧν ἐρετῶς εἶχε, μέγα ἀνακαγχ καὶ τὸν εἰρηκότα τετυφέναι καταμωκησάμενος, τῆς ταῖς ἑαυτοῦ χερσὶν ὁ τὴν ψυχὴν θηριώδης, στίζει τὸν ἅγιον, ἑκατὸν ἐπιβαλὼν αὐτῷ μεγ καταφοράς, καὶ ἄπνουν ὅλον καὶ μηδ' ἐπὶ β' πνεῖν, κείμενον ἐργασάμενος. Εἶτα εἱρκτῇ ζοι καὶ δυσοσμίας πλήρει ἐπιβαλών, καθείργνύσι αὐτῷ καὶ τὴν μαθητὴν Νικόλαον· τοῦτον γά συνεπόμενον ὁ μέγας εἶχε, και μηδαμοῦ ἀφιο νον. Παραγγείλας καὶ τοὺς φρουρούς λιμῷ ἀμφοτέρους, καὶ τῇ ἄλλῃ ἐκπιέσαι κακώσει· Ο τι καὶ ζώπυρον αὐτοῖς ὑπελείφθη, καὶ τοῦτο θέμα ἐκλεῖψαν ἐπίδοιεν. Οὕτω τὰ κατὰ γνώμην ὁ δυσώνυμος πράξας, ἐκεῖθεν ἐξώρμησεν ἄγων μεθ᾿ ἑαυτοῦ κα μαθητὰς τοῦ ὁσίου ἄλλους, οὓς ἐμρουρους ἀλλαχοῦ ποιήσειν ἔμελλεν. LXXXIX. Flagris cæditur qui Theodorum non flagellarat. — Ut ergo ad magistrum militum venit, et jurejurando exprobravit, quod Theodorum ante non verberasset; metuens ille ne infensum sibi redderet imperatorem, bonum illum virum quem ante miserat, in medium producit, atque in oculis nefarii, flagris cædit duplo quam fuerat imperatum. Ita insatiabilis voto satisfaciens, eum abs se dimisit muneribus et blanditiis delinitum. Prorsus autem tametsi egregii facinoris usurpatæ in justum misecicordiæ pœnas auctor suo corpore luerit; at majorem revera mercedem nactus est, et ab iis quæ passus est, dissimillimam. Sed XC. Quanta in carcere passus Theodorus. transeat oratio ad Patris nostri in eo carcere calamitates. Quas enim ærumnas, quas molestias in tenebricoso illo et angustissimo ergastulo pertulerit, sola nicere possit experientia, nec ulla ad des clarandum satis esse queat oratio. Quis enim tum frigus describat, quo tenuissimum, et aranei instar corpusculum illud heime vexabatur? Quis flagrantes æstus, quibus per æstatem suffocabatur, ardentem ducens spiritum, et cum aliis incommodis colluctane. Qui pediculorum, pulicumque examina, et pusilla id genus animalia, quæ caliginosus hic Ὡς δὲ καταλάβοι τὸν ἐπὶ τοῦ τόπου στρατ καὶ τοῦτον ὅρκοις τὸ κάθαρμα βεβαιώσοι, μὴ οὖν ἢ μὴν πρῶτον παρ᾽ αὐτοῦ τυφθῆναι τὸν δείσας ἐκεῖνος μὴ τὸν κρατοῦντα ἐκπολεμώσε τῷ, ἄγει τὸν χρηστὸν ἐκεῖνον ἄνδρα ὃν ἔτυχε πρ φως, καὶ μαστίζει ἐνώπιον τοῦ παλαμναίου, δς σια τοῦ ὀρισθέντος. Καὶ οὕτως ἡσθῆναι ποιήσα ἀπληστότατον, δώροις ἐκπέπεμψε και μειλίγ Πάντως δὲ εἰ καὶ πράγματος οὕτω καλοῦ τῆς τὸν δίκαιον, φημί, συμπαθείας πληγὰς ὁ φράξι τῷ σώματι ἔτισεν, ἀλλὰ μείζονα ὄντως καὶ μισθὸν εὕρατο, καὶ καταπολὺ ὧν πάθοι διαφορ τον. Ἡμῖν δὲ ὁ λόγος, τὰς ἐν εἱρκτῇ τοῦ Πατρὸς φορὰς διεξιέτω. Όσην γὰρ ταλαιπωρίαν καὶ κ σιν ἐν τῷ ἀφεγγεῖ ἐκείνῳ καὶ στενοτάτῳ ὑπέστη, κίσκῳ, αὕτη ἂν ἡ πεῖρα παραστήσει μόνη, ὡς λόγου ἡττωμένου πρὸς τὴν ἐνάργειαν. Τίς γὰρ ἐν χειμῶνι περιψύξεις τοῦ ἀραχνώδους αὐτοῦ ποι σαρκίου, καὶ τὰς ἐκεῖθεν ἀναδιδομένας σφε τάτας ὀδύνας, διὰ τὴν τοῦ θερμοῦ τῶν ἄκρων ἐκ ρησιν; Τίς τὰς ἀπὸ τοῦ θέρους φλογώδεις εκκαύ καὶ τὸ ἐκεῖθεν πνίγος, καὶ τὴν αἰθαλώδη πνοὴν τὴν ἄλλην ἐν ψυχῇ κάκωσιν; Τίς τὸν ἐσμὸν φθειρῶν καὶ ψύλλας, καὶ τὰ μικρὰ ἄλλα ζωύφι

VITA. εἰ ζοφώδης ἐκεῖνος μυχὸς ἀνεδίδου καὶ ἔτρεφεν, recessus pulvere ac sordibus obsitus parturiebat et πατώδης ὢν καὶ χώματος πλήρης καὶ κόνεως; (τα ἐξείπω τὸ βαρύτατον, καὶ ὁ τοὺς πάντας ; επταν κινεῖ), τὴν ἀπὸ τῶν πληγών φλεγμονήν, τῶν ὅλων μελῶν περιοίδησιν, καὶ τοὺς ἐκεῖθεν κα, ένα μέρος λέξοι καὶ παραστήσοιτο; Καὶ σω τὰς τῶν φυλάκων καταγέλωτας καὶ μυκτηρι ἱςαὶ τὸν ἐπενεχθέντα παρ' αὐτῶν τῷ ὁσίῳ λιμόν· ίσως οὐδὲν κακίας οὐδ᾽ οὗτοι ἐνέλιπον τὴν φύσιν κάτι διωσάμενοι. Τοσοῦτον γὰρ αὐτὸν ἀφῆκαν δς καὶ τῷ λιμῷ ἐκτακῆναι, ὡς μόλις ἄρτου τρόφος οὐ καθ᾿ ἑκάστην, ἀλλὰ παρὰ μίαν Η επιβίπτειν, διά βραχυτάτης ὑπῆς, ἣν μόνον ἂν τὸν εἴασαν. Τὰ καὶ τὸν Πατέρα φασὶ τῇ πολλῇ ἐκείνῃ κατά Ενα ἐπιτίᾳ, εἰρηκέται τηνικαῦτα τῷ ματὩς ἐρῶ, τέκνον, ὅτι οἱ ἄνθρωποι οὗτοι, πρὸς Τα καθ' ἡμῶν δυσμενείᾳ, καὶ τῷ διὰ λιμού ψεύδουσιν 28 αναλῶσαι ἡμᾶς, ἂν ἀπάντων οἶδασιν. ᾿Αλλὰ θώμεθα κἂν τῷ παρόντι ἐδῶ τὴν ἐλπίδα, ὃς οὐκ ἐπ' ἄρτῳ μόνῳ τρέφειν καλ' ἐπὶ κρείττονι ἄλλῃ τροφῇ· ἐπεὶ καὶ πνοὴ πίσω μόνου διακραττεῖται τῷ νεύματι. Κα! με τὸ τῶν άλλων ἡ τοῦ Δεσποτικού σώ τα μετοχή, καὶ σώματος γίνεται σύστασις καὶ μελι γάς πανταχοῦ ὁ Πατὴς μεθ' ἑαυτοῦ μέσ τὰ τοῦ ζωοποιοῦ σώματος, ἢ καὶ αὐτὸς τὴν το πάλει μυσταγωγίαν, ὅτε καὶ ποιῶς τελέσου μες τα ἦν, τούτου δη καὶ μόνου μεταληπτέος Ο παράπαν ἄλλου γενόμενος. Σοὶ δ' 2 τοῖς και πρὸς τροφήν, μόνῳ ἔστω τροφή μόλις καὶ σοὶ διὰ τὸ ἄγαν βραχύτατον. 13ος και μικρόν τοῦ σαρκίου λάβοις παραψυχήν, πιεθείης τῷ βίῳ, καὶ τὴν ἐμὴν δηλώσεις, απενόμῳ καὶ τοῖς ἀδελφοῖς ἔξοδον, εἶπες τούσείου τοῦ ἀγαθοῦ. Οι εμπιπλῶν πᾶν ζῶον τῆς αὐτοῦ εὐδοκίας, ἐν εὐτοῦ θεράποντα ἢ παρεῖδεν, ἢ τῷ ἀφορή Κεφ ἱπιπλέον παρακατέσχε λιμῷ αλλά και τὰς ἐξίωσε, καὶ τροφὴν ἀπροσδόκητον έχορή καὶ γὰρ τὴν λεωφόρον ἐκείνην των περιοχ καὶ τὰ πρώτα βασιλεί δυναμένων, διτών μία και μαθὼν τὰ περὶ τὴν ὅσιον ἕκαστα, εισι, και όπως λιμω τοσούτῳ καὶ ἄλλοις συνείληπται, ἔλεον τούτου λαβών, του Νέος αὐτὸν πρὸς οἰκτον κινήσαντος, προς Ο επι παρὰ τῆς ἐξουσίας ἔχων τὸ θαρσείν, τρου πάρε τούτῳ τῶν τῷ μαθητῇ δίδοσθαι, καὶ τῆς Καπίας τυγχάνειν, καὶ μὴ τοῦ λοιποῦ παρΤα έτη μέλη τον. Καὶ οὕτως εὐδοκία Θεού, τον στον μένον ἐκεῖνον διέδρασε, στηριχθείς μικρόν βάνς σε τρισὶ τοαποτελεί έτεσι καθειργμένες Κατηχάνων, πολλοῖς τε, ὡς εἰκός, προσπαλα, μας, διά καὶ τὰ τὴν στόμαχον αὐτῷ διοιδείν και alebat? Quis (ut quod acerbissimum omnium erat, quodque omnibus miserationem moveat, commemorem) plagarum inflammationes, omniumque membrorum intumescentium dolores et cruciatus explicet, et pro rei gravitate repræsentet? Mitto custodum ludibria et subsannationes, famemque ab illis irrogatam; omnia denique acerba adhibita quibus naturam penitus prosternerent. Sic enim illum siti atque fame cruciarunt, ut vix frustulum punis, non quotidie, sed alternis diebus injicerent per angustum foramen, quod unicum apertumn reliquerant. Quo tempore XCI. Sola Eucharistia vescitur. fama est, Patrem summa illa inedia pressum, discipulo hæc dixisse: Conantur, ut video, fli, hom mines isti ad cæteras acerbitates, quas in nos exercent, etiam fame nos exstinguere, quam omnium miserrimam mortem esse norunt. Sed collocemus etiamnum spem nostram in Deo, qui non in solo pane alere potest, sed alio longe præstantiore cibo, quandoquidem spiritus omnis ejus solius nutu sustentatur. Et quoniam mihi præ cæteris Dominici corporis participatio, corporis simul et animæ alimentum esset solet (habebat enim ubique Pater secum partes aliquas vivifici corporis, peragebatque divina mysteria quandocunque celebrandi facultas erat), hune ego solum cibum capiam, alium penitus nullum degnstans; tibi vero uni ad victum cedant, que duobus præberi solent; quanquam id ægre tibi suffecturum sit, utpote perexiguum. Sed sic fortasse corpusculum sustentabis hoc levi s3latio, et vilain produces, excessumque meum mconomo et fratuibus nuntiabis, si quidem ita statuet Dominus. XCII. Sublevat utriusque egestatem in carcere vir pius. Verum qui implet omne animal benedictione, haudquaquam famulum suum despexit, aut intolerabili fame illum diutius exercuit: sed providentia sua illum dignatus est, victumque præter exspectationem transmisit. Ex illustribus enim, primasque apud imperatorem obtinentibus, quidam via illa iter faciens, cum de sancto cognovisset, quem in statum relactus esset, quemadmodum fame aliisque gravioribus torqueretur, ejus vicem dolens, Deo scilicet ad misericordiam illum commovente, fiduciam præbente potentia, victum aliatim illi ac discipulis præberi jussit, aliaque omnia subministrari, nec contemptos in posterum neglectosque sine cura destitui. Atque ita Dei benignitate, viribus confirmatis, mortem illam efo fugit. XCIII. Iterum cum Nicolao fligellatur. — Triennio autem integro post id tempus, in eo carcere perseverans, permultis incommo lia conflictatus est, præVARIE LECTIONES.

cipue ob stomachi intumascentis dolores, qui ei προσπάσχειν· οἷα σύντροφον τὸ περὶ αὐτὸν ἔχων πά morbus assuetus, ac velut collactaneus erat. Necdum vero ab his malis respirabat, cum acrioribus rursùm aliis, o Dei judicia! exsucco ac solis ossibus hærente corpusculo exercetur. Inciderant in manus imperatoris, nescio unde, littera, quas sanctus dictarat, el immanem illum immenso furore accenderant, ut quæ illius amentiæ, stuporisque notam, indiciumque continerent. Has ergos mittite vestigio ad eum quem diximus magistrum militum Orientis; addito mandato, ut ad sanctum ipsemet proficiscatur, litteras ostendat, eumque ad extremum usque spiritum acerrime diverberet, ut tandem, inquit, desistat a contumacia. Qui simul ac advenit, primum illud interrogat, ejusne litteræ vel alterius essent quas manibus gerebat. Patre autem suas esse nec alterius affirmante, nullum aliud verbum addens, Nicolaum, prius ejus discipulum, tanquam epistolæ notarium, in oculis magistri nudum extendi, cædique imperat. Deindeque sanctum ipsum exuens, centum illi verberum plagas imponit, omnia propemodum membra dissecans, 08siumque ipsorum nexus et colligationes destruens, quæ solæ illi supererant. Transit inde rursus ad Nicolaum, ratus illum propter verbera molliorem factum, verbisque asperrimis ad sacrarum imaginum, magistrique ejurationem instigat. Ut vero for. tiorem illum quam antea esse sensit, cum loris intextis, viminibusque recens excisis, manus ac pedes reliquumque corpus dilanians, iteratis plagis exulcerans, sub dio sic affectum reliquit, duplici tormento vexandum frigoris ac verberum doloris; tum enim Februarius mensis agebatur. XCVI. Mulier energumena Theodori procul dissiti res aperil. Quo autem tempore hæc sanctus illic cum discipulo patiebatur, mulier in Bithynia, quam dæmon obsederat, vehementius ab infesto spiriti agitari cœpit, oculos indecore torquens, spumasque ore despuens, atque hujusmodi verba intercisa voce proferens: Leo meus verbera iterum misit ad Theodorum, ejusque carnes laceravit. Sed ite, inquit, et afferte mibi responsum. Verumtamen nolite ad eum propius accedere, ne vos flamma exurat, quam ore gerit. Deinde interposito brevi silentio, iterum vociferabatur: Quid hoc rei est? nihil eorum factum est, quæ volebamus. Sciebam illum propter plagas minime declendum: ut qui auxilio habet præsentem, humerisque suis insidentem virtutem. Et hæc quidem mulier energumena, procul licet posita, longeque ab illo distans, enuntiabat; indicans, opinior, eximiam quæ sancto ineral, virtutam atque gratiam, eumque in omnibus tormentis insuperabilem fore; ipso adeo infestos spiritus frustra infrementes, cladem suam cognoscere, et ministros suos adversus invictum athletam armare. θος. Μήπου δὲ μικρὸν ἀνενεγκών, ἢ ῥαίσας, ἑτέρων αὖθις χειρόνων, ὦ Θεοῦ κριμάτων! ἐν οὕτω σαρκίῳ ἐκτετηγμένῳ, καὶ μόνοις ὀστέοις διηρτισμένῳ πε πείραται. Εἰς χεῖρας γὰρ τοῦ λυμεῶνος γράμματα, οὐκ οἶδ' ὅθεν, τοῦ ὁσίου ἐμπεσόντα, καὶ τὸν ἄγριον ἐκεῖνον ἐσχάτως ἐκμήναντα οἷα στήλη καὶ ἔλεγχος τῆς αὐτοῦ παραπληξίας ὑπάρχοντα. Πέμπει παρ' εὐθὺ ταῦτα, τῷ μνημονευθέντι στρατηγῷ τῆς Έψας, αὐτὸν ἐκεῖνον ἱκέσθαι πρὸς τὸν ἅγιον παρακελευσάμενος· καὶ τά τε γράμματα ἐπιδεῖξαι, καὶ πνοῆς ἄχρι καὶ τῆς ἐσχάσης, σφοδροτάτως τοῦτον μαστίξαι, ἵνα μηκέτι, φησὶ, ἐπὶ πλέον ἀπανθαδίζοιτο. Ὃς καὶ θᾶττον παραγενόμενος, πρῶτα μὲν πυνθάνεται, εἰ αὐτοῦ, καὶ οὐκ ἄλλου του, ἡ ἐπὶ χεῖρας τυγχάνει ἐπιστολή. Τοῦ δὲ Πατρὸς, αὐτοῦ καὶ οὐχ ἑτέρου εἶναι φάντος, οὐδὲ λόγου ἀξιώσας ἑτέρου 80, προστάττει παραυτίκα τὸν μαθητὴν Νικόλαον πρότερον, οἷα ταύ της γραφέα, ἐν ὀφθαλμοῖς τοῦ διδασκάλου γυμνόν διαταθέντα τύπτεσθαι. Εἶτα καὶ τὸν ἅγιον ἀποδύσας, ἑκατὸν μαστίγων καταφορὰς δίδωσιν, ὅλα μικροῦ τὰ μέλη κατατεμών, καὶ τῶν ὀστῶν αὐτῶν περιθραύσας τὰς ἁρμονίας, αἳ μόναι αὐτῷ ὑπελείφθησαν. Εἶτ᾽ αὖθις πρὸς τὸν Νικόλαον μεταβαίνει· οἰόμενος τούτῳ μαλακωτέρῳ, διὰ τὰς ἐπιτεθείσας πληγας ἐντεύξε σθαι, καὶ καταναγκάζει λόγοις τραχυτέροις τῶν τε ἱερῶν εἰκόνων καὶ τοῦ διδασκάλου γενέσθαι ἔξαρνον. ὡς δ᾽ εὗρε τοῦτον νῦν ἢ πρόσθεν στεῤῥότερον, ἱμᾶσι πλεκτοῖς καὶ λύγοις νεοτμήτοις χεῖρας καὶ πόδας αὐτ τοῦ καὶ λοιπὸν καταξάνας σῶμα, καὶ δευτέραις πλη γαῖς κατατραυματίσας, αἴθριον μένειν ἐπὶ σχήματος είασε, διπλῇ τιμωρεῖσθαι τῷ τε ψύχει καὶ τῇ τῶν μαστίγων ὀδύνῃ· ἦν γὰρ τότε τῶν μηνῶν Φευρουά. ριος 40. Ἐν ὅσῳ δὲ ταῦτα μετὰ τοῦ μαθητοῦ ἐν ἐκείνῳ τῷ τόπῳ ὁ ὅσιος ἔπασχε, καὶ γυνή τις ἐν τῇ Βιθυνῶν στρεφομένη, δαιμονίῳ τε οὖσα κάτοχος πνεύματι, ἤρξατο τηνικαῦτα ὑπὸ τοῦ ἐνεργοῦντος σπαράττεσθαι· ὄψεις τε ἀσέμνως στρέφουσα, καὶ ἀφρὸν τοῦ στόματος αποπτύουσα, καὶ τοιαῦτα άττα παρακεκομα μένα ἐκφέρουσα. Ὁ ἐμὸς Λέων πάλιν ἀπέστειλε πρὸς τὸν Θεόδωρον μάστιγας, καὶ τὰς σάρκας τούτου κατα έξανεν. ᾿Αλλ᾽ ἀπέλθετε, φησὶ, καὶ φέρετέ μοι ἀπόκρισιν. Πλὴν ἐκείνῳ μὴ πλησιάσητε, ἵνα μὴ κατα καύσῃ ὑμᾶς φλόγα κατέχων τῷ στόματι. Είτα σιωπήσασα μετά μικρόν, ἐβόα πάλιν, Τί τοῦτο; οὐδὲν ὧν ἐβουλόμεθα γέγονεν· ᾔδειν ὡς οὐδὲν ὑπὸ τῶν πληγῶν πείσεται, ἔχων παρισταμένην αὐτῷ τὴν βοηθοῦ σαν, ἐγκαθεζομένην δύναμιν. Καὶ ταῦτα μὲν τὸ ἐνερ γούμενον γύναιον, καίτοι πόῤῥω που ὂν, καὶ μακρὰν ἐκείνου ἀπέχον, ἐξέφερέ τε καὶ ἀπεφθέγγετο, δηλοῦν, οἶμαι, ὅτι μεγάλη ἡ ἐνοῦσα τῷ ἁγίῳ χάρις καὶ δύνα μις, καὶ ὅτι ἀκαταγώνιστος μείνοι ἐν πᾶσιν οἷς ἔπα θε· καὶ ὅτι καὶ αὐτὰ τὰ πονηρὰ πνεύματα, τὴν οἰ κείαν ἔγνωσαν 7τταν, μάτην φρυαξάμενα, καὶ τοὺς ἑαυτῶν θεράποντας κατὰ τοῦ ἀναλώτου ὁπλίσαντα. 34 Γ. δευτέρου, 60 Vatican. codex, τρίτῃ καὶ εἰκάδι τοῦ Φεβρουαρίου μηνός.

VITA. Γ' ὁ θεῖος Πατήρ οδύνας οἶμαι δυσκαρτερή τους ν χαλεπῶν ἐκείνων πληγών μετὰ ταῦτα παθών, ο ἐτ' ἐδάφους, νεκρὸς ὅλος, καὶ μηδὲ μικρὰ ο ἰσάμενος· εἰ μὴ ὅσον μόνον τῶν πόνων αἱπίαι· οὐ τροφῆς, οὐ πόματος, οὐχ ὕπνου καὶ μχνάτου μετασχεῖν οἷός τε ὢν, οὐκ άλλου τι ὢν καὶ τοῖς ἐκλείψειν μέλλουσι διδομένων. Τ ίσως έχοντι ὁ μαθητὴς ἐνορῶν, τὸ κατ' αὐτὸν ἐπίπερ ὧν οὕτως κατειργασμένος, τῆς ἐκείνου Εἰρεπείας. Καὶ δὴ πτισσάνης αἰτήσας χυλόν, πίσω τὴν κατεξηραμένην γλώσσαν τοῦ Πατρὸς Κύρω, βραχείαν τε τοῦ στόματος ἐνιείς πόσιν, σε κατά μικρόν, καὶ τὸν ὁ τούτου ἀνεξωπαρόν. ὡς δὲ ἑώρα κατ' ὀλίγον τὴν ζωτικὴν Η Ιναμιν ἐπανιούσαν, καὶ τῶν κατασαπέντων μῶν ποιεῖται τὴν ἐπιμέλειαν· πολλὰ γὰρ του. Η * αρχὸς αὐτῷ εἰς ἄκρον ἐξωδηκυίας, μελα Τόποι, καὶ σῆψιν· ὁ καὶ ἐκκρεμῆ τῶν λοιπῶν με ἐχρηστότατα, ὅθεν καὶ μαχαιρίῳ μικρή τα ταῦτα καὶ τῶν ὑγιεινοτέρων ἀποσπᾷ, εἴπως ή αλλειφθέντα πρὸς συνούλωσιν ἔλθοι καὶ Ενενήκοντα οὖν ὅλαις ἡμέραις τῇ δυσοίστῳ πρωιννίᾳ τοῦ Πατρὸς βαλλομένου, και μηδὲ δικαιωχὴν δεξαμένου, ἐν μέσοις ἤδη τοῖς πόλ τίνος ἑτέρους και βιαιοτέρας καθείρξεις καὶ της Ελλας ὁδοιπορίας, ὁ καὶ τὸν οὐδὸν τῆς καλες δυνάμενος ὑπερβῆναι, ἐφεύρισκεν, οὕτω χρονικωτάτου βασιλέως τὰς συμφορὰς αὐτῷ κοντος. Εκε γὰρ τάχει πολλῷ παρ᾽ ἐκείνου τι βάρβαρον καὶ δυσπρόσιτον, δοῦλον ὃν καὶ ταῦτα χρυσόν φανταζόμενον. Τοιού είε: εἶναι τοὺς τῷ παρανόμῳ ὑπηρετοῦντας. κεν ήδη ἐπιστῆναι, πρῶτον ἔργον ποιεῖται, ας είπες έρευνῆσαι τῆς φυλακῆς, καὶ τοίχους 20% XCV. Plagis confectum discipulus curat. - At divinus ille Pater intolerabiles dolores ex acerbissimis illis verberibus sustinens, humi jacebat exanimis prorsus, omnisque sensus expers, nisi quatenus dolores ipsos sentiebat; non cibum, non potum, nec brevissimum somnum accipere poterat, nec aliud demuin ex iis quæ moribundis ac deficientibus dari solent. Quem sic affectum cernens discipulus, sui ipsius curam omittens, quanquam et ipse pessime babebal, totus in illius curam convertitur: ac plisanæ aliquantulum deposcens, rigare arentem Patris linguam cœpit, modicoque in os infuso potu, nonnihil eum refocillavit, ac veluti mortuum vitæ restituit. Ut vero vitalem ei vim rediisse sensit, ad marcida jam membra medicanda se convertit; pleraque enim carne penitus corrupta, et graveolente tabo ac sanie confecta, putruerant; et cernere erat partes alius ab aliis pendentes, omnes ad usum jam factas inutiles; quam ob causam cultello eas detruncat, et a ganioribus avellit, si hoc forte pacto reliqua cohærere possint cicatricemque obducere. XCVI. Smyrnam transferetur cum discipulo. — Nonaginta totos dies intolerabili dolore perfunctus Pater, nulla prorsus vel temporis puncto percepta requie, in mediis adhuc laboribus labores alios, et duriores carceres, et longiora itinera ipse, qui ostii limen egredi vix poterat, nanciscitur; sævissimo tyranno novos ei cruciatus affatim suppeditante. Mox enim ab illo citatis itineribus adfuit barbarus homuncio, ferox atque intractabilis, pecuniæ inancipium, pecuniamque animo et voto sibi præsagiens. Tales enim esse oportebat, qui impii jussa ex seque rentur. Qui simul ac ad locum pervenit, hoc sibi primum proposuit, rimas et angulos omnes carceris perscrutari, parietes effodere, terram egerere, ficubi aurum reperiret, manibus explorans. Existimabat enim scelestus adventantes doctrinam pecunia redimere, Patremque magnam auri vim repositum habere, animoque insatiabili esse, quamvis cæteris rebus indigeret **. Ut vero sensit se frustra laborare, ac stulte sibi persuasisse (ubi enim illic auri, quod dicitur, umbra?), tum malam mentem in aliis explet. Injuriis enim plagisque affectum cum discipulo sanctum e carcere ejiciens, ambos assectantibus famulis tradidit, Smyrnam χώματος ἔψασθαι· εἶπον εὕροι χρυσὸν χεν ἐπαφώμενος. Ωετο γὰρ τὸ κάθαρμα, Οπως εξικνουμένους τὴν διδασκαλίαν ὠνεῖσθαι, ἂν ἔχειν τοῦτον ἀπόθετον τὸν Πατέρα, καὶ τὸ καὶ ψυχῆς ἁπλη στον καν τοῖς άλλοις ὑπολε τας. Ὡς δ' ἐφάνη ἀνηνύτοις ἐπιχειρῶν, καὶ απο ξ μόνον παραπληκτῶν (ποῦ γὰρ ἐκεῖ σκιὰ, έτος, χρυσίου;), τότε τὴν κακίαν ἐν ἄλλοις Ο ὕβρεων γὰρ καὶ πληγῶν τῆς εἰρκτῆς μετά τοῦ μαθητοῦ ἐκβαλών, τοῖς ἐφεποκαι παραδίδωσιν ὑπηρέταις, ἄγειν ἀμφοτέ μὶ πολλῆς καὶ οὐδ᾽ ὅσης εἰπεῖν τῆς ἐπεί- (illuc enim destinarat) omni festinatione ducenἂν ἐπὶ Σμύρναν ὀδόν· ἐκεῖσε γὰρ τούτους το προσετέτακτο. Γ' ὁ Μῖας Πατὴρ ἐκλείπουσαν ήδη παντελῶς στην δύναμιν, ὅμως γοῦν τῷ νεκροῖς πνοὴν διΟ εξοήσας, τοῖς ἀνημέροις ἐκείνοις παρείπετο, μέρα μὲν τοῦτον ἀπανθρώπως ἐλαύνουσιν, ἐν ἐξ ἐπί τινα δραπέτην τῷ ξύλῳ δεσμεύουσιν. Ἡ ἐν τόπῳ καὶ μόλις τὴν Σμύρναν κατέλαβε, μεσαι συνάμα τῷ μαθητῇ, τῷ ταύτης προέδρῳ dos. XCVII. Carcere uterque includitur ab episcopo Smyrnensi. Divinus ergo Pater, cui vires jam penitus exhaustæ, illo nihilominus fretus, qui spiri tum dat mortuis, immites illos sequebatur,qui eum interdiu quidem inhumaniter impellebant, noctu vero tanquam fugitivum cippo alligabant. Postquam vero maximis cum laboribus vix tandem Smyrnam " 3. 41 Verte, et cum ipse (barbarus) animo esset insatiabili, alios eodem morbo laborare puK. Edil. PATROL. GR. XCIX.

τῇ. Παρ᾽ οὗ καὶ εἰς τι δωμάτιον κατώτατον φῶδες ἐγκαθειρχθεὶς ἔμενε μόνῳ τῷ πάντα ἐτ ἐνατενίζων Δεσπότῃ· ὃν καὶ μόνον ἐν τοῖς δειν παραμύθιον εἶχε καὶ φύλακα, ἐπεὶ καὶ δι᾿ αὐτ ούτοις παθήμασιν ἐξεδίδοτο. attigit, ejus urbis antistiti una cum discipulo tra- ἀνδρὶ, προστάτῃ τοῦ κακοὶ, καὶ τῆς ἀσεβείας ditur, viro inter horesis patronos principi, impie tatisque magistro. quo in obscurum sub terra carcerem retrusus, in eo mansit, uni omnium imspectori Domino intendens; quem unum in ærumnis consolatorem habebat, et custodem; quando et propter ipsum solum tot suppliciis affectus fuerat. XCVIII. Uterque virgis ibidem tertio cæditur (v). Brevi post hæc tempore supervenit iterum ipse Anastasius ira fervens, martyrisque sanguinis silibundus; qui verbera prioribus acriora sancto inflixit, latusque rediit ad imperatorem, cum jam tertio Theodorum cecidisset, ita ut centenos per vices ictus pertulerit; discipulo ejus pari pœna decertante. Gratiasque pro his omnibus etiam agens vir patientissimus, Apostoli verba lato animo secum occinebat: Non sunt condignæ passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quæ revelabitur in nobis (x). Et: Si compatimur, et conglorificabimur procul dubio. Et, patientia nobis necessaria est, quam nobis non licet amittere, propter eam quam speramus beatitudinem, cujus adeptio exsuperat omnem sermonem et sensum. Βραχὺ τὸ ἐν μέσῳ, καὶ ὁ προλεχθεὶς ᾿Ανα πάλιν ἀφίκτο, θυμοδ πνέων, καὶ τοῦ μαρτυρικ ψῶν αἵματος· ὃς καὶ πληγὰς τῶν προλαβουσα ρους ἐπιθεὶς τῷ ἁγίῳ, ἐπανῆκεν εδόμενος πρ ἀποστείλαντα, τρίτον ἤδη τὸν ἅγιον τετυφὼ καθ' ἑκάστην ἑκατὸν μαστίγων καταφοραῖς αθλοῦντος τούτῳ τοῦ μαθηττῦ. Μετ' εὐχαριστί καὶ τὰ παρόντα ὁ πολύαθλος ὑπομείνας, τὰ τοῦ στόλου ἑαυτῷ ψυχῇ εὐθύμῳ ἐπῇδεν, ὡς οὐ τὰ παθήματα τοῦ νῦν καιροῦ πρὸς τὴν μ σαν ἡμῖν φανεροῦσθαι δόξαν. Καὶ, ὅτι Εἰ σχομεν, καὶ συνδοξαςθησόμεθα πάντως. Κα ὑπομονῆς χρείαν ἔχομεν, ἣν οὐκ ἔξεστιν ἡμῖν λεῖν, διὰ τὴν ἐν ἐλπίσι μακαριότητα, ἧς ἐτ ὑπὲρ λόγον καὶ ἔννοιαν. Ο XCIX. Bardam Smyrnæ ægrotantem ad pænitentiam hortatur. — Eodem tempore Bardas ille imperatoris propinquus, quem et militaribus illic copiis præfecerat, gravi morbo correplus, Smyrnæ in lectulo decumbebat, exiguum spiritum ducens, animamque, ut videbatur, brevi exhalaturus. Is cum remedia undique tentasset, quod in tanto periculo feri par erat; quidam ex ejus familia, qui orthodoxorum partium erat, mentionem intulit Theodori, quantamque a Deo gratiam consecutus sit, exposuit. Et vis, inquit, ad eum confugere, eumque advocare, ut tibi opem ferat in extremis laboranti? Quo mox annuente (flexibiles enim sunt quos urget necessitas) festinanter abiit ad sanctum, oratque ut ægro salutem dare velit. At ille de infirmo ut cognovit vis et qualis esset, curationem quidem tunc differt, graves dudum et atroces viri mores haud ignorans, eique utiliorem adhuc morbum esse. Caterum ea illi denuntiat, quæ, si vel minimum sapiat, plurimum illi ad vitæ emendationem profutura sint. Vide, inquit, in die obitus quid responsurus sis, vita sic transacta, tol malis in orthodoxos irrogatis. Τu enim ille es, qui inter cætera monachos meos nefandis modis divexaos, suppliciisque mactans, magnum et admirabili virtute Thaddæum (y) sustulisti; quem duplex et vitæ et confessionis corona exornavit. At beatus nunc Thaddeus cum sanctis, æternis gaudiis fruitur. Te vero instantibus panis quis eripiet, cum tot tantisque scelerum notis hinc abeuntem? Τότε τοίνυν Βάρδας ἐκεῖνος ὁ τοῦ βασιλέα γενὴς, ὃς καὶ στρατηγεῖν ἐπετέγραπτο τῶν ἐκεῖ βαρείᾳ περιπεσών, κλινοπετὴς ἔκειτο τῇ Σμύρι κρὰ πνέων, καὶ τὴν ψυχὴν ὅσον οὔπω μέλλω βαλεῖν. Επεὶ δ᾽ ἐξῄτει πανταχόθεν ἐπικουρί ἐν πάθει τοσούτῳ κάτοχος ὤν, εἷς 48 τις τῶν τούντων αὐτῷ, μοίρας τῆς τῶν ὀρθοδόξων ὑπ μνήμην πρὸς αὐτὸν τὸν ὅσιον ποιεῖται· καὶ ὑπάρχει οὗτος, πολλὴν ἔχων τὴν χάριν παρέ Καὶ εἴ γε βούλει, φησί, τούτῳ προσαπελθεῖν, κ ρακαλέσαι τὸν ἄνδρα, βοηθῆσαί σοι ἐν ἐσχάτο σαλεύοντι; Ὃν καὶ ἅμα τῷ λόγῳ λαβὼν ἐπι· (ἐπικλινὲς γὰρ ἅπαν τὸ πιεζόμενον), ἀφικνεῖται δῇ πρὸς τὸν ἅγιον, δεόμενός τε αὐτοῦ, καὶ τὴν τῷ κάμνοντι ἐξαιτούμενος. Ὡς δὲ ἔγνω περὶ τ ῥωστοῦντος ὁ ὅσιος, καὶ ὅστις οὐτός ἔστι, τ θεραπείαν τέως δοῦναι αὐτῷ ἀναβάλλεται, τὸ τ δρὸς ἐκ πολλου εἰδὼς δύστροπον, καὶ ὡς λυσιτε μᾶλλον τῷ τοιούτῳ τὴν νόσον. Ἐκεῖνα δὲ τού λοῖ, ἃ καὶ ποσῶς ἐπὶ φρενῶν ὄντι πολλὴν παρέξειν αὐτῷ καὶ τὴν ἐπὶ βίου διόρθωσιν. φησὶ, τί ἐν ἡμέρᾳ ἐξόδου ἀπολογήσῃ οὕτω β καὶ τοσαῦτα τοῖς ὀρθοδόξοις κακὰ διαπράξας. 1 εἶ ὁ πρὸς πολλοῖς ἄλλοις, καὶ τοὺς ὑπ' ἐμὲ μο συμφοραῖς ἀνηκέστοις περιβαλών, ἀνελών τε ο καὶ τὸν μέγαν καὶ θαυμαστὸν ἐν ἀρετῇ Θαδδα ὁ βίος καὶ ἡ ὁμολογία διπλῶς ἐταινίωσε τῷ στ ᾿Αλλ' ὁ μακαρίτης Θαδδαῖος τοῖς ἀπ' αἰῶν ἁγίοις συνήδεται. Σὲ δὲ τίς ὁ ἐξαιρησόμενος τί λάσεων ἔσται, μετὰ τοιούτων στιγμάτων ἀπαί (v) Utriusque agones fuse describuntur et in Vita Nicolai, quam edidit Combefisius in hist. Mor pag. 889. (x) Rom. VIII, 18. (y) De illo epist. 5, 21 et 37, libri 11. 48 Vatican cod. Διογένης.

VITA. θε νῦν κἂν ἐν τῷ τέλει σαυτὸν, καὶ ἀπολόγη - Agnosce nunc tandem ultimo in fne teipsum, Deo- * ᾧ μέλλεις τὰς εὐθύνας ὑφέξειν τῶν πρά- que responde cui anteactorum tuorum ponas da2 τοῦ ἁγίου τῷ ἀῤῥωστοῦντι δεδηλωκότος, τε αὐτοῦ τὴν διάνοιαν κατεπείει, καὶ ἐπιγνώῶν παρὰ τὸν βίον έσφαλε ποιεῖ. Ὁ γὰρ στύρων τῷ λόγος, τοῦ ἁπαλωτέρου κατὰ πολὺ βελτίων, καὶ παραυτίκα οὗτος πέμπει τὸν ὅσιον λιπαρῶν ῆσαί τε αὐτῷ οὕτω πεπραχότι κακῶς, καὶ του τοῦ ἐν ὀφθαλμοῖς ἀπαλλάξαι. Ἔξεις γάρ ησί, τοῦ λοιποῦ κατ᾿ ἐντολὰς βιοῦντα τὰς σάς· αυτός μοι τὴν χάριν ἐπίνευσον. Ὁ οὖν συμτατος ἔλεον τοῦ αἰτοῦντος λαβὼν, τήν τε νόσον θεραπεύει, δεήσει τῇ περὶ τὸ θεῖον συχνῇ, καὶ τῷ σώματι όλον καὶ τὴν ψυχὴν καθιστῷ· πέμ ὐτῷ εἰκόνα τῆς Θεομήτορος, καὶ ταύτην ἔχειν μου παντὸς παρεγγυησάμενος φύλακα. Ταύτην νησί, περιέπων, καὶ αὐτὸς ἔσῃ δεξιῶς πράττων π· δ:ωθῶν δὲ, τὰ ἀνήκεστα ἔσῃ πάθη 4, καὶ παθεῖν ἀπεύξαιτο. turus est. G. Penitentem sanat. Hæc ægroto sanctus cum significasset, hominis mentem terrore perculit, permovitque, ut præteritæ vitæ culpas agnosceret. Stringens enim in tempore sermo multo melior est sermone molli. Itaque ad sanctum mittit e vestigio, veniam petens tantorum facinorum, oransque ut se præsenti periculo eripiat. Habebis me, inquit, deinceps obsequentem tibi, atque ex legibus tuis vitam moderantem: tantum hoc mihi beneficium impende. Orantis commiseratione tactus Theodorus, et morbum sanavit, crebris precibus Deum exorans, et cum corpore ut animæ simul melius esset, effecit, missa ad eum Deipara imagine, quam totius vitæ custodem haberet. Hanc enim, inquit, si amplectare colasque, recte ac feliciter ages in omnibus; sin rejeceris, gravissima senties et cuivis abominanda mala. λ' ὁ ἄφρων ἐκεῖνος καὶ ἰσχυρῶς ἀνόητος, ὥσπερ ὺς περὶ αὐτὸν καινοῦ γεγονότος, μεταβάλλεται καὶ τῆς προτέρας γίνεται δόξης· κακῷ συμφ τῷ κατὰ τὴν Σμύρναν χρησάμενος ἐπισκόπῳ· οὗ καὶ ἔλαιον εἴς τι ἄγγος εἰληφώς, εὐλογίας · χάριν καὶ ἀναῤῥώσεως κρείττονος· ἅμα τε · αὐτῷ ἐπιχρίει, καὶ ἅμα καὶ αὐτῷ ἡ νόσος ινές γίνεται, καὶ ἐπιστρέφει πάλιν ἐπὶ τὴν ὲν αὐτοῦ κεφαλήν. Ο καὶ παραυτίκα τὸν θάνα ὁπεδήλωσεν ὁ Πατήρ, καὶ τὸ ἐξ ἀπιστίας πρός 2. Οὐ γὰρ ἀζήμιον, φησί, χρῆμα, τὸ κολλᾶσθαι πονηροῖς. Ὅθεν καὶ τὴν ψυχὴν ὁ ἄθλιος τά. felix subito ejiciens, pessimi consilii pessimum CI. Bardas ad hæresim reversus moritur. Verum amens ille, ac supra modum stupidus, quasi nibil novi accidisset, repente animum mutat, reditque ad pristinam hæresim et errorem, pessi mo consiliario usus, Smyrnensium episcopo, a quo olei vasculo donatus, eulogiæ nimirum nomine et valetudinis confirmanda; simul ac illo se unxit, morbus illico invasit, nefandumque caput lecto iterum affixit. Cui mortem statim prædixit Pater, ac perfidiæ præjudicium: Neque enim impune, ait ferunt, qui malis consociantur. Unde animam inι ἀπορρήξας, καὶ κάκιστον τέλος κακίστης συμας ἐφεύρατο. Καὶ αὐτῷ μὲν τοιοῦτον τὸ ἐξ λας ἐπίτευγμα· ὁ δὲ τοῦ Χριστοῦ θεράπων ἐπὶ δὶ καὶ ἡμίσει τῇ ἐν Σμύρνῃ κατεσχημένος εὐχαρίστως ἔφερε πάντα, τὸ τῆς ψυχῆς πῖον μηδενὶ ὑποκατακλίνων τῶν λυπηρῶν. Τότε τῶν μαθητῶν ἔνιοι χρόνιοι ἀφικνοῦνται αὐτῷ, ὧν ἡ ἐκ παιδός ασκήσας τὴν ἀρετήν, θαυμαστὸς Δω ος, Βασσαρίων τε καὶ Ἰάκωβος, Δομετιανὸς, καὶ της, και άλλοι συχνοί, ὧν ἀπάντων καὶ ἡ πολιτεία ημος, καὶ ἡ περὶ τὸν Πατέρα πίστις ἀπροσ ής. πεὶ δὲ ὁ τοὺς ὑπεναντίους ἐξαίρων Θεός, ᾗ φηΠροφήτης, ἐμνήσθη του στεναγμοῦ τῶν ἁγίων , καὶ τὸν ἀποστάτην καὶ ἀλαζόνα καὶ ὑπερήφαἐν αὐτοῖς οἷς ἐφαύλισε τόποις τὴν τοῦ Δεσπότου κ τὴν τιμωρίαν εἰσέπραξεν ἐνδίκως τοῦ ἀδι του, κατὰ τῶν σπλάγχνων τὴν πληγὴν δεξάμενος· τὴν μὲν βασιλείαν ὁ τοῦτον διαχειρίσας Μια ι, ἑαυτῷ λαμβάνει εὐθύς. Λύονται δὲ ἤδη καὶ Πατράσι παραυτίκα αἱ συμφοραί· πάντως ἀκωως προστάξει τοῦ κρατοῦντος, πρὸς τὰ οἰκεῖα κόντων. Εἰ γὰρ καὶ μοίρας τῶν κακοδόξων καὶ :) De illius Jacobi Martyrio epist. 100, lib, tr. 31. παθών. finem invenit. Atque ille quidem hunc temeritatis suæ quæstum cepit. Christi vero famulus annum integrum ac dimidium Smyrnæ degens in carcere alacriter omnia cum gratiarum actione perferebat, generosum animum nullis molestiis frangi sinens. Quo tempore ad eum venerunt nonnulli ex antiquis discipulis, in quibus erat, virtutem a puero complexus, admirabilis Dorotheus, Bessarion item, et Jacobus (z), Domitianus, ac Tithoes (α', aliique plerique, vita insignes singuli, fideque erga Patrem inconcussa. CII. Michaele Balbo imperante redit Theodorus. Postquam voro qui adversarios aufert Deus, sicut ait Propheta, recordatus est gemitus servorum suorum, et a superbo et arroganti apostata pœnas exegit; impio iisdem in locis in quibus imaginem Domini despexerat, in visceribus percusso; tum imperium quidem qui eum necaverat, Michael statim corripuit: Patrum vero calamitates finem illico acceperunt, imperatoris edicto reditum omnibus indulgente. Etsi enim hæreticarum partium is erat; haudquaquam tamen im (α) De Tithoe epist. 10, lib. 11.

pudentia similis priori; nec molestus ulli erat, quod ei obsequi nollent; quæ vellet agere sinens unumquemque. Cum igitur solutus exsilio cum cœteris divinus Pater fuisset, post septimum annum quam ejectus fuerat, age, qualis ejus reditus, quales omnium, quam illustres, quacunque transibat, occursus honoris et gratulationis ergo fuerint, inIueamur. Per familias elenim sodalitatesque distribali, certatim omnes contendebant, quis prius eum tecto exciperet, quis ei prius lautia præpararet; probrum ducentes, idque maximum, in hoc officio posteriorem videri. Ut vero ad lacus locum pervenit, cui Metata nomen est, ibi multo celeberrimus atque honorificentissimis occursus fuit; Leone illo admirabili, ac finitimus Xerolophi accolis sua propemodum omnia ad ejus adventum profundentibus. Nihil enim antiquius illis erat, quam Patrem magnifice honorare, illiusque preces obtinere, quibus pretiosius nihil ducebant. Postquam vero ibi exceptus, habitusque pro dignitate fuit, profectus inde est ad Pteleas, quo in loco dies non paucos egit, tum propter loci situm elegantem, tum qued multorum adventantium capax esset. Ibi cum alios ex discipulis confluentes excepit, tum germanum fratrem suum Josephum Thessalonicæ archiepiscopum; quorum omnium aspectu non mediocriter recreatus, diuturnamque absentiam præsenti congressu compensans, eximio lætitiæ sensu perfundebatur. οὗτος ἐτύγχανεν· ἀλλ᾿ οὐκ ἦν ἀναιδὴς κατὰ τὸν πρότερον· οὔτε δὲ λυπεῖν ὅλως τοὺς αὐτῷ μὴ πειθομέν φως ἐβούλετο· ἕκαστον διαφεὶς πράττειν ἃ πράττειν εἶχε καθ᾿ ἑαυτόν. Ἐπεὶ δὲ μετὰ πάντων καὶ ὁ θεῖος Πατήρ τῆς ὑπερορίας ἀφείθη, ἐν ἑπτὰ ὅλοις ἔτεσι τότε κατάσχετος γεγονώς, ἴδωμεν κἀνταῦθα, οἵας τυγχάνει τῆς ἐπανόδου, καὶ πῶς αὐτῷ πάντες διιόντι λαμπρὶν ἐποιοῦντα τὴν ὑπαντὴν, οἷα τοσοῦτον ἄν δρα τιμῶντές τε καὶ χαριζόμενοι. Κατὰ γὰρ συγγε νείας διαιρεθέντες καὶ ἑταιρίας, ἕκαστοι πρὸς ἑαυ τοὺς ἡμιλλώντο ποῖος ἄρα φθάσας, τοῦτον εἰσδέξης ται τῆς οἰκίας· καὶ τίς πρῶτος αὐτῷ ἑτοιμάσει τὰ πρὸς δεξίωσιν· ζημίαν ὥσπερ καὶ τὴν ἐσχάτην νομί ζοντες, τὸ πρὸς ὑπάντησιν ἐλθεῖν δεύτεροι. Ὡς δὲ καὶ παρὰ τὸν τόπον φθάσοι ἡ γεννάδας τοῦ λάκκου, Μιτάτα καλεῖν αὐτὸν σύνηθες, ἐκεῖ καὶ μᾶλλον φιλοτιμώτερον, τὰ τῆς ὑπαντῆς αὐτῷ γέγονε· τοῦ θαυμαστοῦ ἐκείνου Λέοντος καὶ τῶν συνομορούντων αὐτῷ Ξηρολόφων τὰ ἑαυτῶν μικροῦ πάντα τῇ εἰσόδῳ τούτου προϊεμένων. Οὐδὲν γὰρ αὐτοῖς τοιοῦτον ἐδόκει, οἷον τιμήσαντας μεγαλοπρεπῶς τὸν Πατέρα, καὶ εὐ χὴν πορισαμένους τὴν παρ' αὐτοῦ, ἧς οὐδὲν ᾤοντο τις μιώτερον. Ἐπεὶ δ᾽ ἱκανῶς αὐτῷ τὰ τῆς ἐκεῖ δεξιώ σεως εἶχεν, ἀφικνεῖται ἤδη καὶ τῷ ἐν Πτελέαις τό ἐν ᾧ καὶ ἡμέρας οὐκ ὀλίγας διαγωγών, τῷ τε θέσεως εὖ ἔχειν τὸν τόπον, καὶ τῷ εἰς πολλῶν συν έλευσιν εὐχώρητον εἶναι, ἐκεῖ καὶ ἄλλους μὲν τῶν μα θητῶν δέχεται συνιόντας, πρὸς δὲ τοῖς ἄλλοις, καὶ τὸν ἴδιον ἀδελφὸν, Ἰωσήφ φημι, τὸν τῆς Θεσσαλονί πῳ, τὴν ψυχὴν ἐπληροῦτο. κης ἀνειλημμένον τοὺς οἵακας· οἷς δὴ καὶ πᾶσιν οὐχ ἥκιστα συνησθείς, καὶ τὸν ἐκ μακρού χωρισμὸν τῇ νῦν παραμυθησάμενος συνελεύσει, εὐθυμίας τοῦ λοιποῦ CIII. Miracula a Leone, qui postea monachus, recilala. - Sed quando huc progressa est oratio, libet quædam ex miraculis a Theodoro patratis exponere. Multam enim in ea etiam re gratiam vir magnus accepit a Deo, queum nempe omni bonore cumulare voluit. Mihi vero simplex erit et compendiarius de his sermo: siquidem quod per se et rebus ipsis illustre est, peregrinis ornamentis et longa verborum circuitione non eget. Leo enim ille de quo mentionem paulo antea feci, qui monastioam vitam postea amplexus, eodem ac Theodorus nomine insignitus fuit, sanctum virum omni studio coluit superstitem, idque satis demonstravit, etiam progressus obviam redeunti: nec minus bene affectum se erga defunctum ostendit, ejus tumulum assidue invisens, ac lapidem superpositum deosculans, quando ipsum ejus corpus complecti minime poterat. Cum igitur ad sacram thecam aliquando pro more venisset, ibique et alii adessent, ac de sancto Theodoro sermonem haberent, disserentes, qualem inter ipsos vitæ rationem tenuisset, et quantos labores in corpore adeo debili et exsucco tolerasset; tum ipse, quasi sagitta cor ipsius confixisset statim atque Theodori nomen audlerat, Quandoquidem, astantibus ait, Theodori magni memoriam injecistis, de ipsius rebus apertius disseram, et quæ ipse vidi, quæ sum experexponam. Sic enim licebit et ad eam quam de oncepistis existimationem aliquid adjicere. 'Αλλ' ἐνταῦθα τοῦ λόγου γενόμενος, βούλομαι τινα τῶν θαυματουργηθέντων τῷ Πατρὶ διεξελθεῖν. Πολύ λὴν γὰρ κἀνταῦθα τὴν χάριν ὁ μέγας ἐπλούτησε παρ Θεοῦ, οἷα τοῦ Θεοῦ τοῦτον τετιμηκότος ἐν ἅπασιν. Απλοῦς δέ μοι ὁ περὶ τούτων λύγος ἔστω καὶ σύντο ó μος· ὅτι μηδὲ τῆς ἔξωθεν οὗτος χρήζει περιεργίας, ἢ μακρᾶς περιόδου ἄλλης, ἔχων τὸ περιφανὲς ἐν τοῖς: - πράγμασιν. Ὁ γὰρ πρὸ μικροῦ μνημονευθείς Λέων, ὃς καὶ τὸν μονάδα βίον μετελθὼν ἐν ὑστέρῳ, καὶ ὅμως νύμως τῷ Πατρὶ ἐπικληθεὶς, οὗτος καὶ περιόντα μὲν στοργῇ πάσῃ ἐτίμα τὴν ἅγιον· καὶ τοῦτο ἔδειξε, κά... τῇ περὶ τὴν ἐπάνοδον ὑπαντῇ οὐδὲν ἧττον, καὶ μετα τ στάντι τὴν ἴσην τούτῳ ἐδείκνυ διάθεσιν· τῷ τάφο τε ἀδιαλείπτως φοιτῶν, καὶ τὸν ἐπικείμενον τούτης περιψῶν λίθον, ἐπεὶ μὴ οἷός τε ἦν γυμνοῦ ἐφέψασθαι τοῦ σώματος. Τούτῳ οὖν, καθὸ εἰθισμένον, τῇ θήκη. ποτὲ ἀφιγμένῳ, ἐπειδὴ εἰ καὶ ἄλλοι ἐκεῖ συμπερ ἦσαν, τοῦ λόγου ὑπόθεσιν ποιοῦντες τὸν ἅγιον, ὅπως τε ἐβίου ἐν αὐτοῖς διεξιόντες, καὶ οἵους ἀνέτλη ε νους ἐν οὕτω ἀραχνώδει σαρκίῳ, αὐτὸς οἰονεὶ βάλει τὴν καρδίαν τρωθεὶς, ὡς μόνον τὸ ἐκείνου ακούσαι ὄνομα, Εγώ, φησὶν, ὑμῖν, πρὸς τοὺς παρόντας, ἐπεὶ μνήμην τοῦ μεγάλου ἔθεσθε, σαφέστερον τὰ κατ' αὐ τὸν παραστήσω· ἅ τε εἶδον, καὶ ὧν πεπείραμαι τῷ λόγῳ διεξιών. Οὕτω γὰρ ἐξέσται τοῦ λοιποῦ καὶ ὑμῖν μείζω τῆς ἐναποκειμένης περὶ αὐτοῦ ταῖς ψυχαῖς ἀποθέσται δόξαν.

VITA. τι, φησί, τῆς ὑπερορίας τηνικαῦτα τῷ CIV. Leonis flia sanatur. - Redeunti, inquit, · παραχρῆμα καὶ αὐτῷ μοι, ἅμα τῷ ab exsilio, cum iter hac esset Theodoro, contigit ἱμῆς προεξελθεῖν οἰκίας, κόρην τῶν ἐγ ut paulo postquam domo mea aberat, puellam ἐμῷ συνάψαι υἱῷ 4, γάμου ἤδη ἔχοντι quamdam e vicinis ilio meo, quippe jam maturo, αὶ ἀπό τινος περιπετείας λαῦρος κατα6, ἔτι καὶ τοῦ γάμου συνεστῶτος, καὶ τῶν ομένων ὕμνων, τά τε ἔνδον ἅπαντα ἐνκόρης, θάνατον ταύτῃ διηπείλει τὸν οἴκτι πὶ τῷ ἀπευκτῷ τούτῳ διπλῇ ὠδυνώμεθα, γαμήλιον συγκεχεῖσθαι εὐφροσύνην, καὶ πλὴν οὕτω καὶ νέαν πρὸ ὥρας οἴχεσθαι ὦ γοῦν, ὡς εἶχον, ἐπεί μοι τοῦ πάθους είπετο παραμύθιον, ἀποστέλλω σπουδῇ μον, οὐ μακρὰν τοῦ ἐμοῦ ἀπέχοντος οἰκιῆται λιπαρων τῇ παιδὶ, καὶ πρό γε ἐκείνης κρύτερα πάσχοντι. Ὃς καὶ παραυτίκα ἔλαιον : εὐλογηθέν παρ' ἐκείνου, καὶ χρίσαι τούτῳ την προστάξας. Αὐτὸς μὲν εὐθὺς τὸ κελευούμην, σῶμα τῆς κόρης ἐπαλείφων τῷ [ δέ γε παῖς ἅμα τῇ ἀλοιφῇ ῥᾴων τε γίνεται. υποτύφοντος ἐκείνου πυρετοῦ ἀπαλλάσσεται, ὀλίγον τούτῳ ἐνοχλουμένη, ὃ τοῦ ὑγιασθῆ ασιώτερον. ' τε δὲ ἐν κώμῃ τῇ ἀπωτάτῳ μοι μόνῳ βαχρείας οὕτω δεησάσης, παρδαλίς ποθεν ἥκουτέχει ἔστη μοι κατὰ πρόσωπον ἢ καὶ βλομματι ἐνιδοῦσά με, ἐποίει μονονοὺ καὶ λαβέου, καὶ θοίνην ἑαυτῆς τὰ ἐμὰ, φευ! κρέα ποιή- · Ἐγὼ δ᾽ ὡς ἐν ἀφύκτοις κακοῖς οὐκ ἔχων ὅ τι άσω, ἐπὶ τὸν μέγαν ἑτραπόμην Θεόδωρον, αὐτ τῷ τὰς ἐλπίδας ἀνάψας τῆς σωτηρίας· ᾧ καὶ κέπτως θαῤῥήσας, λέγω ἀπτοήτῳ φωνῇ τῇ παρ- · Απ:τι, ὦ θηρίον, ἀπ' ἐμοῦ, καὶ μὴ τολμήσης προσψαύσαί μου· πρὸς γὰρ τὸν θεράποντα τοῦ οῦ Θεόδωρον ἄπειμι, οὗ δοῦλος ἐγὼ, καὶ ὃς διὰ κς φύλαξ ἐμοῦ. Τὸ δὲ θηρίον, ὡς μόνον τὴν κλῆτοῦ Ἁγίου ἀκούσοι, πτῆξαν εὐθὺς καὶ εἰς γῆν νεῦ , τότε μοι δίδωσι καὶ παραχωρεῖ τῆς ὁδοῦ, λό- † ἐκλίναν, καὶ πόῤῥω γενόμενον. και ώμη τίς ἐστιν Ἀχειρα καλουμένη. Ἐν ταύτῃ έχει Δίων ἐκεῖνος ὁ δυστυχῶς γυναικὶ συναφθεὶς με ἐχούσῃ ἀκάθαρτον. Η τοσαύτην βίαν ὁ τον επήγεν, ὡς καὶ τὰς ἰδίας ἔστιν ὅτε σάρκας ἐν διαστῆν καὶ ταύτας ἐσθίειν· μήτ' αἴσθησιν κάθους λαμβάνουσαν, μήθ' ὅλως ἀλγοῦσαν. Ταύ στὲ λαβὼν ὁ ἀνὴρ, συναντῷ τῷ ἁγίῳ ἐπὶ ὅνου καθημένῳ, καὶ τὴν ἐκεῖσε φέρουσαν διιόντι· τῳ γὰρ καὶ εἴθιστο ἐν ταῖς μακροτέραις ὁδοῖς ίνειν σχήματι· οὗ καὶ ἐδεῖτο, κατηφιῶν ὅλος εδακρυμένος, βοηθῆσαι κατὰ τὸ ἑνὸν τῇ παη, καὶ δαίμονος οὕτως ἀπαλλάξαι βιαιοτάτου. ἐν ὅσιος ἐπικλασθεὶς τῷ γυναίῳ, καὶ ταύτην πτείρας τῆς συμφορᾶς, τὴν χεῖρα, ὡς εἶχε, τῇ ης ἐπιτίθησι κορυφῇ· ἐπισφραγίζων τε τοῦ τοῦ τῷ σημείῳ, καὶ εὐχὴν τὴν κατὰ τῶν που Valic. cod. Διονυσίῳ. et nuptiis apto, desponderem quam in nuptiarum celebritate, canticis hymnisque perstrepentibus, vehemens repente febris invasit, luctuque omnia complevit, mortem illi ostentans miserrimam. Mœrentibus ergo nobis ob duplicem calamitatem: tum quod nuptialem hilaritatem turbari videbamus, tum propter teneræ atque immaturæ virginis obitum quem limebamus, ego, sum aliud solatium nullum esset, ad sanctum misi festinanter, nondum enim procul admodum ab ædibus nostris processerat: opem implorans puellæ, mihique imprimis, qui multo gravius divexabar. At ille confestim oleum abse benedictum remittit, eoque jacentem ungi jubet. Quod simul au peregi, puella meliuscule habuit, febrisque ardore liberata est; ita ut, quod curatione ipsa mirabilius est, nunquam amplius illam vel minimum infestarit. GV. Leo servatur a pardali. Alias vero cum solus, re ita poscente, remotum ad vicum proficiscerer, repente obviam, nescio unde advolans, facta et pardalis, quæ terribili aspectu in me conversa, tantum non irruebat, et membra mea misere despacebatur. Ego vero qui in tanto tamque certo discrimine quid agerem non habebam, animum refero ad magnum Theodorum, in illo uno spem omnem collocans salutis, cui minime dubia fide nixus, intrepida voce pardalim compello: abscede a me, fera bellua, nec me propius altingere aude; quoniam ad Christi famulum Theodorum pergo, cujus ego servus, qui tutor ac custos meus est in omnibus. Mirum dictu, nomine audito, bellua extemplo conterrita, terramque contuens, terga dedit, et viam quasi studio declinans, longissime ab ea recessit. Vicus est, CVI. Puella obsessa liberatur. Achirao nomine, in quo habitabat Leo ille, infelici conjugio feminæ copulatus, quam immundus spiritus obsederat. Hanc dæmon tam atrociter agitabat, ut suas ipsa carnes laniaret ac devoraret, nullum interim sensum doloris capiens, nec miseræ conditionis. Cum ergo per eas oras transiret sanctus, asello insidens (hoc enim in longioribus itineribus vehi solebat), obviam cum uxore Leo occurri lacrymis profusus, vultu dejecto ac moerore prostrato, precibus imis obtestans, ut afflictæ succurreret, atque violentum adeo infestumque dæmonem profligaret.Cujus misericordia tactus, gravique ærumne compatiens sanctus, manum illi co vertici mulieris imponit, crucis signum imprimens, et notas adversus pravos spiritus preces ad

* ΤΗΕΟΜΟΙ STUDITE fanis, ita parartim, Dinamo sites) παρτε latin και θα τον βοήθησε τηνμάτων· ᾧ καὶ τέλος τῆς εὐχῆς calamitan, infecto demone Inga panitus alagen, illamaqua sanem ac ani compotam relinquanta Anın porro mirsenlo aliud inenpar access.f conjunctum. In ipso anim impuri spirilne excasen, avolel n'rique tum mannum lum pedum maliaria angues pro. lapui sunt, magno spectantium stupore, atque in credibilium obsidantis virium Indicio. CVII. Alia miracula, Mihi vero satis erat, ettamsi aliud nihil adjicerem iis quæ jam dizi, ostendisqa, quali ornatos gratia. Theodorus fuerit ad patranda miracula: quorum in aliis quidem celoritatem,' in aliis vero magnitudinem admireris, tam etiam utroque magis benignitatem humanitatemque omnisermoneet admiratione majorem adeo varius modim benefacere consueverat. Et quoniam cætera, quantumvis nota sint multis, hand tamen convenit non explicari, ad ea quoque oratio nostra convertatur. CVIII. Fluvius reprimitur. Pluvius est Ptelearum agrum percurrens, qui agresti vocabulo dicitar Onopnictes; ob eam, opinor, causam momen id sortitus, quod multa ejus generis jumenta, nempe asinorum, suis undis absorbeat ac præfocet. Is non raro intumescens, oxundantesque fluctus alveo effundens, non solum armenta aliaque animantia rapit, sed totum fere Pteleensium agrum cum ia - colis nonnunquam obruit, ac penitus devastatCum igitur eo adventantem aliquando sancturn incolæ vidissent, pari omnes sludio preces obtule. runt, uti calamitatem hanc eximere vellet: quam perniciem ruinamque suam appellabant; quaque perseverante, injucundam sibi, nec vitam fore, vitam ipsam affirmabant. Quorum vota nullo momento differens. festinat ad fluvium Theodorus: vespertinos hymnos Deo persolvit; crucem ligno efformatam in ripa quæ exundare solebat, defigit: quam ex co tempore contuens fluminis cursus, nunquam eMuens, suoз alveo fluctus compescuit, nec damnum amplius ullum intulit eluvione. CIX. Miracula a Sophronio relata. - Jatn vero, his omissi, quæ apud Pteleas facta sunt miraculis, quorum singula non obscure enarrata, tum ab illo admirabili Leone, tum ab aliis pluribus fuerunt, sicut jam dictum est; nunc a me commemorari oportet quæ aliis in locis facta sunt: atque illa in primis quæ nobis diserte retulit divinus plane vir Sophronius, (b), qui et diutissime vixit, et huic ca nobio præfuit. Sic autem ea se habent: CX. Fgrolo facilem vita exitum impetrat. Dum Theodorus, inquit, in monasterio degeret, cura ipsi et studium erat nosocomium crebro adire, tum ut inviseret agrotos, tum ut alia curaret. Quadam die cum co venisset, hominem conspexit gravi morbo jactatum, qui ob magnitudinem dolorum (b) la co multa in Vila Nicolai Studitæ. Δηλώσεις, πόλης 13η της συμφορᾶς καὶ ἡ ἄνθρωπος έχει από την παραυτίκα δραπετεύσαντος Τρίγκας και λιπάσης τὴν άνθρωπον σωφρονοῦσαν, Και θαυμά τι κατ' ἐκείνην τὴν ὥραν το θαύματι ἐσομένους. Τῷ τὰς ἐκβολή τοῦ ἀκαθάρτου συναπεβλή Με την άμεση και τῶν χειρῶν καὶ ποιῶν ὄνυχες τῆς της γεύσης, καὶ εἰς τὴν ἔπεσον, ἔκπληξιν ἐνθέμενοι της όρια, και δύναμιν παραδοξοτάτην τοῦ ἐνερ Έχει δε ήσκει, και μηδέν άλλο εἰπόντα δεῖξαι ἐκ τώρα στημένων, ὁποίαν καὶ τοῖς θαύμασιν ὁ Πατήρ τον χάσει ἐποιότησιν· ὡς μᾶλλον μὲν τὸ ἐν ἐκείνοις Μαριαζειν τάχος· μᾶλλον δὲ τὸ ἐν ἐκείνοις θαυμά ζων μύρλος· μάλλον δ' ἀμφοτέρων τὴ τοῦ διδόντος 1999 και τον θρωπότατον, ὃ κρεῖττον λόγου καὶ παροχής Για καὶ εὐεργετεῖν ἔχοι τὸ διαφορώτατον. Ἔτι δ' ουκ απόχρη δια τοὺς εἰδότας μὴ δηλῶσαι καὶ τα να τα έχειν καὶ ταῦτα διεξιέτω ο λόγος. ' Ποταμός της τῶν ἐν Πτελέαις τόπῳ παράκειται αγροικικώς ούτω καλούμενος Ονοπνίκτης· τῷ πολλά, είμαι, τῶν ἀχθητήρων εναποπνίγειν, ταύτην κληθείς την προσηγορίαν. Ούτος πολλάκις οιδαίνων καὶ τὸ ποὺ τοῦ δεύματος αποπτύων, οὐ μόνον ζῶα και 2012 των υπό ζυγόν συναρπάζει, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐν Πτελέας μικρού πάντα χώρου, αὐτοῖς οἰκήτορσι λιβάται καὶ ἐπικλίζει. Ὡς οὖν ἐκεῖσε τὸν ἅγιον ἐπιλεγη μηκότα ἐν τῷ τόπῳ κατείδον οἱ κάτοικοι, καινήν πάντες από μιας δέησιν τούτῳ ἀνέθεσαν, στῆσαι τούτοις ἐκλιπαροῦντες τὴν συμφορὰν, ἣν λύο μην τύτων και καταφθορὰν ἔφασκον· καὶ ἧς ἐπικρατούσης. Σπας αὐτοῖς ο βίος αβίωτος· ὃς καὶ μηδ' ώρας υπερθέμενος τὸ βραχύ, σπουδή κατα λαμβάνει τον ποταμόν. Εφ᾽ ᾧ καὶ τοὺς ἑσπερίους ὕμνους αποδούς τῷ Θεῷ, σταυρὸν ἐν ξύλῳ συναρ μεσθέντα, ταῖς αὐτοῦ πήγνυσι διεξόδοις. Αμέλει καὶ ἢ τῶν ὑδάτων φορὰ τοῦτον θεωμένη τὸν τύπον, ἀπρόσχυτος τῇ ἔξω μένει περιδινήσει, με περαι τέρω τοῦ λοιποῦ προιοῦσα, μήθ' ὡς τὸ πρὶν βλά πορτα τη προσχώσει. Ἐμοὶ δὲ τὸ νῦν ἔχον, τῶν ἐν Πτελέαις ἀφεμένῳ θαυμάτων, ὧν καὶ ἡ διήγησις οὐκ ἀνέγγυος, τοῦ θαυμαστού Λέοντος ἐκείνου καὶ ἄλλων συχνῶν, ὡς ὁ λόγος εἰρήκει, έκαστα παραστησαμένων, καὶ τῶν ἐν ἑτέροις ἤδη γεγενημένων μνησθῆναι. Καὶ πρό γε ἄλλων, ὧν ὁ θεῖος Σωφρόνιος ἀνὴρ δὲ οὗτος πολύς τον βίον), και κοινοβίου τοῦδε καθηγησάμενος, σα φῶς ἡμῖν διήγγειλεν. Εχει δὲ ούτωσὶ τὰ περὶ αὐτῶν· Τοῦ Πατρός, φησὶν, ἐν τῷ μοναστηρίῳ διάγοντος, ἦν ἔργον τούτῳ καὶ σπούδασμα, ἐν τῷ νοσοκομεία ἀνιέναι συχνά, ἐπισκέψεώς τε χάριν τῶν ἀῤῥω στούντων, καὶ θεραπείας τῆς ἄλλης. Εφ᾽ ᾧ καὶ ἐν μια ἀνελθὼν εἶδεν ἕνα τούτων ἀῤῥωστία συνειλημ μένον δεινῇ, καὶ τὸν θάνατον ἑαυτῷ διὰ τὸ πολὺ τῶν

VITA. Αγεινῶν ἐπευχόμενον· ὃν καὶ ὁ τὴν διακονίαν πεπι- vehementer mortem exoptabat. Cumque ex ipso τευμένος, εἰ ἐρετὸν αὐτῷ τῆς παρούσης ὑπεξελαν βιοτῆς διηρώτα. Τοῦ δὲ καὶ ἡδονὴν ψυχῆς καὶ θυμίας τὸ ἀκρότατον τὴν ἀπὸ τοῦ σκήνους φάντος πάστασιν, οὕτω πονηρῶς αὐτῷ καὶ λυπηρῶς τοῦ εραίου ἔχοντος· αὐτὸς ὡς εἶχε διαπορθμεύει τῷ τὴν τὸν λόγον, καὶ φράζει ὧν δέοιτο ὁ νοσῶν· ᾧ - παραυτίκα ἡ ψυχή συγχυθεῖσα, καὶ τὸν πά (οντα κατοικτείρασα, εἰς ἱκεσίαν τε ἔστη σπουδῇ, μὲ τὴν τοῦ ἀδελφοῦ μετάθεσιν διεζήτει, διανοίας νήσει καὶ λεπτῷ θρήνῳ τὰ πλεῖστα φθεγγόμενος ἡ εὐχῆς. Ην καὶ συμπεράνας, ῎Απελθε, φησὶ τῷ σηκότι ὁ ὅσιος, ἑτοιμάσων τὰ πρὸς κηδείαν τοῦ ελφοῦ· κεκοίμηται γάρ, καθὰ ᾔτησεν. Ον καὶ τών εὗρεν ἤδη ἐκπνεύσαντα, καὶ τὴν ψυχὴν παι λόντα. Καὶ τοῦτο δὲ περὶ ἑαυτοῦ ὁ θεῖος διηγεῖτο Σωόντος. Χρεία μοι, φησί, ποτέ γέγονεν ἐν τῇ τῶν φλαγόνων φοιτῆσαι, συνάμα τῷ μαθητῇ Νικολάφ, · οπαδῷ τοῦ Πατρὸς, καὶ συναέθλῳ. Οἱ καὶ ἄμφω · τι πεδίον ἑσπέριοι κατελύσαμεν, ἐν ᾧ χόρτου χρῆμα ἀμύθητον ἔκειτο. Ην δὲ ἐν ἐκείνῳ τῷ του και στρατὸς τηνικαῦτα συνελθὼν ὁπλοφόρος ο καὶ πυρὰς ἄψαντες, τὰ δεῖπνα η τρέπιζον. Τοῦ ἐν πυρὸς οὐκ οἶδ' ὅπως δραξαμένου, καὶ οἷα εὐπρήπου ὕλης τὰ σὺν αὐτῷ πάντα διαγενομένου, θροῦς θὸς καὶ κίνησις ἀτάκτως παρὰ τοῦ στρατοῦ δι εἴρετα:· ἀτάκτως ἡμῖν ἁπάντων ἐπιδραμόντων, εἰ διαχειρίσασθαι μονονού ἐφορμώντων, μὴ λόγου τός, μὴ ἐρωτήσεως, μὴ ἄλλης μεταδόντων ὁμιλίας• λλ' ξ μόνον σιωπῇ τὴν αἰτίαν πᾶσαν τοῦ ὑποκαιομένου quæreret is qui ministrabat, num ipsi gratum forel ex præsenti vita migrare, iste autem respondisset, commutationem tabernaculi summam sibi voluptatem animi et jucunditatem fore adeo graviter et acerbe laborabat corpore: alter hunc ejus sermonem. Theodoro refert, et quibus rebus ægrotus indigeret, renuntiat. Qui confestim graviter commotus animo, et dolores ægroti miseratus,ad pre candum se convertit, ac fratris migrationem flagitavit, cum ingenti motu animi multoque luctu preces fundens. Quibus peractis, I modo, ait homini qui rem nuntiaverat, et quæ ad fratris sepulturam necessaria sunt comparato. Jam enim obdormiscit sicut ipsi fuit in votis. Reversus itaque hominem jam expirasse reperit. CXI. Incendium restinctum. Ac de se ipso divinus Sophronius istud narrabat. Opus mihi, inquiebat, aliquando fuit in Paphlagoniam profcisci una cum Nicolao, Theodori discipulo et viæ ac laborum socio. Vesperi autem ambo quievimus in campo ubi magna erat feni copia. Eodem in loco erat exercitus, qui illuc cum armis se contulerat: atque hi cœnam igni accenso parabant. Cum igitur nescio quomodo ignis grassatus esset, ac tanquam in materia inflammatu facili omnia comprehendisset, confestim rumor et tumultas ingens in exercitu exortus est: cum omnes in nos confusi incurrerent, nosque tantum non apprehendere tentarent, neque verbum ullum facientes, neque interrogantes, aut alio ullo nos modo alloquentes, sed tantum silenτὰς ἐπιγραψάντων ἡμῖν. Ἐφ᾽ ᾧ καὶ, ὡς εἰκὸς, τὴν tio nobis omne incendium, tanquam ejus auctores τ' ἡμῶν ἐπιβουλὴν δείσαντες, πάντων ἀπογνόντες, ἐν μέγαν ἐπικαλούμεθα Θεόδωρον· ὡς ἂν αὐτὸς αἰ τοῦ ἀπροόπνου κινδύνου ἡμᾶς ὑπεξέλῃ, καὶ πόσ και σωτηρίας παράσχοι. Σοῦ γὰρ μόνου, ἐλέγομεν, πρώτης Πάτερ, τὸ παῦσαι τοὺς ἀδίκως ἡμῖν ἐφο ερεύοντες, καὶ φόνον καθ᾿ ἡμῶν μέλλοντας δράσειν τὸν ἐξαώτατον. Καὶ, ὢ τοῦ τάχους τῆς εὐποιίας! τι γὰρ ἐπὶ γλώσσης στρεφόντων τὴν δέησιν, καὶ ετὸς ὕμνω εγδαῖος καταῤῥαγείς, τό τε ἐπιπολά εν ἐκεῖν ἐπερ κατέσβεσε πῦρ, καὶ εἰς θαῦμα με εβαλείν τους στρατιώτας ἐποίησε· τοὺς πρὶν φόνιον μῖν ἀνθρῶντας, ταπεινοὺς καὶ κάτω νεύοντας ἐργασά ενας. Καὶ γυνή δέ τις τῶν εὐπατρίδων, τὸ περὶ αὐτὴν γονός θαύμα τῷ θείῳ Σωφρονίῳ ἀπήγγειθεν, οὗ ούτ σὲ τοῦτο διεξιοῦσα. Εμπρησμός, φησί, κατὰ τὴν ἦν ποτε ἐγεγόνει οἰκίαν, τὴν ἐν τῇ Ράβδῳ ἢν · τὸ πῦρ ἐκύκλωσε ἅπασαν περισχον· ἐκινδύνευον προς πάντα μοι τὰ προσόντα τῆς φλογὸς ἰδεῖν ιρανάλωμα, μήτ' ἐπιῤῥοίας υδάτων, μήτε τινὸς εστηρίου οργάνου καταστορέσαι δυναμένων τὸ πῦρ, των φυιζηδόν τὰ πάντα διαλαβόν. Εν τοσούτῳ οὖν ογισμός με τις ὑποδραμων, τὸ ἐπὶ μάλης 45 ἐπιessemus, imputantes. Quapropter insidiarum, uti apparebat, metu perculsi, et omnia desperantes, magnum inclamamus Theodorum, ut ille nos improviso periculo liberet, ac viam salutis aperiat. Tuum enim unius est, inquiebamus, sanctissime Pater, injuste in nos ex insidiis irruentes, et injustissimam nobis cadem illaturos, reprimere. Tum vero, ο beneficii celeritatem? cum adhuc precationem hanc lingua versaremus, subito effusus imber copiosus et ignem illum sævientem restinxit, et militibus stuporem injecit, effecitque ut ii qui nos neci dedere parabant, humiles jam prono vultu terram spectarent. CXII. Aliud incendium injecta Theodori epistola exstinctum. - Narrabat præterea divino Sophronio mulier quædam genere nobilis miraculum quod sibi acciderat, in hunc modum. Invaserat, inquit, domum meam, quæ in Rhabdo est, incendium: quam circum totam complexo igni, propius nihil erat, quam ut omnes meas facultates flammis absumi viderem. Nec injecta vis aquæ, nec machinæ ullæ ad restinguendum aptæ, domare flammas poterant tanto impetu cuncta compréhenderant. In * Id est, πήρας.

πρὸ μικροῦ τοῦτο πρός με ἀπεσταλκώς· ὃ καὶ χερσὶ λαβοῦσα δεῖν ᾠήθην ῥίψαι κατὰ τοῦ πυρός· εἴπως τοῦτο αἰδεσθὲν ἐπίσχῃ τὸ πολὺ τῆς φορᾶς. Ὡς οὖν ἔργου εἰχόμην, καὶ τὸ τίμιον ἐκεῖνο γραμματεῖον, τῆς ἀνωφελοῦς ἐκείνης ἐπεῤῥίπτουν φλογός, ἐπι βοῶσα καὶ τὸ, Αγιε Θεόδωρε, βοήθησον τῇ κινδυ νευούσῃ δούλῃ σου· ἦν ἰδεῖν παραχρῆμα τὴν ἄγριον ἐκείνην δύναμιν τοῦ πυρὸς, ἐσβεσμένην καὶ ἄτονον, εἰς τέφραν μόνην καὶ καπνὸν ὑπολήξασαν. Τίς ἔγνω ῶν νῦν ἢ τῶν πώποτε τοιοῦτον ἐκ μικροῦ γραμ ματείου τεράστιον; Οὐδὲν πρὸς τοῦτο πᾶσα θαυμά των περίνοια. "Ωστε ἡμῖν οὐδὲ τὸ ἁπλοῦν τοῦ λόγου τὸ μεγαλεῖον τοῦ πράγματος λυμανεῖται. Αὐτὸ γὰρ οἷόν ἐστιν ἐπὶ τῶν ἔργων φαινόμενον, καὶ λόγου hoc rerum articulo subiit animum, Patris episto- Aστόλιον ἐξαγαγεῖν ὑπέθετο τοῦ Πατρός· ἦν γὰρ lern quam ad me nuper miserat, e pera tollere, atque in ignem injicere, si forte illam reveritus, vehementem illum impetum aliquo modo repelleret. Ut ergo ad rem veni, et venerandas litteras flammæ injeci, hoo simul inclamans: Sancte Theodore, adjuva periclitantem famulam tuam; videre mox fuit atrocem illam vim ignis restinotam subito languere, ac cinerum solum fumumque post se reliniquere. Quis nostra aut ulla unquam memoria tantum ex parva epistola miraculum audivit? Nihil est, si cum hoc conferatur, quidquid uspiam miraculorum fingi aut excogitari potest. Quare æquum non est, ut rei magnitudinem deterat tenuitas orationis. Omnem enim dicendi vim atque artem vincit, longeque superat operum dignitas et δεινότητα, καὶ πᾶσαν ὑπεξαίρει διηγηματικὴν σύμ amplitudo. CXIII. Theodori carmina sacra contemnens punitur. · Sed jam tempus est illud, quod in Sardinia insula in cujusdam indigenæ gratiam editum est, miraculum narrare, atque id piis auribus gratifcari. Par enim est rem terribilem certe, et quæ non modo admirationem sed et horrorem injiciat, audire. Erat in insula vir quidam scripta Theodori mirifice amans ac devenerans, præcipue carmina magni faciens, quæ is in sanctam Quadragesimam composuerat, et quæ Triodia nominari consuevere. Iste igitur cum monachos quosdam iter facientes hospitio excepisset, apud ipsum jejuniorum dies transegerunt. Hi discipuli erant Gregorii illius Syracusani. Cumque haud sana mente essent, et arrogantia pleni, poemala Theodori deridere cmperunt, barbara quædam et contra orationis leges constructa denotantes. Quibus et eorum hospes nescio quo modo se adjungens, ac repente mutatus, eorum sententiam amplectitur, non jam magni faciens, ul ante, Theodori poemata, neque illa inter matutinas Dei laudes, uti consueverat, decantans. Qui cum sic animo affectus esset, astitit ipsi per noctem Theodorus procera statura, vultu pallido, vertice capitis calvo. Quem et alii quidam comitabantur, virgas manibus gestantes, spectaculum visu horrendum et prorsus intolerabile: his ille præcepit, continuo quod ipse statueret exsequi, ac virgis cæ - dere hominem adeo inconstantem ac mutari facilem: qui dum ita cederetur. Theodorus adhuc prope astans clamabat: Homo perfide, quid causæ fuit cur carmina mea negligeres ac nihil faceres, tu qui eadem antea amabas, et in bonore habebas? Annon id saltem tibi persuasum fuit, nunquam futurum fuisse ut illa reciperent Ecclesiæ Dei atquæ aliæ aliis traderent, nisi fructum ex ipsis redundaturum intelligerent? Non enim verborum granditas, neque concinnitas locutionum corda conterere solet, sed sermo humilis atque ad utilitatem compositus, et omnino sanus: qualem ego omni eruditioni antepono, ac longe potiorem censeo eo sermone qui solas aures delectat. Hominem porro sic abunde verberibus cæsum, atque hac suæ in φρασιν. ᾿Αλλὰ γὰρ ἡμῖν καιρὸς καὶ τὸ κατὰ τὴν Σαρδώ νῆσον συμβὰν, ὑφ᾽ ἑνὶ τῶν ἐκεῖ θαῦμα δοῦναι τῷ λόγῳ, καὶ φιλοθέοις χαρίσασθαι ἀκοαῖς. Οἷον γάρ έστι, φοβερὸν μὲν ἀκοῦσαι, ἔχον σὺν τῷ παραδόξῳ καὶ τὸ ἔκπληκτον. ν τις ἐν τῇ νήσῳ ἀνὴρ στέρ γων διαπαντὸς καὶ τιμῶν τὰ τοῦ μεγάλου συγγράμ ματα ἔχων, πρὸς τοῖς ἄλλοις διὰ πολλοῦ, καὶ τὰ τῇ ἁγίᾳ τούτῳ πεποιημένα Τεσσαρακοστῇ, Τριώδια καλεῖν σύνηθες. Τούτῳ οὖν κατὰ πάροδον ἐπιξενω θέντεσ ποτὲ μοναχοί, ἐφ᾽ ᾧ τὰς τῶν νηστειῶν ἡμέρας τελέσαι· οἳ καὶ Γρηγορίου ἐκείνου τοῦ Συρακούσης φοιτηταὶ ἦσαν, ἄφρονι οὗτοι χρησάμενοι λογισμῷ, καὶ τύφου τὰς καρδίας ὑποπλησθέντες, ἐπικερτομεῖν τὰ τοῦ ἁγίου ποιήματα ἐπεχείρουν· σόλοικά τινα καὶ οὐ κατὰ λόγον συντεθειμένα ἀποκαλοῦντες. Οἷς δὴ καὶ ὁ ἐπιξενωσάμενος οὐκ οἶδ' ὅπως συνεπαχθεὶς μεταβάλλεται θάττον, καὶ τῆς ἐκείνων γίνεται γνώμης, μήτε τιμῶν ὡς τὸ πρὶν, μήθ᾽ ὡς αὐτῷ εἶθισμένον, ἐν ὀρθριναῖς ταῦτα ὑποψάλλων δοξολογίαις. ῳ καὶ οὕτως ἔχοντι, ἐφίσταται νυκτὸς ὁ Πατήρ, μακρὸς τὴν ἡλικίαν φανείς, οἷός τε ἦν ποτε, τὴν . ὄψιν ὠχρὸς, τὴν κεφαλὴν ἐπὶ τοῦ ἄκρου ἐψιλωμένος. - Παρείχοντο δὲ αὐτῷ καί τινες ἄλλοι ῥάβδους ἐπὶ - χειρῶν ἔχοντες· οἳ καὶ μόνον ὁραθῆναι θέαμα φρι κτὸν, καὶ οὐδὲ φορητόν ὅλως· οἷς καὶ παρεκελεύετο.. πράττειν ὡς τάχος τὸ ἐκείνῳ δοκοῦν, καὶ παίειν ταῖς·- ῥάβδοις τὸν εὐκολον οὕτω καὶ τὴν γνώμην εὐόλισθον ᾧ καὶ παιομένῳ ἔτι παρεστὼς ἐβόα ὁ Πατήρ Ἵνα τί, άπιστε, τὰ ἐμὰ διώσω ποιήματα, καὶ παρ' αὐτόν ἐλογίσω, καίτοι πρό μικροῦ στέργων αὐτὰ καὶ τιμῶν; οὐδ᾽, εἰ μή τι ἄλλο, τοῦτό γε παρ' ἑαυτῷ συνιδεῖν ἔχων, ὅτι οὐκ ἂν αἱ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαι ταῦτα ἐδέξαντο καὶ ἀλλήλαις διέδοσαν, εἰ μὴ τὴν.. ἀπ᾿ αὐτῶν συνῆκαν ὠφέλειαν. Οὐ γὰρ κόμπος ῥη μάτων καὶ λέξεων τορεία καρδίαν οἶδε συντρίβειν, ἀλλὰ ταπεινὸς λόγος, καὶ ἐπ᾽ ὠφελεία συντεθειμένος, καὶ τὸ πᾶν ὑγιὴς· ός γε καὶ ὑπὲρ πᾶσαν ἐμοὶ δόξας παίδευσιν, ἄξιος λελόγισται τοῦ παντὸς, καὶ τοῦ διῃρημένου καὶ μόνην τὴν ἀκοὴν τρέποντος, πολλῷ φαίνεται τιμιώτερος. Αλλ' ἐκεῖνον μὲν ἱκανῶς οὕτω τυφθέντα, καὶ ταύτην δίκην τῆς ἐπὶ τὰ χείρω μεταβολῆς δόντα, καὶ ἡ ἡμέρα ἤδη κατέλαβεν· ὃς

VITA. τὶ ἀλγεινῶς ἔχων, τῆς κλίνης ἀν- deterius mutationis pena affectum, dies jam exceλλόμενος τὴν καρδίαν, καὶ τὸ σῶμα perat: cum adhuc male, habens, et acerbum doloτις πληγαῖς· : τὸ συμβἂν ἐπ᾿ αὐτῷ περιπαθῶς ᾶς καὶ παραυτίκα ότι μετρίαις τοὺς φθορέας βάλλων ταῦτ᾽ ἐπεπόνθει, καὶ τῆς οἰκίας ιστα. Ος γε καὶ εὐμενίσειν βουλότίστιν ἐκράτυνε· στέργων ἐντίμως * πρόσθεν τραποτοῦδε ποιήματα· καὶ μεθ᾽ ὅσης ἂν εἴπῃς ἧς, καὶ ψυχῆς ἀτεχνῶς ποιούμενος 1, πλεῖον ιοι καὶ θαυμάτων ἄλλων τὸν λόγον όμενον, συνεσταλμένην ὅτι μάλιστα · περὶ τούτων διήγησιν θήσομαι, ὡς ον τούτοις ὁ λόγος παρακατέχοιτο. τῇ μνήμῃ εἰσίτω ὁ δαιμονῶν ἐκεῖ απείαν θάττον λαβών, ὃν 45 ἀπέχρητάφῳ προσέλευσις, καὶ νυκτερινὴ τοῦ εἰς πάθους τοσούτου ἀπαλλαγήν. Σωοῦ λοιποῦ καὶ ἐφ᾽ ἑαυτῷ μένων οὗτος τά γε δὲ τοῦτο, ὁ τὸ δηλητηριώδες ν βρώμα, τῷ λόγω δοθήτω, ὃς τὰ ἔνδον πόνοις τετρυχωμένος, καὶ ὅσον οὔπω ὀδύναις ἀφήσειν, ἔλαιον τὸ ἀπὸ γῆς ὡς τῷ στόματι ἐγχεάμενος, τόν τε ὀλέ ν ἀπήρεσεν τὸν, καὶ τὴν σωτηρίαν ἑαυ , μείνας όλος ἀβλαβὴς καὶ ἀνέπαφος. Ὁ όμαχον ἐκείνοις τοῖς ἴσοις κατεργασθείς τινος μοχθηρος πάθους ἄρα μὴ βραδείαν ἀποχρᾶσαν τὴν ἴασιν ἐκομίσατο, οὐμενοῦν ἱ ταχυτέραν τῶν ἄλλων, καὶ τῆς ἐλπίδος Μόνη γὰρ τῇ εἰκόνι τοῦ Πατρὸς οὗτος ἐμ καὶ τὸ αὐτοῦ ἐπικαλεσάμενος ὄνομα, εὐθὺς τίνων ἀνείθη, καὶ πρὸς ὑγίειαν ἀνέβλεψεν. ἢ πρὸς τούτοις, οὐδενὸς ἧττον εἰς τάχους πούχει, ναι, καὶ ὁ τὸν ἐπιπροσθοῦντα λίθον τοῖς Στους μορίοις ἐνπποῤῥίψας, πόσει τε τοῦ ἁγίου του θείου, καὶ ἐπικλήσει τοῦ θείου ὀνόματος. τὸν δί μη τῶν ἄλλων εἰς μνήμην ἐρχέσθω καὶ ὁ πάλι απεσχημένος τῆς δειλίας· καὶ πάντα διὰ · κατκλήσεων ἀλόγιστον· ὃς τῷ αὐτῷ ἐπιχρίσας κ τὸ σῶμα ἐλαίῳ, καὶ τῷ τάφῳ μικρὸν προσσας, του τε δεινοῦ ἐκείνου πάθους ἀπήλλακτο, καθαρξηκώς ώρθε ἐν ἀπασι. Καὶ τί δεῖ με πάντα rem sentiens,locto exsillit, melu concussus, et corpore tumefacto ex plagis: quas statim omnibus ostendit, et id omne quod sibi acciderat, vehementi cum affectu narravit, gravia ingerens convicia in corruptores illos propter quos talia perpessus fucrat; eosque domo sua quam primum ejecit. Theodorum vero placare cupiens, suam de ipso fidem exinde corroboravit, magni viri carmina veneratione et amore prosequens, ac supra quam dici potest honore eadem afficiens: atque ita veram animo suo medicinam attulit. CXIV. Variæ ægrotationes ope Theodri depulsæ. Sed quoniam et alia mihi commemoranda esse miracula video: ea ego brevi, et quantum fieri poterit contracta narratione complectar, ne in istis rebus oratio diutius immoretur. Ac primum quidem de illo dicamus quia dæmone vexatus abspue mora sanitatem recepit, cum ad Theodori tumulum preces fudisset, ac Theodorus ipse, tantam ægritudenim depulsurus, noctu videndum se illi præbuissal. Sanus quippe in posterum, et sui compos apparuit. Post istud porro dicamus de eo homine, qui cum venenatum quemdam cibum sumpsisset et gravissimis intus doloribus torqueretur, ita ut iis liberari posse vix crederes, oleo ex terra prope Theodori feretrum accepto, el sibi in os ter infuso, letale illud virus evomuit, ac valetudinem recuperavit, plane sanatus et omni dolore solutus. Sed et alius quidam non minoribus stomachi doloribus pressus, gravi morbo minime tardam neque difficilem medicinam invenit, imo celerrimam omnium et omni spe majorem. Solam enim Patris imaginem inluens, ac ejus nomen invocans, confestim omni ægritudine levatus est, et sanitali restitutus. Sed mihi præter illa miracula videtur et istud curationis celeritate non inferius, quod quidam sacri ejusdem olei haustu, ac nominis divini invocatione, lapidem qui partes genitales occludebat, ejicit. Insuper mihi inter alia redeat in memoriam is, qui pavoris morbo constrictus, et omnia per insanam formidinem extimescens, mox ut corpus omne eodem oleo inunxit, ac sepulcro aliquandiu assedit, gravi illa animi perturbatione liberatus est, firmumque deinde in omnibus rebus animum ostendit. Sed quid opus est a me αιθμεῖν; ἐνὸν ἐκ τῶν εἰρημένων, καὶ τὰ πα- cunola enumerari? cum liceat ex iis quæ dicta sunt φθέντε σκοπεῖν, καὶ τὴν χάριν ἐννοεῖν τοῦ δι κς· ώστε με ταῦτα τοῖς εἰδόσι παρέντα, ἐπεὶ πολλοὶ τούτων συνίστορες, ἐπὶ τὰ ἄλλα τρέψειν λόγον, καὶ ὧν αὐτῷ καθ᾿ εἰρμὸν ἡ διήγησις. ρόνον οὖν, ὡς ἀνωτέρω μοι εἴρηται, συχνὸν τῷ ἐν λέεις τόπῳ ἀναστραφεὶς ὁ ὅσιος, μετοβὰς ἐκεῖ τὴν Προῦσαν καταλαμβάνει. Οὗ καὶ τὴν ἄφιξιν ea etiam quæ prætermisimus æstimare ao eius, qui illa præstitit gratiam perspicere. Hæc igitur relinquens iis qui jam noverunt; siquidem illa multis cognita sunt; ad illa convertam orationem, et ad ea quorum narratio ordine rerum connexa est. CXV. Iter Theodori Prusam versus. Diversatus ergo in Pteleis aliquo temporis spatio Theodorus, iter deinde Prusam versus intendit. Quo simul * 1..

atque eum qui Olympum incolunt venisse cogno- οἱ ἐν τῷ Ὀλύμπῳ αἰσθόμενοι μοναχοί, πάντες ἅμα verunt, accurrerunt protinus omnes visendi illus cupidi et audienti; charus enim illis jampridem erat et acceptus. Quos ut congruenti singulos sermone affatus, est multisque oharitatis officiis pro viribus impertivit, relicta Prusa Chalcedonensem viam ingressus est: Theoctistum illum visurus, qui olim magistri dignitate honestatus, nunc vero monasticum institutum, ipso institutore ac pastore complexus est; cujus haud parum aspectu recreatus est, tantum in eo virtutis, tantum cernens rectæ vitæ studium et exemplum. CXVI. Congreditur cum Nicephoro patriarcha. Pergit deinde ad patriarcham, Nicephorum dico, ejus certaminis socium et amicum, in cœnobio suo ad fretum sito commorantem, cujus congressum in summa depulans voluptate, totus, toli inbarescit: exquisitis verbis suam in illum voluntatem affectumque constestans: pristinæque separationis tædium præsenti nunc conjunctione abstergens Postquam igitur optatis abunde potitus est, et alios quoque adire virtutis disseminandae causa suadebat, illo ad breve tempus relicto, Crescentis, uti vocant, loca petiit, in quibus a multis tum monachis tum, sæcularibus officii gratia confluentibus, salutatus, omnibus utilia et salutaria exundanti divinarum rerum ubertate lingua pandebat. CXVII. Consilia Petro monacho data. – Adfuit inter ceteros Petrus ille celeberrimus incomparabili virtute, tum alia plurima cum Patre tractaturus, tum de sinistra fama, quam ipsi conflabant muli, ejus vitam et aota reprehendentes. Brant G enim nonnulli qui hominem vellicarent, eo quod vitam illum a communi lege remotam agere, et miraculis non exiguis forere cernebant. Quem quidem de singulis accurate interrogans Pater, cum in omnibus recta sentire deprehendisset, ac virtutem, gratiæ ope, consecutum esse excellentum: Novum hoc, inquit, si me audis, ac penitus intactum vitæ genus paululum remitte; malisque similem aliis rationem tenere, quæ prosit simul atque expediat; pane hoc quo cæteri vescuntur, ad victum utens, et vino interdum, cibisque aliis quantum libet: ut et his vesci videare, fastumque ex inedia cibique abstinentia devilos, et iis qui tibi nano detrahunt, os claudas, nullaque in re carpi possis. Deinde quoniam tibi inter cetera mos est nudis pedibus ingredi; mea quidem sententia id minime necessarium videtur; quia satius duxerim te integumento aliquo pedes munire, eosque per hiemem illæsos servare. Quæ cum ille in hunc modum suasisset, ejus vicissim accusatores verbis admonuit ne tantum virum temere proscinderent, nec judicium sibi accerserent, contraria illi sentientes; qui laudare potius, admirarique talem virum debeant. συνέθεον· ὄψιν τε τὴν ἐκείνου ποθοῦντες ἰδεῖν, καὶ γλώττης ἅμα καλὸν φθεγξαμένης ἀκοῦσαι. Εν γὰρ αὐτοῖς ἐκ πολλοῦ ὁ ἀνὴρ ἐπέραστος τὰ πάντα καὶ χαριέστατος. Οἷς δὴ καὶ πᾶσι τὰ εἰκότα διομιλήσας, καὶ τὸ τῆς ἀγάπης, ὡς ἐνῆν, ἀποδοὺς όφλημα, λιπών τὴν Προῦσαν, τὴν μέχρι Χαλκηδόνος ἀφικνεῖται ὁδόν· Θεόκτιστον ἐκεῖνον ὀψόμενος, τὸν πάλαι μὲν τῇ τοῦ μαγίστρου τετιμημένον ἀξίᾳ, νῦν δὲ τὸν μονάδα βίον ἀνῃρημένον ὑπ' αὐτῷ καθηγητῇ καὶ ποιμένι· ᾧ καὶ οὐχ ἥκιστα συνησθεὶς, οὕτω μὲν ἀρετῆς ἔχοντι, οὕτω δὲ βίου ὀρθοῦ. Φοιτᾷ ἤδη καὶ τῷ πατριάρχῃ. Νικηφόρῳ, φημί, τῷ συνάθλῳ καὶ φίλῳ, ἐν τῷ ἰδίῳ σεμνείῳ, ὃ ἐχόμενα παράκειται τοῦ στενοῦ ἀναστρεφομένῳ· οὗ καὶ τὴν συντυχίαν ἡδονῆς θέμενος τὸ ἀκρότατον, ὅλος ὅλῳ προσφύεται· λόγοις ἀῤῥήτοις τὴν περὶ αὐτὸν ὑπεμφαίνων διάθεσιν· καὶ τὸν πρὶν χωρισμὸν τῇ νῦν συνάψει παραμυθούμενος. Ὡς δ᾽ ἱκανῶς τοῦ ποθουμέ νου ἀπήλαυσεν, ἔμελλε δὲ καὶ τοῖς ἄλλοις ἐπιδημή σειν, ἵν' ἔχῃ τὴν ἀρετὴν ὑποσπείρειν, ἐκεῖνος πρὸς βραχὺ τέως ἀφεὶς μὴ ἀφιέντα, τοῖς τοῦ Κρίσκεν τος 450 οὕτω λεγομένοις παραβάλλειν τόποις· ἔνθα καὶ πολλοὺς μοναστὰς καὶ μιγάδας αὐτῷ συνιόντας, που λὺς ἦν ἑκάστῳ νέμων τὰ πρὸς ὠφέλειαν, καὶ τὴν τὰ θεῖα πελαγίζουσαν γλῶσσαν τούτοις ἐπαφιείς. Τότε μετὰ πάντων ἐκείνων, καὶ Πέτρος ὁ περιβόητος, ὁ τὴν ἀρετὴν ἀπαράμιλλος ἐκεῖνος, πρὸς τὸν μέγαν ἀφίκετο, περί τε ἄλλων ἀναθήσων αὐτῷ πολλῶν, καὶ περὶ ὧν δόξαν αὐτῷ προσέτριβον πονηράν, τὸν τούτου βίον ἐπιμωμούμενοι, καὶ τὰ παρ᾽ αὐτοῦ δι' ἐνείδους ποιούμενοι. Ησαν γὰρ οἱ τὸν ἄνδρα και κίζοντες, ἀνθ' ὧν τοῦτον ἑώρων βίῳ τε χρώμενον ἀνῳκισμένῳ, καὶ σημεῖα οὐκ ἐλάχιστα ἐπιδειγμέ νον. Ὃν δὴ καὶ ὁ Πατὴρ ἀνὰ μέρος περὶ τῶν καθ' ἕκαστον ἐρωτήσας, καὶ ἐν πᾶσιν ὀρθῶς ἀνευρών φρο νοῦντα, τῇ τε ἀρετῇ καὶ μᾶλλον ὑπερανεστηκότα, ἐξ ἧς γε αὐτῷ καὶ ἡ χάρις προσεπεφύκει· Τὸ μὲν ἐξηλο: λαγμένον τοῦτο τοῦ βίου καὶ παντελῶς ἄθικτον, φησὶ· πρὸς αὐτὸν, ἐμοὶ πειθόμενος, ὑπάνες μικρόν· ἐλοῦ δὲ: μᾶλλον τὴν τοῖς ἄλλοις ὁμοίαν διαγωγήν, ής μετὰ τ τοῦ ὠφελίμου, καὶ τὸ λυσιτελές· ἄρτῳ δὲ τούτῳ τῷ παρὰ πᾶσι χρώμενος εἰς τροφὴν, καὶ οἶνῳ ἔστιν ὅτε, καὶ ἐδέσμασι δὲ τοῖς ἄλλοις, ὅσον εἰκὸς, ἵνα καὶ ἐ μετέχειν δοκῇς, καὶ τὸν ἐπὶ ἀσιτίᾳ τύφον ἐκφεύξε καλῶς, καὶ τοὺς τὰ σὰ διαβάλλοντας, πεπαῦσθαι ποιήσῃς, καὶ οὐδενὶ γενήσῃ ὅλως ἁλιώσιμος. Πλήν ἐπεί σοι μετὰ τῶν ἄλλων καὶ γυμνοποδεῖν εἴθισται, ἐμοὶ δοκεῖν, ἥκιστα τὸ πρᾶγμα ἀναγκαῖόν ἐστιν, ὡς τὸ ὑποδεδέσθαι μᾶλλον καὶ τοὺς πόδας ὑπὸ σκέπην ἔχοντος, καὶ ἀβλαβεῖς ἐν ὥρᾳ φυλάττοντος χειμε ρίῳ. Καὶ αὐτῷ μὲν οὕτω τὰ λυσιτελῆ παρηγγύησε· τοῖς δ' αὖ ἐγκαλοῦσιν ἐκείνῳ, λόγοις παρήνεσε τοῖς προσήκουσι, μὴ τοσούτῳ προσκόπτειν ἀνδρὶ, μηδὲ κρίμα ἑαυτοῖς τηνάλλως ἐπισυνάγειν, ταναοτία τούτῳ ὑπειλημμένοις· ἔχειν δὲ μᾶλλον δι᾽ ἐπαίνου τὰ τοῦ του καὶ θαύματος τοιαῦτα ὄντα, καὶ πρὸς ἀλήθειαν. 4000 21. Κρήσο

VITA. ὺς δὲ καὶ τοῖς λογάσι τῶν ἐπισκόπων συγγένοιτο, δὲν ἐν ἀλλήλοις συνάμα τῷ πατριάρχη βουλεύον εἰσελθεῖν πρὸς τὸν τὰ σκῆπτρα κρατοῦντα, καὶ - τὰ περὶ ὧν δέοιντο ἀναθέσθαι, ὡς ἂν γένοιτο της τάς τε ιδίας ἀπολήψεσθαι ἐκκλησίας, καὶ ς ταύτης κεκτημένους κακοδόξους ἀπώσασθαι. Οι τοὺς λόγον εκαστα διομιλησαμενοι τῷ κρατοῦντι, ας τε αὐτοὶ βιαίως πρὸς τοῦ πρὶν βασιλέως ἠλάτν, καὶ ὅπως αἱ θεῖαι εἰκόνες, ὧν ἡ τιμὴ ἄνωεἰσχρῶς πεπαρώνηνται, άλλα τε πρὸς τούτοις ἐχρῆν σαφῶς καὶ διαῤῥήδην παραστησάμενοι, θανον τα χωρῷ ὑπηχοῦντες, καὶ ἀσυνέτῳ τοὺς ους υπέχοντες. Θείου γὰρ λόγου ἐξέτι οὗτος ἀνα όητος τυγχάνων παντάπασιν, οὔτε συνιέναι οἷος ἡ εἴρητο πρὸς ἐκείνων, οὔθ᾽ ὅλως τούτοις καὶ τὴν προσέξειν τὸν νοῦν· πῶς γὰρ ὁ μηδέπω μηβέλτιον, μήτε παρ' ἑαυτοῦ συνειδώς. μήτ' ὑπ᾽ ἂλ Ξεδιδαγμένος; Ὅθεν μακρῷ λόγῳ τῶν Πατέρων · πίστεως διεξιόντων, τοῦτο μόνον αλογίστως π πρὸς αὐτοὺς, ὅτι Εἰ καὶ καλοὶ οἱ παρ' ὑμῶν α, ἀλλ᾽ οὐχὶ καὶ παραδεκτέοι ἐμοί, οὔπω μέχρι νῦν εἰκόνα ἢ σεβασθέντι, ἢ προσκυνήσαντι, Ὥστε μὲν δίκαιον ἔχειν, ὡς ἂν ποτε ἔχω· ὑμᾶς δ' Οπως τοῖς οἰκείοις ἐμμένειν, καὶ τὴν σφῶν πετην δόξαν· οὐδένα γὰρ ὑμῶν τοῦτο πράττειν κω α. Πλὴν μὴ ἐν τῇ βασιλευούσῃ εἰκόνα τοπαράπαν πελοῦν ὑμᾶς βούλομαι, ἀλλ' ἀπωτάτω καὶ 1 π. βούλοισθε. ᾿Αμέλει καὶ τὸ εὔηθες τούτου οι τέρας γνόντες, ἐξῄεσαν παραυτίκα τῆς Βυζαντί- · τοῦ ὀσίου τοῖς Κρίσκεπτος πάλιν φοιτήσαντος της, καὶ ἐκεῖ σὺν τοῖς μαθηταῖς τὸ τῆς ἀσκήσεως διον υπερχομένου. p Παρὸν τὸ ἐν μέσῳ, καὶ Θωμᾶς ἐκεῖνος ἀποστα η καὶ 'Ρωμαίων ὠδίνει· ληίζων τὰ πάντα καὶ τρέχων, ὡς ἂν ὑφ᾽ ἑαυτὸν τὴν ἀρχὴν μεταγά - φόβῳ οὖν τοῦ μὴ ἁλῶναι τοῦ ἐξῶναι, πάντες Η βασιλίδα εἰσήεσαν· οἱ μὲν αὐθαίρετοι, οἱ δ' ὑφ᾽ τέρων ἡγμένοι. Τότε μετὰ πάντων καὶ ὁ θεῖος πληλύθι: Πατήρ, ἐν ταύτῃ διάγων, ἕως ἂν ἡ ἐπισ στοῦσε τάσεις λυθῇ καὶ ὁ τῆς ἀρχῆς μερισμός. ἱλὰ τοῦ Θωμᾶ τῆς δυνάμεις αθρόον περικοπέντος, ἐλωσίν τῷ βασιλεῖ γενομένου, ἔξεισι πάλιν · βασιλίδος, οὐκ ἐν τοῖς βρίσκεντος ἀφικόμενος, δ' ἐν τῇ κατὰ τὸν ᾿Ακρίτα χερσονήσῳ, τῇ τοῦ οὐ ούση Τρύφωνος τὴν παροικίαν θέμενος, ἀφ' καὶ τῷ πατριάρχη συχνά παρουσιάζων, τά τε τήκοντα διωμίλει, καὶ τὸν πόθον ἐπὶ τὸ μᾶλλον άξει, οἷα κακείνου τοῖς ἴσοις τὴν ἀγάπην ἀμειίνου, καὶ τὴν ἐν ψυχῇ διάθεσιν ἐν πολλοῖς παρο Σνοντος. debat; patriarcha vicissim amoris officia te. CXVIII. Theodorus aliique Patres ecclesias suas petunt ab imp., sed frustra. Cum autem una cum selectis episcopia Theodorus convenisset, omnes inter se cum patriarcha consilium inierunt abeundi imperatorem, eique preces offerendi, at et ipsi proprias eeclesias reciperent, et qui eas occuparant, hæretici pellerentur. Sic igitur eum convenientes, omnia commemorantes, quemadmodum ipsi vib lenter ab ejus decessore ejecti fuissent, ac divinæ imagines quarum cultus e cœlo, turpiter ac contumeliose tractats, aliaque id genus, quæ res posceret diserte planeque repræsentantes, non agnoverunt se surdo canere, verba fundere non intelligenti. Divini enim verbi expers ad eam diem, prorsusque rudis, neque intelligere poterat, si quid recti ab eis diceretur, neque animum illis ullo pacto intendere. Qui enim, qui nondum quidquam sacri vel ex seipso viderat, vel ab aliis fuerat edoctus? Quare prolixa Patrem, quam de fide habuerunt: orationem, hoc solum absurde stultique respondit: Tametti, inquit, egregia et honesta sunt quæ dixistis; at mihi nequaquam amplectenda, qui hactenus imaginem nullam colui vel adoravi. Quocirca et me æquum est eum manere, qui fui, et vos pariter pristinum statum retinere, opinionesque vestras sequi. Per me enim licebit, nec cuipiam obsistam. Nisi quod imagines in regia urbe a vobis erigi prorsus nolo, sed extra eam procul, et ubicunque volueritis. Quo audito, statim exierunt Byzantio, Theodoro ad Crescentis loca redeunte, ibique vitæ stadium cum discipulis decurrente. CXIX. Theodorus Thomæ tyranni metu Constantinopolim se recipit: ad patriarcham crebro ventilat. Haud longum tempus intercessit, cum Thomas ille defectionem a Romanis instiuit, et populari circum omnia cupit, atque infestis armis pervaBari, transferre ad se nitene imperium. Tum ne in ejus manus venirent, qui foris habitabant, regiam urbem omnes ingressi sunt, alii quidem sponte, alii ab aliis impulsi. Rediit cum cæteris divinus Pater, in eaque vixit, quoad orta seditio reprimeretur, divisæque imperii partes coalescerent. Thoma vero copiis suis repente destituto, et in potestatem imperatoris redacto, urbem Constantinopolitanam mox iterum reliquit: non tamen amplius ad Crescentis loca profectus est, sed in Acritorum peninsula, sancto Tryphoni saora, sedem fxit; ex qua sæpius ad patriarcham ventilabat: et cum eo pro re nata disserens, desiderium magis magisque inreddente, animique studium multis argumento decla. Κ γε καὶ ἐν μιᾷ τὸ περιὸν τῆς ἀγάπης παρακαι βουλόμενος, ἄλλοις τε ἐπαίνοις εἰς ἐπήκοον λῶν ἐπισκόπων περὶ τοῦ ὁσίου ἐχρῆτο, καὶ ἃ στη παθήματα, ύπερ ἅπαντας διεξῄει· ἐξορίας εξ τούτου καὶ φυλακὰς ἀριθμῶν· καὶ παντοίας λας κακώσεις ἐν σώματι. ὡς δὲ καὶ συνεστιαθῆς · ἀμφοτέρους ἐδέησε, καὶ τραπέζης κοινωνῆσαι CXX. Patriarchæ veneratio erga Theodorum. Qui aliquando abundantem amoris vim patefacere cupiens, audientibus multis episcopis, tum alias Bancti laudes commemorabat, tum ærumnas quas pertulit, super omnes extollebat; exsilia ejus et carceres enumerans, vel alia omnia corporis supplicia. Ut autem convivari simul ambos opor-

J 2. THEODORI STUDITÆ anon quidam pa. ▲ pikk, maphro; fòy, sai 265 Harpò;, toù; µèv äλτους ο Πατριάρχης ὑφέρους ἑαυτῷ εἶχε, καὶ μετ' κρίνο της κλισίας λαχόντας· μόνον δὲ τὸν ὅσιον καὶ ότι μιας καθέδρας ἐποιεῖτο συνέστιον. Αἰδοῖος γάρ μα της προς αὐτοὺς, ἡ θαυμάσιος οὗτος, καὶ τῆς τους τιμής άξιος, ᾧ πάντα τις ποιῶν, οὐδὲν οὐ. λέπω, οὐδ' ὅταν εἰκὸς ποιήσει, διά τε τὸ ὑπερβάλλον τῆς ἀρετῆς, καὶ τὸ ἐν ταπεινώσει ἀσύγκριτον· οὐδὲ γάς, οὐδ' εἰ πασάν τις τὴν ἐν ἀνθρώποις προσαγάγοι τιμήν, ἢ αὐτόν ποτε του μετρίου μετακινήσει, ἢ τείτη, ένως του καταβεβλημένου μεθέσθαι φρονήμα της δι' 2 καὶ μᾶλλον προτιμητέος τῶν παρόντων έμε, καὶ τὴν ἀγάπην διαφορώτατος. Οὕτω τιμῆς είχε πρὸς τὸν μέγαν ὁ πατριάρχης· οὕτω διαθέσεως και στοργῆς· οὕτως αὐτῷ πάντες τῶν πρωτείων Η παρεχώρουν, μέγα ἑαυτοῖς καὶ τὸ μετ᾿ ἐκεῖνον τετάχθαι ηγούμενοι. Εῤῥέτω φθόνος ὁ τοῖς καλοῖς ἀεὶ· νεμετῶν, καὶ μώμους ἀεὶ προστρίβων τοῖς κρείττο4. Σιγάτω γλώσσα φληναφούσα τὰ μάταια, καὶ ἀναίδη, τὰ μὴ ὄντα ἐκφέρουσα. Τίς γὰρ ὁρῶν τῶν θείων τούτων ἀνδρῶν τὸ εὔνουν τε καὶ ὁμογνωμον, καὶ τὸ ἐν ἀλλήλοις συνδετικόν, οὐκ ἂν τῶν φιλαιτίων καταγελάσοιτο, πράγμασιν οὕτως ἐκδήλοις ἐπηρεά ζειν θελόντων, καὶ ἀλήθειαν ἴσα καὶ ἡλίῳ λάμπους - σαν άμαυροῦν καὶ συγχέειν ὥσπερ οὐκ ἔχοντες ὅποι τὰ ἑαυτῶν κρύψειν, ἢ ἐξὸν τὸ ἄλλως εὐδοκιμήσειν, εἰ μὴ ἑτέροις ἐπίθωντα:; Ἀλλ᾿ οὗτοι μὲν ἐχέτωσαν ὡς ἔχοιεν, ἡμεῖς δὲ πανταχοῦ τὴν ἀλήθειαν προτι μήσαντες, νῦν καὶ μᾶλλον ταύτης περιεξώμεθα· καὶ θαρρήσαντες, ὡς ἐνῆν, τὰ τῶν Πατέρων παρα εστησάμεθα, καὶ τὸ νῆς εὐνοίας καθαρὸν καὶ ἀδόλω τον, αὐτοῖς πράγμασιν ἀπεδείξαμεν. ifen am nadara juunis, at pont iHom.ngdan mutare manetam ή να το ini udp andatique spulari. Havgana niebat, mihi, ongra coli.mirabilis hic, cui com Bride un pro ejus merito feceris Ένας άλικα virtnter, imcomparabilatorια m; neque, vel si omnes mortalium hobonas, illum unquam ab animi modentia aut abjectum modicumque de se sensum srsuadens: quo nomine longe a nobis us in honore, longeque in amore preat iis qui re comitantur. Tante erat Η ΑΡΚΑ Agnum Theodorum veneratio, vor, ot charitas; sic illi omnes primas nt, preclare secum agi existimantes, si censerentur. Procul absit liver pulchris succensere solitus, maculasque inurere ;sileat lingua futiles nugas garriens, spudenter deblaterans. Quis enim borum vinorum virorum benevolentiam, concor - ¡uamque conjunctionem, non calumniairrideat, in rebus adeo notis cavillari st veritatem solis luce clariorem obscu- › confundere, quasi non habeant ubi sua t unde aliter placere possint, Disi cæteris r? Verum illi suo ingenio ulantur; nos ¡atis obique studiosi, in ea nunc vel consistemus, qua videlicet freti, res Pafuerunt, exposuimus, et sinceram ac ¡catam benevolentiam factis ipsis compro- "heodori mors. Sed jam nos tempus beati viri finem. Refugit quidem oratio dere: accedet tamen, quanquam sit narratio. Exoptabat igitur omnibus votis em, ut qui spes suas omnes in ea positas eque aliud vivens assidue meditabatur, flograns desiderio, totusque in futuroationes defixus, nec sic quidem extremis ari linguam voluit, aut tantillum cessare : sed iis quidem qui adventabant, verbis isse conabatur, utilia tradens, supremasationes reddens. Absentibus autem et sitis, manu et atramento, colloquii vices Deo illos commendans, animæque salu ibus exposcens. Cura enim sancto erat μεγάλῳ μηδ' ἐκλιπόντα μηδένα καταλιπεῖν præterire, sed communem et privatam us sollicitudinem huic secum efferre. Jem magni ducebat, et hinc curæ studiori gestiebat. Ad cum morientem concursus ingens. vero njus obitus fama, innumerabilis fuit accurrentium multitudo. Quos partim ex 1 venientes cerneres, partim ex vicinis 'Αλλ' ἡμᾶς γε ὁ καιρὸς ἐπὶ τὸ τέλος τοῦ μακαρίου καλεῖ· ᾧ προσοῆναι μὲν ὁ λόγος ὀκνεῖ· προσβήσεται ό δ' ὅμως, εἰ καὶ σκυθρωπὸν τὸ διήγημα. Επόθει μὲν οὖν τὴν ἀνάλυσιν, ὁ μηδενὶ ἄλλῳ ἢ ταῖς ἐκεῖθεν ζήσας ἐλπίσι, καὶ τοῦτο θέμενος μελέτην διαπαντός. Οὕτω δὲ πόθου ἔχων, καὶ ὅλως 47 ὢν τῶν μελλόν των, οὐδ' ἐν ταῖς τελευταίαις ἐβούλετο ἡμέραις τὴν γλῶσσαν καὶ μικρὸν ἐπισχεῖν, ἢ σχολάζουσαν συνε όλως ἰδεῖν· ἀλλὰ τοὺς μὲν αὐτῷ προσιόντας λόγοις ἔσπευδε τοῖς παρ' ἑαυτοῦ ὠφελεῖν, παραδιδοὺς τὸ συνοίσοντα, καὶ τοὺς ἐξιτηρίους ἀποδιδούς· τοῖς δι μακρὰν καὶ ἀφεστηκόσι, χειρὶ καὶ μέλανι, τὰ τῆς ὁμιλίας ἐπλήρου, Θεῷ τε παρατιθεὶς τούτους, καὶ σωτηρίαν ψυχῆς ἐπευχόμενος. Εν γὰρ σπουδὴ τῷ ἀλλὰ ταῖς ἁπάντων μεριμναις συναπελθεῖν. Ο καὶ ἐτίθει πολλοῦ, καὶ τῆς πάντων ἐποιεῖτο φροντίδος. ὡς δ᾽ ἡ τούτου περιηγγέλη τελευτή, ἢ ἰδεῖν πλῆθος οὐδ᾽ ἀριθμῷ ληπτόν, ἐκείνῳ συνθέοντας. Οὓς μὲν ἐπὶ τῆς βασιλευούσης φοιτώντας, οὓς δ' ἀπὸ τῶν πέριξ τόπων, ἄλλους ἀλλαχόθεν συνηθροι ob. 47 al. 82oç.

VITA. κας. Οὐδ᾽ ἀρχιερέων οἱ πλεῖστοι ἀπελιμπάνοντο circum locis, alios ex aliis finibus congregatos. Neo εντε· οἵ τε αὖ προεστῶσις τῶν κοινοβίων, καὶ τ' αὐτοὺς ταττόμενοι μοναχοί, πάντες ἅμα τῇ ἔθεον· ὡς ἂν ἢ ὁμιλοῦντος τοῦ Πατρὸς ἀκού1. λόγου κατηχητικοῦ ἀπολαύσωσιν· ἢ ἐκδη- - θεάσωνται, ἢ ἵνα τι πάντως ῥᾴους τῇ προσο α: γένωνται. Ἐπεὶ καὶ τὸ μόνον τοῦτο γενέσθαι ·, μέγιστον ἐνόμιζον εἰς ὠφέλειαν. Ην γὰρ ὁ ἐσιος ἡδὺς τὸν λόγον, ἡδίων τὸν τρόπον, τὴν σίαν ἡδύτερος τὸ ἦθος κόσμιος, γαληνός, σθής πρᾶος, ἀόργητος, ταπεινός, καὶ ἄλλα · κατὰ Θεὸν πλουτήσει άνθρωπος. στὰ τοιγαροῦν καὶ ἑξήκοντα βεβιωκὼς ἐνιαυτούς, σῳ βαρείᾳ περὶ τὰς ἀρχὰς τοῦ Νοεμβρίου περ:- ε: μηνός· ἢ τὸ τοῦ στομάχου πάθος σφοδρότερον Η κατεπανιστῇ· καὶ τῷ κλίνῃ ὅλον πεδῆσαν, καὶ κεκρῷ σχεδὸν ἔθετο. Αλλ᾽ ἐκεῖνος καὶ πόνου οὕς ἔχων, καὶ ὀδυνῶν ὅλως πεπληρωμένος, τοῖς ηταῖς ὅλως ἐπιστροφὴς ἦν· ὡς ἂν εἴπου καὶ γέο τοῦτο ἐπίσαν βραχύ· καὶ μόλις ἀνεθέντι μικρόν, ας ἀπὸ χειλέων εὐθὺς, καὶ ἡ συνήθης πάλιν δι ταλία. Πλὴν ἡ γλῶσσα τούτῳ πονηρῶς εἶχε, τῷ στον ήδη καταφρυγεῖσα· μόλις και μικρόν τι γομένη καὶ ἄτονον· ἑνὶ τῶν γραφέων τὰ τῆς λίας ἐκείνης ὑπαγορεύσας, δι' ἐκείνου τοῖς ἄλλοις διάλεξιν ὑπήχει. Εχει δὲ αὐτῷ κατ᾿ ἀρχὰς ὁ λόούτως. Αδελφοὶ καὶ Πατέρες, ἠσθένησα, καὶ πάλιν εὐἰς ἡμῶν ἀνακέκλημαι. Ιστε δὲ ὅπως ὑπὸ τοῦ Η καὶ τοῦ πυρετοῦ κατεσχέθην, καὶ μηδ' ἐπ' στοῦ εἶναι δυνάμενος. ᾿Αλλ᾿ ἕως πότε μέλλομεν · τὸ πάλιν ἔρχεσθαι τοῦτο; Ηξει γὰρ πάντως ὁ στις χωρίζων με ἀφ᾽ ὑμῶν, καὶ πρὸς τὰ ἐκεῖθεν πέρα. Τὰ δέ γε λοιπὰ τοῦ λόγου, ἐν ταῖς ἀμφοτέμες τοῦ Πατρὸς κατηχήσεσιν, εἴσεται ὁ βουλόΤοίων μετὰ τὸ τὴν παροῦσαν ὁμιληθῆναι κατο χησιν, εις καὶ ἡ νόσος ἀνῆκεν αὐτῷ 69, ῥᾴω · γεγονότα ὅλον, καὶ ἐπὶ ποδῶν βαίνοντα, καὶ τὴν ἐν ἐν τῷ Κυριακῷ τελοῦντα μυσταγωγίαν, δι' · καὶ μᾶλλον αὐτῷ τὴν ὑγείαν ἐδωρεῖτο ὁ Θεὸς, * ἔχει τοῦτο καὶ τὴν θυσίαν προσαγαγεῖν ἐν 1:30p. Ὅθεν καὶ τοῖς συνοῦσι Πατράσι τε καὶ τοῖς ἄλλοις εἰκότε συνομιλήσας, κοινωνήσας τε αὐτοῖς καὶ επέζης, πάλιν ἀναπίπτει τῷ κλινιδίῳ. Καὶ δὴ οσκαλεῖται τὸν οἰκονόμον Ναυκράτιος δ' ήν defuerunt numero episcopi complures, nec cœnobiorum rursus antistites, qui una cum subjectis sibi monachis adesse festinabant; ut vel loquentem Patrem audirent, ejusque documentum aliquod perciperent, vel abeuntem ipsum conspicerent; ut aliquam demum adventus sui fructum referrent. Maximum siquidem emolumentum censebant, vel ad ipsum tantum propius accessisse. Erat enim admirandus Theodorus, sermone dulcis, moribus suavior, congressu jucandior, animi habitu honestus, serenus, misericors, lenis, iræ expers, humilis; et si quid aliud est, quod in perfecto et secundum Deum homine laudari aut suspici debeat. CXXIII. Theodori ætas et morbus ultimus. Septem igitur ac sexaginta natus annos, in gravem morbum incidit, Novembri mense ineunte: qui stamochi dolorem vehementius auxit, ipsumque lectulo alligavit, ac mortui similem reddidit. In hoc tamen mali æstu, cum urgerent undique cruciatus, totus in discipulos ferebatur. Cum autem refocillari nonnihil videretur, dolorisque vis paulatim remitti, statim ex labris oratio et consuela rursum doctrina profluere. Sed cum febris ardore adusta lingua officium negaret, ægre submissum quemdam et inconditum edens sonum, accito notario, dictatis quæ volebat, ad alios verba transmisit. Ejus autem sermonis hoc fuit initium: CXXIV. Morientis oratio ad suos. Fratres, Palresque; &grotavi, et precibus vostris convalui. Scitis autem quam violento morbi aestu, quam acri tenerer, ita ut mei pene compos non essem. Sed quousque tandem eo venire differimus? Veniet enim mors omnino, quæ a vobis me separet, et ad loca illa perducat. Cetera vero, si cui nosse est animus, in utrisque Patris catechesibus reperiet. CXXV. Morbo remittente sacrum in Ecclesia facit. Peracto hoc sermone, morbus continuo remisit. Quare viribus confirmatus, suisque pedibus incedens, Dominicum petit, et sacram in eo mystagogiam peregit, cujus maxime gratia sanitatem illi dederat Deus ut sacrificium offerre posset in tempore. CXXVI. Iterum lapsus in morbum, Naucratium economum advocat. Unde post habitam ad Patres, aliosque qui convenerant, congruam orationem, et post communem cum illis mensæ particiVARIE LECTIONES. 4 Vat. cod. δώδεκα τῆς ὑπὲρ ἀληθείας Χριστοῦ τρίτης αὐτοῦ ἐξορίας. Dudecim ipsius pro Christi verite, exilii tertii. 49 f αὐτόν. Vatic. cod. Καὶ δὴ τὴν ἀναίμακτον θυσίαν ροσαγαγών τῷ Θεῷ καὶ μεταδοὺς πᾶσι τοῖς παρ· και του ζωοποιοῦ σώματος καὶ αἵματος τοῦ Κυ τον ἡμῶν καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἰδίαις ερσίν, etc. Cumque incruentam Deo hostiam obtulisset ac omnibus qui aderant vivificum corpus et sanguinem Domini nostri et Servatoris nostri Jesu Christi propriis manibus tradidisset, etc. Videsis et Naucratii epistolam de obitu 8. Theodori, aditam a Franc. Combefisio in Hist. Monothel., pag. 871.

σθεὶς, ᾧ καὶ κοινωσάμενος περὶ πάντων, ὅπῶς τι ἐν πᾶσι τοῖς ἀδελφοῖς γένοιτο δεξιὸς πολλὰ παραινέσας. Πυνθάνεται αὖθις καὶ περὶ ὧν πυθέσθαι τούτῳ ἡ μείζων σπουδή. Μή τι, φησὶ ὦ Πάτερ καὶ ἀδελ φέ, ἐλέλειπτο τι τῶν ὀφειλόντων ἡμῖν; Μή τι τῶν δεόντων παρεῖται ἡ παρημέληται ἄλλως διὰ ῥαθυ μίαν ἡμετέραν καὶ χαύνωσιν; Μὴ ἄρα ἐξ ὧν βελτιοῦσθαι οἱ μεθ᾽ ἡμῶν ἔμελλον, τὴν σωτηρίαν αὐτῶν προεδώκαμεν, ὠφελείας υπεριδόντες τοσαύτης; ἐμοὶ γὰρ συνέχεται ἡ ψυχὴ καὶ ἀγωνιᾷς ὅλη, ἐνα νοοῦσα ὅπως μέλλει τὰς ἑκάστου εὐθύνας ύφα ἔξειν· καὶ τίς αὐτῇ ὁ ἐν τοσούτῳ λογοθεσίῳ ἀρ κέσω λόγος, ᾧ καὶ παραστῆσαι μόνον, φρικτὸν καὶ ἀνύποιστον; pationem, lectulo iterum decubuit, atque econo- οὗτος, ὁ καὶ μετ᾿ αὐτὸν τὴν προστασίαν ἐγχειρι mum advocavit. Naucratius is erat, qui et præfecturam post eum gessit, quem cum de omnibus perdocuisset, multisque qua ratione fratribus rite præesset, optimis documentis informasset; interrogabat denuo de iis quæ audire maxime avebat. Nunquid, Pater, ait, aut Frater, aliquid a nobis prætermissum in officio? Num aliquid remissius aut negligentius quam par erat, actum socordia, aut facilitate nostra? Num si quid fuit, quo meliores effici possent qui nobiscum erant, eorum salutem prodidimus, utilitatis tantæ commoda negligentes? mihi enim estuat angiturque animus, recogitans omnium sibi subeundum esse judicium: et quænam illı ad tantum tribunal oratio sufficiel, cui sisti tantummodo formidandum est, et penitus intolerabile? CXXVII. Rursum decumbit. Hæc ille Naucratio cum dixisset, postero die, qui sextus erat Novembris. Pauli confessoris memoriæ sacer, Ecclesiam rursus petit, tum sacris operaturus, tum verba facturus ad fratres. Vespere autem, cum solitos cum illis hymnos Deo persolvisset, solus cellulam ingreditur, et paucula ore, plura mente cum, solo collocutus, profunda jam nocte ingravescere morbum sensit, acrioresque quam antea dolores augeri; quorum laborem ferre amplius tacitum non valens eum, qui pro cellæ foribus dormiebat, accersit; eique vim et acerbitatem explicat dolorum. Illo autem pro magnitudine maroris flebiliter exclamante, accurrerunt illico discipuli flentes, ejulantesque, ut qui Patrem jamjam exstinctum iri arbitrabantur. Biduo igitur bis doloribus excruciatus, ut sensit instare obitum sibi, perfusus manantium lacrymarum rivulis, excessum suum discipulis annuntiat. Οὕτω διομιλήσας τῷ Ναυκρατίῳ, τῇ ἑξῆς πάλιν, ἕκτην τοῦ Νοεμβρίου ἔχοντος, καθ᾿ ἣν καὶ ἡ τοῦ ὁμολογητοῦ μνήμη Παύλου ποιεῖται, τῇ Ἐκκλησίᾳ φοιτᾷ, τήν τε θείαν ἐκτελέσων μυσταγωγίαν, καὶ λόγον μεταδώσων τοῖς ἀδελφοῖς. Τῆς δ᾽ ἑσπέρας καταλαβούσης, καὶ ὕμνους συνάμα τούτοις ἀποδοὺς τῷ Θεῷ τοὺς συνήθεις, εἴσεισι μόνος ἐν τῷ κελλίῳ, γλώσσῃ δὲ ὀλίγα, διανοίᾳ δὲ τῷ μόνῳ προσομιλῶν καὶ δὴ περί που νύκτα βαθείαν, τὰ τῆς νόσου αὐτῷ ἐπιτίθεται αὖθις, βαρυτέρας ἢ πρόσθεν αἰσθομένῳ τῆς ἀλγηδόνος· ὃς γε καὶ μὴ οἷός τε ὢν ὑποφέρειν τοὺς πόνους, φωνεῖ τὸν πρὸ τῆς κέλλης καθεύδοντα· καὶ αὐτῷ ἀπαγγέλλει τὰ τῆς ὀδύνης. Οὗ καὶ τῇ ὑπερβολῇ τῆς λύπης, μέγα τι καὶ περιπαθὲς ἄφνω βοήσαντος, συντρέχει ἅμα τὸ πλῆθος τῶν μαθητῶν, δεδακρυμένοι ἅμα καὶ ἀνοιμώζοντες· ἐκλείψειν γὰρ κατ' ἐκείνην τὴν ὥραν τὸν Πατέρα ἐτόπασαν. Ἐπὶ δυσὶν οὖν ἡμέραις τῷ πάθει τετρυχωμένος, ἐπεὶ ἔγνω τάχιστα αὐτῷ καὶ τὴν τελευτὴν ἥξειν, σύγχυ σεὶθ ὅλως τῷ χωρισμῷ τῶν συνόντων δακρύων, ὡς εἶχε, καταφοραῖς, τὰ τῆς ἐξόδου ἀπαγγέλλει του μαθηταῖς· Πατέρες, λέγων, ἐμοὶ καὶ ἀδελφοί, ἤδη πάρεστιν ὡς ὁρᾶτε, τὸ τοῦ βίου μοι τέλος, ὃ καὶ πάντοτε προσ δόκιμον εἶχον παρ' ἐμαυτῷ. Κοινὸν γὰρ πάντων τουτὶ τὸ ποτήριον· κἂν οἱ μὲν θάττον αὐτὸ, οἱ δὲ βραδύτε ρον πίνωσιν. Ἐπεὶ γὰρ ἐν τῷ βίῳ παρήχθημεν, πάντως καὶ τοῦ κίου πεῖραν ληψόμεθα· οὕτω τοῦ ἀγαθοῦ οἰκονομήσαντος, ἵν᾿ οἱ ζωῆς μετασχόντες, καὶ θανάτου μετάσχοιεν. Λοιπὸν ἀνάγκη καμὲ τὴν CXXVIII. Extrema Theodori verba ad suos. Patres, inquit, et fratres mei, jam adest, ut videlis, vitæ meæ finis, quem semper exspectavi. Commune enim est omnibus hoc poculum, citius alii licet, tardius alii bibant. Ex quo enim in hanc vitam producti sumus, vitæ finem capiamus necesse est optimo Domino ita statuente, ut qui vita fruuntur, mortem quoque sustineant. Mihi vero eadem cum aliis ineunda est vis, eoque abeundum, αὐτὴν βαδίσαι τοῖς ἄλλοις, καὶ ἀπελθεῖν, ἔνθα οι quo patres mel antecesserunt, ubi vita sempiterna, imo ubi Deus et Dominus meus, quem dilexit anima mea, quem cor concupivit, cujus famulus dictus fui, quamvis obsequium neglexerim; cui totam vitam meam concredidi. Vos vero, filii, manete in sermonibus nostris, servantes quæ accepistis, vitamque simul et fidem vestram illibatam custodientes. Utrumque enim necessarium vobis est; si in utroque placere et accepti esse vultis. Scitis quomodo nihil subtraxerim vobis, quominus annuntiarem veritatem, sed publice et privatim omnibus congruentia indicarim; quæ utinam mentibus vestris προωδευκότες πατέρες μου· ἔνθα ἡζωὴ ἡ ἀΐδιος οἱ μᾶλλον δὲ ἔνθα ὁ ἐμὸς Δεσπότης καὶ Κύριος, ὃν ἡγάπησεν ἡ ψυχή μου, ὃν ἐπόθησα ἐν καρδίᾳ· οὗ δοῦλος: ἐκλήθην, καὶ τὴν δουλείαν ἠθέτησα· πᾶσαν τὴν ἐμὴν ζωὴν ἐνεπίστευσα. Ὑμεῖς δὲ, ὦ τέκνα ποθει νὰ, μείνατε ἐν τοῖς ἡμετέροις λόγοις, φυλάττοντες δ παρελάβετε, τηροῦντες ἑαυνοῖς τόν τε βίον καὶ τὴν πίστιν ἀνόθευτα. Χρεία γὰρ τῶν ἑκατέρων ὑμῖν, εἴπερ βούλοισθε δι᾿ ἑκατέρων εὐδοκιμεῖν, Οίδατε γὰρ πάντως, ὅτι οὐδέποτε ὑπεστειλάμην ὑμῖν, τοῦ μὴ ἀναγγεῖλαι τὴν ἀλήθειαν· ἀλλὰ καὶ κοινῇ καὶ καθ᾿ ἕνα τοῖς πᾶσι τὰ ἀφειλόμενα διεμαρτυράμην· ἃ καὶ εὔ

VITA. si quam in die Domini fiduciam humilis nanciscar, me pro vobis postulaturam precaturumque incessanter; ut et ipsi ad meliora provehamini, et cano bium hoc vestrum majora semper incrementa capiat; singulos ex vobis, ordine unumquemque Deo viventi oblaturus assumam. His discipulos affatus Pater, adjecit ad extremum: Absentes Patres verbis meis salutate episcopos presbyterosque, quo par est alloquio impertite, omnibus ubique fratribus aliisque omnibus, qui in eadem confessione perseverant, supremam ex me allocutionem reddite. Interrogatus deinde adivino Naucratio de monachis et laicis qui pœnitentiam agebant, respondit Ignoscet omnibus Deus; nemini imputentur errata. α: ταῖς ὑμετέραις διανοίας μένειν ἀμετακίνητα. fixa et immota hæreant! Spondeo autem vobis, γε ὑμῖν διεγγυώμαι, ὡς εἴπερ τινὰ παῤῥησίαν ξ τοῦ Κυρίου ἡμέρᾳ ὁ ταπεινὸς εὕροιμι, αἰτεῖν · ὑμῶν καὶ δεῖσθαι οὐ παύσομαι· ὡς ἂν ὑμεῖς τὰ τὸ βέλτιον ἄγοισθε, καὶ κοινόβιον δὲ τὸ ὑμέ · μείζω ἀεὶ λαμβάνει την προκοπήν, ἕνα καθ' προσλαμβανόμενος ἀφ᾽ ὑμῶν, καὶ προσάγων τῷ σώζοντι. Ταῦτα τοῦ Πατρὸς διεξελθόντος μαθηταῖς, καὶ τοῦτο τελευταῖόν φησι· Τοὺς ιειφθέντας τῶν Πατέρων προσείπατε παρ' ἡμῶν ἀρχιερεῖς καὶ ἱερέων τοὺς μὴ παρόντας, τὰ Η προσφθέγξασθε· τοῖς ἐν παντὶ οὖσιν ἀδελ καὶ πᾶσιν ἄλλοις οἳ τὴν ὁμολογίαν ἐτήρησαν, τελευταίαν ἐξ ἡμῶν ἀπόδοτε πρόσρησιν. Ερω ὡς δὲ πρὸς τοῦ θείου Ναυκρατίου περὶ τῶν ἐν μίοις μοναχῶν τε καὶ λαϊκων, Απεκρίνατο· Ὁ ; συγχωρήσει πᾶσι, μηδενὶ λογισθείη τὰ παρα- ὕτως οὖν ἔχων, δύο ἄλλας ἡμέρας διέμεινεν, εὐῶν τε τοὺς προσιόντας, καὶ τῷ σημείῳ σφραγίζων σταυροῦ. Συχνοί γὰρ αὐτῷ ἀνὰ πᾶσαν διέθεον ·· ἄλλοι ἀλλαχόθεν ὡρμημένοι, καὶ τοὺς ἀπιόν- · οἱ παραγενόμενοι φθάζοντες. Τῆς δὲ Κυριακῆς παλαβούσης, ἐν ᾗ καὶ ἡ τοῦ μεγαλομάρτυρος ἱ ἐτελεῖτο μνήμη, ενδεκάτην τοῦ μηνὸς ἄγοντος, Μας έαυτον μικρὸν ὅσον οὔπω ἐκλείψειν μέλλον- · Ὅθεν καὶ προστάσει τὴν συνήθη γενέσθαι δοξογεν· εἶτα καὶ τῶν θείων μεταλαμβάνει μυστη ων, ἵν' ἔχῃ ἐφόδιον καὶ ψυχῆς ἀγαλλίαμα τὴν τάληψιν Παραυτικα δὲ καὶ τοῖς μαθηταῖς μακελεύεται, φῶτα ὑπανάψαι, καὶ ὕμνων τῶν ἐξτων ἀπαρξασθαι. Οἱ καὶ κύκλῳ περιστάντες, καὶ Μακάριοι οἱ ἄμωμοι, ὑποψάλλοντες, ἅμα τῷ τούς ας ειρηκέναι, Εἰς τὸν αἰῶνα οὐ μὴ ἐπιλάθωμαι ν δικαιωμάτων σου, ὅτι ἐν αὐτοῖς ἔζησάς, με με καὶ αὐτὸς παρέδωκε τὴν ψυχὴν, ἀεὶς τὰ ἐντελα, καὶ διαβὰς πρὸς τὴν ἐκεῖθεν μακαριότητα. Καὶ τρισάθεται τοῖς ὁσίοις ὁ ὅσιος, τοῖς ἱερεῦσιν ὁ ερείς, ο μάρτυς τοῖς μάρτυσιν, τοῖς κήρυξιν ἡ μεγάλη φωνή, καὶ μικροῦ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην τριηχήσει· τοῖς ὁμολογηταῖς ὁ τὴν ὁμολογίαν αμπρός, καὶ ταύτην ἐξόχως τὴν κλῆσιν λαχών. Ο ἡ πανίερων σῶμα μετὰ τιμῆς οὐδ᾽ ὅσης καὶ ῥηθῆναι ῇ νήσῳ κομισθὲν τῆς Πριγκίπου, μόλις τῷ τάφῳ δίοται· τοῦ συῤῥεύσαντος πλήθους ἐφ᾽ ἱκανὸν κωλύον· ς την κατάθεσιν. ᾿Αλλὰ σὲ μὲν, ὦ ἱερώτατε Πάτερ, οὕτω καὶ βιούς · μεταστὰς, νῦν ἐν οὐρανοῖς κομίζῃ τὰς ἀμοιβὰς, καὶ τῷ μεγάλῳ παριστάμενος, καὶ ταῖς αὐγαῖς τῆς παρίας καὶ ἀρχικῆς Τριάδος ἐλλαμπόμενος, τρα ώτερον τε καὶ καθαρώτερον, ὅλην ὅλῳ νοϊ τὴν αἴ λην δεχόμενος τῆς θεότητος, καὶ τῇ ἑνώσει ταύτης τούμενος. Μέμνησο δὲ καὶ τῆς ποίμνης σου, ἣν λίαν (e) Psal. cavits, 1. (f) ibid. 93. Vatic. cod.: Καὶ ἐπαλειψάμενος κατὰ τὸ ἔθος τὰ μέλη αὐτοῦ, etc. Et inunctus membra pro more. Bic et Naucratii epistola, Είθ' οὕτω μετασχών τῶν ἁγιασμάτων τῶν ζωοποιών εκείνων, καὶ κατὰ CXXIX. Viatico munitus obit, in insula Principis sepelitur. - Duos alios dies in hunc modum exegit, accedentibus benedicens, crucisque signum imprimens; frequentes enim in horas adventabant, binc inde profecti, adeo ut digredientes alii semper intervenientes occuparent. Die autem Dominico, qui undecimus erat mensis, et Menæ martyris memoriæ dicatus, cum sensim deficere se animadverteret, supremumque tempus advenisse; consuetas laudum preces inchoari jubet; deinde mysteriis divins, ut animæ viaticum ct munimen essent, participat. Μox etiam luminaria succendi, et exodios, qui in funeribus cantantur, bymnos cani innuit. Discipulorumque corona circumstante, ac psalmum: Beali immaculati (e), decantante, in illis verbis: In æternum non obliviscar justificationes tuas, quia in ipsis vivificasti me (ſ): animam reddidit, infima hæc deserens, evolansque ad summam illam beatitudinem. Appositusque est ad sanclos sanctus, ad sacerdotes, sacerdos, ad martyres martyr, ad divinos præcones vox ingens, totum pene orbem suo sono pervagata: ad confessores confessione illustris, et nomen hoc præcipuo titulo consecutus. Cujus sacrum corpus ad Principis insulam, quanto cum honore dici nequeal translatum, vix tandem tradi potuit sepulturæ; inhibente, quoad poterat, confluentis turbæ multitudine, ac deponi vetante. CXXX. Oratio ad sanctum Theodorum. — At tu, sanctissime Pater, tam laudabilis vita mortisque præmia in cœlo nunc percipis, lumini immenso astans, beatæque ac sempiternæ Trinitatis radiis clarius sinceriusque collucens; totum tota mente splendorem excipiens deitatis, atque ipsa ejus conjunctione Deus factus. Memento autem et gregis τὸ εἰωθὸς ἐπαλειψάμενος, καὶ κατασφραγισάμε vos, etc. Deinde vivificorum illorum particeps sacramentorum factus, ac pro more inuncius, consignatusque, etc.

quem intime adamasti, pro quo animam posuisti, ἠγάπησας, καὶ ὑπὲρ ἧς τὴν ψυχὴν τέθεικας· ῇ καὶ cui subventurum te, et pro eo intercessurum promisisti. Te ipso enim freti, opem tuam et tutelam deposcimus. Nota nobis est tua in nos cura, Patrum optime, ac filiorum amantissime; ut et in omnibus ad meliora nos ducas, et ad portum tandem tranquillissimum appellas; hancce nobis assidui officii mercedem tribuens, ut vitam inoffenso pede claudamus; teque patrono ac duce in Deum omnium evecti, immensa illa claritate perfruamur. bello, quod poCXXXI. Εjus translatio. - Quoniam vero sacrum ipsum sanctumque corpus præcipuo quodam honore affici par erat; post annos decem et octo, cessante jam adversus Ecclesiam stremum Theophilus excitarat; in regiam urbem clara et celebri pompa devehitur, illustri Methodio, piaque Theodora illud ab insula exportantibus, atque in Studii monasterio collocantibus: in quo et magni Platonis, et beati quoque Josephi dives arca pariter asservatur. Quod cum inferretur, divinus ipse patriarcha, clerusque universus, cum ingenti monachorum ac populi multitudine, cum facibus varioque suffitu extra urbem obviam effusi supinis manibus illud excipientes, salvum, integrum, sanumque, ac miro fragans odore repererunt, laudemque Deo omnium Regi referentes, in Patrum torum intulerunt. Illi honor et gloria cum unigenito ipsius Verbo, et vivifico Spiritu, nunc et semper et in sæcula sæculorum. Amen. ἐπηγγείλω ἐπαμύνειν ἀεὶ καὶ ἀντιλαμβάνεσθαι. Σο γὰρ θαῤῥοῦντες, τὰς σὰς πρεσβείας εἰς βοήθειαν ἐξαιτούμεθα. Οίδαμεν γὰρ τὴν περὶ ἡμᾶς σου διάθε σιν, ὦ Πατέρων ἄριστε καὶ φιλοτεκνότατε, ὡς ἂν τὰ τε ἄλλα καὶ ὁδηγοίης ἡμᾶς πρὸς τὰ κρείττονα, καὶ εἰς λιμένα ἐγκαθορμίσας τὸν γαληνόνατον, ταύτην διδοὺς ἡμῖν τὴν ἀντιμισθίαν τῆς προεδρίας, τὸ τὴν παροῦσαν ἀπροσκόπως ἀνύσαι ζωήν· καὶ ὑπὸ σοὶ μεσίτῃ καὶ πρεσβευτῇ τῷ τῶν ὅλων παραστῆναι Θεῷ, καὶ τῆς ἐκεῖ μετασχεῖν λαμπρότητος. Ἐπεὶ δὲ καὶ αὐτὸ τὸ πανίερον σῶμα καὶ πανάγιον ἔδει τιμῆς κατευμοιρῆσαι τῆς κρείττονος, ἐτῶν δια γεγονότων δέκα καὶ ὀκτώ, παυσαμένου ἤδη καὶ τοῦ κατὰ τὴν Ἐκκλησίαν πολέμου, ὃν τελευταῖος ὁ στυ γητός Θεόφιλος ἀνεῤῥίπισε, λαμπρῶς τῇ βασιλίδι ἀνακομίζεται, Μεθοδίου τοῦ ἀοιδίμου καὶ τῆς εὐσε βοῦς Θεοδώρας τοῦτο ὑπὸ τῆς νήσου εἰσαγαγόντων, καὶ τῇ τοῦ Στουδίου καταθεμένων μονῇ· ἔνθα δ πολύπλουτος σορός Πλάτωνος τοῦ μεγάλου καὶ Ἰωσὴφ τοῦ παμμάκαρος. Οὐ καὶ ἐν τῇ εἰσόδῳ αὐτός τε ὁ θειότατος πατριάρχης, καὶ κλῆρος ἅπας, καὶ μοναστῶν πλήθη καὶ μιγάδων, μετὰ λαμπάδων καὶ θυμιαμάτων προ[σ]χυθέντες τῆς πόλεως, καὶ τοῦτο χερσὶν ὑπτίαις δεξάμενοι, καὶ ὅλον σῶον εὑρόντες καὶ ἄρτιον, ἀῤῥήτου εὐωδίας πληρούμενον, τῇ θήκη τῶν Πατέρων κατέθεντο, δόξαν τῷ παμβασιλεῖ θεῷ ἀναπέμποντες. Υπέρ ἐστι τιμὴ καὶ προσκύνησις, σὺν τῷ μονογενεῖ αὐτοῦ Λόγῳ καὶ ζωοποιῷ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. DE SEQUENTI S. TIIEODORI STUDITÆ VITA MONITUM. (Ang. Mai Biblioth. nov. t. VI, p. 292.) Quam nos in sequentibus paginis vulgamus sancti Theodori Studitæ Vitam, ea in duobus bibliotheca Vaticanæ codicibus 608 et 1256, diserte inscribitur Michaeli monacho, ut diximus p. 158 * in adnotatione, utque Allatius nos ibidem commode admonuit in cap 98 de Theodoro. Ergo illa quæ in Sirmondi volumine legitur Vita, non Michaelem aucto rem habet, sed vel anonymum, vel fortasse quemdam Joannem, prout suspicatur, Allatius loc. cit. Causam erroris (cui nos quoque credidimus, cum Studitæ nova scripta ederemus) scrutari curiosius non vacat, quandoquidem testes duo Michaeli vindicant, et Allatius id confirmat. Proœmium quidem totum novum est: elocutio in reliquis semper ab illa edita Vita differt; sed tamen res narratæ vix variant. Nos hanc luculentam Studitæ (quanti viri!) biographiam in codicibus diutius latere non patimur: atque ut ea utilior fiat, Latinam quoque ejusdem interpretationem, quanquam scripti satis prolixi, elaboravimus. * Vide supra Notitiam ex Allatii diatriba de Theodoris.

VITA. ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΚΑΙ ΟΜΟΛΟΓΗΤΟΥ ΟΔΩΡΟΥ ΗΓΟΥΜΕΝΟΥ ΜΟΝΗΣ ΤΩΝ ΣΤΟΥΔΙΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ [ita uterque codex] ΠΑΡΑ ΜΙΧΑΗΛ ΜΟΝΑΧΟΥ. SANCTI PATRIS NOSTRI ET CONFESSORIS 'HEODORI ABBATIS MONASTERII STUDII MICHAELE MONACHO CONSCRIPTA at. 608. Γ. 124. Β.] α'. Πολλοὶ μὲν τῶν ἡ διαφόρους χώρας τε καὶ πατριὰς ἐν τοῖς λάμψαντες χρόνοις, δίκην ηλίου ταῖς τῶν τῶν ἀκτίσι τοὺς παρατυγχάνοντας κατά καὶ πρὸς ζῆλον ἐνθέου πολυείας τοὺς ἐρααλῶν, ἢ καὶ τοὺς ἄλλως ἐξ ἀπροσεξίας ἔχονΙασάν τε καὶ πρὸς τὸ κρεῖττον ἠρέθισαν. στον καὶ ὁ τοῦ καθ᾿ ἡμᾶς συλλόγου πεφηνάρχης, καὶ τῆς Χριστοῦ ὁμολογίας πυρο στύλος Θεόδωρος, ἐν τοῖς ἡμετέροις ως οἷς τις πολύφωτος ἀστὴρ τόποις καὶ ἐν οἰκουμένην πᾶσαν μικροῦ δεῖν ταῖς λάμψεσι, καὶ τοῖς τῆς ἀθλητικῆς ὁμολοβελεν ἀγωνίσμασι· καὶ τοσοῦτός γε ὤφθη προτέροις διαπρεψάντων καρτερία τε βίου ἐς ἀνδρείᾳ ἐκθυμότατος ζηλωτὴς, καὶ εἰς ἑαυτων πολλε [λε] χὼς ἀριστεύματα, ὡς μέχρις ἱ νότιο, ἑσπέρας τε καὶ τῶν ἀρκτικῶν διατοὺς τῆς διδασκαλίας αὐτοῦ φθόγγους ὁ μὲν ἀλλὰ καὶ τῆς ὑπὸ Θεοῦ κατευλογη τοῦ πνευματικῆς τῶν μαθητῶν φυτουργίας οἷς ἐκταθῆναι τὰ κλήματα· καὶ παραδεί τῶν τῷ ὄντι ἀμφιλαφεῖς, καὶ ἀρετῆς ἐντεῦθεν θῆναι παιδευτήρια· καὶ οὐκ ἔστι τὸ παράκ σὲ τὸ ὄνομα τῆς πολιτείας αὐτοῦ καὶ τὸ οὐκ ἀφίκετο· ἀλλ᾽ ὅπως [f. 131 b.] μὲν ὁ Εκεῖνος καθηγητής καὶ Πατὴρ τῆς καθ' ἡμᾶς ῆς, καταπόδας τῆς αὐτοῦ κοιμήσεως, ἔνιοι 5 φοιτητών ᾠδικῶς ὑπηνίξαντο, κεφαλαιώ · πολυμερή τῆς κατὰ πλάτος ὑψηλοτάτης λιτείας ἀνδραγαθήματα ἐν ὀλίγαις ἐπέων Μεθ᾽ οἷς καὶ ἕτεροι τῶν τῆς Ἐκκλησίας ท ἐν συγγραφῆς εἴδει καὶ ἐγκωμίων μῷ γλαφυρῶς ἄγαν κατ᾽ ἐπεκτάδην συνέταμνημα, εἰς γῆρας θησαυρίσαντες λήθης · Καὶ ἦν ἀκόλουθον τοῖς φιλοπόνοις καὶ · αναπεπτωκόσιν ἐξ ἀμαθίας τὸν νοῦν, τοῖς ηθεῖσι κατεντυγχάνειν, κἀκεῖθεν ἐκδιδάσκε PATROL, GR, XIX. 1. Sancti complures viri per diversas regiones ac patrias superioribus splendentes temporibus, solìs instar, suarum virtutum radiis obvios quosque illuminarunt, atque ad exquisitæ virtutis stadium, tum recli amatores, tum etiam illos qui incuriose se agebant, exstimularunt, et ad melioris vitæ propositum exacuerunt. Enimvero haut secus, nostræ quoque nuperæ congregationis supremus pastor, et Christi confessionis luminosa columna Theodorus, tanquam late relucens stella, exortus ætate ac regione nostra, mundo pene universos asceticæ vitæ splendoribus et athletica confessionis certaminibus innotuit: ac tantopere visus est et vitæ constantia et virtutis robore animosissimus priorum æmulator, corumque in se ipso collecta præclara gesta repræsentare, ut usque ad orientem et austrum, occasum et terras arcticas, magisterii ejus vox pervenerit: quin etiam sati ab eo et a Deo benedicti discipulorum viridarii propagines usque illuc proserpserint: ita ut uberrimus vere animarum hortus, et virtutis scholæ confierent. Prorsus nullus est orbis angulus quo vitæ ipsius fama et instituti denominatio non pervaserit. Sed quomodo inclytus ille dux atque Pater vltam apud nos exegerit statim post ejus obitum nonnuli ejus discipuli carmine panxerunt, multiplicem sublimium ejusdem virtutam amplitudinem paucis versiculorum dictionibus comprehendentes. Post quo alii Ecclesiæ sacerdotes historico more et panegyrica specie lucide admodum et prolixe commentarium composuerunt, senescenti ætati parantes oblivionis remedium. Et sane pronum erat studiosis, vel saltem mentem haud obrutam inscitia gerentibus, scripturas illas perlegere, atque illinc ediscere universam sacratissimi Patris multisque præcellentem vitæ rationem, utilitatemque ex ea percipere, siquidem vellent, altamque ejus sapientiam admirari, et cœnobiticæ vitæ institutum,