Jam tunc delatum, ibi congruam psalmodiam et τηνικάδε μετακομισθέν, αὐτόθι τὴν ἁρμόδιον depositionem nactum est. Annis octodecim illa in insula retentum fuit, et a sancto Spiritu, qui in eo habitaverat, incolume et incorruptum conservatum, adeo ut no cutem quidem illius corruptolæ vis violarit; etiamsi ca natura erat beatissimum illud corpus, quæ putrescere solet. Translata postea fuere solemniter Theodori lipsana ad ejus ovile Studii initio hebdomadæ orthodoxia nostra, liturgiam celebrante (vel pompam cohonestante) Methodio sanctissimo, et Semichristianorum hæreseos destructore. Depositusque fuit Theodorus in loculo Platonis sanctissimi et begumeni olim sui, et Josephi Thessalonic archiepiscopi germani fratris, Deo ac servatore nostro Jesu Christo sic volente, ut hos habentes curatores ac medicos nostrarum animarum, atque apud sanctam simplicem, increatam et consubstantialem Trinitatem interccssores, liberemur semper ipsorum precibus ab omni divina ira, detrimento, ac damno visibilium hostium et invisibilium; laudantes Patrem et Filium ac sanctum Spiritum, unum Deum nostrum, per sæcula sæcularum. Amen. ῳδίαν τε καὶ κατάθεσιν δέχετα:· ἐν ὀκτι δέκα ἔτεσιν τῇ αὐτῇ παραφυλαχθὲν νήσῳ, κ τηρηθὲν ὑπὸ τοῦ ἐν αὐτῷ κατεσκηνωκότος Πνεύματος ἀσινὲς καὶ ἀδιάλυτον, καὶ οὕτως ὡ τῆς δορᾶς αὐτοῦ καθάψασθαι τὴν φροροποιή γειαν [Γ. 177 a.]· εἰ καὶ τῆς τὸ ὁδωδέναι λο φύσεως σύμφυλον ἦν τὸ μακάριστον· μετετ ἐνδόξως πρὸς τὴν ἰδίαν αὐτοῦ ποίμνην τοῦ Σ ἐν ἀρχῇ τῆς καθ' ἡμᾶς ὀρθοδοξίας ἐπὶ τί τουργίας Μεθοδίου τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχ καθαιρέτου τῆς τῶν Ἡμιχρίστων αιρέσεως (4 κατετέθη τῇ σορῷ τοῦ πανοσίου Πλάτωνος καὶ μένου αὐτοῦ, ἅμα Ἰωσὴφ τῷ ἀχιεπισκόπῳ λονίκης καὶ ἰδίῳ αὐτοῦ ἀδελφῷ· τοῦ Θεοῦ κ τῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ οὕτως εὐδοκή ἵνα τούτους ἔχοντες προμηθέας καὶ ἰατρούς ψυχῶν καὶ σωμάτων ἡμῶν, καὶ μεσίτας πρ ἁγίαν καὶ ἁπλῆν καὶ ἄκτιστον καὶ ὁμοούσιον λυτρώμεθα ἀεὶ ταῖς αὐτῶν πρεσβείαις ἀπὸ ὀργῆς θεηλάτου, βλάβης τε καὶ ἐπηρείας καὶ νοουμένων ἐχθρῶν δοξάζοντες Πατέρα κ καὶ ἅγιον Πνεῦμα τὸν ἕνα θεὸν ἡμῶν εἰς τοὺς τῶν αἰώνων. Αμήν. OPERA DOGMATICA. ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΚΑΙ ΟΜΟΛΟΓΗΤΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΗΓΟΥΜΕΝΟΥ ΤΩΝ ΣΤΟΥΔΙΟΥ, ΑΝΤΙΡΡΗΤΙΚΟΣ ΠΡΩΤΟΣ ΚΑΤΑ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΩΝ. SANCTI PATRIS NOSTRI ET CONFESSORIS THEODORI PRÆPOSITI STUDITARUM, ANTIRRHETICUS PRIMUS ADVERSUS ICONOMACHOS. (Editt. Sirmond., p. 70.) Tempus est ut loquatur, et non sileat qui loqui quoquomodo potest, cum instet hæresis adversus De Dominica et hebdomada orthodoxiæ letuar Allatius, De Cons. col. 1432. Fiebat autem "m Orthodoxie, ob instauratum sacrarum imagiultum contra Iconomachos. De hoc festo plures Καιρὸς τοῦ λαλεῖν, ἀλλ' οὐ τοῦ σιγήν ἔσ ὁπωσοῦν δυναμένῳ· ἐπειδάν τις αἵρεσις ἐν exstant Græcorum orationes, quas inter við etiam Macarii Chrysocephali. Legesis de hoc pieno orthodoxiæ tri Cuperum in Hist. Chron. Patr. Const. in Met

ANTIRRHETICUS I. τουσα τῆς ἀληθείας, καὶ πτόησιν ταῖς ἀστη- veritatem latrans, infirmiorumque animos inani ψυχαῖς ἐνιζάνουσα διὰ τῆς κενοφωνίας. Δύο στα δράσεις πως ὁ λέγων· τόν τε οἰκεῖον νοῦν εὖ μέλα, τὰς συστατικὰς ἀποδείξεις περὶ οκειμένης ὑποθέσεως ἀνελιττόμενος και συμν· τοῖς τε ἄλλοις μεταδοίη τῶν πορισμάτων, τινὲς ἄρα τὰς ἀκοὰς ὑποθοῖντο. Τοιγαροῦν · πενιχρὸς ἀμφοτέρωθεν, ταῖς πατρικαῖς εὐκαι παρορμήσεσι θαρρήσας, τὴν ἐμαυτοῦ ὑπό ἰς οἷόν τέ ἐστιν, ἐπιδεῖξαι πειράσομαι. Κρεῖσ 5, φησί, τὸ κατὰ δύναμιν εἰσενεγκεῖν, ἢ τὸ λιπεῖν, ἡ θεολόγος γλῶττα. ἄλλως τε καὶ διὰ ἐποχρώντως ἐν τῷ πονηθέντι μοι Στηλιτευτιύτην ἐπεξιέναι. Ηδη δὲ προβληθήσεται ὁ λότὰ ἀντίθεσιν τοῦ τε οἰκείου δόγματος, καὶ τοῦ του· ὡς ἂν διὰ τῆς παραθέσεως καθάπερ ἐπὶ ; τινος ἀπὸ τοῦ δοκίμου καὶ ἀκβδήλου ιηθείας χαρακτῆρος, ὁ παρακεχαραγμένος καὶ μένος τῆς ἀσεβείας τύπος ἐκρίπτοιτο. ᾿Αλλὰ δώσει ῥῆμα τοῖς εὐαγγελιζομένοις δυνάμει πολλῆ. loquacitate conturbans. Duo enim hæc loquendo perficiet et suum ipse animum vehementer confrmabit, idoneas de re proposita demonstrationes animo volvens, proferensque in medium: et aliis inventa sua communicabit, si qui erunt qui præbere aures velint. Quare, et ipse inops licet utraque ex parte, patris tamen precibus et hortatu fretus, meam quoque scntentiam pro viribus ostendere conabor: Melius quippe, ut Theologus ait, quod possumus conferre, quam penitus deesse: præsertim cum in Steliteutico, quem edidi, non satis abunde illam exposuerim. Nunc autem per oppositionem nostri dogmatis et contrarii incedet oratio, ut per utriusque contentionem a probo sinceroque veritatis charactere adulteria et fucata impietatis nota rejiciatur. Sed Dominus dabit verbum evangelizantibus, virtutemulta; si mihi tamen indigno dicere incipienti his verbis uti fas est. του Μία τοίνυν ἡμῶν τῶν Χριστιανῶν, ὦ οὗτοι, καὶ λατρεία καὶ προσκύνησις· ἡ εἰς Πατέρα με, καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα· ὅτι καὶ ἕν οσκυνούμενον τῇ φύσει τῆς θεότητος, κἂν τρία ούμενα ταῖς ὑποστατικαῖς ιδιότησιν, ὡς κατὰ Fay θα μία γοῦν, εἴπερ τὸ σέβας ἡμῶν πολυπροσαν διὰ τῆς εἰκονικῆς ἀναστηλώσεως ἀποδέδει μεταληφθείσης πως κακοτεχνίᾳ δαίμονος ἀπὸ Ἑλληνικῆς παραδόσεως εἰς εἰδωλικήν προσκύ- · τη καθολική Εκκλησίᾳ. Απερίληπτον γὰρ η τὸ θεῖον καὶ ἀπερίγραπτον, πρὸς ἑκάστου τῶν Λόγων ὁμολόγηται. θα μὲν ἀπερίληπτον τὸ θεῖον καὶ ἀπερίγραπτον, μιλήσω δ' ὅτι καὶ ἄπειρον καὶ ἀόριστον καὶ ἀσχηκαὶ ὅσα διὰ τῆς ἀφαιρέσεως τῶν ἅπερ οὐκ ἔσ, λέγεται παντί που δῆλον. Ποία δὲ κοινωνία μετά τις σκότος, κἀνταῦθα ἔστι φράσαι, ἢ τίς Βαρώνης Χριστῷ πρὸς Βελίαλ; εἰκόσι τε ἱεραῖς κι ειδικες δαιμονίων; ἦ γὰρ ἂν ἐχρῆν πρὸ τῶν στατον, παίτα σέβειν καὶ προσκυνεῖν, τὸ δὴ λε γόμενη, η Αστάρτῃ καὶ τῷ Χαμώς βδελύγματι Σιδωνίων. Απόλλωνί τε καὶ Διὶ καὶ Κρόνῳ, καὶ τοῖς άλλες αντοδαποῖς θεοῖς τῶν Ἑλλήνων· οἳ κατὰ μένης δημονικῆς ἄγνοιαν τὴν λατρείαν ἀπὸ τοῦ πεκηκότος θεοῦ ἐπὶ τὰ δημιουργήματα μεταθέμενοι, λάτρευσαν, τὸ δὴ λεγόμενον, τῇ κτίσει παρὰ τὸν τσαντα, εἰς ἕν βάραθρον πολυθείας κατολισθήσαν - Ἡμῖν δὲ εἰς Θεὸς ἐν Τριάδι προσκυνούμενος. · ὅσον μὲν κατὰ τὸ τῆς θεολογίας δόγμα, οὐχ ὅτι γρασῆς ἢ καταλήψεως εἶδος ἐξευρίσκειν, ἅπαγε· στο γὰρ τῆς Ἑλληνικῆς ἐπινοίας ἐφεύρεμα· ἀλλο ἢ ὅτι ποτὲ ἔστιν ἴσμεν τὸ θεῖον, ἢ ὅ τι πέρ ἐστιν αὐτὸ περὶ ἑαυτοῦ ἐπίσταται μόνον. Ἐπεὶ δὲ δι μεν αγαθότητα εἰς ἀνθρωπείαν φύσιν ἐλήλυθε, γεΕἴπερ θέμις κἀμοὶ τῷ ἀναξίῳ φάζειν ἀρχομένῳ 1. Una igitur nobis Christianis, o adversarii, Gides, et latria, et adoratio; in Patrem scilicet, et Filium, et Spiritum sanctum: quia et unum et quod adoratur, natura deitatis licet tria sint quæ hypostaticis proprietatibus intellignutur. II. HÆR. Non una sane, siquidem cultus nostri multiplicem adorationem arguit imaginum erectio; quæ pessima dæmonis arte ab Ethnico ritu ad idolorum adorationem in Ecclesia catholica traducta est. Incomprehensum namque Deum incircumscriptum prorsus esse, theologi omnes consentiunt. ORTH. Quod incomprehensus sit Deus et incircumscriptus, addam etiam quod interminatus, et infinitus, et figuræ expers. et quæcunque per eorum detractionem, quæ illi non conveniunt, enuntiantur, omnibus et manifestum. At quæ societas, ut apposite dicam, luci ad tenebras? quæ autem conventio Christi ad Belial? sacris imaginibus, et idolis dæmoniorum? alioquin oportebat causas potius ipsas quam quæ ex causis orta sunt, colere et adorare: Astarten, inquam, et Chamos abominationem Sidoniorum; Apollinem, et Jovem, et Saturnum, et reliquos omnes deos Gracorum, qui per dæmoniaci erroris ignorantiam, cultum a Deo qui fecerat, ad res conditas transferentes, servierunt, ut scriptum est, creaturæ polius quam Creatori ³, in unum multitudinis deorum commune barathrum præcipitati. Nobis vero Deus unus est, quem in Trinitate adoramus. Et quantum quidem ad theologiæ placita spectat, non modo circumscriptionis aut comprehensionis speciem excogitare non licet, absit! hoc enim Græcanici sensus est commentum: sed ne quidem 1 Psal, LXVII, Καθάπερ ἐπὶ ἐκλογῆς τινος, velut electione sadam facta, omissum in latina interpretatione PATROL. GR. XCIX. 12. 2 II Cor. VI, 14, 15. 3 Rom. 1, 25. Ὡς κατά συνέπειαν, lunquam ex consecutione, deest in Latino.

τῶν ἀμίκτων μίξις, καὶ τῶν ἀκράτων ἤτοι τοῦ ἀπεριγράπτου πρὸς τὸ περιγεγραμ τοῦ ἀπείρου πρὸς τὸ πεπερασμένον του κ πρὸς τὸ διωρισμένοκ· τοῦ ἀσχηματίστου πρὸς σχηματισμένον· δ καὶ παράδοξον· διὰ τοῦτο εἰκονίζεται, καὶ ὁ ἀόρατος ὁρᾶται· καὶ καὶ ς περιγραφὴν καταδέχεται τοῦ σφετέρου σώματο οἰκείᾳ θεότητι ὑπέρχων απερίγραπτος ἵν' ἐστὶν ἀμφότερα τοῖς πράγμασιν ἀποδέδεικται θάτερον τοῦθ᾽ ὅπερ ἐστὶ διαψεύδηται, κατά τ ὑπολήψεις. quod Deus sit, aut quid sit, novimus, sicut νόμενος καθ᾿ ἡμᾶς ὁ εἷς τῆς Τριάδος· καὶ ipse de seipso scit solus. Postquam vero per summam suam bonitatem ad naturam humanam descendit, similis nobis factus, qui unus est e Trinitate; et facta est immistorum mistio, et intemperatorum temperatio; incircumscripti nimirum cum circumscripto, interminati cum terminato, infiniti cum finito, figuræ expertis cum figure suddito, quod paradoxum fuit planeque admirandum; ob id Christus imagine effingitur; et qui invisibilis est cernitur; et naturalem corporis sui circumscriptionem recipit, qui ex propria deitate est incircumscriptus; ut ex quibus constat, utraque reipsa demonstrentur, et non a hocce, quod est, juxta opinionem tuam ementiatur. III. HER. Atqui incircumscriptum manere Deum negant, quando Christus corporaliter circumscribitur. Nam cum deitas carni secundum hypostaticam unionem conjuncta fuerit, necesse estin carnis circumscriptione incircumscriptam simul deitatem circumscribi. Non enim licet alterum ab altero dividere; ne detestanda separationis modus introducatur. ORTH. Si vera sunt, quæ garris, ne incomprehensus quidem manere potest, dum comprehenditur; et tamen fasciis involutus est: nec invisibilis dum cernitur; et tamen conspectus est: nec intactus, dum tangitur et tamen attrectatus est: nec impassibilis, dum patitur; et tamen crucifixus est: nec immortalis, dum moritur; et tamen morte affccctus est. Sic igitur cogita incircumscriptumn etiam mansisse dum circumscribitur. Sunt enim hæc simili modo proprietates: nisi quod illæ quidem ad naturam incircumscriptam pertinent, in quibus Deus esse cognoscitur; hæ vero ad circumscriptam, in quibus homo esse non negatur. Nec altera alteram innovavit, aut desiit esse quod erat; neo una in altera immutata est. Sic enim confusio esset quam declinavimus: sed unus est idemque hypostasi, inconfusam propriarum naturarum rationem intra fine suos complectens. Quare aut circumscriptionem admitte: aut si hanc respuis, tolle simul et visionem, et contactum, et comprehensionem, et ejus ordinis universa: atque ita Verbum ipsum carnem factum inficiari videbere, quæ summa est impietas. IV. HER. Nundum, inquiunt, hominem dici Christum,absurdissimum est:atqui nudi est circumscribi: non igitur nudus est; ut qui minime circum scriptus est. ORTH. Nugari mihi videris, tuum hoc incircumscriptum identidem obtrudens; nec sensum sensurcfutans,demonstrativo demonstratione carentem; syllogistico, ratiocinatione vacuum. Verum age, et hinc quoque penitus te dejiciam. Nu dus sane Christus natus non est: nec enim certum quempiam hominem assumpsisse, ullus dicet e numero piorum: sed universalem, sive totam naturam, in individuo Μηδὲ γὰρ τόν τινα ἄνθρωπον... τὸν δὲ καθ᾿ ὅλου etc. Regius codex οὐδὲ τὸν καθ᾽ ὅλου, ἤ τοι τὴν ὅλην φύσιν, ἀλλὰ μὴν τὴν ἐν ἀτόμῳ θεωρουμέ- Γ΄. Αλλ' οὐκ ἀπερίγραπτόν φασι μένειν τὸ ἐν τῷ τὸν Χριστὸν περιγεγράφθαι σωματικῶ γὰρ θεότητος ἐνωθείσης τῇ σαρκὶ καθ' ύποση ἕνωσιν, ἀνάγκη συμπεριγράφεσθαι ἐν τῇ τῆς περιγραφῇ τὴν ἀπερίγραπτον Θεότητα Ο ἐνδέχεται θάτερον θατέρου χωρίζεσθαι· ἐν τούτῳ ὁ τῆς ἀπεικτῆς διαιρέσεως έπεισ τρόπος. Κατὰ τὸ φιλολόγημά σου, οὐδ᾽ ἀπερίλητον μένειν ἐν τῷ περιειλῆσθαι· ἀλλὰ μὴν σπαργάν ειλήθη· οὐδ᾽ ἀθέατον ἐν τῷ τεθεῖσθαι· ἀλ εθεάθη· οὐδ᾽ ἀψηλάφητον ἐν τῷ ἐψηλαφῆσθαι· μὲν ἐψηλαφήθη· οὐδ᾽ ἀπαθὲς ἐν τῷ πεπονθέναι μὴν ἐσταυρώθη. οὐδ᾽ ἀθάνατον ἐν τῷ νενεκρί ἀλλὰ μὴν ἐθανατώθη. Οὕτω τοίνυν νόεϊ αὐτὸν νηκέναι καὶ ἀπερίγραπτον ἐν τῷ περιγεγρ Ταῦτα γὰρ καὶ ὁμοίως ἰδιώματα· ἀλλὰ τὰ μ ἀπεριγράπτου φύσεως ἐν οἷς τὸ εἶναι Θεός γι ται. τὰ δὲ τῆς περιγεγραμμένης, ἐν οἷς τὸ εἶν Ορωπος ώμολόγηται. Καὶ οὐδ᾽ ἕτερον θάτερον νοτόμηκεν, οὐδ᾽ ἀπεφοίτησε τοῦ θ' ὅπερ ἦν μετηλλοίωται ἐν ἑκατέρῳ ἑκάτερον· σύγχυσ ἐν τούτῳ ἣν πεφεύγαμεν· ἀλλ' εἷς καὶ ὁ αὐτ τῇ ὑποστάσει, τὸ ἀσύγχυτον τῶν ἰδίων φύσεω τῶν οἰκείων ὅρων ἔχων. Τοίνυν ἢ δέξαι τὸ πι πτον, ἢ, εἰ μὴ τοῦτο, συνάνελε τότε θεατὸν καὶ καὶ ληπτὸν, καὶ ὅσα τῆς αὐτῆς συστοιχίας κ θεν ἀφθείης με προσιέμενος ὅλως τὸ σάρκα γ τὸν Λόγον, ὅ τῶν ἅγαν ἀσεβημάτων. Δ. Ψιλὸν ἄνθρωπον, φασί, τὸν Χριστὸν σθαι, τῶν ἀτοπωτάτων ψιλοῦ δέ ἐστι τὸ γεγράφθαι· ούκουν ψιλός ὁ Χριστός, ὅτι μηδὲ γέγραπται. Ληρεϊν μοι δοκεῖς ἐπιπολὺ τὸ φιλαπερίγ σου προφέρων· καὶ μὴ νῷ νοῦν διακρουόμεν ἀποδεικτικῇ τὴν ἀναπόδεικτον· καὶ τῷ συλλο κῷ τὸν ἀσυλλόγιστον· ἀλλά δεῦρο κάντεῦθε σθενῶς ἐκρατίσθητι. Ψιλὸς μὲν οὖν ὁ Χριστὸς γένηται· μηδὲ γὰρ τῶν τινα ἀνθρώπων ανα φαίη ἄν τις τῶν εὐσεβούντων· τὸν δὲ καθ᾽ ὅλι ἤτοι τὴν ὅλην φύσιν· ἀλλὰ μὴν τὴν ἐν ἀτόμα νην, etc. Ita, sensus fuerit, neque universalen olam naturam, sed eamdem in individuo si tam, etc.

ANTIRRHETICUS I. ρθωμένην - πῶς γὰρ ἂν καὶ ὤπται; καθ᾿ ἣν ὁρᾶται Η και σχηματίζεται· ψηλαφᾶναί τε καὶ περιγράφει · τρέφεται τε καὶ ποτίζεται· ἀδρύνεται τε καὶ έξεται· κοπιά τε καὶ ἀναπαύεται· ὑπνοί τε καὶ ρηγορεῖ· πεινῇ τε καὶ διψῇ· δακρύει τε καὶ ἱδροι· αἱ πάντα ὅσα ἐνεργῶν ἐστι καὶ πάσχων ὁ καθ᾿ ἕκασ κι άνθρωπος. Οὐκοῦν περίγραπτος ὁ Χριστός, καν ο ψιλός άνθρωπος· οὐ γὰρ εἴς τῶν πολλῶν, ἀλλὰ θεὶς ἀνθρωπισθείς· ἵνα μὴ οἱ ἐν δοκήσει καὶ σαν Στίς ἐληλυθένα: αὐτὸν λέγοντες, οἷς συνυπάγῃ καύ τες, δρομαίως εἰσπηδήσωσι τῶν αἱρέσεων δράκον. κ. Καὶ ἀπερίγραπτος αὖθις, εἰ καὶ Θεὸς ἀνδρως Εἰς ἐστιν ἕνα ὁ ἀπὸ Μαρίας τὴν ἀρχὴν αὐτὸν εἰς κρίνα: φληναφήσας ἐκκρουσθείη ἀσεβηκώς κύων. 1930 γὰρ τὸ καινοπρεπὲς τῆς οἰκονομίας μυστή 10, σύνοδον γενέσθαι θείας καὶ ἀνθρωπίνης φύσεως – και μια του Λόγου ὑποστάσει· τὰς ἰδιότητας ἱκατα των ἐλωδή τους διατηρούσῃ ἐν τῇ ἀδιαιρέτῳ ἑνώσει. Γ. Αποφάσκεται, φασί, και᾿ ὅλου παρὰ τῇ Γραστὸ ἀναστηλοῦν ὁμοιώματα· φησὶ γὰρ ὠδί που θα ποιήσεις σεαυτῷ εἴδωλον· οὐδὲ τῶν ὁμοίωμα ἵνα ἐν τῷ οὐρανῷ ἄνω· καὶ ὅσα ἐπὶ τῆς γῆς και ὅσα ἐν τοῖς ὕδασιν ὑποκάτω τῆς τ;· οὐ προσκυνήσεις αὐτοῖς· οὐδ᾽ οὐ μὴ λα πίσεις αὐτοῖς· ἐγὼ γάρ είμι Κύριος ο Θεός Πότε καὶ τίσι; Πρὸ χάριτος καὶ τοῖς ὑπὸ νόμου γραφουμένοις, καὶ εἰς ἑνὸς προσώπου μοναρχίαν εντομένοις· ἡνίκα Θεὸς οὔπω σαρκὶ πεφανέρωτο καὶ τῶν θύραθεν εἰδώλων οἱ πάλαι ἀποτειχίζοντα με τις τοῖς διὰ τοῦ προπάτορος Αβραάμ εἰς ἔθνος ευει αναφοιτήσασι ταῦτα νενομοθετήσαι, - μία της πολυθείας τὸ βάραθρον. Ὅτι εἷς ἐστι Θεός καὶ εύρος των ἁπάντων· ὃν εἶδεν οὐδεὶς ἄνα θρωπος, οὐδὲ ἰδεῖν δύναται, ὡς ὁ λόγος· οὐ οὐκ ἔστι σημασία, οὐχ ὁμοίωσις, οὐ περιγραφή, οὐ περιορισμός, οὗ τί πως ἂν τῶν ὅσα ὑπὸ κατάληψ ἀνθρωπίνη, διανοία ἔνεστι, Πρὸς ἢ ἐκεῖνο ἂν ἐηθείη εἰ μέλα τρανώτατα· Τίνι ὠμοιώσατε Κύριον; καὶ τήν ὁμοιώματι ώμοιώσατε αὐτόν; Παρ[ε ώ λέγειν τι οὐχ ὅπερ ἂν πάντως ἐπὶ Θεοῦ ἀπείρητο, τοῦτο καὶ ἐπὶ των άλλων. Ὁ γὰρ ἀποφήσας πρότερον τῷ ἱερ τέντι, Μωσεῖ, αὐτίκα προστέταγε· Ποιήσεις γάλο από το Περοτβίμ χρυσά το ευτὰ, ἐπὶ τὰ δύο είπ· καὶ ἔσονται οἱ δύο Χερουβὶμ ἐκτείνοντες τές πτέρυγας ἐπάνωθεν, συσκιάζοντες ταῖς πτέο τῶν αὐτῶν ἐπὶ τοῦ ἱλαστηρίου· καὶ τὰ πρόσWEZ αὐτῶν εἰς ἄλληλα, και γνωσθήσομαί σοι ἐκεῖθεν, καὶ λαλήσω σοι. Καὶ ἐν τῷ Λευϊτική Ποίησον σεαυτῷ ὄφιν, καὶ θὲς αὐτὸν ἐπὶ σημείον, καὶ ἔσται ἐὰν δάκη ὄφις ἄνθρωπον, πᾶς ὁ δεδη γμένος ἰδὼν αὐτὸν ζήσεται. Καὶ ἐποίησε Μωσής Στιν χαλκοῦν, καὶ ἔστησεν αὐτὸν ἐπὶ σημείου καὶ ἐγένετο, ὅταν ἔδακεν ὅρις ἄνθρωπον, καὶ ἐπ έβλεψεν ἐπὶ τὸν ὄψιν τὸν χαλκοῦν, ἔξη. Ορης δ τὰ τὸ Γράμμα· καίπερ τῶν ἀγγέλων μὴ ἐν πάχει τῷ καθ᾿ ἡμᾶς ὄντων· τοῦ τε ὄψεως ἀπεμφαίνοντος τῇ tamen speclatam; quomodo enim aliter visus fuisset? secundum quam conspicitur et figuratur, tangitur et circumscribitur, edit bibitque, adolescit et crescit, laborat et quiescit, dormit et vigilat, esurit et sitit, flet sudatque, et alia omnia quæ singuli homines agunt aut patiuntur. Proinde circumscriptus est Christus, licet nuus homo non sit: non enim unus e turba multorum, sed Deus homo factus est; nequieum specie tenus ac phantasia venisse dicunt, quorum et ipse vestigia consectaris, repente irruant hæresum dracones. Et rursum incircumscriptus est, licet Deus vir factus sit; ut qui illium ex Maria initium hausisse nugatus est impius canis repellatur. lloc siquidem Incarnationis novum est mysterium; quod conventio facta sit divinæ atque humanæ naturæ in una Verbi hypostasi utriusque proprietates in unione inseparabili integras conservante. V. H.ER. Velitum est, inquiunt, divinis Litteris, in universum simulacra erigere. Sic enim ait Scriptura: Non facies tibi sculptile, neque omnem similitudinem quæ est in carlo desuper, et quæ in terra deorsum nec corum quæ sunt in aquis sub terra. Non adorabis ea, neque coles: Ego enim sum Dominus Deus tuus *. ORTH. Quando et quibusnan? Ante gratiam, et iis qui sub lege custodiebantur, et ad unius personæ monarchiam erudiebantur: quando Deus in carne nondum apparuerat, et ab externis idolis veteres arcebantur. Hac enim iis qui per progenitorem Abraham in gentem electam iterum coaluerant, multiplexquo deorum barathrum effugerant, promulgari oportebat: Unum esse Deum ac Dominum omnium, quem nullus hominum vidit, sed nec videre potest 5, ut scriptum est; cujus nulla sit designatio, non similitudo, non circumscriplio, non terminatio, non aliud denique quod sub humanæ mentis comprehensionem cadat, et de quo illud jure dici possit: Cui assimilastis Dominum? aut cui imagini similem fecistis cum *? Taceo, quod in Deo plane vetilum est, non idem in caleris quoque prohibitum fuisse. Qui enim prius interdixerat hierophantæ Moysi illico præcepit: Duos quoque Cherubim aureos tornatiles facies, ex utraque parte oraculi. Utrumque latus tegent expandentes alas, et operientes oraculum, respicientque se mutuo versis vullibus. Inde præcipiam, et loquar al te 1. Et in Levitico: Fac tibi serpentem aneum, et pene cum pro signo; qui percussus aspexerit eum vivet. Fecit ergo Moyses serpentem aneum, et posuit cum pro signo: quem cum percussi aspicerent, sanabantur. Vides hæc Scripturæ verba esse, quamvis angeli molem nostram non habeant, quamvis serpens ferina forma longe differat, qui ad Christi figuram ænigmatice assumptus est. Quod si per serpentem significari, ut eos qui percussi fuerant, sanaret, annucba tolim Deus; quomodo non gratum ipsi, consentaneumque sit, * Exod. 2, 4. b I Tim. vi, 16. 6 Isa. xL, 18. 7 Exod. xxv, 18, 21. 8 Num. xxi, 8, 9.

corpora forma, ex quo homo factus est, imagi- θηριομορφία, ὃς εἰς τύπον Χριστοῦ αἰνιγματωδῶς nem repræsentari? Deinde si ferini oris figura solo aspectu vulneratos sanabat, quanto magis sacra Christi effigies conspecta, eos qui aspexerint, sanctificabit? παρελήφθη. Εἰ δὲ δι᾽ ὄφεως, ᾐνιγματίσθαι πρὸς τὸ τοὺς δακνομένους ἰᾶσθαι πάλαι συγκατήρχετο ὁ Θεὸς, πῶς οὐχὶ φίλον αὐτῷ καὶ ἐφαρμόζον τῆς σωματικῆς ἰδέας, ἐξ ὅτου ἄνθρωπος ἐγεγόνει, τὴν εἰκόνα ἀναστηλοῦσθαι; καὶ εἰ ὁ θηρόμορφος τύπος ὁρώμενος μόνον τοὺς δεδηγμένους ἰᾶτο, πόσον οὐχ ὁ ἱερότυπος χαρακτὴρ τοῦ Χριστοῦ βλεπόμενος ἁγιάσεις τους τεθεαμένους; HIER. Sibimet ergo contradicit Deus, inter se pugnantia loquens. ORTH. O amentiam! negatio enim eo tendebat, ne in ulla re ad instar cujuslibet creaturæ, solis, inquam, Junæ,siderum,aut alterius cujuscunque assimilaretur Deus; in quo inest idolorum fabricatio; affirmatio antem, ut per effigies quasdam et simulacra, Israel ad unius Dei, quoad assequi licet, contemplatioDem cultumque symbolice deduceretur. Annon et ipsum totius tabernaculi exemplar manifesta est spiritualis cultus prplusio, Moysi magno symbolicis speculationis ab universorum Deo adumbrala? Γ΄. Εἰς ἀντίφασιν ἄρα ἐναντιολογίας ἑαυτῷ Θεὸς περιπίπτει. Ο τῆς μανίας! πρὸς μὲν γὰρ τὸ ἐν πᾶσι τοῖς οὖσι καθ᾽ ὁτιοῦν τῶν κτισμάτων, ἡλίου λέγω, σελήνης τε καὶ ἀστέρων, ἢ ὅ τι τύχοι τῶν ἄλλων ὁμοιοῦν τὸ Θεῖον, ἐφ᾽ οἷς ἡ τῶν εἰδώλων μορφοποιία, ἡ ἀπόφα σις· πρὸς δὲ τὸ δι᾽ ἐκτυπωμάτων καὶ μορφωμάτων τινῶν συμβολικῶς ἀνάγεσθαι τὸν Ἰσραὴλ, ἐπὶ τὴν τοῦ ἑνὸς Θεοῦ, ὡς ἐφικτόν, θεωρίαν καὶ λατρείαν, ἡ κατάφασις· ἢ οὐχὶ καὶ αὐτὸ τό τε παράδειγμα τῆς ὅλης σκηνῆς προχάραγμον ἐναργές ἐστι τῆς ἐν πνεύματι λατρείας, σκιαγραφούμενόν πως συμβολι καῖς θεωρίαις τῷ μεγάλῳ Μωσεῖ πρὸς τοῦ τῶν ὅλων Θεοῦ; Ζ΄. Υποβιβάζειν οὖν ἔστι, φασί, καὶ κατασμικρύνειν ὑλικαίς ὑποτυπώσεσιν ἐξεικονίζειν τὸν Χριστόν. Μεινάτω γὰρ ἐν τῇ κατὰ νοῦν θεωρίᾳ ὡς ἂν μᾶλλον μορφοῦται ἐν ἡμῖν ἐνιέντος τοῦ ἁγίου Πνεύ ματος θείαν τινὰ μόρφωσιν δι᾿ ἁγιασμοῦ καὶ δικαιοσύνης. Φησὶ γὰρ τὸ Γράμμα· Τί ὠφελεῖ γλυπτὸν ὅτι ἔγλυψαν αὐτό; ἔπλασαν αὐτὸ χώνευμα, φαντασίαν ψευδῆ, ὅτι πέποιθεν ὁ πλάστης ἐπὶ τὸ πλάσμα αὐτοῦ. Καὶ αὖθις, Ὅτι ξύλον ἐστὶν ἐπ τοῦ δρυμοῦ ἐκκοπτόμενον [ἐκκεκομμένον ἔργον τέκτονος, καὶ χώνευμα, ἀργύρου καὶ χρυσοῦ. VII. HIER. Derogare est, inquiunt, et imminuere, materialibus formis Christum effingere Maneat cnim in mentis contemplatione, ut in nobis potius formetur, Spiritu sancto divinam quamdam similitudinem immittente per sanctificationem et justiliam. Scriptura enim ait: Quid prodest sculptile, quia sculpsit illud fictor suus, conflatile, et imaginem falsam? quia speravit in figmento fictor ejus ⁹. Et iterum: Quia lignum est de saliu excisum, opus artificis, et conflatile, de argento et auro 10. ORTH. Liber tibi ab eadem cantilena non recedere, G vel potius ab eadem cæcitate, dum ex hoc ad illud maligne progrederis. Quod enim afers tanquam indecens et humile, id et Deo congruum et excelsum est, mysterii magnificentia. Annon enim sublimibus gloria est humiliari, sicut contra humilibus gloria est humiliari, sicut contra humilibus dedecus efferri? Ita et Christo in propria deitatis excellentia permanenti immaterialisque incircumscriptionis gloria decorato, honori est, ipsius ad nos altissimæ condescensionis materialis proprii corporis circumscriptio. Materia enim sive caro factus est, qui omnia condidit; noc renuit esse et dici, quod assumpsit: materia autem peculiare est, materialiter circumscribi. Quod enim sufficere dicitur mentis consideratio, lanquam illo in nobis θεωρίᾳ ἀρκεῖσθαι, ὡς ἐν ἡμῖν ἀναμορφουμένου δι' per Spiritum sanctum efformato, id sane in batismate locum habeat. Cæterum sermo non est de exprimenda in nobis figura substantiæ Dei et Patris; sed ut nos ipsi humanæ formæ imaginem materialibus coloribus exprimamus. Si enim satis cssel sola mentis speculatio, sufficeret ipsum ad nos eatenus venisse; unde inanis rursum species ac fucus esset in iis quæ gessit, qui corpus reipsa mon induisset, et in iis quæ more nostro sine fraude passus est. Sed abi in malam rem. Caro in carne * Habac. 11, 18. 10 Jerem. x, 3. Φιλεῖς μὴ ἀπέχεσθαι ταυτολογίας, μᾶλλον δ τυφλότητος, κακούργως ἐκ τούτου εἰς τοῦτο μετα βαίνων. ῞Οπερ εἰσφέρεις ἀπεοικὸς εἶναι καὶ χαμαί ζηλον, τοῦτα θεοπρεπὲς καὶ ὑψηλὸν τῇ τοῦ μυστη ρίου μεγαλειότητι. Η γὰρ οὐχὶ δόξα τοῖς ὑψηλοῖς ἐστι τὸ ταπεινοῦσθαι, ὡς ἀτιμία τοῖς ταπεινοῖς τὸ ὑψοῦσθαι; Οὕτω τῷ Χριστῷ μένοντι ἐν τῇ οἰκεία περιωπῇ τῆς θεότητος, δεδοξασμένῳ τῇ ἀΰλῳ ἄνα: επιγραφία, τιμή ἐστιν ἡ τῆς πρὸς ἡμᾶς αὐτοῦ πανυψίστου συγκαταβάσεως ἔνυλος περιγραφία του οἰκείου σώματος. Υλη γὰρ γέγονεν, εἶτ᾽ οὖν σαρξι ὃ τὸ πᾶν συστησάμενος. Καὶ οὐκ ἀπαναίνεται 8 κατεδέξατο γενέσθαι καὶ λέγεσθαι· ὕλης δὲ ἔργον τὸ ὑλικῶς περιγράφεσθαι. Τὸ γὰρ ἐπὶ τῇ τοῦ νοῦ ἁγίου Πνεύματος· εἴη ἂν ἐπὶ τοῦ βαπτίσματος. Καὶ οὐ περὶ τοῦ ἐξεικονίζεσθαι ἐν ἡμῖν τὸν χαρακτήρα τῆς ὑποστάσεως τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, ὁ λόγος, ἀλλὰ περὶ τοῦ ἐξεικονίζεσθαι ἡμᾶς τὴν ἀνθρωπό μορφον εἰκόνα ἐν ὑλικοῖς χρώμασιν. Εἰ γὰρ ἀρκεῖ ἡ κατὰ νοῦν μόνον θεωρία, ἤρχει ἂν ἐν τοσούτῳ αὐτὸν χωρῆσαι πρὸς ἡμᾶς· καὶ πάλιν ἡ δόκησις περενάκικεν ἐν οἷς δέδρακε μὴ εἰς σῶμα ἐληλυθώς, καὶ τοῖς καθ᾿ ἡμᾶς ἀδιαβλήτοις πάθεσιν. Ἀλλ᾽ ἴθι πόῤῥω. Σὰρξ ἐν σαρκὶ πέπονθε, βέβρωκέ τε καὶ

ANTIRRHETICUS I. πίσω ἐν ὡσαύτως· καὶ τἆλλα ὅτι ὁ καθεῖς ἄνθρω· passa est, editque et bibit similiter, aliaque omnia, της, πλὴν ἁμαρτίας. Καὶ οὕτω τιμὴ τὸ δοκοῦν κατά 3 είναι άτιμον τῷ παντίμῳ καὶ ὑπεροξασμίω λόγῳ. Απείσειν δὲ καθ᾿ ἡμῶν Γραφικές φωνές ἐκαθώς παύσειας ἂν ἄρα της κατὰ τῶν Ἑλλήνων ἐπὶ ταῖς εἰδωλικαῖς ανατυπώσεσι τῇ τοῦ Χριστοῦ εεόν: προσάπτων; Τίς γὰρ ἂν νοῦν ἔχων οὐ συνίει τὴν διαφορὰν εἰδώλου τε καὶ εἰκόνος· ὅτι τὸ μὲν πέτος, τὸ δὲ τῶς· καὶ τὸ μὲν πλάνον, τὸ δὲ ἀπλα α· καὶ τὸ μὲν τῆς πολυθείας, τὸ δὲ τῆς οἰκονομίας Βεργέστατον γνώρισμα; Η΄. Πῶς οὐ γέγραπται, φασίν, ὡς ἐπὶ τοῦ σταυ αι, τοῦτο καὶ ἐπὶ τῆς εἰκόνος; Ο λόγος γάρ, τη ε, ἡ τοῦ σταυροῦ τοῖς μὲν ἀπολλυμένοις, μωρία Είν τοῖς δὲ σωζομένοις ἡμῖν, δύναμις Θεοῦ ἐστι. ἐπὶ, Επ, Εμοί, φησί, μὴ γένοιτο καυχάσθαι, εἰ μὴ ἐν τῷ περῷ τοῦ Χριστοῦ· ὅσα τε ἄλλα πρὸς τοῖς λογίοις ξενείται. Ποῦ δὲ τοιοῦτο καὶ παρὰ τίνων εἰρημένον πεὶ εἰκόνος δείξειας; Η quæ singuli homines, excepto peccato. Atque ita honor est, quod opinione tua dedecus videbatur, omni honore et gloria cumulatissimo Verbo. Scripluræ porro voces desine contra nos imperite proferre, quæ adversus idolica Græcorum simulacra dicta sunt, Christi imagini adaptans. Quis enim, si quid mentis habeat, idoli et imaginis discrimen non intelligat: quod illud tenebræ, hæc vero lux; illud fallax, hæc sine errore; illud deorum multitudinis, hæc dispensationis clarissimum sit argumentum? VIII. HER. Quomodo, aiunt, quod de cruce scriptum est, non idem et de imagine? Verbum enim crucis, inquit, pereuntibus quidem stultitia est; iis autem qui salvi funt, id est nobis, Dei virtus est ¹¹. Et: Mihi absit gloriari, nisi in cruce Domini nostri Jesu Christi "! et quæcunque alia in Scripturis celebrantur. Ubinam vero tale quidpiam, et a quibus de imagine dictum ostendes? ORTH. Dic, audacule, utrum celebravit, et utro gloriatus est; cruce, an crucis figura? haud dubium quin priore: nec tamen gloria sejunctum est exemplum a prototypo, sicut nec umbra a lumine. Quæcunque enim de causa dicuntur, hæc ipsa de eo quod ex causa ortum est, omnino dicentur: verum illa quidem proprie, quia natura; hæc vero non proprie, quia homonyme. Itaque cum ab initio prædicantur Christus, imaginis sermo relative consequebatur; totidemque habes de Christi imegine documenta, quot de Christo ipso edita sunt, itemque de figura crucis, quotquot de cruce ipsa prolata sunt. Nusquam vero de figura et imagine, licet ambo significatione idem sint: ineptum enim et a ratiocinandi usu alienum est, hoc quærere; cum in iis quæ videmus, simul virtute cum causis sint ea quæ ex causis orta sunt. Annon imago omnis sigillum quoddam est, et impressio, propriam in seipsa formam illam gerens, a qua et nomen habet? Nam et crucem appellamus ipsum signaculum, quia crux est, et non duæ cruces? et Christum, Christi Εἰπὶ, ὦ πίσυνε, πότερον ἀνύμνησε, καὶ ποτέρῳ αυχάται; σταυρῷ, ἢ τύπῳ σταυροῦ, δηλονότι Η προτέρῳ· καὶ οὐκ ἀπέσχισται τῇ δόξῃ τὸ παρά Τον του πρωτοτύπου· ὡς οὐδὲ φωτός σκιά. Καὶ της ίσα κατά τοῦ αἰτίου λέγεται, ταῦτα καὶ κατὰ τὸ αἰτι τοῦ πάντως ῥηθήσεται· ἀλλὰ τὰ μὲν κυ· Δίας, ὅτι καὶ φύσει· τὰ δὲ οὐ κυρίως, ὅτι καὶ ἐπωνύμως. Οὕτω καὶ Χριστοῦ κηρυσσομένου ἀπ' ἀρχῆς, ὁ τῆς εἰκόνος λόγος συνείπετο σχετικῶς· καὶ παντες ἂν ἔχῃς περὶ εἰκόνος Χριστοῦ τὰς ἀποτης, ἔπαιπερ ἂν περὶ αὐτοῦ Χριστοῦ εἴρηται. Επ' καὶ ἐπὶ τύπου σταυροῦ, ὅσαπερ ἂν περὶ αὐτοῦ παροῦ πέφανται. Οὐδαμοῦ δὲ περὶ τύπου καὶ εἰκόνος, εἰ καὶ ταὐτὸν ἀμφότερα τη σημασία ἐπιλλόγιστον γὰρ τὸ ζητεῖν ὡς συνόντων ἅμα δυνά με: ἐν τοῖς καθ' ἡμᾶς τῶν αἰτιατῶν τοῖς αἰτίοις. Ἢ εὐχὶ πᾶσα εἰκὼν σφραγίς τίς ἐστι καὶ ἐκτύπωσις ἐν ἑαυτῇ φέρουσα τὸ κύριον εἶδος τοῦθ᾽ ὅπερ καὶ λέγεται; Σταυρόν τε γὰρ λέγομεν τὸ ἀποσφράγισμα, ὅτι καὶ σταυρός· καὶ οὐ δύο σταυροί· καὶ Χριστὸν τὴν τοῦ Χριστοῦ εἰκόνα, ὅτι καὶ Χριστὸς καὶ οὐ δύο Χριστοί· ὡς οὐκ ἐγχωροῦντος θάτερον θατέρου κεχωρίσθαι τῇ ὁμωνυμία, ἀλλὰ τῇ φύσει· καθά τηνό θεῖος Βασίλειος, ὅτι βασιλεὺς λέγεται καὶ ἡ απ ἱπσιλέως εἰκὼν, καὶ οὐ δύο βασιλεῖς· οὔτε γὰρ το κράτος σχίζεται, οὔτε ἡ δόξα μερίζεται· καὶ εἰκότως ἡ τῆς εἰκόνος τιμὴ ἐπὶ τὸ πρωτότυπον δια- reges; nec enim potestas dissecatur, nec gloria θαίνει, ὡς καὶ ἔμπαλιν. Θ΄. Συμβαίνει, φασί, πολλούς Κυρίους λέγεσθαι καὶ Χριστοὺς κατὰ τὸ διάφορον τῆς εἰκόνος· κἄν· τεῦθεν ἡ πολυθεῖα· ἡμῖν δὲ εἰς Κύριος καὶ Θεὸς ὁ προσκυνούμενος. Τί ούν; Οὐ Κύριος ὁ Πατήρ; οὐ Κύριος ὁ Υἱός; το Κύριος τὸ Πνεῦμα; ὡς καὶ Θεὸς καὶ Θεὸς καὶ Θεός; πάνυ γε. ᾿Αρ᾽ οὖν καὶ τρεῖς θεοὶ καὶ κύριοι; Ασεβές. Εἷς γὰρ Θεὸς καὶ Κύριος. Κἂν ταῖς εἰκόσι 11 1 Cor. 1, 18. 1 Galat. VI, 14. (a) T. I, Hom. xxvii, contra Sabell. imaginem, quia Christus itidem, et non duo Chri sti: quippe cum alterum ab altero nominis communione separari nequeat, sed natura: quemadmodum divinus Basilius (a) regem ipsius etiam regis imaginem dici docet, et tamen duo non sunt dividitur; meritoque imaginis honor ad prototypum transit, sicut et vice versa. IX. H.ER. Contingit, inquiunt, ut multi Domini Christique dicantur, pro imaginum diversitate; indeque multorum eorum impietas: nobis vero unus est Dominus et Deus, quem adoramus. ORTH. Quid ergo? Nonne Dominus est Pater? non Dominus Filius? non Dominus Spiritus sanctus? et Deus item, Deus, et Deus? Utique. At igitur tres item Dii ac Domini? Impium. Unus enim Deus et

Dominus. Hoc ipsum in imaginibus, anice, cogitan. τοῦτο ὑποληπτέον, ὦ τῶν· ὅτι εἰ καὶ τῷ ὀ ἐ dum est; quod etsi numero figuræ multæ sint, unus πολλοὶ οἱ χαρακτῆρες, ἀλλ᾽ εἰς Χριστὸς, tamen Christus, et non multi; quemadmodum Do- πολλοί· ὥσπερ καὶ Κύριος ὁ αὐτὸς καὶ οὐ διά minus idem et non diversi. Quo enim pacto naturæ σύναπτει γὰρ, ὡς ἐκεῖ τῇ φύσει οὐκ ἐώσῃ illic in tres personas divisionem non ferenti, con- σθῆναι εἰς τρία πρόσωπα τὸ μοναδικὸν τῆς Θε gruit unitas vocis, Dei ac Domini? sic multas hic Κύριος φωνῆς, οὕτως ἐνταῦθα τοὺς πολλοὺς figuras ad unam speciem revocat ejusdem nominis εἰς ἓν εἶδος, ἡ τῆς ὁμωνυμίας ἐπίκλησις, κἀκ appellatio. Unde inanis prorsus apparet stulta tua ἕωλόν σου τὸ ἠλίθιον πρόβλημα. objectio. X. HÆR. Detur, inquiunt, Christum imagine repræsentari; sed juxta traditam a Deo hierologiam: Hoc facite, ait, in meam commemorationem 18: quasi videlicet aliter effingi non possit, quam commemorando; in quo et exprimi, verum est; et exprimere, sacrum. ORTH. Quod tecum ipse pugnare visus es, circumscribi Christum concedens, qui hoc ante non admittebas, tibi satis esse poterat ad eversionem. Sed quia ullam tuam propositionem sine reprehensione abire non decet, accendamus ad singulorum quæ a te dicta sunt, refutationem. Quomodo appellas que a sacerdote in hierologia sacrisque hymnis tractantur? Imaginem, an veritatem? Quod si imaginem, o rem absurdam! a blasphemia in blasphemiam ruis, sicut qui in cœno quodam infixi, dum alterum pedem 'movent, in magis lubricum impingunt. Nam ut tibi quaderet propositio, impietatis notam subire non dubitasti. Sin autem veritatem, ut revera est; ipsum enim corpus et sanguinem Christi fideles dum sumunt, divinæ vocis auctoritate confitentur: quorsum nugaris, veritatis voro Ι'. Δεδόσθω, φασίν, εἰκονίζεσθαι τὸν Χρ ἀλλ᾽ ὡς ἡ θεοπαράδοτος ἱερολογία. Τοῦτο γὰρ ποιεῖτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν· ὡς οὐκ ροῦντος δηλονότι ἄλλως εἰκονίζεσθαι, ἢ ἀνα σκεσθαι· ἐφ᾽ ᾧ καὶ τὸ εἰκονίζεσθαι ἀληθὲς, εἰκονίζειν ἱερόν. Ὅτι μαχόμενος ἑαυτῷ ὤφθης, προσηκάμενος γράφεσθαι τὸν Χριστὸν, μὴ πρότερον τοῦτο κατ μενος, ἤρχει σοι εἰς περιτροπήν. Αλλ' ἐπεὶ πᾶο πρότασιν ἀνεπιτίμητον ἐᾷν οὐ καλόν, ἴωμεν ἐ κατὰ λόγον ἀντιπαράστασιν. Πῶς φὴς αὐτὰ τὰ λογηθέντα καὶ ὑμνηθέντα πρὸς τοῦ ἱερέως; 1 ἢ ἀλήθειαν; Εἰ μὲν εἰκόνα, φεῦ τῆς ἀτοπί βλασφήμου εἰς βλάσφημον· ὥσπερ οἱ ἐς ἐλί ἐμπαρέντες, καὶ τῇ μεταβάσει θάτερον τοῖν ἐπὶ τόλισθηρότερον καταπίπτοντες. Ἵνα γι ἐφαρμόσῃ ἡ πρότασις, ἀθείαν εἴλου κατακρι εἰ δὲ ἀλήθειαν, ὥσπερ οὖν καὶ ἔνεστιν· αὖ σῶμα καὶ αἷμα Χριστοῦ ὡμολόγηται ἐν τῇ μ ψει τοῖς πιστοῖς, κατὰ τὴν θεόλεκτον φωνήν τῆς ἀληθείας μυστήρια εἰς τύπους μεταλα ποιεῖτε, εἰρηκὼς ὁ λόγος, καὶ πάνυ· συγκεφαλ φληναφεῖς; Εἰς δὲ τὴν ἀνάμνησιν μου γὰρ τῆς ὅλης οἰκονομίας τόδε τὸ μυστήριον· ἐκ ριωτέρου μέρους συνεκδοχικῶς τὸ ὅλον ἐπισ μενος. Οὐ γὰρ ἐπεὶ εἶπε, Τοῦτο ποιεῖτε ε ἐμὴν ἀνάμνησιν, τοῖς πᾶσιν ἔξεστιν, ἀλλ᾽ ἱερουργεῖν. ᾿Αλλὰ μὴν οὐδὲ ἀπεῖρξεν ἡμᾶς τί ἄλλων μυστηρίων τεκετῆς. Φαινοίμεθα γὰρ κ Γενεθλίων καὶ τῶν Θεοφανίων ὑπομνήματα τες καὶ νῦν μὲν κλάδους αἴρομεν εἰς τύπ ἐπὶ πώλου καθέδρας· νῦν δὲ ἀσπαζόμεθα ἀλ εἰς σημεῖον τῆς ἀναστάσεως. Εῶ λέγειν τῆς ἱερὸν ἀναβάσεως καὶ πείρας τοῦ πειράζοντα ἣν ἡμεῖς τὴν τεσσαρακονθήμερον ἄγομεν ἐγκ ἄλλα τε τινὰ τῆς αὐτῆς ἐχόμενα θεωρίας. πάντα ποιεῖτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν, δ mysteria ad figuras traducens? In meam commemorationem hoc facite, dixit; valde qui dem apposit; totius euim dispensationis summa quædam est hoc mysterium; ex præcipua parte totum per synecdochen significans. Neque enim quia dixit, hoc facite in meam commemorationem, omnibus licet; sed quibus est sacrificandi potestas. Sed neque nos ad aliorum mysteriorum celebratione prohibuit. Videre enim est et Natalium et Theophaniorum memoriam peragentes; et nunc quidem ramos tollimus ad symbolum in pullo asinæ sedentis; nunc mutuo nos amplectimur, in signum resurrectionis. Mitlo dicere de ascensu ad templum, et de tentatione tentatoris, propter quam quadragenariam abstinentiam observamus, et alia quæ- η κεφαλαιωδεστέρου μυστηρίου κατὰ τὸ σιωπά dam ejusdem rationis. Hæc omnia facite in meam commemorationem, ita per summarium mysterium reticentia quadam, ut jam dixi, præcepisse Verbum consendum est. Annon et de corporea ejus in tabula repræsentatione idem existimari licet, quemadmodum et de divinitus exaratis Evangeliis? Neque enim exarari uspiam jussit consisum sermonem; attamen ab apostolis hactenus exaratus est, et hic quoque per chartam et atramentum. Sic et in imagine per varios colores, aut aliam forte materiam excuditur. Quæ enim historiæ sermo coram 18 Luc. XXII, 19, ὡς ἔφθην εἰπὼν, προστεταχέναι τον Λόγον ληπτέον. Ἡ οὐχὶ καὶ ἐπὶ τῆς ἐν πίνακί σωμ δοῦς αὐτοῦ θέας τὸ αὐτὸ ἔστιν ὑπολαμβάνειν, καὶ ἐπὶ τῶν Θεοχαράκτων Εὐαγγελίων; Οὔ γὰρ εἴρηκε χαράττεσθαι τὸν συντετμημένον ἀλλὰ μὴν χαράττεται ἀπὸ τῶν ἀποστόλων τοῦ δεῦρο· καὶ ὁ ἐνταῦθα διὰ χάρτου και μ οὕτως ἐπὶ τῆς εἰκόνος, διὰ ποικίλων χρωμά ὅ τε τύχοι ἂν ἄλλων ὑλῶν ἐγχαράττεται. φησί, ὁ λόγος τῆς ἱστορίας παρίστησι, ταῦτι ρικὴ σιωπῶσα διὰ μιμήσεως δείκνυσιν, ὁ

ANTIRRHETICUS 1. κ. Ὡς ἐντεῦθεν μὴ μόνον τὰ ἐν αἰσθήσει, Λ exhibet, hæc ipsa silens pictura per imitationem καὶ χριᾷ ὑποπίπτοντα ἀναγράφειν διδάσκε ῖς, ἀλλ᾽ ὁτιοῦν καὶ κατὰ διάνοιαν περιλαμαν διὰ τῆς τοῦ νοῦ θεωρίας. Διὰ τοῦτο παρα ἐξ ἀρχῆς οὐ μόνον ἀγγέλους ἀνιστορεῖν, · τὸ μέλλον κριτήριον ὑπογράφειν, δεξιάς τε · στάσεις καὶ εὐωνύμους, σκυθρωποτέραν τε ξοτέραν ιδέαν. Εν γὰρ μόνον πάντη ἀπερ!- τὸ θεῖον· οὐ οὐκ ἔστι περίνοιά τις καταοὐδ᾽ αὖ σημασία ακουστική, ὡς ἔχει φύ πρὸς οἷς καὶ ἀποφάσκεται ἡ περιγραφή. Τα παντα ἐπεὶ περιορίζεται διὰ νοῦ καταλαμ12, καὶ περιγράφεται δι᾿ ἀκοῆς, ἤτοι ὄψεως· ρωθεν γὰρ ταυτὸν τῇ ἰσότητι. " Τί τοίνυν τὸ δεδειγμένον; εἰκὼν Χριστοῦ, ἢ κς, καὶ οὐ τὰ δύο οὐ γὰρ ταὐτὸν σκια και 1. Καὶ πῶς λεκτέον ἐν ἑκατέρῳ ἑκάτερα, ἤ ν; καὶ τὸ ἄτοπον προφανές. · ἐν ποτε μανείη ἄν τις τοσοῦτον, σκιὰν καὶ καν, ούσιν καὶ θέσιν, ἀρχέτυπον καὶ παράγωατόν τε καὶ αἰτιατὸν, ταὐτὸν ὑπολαμβάνειν οὐσίαν, καὶ λέγειν ἐν ἑκατέρῳ ἑκάτερα, τερον· ὡς ἂν Χριστὸν καὶ αὐτοῦ τὴν εἰκόνα ἕν ο του το ὑπολήψεσθαι ἤ φράζειν· ἀλλὰ ἄλλα τὸν, καὶ ἄλλο εἰκόνα Χριστοῦ κατὰ φύσιν· εἰ ἡ απότης κατὰ τὸ ἀμερὲς τῆς κλήσεως. Καὶ μὲν πρὸς τὴν τῆς εἰκόνος φύσιν ἀπίδοι, οὐ ιστόν μόνον, ἀλλ' οὐδὲ εἰκόνα Χριστοῦ εἴποι ἄν τὸ όμενον. Εστι γὰρ τυχόν ξύλον, ἢ χρώμα, ἢ απός, ή άργυρος, ἢ τι τῶν διαφόρων ὑλῶν ὃ καὶ μαι. Ὅτε δὲ πρὸς τὴν δι' ἐκτυπώματος ἐξομοίω αποῦ ἐρχετύπου, καὶ Χριστὸν καὶ Χριστοῦ. Ἀλλὰ Κρεσιν μὲν κατὰ τὸ ὁμώνυμον· Χριστοῦ δὲ κατὰ Η πρός τι. Τὸ γὰρ παράγωγον, ἀρχετύπου παράὥσπερ καὶ τοὔνομα ὀνομαζομένου ὄνομα Επίλεξες. Φησὶ γὰρ, Ἰωσίας ἦρε τοὺς ὀφθαλμούς καὶ ἐπὶ τὸν τάφον τοῦ ἀνθρώπου τοῦ Θεοῦ, ο λαλήσαντος τοὺς λόγους τούτους. Καὶ εἶπε· τὸ σκόπελον ἐκεῖνο ὃ ἐγὼ ὁρῶ; καὶ εἶπον τῷ οἱ ἄνδρες τῆς πόλεως· Ὁ ἄνθρωπος του καὶ ἐπιν ὁ ἐξεληλυθὼς ἐξ Ἰούδα. Καὶ εἶπεν· Και αυτόν. Ανήρ μὴ κινησάτω τὰ ὀστᾶ αὐτ 5. Συνίης τί τὸ Γράμμα; άνθρωπον τοῦ Θεοῦ τὸν πελον ὠνόμακεν, ἤτοι τὸν τάφον, ἀπὸ τοῦ ἐν τῷ κειμένου σώματος, τὸ ἀνάστημα κεκληκώς. τον οὐχὶ μᾶλλον ἀπὸ τῆς εἰκόνος τὸ πρωτότυπου μαστέον; Καὶ πάλιν ὁ Θεὸς πρὸς τὸν Μωσῆν· Ιησόν μοι δύο Χερουβίμ χρυσά, οὐκ, εἰκόνας βίμ. Βλέπων τοίνυν κἀνταῦθα ὡς τῆς ὁμωνομίας παράγωγον ὡς κύριον κέκληται, παῦσαι ἐπισ τῶν τὰ ἀσύνετα, καὶ κατασυλλογίζεσθαι πειρώ ως τὰ ἀσυλλόγιστα. ΙΒ΄. Πῶς φής, Ἐν τῇ εἰκόνι, τοῦ Χριστοῦ ἡ θεότης; "IV Reg. xxш, 17, 18. 15 Exod. xxv, 18. Καὶ οὐ τὰ δύο: in Regio codice abest interroationis nota, tanquam dicat, certe quidem non demonstrat, ut magnus asserit Basilius (b). Ita non hinc non solum quæ sub sensum, et tanctum, coloremque cadunt, depingere docemur; sed quidvis etiam aliud, quod cogitando mentis agitatione comprehenditur. Proptera et ab initio mos fuit, non solum angelos repræsentare, sed futurum etiam judicium depingere,et dextras stationes ac sinistras, tristioresque vultus se lætiores. Unus enim solusque est omni ex parte incircumscriptus Deus; cujus comprehensiva mentis cogitatio nulla est, nec sub aures cadens naturæ declaratio, ac proinde nec circumscriptio. Gætera vero omnia quis mentis comprehensione clauduntur, eadem auditu quoque vel aspectu circumscribuntur; utrinque enim una et par est ratio. XI. HÆR. Quidnam ergo est quod ostenditur; imago Christi, aut Christus, et non duo; nec enim idem sunt umbra et veritas. Et quomodo dicendum est in utroque utrumque aut alterum; quod quidem absurdum esse patet. ORTH. Nemo unquam adeo insanierit, ut umbram et veritatem, naturam et liberam impositionem archetypum et exemplum, causam et quod ex causa ortum, idem secundum substantiam esse putet, et in utroque utrumque esse dicat, aut alterum, ita ut Christum et ejus imaginem unum hoc modo credat ut affirmet; sed illiud Christum, et aliud Christi imaginem secundum substantiam esse, tametsi identitas in vocabuli indivisa unione reperiatur. Cumque ipsam imaginis naturam intuebitur, non modo Christum, sed ne imaginem quidem Christi dixerit esse, quod cernitur. Est enim lignum fortasse, vel color, vel aurum, vel argentum, vel diversa quædam alia materia, a qua et nomen habet. Cum vero expressam per similitudinem archetypi figuram; tum et Christum, et Christi; sed Christum quidem homonyme; Christi autem, relative: quia exemplum archetypi est exemplum; sicut et nomen; nominati nomen est. In promptu est e divinis Litteris demonstratio. Sustulit, inquit, Josias oculus suos ad sepulcrum hominis Dei, qui locutus est verba hæc, et dixit: Quis est titulus ille quem video? Responderuntque ei cives urbis illius: Homo Dei est, qui venit de Juda. Et ait: Dimiltite eum, nemo commoveat ossa ejus 1. Sentisne quid Scriptura dicat, hominem Dei titulum ipsum appellavit, sive sepulcrum, a corpore quod in eo jaccbat, monumenti, fabricam nuncupans. Quanto magis de imagine. prototypum appellandum? Et iterum Dominus ad Moysen: Fac mihi duos Cherubim aureos 1, non imagines Cherubim. Vide ergo quemadmodum et hoc loco exemplum proprii nomine per homonymiam appelletur; ac desine stulta moliri, et contra rationem ratiocinari. XII. HÆR. Quo pacto censes in imagine esse sunt duo. Hom. 20, in xr Martyrea.

ἐν αὐτῇ, ἡ περιγραφή· εἰ δὲ μὴ, τὸ προσκυνεῖν ἀσεβές· οὐ γὰρ ὁ λέγεται, ἀλλ᾿ ὃ μὴ ἔστι προσκυνεῖται· Χριστοῦ δὲ ἡ σὰρξ ἀεὶ τῇ θεοτητι συμπροσκυνεῖται, ὅτι συνήνωται ἀδιασπάσεως· ἀλλ᾽ οὐχ ἡ divinitatem? physice? quandoquidem simul ado- φυσικῶς; ἐπεὶ συμπροσκυνεῖται· ἢ οὔ; καὶ εἰ μὲν ratur, an non? Et quidem si in ea est, sequitur circumscriptio. Si non est, adorare impium est. Non enim quod dicitur, sed quod non est, adoratur. Christi autem caro cum divinitate semper adoratur, quia inseparabiliter cum ea conjuncta est; non item imago. ORTH. In iisdem absurdis versaris. Nam cum minime unum sint archetypum et imago, quia illud veritas est, hac umbra; quid tanquam sapiens argutaris? In Dominico enim corpore ob naturalem connexionem divinitas conjunctim adoratur et glorificatur, licet caro circumscriptionem subeat. Quomodo enim non subeat? cum et tangi, et apprehendi, et cerni possit, et nullo modo incomprehenBibilis naturæ propter unionem proprietates suscipiat: quoniam, ut dictum est, caro etiam ipsa passa est, impassibili substantia neutiquam una patiente. In imagine vero, haudquaquam. Ubi enim ne ipsius quidem, quæ exprimitur, carnis adest natura, sed tantummodo relatio; multo minus dixeris incircumscriptam esse divinitatem; quæ eatenus et inest et adoratur in imagine, quatenus in ea velut in umbra unitæ sibi carnis exsistit. Quis enim est locus, ubi divinitas non sit, in ratione præditis, eaque carentibus; in animatis et inanimis? sed ex analogia suscipientium naturarum, plus, minusve. Sic et in imagine adesse divinitatem qui dixerit, a congruo non aberrabit. Inest siquidem etiam in figura crucis, aliisque divinis donariis; at non physica unione; nec enim caro quæ deifcata est: sed relativa participatione, quia gratia et honore participant. XIII. HÆR. Quid est quod aiunt, bonum non esse, si ostendatur imago, et non adoretur? quin potius utile est; tum quod ex æquo per auditum ad res ipsas recurratur, earumque memoria revocetur; tum quod vitanda sit humi repens materialis pictura. Spiritus enim est Deus; et eos, qui adorant sum in spiritu et veritate oportet adorare 16, ut scriptum est. ORTII. Si æqualem auditu iaspectus vim esse confiteris, quod sane verum est, suscipe quod æquivalet; meneatque sacrum Evangelium in solo auditu sine odoratione, quamvis colendum sit. Quod si hoc fatuum est, cur non etiam prius alterum? qualis enim esse judicasti; aut quomodo non adorandum utrumque, sed idem secum pugnans utilitate atque damno? atque ita sive in imagine sive in Evangelio, sive in cruce, sive in alia quavis re consecrata, in spiritu et veritate adorari Deus videtur; subductis per mentis in Deum erectionem materiis. Neque enim in eis mens constiterit, quia nec in illis confidit; quid idololatrarum error est: sed per eas ad prototypa conscendit, sicut orthodoxorum fides docet. XIV. HER. Οportetne, inquiunt, litteras ado18 Joan. IV, 24. η εἰκών. Ἐπὶ τῶν αὐτῶν ἀτοπημάτων εἶ. Οὐκ ὄντος γὰρ ἑνὸς ἀρχετύπου τε καὶ εἰκόνος, ὅτι τὸ μὲν ἀλήθεια, τὸ δὲ σκιά· τί ὡς σοφόν σου τὸ ἐπιχείρημα; Ἐπὶ μὲν γὰρ τοῦ Κυριακοῦ σώματος τῇ φυσικῇ συναφείς ἡ θεότης συναπτικῶς καὶ προσκυνεῖται καὶ δοξάζε ται, καίπερ τῆς σαρκὸς περιγραφῇ ὑποπιπτούσης, Πῶς γὰρ οὔ, ἁπτῆς καὶ ληπτῆς καὶ ὁρατῆς ὑπαρ χούσης, καὶ οὐδαμῶς τῆς ἀπεριλήπτου φύσεως διὰ τὴν ἕνωσιν ὑφισταμένης τὰ ἀνοίκεια; ἐπεὶ, ὡς εἴ ρηται, καὶ πέπονθεν ἡ σὰρξ μὴ συμπεπονθυίας τῆς ἀπαθοῦς οὐσίας. Ἐπὶ δὲ τῆς εἰκόνος, οὐδαμῶς. Οπου γὰρ οὐδὲ αὐτῆς τῆς ἀναστηλωθείσης σαρκὸς ἡ φύσις πάρεστιν, ἀλλ᾽ ἤ μόνον ἡ σχέσις, πολλοῦ γε ἂν εἴποις τὴν ἀπερίγραπτον θεότητα, τοσοῦτον καὶ ἔνεστι καὶ προσκυνεῖται ἐν τῇ εἰκόνι, ὅσῳπερ ἐν σκιᾷ τῆς ἐνωθείσης αὐτῇ σαρκὸς ὑπάρχει. Ποῦ γάρ ἐστιν, οὗ οὐκ ἔστιν ἡ θεότης, ἔν τε λογικοῖς καὶ ἀλόγοις· ἐν ἐμψύχοις καὶ ἀψύχοις; ἀλλὰ κατὰ ἀναλογίας τῶν ὑποδεχομένων φύσεων πρὸς τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον. Οὕτω καὶ ἐν εἰκόνι εἶναι τὴν θεότητα εἰπών τις οὐκ ἂν ἁμάρτῃ τοῦ δέοντος· ἐπεὶ καὶ ἐπὶ τύπου σταυροῦ τῶν τε ἄλλων θείων ἀναθη μάτων, ἀλλ᾽ οὐ φυσικῇ ἐνώσει· οὐ γὰρ σὰρξ ἡ θεωθεῖσα· σχετικῇ δὲ μεταλήψει, ὅτι χάριτι καὶ τιμῇ τὰ μετέχοντα. ΙΓ΄. Καὶ τί φασίν· Οὐκ ἐσθλὸν δεδεῖχθαι τὴν εἰσ κόνα καὶ μὴ προσκυνεῖσθαι; λυσιτελὲς γὰρ μᾶλλον τὸ μὲν διὰ τῆς ἐξ ἴσου ἀκοῆς πρὸς τὰ πράγματα ἀναδρομήν τε καὶ ἀνάμνησιν· τὸ δὲ διὰ τὸ φυγείν τὸ χαμερκὲς τῆς ὑλογραφίας· Πνεῦμα γὰρ ὁ Θεὸς καὶ τοὺς προσκυνοῦντας αὐτὸν, ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ ἀληθείᾳ δεῖ προσκυνεῖν, ὁ λόγος. Εἰ ἴσην ἀκοῆς τὴν δι' δψέως ἐνάργειαν ὁμολο γεῖς, ὅπερ ἀληθὲς, δέξαιο τὸ ἰσόῤῥοπον· καὶ μει νάτω τὸ ἱερὸν Εὐαγγέλιον ἐπὶ μόνης τῆς ἀκοῆς, μὴ προσκυνούμενον, καίπερ ὃν σεπτόν. 'Αλλ᾽ τ τοῦτο ἠλίθιον, πῶς οὐ τὸ πρότερον; ἐξ ἴσου γάρ σ κέκριται· ἢ πῶς οὐ προσκυνητὸν ἑκάτῖρον, αὐτὸ ἑαυτῷ μαχόμενον διὰ τῆς ὠφελείας τε καὶ βλάβης; Καὶ οὕτω κἄν ἐν εἰκόνι, κἂν ἐν Εὐαγγε λίῳ, κἂν ἐν σταυρῷ, κἂν ἐπ' ἄλλῳ τινὶ τῶν ἀφιε ρωθέντων, ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ Θεὸς προσκυ νούμενος φαίνεται· ὑπεξαιρουμένων τῶν ὑλῶς διὰ τῆς τοῦ νοῦ ἐπὶ Θεὸν ἀνανήξεως. Οὐ γάρ τοι πρὸς αὐτὰς ἐναπομένο: ἂν, ὅτι μηδὲ πέποιθεν, ὡς ἡ τῶν εἰδωλολατρούντων πλάνη· δι' αὐτῶν τε ἐπεὶ τὰ πρωτ τότυπα ἄνεισιν, ὡς ἡ τῶν ὀρθοδόξων πίστις. ΙΔ΄. Το γράμμα προσκυνητέον, φασὶν, ἢ τὴν εἰ ᾿Απερίγραπτον (θεόθητα) in ms. cod. περιγραπτὸν, circumscriptam, quod potius videtur exigere loci sententia.

ANTIRRHETICUS I. τόνα, ἧς ἡ κλῆσις ἐπιγέγραπται; καὶ πάντως θάτε- rare, an imaginem, cujus nomen incriptum est? των: καὶ οὐ τὰ δύο; καὶ ποῖον; atque horum alterum omnino, et non duo? et qualenam? Ομοιόν τι ἐρωτᾷν ἐστιν, ὡς εἰ προσκυνεῖν δέον τὸ Εὐαγγέλιον, ἢ τὴν ἐπ' αὐτῷ κλῆσιν; τὸν τύπον τοῦ σταυροῦ, ἢ τὸ ἐπ' αὐτῷ γράμμα; προσθείην δ' ἢ καὶ ἐπὶ τῶν καθ᾿ ἡμᾶς, τὸν δεῖνα, ἢ τοῦδε τὸ έκαμα • Παύλου τυχὸν καὶ Πέτρου, καὶ ἑκάστου τῶν ἀπὸ τὸ αὐτὸ εἶδος ἀτόμων. Καὶ πῶς οὐκ ἀνόητον, ὺς μὴ εἴπω γελοῖον; καὶ τί γάρ ἐστι τῶν κατ' ἐφθαλμοὺς ἡμῶν ἀκατονόμαστον; καὶ πῶς διασχι θήσεται τῇ δόξῃ τῆς οἰκείας προσηγορίας τὸ ὄνο μεθέν, ἵνα ἐν θατέρῳ θήσωμεν τὴν προσκύνησιν, τοῦ ἑτέρου ἀποστερούντες; Τῶν γὰρ πρός τι ταῦτα· το γάς όνομα, ὀνομαζομένου όνομα, καὶ οἷόν τις τιστική εἰκὼν τοῦ καθ' ούπερ λέγεται, πέφυκεν· ἐν εἰς οὐ διέσχισται ἡ κατὰ προσκύνησιν ἐνότης. ΙΕ. Τον σταυρὸν προσκυνητέον πρότερον, ἢ τὴν μόνα; ἐπ᾽ ἴσης ἢ κατὰ τὸ ἧττον; Φωτικῆς ἀκολουθίας οὔσης ἐν τοῖς πράγμασι, που ἀπολογεῖν μοι δοκεῖς. Εἰ μὲν γὰρ ὁ σταυρὸς ἐπὶ τοῦ ἀρχετύπου ληπτέος, πῶς οὐχί; ἐν αὐτῷ γὰρ πέν κάνει ὁ ἀπαθὴς λόγος οὐ ἡ δύναμις τοσαύτη, ὡς ἐν τῇ της φλέγεσθαι τὸ δαιμόνιον φύλον, καὶ τον ἐκ τῶν ἐσφραγισμένων ἀποδιδράσκειν. Εἰ ἐπὶ τοῦ τύπου, οὐ συνετόν. Ὅσον γὰρ τὰ αίτια επέμει, τοσοῦτον καὶ τὰ αἰτιατά προτετίμηται· ἐπὶ καὶ πᾶν τὸ παραλαμβανόμενον διά τινα χρείαν, αλέστερόν ἐστι κατὰ τιμὴν, οὗ ἕνεκεν είληπται ο Μας καὶ σταυρὸς Χριστοῦ· πρότερον γὰρ κατάπίστεων ων, ὕστερον ἡγίασται, παραληφθεὶς εἰς του θείου πάθους. 15. Οὐδὲν, φασί, τὸ διάφορον εἰδώλου τε καὶ εἰ της· ταὐτὸν γὰρ κατὰ τὴν σημασίαν· ὅτι τὸ μὲν εθος διόλου· οὐ γάρ τοι τὸ κύριον αὐτό, τὸ ὁπο μένων· τὸ δὲ ἐνικός, κατά σημαινόμενον του ἐμοίων. Τὸ δ' ὅμοιον οὐκ ἄλλο τι, ἀλλ᾽ ἢ μὴ ἔστι τὸ πρωτότυποι· καὶ οὕτως εἴδωλον, καὶ οὕτως εἰκών. Ε; ταὐτὸν γὰρ ἀμφότερα φέρει την σημασίαν. κωλον δε προσκυνεῖν, ἐν τῷ δῆθεν προσκυνεῖν τὸν Ιμπὸν διὰ περιγραφῆς, ἀσεβές. Απείρηται γὰρ τόπι τοῦ λόγου τῆς ἀληθείας. Ἀπὸ τῆς αὐτῆς ἐννοίας τοῦ τὰ ὁμοιώματα μὴ εἶν κ τὸ θεῖον, ἀλλὰ σφετερίζεσθαι ἐν ἑαυτοῖς τὴν μήθειαν, οὐδὲν τὸ διάφορον· ὅτι καὶ ἐπ᾽ ἴσης ἀπο τέτοιον παρὰ τῇ θείᾳ Γραφῇ, οὐ μόνον τοῦ εἰδώλου Το εικόνισμα, ἀλλὰ καὶ ἡ στήλη, καὶ τὸ ὁμοίωμα, καὶ εἴ τι ἕτερον. Οὐ ποιήσετε γὰρ ὑμῖν ἑαυτοῖς, τησί, χειροποίητα, οὐδὲ γλυπτά, οὐδὲ στήλην ἀναστήσετε ὑμῖν· οὐδὲ λίθον σκοπόν στήσετε ἐν τῇ γῇ ὑμῶν προσκυνῆσαι αὐτόν· ἐγὼ γὰρ 11. Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν. Καὶ ἀλλοθί που εἰκόνα ἐποίησε τέκτων, ἢ χρυσοχόος χωνεύσας χρυσίου περιεχρύσωσεν αὐτὸν, ἢ ὁμοίωμα κατα εσκεύασεν αὐτόν; Αμφοτέρωθεν γὰρ τῆς εἰδωλο 17 Levit. xxvı, 1. 18 Isa. XL, 19. Με ORTH. Perinde est hoc rogare, ac si quarits, utrum adorandum sit Evangelium, an ejus nomen? utrum figura crucis, an quod in eo scriptum est. Addam et de hominibus, utrum hunc, an ejus nomen, Pauli forsitan et Petri, et singulorum sub ea specie individuorum. Quomodo autem id stultum non sit, ne dicam ridiculum? Quid enim est in iis, quæ oculis videmus, quod nomine careat? aut quomodo gloria a proprio vocabulo distinguatur quod nomen habet, ita ut alteri adorationem tribuamus, alteri detrahentes? Hæc enim relativa sunt. Nomen quippe nominati est nonen, et veluti naturalis quædam ejus de quo dicitur, imago; in quibus adorationis unitas divisa non est. XV. ILER. Potiusne adoranda est crux, quam imago: ex æquo, an minus? ORTH. Cum in rebus ipsis sit naturalis consecutio, frustra loqui mihi videris. Etenim si crux pro archetypo sumatur, quidni? in ea siquidem passum est Verbum impassibile; cujus tanta est virlus, ut ab umbra ipsa dæmonum turba exuratur, et a signatis procul aufugiat. Si vero pro figura, consultum non est. Quanto enim præstantiores sunt cause, tanto et quæ ex causis orta sunt honore præcellunt, quandoquidem et omne quod utilitatis alicujus gratia sumitur, honore inferius est eo cujus causa usurpatur: sicut et crux Christi, quæ cum exsecrationis instrumentum prius esset: postea sanctificata fuit, cum ad divinæ passionis usum assumpta est. XVI. H.ER. Nullum, aiunt, discrimem esse idoli et imnaginis: idem enim esse secundum significationem; quia illi quidem nomen dedit eos,, id est forma, seu species in universum; nec enim proprium ipsum est, quod cernitur; huic vero ἐοικός, quatenus simile significat. Simile autem aliud non est, quam quod non est prototypum: atque ita idolum, ita et imago. Eodem enim ambo significationem dirigunt. Idolum porro adorare, dum scilicet adoratur Christus per picturæ descriptionem, impium est: vetitum enim usquequaque est verbo veritatis. ORTH. Ex eodem sensu, quod scilicet simulacra non sint Deus, sed in seipsis veritatem sibi vindicent, nullum est discrimen; quia ex æquo in sacris Litteris interdicitur, non solum imago, sicut idolum, verum etiam et titulus, et simulacrum, et si quod aliud est. Non facietis, inquit vobis idolum et sculptile: nec titulos erigetis, nec insignem lapidem ponetis in terra vestra ut adoretis eum; ego enim sum Dominus Deus vester 17.Et alio quodam loco Nunquid imaginem fecit faber? aut aurifex (undens aurum circumauravit eum, aut simulacrum apparavit eum 18? Utrinque enim idololatriæ est periculum non tamen eo quod olim a Deo juxta

natura infinitæ similitudinem reprehendebatur vox λατρείας τὸ ἐπικύνδυνον· οὐ μὴν ἐπειδὴ πάλαι πρὸς imaginis, ideo nobis usurpanda non est, perinde ac cæteræ ejusdem ordinis. Quin potius utamur ad corporis Christi figuram voce imaginis, quandoquidem initio in mundi opificio, cum ce hominis creatione sermo esset, et illa ipsa designaretur: Faciamus, ait, hominem ad imaginem et similitudinem nostram 19; et iterum juxta divinam interrogationem: Cujus est imago hæc 30? quia hinc consentanea est usurpatio: per catachresin vero, characteris et simulacri; idoli autem nulla prorsus ratione, quamvis eodem tendat significatio. Assignatum enim est priscis creaturarum cultoribus, et si qui nunc sint, a quibus natura, et gloria, et potentia indivisa Trinitas non adoretur, Verbique incarnatio non credatur. Dii vero, qui η cœlum non fecerunt, ex ligno et lapide, et alia omni materia conflati, qui divisi sunt inter se pugnantesque, non solum natura, sed etiam voluntate, et gloria, et cultu pereant 31, sicut scriptum est. Et proferent nobis, tanquam inde constricti Dominæ imaginem, et alias sanctorum omnium. XVII. HÆR. Negant oportere imagines exprimere, et adorare: quid ita? quia honori non est, inquiunt, iis qui celestem gloriam sortiti sunt, materialibus figuris effingi: potiusque maneat quæ verbis fit tituli inscriptio, quam quæ in tabulis; præferenda enim est, quia utilior. ORTH. Hæc eadem etiam de Christo dicent; et manifesta est refutatio, ne eadem repetamus. Equalis enim cum visu est auditus; nec fieri potest quin duo sint. Qui enim unum tollit, simul et alterum plane tollet; ac vicissim recte se habet, ut qui unum commendat, alterum commendet, nisi desipimus. XVII. BÆR. At non continuo adorandus est, quisquis per imaginem repræsentatur, hic nimirum aut ille; iique obscuri fortasse ac minime laudandi. ORTH. Verum hic colendi sunt et gloriosi; quippe qui per sanguinem martyrii, aut vitæ sanctimoniam venerationem adepti sunt. XIX. HÆR. Hine multiplex, aiunt, exsistet adoratio. Unica autem est adoratio, et non mulla. ORTH. Latriæ scilicet una est eaque in Deo solo; Θεοῦ κατὰ φύσιν ἄπειρον ὁμείωσιν, κατηγορεῖτο ἡ τῆς εἰκόνος φωνή, ἀπαράληπτος ἡμῖν, ὥσπερ καὶ τὰ σύστοιχα. Χρώμεθα δὲ μᾶλλον ἐπὶ τῷ τοῦ Χρισ στοῦ σωματοειδεῖ χαρακτῆρι τῇ τῆς εἰκονος φωνῇ· ὡς ἐν ἀρχῇ ἐν τῇ κοσμοποιίᾳ κατὰ τὴν διάπλασιν τοῦ ἀνθρώπου, ταύτης προσημανθείσης. Ποιήσωμεν γὰρ, φησί, ἄνθρωπον καν᾿ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ ὁμοίωσιν. Καὶ αὐτίκα κατὰ τὴν θεόλεκτον ἐρώτη σιν Τίνος ἡ εἰκὼν αὕτη; ὡς εἰκότως ἐντεῦθεν ἡ παράληψις· καταχρήσει δὲ χαρακτῆρος καὶ ὁμοιώ ματος, εἰδώλου δὲ οὐδαμῆ οὐδαμῶς· οἱ καὶ τῆς αὐτ τῆς ἐμφερείας ἡ σημασία. Απονενέμηται γὰρ τοῖς πάλαι κτισματολάτραις, καὶ εἴ τις νῦν, οὐχ ἡ ἀμέσ ριστος τῇ φύσει καὶ τῇ δόξῃ καὶ τῷ κράτει Τριὰς προσκυνητή, οὐδ᾽ αὖ ἡ σάρκωσις τοῦ Λόγου ὁμολογητή. Θεοὶ δὲ, οἳ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν οὐκ ἐποίησαν, ἐκ ξύλου καὶ λίθου καὶ παντοίας ὕλης κατειργασμένοι, μεμερισμένοι τε ἑαυτοῖς καὶ μαχός μενοι οὐ μόνον φύσει, ἀλλὰ καὶ θελήσει καὶ δόξη καὶ λατρείᾳ, ἀπολέσθωσαν, ὡς ὁ λόγος. Καὶ προσεί σουσιν ἡμῖν ὡς ἐνθάδε ερχθέντες τὴν Δεσποινικήν εἰκόνα, καὶ πᾶσαν ἄλλην ἁγιωτικήν. ΙΖ΄. Οὔ φασι γὰρ δέον ἱστορεῖσθαι καὶ προσκυ Λεῖσθαι· διατί; Ὅτι μὴ, φασὶ, τιμὴ τοῖς ὑπερκόσμιον ειληχύσι δόξαν, ὑλικαῖς ἀποτυποῦν μορφοποιίαις· εἴη δ᾽ ἂν μᾶλλον ἡ διὰ λόγου στηλογραφία, τῆς ἐν πίναξιν ἀξιολογωτέρα, ὅτι καὶ λυσιτελεστέρα. Ταῦτα καὶ ἐπὶ Χριστοῦ· καὶ ὁ ἔλεγχος ἐναργής; ὡς ἂν μὴ ταυτολογεῖν. Ἴσον γὰρ ὄψεως ἡ ἀκοὴ, καὶ οὐχ οἷόν τε μὴ τὰ δύο εἶναι. Ὁ γὰρ τὸ ἕν ἀναι ρῶν, συναναιρήσεις πάντως καὶ τὸ θάτερον· καὶ ἑκατέρωθεν ἔχοι ἂν καλῶς πάντα νὸν σεμνυνόμενον ἀποσεμνύνεσθαι, εἰ μὴ ἀφρονεύομεν. ΙΒ΄. ᾿Αλλ' οὐ πᾶς, φησὶ, καὶ προσκυνητὸς ὁ εἰπ κονιζόμενος· ὁ δεῖνα γὰρ καὶ ὁ δεῖνα· καὶ τυχόν ἀκλεεῖς, καὶ οὐκ ἐπαινετοί, = ᾿Αλλ' ἐνταῦθαι σεβαοτοὶ καὶ δοξαστοί, ὅτι δι' αἶ- - - ματος μαρτυρικοῦ, ἢ βίου ἱεροπρεποῦς τὸ σεπτὸν αὐτοῖς. ΙΘ', Εὐρίσκοιτο δ' ἂν ἐντεῦθεν, φασί, πολυσχιδής προσκυύνησις. Μία δὲ προσκύνησις, καὶ οὐ πολλαί. Ἡ λατρευτικὴ τοῦτο, καὶ ἐπὶ Θεοῦ μόνον ἐπὶ δὲ in aliis, autem alim. Nam et reges et principes a τῶν ἄλλῶν αἱ ἄλλαι. Βασιλεῖς τε γὰρ καὶ ἄρχοντες nobis adorantur, domini a servis, patres a liberis sed non sicut dii: et quamvis unius formæ sit adoratio, at non unius formæ intelligentia homines enim sunt, honorisque duntaxat, cultus illis impenditur, aut propter legem, aut propter metum, aut propter affectum. Quare qui adorationis discrimen nosti, qua per effigies prototypa adorantur; tribue hanc quidem ut propriam, proprie et privatim soli deitati; reliquas vero secundum analogiam eorum. quorum sunt exempla, 19 Gen. 1, 26. 20 Matth. ΧΧΙΙ, 21 Jerem. Χ, 11. προσκυνοῦνται πρὸς ἡμῶν, δεσπόται πρὸς δούλων, πατέρες πρὸς τέκνων· ἀλλ᾽ οὐχ ὡς Θεοί· καίπερ ἰσοτύπου οὔσης τῆς προσκυνήσεως, ἀλλὰ μὴ τῆς διανοήσεως· ἄνθπωποι γάρ· καὶ κατὰ τιμὴν αὐτοῖς τὸ σέβας, ἢ διὰ νόμον, ἢ διὰ φόβον, ἢ διὰ πόθον, Ωστε εἰδὼς διαφορὰν προσκυνήσεως, ἐν ᾗ προσκυ νοῦνται τιὰ τῶν χαρακτήρων τὰ πρωτότυπα, ἀπο ένειμε τὴν μὲν ὡς κυρίαν κυρίως καὶ μόνον τῇ Θεότητι· τὰς δὲ κατ᾽ ἀναλογίαν ὧν εἰσι τὰ παράγωγα, τῆς Θεοτόκου ὡς Θεοτόκου, τῶν ἁγίων ὡς ἁγίων =

ANTIRRHETICUS I. οι γάρ εἰσιν ἱεραί, προκείμεναι κατ᾿ ὄψιν ἐν Deipara ut Deiparæ, sanctorum ut sanctorum. Codiας ταῖς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαις, παντὶ ὀφθαλμῷ ώπου, ὡς ἀκοῇ, αἱ διὰ λόγου· καὶ ὁμοίως Γεννηταὶ, ὅτι καὶ ἰσοδύναμοι· ἢ τάχα καὶ προὔ π: κατὰ τὸ κυριώτερον τῆς αἰσθήσεως αἱ δι' ας. Που δ' αὖ θήσομεν τὸ κεκρατητὸς ἔθος ἀπ᾿ ἧς μέχρι τοῦ δεῦρα, ὡς ἐξ ἅπαντος θείου ναοῦ ἱερῶν ἀναθηματων ἔστι διαγνῶναι; Ἠσέβησεν ὁ χορὸς τῶν θεοφόρων; εἰδωλολάτρησεν ἡ ἀμώ- * Εκκλησία; Καὶ πότε τῶν εἰδώλων καθαρθή- *, καὶ διὰ τίνος; ᾿Αντιχρίστου δηλονότι ἡ ἔνω κς. Καὶ πῶς μετακινηθήσεται τὸ πάλαι έκδε έναν παρακολούθημα τῶν ἀρχαίων ἐθνῶν καὶ ιδόσεων; κρατεῖσθαι ἐμπεδούντων ἡμᾶς τῶν Ασίων Πατέρων, εἰ καὶ παρέλκον τοῦτο, πρὸς λογικὴν ἀπόδειξιν· φασὶ γὰρ, Τὸ ἁπλοῦν τῆς τως ἰσχυρότερον ἔστω τῶν λογικῶν ἀποδείξεων. ἀλλαχοῦ· Τὰ παλαιὰ ἔθη κρατείτω. Η πῶς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν ἀποκαλέσας εἰδωλεῖον, διὰ εικονικῆς ἀναστηλώσεως, ὦ σὺ τολμηρὲ, οὐ τῆς ῶν αἱρέσεων ἐνεργείας ἀποτέλεσμα εἴης; Στήθι ωθεν μετὰ τῆς ἐναντίας μερίδος· εἰ μὴ μεταΤή, φωνῆς ἀκούων μόνης λιθοβολούσης σε μὴ ἐν τῷ ὄρει τῆς Ἐκκλησίας, ὡς θήρα αἱρες Κ. Ε' τις τοίνυν οὐχ ὁμολογεῖ τὸν Κύριον ἡμῶν τὸν Χριστὸν ἐν σαρκὶ ἐληλυθότα, σαρκὶ περιγρά θα, κατὰ τὴν θείαν φύσιν μένοντα ἀνεπίγραπτον, στικός ἐστιν. Ε' τις διὰ τοῦ περιγράφεσθαι τὴν τοῦ Λόγου μια, συμπεριγράφεσθαι φιλονεικοίη τὴν θεότητα, · ἐπηνέμων ἑκάτερα ἐν τῇ μιᾷ ὑποστάσει κατὰ στὴν ἰδιότητα, ὡς μὴ ἀναιροῦντος ἑκατέρου άκρον ἐν τῇ ἀδιασπάστῳ ἐνώτε αιρετικός Επι τὴν περιγραφὴν τῆς σωματοειδοῦς θέας τον Δήμο, με όνομάζει εἰκόνα Χριστοῦ, ἢ Χριστὸν ὁμωνύμως, ἀλλ᾽ εἴδωλον πλάνης ἀποκαλοίη, αἱρετιής ἐστιν. Ε' εις τὴν κατὰ τὴν εἰκόνα σχετικὴν προσκύνησιν ή Χριστοῦ, εἰδώλων προσκύνησιν τολμηρῶς ἀποείναι, καὶ οὐκ αὐτοῦ Χριστοῦ μὴ σχιζομένης τῆς ξης το πρωτοτύπου ἐν τῷ παραγώγῳ κατὰ τὸν ήταν Βασίλειον, αἱρετικός ἐστιν. Εἴ τις ἐν τῇ τῆς εἰκόνος τοῦ Χριστοῦ δείξει μόνον πείσθαι λέγοι, μήτε τιμῶν μήτε ἀτιμάζων, ἀπεπόμενος ἤδη τὴν κατὰ τιμὴν σχετικὴν προσκύ σιν, αἱρετικός ἐστιν. Ε' τις τὰς κατὰ τῶν εἰδώλων Γραφικὰς ἀπαγοίσεις περιάγοι καὶ περιάπτοι τῇ ἱερᾷ τοῦ Χριστοῦ όνι, ὡς ἐντεῦθεν εἰδωλεῖον ἀποκαλεῖν τὴν τοῦ ιστοῦ Ἐκκλησίαν, αἱρετικός ἐστιν. Εἴ τις προσκυνῶν τὴν εἰκόνα Χριστοῦ, ἐν αὐτῇ πκῶς τὴν θεότητα προσκυνεῖσθαι λέγοι, ἀλλὰ μὴ Γ' ὅσον ἐστὶ σκιὰ τῆς ἐνωθείσης αὐτῇ σαρκός, ἢ καὶ πανταχοῦ τὸ θεῖον, αἱρετικός ἐστιν. Εἴ τις τὴν διὰ τῶν σεπτῶν εἰκόνων ἐπὶ τὰ πρωτότα αναγωγὴν τοῖς χαμαιπετέσιν ἀπονέμοι, ὡς ces enim sacri sunt, sub aspectum positi in omnibus Ecclesiis, omni hominis oculo, sicut auribus, qui verbis constant; parique modo adoranti sunt, quia camdum vim habent, aut fortasse etiam præstant, juxta sensus excellentiam, qui visum officiunt. Quo autem loco censebimus consuetudinem quæ ab initio huc usque invaluit, sicut ex omnibus Dei templis sacrisque donariis intelligi placet? Impie igitur egit sanctorum colus? Idololatra fuit labis expers Ecclesia? Et quandonam ab idolis purgabitur, et per quem? Antichristi procul dubio hæc contentio. Et quomodo subverterur inve eterata priscarum consuetudinum traditionumque continuatio? obdurare nos jubentibus divinis Patribus (tametsi supervacaneum sit etiam adversuslogicam demonstrationem. Sic enim aiunt: Fidei simplicitas validior esto logicis ratiocinationibus. Et alibi, Antiquæ consuetudines vim obtineant. Aut quomodo tu, qui Dei Ecclesiam propter imaginum erectionem idolium appellasti, o audacule, ex omnium hæresum colluvione ortus non videare? Procul ergo absiste cum factione contraria; nisi forte resipiscas, vocem audiens tanquam saxo te ferientem, et montem Ecclesiæ, ceu hæreticam belluam, contigere vetantem. XX. Si quis ergo non confitetur Dominum nostrum Jesum Christum, qui in carne venit, carne circumscribi, in divina natura incircumscriptum manentem, hæreticus est. Si quis eo quod Verbi caro circumscribatur, circumscribi simul divinitatem contendat, non distinguens utraque in una hypostasi, juxta natulem proprietatem, qua alterum ab altero in unione inseparabili non tollitur, hæreticus est. Si quis corporeæ Verbi formæ circumscriptionem, non appellat Christi imaginem, aut Christum homonyme, sed idolum erroris vocitet, hæreticus est. Si quis relativam in imagine adorationem Christi, idolorum adorationem temere nuncupet, et non ipsius Christi, cum protoypi gloria, Basilio ma gno teste, in exemplo non dividatur, hæreticus est. Si quis, dum imago Christi ostenditur, sibi satis esse dicat, si neo honore, nec probo afficiat, is ut relativam honoris adorationem jam respuens, hæreticus est. Si quis Scripturæ adversus idola inhibitiones traducat, et sacra Christi imagini adaptet, ita ut idolium Christi Ecclesiam propterea vocet hæreticus est. Si quis imaginem Christi adorans, divinitatem in illa physice adorari dicat, et non quatenus unitæ ipsi carnis umbra est, cum etiam ubique sit Deus, hæreticus est. Si quis anagogen seu evectionem quæ per venerandas imagines fit ad prototypa, humi repenti-

bus deputet, quasi sine illis ex auditu scilicet ad ἄνευ αὐτῶν δῆθεν ἐξ ἀκοῆς ἀναγόμενος ἐπὶ τὴν ἀρχέ archetypi contemplationem subvehatur, nec parem cum verborum historia, sicut magnus Basilius, tacitæ per picturam imitationi vim tribuat, hæreticus est. Si quis non dicat imaginem Christi, perinde ac figuram crucis, in omni loco et insculpi, et populo Dei ad salutem ostendi, hæreticus est. Si quis imagini Deiparæ, et omnium sanctorum congruentem adorationem non impertiat, Deiparæ ut Deiparæ, sanctorum ut sanctorum, juxta discrimen adorationis Matris Dei, et conservorum sed idolicum inventum esse dicat, salutare ornamentum Ecclesiæ, hæreticus est. Si quis ad cæteras hæreses non annuemeret eam, quæ adversus colendas imagines insanit, ut quæ a Deo non minus separet, sed indifferentem illorum communicationem esse dicat, hæreticus est. Si quis imaginis Christi honorum ultra modum evehens, dicat ac ad illam non accedere (non enim sibi prodesse) nisi prius ab omni peccato perpurgalus fuerit, stultus est. τυπον αὐτοψίαν· καὶ μὴ τὸ ἴσον τῇ λογικῇ ἱστορία δίδοι τὴν γραφικὴν διὰ σιωπῆς ἀναμίμνησιν, ὡς ὁ μέγας Βασίλειος, αἱρετικός ἐστιν. Εἴ τις οὐ λέγοι τὴν εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ ἐπίσης τῳ τύπῳ τοῦ σταυροῦ ἐν παντὶ τόπῳ καὶ ἐγγράφεσθαι καὶ ἐμφανίζεσθαι εἰς σωτηρίαν τῷ λαῷ τοῦ Θεοῦ, αἱρετικός ἐστιν. Εἴ τις τῇ εἰκόνι τῆς Θεοτόκου, καὶ πάντων τῶν ἁγίων, μὴ τὴν δέουσαν προσκύνησιν ἀπονέμοι, τῆς Θεοτόκου ὡς Θεοτόκου, τῶν ἁγίων ὡς ἁγίων, κατὰ τὸ διάφορον τῆς προσκυνήσεως Μητρὸς Θεοῦ καὶ ὁμοδούλων, ἀλλ᾽ εἰδωλικὴν ἐπίνοιαν φαίη εἶναι τὸν σωτήριον κόσμον τῆς Ἐκκλησίας, αἱρετικός ἐστιν. Εἴ τις μὴ συντάττοι ταῖς λοιπαῖς αἱρέσεσι τὴν κατὰ τῶν σεπτῶν εἰκόνων λυττήσασαν, ὡς χωρίζου σαν Θεοῦ ἐπ᾽ ἵσης, ἀλλὰ ἀδιάφορον εἶναι λέγοι τὴν πρὸς αὐτοὺς κοινωνίαν, αἱρετικός ἐστιν. Εἴ τις υπερτείνων τὴν τιμὴν τῆς Χριστοῦ εἰκόνος, λέγοι μὴ πρὸς αὐτὴν ἰέναι· μηδὲ γὰρ ὠφελεῖσθαι, εἰ μὴ προκαθαρθείη πάσης ἁμαρτίας, αλογός ἐστιν. ΑΝΤΙΡΡΗΤΙΚΟΣ Β'. ANTIRRHETICUS II. Veritatis oratio hujusmodi cum sit, naturaque immobilis, nec sententiarum divortiis, nec temporum mutationibus subjici solet; semper enim eadem sentit, eadem profitetur; quippe quæ ab omni detractione vel abjectione immunis est. At fabula mendacii, tanquam multiplex ex innumeris opinionibus fecunda, ex alio in aliud facile desiliens, nunc quidem hoc præ se fert, nunc alterum contra sectatur, nec in eodem unquam gradu pedem figit, crebris mutationum, conversionumque motibus exposita. Qualis nunc etiam est Iconomachorum latratus, qui Domini nostri Jesu Christi imaginem, alias erroris idolum vocitant, alias id minime dicunt; sed picturam rem bonam esse aiunt, eamque narrationis et commemorationis vim habere, non tamen adorationis: ideoque in excelsis et editis locis illam collocant, veriti ne ad humiliora forte depressa, adorationisque occasionem nacta, idololatriæ ipsis causam præbeat. Quorum quis sapientiam non admiretur, quæ non intelligat in eo ipso quod humilem ejus situm, adorationemque reformidant, idolicæ professionis suspicionem inesse? cum satis ipsis non sit ad cerΟ μὲν τῆς ἀληθείας λόγος μονοειδής τις ὢν καὶ ἀκράδαντος τὴν φύσιν, οὔτε γνωμικαῖς διαιρέσεσιν, οὔτε χρονικαῖς ἀλλοιώσεσιν ὑποβάλλεσθαι πέφυκεν • ἀεὶ γάρ ἐστι τὰ αὐτὰ δοξάζων τε καὶ πρεσβεύων· ὡς πάσης ὑφέσεως τε καὶ προσθέσεως ἐξῃρημένος. Ὁ δὲ τοῦ ψεύδους μῦθος, ἅτε πολυσχιδὴς καὶ μυριό. γνωμος τυγχάνων, ἐξ ἄλλων τε εἰς ἄλλα μεταπίπτων, πῆ μὲν τοῦτο πρεσβεύει, πῆ δὲ ἕτερον ἀντιδοξάζει, καὶ ἵσταται ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ οὐδαμή οὐδαμῶς, τοῖς τῆς ἀλλοιώσεώς τε καὶ τροπῆς πάθεσιν ὑποβαλλόμενος. Καθὰ καὶ ὁ τῶν εἰκονομάχων ὑλακτι σμός· ὅτι ποτὲ μὲν τὴν εἰκόνα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, εἴδωλον πλάνης βλασφήμως ἀποκαλοίη, ποτὲ δὲ οὗ φασιν, ἀλλ' ὅτι καλὸν ἡ ἱστορία, ἐξηγήσεως καὶ ἀναμνήσεως λόγον ἔχουσα, οὐ μὴν προσκυνήσεως· καὶ διὰ τοῦτο τὴν ἐν ὑψηλοῖς χώραν αὐτῇ ἀπονέμουσι, δεδοικότες μή πως ἐν τοῖς χαμη λοτέροις καθιεμένη, καὶ προσκυνήσεως ἀφορμὴν λαμβάνουσα, εἰδωλολατρείας αὐτοῖς εἴη αἴτιον. Ων πῶς οὐκ ἄν τις ἀγάσαιτο τὴν σύνεσιν, μὴ συνιοῦσαν, ὅτι αὐτὸ τὸ δεδοικέναι τὴν κατωφερῆ αὐτῆς στάσιν τε καὶ προσκύνησιν, εἰδωλικῆς ἐμφάσεως ἔχειν αἴτιον; οὐκ ἀρκετὸν αὐτοῖς εἰς ἀπλανή δόξαν ἡ τῶν

ANTIRRHETICUS II. ζίων ὑφαίρεσις, τῶν ἐφ᾽ ὕψους εἰκονισμάτων tam, errorisque vacuam opinionem, humi et ad μένων· ὅτι μηδὲ εὐηρεστηκέναι Θεῷ γέγρα- pedes demissa simulacra tollere, si in sublimi poἐν τοῖς Βασιλείαις ἄλλον, πλὴν Δαυὶδ καὶ οὐ καὶ Ἰωτίου, τῶν ἅμα τοῖς ὑποπεξίοις καὶ γλὰ ἀφηρηκότων. Ὥστε εἴπερ ἔλοιντο ὅσον τὸ ὑτοὺς τελείως εὐηρεστηκέναι Θεῷ, μᾶλλον δὲ κς ἐν τῇ τοιαύτῃ ὑπολήψει ἀσεβεῖν· μὴ ἐᾷν ἐν οὐρανὸν ἱερὸν οἶκον, ὃν οὐκ ἀποκοσμήσοιεν, ἱ ἐν αὐτοῖς θεῖα ἀναθήματα ὄντα ἐξ ἱστοριῶν, καταπρήσων. Αλλὰ περὶ μὲν τούτων εἵρηταί κανῶς, ἐφ' ὅσον ἐφικτὸν τῇ ὀλιγονοία μου, λε- · τὰς ἀλόγους ἐνστάσεις τε καὶ ἀντιθέσεις αὐτ νῦν δὲ ἐπειδὴ εἰρχθέντες τοῖς ἐλέγχοις, ὁμο 3!V εἰκονίζεσθαι τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν όν, οὐ μὴν προσκυνεῖν δεῖν τὴν ἀναστηλωθεῖ τῷ cod. Reg. αὐτοῦ] εἰκόνα· κἀντεῦθεν ἐντων πειρώνται τὸν νοῦν τῶν ἁπλουστέρων, ὡς σκυνήσει λατρευόντων τῇ κτίσει παρὰ τὸν ἐπι τούτῳ μοι σὺν Θεῷ καὶ ὁ παρών πε- ; λόγοι· κατὰ ἀντιβολὴν δυοῖν προσώπων, όξου τε, φημὶ, καὶ εἰκονομάχου· πρὸς τὸ εὐσύν · καὶ εὐδιάγνωστον κανταῦθα τὴν τῶν λεγομένων Δεν είναι. · ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ. Ὁμολογεῖς τὸν Υἱὸν καὶ Λόγον Πετρὸς σάρκα γεγονότα σαρκί περιγράφεσθαι, ῆς θεότητος φύσει μένοντα ἀπερίγραπτον; ΙΡΕΤΙΚΟΣ. Σύμφημι· πῶς γὰρ οὔ; τῶν θεολό Πατέρων οὕτω διαγορευόντων· Γρηγορίου μὲν «Περίγραπτον σώματι, ἀπερίγραπτον μετ» Αθανασίου δέ «Αοράτως μὲν Θεοῦ μένου καὶ ὄντος ἀληθῶς· ὁρατῶς δὲ ἀνθρώπου κωμένου καὶ ὑπάρχοντος ἀληθῶς.» . ΟΡΘ. Τὴν τοιαύτην οὖν περιγραφήν, ἤτοι να Χριστοῦ, οὐ συνομολογεῖς προσκυνητὴν ὑπο ΕΡ. Ούμενουν· ὅτι μηδέ τινι τῶν θεοφόρων τοῦτο τητα. Ἀλλὰ ἀντερωτήσω σε, σὺ δέ μοι ἀποκρί μ' τό δ γέγραπται ἔν τε Παλαιᾷ καὶ Καινῇ Μία προσκυνεῖσθαι εἰκόνα; *. ΟΡΘ. Όπουπερ γέγραπται προσκυνεῖσθαι τὸ * Στην πρωτότυπου. ΗΡ. Κύριον τὸν Θεόν σου προσκυνήσεις, καὶ τῷ μέσῳ λατρεύσεις. Τοῦτο καὶ γέγραπται. Τούτῳ ἱερομανεῖν προστέτακται· οὔτι που πρωτοτύπῳ, ἱλοῦμε εἰπεῖν εἰκόνι, ὡς σὺ φής. · ΟΡΘ. Οτι μηδὲ θεολογία, ὦ βέλτιστε, το προμενον, περὶ ἧς οὐκ ἔστιν ἐμφέρεια ἢ κατανόησις κώσεως· ἀλλ᾿ οικονομία, περὶ ἣν ὁρᾶται τὸ υπότυπον καὶ παράγωγον, εἴπερ ὁμολογεῖς σάρκα ούτε καθ' ἡμᾶς γεγονέναι τον Λόγον. Ι. Τῆς Γραφῆς λεγούσης, Κύριον τὸν Θεὸν σου σκονήσεις, καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις· οὐχ ἅμα Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ προσοίσειν ἡμᾶς τὴν προσκύνη προστάττει ὁ λόγος; Γ. ΟΡΘ. Αριδήλως· ἀλλ' οὐχ ὡς σάρκα ειληφότι sita relinquantur: quando nec in Regnorum libris alii Doo placuisse leguntur, quam David, Ezechias et Josias, qui una cum depressis excelsa quoque sus. tulerunt. Quare si Deo pro viribus cumulate placere aut cumulate potius in tali opinione impii essestuderent, nullam sub colo sacram ædem omitterent, quam ornatu suo non spoliarent, cujus divina donaria, picturæ alicujus historiam continentia non incen derent. Sed de his satis superque pro ingenii nostri tenuitate jam diximus, absurdasque eorum objectiones et contraria argumenta dissolvimus. Nunc vero quoniam reprehensione nostra constricti, Dominum nostrum Jesum Christum imagine exprimi consentiunt; negant autem dedi catam ipsi imaginem ado rari oportere, simpliciorumque mentes hac ratione conturbare nituntur, quasi eam adorando, creaturæ potius serviant quam Creatori: de ea re mihi exilis hæc disputatio, Deo duce, per duorum orthodoxi nimirum et iconomachi, ut clarior inde illustriorque dictorum vis eluceat, oppositas vices contexetur. I. ORTHODOXUS. Confiteris Filium et Verbum Patris, postquam caro factum est, carne circumscribi, et juxta divinitatis naturam, incircumscri ptum manere? HÆRETICUS. Confiteor: quidni enim? cum theologi Patres ita pronuntient: Gregorio (c) quidem: «Circumscriptum corpore, incircumscriptum spiritu affirmante;» Athanasio vero in hæc verba: «Cum invisibiliter Daus intelligatur, et vere sit f visibiliter humo tangatur, et reipsa exsislat.» II. ORTH. Hanc ergo circumscriptionem seu imaginem Christi adorandam esse non una conflteris; HÆR. Haudquaquam, cum sanctorum id nullus dicat. Sed ego te vicissim interrogo, et responde. Quonam in Veteris aut Novi Testamenti loco scriplum est, ut imago doretur? III. ORTH. Ubicunque scriptum est, ejus prototypum adorari. HER. Dominum Deum tuum adorabis et illi soli servies. Hoc utique scriptum est. Hunc ut adoremus præceptum est; non ut prototypum, nedum ut imaginem, quod dicis. IV. ORTH. Non est theologia, vir optime, quod disserimus; in quam nec mentio, nec suspicio cadit similitudinis; sed dispensatio, in qua et prototypum cernitur, et exemplum ab eo ductum; si modo Verbum carne assumpta nostri simile factum esse confiteris. HER. An ergo cum Scriptura dicit: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies, non Patri simul et Filio adorationem reddere jubemur? V. ORTH. Manifesto; sed non languam carno Epist. 2. Ad Cledon. in editis prima est, t. I, p. 738 d.

indutum adorare veteres jubebantur: Deum enim τοῖς πάλαι νενομοθέτηται τοῦτο· Θεὸν γὰρ οὐδεὶς nemo vidit unquam s, ut sacra Litteræ docent; sicut postquam caro factus est; et intra circumscriptionis cancellos receptus est qui erat incircumscriptus, et sub aspectum tactumque corporis venit, qui nec tangi poterat, nec videri. Adoratur quidem una cum Patre, ut qui æque cum illo Deus est: adoratur rursum et in propria imagine, cujus est protolypum; ut qui homo sicut nos in omnibus factus est, excepto peccato. HER. De Christo quidem, quod adorandus sit, divina omnis Scriptura clarissime testatur: ait enim: Et adorent eum omnes angeli Dei 33. De prototypo aulem et imagine, nullatenus. εώρακε πώποτε, κατὰ τὰ Λόγια· ὡς ἐπειδὴ σαρξ ἐγένετο καὶ εἴσω περιγραφῆς. ὤφθη ὁ ἀπερίγραπτος· καὶ θέᾳ καὶ ἀφῇ ὑποπέπτωκε σωματοειδεῖ ὁ ἀναφής τε καὶ ἀθέατος. Προσκυνεῖται μὲν ἅμα τῷ Πατρί, ὡς ἴσα αὐτῷ Θεὸς ὑπάρχων· προσκυνεῖται δ' αὖ καὶ ἐν τῇ οἰκείᾳ εἰκόνι, ἧς ἐστι πρωτότυπον· ὡς καθ' ἡμᾶς ἄνθρωπος γεγονώς κατὰ πάντα πλὴν ἁμαρτίας. ΔΙΡ. Περὶ μὲν Χριστοῦ ὅτι προσκυνητὸς ἐν πάσῃ τῇ θεοπνεύστῳ Γραφή σαφέστατα εἴρηται· φησὶ γὰρ, Καὶ προσκυνησάτωσαν αὐτῷ πάντες ἄγγελοι Θεοῦ· οὐ μὴν περὶ πρωτοτύπου καὶ εἰκόνος. Γ΄. ΟΡΘ. Περί Χριστοῦ ἡνίκα γέγραπται, «Καὶ VI. ORTH. Cum de Christo scriptum est, «Et adorent eum omnes angeli Dei,» quid aliud intelligi p προσκυνησάτωσαν αὐτῷ πάντες ἄγγελοι Θεοῦ·» τί licet, quam ut sermo sit de prototypo? Postquam enim homo factus est, Deus una permanens, cum quilibet homo imaginis suæ sit prototypum, nec reperiri homo queat, cujus exemplum non sit ejus effigies; proculdubio et Christus item, ut qui in omnibus similis nostri factus est, suæ ipsius imaginis est prototypum, quamvis id conceptis verbis scriptum non sit. Quare cum sciscitabere, ubi scriptum sit, ut adoretur imago Christi, mox audies, illic nimirum ubi Christum ipsum adorari scriptum est; quia exemplum a prototypo separari non potest. II ÆR. Quinimo cum scriptum non sit, Christum imaginis suæ prototypum esse, recipi sententia non debet, quippe quæ fidei nostræ confessione non comprehenditur. ἄλλο ἔστι νοῆσαι, ἢ ὅτι περὶ πρωτοτύπου ὁ λόγος; Ἐπὶν γὰρ ἄνθρωπος ἐγένετο μετὰ τοῦ εἶναι Θεός, ἐπειδὴ οὖν πᾶς ἄνθρωπος τῆς ἑαυτοῦ εἰκόνος πρω τότυπόν ἐστι, καὶ οὐκ ἂν εἴη ἄνθρωπος μὴ ἔχων παράγωγον τὸ ἑαυτοῦ ἀπεικόνισμα· δηλονότι καὶ Χριστὸς ὡς κατὰ πάντα ὁμοιωθεὶς ἡμῖν, τῆς ἑαυτοῦ εἰκόνος πρωτότυπόν ἐστι, κἂν τῇ λέξει μὴ γέγραπται. Ὥστε ὁπόταν ἐρωτήσειας, που γέγραπται, προσκυνεῖσθαι εἰκόνα Χριστοῦ; τηνικαῦτα ἀκούω σειας, ὅτι Όπουπερ γέγραπται προσκυνεῖσθαι Χρισ στόν· εἴπερ ἀχωριστόν ἐστι τοῦ πρωτοτύπου το παράγωγον. ΔΙΡ. Ἀλλ᾿ ἡνίκα μή γέγραπται εἶναι Χριστὸν πρωτότυπον τῆς ἑαυτοῦ εἰκόνος, ἀπαράδεκτος ὁ λό γος· μὴ παραλαμβανόμενος ἡμῶν τῇ κατὰ πίστιν Ο ὁμολογία. VII. ORTH. Multa sane quæ iisdem verbis scripta non sunt, quia eumdem cum scriptis sensum habent, a sanctis Patribus usurpata fuerunt. Nam et consubstantialis Patri Filius non in divina Scriptura, sed a Patribus postea declaratus est; et Spiritus sanctus, Deus; et Domini parens, Deipara, et alia multa, quæ percensere longum esset: quæ non confidento, ejurata est vera religio nostra. Tum autem in confessionem recepta sunt, cum ad insurgentium hæresum exstirpationem necessitas postulavit. Quid ergo mirum est, quamvis Christum imaginis sum prototypum esse scriptum non sit; nuno tamen tempore ob renatam iconomachorum hæresim efflagitante dictum fuisse, cum veritas ipsa id certissime demonstret? Nam si propriæ imaginis prototypum non est, ne carnem quidem suscepit, qui extra circumscriptionem divinitatis infinitate permanet. Si vero incarnatus, nostri reipsa similis factus est; quidni et paria illi cum cæteris hominibus juxta similitudinis consequentiam attribuas? HÆR. Quia Christus cum Deus simul et homo sit, nudus non est, quemadmodum unusquisque nostrum: ideo scilicet nec protototypum ipsum imaginis suæ dicere pium est. 23 Joan. 1, Heqr. 1, 6. Ζ΄. ΟΡΘ. Πολλὰ δὴ ἃ οὐ γέγραπται λέξεσιν αυ ταῖς, ἐσοδυναμεῖ δὲ τοῖς γεγραμμένοις, τοῖς ἁγίοις Πατράσι κεκήρυκται. Καὶ γὰρ ὁμοούσιος ὢν τῷ Π τρὶ ὁ Υἱός, οὐκ ἐν τῇ θεοπνεύστῳ Γραφῇ, ἀλλ πρὸς τῶν Πατέρων ὕστερον τετράνωται· ὥσπερ καὶ Θεὸς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον· καὶ Θεοτόκος ἡ Κυριοτό κος, ἄλλα τε ἄττα μακρόν ἐστιν ἀπαριθμεῖν· ὧν μὴ ὁμολογουμένων, ἐξήρνηται ἡ ἀληθινὴ λατρεία ἡμῶν. Τότε δὲ ὁμολογηθέντων, όπηνίκα πρὸς καθα αίρεσιν τῶν ἐπανισταμένων αἱρέσεων ἡ χρεία εκτ λεσε. Τί οὖν λοιπὸν θασμαστὸν, εἰ καὶ μὴ γέγραπτα πρωτότυπον εἶναι Χριστὸν τῆς ἑαυτοῦ εἰκόνος, τοῦτα νῦν τοῦ καιροῦ ἀπαιτοῦντος πρὸς τὴν ἀναφωνεῖσαν εικονομαχικὴν αἵρεσιν λεχθῆναι, τῆς ἀληθείας δρά φανερούσης βεβαιότατα; Εἰ γὰρ μὴ ἐστι πρωτότο που τῆς οἰκείας εἰκόνος, οὐδὲ σεσάρκωται, μένων ἔξω περιγραφῆς τῇ τῆς θεότητος ἀπειρία. Εἰ δὲ σε σάρκωται καὶ ὤπται καθ᾿ ἡμᾶς, τί μὴ καὶ αὐτῷ τὰ ἵνα ἀποδίδων ὡς παντὶ ἀνθρώπῳ κατὰ τὸ ἀκόλουθον τῆς ὁμοιώσεως; ΑΙΡ. Ὅτι Χριστὸς Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ών, οὐ μια λός ἐστιν ὡς εἷς τῶν καθ᾿ ἡμᾶς· μηδὲ πρωτότυπον αὐτὸν δηλαδὴ λέγειν τῆς ἑαυτοῦ εἰκόνος εὐαγές.

ANTIRRHETICUS II. Θ. Τὸ οὖν ψιλόν μὴ λέγεσθαι Χριστόν, οὐκ ἐπε: τοῦ μὴ περιγεγράφθαι αὐτὸν, τοῖς ΠαΑ' ἡμᾶς εἴρηται, ἀλλὰ πρὸς τὸ Θεὸν ὁμοῦ νωπον υπάρχειν, ὅπερ οὐχ ἑνός ἐστι τῶν κ. Κατὰ τοῦτο γὰρ πάντες ψιλοί λεγόμεθα στῆς δὲ ὤν, πρωτότυπόν ἐστι τῆς οἰκείας ὡς εἴ τις τῶν καθ᾿ ἡμᾶς, καὶ οὐ κατὰ λός. Περιγραπτόν οὖν ὁμολογώ Χριστόν, ἀλλ' τύπου λόγον ἔχοντα. Αθ. Καὶ τῶν ἂν εἴη περιγραπτός με πρωτ λίγον ἔχων; αὐτὸ γὰρ τοῦ ὅπερ λέγεται τὸν εἶναι, καὶ πρωτότυπον ἐστιν. Ο γὰρ ται, τοῦτο καὶ εἰς παράγωγον εἰκόνος του μένου πρόκειται, Ὁμολογῶν γοῦν τὸν Χρισ ιγράφεσθαι, δοίης καὶ μὴ βουλόμενος πρωΣτὸν τῆς ἑαυτοῦ εἰκόνος ὑπάρχειν, ὡς πάνω σαν τοῦ οἰκείου ινδάλματος. καθά φησι καὶ βασίλειος· «Εγγραφέσθω τῷ πίνακι καὶ ὁ αισμάτων ἀγωνοθέτης Χριστός.» Τούτο εί κότως ἐδήλωσε πρωτότυπον εἶναι τῆς ἑανε νος Χριστόν· εἴπερ πᾶς ὁ ἐν πίνακι γεγραμπρηγμένος ἐστὶν ἀπὸ πρωτοτύπου μορφής. Και ποια κοινωνία προσκυνήσεως τοῦ πρῶτ πρὸς τὸ παράγωγον; θ. Ὁποῖα τοῦ ζωοποιοῦ σταυροῦ πρὸς τὸ κύτωμα. Ελεν τοι τοῦτο είληπται; οὐ γάρ σε νομο στην δέξομαι. 10. Εκ δυοῖν θετόροιν τὸ λόγμα. Διον τοῦ Ἀρεοπαγίτου λέγοντος· Τὸ ἀληθὲς ἐν G ώματι, τὸ ἀρχέτυπον ἐν τῇ εἰκόν τὸ ἑκά απέρῳ παρὰ τὸ τῆς οὐσίας διάφορον· τοῦ το Βασιλείου φάσκοντος· οὐδὲ γὰρ ὁ κατά με τη βασιλικῇ εἰκόνι ενατενίζων, καὶ βασι αυτὸν ἐν τῷ πίνακι, δύο βασιλέας ὁμολογεῖ, απόνε καὶ τὸν οὗ ἐστιν ἡ εἰκών· οὔτε ἐὰν τῶν ἐν τῷ πίνακι γεγραμμένον εἶποι, αυτός βασιλεὺς, ἀπεστέρησε τὸ πρωτότυπον τῆς λέως προσηγορίας· μᾶλλον μὲν οὖν ἐκείνῳ ὴν ἐξεβαίωσε διὰ τῆς τούτου ομολογίας. τών βασιλεὺς, πολλῷ δήπου εἰκὸς βασιλέα ι τῇ εἰκόνι παρασχόμενον τὴν αἰτίαν. Καὶ λαχοῦ· Πάντως δὲ ἡ εἰκὼν ἡ δημιουργούεπιφερομένη ἀπὸ τοῦ πρωτοτύπου, τὴν · εἰς τὴν ὕλην εἵλησε καὶ μετέσχηκε του p ως εκείνου διὰ τῆς τοῦ τεχνίτου διανοίας κς ἐναπόμαγμα· οὕτως ὁ ζωγράφος· οὕτως ύφος, οὕτως ὁ τὸν χρύσεον καὶ τὸν χάλκεον ε δημιουργών, ἔλαβεν ὕλην, ἀπεῖδεν εἰς τὸ πον, ἀνέλαβε τοῦ τεθεωρημένου τὸν τύπον, αγίσατο τοῦτον ἐν τῇ ὕλῃ. δὲ καὶ τοῖς Πατράσιν οὕτω πεφιλοσόφηται, δήπου καὶ κοινὴ αὐτοῖς πέφρασται ἡ τῶν Η προσκύνησις. [ Encom. S. Barlaam. t. I, hom. 18, : hom. 27 Cont. Sabell., t, I, p. 605. VIII. ORTH. Quod nudus Christus non dicatur non ut circumscribi eum negent, a Patribus mea sententia dictum est; sed ut Deum simul et hominem esse doceant, quod nulli nostrum convenit. Propterea enim nudi omnes dicimur. Circumscriptus autem cum sit, prototypum est imaginis suæ, sicut quilibet nostrum; nec tamen nudus hoc nomine. H.ER. Circumscriptum equidem fateor; at prototypi rationem habere nego. IX.ORTH. Et quomodo circumscriptus esse queat, si prototypi rationem non habet? Hoc enim ipsum quod circumscriptum esse dicitur, est etiam prototypum. Quod enim circumscribitur, idem ad imaginis ejus quod effingitur productionem propositum cat. Confitens ergo Christum circumscribi, sum illum imaginis, non secus ac omnis homo sui est simulacri prototypum esse vel nolens concedes: quo sensu divus quoque Basilius ait: «Designetur in tabula et certaminum præses Christus.» Quibus verbis Christum imaginis suæ prototypum esse consentanee ostendit. Omnis siquidem qui in tabula depingitur, et prototypi forma producatur necesse est. H.ER. Quid vero commune habet adoratio prototypi cum exemplari? X. ORTII. Quod vivifica crux cum expressa figura sua. II.ER. Unde hoc a te depromptum est? nec enim te ut novum legislatorem suscipiam. ORTH. Duorum est divinorum Patrum sententia. Dionysii quidem Areopagitæ, cum ait, veritas in simulacro, archetypum in imagine, utrumque in utroque præter substantiæ discrimen. Etmagni Basilii his verbis: Neque enim qui regis imaginem in foro contemplatur, et regem vocat, qui in tabula cernitur, duos reges profitetur; imaginem, et illum, cujus est imago: neque cum illo ostenso, qui est in tabula, dixerit: llic est rex, regis nomine prototypum spoliavit: quin potius honorem illi hac sua professione confirmavit. Nam si imago rex est, multo magis consentaneum est regem esse illum, qui imagini causam præbuit. Et iterum alibi Omnino autem quæ fingitur imago, a prototypo ad materiam traducta similitudinem capit, et figuram illius participat per artificis mentem et manus impressionem. Sic pictor, sic lapidum sculptor, sic qui auream aut æneam statuam fingit, materiam cepit, in exemplar respexit, recepit rei quam speculatus est figuram, hanc in materiam impressit. H.ER. Etsi Patres hoc modo philosophati sunt. necdum tamen communis ab illis dicta est utriusquc adoratio. Ex lib. v Contra Eunom. t. I, p. 116 a. Quod participant de Creatore quæ ad imaginem ejus facta sunt, hoc autem per Spiritum fit.

XII. ORTH. Cum honorem prototypi per exempli confessionem confirmari dixit Basilius, quid aliud censes, quam utriusque unum esse honorem el adorationem? HER. Honorem quidem assentior; at non adorationem: abs te enim, et non a Patre hac vocis commutatio. ORTH. Quid ergo cum beatum Athanasium ita loquentem audies. «In imagine enim species regis et forma apparet, et in rege imaginis species: ac sine omni discrepantia similitudo regis in imagine expressa est; ut qui videt imaginem, videat in ea regem; et vicissim qui regem intueatur, agnoscat illum ipsum eumdem esse, qui in imagine repræsen. tatur. Cæterum quia in ambobus nulla est dissimilitudo, si quis post conspectam imaginem velit regem videre, huic ad eum modum imago jure loqueretur: Ego et rex unum sumus; ego enim in illo sum, et ille in me, et quod in me cernis, id quoque in eo cernis; et quod videris in illo, videris et in me. Qui igitur adorat imaginem, in illa adorat ipsum regem; quippe cum ipsa imago nihil aliud sit, quam regis forma ac species. Quemadmodum, ut de meo hoc quoque adjiciam, qui figuram crucis adorat, in ea adorat vivificam crucem. Hujus enim species et descriptio est figura. HÆR. Mitte de crucis figura hoc loco dicere, hæc enim insuperabile contra diabolum trophæum est. ORTH. Mitte et tu de imagine Christi mentionem facere hic enim Salvator est mundi; per quem et crux, cum interitus instrumentum prius esset, immortalitatis symbolum per ejus in ea extensionem facta est. HÆR. Sed fieri nequit, ut Christi adorationis particeps sit ejus imago; neque ut idem cum Christo nomen habeat. XV.ORTH. Excipe rursum parem a me sumptionem. Neo fieri item potest, ut vivificæ crucis adorationem ejus figura participet; neque ut idem cum vivifico ligno nomen gerat. HER. Apage has ineptias. Una enim et communis amborum est adoratio: et quo nomine viviticum lignum appellatur, eodem ipso et ejus figura, Crux enim utrumque. XVI. ORTH. Abs te mihi victoria, cum paria dixero. Eodem enim modo una et communis est adoratio Christi, ejusque figura; et quo nomine Christus, eodem et propria ejus effigies nuncupatur. Christus enim, utrumque: quemadmodum sanctorum doctrina superius comprobavit. Enimvero quæcunque de prototypo dicuntur, ca ipsa de exemplari dici necesse est: sed de prototypo quidem synonyme, quia proprie de exemplari autem homonyme, quia non proprie. 5) Ex 4 oral. Contra Arian. t. I, p. 457 d. ΙΒ'· ΟΡΘ. Τιμὴν βεβαιωτικὴν τοῦ θείου εἰπόντος τοῦ πρωτοτύπου τὴν τοῦ παραγι λογίαν· τί ἄλλο σοι φαίνεται, ἢ οὐχὶ τῶν εἶναι μίαν τιμὴν ἤτοι προσκύνησιν; ΑΙΡ. Τιμὴν μὲν συγκατατίθημι, ἀλλ' οι κύνησιν· παρὰ σοῦ γάρ, οὐ παρὰ Πατρί ωνυμία " ΙΓ΄. ΟΡΘ. Τί οὖν ὅταν ἀκούσειας τοῦ ᾿Αθανασίου λέγοντος· «Ἐν γὰρ τῇ εἰκόν λέως, τὸ εἶδος καὶ ἡ μορφή ἐστι καὶ ἐν τί δὲ, τὸ ἐν τῇ εἰκόνι τοῦ βασιλέως ὁμοιότ τὸν ἐνορῶντα τῇ εἰκόνι, ὁρᾶν ἐν αὐτῇ τὸν καὶ τὸν πάλιν ὁρῶντα τὸν βασιλέα, ἐπ ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ ἐν τῇ εἰκόνι. Ἐκ δὲ τοῖ λάττειν τὴν ὁμοιότητα, τῷ θέλοντι μετὰ θεωρῆσαι τὸν βασιλέα, εἶποι ἂν εἰκών. Ἐ βασιλεὺς ἕν ἐσμεν· ἐγὼ γὰρ ἐν ἐκείνῳ εἰ νος ἐν ἐμοί. Καὶ ὁ ἑώρακας ἐν ἐμοί, τοῦ ἐκείνῳ βλέπεις· καὶ ὁ ὁρᾷς ἐν ἐκείνῳ, τοῦτ ἐν ἐμοί. Ο οὖν προσκυνῶν τὴν εἰκόνα, προσκυνεῖ τὸν βασιλέα· ἡ γὰρ ἐκείνου τὸ εἶδος ἐστὶν ἡ εἰκών.» Ὥσπερ, ἵνα καὶ ἐμαυτοῦ προσθήσοιμι, ὁ προσκυνῶν τὸν σταυροῦ, ἐν αὐτῷ προσκυνεῖ τὸν ζωοποι ρόν. Ἡ γὰρ ἐκείνου ἰδέα καὶ διαγραφή, ἐστίν. ΑΙΡ. Πάρες περὶ τοῦ σταυροῦ λέγειν οὗτος γάρ ἐστι τὸ κατὰ τοῦ διαβόλου αήττ παιον. ΙΔ΄. ΟΡΘ. Πάρες καὶ αὐτὸς ἐπὶ εἰκόνος λέγειν ἐνταῦθα. Οὗτος γὰρ ἐστιν ὁ Σωτὴ σμου· δι' οὗ καὶ σταυρὸς, ὄργανον ὑπάρχι ρον φθορᾶς, ἀφθαρσίας σύμβολον τῇ ἐν αὐ σει γεγένηται. ΑΙΡ'. 'Αλλ' οὐκ ἐνδέχεται κοινωνεῖν τῆς προσκυνήσεως τὴν αὐτοῦ εἰκόνα· οὐδὲ λέγε ὅπερ Χριστὸς ὀνομάζεται. ΙΕ΄. ΟΡΘ. Δέξαιο καὶ παρ' ἐμοῦ τὸ ἴσον τιον. Οὐδὲ μὴν ἐγχωρεῖ κοινωνεῖν τῆς τεως τοῦ ζωοποιοῦ σταυροῦ, τὸ αὐτοῦ ἐν οὐδὲ λέγεσθαι τοῦθ᾽ ὅπερ τὸ ζωοποιόν ξύλο ζεται. ΔΙΡ΄. Ἄπαγε τῆς ληρῳδίας! Μία γὰρ κι ἀμφοτέρων προσκύνησις· καὶ τοῦθ᾽ ὅπερ λ ζωοποιόν ξύλον, καὶ τὸ αὐτοῦ ἐκτύπωμα κ σται· σταυρὸς γὰρ ἀμφότερα. κα 15΄. ΟΡΘ. Ἐκ σοῦ μοι τὸ νικᾶν τὰ ἴσι Ὡσαύτως γάρ μία και κοινή προσκύνη Χριστοῦ πρὸς τὸ αὐτοῦ ἐκτύπωμα όπερ λέμεται Χριστὸς, καὶ τὸ οἰκεῖον εἰκόν ωνόμασται. Χριστὸς γὰρ ἀμφότερα τέρω ἡ τῶν θεοφόρων διδασκαλία πεφανέ γὰρ ὅσα περὶ τοῦ πρωτοτύπον λέγεται, τ περὶ τοῦ παραγώγου ῥηθήσεται· ἀλλ' ἐπ πρωτοτύπου συνωνύμως, ὅτι καὶ κυρίως τοῦ παραγώγου ὁμωνύμως, ὅτι καὶ οὐ κυρίω.

ANTIRRHETICUS II. : οὖν τὴς ταῦτα; οὔπω γὰρ τηλαυγώς HAR. Quod tandem sensu hæc dicis nondum enim perspicue intelligo. Ότι τοι σταυρὸς λέγεται, ὁ ἐν ᾧ Χρισ XVII. ORTH. Quia crux dicitur, in quam Christus καὶ τῇ σημασίᾳ τῆς προσηγορίας, καὶ sublatus est, et vocabuli significatione, et natura 3 ζωοποιηθέντος ξύλου. Τὸ δὲ αὐτοῦ ἐκ- ligni vivificati. Ejus vero figura, crux vocabuli qui ταυρὸς μὲν τῇ σημασίᾳ τῆς προσηγορίας, dem significatione, non autem natura ligni viviκαι του ζωοποιηθέντος ξύλου· ἐκ ξύλου ficati; ex quolibet enim ligno conflatur, aut ex οὐ τυχόντος ἢ ἐκ χρυσοῦ, ἤ ἐξ ἀργύρου, auro, aut ex argento, aut ex lapide, aliave mate- , ἢ ἐξ ἄλλης οίασοῦν τινος ὑλαίας διαγρα riali designatione. Et nomen quidem prototypi τοῦ μὲν ὀνόματος κοινωνεῖ τοῦ πρωτοτύ- participat, sicut et honorem et adorationem; a · καὶ τῆς τιμῆς καὶ τῆς προσκυνήσεως· natura vero penitus aliena est. Ideoque quot noέως ἠλλοτρίωται. Διὸ ὅσοις ὀνόματι κέ minibus vivifica crux afficitur, totidem et ejus efωοποιός σταυρός, τοσούτοις καὶ τὸ αὐτοῦ figies: sive enim exsultationem orbis appellemus εἴρηται. Αν τε γὰρ φαίημεν τὸν ζου vivificam crucem, ejus quoque figura orbis exsulστὸν καύχημα τῆς οἰκουμένης, ὡσαύτως tatio dicetur: sive lucem vocemus, et vitam, lux τοῦ ἐκτύπωμα καύχημα τῆς οἰκουμένης» pariter et vita ejus effigies nominatur: sive demoΑν τε φῶς εἴπωμεν καὶ ζωὴν, ὡσαύτως num ardorem nuncupemus, eodem modo et fiοὗ ἐκτύπωμα φῶς καὶ ζωὴ εἴρηται. "Αν gura, dæmonum ardor appellatur: nec omnino - επιμόνων προσείπωμεν, ώσαύτως καὶ quidquam est, in qua exemplum prototypi appellaκτύπωμα καυτήρ δαιμόνων εἴρηται. Καὶ tione non ornetur. Eademque est Christi et ejus τ' ὅτῳ μὴ τῇ σημασία του πρωτοτύπου imaginis consideratio. Christus enim dicitur Deus τὸ παράγωγον. Οὕτω καὶ ἐπὶ Χριστοῦ ipse et homo, tum vocabuli nota, tum natura diviὑτοῦ εἰκόνος τὸ θεώρημα. Χριστὸς γὰρ nitatis humanitatis: ejus vero effigies, Christus ὐτὸς ὁ Θεὸς ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπος, καὶ vocabuli quidem nota, non autem natura divinitaἐκ τῆς προσηγορίας, καὶ τῇ φύσει τῆς tis et humanitatis. Ex qualitate enim constat, coκαὶ τῆς ἀνθρωπότητος. Τὸ δὲ αὐτοῦ lorum fortasse, aut ex calculorum varia composi1. Χριστὸς μὲν τῇ σημασίᾳ τῆς προσω tione, aut ex opere arte sculpto, aut ex auro, aut Ο τῇ φύσει τῆς θεοτητός τε καὶ ἀνθρωπό ex argento, aut ex alia qualibet materiali conforἐκ ποιότητος γάρ ἐστι χρωματουργικής matione. Et nomen quidem habet commune, sicut ἐκ ψηφίδων ποικίλη συνθέσεως, ἢ ἐκ γλυ- et honorem et adorationem; a natura vero longe τεχνήσεως, ἢ ἐκ χρυσοῦ, ἤ ἐξ ἀργύρου, ἢ disjuncta est. Quare quot nominibus afficitur Jesus οὖν τινος ὑλαίας διαγραφῆς. Καὶ κατὰ Christus, totidem ejus effigies. Sive enim Dominum μὲν κοινωνεῖ, ὥσπερ καὶ κατὰ τιμὴν καὶ gloriæ Christum appellemus, pari modo et Dominus κίνησιν· τῆς δὲ φύσεως ἠλλοτρίωται. Διὸ gloriæ dicitur ejus effigies: sive Dei virtutem, et κατ. κέκληται Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς, τοσούτοις Dei sapientiam Christum vocemus, Dei quoque καὶ ἐπεικόνισμα εἴρηται. "Αν τε γὰρ φαίη virtus, et Dei sapientia dicitur effigies: sive Filium Στον Κύριον τῆς δόξης. ὡσαύτως καὶ τὸ hominis Christum dicamus, ipsa etiam ejus effiδέπειτα, Κύριος τῆς δόξης εἴρηται. Αν gies Filius hominis appellatur. Denique cum Deus Είναι Χριστὸν Θεοῦ δύναμιν καὶ Θεοῦ σου ipse Verbum dicit, Ego sum lux mundi; hoc idem ώσεως καὶ τὸ αὐτοῦ ἀπεικόνισμα Θεού δύνα- ejus imagno per inscriptionem suam dicet. Rursumκαι η σοφία εἴρηται· ἄν τε φαίημεν τὸν que dicente Christo, Mihi flectetur omne genu, την Γν ἀνθρώπου, ὡσαύτως καὶ τὸ αὐτοῦ cœlestium, terrestrium, et infernorum; hoc et ejus είναι γιὸς ἀνθρώπου εἴρηται. Τοιγαρούν effigies per inscriptionem enuntiabit: et cum dicet κι ένα αὐτὸς ὁ Θεός λόγος, Εγώ εἰμι τὸ Christus, Ego sum vita et resurrectio; id ipsum per Το νόμος· τοῦτο φαίη ἂν διὰ τῆς ἐπιγραφῆς inscriptionem imago, nec ulla omnino in divinis ἱε ἀπεικόνισμα. Πάλιν ἐπειδὰν λέγοι ὁ Litteris appellatione Salvatorem designatum videas, ; Ἐμοὶ κάμψει πᾶν γόνυ, ἐπουρανίων και qua ejus quoque imago non insigniatur. ο καὶ καταχθονίων· τοῦτο φαίν ἂν διὰ τῆς ἐπιγραφῆς καὶ τὸ αὐτοῦ ἀπεικόνισμα. Πάλιν ἐπὰν ὁ Χριστός, Ἐγὼ εἰμι ἡ ζωὴ καὶ ἡ ἀνάστασις· τοῦτο φαίη ἂν διὰ τῆς ἐπιγραφῆς καὶ τὸ αὐτοῦ σμα. Καὶ οὐκ ἔστι μὴ ὅσως ὀνόματι σημαίνεται ὁ Σωτὴρ παρὰ τῇ θεοπνεύστῳ Γραφῇ, καὶ τὴν πλῆσθαι εἰκόνα. Πολλή ή έκτασις τῆς ταυτότητος, καὶ οὐδὲν γαίης εἶναι τὸ παράγωγον ἢ αὐτὸ δὲ τὸ προν. Που γάρ έκαμψεν ἢ κάμψειεν τη Χριστοῦ πᾶν γόνο ἐπουρανίων καὶ ἐπιγείων και και ΟΡΘ. «Εἰ ἐπέστησας ο φησι ὁ πολύαθλος σος, ὅτι Ἐν τῇ εἰκόνι του βασιλέως τὸ εἶδος Orat. 4 Contra Arian., T. I, p. 457 d. PATROL. GR. XCIX. ILER. Magna hæc identitatis declaratio; ac nihil aliud exemplum esse dices, quam ipsummet prototypum. Ubi enim flexum est aut flectetur unquam imagini Christi omne genu coclestium, terrestrium, et infernorum? XVIII. ORTH. Si attenderes quod multorum certaminum dixit Athanasius «in imagine spen

ciem regis esse et formam, et in rege imaginis καὶ ἡ μορφή ἐστι· καὶ ἐν τῷ βασιλεῖ δὲ τὸ speciem. Et rursus, jure ad hunc modum imaginem loqui: Ego et rex unum sumus. Ego enim in illo sum, et ille in me, et quod in me conspicis, id quoque in eo conspicies, et quod videris in illo, videris et in me. Qui igitur adorat imaginem, in illa adorat ipsum regem; quippe cum ipsa imago nihil aliud sit quam regis forma et species. Dicente præterea divo Cyrillo Quemadmodum si quis imaginem intuens pulcherrime depictam, stupensque et regis babitum, et quæcunque in eo cernuntur, hac ipsa in pictura videre posse, et regis ipsius videndi desiderio accendatur, jure illi pictura dicat, Qui videt me, videt et regem. Et rursum, Ego et rex unum sumus; quantum ad similitudinem, et exactissimam repræsentationem. Et rursum, Ego in rege, et rex in me est, secundum formæ figuram; quis ejus plane speciem pictura gerit, et pieturæ species in illo servatur:» intelligeres profecto, dum Christus adoratur, adorari et ejus imaginem, ut quæ in illo sit: et dum adoratur imago, Christum quoque adorari, quia in ea est, et adoratur. Cum itaque sine controversia'flectatur Christo omne genu cœlestium, terrestrium, et infernorum, sine controversia itidem ejus imagini, ut quæ in Christo est, omne genu flectetur cœlestium, terrestrium et infernorum, Quare solo nomine tenus hæc dicuntur, et identitas adorationis est non materiæ, quæ quidem ne adorationis quidem particeps esse potest; quamvis in ea, qui effinitur, adorari cernatur. Ad fidem autem eorum quæ diximus augendam, operæ pretium fuerit, paterno etiam testimonio orationem confirmari. Sanctus ergo Sophronius in Cyri martyris et Joannis miraculis ad verbum hæc ait: «Igitur cum venissemus ad templum quoddam absoluti operis, forma quidem tremendum, et supra modum splendidum, altudine vero in cœlum usque ascendens; ingressi singula perlustrantes, ecce imaginem maximam et mirificam vidimus, repræsentantem in medio quidem picturam Domini nostri Jesu Christi; Christi autem Matrem et Dominam nostram Deiparam semper Virginem Mariam, a sinistris; a dextris vero Joannem Baptistam, Salvatoris nostri Præcursorem, qui in utero saltibus illum adoraveral, quoniam vox ejus, cum includeretur utero, audiri non potuisset. Præterea ex apostolorum et prophetarum choro aliquot, et ex martyrum cœtu; inter quos et Cyrus ipse et Joannes martyres visebantur qui ante imaginem collocati, genibus flexis et capitibus in solum inclinatis ante Dominum procidebant, et pro adolescentis salute intercedebant.» Et paucis interjectis: «Cum autem non procul ab imagine positi constitissent: Vides, inquiunt, quemadmodum Dominus salutem impertiri tibi nolit?» Et post alia: «Et tertio ad imaginem venientes, prædictis verbis modisque usi sunt: et cum horam In Thesauro, cap. 12, p. 111. εἰκόνι εἶδός ἐστι Καὶ πάλιν, ὅτι Εἴποι ἂν ἡ Ἐγὼ καὶ ὁ βασιλεὺς ἓν ἐσμεν. Ἐγὼ γὰρ ἐν εἰμὶ, κἀκεῖνος ἐν ἐμοί· καὶ ὁ ἑώρακας ἐν ἐμοί, τοῦτο ἐν ἐκείνῳ βλέπεις, καὶ ὁ ὁ ἐκείνῳ, τοῦτο βλέπεις ἐν ἐμοί. Ὁ γοῦν προ τὴν εἰκόνα, ἐν αὐτῇ προσκυνεῖ τὸν βασιλέα ἐκείνου μορφὴ καὶ τὸ εἶδός ἐστιν ἡ εἰκών τε θείου Κυρίλλου πάλιν λέγοντος ἐκ τῶ σαυρῶν.] «Ωσπερ ἂν εἴ τις εἰς εἰκόνα δια μένην ἄριστα βλέποι, καὶ ἀποθαυμάζοι μὲν βασιλέως σχῆμα, καὶ ὅσαπερ ἐν ἐκείνῳ τ ταῦτα καὶ ἐν τῆ Γραφῆ δυνάμενός τε καὶ ἔχω εἰς ἐπιθυμίαν ἔλθοι τοῦ καὶ αὐτὸν ἰδεῖν τὸν βε Εἴποι δ᾽ ἂν εἰκότως πρὸς αὐτὸν ἡ Γραφή· ρακὼς ἐμὲ ἑώρακε τὸν βασιλέα. Καὶ πάλιν καὶ ὁ βασιλεὺς ἓν ἐσμεν· ὅσον εἰς ὁμοιότητα κ βεστάτην ἐμφέρειαν. Καὶ πάλιν, Ἐγὼ ἐν τῷ λεῖ, καὶ ὁ βασιλεὺς ἐν ἐμοὶ, κατὰ τὸ τῆς σχῆμα· τὸ γὰρ εἶδος τὸ ἐκείνου πάντως ε γραφὴ, καὶ τὸ τῆς γραφῆς εἶδος ἐν ἐκείνῳ σώζ συνῆκας ἂν ὅτι Χριστοῦ προσκυνουμένου, εἰκὼν αὐτοῦ προσκυνεῖται, ὡς ἐν Χριστῷ οὔς τῆς εἰκόνος αὐτοῦ προσκυνουμένης, Χριστὸς κυνεῖται· ἐν αὐτῇ γάρ ἐστι προσκυνούμενο ἐπεὶ οὖν ὁμολογουμένως τῷ Χριστῷ κάμπ γόνυ ἐπουρανίων καὶ ἐπιγείων καὶ καταχε ὁμολογουμένως δηλαδὴ καὶ τῇ αὐτοῦ εἰκόνι, Χριστῷ οὔσῃ, κάμπτει πᾶν γόνυ ἐπουρανί ἐπιγείων καὶ καταχθονίων. Ωστε κατὰ τούνο νον τὸ λεγόμενον, καὶ τὸ ταυτὸν τῆς προσκυ οὐ τῆς ὕλης [Reg. cod. τῆς φύσεως]· ἥτις οὐ έχειν δύναται τῆς προσκυνήσεως, κἄν ἐν εἰκονιζόμενος ὁρᾶται προσκυνούμενος. Πρὸς στωσιν τῶν εἰρημένων κάλλιστα ἂν ἔχοι κα τυρίᾳ Πατρικῇ βεβαιώσασθαι τὸν λόγον. 1 τοίνυν τῷ ἁγίῳ Σωφρονίῳ ἐν τοῖς εἰς Κύρι μάρτυρα καὶ Ἰωάννην θαύμασιν ἐπὶ λέξεως «Ελθόντες οὖν εἰς ναόν τινα τέλειον, τῷ μὲ φοβερὸν καὶ ὑπέρλαμπρον, τῷ δὲ ὕψε: τῶν ο αὐτῶν ἐφαπτόμενον, καὶ εἴσω τούτου γενόμενο γίστην εἰκόνα καὶ θαυμασίαν ἐβλέπομεν, μέσ τὸν Δεσπότην Χριστόν γεγραμμένον χρ ἔχουσαν· Χριστοῦ δὲ τὴν Μητέρα καὶ Δέ ἡμῶν τὴν Θεοτόκον και Αειπαρθένου Μαρί: ώνυμον· δεξιὸν δὲ Ἰωάννην τον Βαπτιστή Σωτῆρος καὶ Πρόδρομον, τὸν ἐκ κοιλίας σκι; σιν αὐτὸν προσκυνήσαντα, ἐπεὶ καὶ λαλῶν ἔν οὐκ ηκούετο. Καί τινας τοῦ τῶν ἀποστόλων και φητῶν ἔνδον χοροῦ, καὶ τῆς μαρτυρικῆς όμηγ μεθ' ὧν ἐτύγχανον καὶ αὐτοὶ Κύριος καὶ Ἰ οἱ μάρτυρες· οἵ πρὸ τῆς εἰκόνος ἱστάμενοι τ σπότῃ προσέπιπτον, τὰ γόνατα κάμπτοντες, κ κεφαλὰς εἰς ἔδαφος φέροντες, καὶ περὶ τῆς το θεραπείας πρεσβεύοντες.» Καὶ μετ' ολίγα. «Οι δὲ μακρὰν τῆς εἰκόνος ἱστάμενοι, καὶ πλησίον μενοι, Ορᾷς, φησί, ὡς ὁ Δεσπότης οὐ βούλετ De illo videsis Bollandum 3 Januarii, 1. xxxı, p. 1082.

ANTIRRHETICUS II. " 2 To Spízov YEVÉROVI“, TOį; ExÌzósūs iɣpür825: zzi ú; úɔn máàài, làrban, TÌ Xἐν εὐτοῖς ἐξεπλήτων και ενέκρινον· Ὁ 12százsyviski; à; slærispar izvan • mi, Từng cả đi con sot xa. Biz; i tlziv: mazs of pistages, ac ašný § ROSENBŪVIS;; iş`7; xx: savi, à; ii zi kumi Gurluke zzzzveštana TỶv alam • imẹ à mi; pásmɔn z:OIKKİNITI!, TDm šỶmuðn 10 i 15ɔ ONENE REST «Kaì xɔó; cày ₫ longam obsecrassent, quod jussi fuerant peragentes clamabant: Christus commiseratus annuit, et, Ante imaginem, inquit, illi date. Vides ante imaginem martyres, tanquam ipsom Christum adorantes proenbuisse, voceïque ex i¡ìa tanquam ab ipso Christo prodiisse, quæ precibus annueret. Quɔd vero mar. tyres adorarunt, idem profecto e: angelis pariter adorare concessum est. P. Cencia i hyn, zie i żyli üzü iɣsa kiyos bata . OPƏ. “O…. ann an cùm in ž urbo ta byla istippso.Kai 6 pòv doyurak nih zasıdıraruš;. Tì và; maızdıiyamız, ma tän kayurvev zzi sisi zai hayıvızı. Eis2.ziva za zaczdoti d; tonīma ti zoū tatayayɔɔ KOVOVEĪ IKIITUZŲ, ŠTN mal të zzbog t7; £x:v; X:55, ;itive: an di Ism, citus MyUV· kim nu; istabusb; si; kasia; dušo, în vào. Tim siv sixóva Basisa kuin lakodalo: zanevėy5. imm. in: Kabm; zal di man; fušv jka jam jumis i; & mirum, ti; ×7 Im. Him zri jnen 21 sovehive; śvev zázsiker. İyour i m1 Kb Move On imi d sán ziva man i immy· Va bizıgn 1:5, xal qui; 3ṣam. 'Ɛuma.yusi; obv imion; ivjiibim: ដ PEN man zitų. Tɩm cic yɛipa; mal tok si Kuka soi fog. Evie 2017 vite; • "Brodocus. Enı dķos, æzi abzi, peti szóry w Kimciągav. RobTE; TO TID- *; 13 Kyov to go; HER. Theoria sunt hæc, quamvis a sancto cantur; et dognatica sententia auctoritatem non habent. XIX. ORTH. Theoriam esse non inficior: minime tamen, nisi vera essent, a sans:ɔ commemorarentur. Et dogmatica quidem sententia jam arte tradita a nobis est: nunc autem etiam theorems, exempli scilicet causa, usurpavimus. Exempla enim dietorum oculi et sunt et dicuntur. Quiddam porro ùis quoque mirabilius docet B. Athanasius, usque adeo cam protɔtypi rebus communicare exemplum; ut imaginis Christ passionem, Christi ipsius passionem esse patnerit. «Ma, inquit mentis TOstræ oculos attollite, et novum hö spectaculum œernite. Tune imaginem Dɔmini nostri Jesu Christi deponentes in terra Judæi dixerant invicem: Sicut Patres nostri quondam il'userunt ei, ita et nos huic faciamus. Tune oœperunt spuere in faciem imaginis Christi, et percasserunt cam alapis hinc et inde, dicentes: Quanta illi fecerunt genitores nostri, sadem etiam huic ejus imagini faciamus. diserunt: Quoniam illas rant illi, et nos išem faciamus. Innumerabilibus itaque illusionibus Dominicam illuserant imaginem, quas nec referre nos ansi sumus. Iterum dicunt: Audivimus quod ejus poies et manus in cruce confixæ sunt hoc et nos fariamas ei. Tune manus et pedes imaginis Domini clavis confixerunt. Pos:hæc furore perciti dieunt; Audivimas quod acetum et fel in potum spongia ilii præbuerunt; hoc et huic faciamus. Quod et sic feceruat, appɔmentes ad os imaginis Domini spongiam aceto plenam, Iterum dicunt: Didicimus quod majores nostri caput illius arundine percusserunt; id ipsum et nos faciamus. Et accipientes arundinem percutiebant caput Domini. Ad extremum dixerunt: S'cut veraciter didicimus, latus iliius lancea pupugerant; nos vero ne quid desit, et hoc ipsum adjiciamus; afferrique la2– ceam jusserunt, et cuidam præceperunt, ut toiieret eam; et valdo ietu latus imaginis Domizi transfuderet. Quo peracto. continuo ab ea sanguinis et aquæ copia effluxit, Vides que disaster? Nam miracula curationum, quæ ex lateris fluxu in perfraentibus edita sunt, tacitus prætermitto. zī; màsɔsā; izuİTEV YEYEYE KÖYLv tei; àmchabzas:8. H.ER. Ab Judæis conspectum est miraculum. Signa enim incredulis, et non credentibus. - rists tuisܫ ܐ • TÌỊ ŒÙÌ♥ aùtoŭ ol manica; tu wyev. Kal habita; zika- £'; = uliyo Assize. TËào; pikula valů: hy kyy, zai in: ri; zhui; ti; alxdio; 125 Ki nimu dün yempivou, 1Chip: EVES)osev än 25- ?, I.,zuv; “E& in May 5, in tỷ: 37mn; P. levizing my i, mai; zisabouSIV. 115ĪZ In libello De Passione imaginis Domini nostri Jesu Christi, t. II, pag, 627.

XX. ORTH. Assentior et ego. Verumtatem etsi nuno miracula non fiant, exemplar nihilominus communem cum prototypo adorationem habet; viceque versa prototypum cum exemplo; et utrius. que unica est adoratio, sicut de vivifica cruce, ejusque figura dictum est. Confessio etenim figure, vividice crucis est confessio; quemadmodum et negatio. Idem ergo proportione de imagine Christi, Christoque ipso dictum puta. HER. Recte hæc quidem, jureque optimo de divina cruce, et ejus figura; non autem de Christo ejusque effigie: neque enim congruit exemplum, quia imago cum imagine comparanda est, et figura cum figura. XXI. ORTH. Sufficiebat, vir optime, dictorum perspicuitas ut assensum exprimeret. Attamen audi parumper interrogationem nostram. Utrum majus, plurisque faciendum est, Christus, an crux? HÆR. Prius proculdubio; in Christo enim crux sanotificata est. XXII. ORTH. Christi imago majusne quippiam, plurisque æstimendum est, quam crucis effigies? HÆR. Non est quod ambigant, qui vel tantillum ratiocinari possunt, quin juxta prototyporum discrepantiam differant etiam exempla; cum multo præstantior sit imago Christi, quam figura crucis. XXIII. ORTII. Eo itaque quod minus est et honore cedit, recte considerato, non una etiam id quod majus præstabiliusque sit recte consideratum esse affirmare stultum esset. Quid enim Chri. sti imagini propinquius ad exemplum, quam figura crucis; cum ejusdem notionis sit imago cum figura? nam et vivificæ crucis imaginem per calachresim dicimus ejus figuram; et Christi figuram, ejus imaginem; εἰκὼν enim juxta etymologiam ἐοιχός significat; ἐοικός vero simile; simile autem tum in imagine tum in figura, et intelligitur, et dicitur, et cernitur. HER. Equidem sic annuo; sed tamen imaginem oum imagine comparare debes, et figuram cum figura; ut primum eum secundo æquivalere dicas. Ο XXIV. ORTH. Hoc jam ante, si animadvertisti, nec obscure, in divinis Patribus demonstratum est. Sin minus, audiamus et nunc mentes illustrantem sanctum Basilium Rex, inquit, dicitur ipsa etiam regis imago: nec duo sunt reges; nec enim scinditur potestas, nec gloria dividitur. Quemadmodum enim quod nobis dominatur imperium et potestas una est, sic et quam illi deferimus glorificatio, una est, et non multæ. Itaque imaginis honor transit in prototypum. Quod vero exemplum hoc Christi imagini congruat, quis contradicat? Eodem enim modo dicendum est, Christum dici etiam ipsam Christi imaginem, nes duos De Spiritu sancto, ad Amphiloch. c. 18, p. 189. Κ΄. ΟΡΘ. Σύμφημι κἀγώ. 'Αλλ' ὅτι εἰ μὴ: γίνεται σημεία, κοινωνοῦν ἐστιν ὁμῶς τὸ παρ: τῆς τοῦ πρωτοτύπου προσκυνήσεως· ὡς καὶ ἔμ τὸ πρωτότυπον τοῦ παραγώγου· καὶ ἀμφο ἡ προσκύνησις καθὰ εἴρηται, ἐπὶ τοῦ ζω σταυροῦ καὶ τοῦ αὐτοῦ ἐκτυπώματος. Η γὰρ λογία τοῦ ἐκτυπώματος, ὁμολογία τοῦ ζω σταυροῦ, καθάπερ καὶ ἡ ἄρνησις τοῦ ζωοποιοῦ ροῦ. Τὸ ἀνάλογον οὖν λήψει ἐπί τε εἰκόνος Χρ καὶ αὐτοῦ δὴ Χριστοῦ. ΔΙΡ. Εὔγε καὶ πάνυ εἰκότως περὶ τοῦ θείου ροῦ, καὶ τοῦ αὐτοῦ ἐκτυπώματος· ἀλλ' οὐ Χριστοῦ καὶ τοῦ αὐτοῦ ἀπεικονίσματος. Οὐκ γὰρ τὸ παράδειγμαι εἰκὼν γὰρ εἰκόνι παραβάλ καὶ ἐκτύπωμα ἐκτυπώματι. ΚΑ΄. ΟΡΘ. Ηρκει, ὦ βέλτιστε, ἡ τῶν προει νων σαφήνεια εἰς βεβαίωσιν συγκαταθέσεως. ὅμως δέξαι μου μικρὸν ἐρώτημα. Ποῖον μεῖζ τιμιώτερον, Χριστὸς, ἢ σταυρός; ΔΙΡ. Τὸ πρότερον δηλονότι· ἐν γὰρ Χριστῷ ρὸς ἡγίασται. ΚΒ΄. ΟΡΘ. Η Χχιστοῦ εἰκὼν μεῖζόν τι καὶ τερον, ἢ τὸ τοῦ σταυροῦ ἐκτύπωμα; ΑΙΡ΄. Οὐκ ἔστιν ἀμφιβάλλειν, οἷς καὶ μικρὸ εστι τοῦ συλλογίζεσθαι· ὅτι μὴ κατὰ τὴν δι τῶν πρωτοτύπων καὶ τὰ παράγωγα διαλλ προεργιαιτέρας οὔσης τῆς εἰκόνος τοῦ Χριστο τύπου τοῦ σταυροῦ. ΚΙ΄. ΟΡΘ. Τοῦ ἐλάττονος οὖν καὶ ὑφειμένο. τιμὴν εὖ τεθεωρημένου, μὴ καὶ τὸ μεῖζον καὶ τ τερον εὖ τεθεωρῆσθαι, λέγειν, τῶν ἀσυνέτων. 1 ἐγγύτερον Χριστοῦ εἰκὼν εἰς παράδειγμα, ἢ σταυροῦ, ὁπότε τῆς αὐτῆς ἐμφερείας ἡ εἰκὼν π ἐκτύπωμα; Καὶ γὰρ καὶ τοῦ ζωοποιοῦ σταυρ κόνα λέγομεν κατὰ κατάχρησιν, τὸ αὐτοῦ ἐκ μα· καὶ Χριστοῦ ἐκτύπωμα τὴν αὐτοῦ εἰκόν γὰρ εἰκὼν κατ' ἐτυμολογίαν, τὸ ἐοικὸς δηλοῖ· ἐοικὸς τὸ ὅμοιον· τὸ δ' ὅμοιον καὶ ἐπὶ τῆς εἰ καὶ ἐπὶ τοῦ τύπου καὶ νενόηται καὶ λέλεκται κ θέαται. ΑΙΡ. Ναὶ δὴ ταῦτα σύμφημι. Ἀλλ' ὅμως βλητέον σοι εἰκόνα εἰκόνι καὶ ἐκτύπωμα ἐκτυπο Κἂν ἰσοδυναμεῖν φαίης τὸ πρῶτον τῷ δευτέρῳ. ΚΔ΄. ΟΡΘ. Τοῦτο ἀνωτέρω δέδεικτα: οὐκ ἀμι εἴγε ἐπέστησας τὸν νοῦν, παρὰ τοῖς θεοφόροι τράσιν. Ει δ' οὖν, ἀλλὰ κανταῦθα ἐπαίωμεν το τίζοντος τας φρένας ἱεροῦ Βασιλείου· ὅτι Βασ φησί, λέγεται καὶ ἡ τοῦ βασιλέως εἰκών· κ δύο βασιλεῖς· οὔτε γὰρ τὸ κράτος σχίζεται, ο δόξα μερίζεται. ὡς γὰρ ἡ κρατοῦσα ἡμῶν ἀρχ ἐξουσία μία· οὕτω καὶ ἡ παρ᾿ ἡμῶν δοξολογία καὶ οὐ πολλαί. Διότι ἡ τῆς εἰκόνος τιμὴ εἰς τὸ τότυπον διαβαίνει. Τὸ δὲ παράδειγμα ὅτι ἐφα τῇ Χριστοὸ εἰκόνι, τίς ἀντερήσει λόγος; όμοιους γὰρ λεκτέον ὅτι Χριστός λέγεται καὶ ἡ τοῦ Χ εἰκὼν, καὶ οὐ δύο Χριστοί· οὔτε γὰρ κανταῦ

σχίζεται, οὔτε ἡ δόξα ως ἡ τῆς εἰκόνος τιμὴ ἐπὶ ίνε:. ANTIRRHETICUS II. μερίζεται· καὶ esse Christos; quia neque hic scinditur potestas, τὸ πρωτότυπον nec gloria dividitur, et imaginis honor transit in prototypum. >. Οὔτε που παραβλητέον τῷ θεοφόρῳ τῇ Χρισ εἰκόνι τὸ τοῦ βασιλέως παράδειγμα, ἀλλὰ αὐτῷ ῷ τῇ ἀοράτῳ εἰκόνι, τοῦ Θεοῦ, φημὶ, καὶ άς. ΄. ΟΡΘ. Ἐν τούτῳ γὰρ τὸ θαυμαστόν· ὅτι εἴληπτα: τῷ θεοφόρῳ ἡ τεχνητὴ εἰκὼν, εἰς φυ καὶ ἀπαράλλακτον ταυτότητα Πατρός τε, φημί, τοῦ· τοῦτο ἡμῖν εἴληπται οὐκ ἐπὶ φυσικῆς, ἀλλ' εχνητῆς εἰκόνος Χριστοῦ. Κἀκεῖ μὲν τεχνητὴ Το παραβέβληται εἰκόνι· δεῦρο δὲ τεχνητή τῇ. Καὶ ὅσον καὶ ἡλίκον τὸ διεῖργον; ἀλλ' τῷ θεοφόρῳ οὐχ εὗροντι ἄλλο τι παράδειγμα ον, τὸ τοῦ βασιλέως εἴληπται. Πόσῳ γε μᾶλ μῖν πρὸς τὴν τεχνητὴν εἰκόνα τοῦ ἀληθινοῦ έως Χριστοῦ, ἡ οὐτινοσοῦν βασιλέως εἰκὼν λήλως είληπται! τοσοῦτον ἐγγίζουσα τῇ Χριεἰκόνι, ὅσον προὔχουσα ἐστι κατὰ τιμὴν τῶν εῖρα πάντων· ὁπότε καὶ αὐτὸς ὁ ἐπὶ γῆς κρακόνα ἐστὶ φέρων κατὰ τοὔνομα τῆς ἀξίας τοῦ νοῦ βασιλέως Χριστοῦ. Φησὶ γὰρ ἡ Γραφή, ὅτι η παρὰ Κυρίου κράτησις ὑμῖν καὶ δυνα παρὰ τοῦ Ὑψίστου· ὃς ἐξετάσει ἡμῶν τὰ και τὰς βουλάς διερευνήσει· ὅτι ὑπο κ ὄντες τῆς αὐτοῦ βασιλείας, οὐκ ἐκρίνατε ' Κ. Ρ. Εἰ καὶ τὴν τῆς εἰκόνος τιμὴν ἐπὶ τὸ πρωτό Π διαβαίνειν ἔφη ὁ θεῖος Βασίλειος, οὐ τῆς τετῆς ἀλλὰ τῆς φυσικῆς ὑπηγόρευσεν, ἤγουν · Για. Υἱός] πρὸς τὸν Πατέρα· καὶ μάλα γε έσως. 5. ΟΡΘ. Επίσχες, ὦ 'ταν, ὅτι οὐκ εἶπε, Θεὸς καὶ ἡ τοῦ ἀοράτου Πατρὸς εἰκὼν, καὶ οὐ δύο καί τας ἀληθές· ἀλλ᾽ ἐπεὶ πρὸς σύστασιν τοῦ βιολογικό ματος ἐχρήσατο τῷ τοῦ βασιλέως παρ ραδείγματι, ἐτῶν ὅτι βασιλεὺς λέγεται καὶ ἡ τοῦ βασιλεας ιων, καὶ οὐ δύο βασιλεῖς· ἀκολούθως τὸ συμπέρασα επήγαγε. Διὰ τοῦτο καὶ ἐν τῷ εἰπεῖν, Η τῆς ὑπὸς τιμὴ ἐπὶ τὸ πρωτότυπον διαβαίνει, ἱπέγει· δ εὖν ἐστιν ἐνταῦθα μιμητικῶς ἡ εἰκών, τοῦσε ἐπ φυσικῶς ὁ Υἱὸς· ὡς τοῦ βασιλέως πρὸς τὴν δικο εἰκόνα ληφθέντος πρωτοτύπου, καὶ οὐ τὸ Περς πρὸς τὸν Υἱόν· ἢ γὰρ ἂν ἔσχε τὸ ἔμπα- " ” Ὅτι ἐστιν ἐνταῦθα φυσικῶς ὁ Υἱὸς, τοῦτο ἐκεῖ ματικῶς ἡ εἰκών. Πλὴν ὅτι τὸ πρωτότυπον καὶ φάγωγον ἔοικε τῶν καθ᾿ ἡμᾶς εἶναι· ὅπερ είληπται ν ἐπὶ Χριστοῦ καὶ τῆς αὐτοῦ εἰκόνος. Καθ' * γὰρ ὁμολογεῖται γεγονέναι ἄνθρωπος, εἰ καὶ κι ὁ αὐτός. Ὥστε κατὰ κοινοῦ καὶ ἐφ᾽ οὐτινοσοῦν πλέως εἷληπται· Ἡ τῆς εἰκόνος τιμὴ ἐπὶ τὸ πρωστον διαβαίνει. ΗΡ. Ἀλλ᾽ ἡ τιμὴ οὐ πάντως καὶ προσκύνησις * τῶν θεοφόρων νενόηται· άλλο γὰρ τιμὴ, καὶ 1ο προσκύνησις. ΙΖ΄. ΟΡΘ. Καὶ πῶς δοίης μήτε τὸ κράτος σχίζε ι:, μήτε τὴν δόξαν μερίζεσθαι του πρωτοτύπου > Sap. VI, 5, 6. HR. Minime conferri debet cum imagine Christi regis exemplum, sed cum ipso Christo, qui invisibilis est imago, Dei scilicet ac Patris. XXV. ORTH. Hoc videlicet mirandum est, quodl quæ a sancto usurpata est artificialis imago, ad naturalem et sine discrepantia identitatem Patris el Filii, hæc a nobis non in naturali, sed in artificiali imagine Christi usurpatur. Atque illic quidem artificialis cum naturali comparata est imagine; hic vero artificialis cum artificialis. Et quantum, aut quale est discrimen? sed tamen cum sanctus exemplum aliud præstantius non haberet, regis usurpavit. Quanto magis a nobis ad artif cialem imaginem veri regis Christi, alterius cujuslibet regis imago congruenter assumpta est, tanto ad imaginem Christi proprius accedens, quanto subditis omnibus honore præstantior est: quando et ipse qui in terris imperat, veri regis Christi secundum nomen dignitatis imaginem gerit. Ait enim Scriptura: Data est a Domino potestas vobis, et virtus ab Altissimo, qui interrogahit opera vestra, et cogitationes scrutabitur; quoniam cum essetis ministri regni illius, non recte judicastis “. HÆR. Cum imaginis honorem in prototypum transire dixit divus Basilius, non de artificiali, sed de naturali locutus est, hoc est de Filii erga Patrem imagine: atque id quidem jure optimo. XXVI. ORTH. Siste, amice; non enim dixit, Deus dicitur etiam invisibilis Patris imago, et non sunt duo dii, quod sane verum est. Sed cum ad Theologici dogmatis constitutionem regis exemplo. usus esset, docuissetque regem dici etiam regis imaginem, non duos tamen esse reges conclusionem consequenter intulit: ideoque cum dixisset imaginis honorem in prototypum transire, illico subjecit: Quod igitur hic est per imitationem imago, hoc illic natura est Filius; lanquam rege ad suam ipsius imaginem comparato ut prototypo, et non patre ad filium: alioquin contrario modo dicendum erat. Quod igitur hic est filius per naturam, hoc illic per imitationem est imago. Accedit quod prototypum et exemplum ad nostra pertinere videntur; quod et de Christo et de ejus imagine ostensum est. Similem enim nobis factum hominem confitemur, quamvis idem sit Deus. Quare in universum et de quolibet rege dictum est, imaginis bonorem in prototypum transire. HER. Atqui honor, non autem adoratio, a sanctis intelligitur; aliud enim est honor, et aliud adoratio. XXVII. ORTH. Et quomodo concesseris nec potestatem scindi, nec gloriam dividi prototypi ergo

exemplum, nisi ulrumque unius atque ejusdem adorationis esse intelligas? Potestatis enim et gloris comes inseparabilis est honor et adoratio; quæ vocis quidem diversitate discrepant, re autem eamdem vim habent. HÆR. Honorem transire dixit, non adorationem. Et ego sano imaginem Christi honoro in sublimi relinquens; sed nequaquam adoro, sicut dietum est. προς τὸ παράγωγον, εἰ μὴ νενόηταί σοι μιας κ αὐτῆς εἶναι προσκυνήσεως τὰ ἀμφότερα, κ γὰρ καὶ δόξης σύστοιχος καὶ ἀμέριστος ή τιμή προσκύνησις· καὶ τῇ μὲν ἑτερολεξία διάφορα γόμενα, τῷ δὲ ἀξιώματι ὁμοδύναμα. ΔΙΡ. Τιμὴν ἔφη διαβαίνειν, ἀλλ᾽ οὗ προσκ Καγώ δὴ τιμῶ ἀνωτερῆ ἐῶν τὴν εἰκόνα Χρ ἀλλ᾽ οὐ προσκυνῶ, καθὼς εἴρηται. ΚΗ΄. ΟΡΘ. "Εν μοι πρῶτον εἰς ἐρώτησιν σοι τιμῶν τὴν εἰκόνα Χριστοῦ ἀναφερῆ ἐῶντι; οὕτως, ἀλλ᾽ ἁπλῶς ἔφη τιμὴν Βασίλειος. Ως πέπτωκε σου ἡ πρότασις. Δεύτερον, πῶς ὁ τετ μὴ καὶ προσκεκύνηται, ὑψηλοφανῶς καὶ χαμι νῶς ὁρώμενον; Καὶ γοῦν τιμῶμεν καὶ προσ τὸν τύπον τοῦ ζωοποιοῦ σταυροῦ, καὶ ἄν μεν κνύμενον καὶ κάτω βλεπόμενον. Ἐπεὶ καὶ ἐν καθ᾿ ἡμᾶς ὑποδειγμάτων, τὸν βασιλέα καὶ ἄν ήμενον καὶ κάτω βλεπόμενον· τὸν στρατηγὸν τως, καὶ ὕπαρχον, τὸν δεσπότην ὁμοίως καὶ σκαλον. ᾿Αλλὰ γὰρ ἐπὶ τὰ θεῖα λόγια μετ' θεώρημα. Τί οὖν σοι δοκεῖ, ἡνίκα λέγει, "Α ὁ Κύριος καὶ ὁ Θεὸς ἡμῶν ὁ ἅγιος, λαβ δόξαν καὶ τὴν τιμὴν καὶ τὴν δύναμιν. Καὶ "Αξιόν ἐστι τὸ ᾿Αρνίον τὸ ἐσφαγμένον τὴν δύναμιν καὶ τὸν πλοῦτον καὶ τὴν σοφ τὴν ἰσχὺν καὶ τὴν τιμὴν καὶ τὴν δόξαν εὐλογίαν. Καὶ πάλιν, Τῷ καθημένῳ ἐπὶ το νου, καὶ τῷ ᾿Αρνίῳ ἡ εὐλογία καὶ ἡ τιμὴ δύξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν ᾿Αμήν. Καὶ πάλιν, Ἡ εὐλογία καὶ ἡ δόξα XXVIII. ORTH. Unum mibi ante omnia percontandum est: Unde est quod imaginem Cbristi bonoras inedito relinquens? non enim hoc modo, sed simpliciter honorandum dixit Basilius. Quare jam concidit proposito tua. Deinde quo pacto quod honoratur, non idem etiam adoratur, sive in sublimi, sive in bumili loco spectatur? Nam et vivifice crucis figuram honoramus et adoramus, sive in sublimi ostenditur, sive in humili cernitur. Et in rerum nostrarum exemplis, regem tum in alto sedendem, tum infra conspectum; et magistrum militum similiter, et præfectum, dominum item et doctorem. Sed enim ad divina oracula quæstionem transferamus. Quid ergo censes, cum dicunt: Dignus es, Domine et Deus noster sanctus, accipere gloriam et honorem et virtutem s. Et rursum: Dignus est Agnus, qui occisus est, accipere virtutem, et divitias, et sapientiam. et fortitudinem, et honorem, et gloriam, et benedictionem 26. Εt iterum: Sedenti un throno, et Agno benedictio, et honor, et gloria, et potestas in sæcula seculorum. Amen. 37. Item: Benediclio, et gloria, et sapientia, et gratiarum actio, honor, et virtus, et fortitudo Deo nostro in sæcula sæculorum. σοφία καὶ ἡ εὐχαριστία καὶ ἡ τιμὴ καὶ ἡ Amen". Ecce in his omnibus adoratio nusquam posita est. An igilur quia posita non est, adorationem Agno qui occisus est, hoc est Deo et Salvatori nostro denegabimus? An ejusdem potius ordinis, ejusdemque significationis sunt omnia? qui enim honore dignus est, idem etiam adoratione; et qui fortitudine, idem ctiam virtute; et qui benedictione, idem etiam gloria; et quotquot alia aliter enuntiantur. Quod si imaginis adorationem prototypo detrahas, simul utique et honorem detraxeris, et potestatem, et gloriam. Sed feri nequit, quin ubi unum est, cætera etiam virtute adsint. Accipe et aliud in te jaculum: Qui non honorificat Filium; non honorificat Patrem, qui misit illum 20. Quid tibi videtur? An expers adorationis est honor qui Patri Filioque defertur? Verum hæc cogitare, sani non est. Rursum dicente omnium Deo per Isaiam Prophetam Ecce pono in Sion lapidem angularem, honorandum 30. An quia non addidit, et adorandum, Filium Dei adorandum esse inficiabimur? Et cum ait Scriptura: Honora patrem tuum el matrem tuam, ut bene sit tibi, et ut sis longævus super terram 31. Item: Qui honorat patrem, exorabit pro peccatis: et sicut qui thesaurixat, ita et qui hom norificat matrem suam 30. Nunquid adorare parentes 25 Apoc. IV, 11. 26 Apoc. v, 12. 27 Ibid. 31. 31 Exod. xx, 12. 33 Eccli. I, 4. καὶ ἡ ἰσχὺς τῷ Θεῷ ἡμῶν εἰς τοὺς αἰῶν αἰώνων. Αμήν. Ἰδοὺ ἐν πᾶσι τούτοις προσ οὐδαμοῦ πρόσκειτα:· ἆρ᾽ οὖν ἐπεὶ οὐ πρό ἀποστερήσομεν τὴν προσκύνησιν τῷ ᾿Αρι ἐσφαγμένῳ, ἤτοι τῷ Θεῷ καὶ Σωτῆρι ἡμῶν; λονότι τῆς αὐτῆς συστοιχίας εἰσὶν ὁμοδύναμα ὁ γὰρ τῆς τιμῆς ἄξιος, καὶ τῆς προσκυνήσει ὁ τῆς ἰσχύος, καὶ τῆς δυνάμεως· καὶ ὁ τῆς εἰ καὶ τῆς δόξης· καὶ ὅσα ἀλληλούχως ύμνε οὖν ἀποστερήσεις τὴν προσκύνησιν τῆς εἰκό πρωτοτύπου, συναποστερήσειας δηλονότι καὶ μὴν καὶ τὸ κράτος καὶ τὴν δόξαν· ἀλλ᾽ οὐκ ἐνί ἑνὸς ὄντος, μὴ καὶ τὰ λοιπὰ δυνάμει συνεῖναι τοίνυν καὶ ἕτερον πρόβλημα. Ὁ μὴ τιμῶν, τὸν Υἱόν, οὐ τιμᾷ τὸν Πατέρα τὸν πέμψαν τόν. Τί οὖν σοι δοκεῖ; ἀμοιρεῖ προσκυνήσεω Πατέρα καὶ Υἱὸν προσαγομένη τιμή; ἀλλ᾽ τοῦτο καὶ ἐννοεῖν. Πάλιν λέγοντος τοῦ τῶ Θεοῦ διὰ τοῦ προφήτου Ησαίου· Ἰδοὺ τί Σιὼν λίθον ἀκρογωνιαῖον ἔντιμον· ἄρα ἐ πρόσκειται, καὶ προσκυνητὸν, ἀποστερήσομεν νητὸν εἶναι τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ; Καὶ πάλιν ἡ Τίμα τον πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα σου, σοι γένηται, καὶ ἔσῃ μακροχρόνιος ἐπὶ τῆ Καὶ πάλιν· Ο τιμῶν πατέρα ἐξιλάσεται ἁμ 10 Apoc. νιι, 12. 0 Joan. v, 23. 30 188. ΧΑ

ANTIRRHETICUS II. ὡς ὁ θησαυρίζων, ο δοξάξων μητέρα αὐτοῦ. οίνυν προσκυνεῖν ἐνταῦθα τοὺς γονέας κελεύει ἀλλ᾽ ἢ μόνον τιμᾷν; πολλῆς τοῦτο τῆς ἀσυνεσίας. ν ὁ μέγας Απόστολος· Τὸν Θεὸν φοβεῖσθε· τὸν λές τιμάτε. ᾿Αρ᾽ οὖν τιμᾷν μόνον, ἢ καὶ προσκυ διακελεύεται; καὶ τίς οὐ συνεῖ τῶν σε συνετι ων; Ἐγὼ δὲ καὶ τοῦ ἱερέως ἀκούων, συνίημι τοιχον καὶ ὁμοδύναρον εἶναι τὴν τιμὴν τῆς προσστους Ότι πρέπει σοι, φησί, πᾶσα δόξα, τιμὴ προσκύνησις. Οὕτω τοιγαροῦν εἰπόντος τοῦ θείου λείου, Ἡ τῆς εἰκόνος τιμὴ ἐπὶ τὸ πρωτότυπον είνει, κατὰ τὸ σιωπώμενον συναπέφησεν, ὅτι καὶ ἡ εἰκόνος προσκύνησις ἐπὶ τὸ πρωτότυπον δια ·, συνδὰ τῷ μακαρίῳ ᾿Αθανασίῳ. Ρ. Συμπεφορημένος ὁ λόγος ἐκ διαφόρων Παν ἐν μαρτυριῶν ἐπιδεικνύσθω· ὡς ἂν εἴη βεβαιό- ; πρὸς πειθὼ τοῖς ἐπαίουσιν. 1. ΟΡΘ. Ὁ μακάριος Ιωάννης οὗ ἐκ τῶν χει τὰ χρυσότατα ῥυίσκεται ἔπη, τάδε φησί· Οπερ ἐν ὀνόμασιν ἐποιήσατε, τοῦτο καὶ ἐπὶ τῆς εἰπ ς επράξατε τῆς ἐκείνου. Καὶ γὰρ καὶ ἐν δακτυ πενδόναις, καὶ ἐν ἐκπόμασι καὶ ἐν φιάλαις, καὶ κλέμων τοίκοις, καὶ πανταχοῦ, τῶν εἰκόνα τὴν » ἐκείνην διεχάραξαν πολλοί· ὡς μὴ μόνον ἀκούτης προσηγορίας ἐκείνης, ἀλλὰ καὶ ὁρᾶν αὐτοῦ αχοῦ τοῦ σώματος τὸν τύπον, καὶ διπλῆν τινα ποδημίας ἔχειν παρανθίαν. P. Καὶ τίνος φαίην τὴν τοιαύτην εἰκόνα; 4. ΟΡΘ. Μελετίου τοῦ τῆς Ἀντιοχέων προΔΙΡ. Αγίαν ἔφη, ἀλλ᾽ οὐ προσκυνητην· οὐ γὰρ όπως τὸ ἅγιον, καὶ προσκυνητόν· λέγει γὰρ ὧδέ κι ο πρὸς ο Απόστολος· Εἶχε μὲν οὖν ἡ πρωτη την διαιώματα λατρείας, τὸ τε ἅγιον κοσμι τά. Στὴ γὰρ κατεσκευάσθη ἡ πρώτη ἐν ᾗ ἢ τα τρία καὶ ἡ τράπεζα, καὶ ἡ πρόθεσις τῶν ἄρτων, ότε λέγεται ἀγία· μετὰ δὲ τὸ δεύτερον κατάτισμα σκηνή, ἡ λεγομένη "Αγια ἁγίων - χρυστὸν ἔχειν θυμιατήριον, καὶ τὴν κιβωτὸν τῆς διαθήκης πρι κεκαλυμμένην πάντοθεν χρυσίῳ· ἐν ᾧ στίχος χρυσῆ ἔχουσα τὸ μάννα, καὶ ἡ άλλος Ιερών ή βλαστήσασα, καὶ αἱ πλάκες τῆς διαθήκης ὑπεράνω δὲ αὐτῆς Χερουβὶμ δόσ της παιάζοντα τὸ ἱλαστήριον· περὶ ὧν οὐκ ότι λέγειν κατὰ μέρος· Ατινα ἅγια καλού μας, τι δήπου καὶ προσκυτητὰ ὁ ἱερὸς ᾿Απόστολος Blerger. Μ'. ΟΡΘ. "Αγια κεκληκὼς τὰ εἰρημένα ὁ ἱερὸς Απόστολος, καὶ προσκυνητὰ κατὰ συνεκδοχήν εἴρηΕ, Αλλ' ὁ περὶ μὲν τούτων μικρὸν ἀναμεινάτω όγος, ἔχουν ἐξηγορίαν πλατυτέραν. Ἐκεῖνο δέ μοι πωτῶντι ἀπόκριναι. Πῶς φῆς τὸ σῶμα καὶ αἷμα 63 Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ; ΑΙΡ. "Αγια δηλονότι· τὰ γὰρ, Αγια τοῖς ἁγίοις, πρὰ τῷ ἱερουργοῦντι ἐκπέφασται. [ Petr. II, & llebr. 18, 1 seqq. his locis non jubet Deus, sed tantummodo honorare? Magnæ hoc stoliditatis est. Et cum magnus Apostolus scribit: Deum timete, regem honorificate 33; num honorare tantum et non etiam adorare præcipit? et quis hæc non intelligat qui modo aliquam intelligendi vim habeat? Ego vero et cum sacerdotis vocem audio, Quia te decet omnis gloria, honor, et adoratio, comitem adorationis ejusdemque cum illa notæ honorem esse intelligo. Sic ergo cum divus Basilius imaginis honorem transire dixit in prototypum, tacite simul adorationem imaginis ad prototypum transire consentanee verbis beati Athanasii pronuntiavit. HÆR. Congestis Patrum testimoniis fulciatur oratio, ut ad fidem auditoribus faciendam frmior sit. XXIX. ORTH. Beatus Joannes cui aurea ex labiis verba fluunt, hæc ait: Quod ergo in nominibus fecistis, hoc et in illius imagine fecistis. Nam et in annulorum palis, et in poculis ac phialis, et in thalamorum parietibus, et passim sanctam illam imaginem multi depinxerunt, ut non solum nomen illud audiant, sed ejus etiam corporis figuram ubique conspiciant, et duplicem quamdam absentis consolationem capiant. HÆR. Cajusnam fuisse dicam hanc imaginem? XXX. ORTH. Meletii Antiochensium antistitis. HAR. Sanctam dixit, et non adorandam. Nec enim prorsus quod sanctum est, idem etiam adorandum; cum alicubi dicat Apostolus: Habebat quidem et prius tabernaculum, justificationes culturæ, el sanctum sæculare. Tabernaculum enim factum est primum, in quo erant candelabra, et mensa, et propositio panum, quæ dicitur sancta. Post vela- -- mentum autem secundum, tabernaculum, quod dici tur Sancta sanctorum: aureum habens thuribulum, et arcam testamenti circumtectam ex omni parte aure, in qua urna aurea habens manna, et virga Aaron, quæ fronduerat, et tabulæ testamenti, superque cam erant Cherubim gloriæ obumbrantia propitiatorium: de quibus non est modo dicendum per singula 34. Quæ quidem omnia cum sancta dicit Apostolus, haud quaquam etiam adoranda docuit. XXXI. ORTH.Sancta hæc appellans sacer Aposto⚫ lue, etiam adoranda per synecdochen dixit. Sed de illis quidem sermo tantisper intermittatur, latiorem habiturus expositionem. Hoc mihi interim, quod quæram, responde. Quo in numero habes corpus et sanguinem Domini nostri Jesu Christi? HER. Sancta sunt procul dubio. Etenim, Sancta sanctis, a sacerdote pronuntiatur. In Encom. Meletii ep. Antioch. homil. 47, pag. 591 α.

XXXII. ORTH. Hæc itaque etiam adoranda judioas? IÆR. Et quis adeo impie sentiat, qui non sancta simul et adoranda contiteantur? XXXIII. ORTII. Non igitur tecum pugnantia loqueris, qui cum ante dixeris, non statim quod sanctum est, idem etiam adorandum esse, nunc rursum affirmes quod negasti? HÆR. Atqui non de mysteriis mihi sermo erat cum de bis omnes consentiant, ut dixi. XXXIV. ORTH. Quid vero de Evangelio censes, cum sanctum appellatur; nunquid etiam adorandum esse? itemque figuram vivifica crucis, et sacra omnia donaria? HÆR. Et sancta utique, et adoranda. Sed longe ab horum sanctitate distat sancti effigies. Quare licet imagino sancta dicatur, nusquam tamen adoranda. XXXV. ORTH. Fateor et ipse hanc ab illis, quod ad sanctitatem spectat, pluriinum abesse; quippe Sancta sanctorum appellantur. Caterum quidquid sanctum est, adorandum esse, licet alterum altero sanctitate et adoratione inferius sit. Quod enim prorsus adorandum non est, idem sanctitatis est expers. Tu vero doce, ubi tandem sanctum aliquid vocatum sit, quod simul adorandum non sit. HER. Protuli apostolica verba de iis quæ in lege sancta dicebantur; quæ et ipse resumpturum te promisisti. XXXVI. ORTH. Primum equidem hoc dicain: Quæcunque lex dicit, iis qui in lege sunt dicere: nec vetera iis qui in gratia sunt obtrudi debere; alioqui et Sabbata colemus, et circumcidemur, et multa nobis contraria consequentur; sed juxta adumbra, tionem tantummodo. Umbram enim habere lex, non ipsam rerum imaginem, dicta est ab Apostolo. Deinde vero etiam quæ in lege sancta dicta sunt, adoranda itidem esse, demonstrare est. Nam si Cherubim gloriæ appellata sunt; gloria autem honori suppar atque cognata est, et honor adorationi, perspicuum est, quod gloria affectum sit, id sanctum; et quod sanotum, idem etiam adorandum esse, velis notis. ΑΒ΄. ΟΡΘ. Ταύτα δή σοι καὶ προσκυνητά να νόηται; ΑΙΡ. Καὶ ποῦ τις εἰς τοσοῦτον ἀθείας ἐληλακὼς φρόνημα, οὐ συνομολογοίη ἅγια ὁμοῦ καὶ προσκυνητὰ ὑπάρχειν; ΑΓ. ΟΡΘ. Οὐκοῦν ἐναντιολογεὶς ἑαυτῷ, πρότε ρον εἰρηκώς, οὐ πάντως τὸ ἅγιον καὶ προσκυνητὸν, νῦν δ' αὖ ἀποφάσκων ὃ κατέφησας; Ο ΑΙΡ. Ἀλλ᾿ οὐ περὶ τῶν μυημίων μοι ὁ λόγος τούτων ἤδη πᾶσιν ὁμολογουμένων, ὡς προείρη ται. ΛΔ΄. ΟΡΘ. Τί δέ σοι δοκεῖ τὸ Εὐαγγέλιον, ἅγιον καλούμενον, οὐχὶ καὶ προσκυνητὸν ὑπάρχειν; ὅ τε τύπος τοῦ ζωοποιοῦ σταυροῦ, καὶ πᾶν ἱερὸν ἀνάθημα; ΔΙΡ. Καὶ ἅγια τοιγαροῦν, καὶ προσκυνητά. Αλλά πολὺ ἀποδέουσα ἡ εἰκὼν τοῦ ἁγίου τῆς τούτων άγιο στείας. Ὥστε εἰ καὶ ἁγία κέκληται ἡ εἰκών, ἀλλ' οὐ παντως προσκυνητή. ΛΕ΄. ΟΡΘ. Σύμφημι καγώ πολλοῦ ἀποδέειν κατὰ τὴν ἁγιωσύνην ταύτην ἐκείνων καὶ γὰρ "Αγια ἁγίων λέγεται. Πλὴν ὅτι πᾶν ἅγιον προσκυνητὸν, κἂν ὑφειμένον θάτερον θατέρου τυγχένῃ τῇ τε ἁγιω σύνῃ καὶ προσκυνήσει· τὸ γὰρ πάντη ἀπροσκύνητον, πάντη ἀμοιρεῖ καὶ ἁγιότητος. Σὺ δέ μοι δεῖξαι ποῦ ποτε ἂν ἅγιον ᾗ ἐρικεκλημένον, μὴ καὶ προσκυνητὸν τυγχάνον. ΑΙΡ. Προύθηκα τὰς ἀποστολικὰς ῥήσεις περὶ τῶν ἐν νόμῳ εἰρημένων ἁγίων, αἷς καὶ ὑπαντᾶν ἐπηγ γείλω. ΑϚ΄. ΟΡΘ. Πρῶτον μὲν ἐκεῖνον ἐρῶ ὅτι ὅσα ὁ να μος λέγει, τοῖς ἐν τῷ νόμῳ λαλεῖ· καὶ οὐ τί που παραβλησία τὰ πάλαι τοῖς ἐν χάριτι· ἐπεὶ οὕτω με καὶ σαββατίσωμεν, καὶ περιτεμούμεθα, καὶ πολλά ἡμῖν ἐναντία ἕψεται· ἀλλ' ὅσον ἐν σκιαγραφίᾳ μόνον, Σκιὰν γὰρ ἄχων ὁ νόμος, οὐκ αὐτὴν εἰκονα τῶν πρα γμάτων, τῷ Ἀποστόλῳ εἴρηται. Δεύτερον ὅτι καὶ τὰ ἐν νόμῳ ἅγια εἰρημένα, καὶ προσκυνητὰ, ἔστιν ἀποδεικνύναι. Εἰ γὰρ Χερουβὶμ δόξης ὠνόμασται ο ἡ δὲ δόξα ὁμόστοιχος τῇ τιμῇ, καὶ ἡ τιμὴ τῇ προσκυνήσει· δηλονότι τὸ δεδοξασμένον, ἅγιον· καὶ τὸ ἅγιον, προσκυνητὸν τυγχάνει, κἂν οὐ βούλοιο. ΑΙΡ. Ακολουθία κινὶ καὶ εἰρμῷ τεχνολόγησε και διαθήκην. ἀλλ' οὐκ ἐκ μαρτυριῶν ἀναμφιλέ MER. Consecutione quadam artificiose probasti, quod sanctum est, adorandum simul esse, juxta Ve- σοι τὸ ἅγιον προσκυνητὸν εἶναι κατὰ τὴν πάλ tus Testamentum; sed non ex certis et minime dubiis testimoniis. XXXVII. ORTH. Audiemus certe ipsos Patrum coryphæos: Gregorium Theologum in quadam oratione sua sic loquentem: «Tum etiam id quod Heli sacerdoli, atque aliquando post Ozæ accidit, compertum habeo: quorum alter sceleris etiam illius, quod adversus sacrificia filii committebant. carnium primitias ex ollis, priusquam fas esset. extrahentes, ponas luit; idque cum eorum impieIn magno Apologet. κτων, ΛΖ΄. ΟΡΘ. Καὶ δὴ ἀκουσόμεθα τῶν κορυσαιοτά των Πατέρων - Γρηγορίου μὲν τοῦ Θεολόγου φάσκον τος ὠδέ που ἐν τοῖς ἑαυτοῦ λύγοις· «Γινώσκω Ηλεί τὸν ἱερέα, καὶ μικρὸν ὕστερον Οζᾶν· τὸν μὲν ὑπὲρ τῆς τῶν παίδων παρανομίας απαιτηθέντα δίκην, ἣν ἐτόλμων κατὰ τῶν θυσιῶν, πρὸ καιροῦ τῶν λεβήτων ἀπαρχόμενοι· καὶ ταῦτα, οὐκ ἀποδεχόμενον αυτών τὴν ἀσέβειαν, ἀλλὰ καὶ πολλάκις ἐπιτιμήσαντα. Τὸν

ANTIRRHETICUS II. Η ψαύσας τῆς κιβωτοῦ μόνον περισπασθείσης tati non modo non suffragaretur, sed gravissimis τοῦ μόσχου, τὴν μὲν περιεσώσατο, αὐτὸς δὲ ετο, φυλάσσοντος τῇ κιβωτῷ τοῦ Θεοῦ τὸ σε ιον.» Καὶ πάλιν ἐν τῷ αὐτῷ λόγῳ· «Τοσούτου δεῖ τὴν εἰς τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων θαῤῥοῦντα, ὧν ι: Σπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ μόνον ἐπιβατὸν ἦν. Του ο δεῖ τὸ καταπέτασμα, ἢ τὸ ἱλαστήριον, ἢ τὴν τὴν, ἢ τὰ Χερουβίμ, ἢ προσβλέπειν εἶναι παν ή προσάπτεσθαι·» Βασιλείου δὲ τοῦ μεγάλου φάσκοντος, γενέσθαι δὲ καὶ περὶ τὴν κιβωτὸν εοῦ τῆς ἁγίας διαθήκης, ἃ μήτε ἠκτύσθη ποτὲ ρον· ὥστε ἧς οὔτε Ισραηλίταις, οὔτε μὴν αὐτ ερεῦσιν ἅπασιν, οὐδὲ πάντοτε ἅπτεσθαι θεμιτόν δὲ τόπος αὐτὴν ὁ τυχὼν ἐδέχετο· ταύτην ὑπὸ ν ἀσεβῶν ἄλλοτε ἀλλαχόθεν μετακομίζεσθαι, τῶν ἁγίων, εἰδώλων ναοῖς ἀποτίθεσ quoque verbis eos hoc nomine identidem objurgaret. Alter quia arcam a bove distractam tantummodo attrectare ausus fuerat, ita eam illæsam servavit, ut sibi interim exitium accerseret: Deo nimirum hoc animadversionis exemplo arcæ suæ venerationem sartam tectam tenente. Et iterum in eadem oratione: Tantum aberat ut quivis audacter accederet ad Sancta sanctorum, quæ uni duntaxat ac semel quotannis licebat adire. Tantum aberat, ut cujusvis esset velum, aut propitatorium, aut arcam, aut Cherubinos vel aspicere vel attingere.» Basilium quoque magnum, dicentem, ea circa Dei arcam sacri fœderis gesta fuisse, quæ audita nunquam antea fuissent; ita ut quam nec Israelitis, nec ipsis etiam sacerdotibus omnibus, nec semper attingere fas erat, nec quilibet temere locus recit; hæc impiorum manibus huc illuc circum ferretur, et pro sanctis in idolorum templis colloIr. Ὅτι μὲν οὖν ἅγια και σεβάσμα, ἀληθές· οὐ 2. προσκυνητὰ εἴρηται τοῖς Πατράσι . ΟΡΘ. Καὶ πῶς ἂν εἴη ἅγια καὶ σεβάσμια, να τυγχάνοντα προσκυνήσεως; Λέγει τοίνυν ἰς Πράξεσιν ὁ θεῖος Απόστολος· Αναστρε καὶ ἀναθεωρῶν τὰ σεβάσματα ὑμῶν καὶ βωμὸν ἐν ᾧ ἐπεγέγραπτο, Αγνώστῳ · ὡς τῶν σεβασμάτων δηλαδὴ καὶ προσκυνημά συγχανόντων. Καὶ, Σεβαστός, πάλιν, ὁ βασιλεὺς, 2. Τοῦ γὰρ Παύλου, φησὶ, ἐπικαλεσαμένου θῆναι αὐτὸν εἰς τὴν τοῦ Σεβαστοῦ διάγνωΣε μικρὸν ὑποκατιών· Ἐγὼ δὲ καταλαβό ας μηδεν άξιον θανάτου αὐτὸν πεπραχέναι· · αυτω δὲ ἐπικαλεσαμένου τὸν Σεβαστόν, και είχειν αὐτόν. Συνιεῖς ὅτι τὸ σεβαστὸν και τριανητών; Οὐ γάρ τις φρενῶν εἴσω μένων εἴ της, απετόν μέν, οὐ προσκυνητὸν δὲ τὸν βασιλέα· Ἀλλὰ τὰ π' τὸ μὴ θεμιτόν, ἤ προσβλέπειν, ἤ sporákusok: Từ v προειρημένων ἁγίων, ἤ μόνον το κρέας, πολὺ τὸ ἀνῳκισμένον κατὰ τιμὴν ὑποείτε: ὁ λόγος. Καὶ εἰ σημεῖα καὶ τέρατα ἡ κιβωτὸς το θεοῦ, τῶν ἔν τε τῷ Οξᾶν καὶ ἐν τοῖς λαβοῦσιν τὴν ἀλληλοις δέδρακε· πῶς οὐχὶ καὶ πάσης δόσ κς, τμής και προσκυνήσεως ἔμπλεως ὑπῆρχεν, και ο Ιερουβίμ, καὶ ὅσα ἄλλα εἴρηται κατὰ άμεων της Αποστόλη; Οὕτω τοιγαροῦν καὶ οἱ ἁγίας οικουμενικῆς ἕκτης συνόδου Πατέρες ἐν ; μετά ταῦτα ἐκτεθεῖσιν αὐτοῖς ἱεροῖς κανόσιν Δημότες τάδε φασίν· «Εν τισι τῶν σεπτῶν εἰ Η γραφαῖς ᾿Αμνός δακτύλῳ τοῦ Προδρόμου δεν μενος εγχαράττεται, ὃς εἰς τύπον παρελήφθη χάριτος· τὸν ἀληθινὸν ἡμῖν διὰ τοῦ νόμου προΖίνων ᾿Αμνὸν Χριστὸν τὸν Θεὸν ἡμῶν. Τοὺς οὖν κούς τύπους καὶ τὰς σκιὰς, ὡς τῆς ἀληθείας καλά τε καὶ προχαράγματα, τῇ Ἐκκλησίᾳ παραs7 Ibid. 25, Act. xvII, 23. 36 Act. xxv, 21. 13) Τ. Vl Conc. Labbei pag. 1177, σ. HAR. Quod ergo sancta etiamn colenda sint, verum cat: attamen adoranda esse Patres non dixerunt. XXXVIII. ORTH. Etquo pacto sancta et colenda essent, si adoranda non sint? cum in Actibus dicat divinus Apostolus: Præteriens et contemplans culturas vestras, inveni et aram in qua scriptum eral Ignoto Deos: quasi culturæ scilicet, adorationes quoque sint. Ad hæc Augustus, id est colendus, dicitur imperator, Paulo inquit, appellante, ut servaretur Augusti cognitioni ". Et paulo post: Ego vero comperi nihil dignum morte eum admisisse. Ipso autem hoc appellante ad Augustum, judicavi mittere 37. Sentisne colendum ilem etiam adorandum esse? Nec enim mentis compos ullus dicat colendum quidem, sed non adorandum esse imperatorem. Sed et quod sancta illa vel videre vel atlingere nefas erat, præterquam soli sacerdoti, magnam honoris prærogativam declarat. Deinde si arca Dei signa et prodigia in Oza, et allophylis qui eam cem perant, edidit, quomodo non omni gloria, honore atque adocatione plenam fateare, sicut et Cherubinos, et alia quæ ibidem ab Apostolo conjuncta sunt? Sic ergo el sanctæ pecumeniçæ sextæ synodi Patres in sacris canonibus, qui conscripti postea fuerunt, usurpantes hæc dicunt: › In quibusdam sanctarum imaginum picturis Agnus digito Præcursoris indicatus expressus est: qui in figuram assumplus ést gratiæ; verum nobis per legem Agnum Christum Deum nostrum ostendens. Veteres igitur typos et adumbrata veritatis symbola præfigurationesque Ecclesia traditas amplectentes, gratiam anteponimus, et veritatem, tanquam legis plenitudinem, acceptamus. Ut igitur quod perfectius est, etiam in colorum varietate omnium oculis subjiciatur, characterem illum, quo secundum hominem

Agnus Christus Deus noster, qui abstulit peccata δεδομένους κατασπαζόμενοι, τὴν χάριν πρ mundi, effigiatus est posthac in imaginibus pro veteri Agno erigi debere declaramus. Per hunc enim humilitatis Verbi Dei altitudinem considerantes, ad memoriam ejus in carne conversationis, et passionis, mortisque Salvatoris, et mundo illinc natæ ilberationis cognitionem manu ducimur.» Vides ut veteres typos et umbras adoranda dixerint, cum dicunt, Amplectentes. Ipsum enim ἀσπάζεσθαι, profecto adorare est, et amplexari. Quin etiam Theodorus Antiochiæ archiepiscopus in Synodico suo eadem affirmat. «adversus eos qui hæretico more obluctantur, dicuntque sanctorum imagines, quæ manufactæ sint, adorari non debere, atque idola Illas imperite aut impie potius appellant, Sciant isti et Cherubinos, et propitiatorium, arcam, et virgam, et mensam quæ Moyses divinus fabricatus est, manufacta fuisse, quæ nihilomiuus adorabantur: reprehendi autem a divina Scriptura eos duntaxat, qui sculptilibus adorationem tribuuat.» μεν, καὶ τὴν ἀλήθειαν, ὡς πλήρωμα νόμου, ὑποδεξάμενοι. Ὡς ἂν οὖν τὸ τέλειον κἄν ταῖς ματουργίαις ἐν ταῖς ἁπάντων ὄψεσιν ὑπογρά τὸν τοῦ αἴροντος τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου, Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, κατὰ τὸν ἀνθρώπινον κτῆρα καὶ ἐν ταῖς εἰκόσιν ἀπὸ τοῦ νῦν ἀντὶ 1 λαιοῦ ᾿Αμνοῦ ἀναστηλοῦσθαι ὁρίζομεν. Δι' απ τῆς ταπεινώσεως ὕψος τοῦ Θεοῦ Λόγου κατανο καὶ πρὸς μνήμην τῆς ἐν σαρκὶ πολιτείας, πάθους αὐτοῦ καὶ τοῦ σωτηρίου θανάτου χε γούμενοι, καὶ τῆς ἐντεῦθεν γινομένης τῷ ἀπολυτρώσεως. • Ορᾷς ὅτι τοὺς παλαιοὺς καὶ τὰς σκιὰς προσκυνητὰς ἔφασαν, διὰ τοῦ Κατασπαζόμενο:. Αὐτὸ γὰρ δὴ ἀσπάζεσθαι, κυνεῖν ἐστι καὶ προσπτύσσεσθαι. ᾿Αλλὰ καὶ Θε ὁ ᾿Αντιοχείας ἀρχιεπίσκοπος, ἐν τῷ κατ' αὐτὸ οδικῷ, τὰ αὐτὰ φθέγγεται· «Πρὸς δὲ τοὺς κῶς ἀντεξαγομένους, καὶ λέγοντας ὡς οὐ δεῖ κυνεῖν τῶν ἁγίων τὰς εἰκόνας χειροποιήτους εἴδωλά τε ἀνοήτως, μᾶλλον δὲ δυσσεβῶς, ἀποκαλοῦνται· ἴστωσαν οἱ τοιοῦτοι, ὡς τὰ Χερουβὶμ καὶ τ στήριον, ἡ κιβωτός τε καὶ ἡ ῥάβδος, καὶ ἡ τράπεζα, ἦσαν καὶ προσεκυνοῦντο. Κατηγορεῖ δὲ ἡ θεία Γραφὴ τῶν HÆR. Qua igitur de causa serpentem æneum contrivit Ezechias? sic enim scriptum est: Fecitque quod erat bonum coram Domino, juxta omnia quæ fecerat David pater ejus. Ipse dissipavit excelsa, et contrivit omnes statuas, et succidit lucos, confregitque serpentem eneum, quem fecerat Moyses; siquidem usque ad illud tempus filii Israel adolebant ei incensum 38. XXXIX.ORTII. Eo quod inter sancta quæ posto lus enumeravit, nullum locum habet serpens æneus: de quo loquens Theologus Gregorius:» At vero inquit, serpens æneus adversus morsus serpentum suspenditur, non tamen ut Christi pro nobis passi typus, verum ut antitypus: atque eos qui ipsum intuentur, salvos facit: dium eum non vivere, sed mortuum esse, simulque subditas sibi copias enecare persuasum habent, deletum nimirum et exstinctum sicuț merebatur. Et quod tandem illi congruens epitaphium canemus? Ubiest, mors, stimulus tuus? ubi tua, inferne, victoria? Crux te prostravit, vitæ auctor tibi necem attulit. Exanimis es, mortuus, immobilis, iners serpentis licet figuram serves in sublimiloco ignominiose pendens.» Et jure comminutus est, cui incensum adolebant Israelitæ cujus enim prototypum adorari non debet, ejus quoque exemplum explodendum est. Omnia vero tabernaculi sancta spiritualis cultus figuras fuisse divus Cyrillus ostendit. HÆR. Credo recte hoc loco habere quæ dicta sunt. Sed quia qui paulo ante productit a te fuerunt, recentiores sunt et non ex numero antiquiorum, ad testimonium recipi non debent. XL. ORTH. Sane si Basilio aliisve divinis consentanea non sunt quæ ab illis dicuntur, neque 38 IV Reg. XVIII, 3. Orat. 11, in Pasch., t. II, pag. 692 a. ἃ Μωσῆς ὁ θεσπέσιος κατεσκεύασε, χειρο προσκυνούντων τοῖς γλυπτοῖς.» ΑΙΡ. Καὶ ὅτου χάριν τὸν χαλκοῦν ὄφιν συνέ Εζεκίας; γέγραπται γάρ· Καὶ ἐποίησε τὸ ἐν ὀφθαλμοῖς Κυρίου, κατὰ πάντα ὅσα Δαυΐδ ὁ πατὴρ αὐτοῦ· αὐτὸς ἐξῆρε τὰ καὶ συνέτριψε πάσας τὰς στήλας, καὶ ἐξων σε τὰ ἄλση, καὶ τὸν ὄψιν τὸν χαλκοῦν ὃν Μωσῆς· ὅτι ἕως τῶν ἡμερῶν ἐκείνων ἦσαν Ἰσραὴλ θυμῶντες αὐτῷ. ΑΘ΄. ΟΡΘ. Ὅτι μηδὲ ἕν τι τῶν κατηριθμ ἁγίων τῷ ᾿Αποστόλῳ ὁ χαλκοῦς ὄφις· περὶ οἱ ὁ θεολόγος Γρηγόριος· «Ὁ δὲ χαλκοῦς ὄφ μᾶται κατὰ τῶν δακνόντων ὄφεων. Οὐχ ὡς τοῦ ὑπὲρ ἡμῶν παθόντος, ἀλλ᾽ ὡς ἀντίτυπα σώζει τοὺς εἰς αὐτὸν ὁρῶντας. Οὐχ ὅτι δῇ 1 μενος, ἀλλ' ὅτι νενέκρωναι καὶ συννεκροῖ αὐτὸν δυνάμεις καταλυθεὶς ὥσπερ ἦν ἄξιος.. ὁ πρέπων αὐτῷ παρ᾿ ἡμῶν ἐπιτάφιος; Πε θάνατε, τὸ κέντρον; ποῦ σου, άδη, τὸ νίκα σταυρῷ βέβλησαι· τῷ ζωοποιῷ τεθανάτω Απνούς, νεκρός, ἀκίνητος, ἀνενέργητος, εἰ σχῆμα σώζεις ὄφεως ἐν ὕψει στηλιτευόμενο εἰκότως συντέτριπται θυμιαζόμενος ὑπὸ τῶν λιτῶν· οὐ γὰρ τὸ πρωτότυπον οὐ λατρευτέον, λαὶ τὸ παράγωγον ἀποπτυστέον. Πάντα δὲ· σκηνῆς ἅγια, προχαράγματα τῆς ἐν πνεύμα λρείας ὁ θεοφόρος Κύριλλος ἀποδείλνυσιν. ΑΙΡ. Πέπεισμαι τὸν λόγον εὖ ἔχειν ἐν ἀλλ᾽ ἐπεὶ οἱ προτεθέντες ἔναγχος νεωστὶ, καὶ πάλαι Πατέρων, ἀπαράδεκτοι πρὸς μαρτυρίαν. Μ΄. ΟΡΘ. Εἰ μὲν οὐκ ἀκόλουθα Βασιλείῳ κ λοιποῖς θεοφόροις τὰ παρ' αὐτῶν εἰρημένα, οὐ

ANTIRRHETICUS II. τι, οὐδέ τις τῶν εὐσεβούντων. Εἰ δὲ σύμφωνα ipse recipio, nec piorum quispiam recipiet. Sin έρετα, οὐχ ὅτι πρὸ διακοσίων ἐτῶν ὁπηνίκα ἂν οἱ μνημονευθέντες, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸν ιατρόν, εἰ εἴη τις τὰ αὐτὰ λέγων, καὶ δεδεγμέ- · πρὸς τῇ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ, καὶ συναρίθμιος τὸ τῆς ἀληθείας δόγμα αὐτοῖς τε ἁγίοις ἀπο- ;, μὴ ὅτι γε τοῖς μεταγενεστέροις θεοφόροις. τοῦτο δέχου καὶ τὰ πρακτικὰ τοῦ ἁγίου καὶ του Μαξίμου, ἐν οἷς φησι· «Δεσπόται, ἐπὰν οὗτο γενέσθαι, έκβασις γένηται τῶν δοξάντων, 5 κελεύετε, ἀκολουθῶ ὑμῖν. Καὶ ἐπὶ τούτοις την πάντες μετὰ χαρᾶς καὶ δακρύων· καὶ μετάνοιαν, καὶ εὐχὴ γέγονε. Καὶ ἕκαστος τα για Εὐαγγέλια καὶ τὸν τίμιον σταυρόν, · εἰκόνα τοῦ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ 5, καὶ τῆς Δεσποίνης ἡμῶν τῆς αὐτὸν τεκού. εναγίας Θεοτόκου ἠσπάσαντο, τεθεικότες καὶ ας χεῖρας ἐπὶ βεβαιώσει τῶν λαληθέντων.» Και εξω πλέον τι λέγειν διὰ τὸ προσκορὲς τοῦ λόγου, ἐσμοῦ χρήσεων τῶν τε πάλαι καὶ νεωστὶ περὶ τῶν εἰκόνων προκειμένου, εἰ μέλλοιμεν ταύλίττεσθαι. Εἐμοὶ πάρεστιν ἐσμὸς χρήσεων παρὰ τῶν νεωστί· ἀλλὰ ἀντίθετος τῆς τῶν εἰκόνων ἀνα πώς τε καὶ προσκυνήσεως. ΟΡΘ΄. Εἰ μὲν οὖν ἡ ἔνστασις πρὸς τὸ μὴ ἀναίσθαι τὴν εἰκόνα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ ν, ἦν άν σοι προκομίζειν τας τοιαύτας χρή Επειδὴ δὲ τὴν μὲν ἱστορίαν κατεδέξω ἀναινό μόνον τὴν προσκύνησιν, τί δὴ πάλιν ἀστατεῖς πιο εἰς τοῦτο μεταπίπτων, ὅπερ ἐστὶ ψεύδους Π.Ε. καὶ ὡμολόγηται περιγεγράφθαι τὸν Κύ ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, ἀλλὰ μέχρι τοῦ πάθους, και μετὰ τὴν ἀνάστασιν· λέγει γὰρ ὠδέ που ὁ κάναλος· Εἰ δὲ δὲ καὶ ἐγνώκαμεν κατὰ σάρκα κρατών, αλὰ νῦν οὐκ ἔτι γινώσκομεν. Καὶ πάν τον ὁ Θεολόγος Γρηγόριος· «Τέλειον δὲ οὐ διὰ τὴν μότητα μόνον, ἧς οὐδὲν τελειότερον, ἀλλὰ καὶ διὰ Η πρόσληψη την χρισθεῖσαν θεότητι, καὶ γενομέ ν όπ ή χρίσαν, καὶ θαῤῥῶ εἰπεῖν, ὁμόθεον.» Τι όμως ἡ προσληφθεῖσα σὰρξ, πῶς ἂν περισ κερίας καταμιγείσα τῇ τῆς θεότητος ἀφθαρΓ. ΦΘ. Δέδεκταί σοι ὅμως πρὸ τοῦ πάθους παράφθαι Χριστόν, καὶ προσκυνεῖσθαι ἐν τῇ με τῆς εἰκόνος αὐτοῦ περιγραφῇ. ΓΡ. Β' καὶ δέξαιμι, καὶ οὐκ ἀντισταίην, τί σοι γι: ὁ λόγος; 5. ΟΡΘ. Ότι τοι ἂς προήχθης εἰσκομίζειν χρήσ οὔτε πρὸ τοῦ πάθους, οὔτε μετὰ τὴν ἀνάστασιν εσθαι φαίνουσι τὸν Χριστὸν περιγεγράφθαι· μὴν οὐδὲ περιγεγράφθαι μὲν, ἐφ᾽ ὕψους δὲ μέσ τὴν εἰκόνα μὴ προσκυνουμένην. Καὶ τί ὡς γορούσας ἄγεις τὰς ἀντηγορούσας σου ἐξ ἡμισ Η Cor. v, 16. ἡ autem consona sunt et cognata, non solum si ante ducentos annos, quando locuti sunt, quos commemoravimus, sed hac ipsa ætate nostra, si quis eadem dicat, et recipiendus est Ecclesiæ Dei, et ipsis sanctis Apostolis, ne posterioribus sanctis dicam, in veritatis doctrina connumerandus. Quo posito audi et sancti multaque perpessi Maximi Acta, quid dicant: «Quia, domini, ita fieri visum est, fat quod inter nos convenit, et quo jubetis, vos sequor. Postea surrexerunt omnes cum lætitiæ lacrymis, et humili reverentia inclinarunt sibi invicem, et oratio facta est, et unusquisque eorum sancta Evangelia, et pretiosam crucem, et imaginem Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi, et genitricis ejus Dominæ nostræ sanctissimæ Deiparæ amplexus est, et proprias manus posueruntad dictorum confrma tionem.» Ego vero plura dicere supersedeo, ut orationis fastidium declinem, cum ingens tum veterum, tum recentiorum de colendis imaginibus auctoritatum, si evolvere illas velimus, præsto sit copia. HÆR. Et mihi quoque magna suppetit auctoritatum veterum ac recentiorum multitudo; sed opposita imaginum erectioni et adorationi. XLI. ORTU. Si eo spectaret oppositio, ut non erigatur imago Domini nostri Jesu Christi, liceret tibi ejusmodi auctoritates afferre. Nunc vero cum picturam admiseris, solam renuens adorationem, quid denuo fluctuas ex hoc in illud recedens, quod proprium esl mendacii? HÆR. Tametsi cancessum est circumscriptum fuisse Dominum nostrum Jesum Christum; at hoc usque ad passionem tantummodo, non autem post resurrectionem. Ait enim quodam in loco Apostolus: Etsi cognovimus secundum carnem Christum, sed nunc jam non novimus 3. Et rursum Theologus Gregorius «Perfectum autem non proptér divinitatem tantum, qua nihil est perfectius, sed etiam propter carnem assumptam, Divinitate permetiam, et idem factam cum ungente, ac dicere ausim, homotheam.» Quod si homothea est calo assumpta, quomodo circumscribatur quæ cum divinitatis immortalitate conjuncta est? XLII. ORTH. Atqui concessisti saltem ante passionem circumscriptum Christum fuisse, et in tali imaginis suæ circumscriptione adorari. HÆR. Quamvis concedam, et non repugnem, quid inde concludes? XLIII. ORTH. Quod auctoritates, quas proferre capisti, nec ante passionem, nec post resurrectionem cricumscriptum fuisse Christum admittere videantur: quin nec circumscriptum prorsus; sed in sublimi manere imaginem non adoratam. Et quorsum velut astipulantes profers, quæ propo15) Exstant in edit. Paris. Operum sancti Maximi, t.. 16) Orat. in Pascha, p. 685.

σεις τὰς καθόλου συνηγορούσας σου τῷ λόγ γὰρ καὶ μετὰ τὴν ἀνάστασιν περιγέγραπται Ακουε γὰρ αὐτοῦ λέγοντος τοῖς ἑαυτοῦ ἡνίκα μετὰ τὴν ἀνάστασιν ἐδόκουν αὐτὸν θεωρεῖν· ἴδετε τὰς χεῖρας μου καὶ τοὺ μου, ὅτι αὐτὸς ἐγώ εἰμι. Εἰ οὖν αὐτὸν ἐκε εἶναι τὸν πρὸ τοῦ πάθους συνόντα αὐτοῖς, ὃ μετὰ τὴν ἀνάστασιν· δηλαδὴ ὡς πρὸ τοῦ περιεγέγραπτο, καὶ μετὰ τὴν ἀνάστασιν π ὑπελαμβάνετο, οὐκ ἀπολωλεκώς τὰ ἰδιώμ ἀνθρωπίνης φύσεως. Ἐπεὶ ποίας χεῖρας κι ὑπέδειξεν, ὦ βέλτιστε; Πῶς δὲ καὶ ψη προσέταττεν, ὡς ἔχων σάρκα τε καὶ ὁστέα;· καὶ βρῶσιν προσήκατο; Οὐκοῦν ἀνάγκη τὸ ἔχοντα περιγράφεσθαι, ἢ μὴ περίγρας πνεῦμα εἶναι, ὡς ἐνομίσθη δηνικαῦτα τοῖς λοις; sitioni tuæ media ex parte refragantur? Quocirca σείας προτάσεις; ὥστε ὥρα σοι ἑτέρας ἐπιζητ quærendæ tibi sunt auctoritates quæ tuæ sententiæ omni ex parte suffragentur. Verum etiam post resurrectionem circumscriptus est Christus. Audi enim cum discipulis sui loquentem, quando post resurrectionem existimabant se spiritum videre. Videte, inquit, manus meas et pedes meos, quia ego ipse sum 40. Si ergo illum ipsum se esse dixit, qui ante passionem cum ipsis versabatur, quem post resurrectionem videbant; profecto sicut ante passionem circumscribebatur, ita et post resurrectionem circumscriptione comprehendebatur; ut qui humanæ naturæ proprietates non amiserat. Etenim quas manus et pedes ostendit, vir optime? aul quomodo palpari jubebat, tanquam carnem et ossa gerens? qualem porro cibum degustavit? Annon igitur necesse est qui hæc habeat, agatque, circumscribi? aut si non circumscribatur, spiritum esse, sicut tuno ab apostolis existimabatur? HÆR. At licet Christus hæc habere dicatur, non tamen sicut nos; ideoque non est circumscriptus. XLIV. OR TH. Si ergo non sicut nos hæc habet, nec sicut nos factus creditur. Sin autem verum est hoc secundum, quomodo et prius illud non credatur? An fortasse operationum quarumdam indicia in Christo fuisse existimas, quæ in ipso membra vocentur; et non rerum ipsarum veritatem, quod in theologia, id est, in divinæ naturæ explicatione, asseritur? Sic enim ait divus Basilius Notæ autem humanæ multæ sunt, nec propterea Deum hominem arbitramur. Et post alia: Manus Dei cum audis, effecti vam ejus vim intellige: cum aures, vim audiendi: cum oculos, vim perspiciendi: cum alas, vim protegendi; et alia omnia eodem modo. Necesse porro, si sic accipias, ut credas Dominum nostrum Jesum Christum hominem factum non fuisse. Quod si homo factus est, ut revera est, revera item et carnem et ossa, etiam post resurrectionem, habere crede. HÆR. Condescensionis modis utens Dominus seipsum post resurrectionem aposatlis ostendit: corporis quidem proprietates retinens, sed sine crassitudine ac sine circumscriptione: propterea enim januis olausis in médio eorum stetit, et ab eorum deinde oculis sublatus est. G XLV. ORTH. Si ergo circumscriptum Christum non fuisse dederis, eo quod sine crassitudine post resurrectionem fuerit, dabis etiam nevisum quidem ab apostolis fuisse. Nam si visus est, etiam circumscriptus. Quidquid enim sub aspectum cadit, idem etiam sub circumscriptionem cadat oportet: multo magis quod manus et pedes habet, camem et assa, quod palpatur, et una conversatur. HÆR. Purificatis oculis Dominum viderunt apostoli, quibus nobis cernere fas non est. 40 Luc. xxiv, 39. Contra Eunom. 1. v. ΔΙΡ. ᾿Αλλ' εἰ καὶ ταῦτα ἔχειν λέγεται Χρ μὴν ὡς ἡμεῖς· καὶ διὰ τοῦτο οὐ περιγραπτός ΜΔ΄. ΟΡΘ. Εἰ οὖν οὐχ ὡς ἡμεῖς ἔχων ἐσ οὐδε καθ᾽ ἡμᾶς γεγονέναι πιστεύεται. Εἰ δὲ τ ρον ἀληθὲς, πῶς οὐ τὸ πρότερον πιστευτ τάχα ἐνεργειῶν τινων γνωρίσματα δοκεῖ σοι Χριστὸν, τὰ κατονομαζόμενα ἐπ᾿ αὐτοῦ μ οὐχὶ πραγμάτων ἀλήθειαν, ὅπερ είληπται θεολογίας; Καὶ γάρ φησιν ὁ θεῖος βασίλειος δὲ ἀνθρώπινοι πολλοὶ, καὶ οὐ διὰ τοῦτο· ἄνθρωπον ὑπολαμβάνομεν.» Καὶ μεθ᾿ ἕτερα· ἀκούων Θεοῦ, τὸ ποιητικὸν αὐτοῦ γνώριζε τὸ ἀκουστικὸν αὐτοῦ· ὀφθαλμοὺς δὲ, τὸ διο πτέρυγας, τὸ σκεπαστικόν καὶ τὰ ἄλλι ὡσαύτως.» 'Ανάγκη λοιπὸν, εἰ οὕτως ἐκλάβι λαμβάνειν σε τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χρι ἄνθρωπον γεγονέναι. Εἰ δὲ καὶ γέγονεν, ὅτι θές, καὶ ἀληθὲς σάρκα αὐτὸν καὶ ὀστᾶ ἔ μετὰ τὴν ἀνάστασιν πίστευε. ΔΙΡ. Συγκαταβάσεως μέτροις χρώμενος ὁ δεδειχεν ἑαυτὸν μετὰ τὴν ἀνάστασιν τοῖς ἀπο ἒχων τὰ μὲν ἰδιώματα τοῦ σώματος, ἀλλ' παχύτητι οὐδὲ ἐν περιγραφῇ· κατὰ τοῦτο κλεισμένων τῶν θυμῶν εἰς τὸ μέσον αὐτῶν ὤ πάλιν ἄφαντος ἐγένετο ἀπ' αὐτῶν. ΜΕ΄. ΟΡΘ. Εἰ οὖν δοίης μὴ περιγεγράφθαι διὰ τὸ ἔξω παχύτητος εἶναι μετὰ τὴν ἀνάστα σεις καὶ μὴ ὠφθαι αὐτὸν τοῖς ἀποστόλοις ὦπται, καὶ περιγέγραπται. Πᾶν γὰρ τὸ ὑ θέα, καὶ περιγραφῇ ὑποπέσοι ἄν· πολλοῦ γ τὸ χεῖρας ἔχον καὶ πόδας, σάρκα τε καὶ ὀστέ φώμενόν τε καὶ συναλιζόμενον. ΑΙΡ. Ομμασι κεκαθαρμένοις τεθέανται στολοι τὸν Κύριον, οἷς ἡμᾶς προσβλέπειν ικτόν.

ó ANTIRRHETICUS II. ΟΡΘ. Αλλά τί φησιν ὁ Κύριος πρὸς τὸν θωΌτι ἑώρακάς με, πεπίστευκας. Μακάριοι ἰδόντες, καὶ πιστεύσαντες. Τοιγαροῦν, ὡς ἀπόστολοι καὶ παρέδοσαν, καὶ πρὸ πάθους ἐ τὴν ἀνάστασιν· οὕτω καὶ παρελάβομεν, 1. Χριστὸν περιγράφομεν. Οὐ γὰρ ἔφασαν ; ἑύρων ὀφθαλμοῖς μὴ ἐπικτὸν εἶναι ὑφ᾽ ἡμῶν :· ἐπεὶ καὶ πρὸ τοῦ πάθους, ἡνίκα ἔμελλον τίζεσθαι ἐν τῷ πλοίῳ, ἄρνω ἐπέστη ὁ Κύριος ῦν ἐπὶ τῆς θαλάσσης· ὅπερ οὐκ ἦν φύσεως της, τὸ ὕδωρ ἔστατον, καθά φησιν ὁ θεῖος 5, ὑλικῶν καὶ γεηρῶν ποδῶν ἀνέχον βάρος. ὑπείκον, ἀλλ᾽ ὑπερφυεῖ δυνάμει πρὸς τὸ * συνιστάμενον. Ἀλλ᾿ ὅμως τὰ ὑπὲρ φύσιν πάθους θέλων ἐπεδείκνυτο. Τί γὰρ θελήσαντι · οὐ πάρεστιν εἰς δύναμιν; Οὕτω γοῦν καὶ · ἀνάστασιν, καὶ ἔξω παχύτητος ὤν, τὰ ὡς ττι ἡνίκα ἐβούλετο ἐπιδείκνυσθαι, καὶ ἐ[τε]- τ' ἐψηλαφάτο, καὶ συνηλίζετο· ἅπερ ἐστὶ ῆς ἐναργοὺς ἰδιώματα. XLVI. ORTH. Atenim qui est quod Dominus Thomæ ait? Quia vidisti me, Thoma, credidisti: beati qui non viderunt, et crediderunt “. Ergo sicut viderunt apostoliet tradiderunt tum ante passionem tum post resurrectionem, sic etiam accepimus, sic etiam Christum circumscribimus. Non enim dixerunt nobis, quibus ipsi oculis viderant, a nobis cerni fas non esse; quandoquidem etiam ante possionem, cum in navigio mergi inciperent, repente afluit Dominus ambulans in mari: quod sane humanæ naturæ non erat, ut aqua instabilis, sicut divinus ait Dionysius, materialium terrestriumque pedum sustinens pondus, non cederet, sed supernaturali virtute sine effusione consisteret. Sed tamen etiam ante passionem opera quæ supra naturam erant, cum voluit, ostendebat. Quid enim volenti ipsi non statim in promptu sit pro imperio et potestate? Sic itaque etiam post resurrectionem, tametsi extra crassitudinem erat, ex quæ antea tanquam si crassitudinem haberet, cum libuit, t, et cernebatur, et attrectabatur, et conversabatur, quæ manifestæ circumscriptionis sunt pro1. ἰπὶ πῶς ἂν ἐκληφθείη ή αποστολικὴ ῥῆσις ἡ Ε' καὶ ἐγνώκαμεν κατὰ σάρκα Χριστὸν ἀλλὰ τι γινώσκομεν; ΟΡΘ. Πρῶτον μὲν παρ' αὐτοῦ τοῦ Ἀποστή θάνομεν συσσώμους ἡμᾶς εἶναι Χριστοῦ καὶ χους· καὶ οὐ δήπου διὰ τὸ τοιαύτης χάριτος · ἀποβεβλήμεθα περιγραφῇ ὑποπίπτειν. ἐρ κατὰ σὲ ἀπερίγραπτος εἴη Χριστός μετὰ έπασιν, δεῖ καὶ ἡμᾶς ὡς συσσώμους αὐτῷ, ματος είναι. Εξ ἴσου δὲ τῷ ὁ μοθέῳ καὶ τὸ σθεώρηται κατὰ συνάφειαν. Καὶ οὐδὲ ἐν ξε τὸ ἀπερίγραπτον εἶναι Χριστὸν, ὡς οὐδὲ να το πισσώμους εἶναι αὐτῷ. Επειτα ἄκουε Φιλόγιο Γρηγορίου λέγοντος· «Εἷς γὰρ Θεὸς μαντης θεῶ καὶ ἀνθρώπων, ἄνθρωπος Ἰησοῦς ιστός. Πρεσβεύει γὰρ ἔτι καὶ νῦν ὡς ἄνθρωπος μες της τές σωτηρίας· ὅτι μετὰ τοῦ σώματός να προσέλαβεν, ὡς ἐμὲ ποιήσῃ Θεὸν τῇ δυνάμει ἐνανθρωπήσεως· κἂν μηκέτι κατὰ σάρκα γινώει, οι αρχικά λέγω πάθη, και χωρίς τῆς τίας έτερα.» Ορᾷς ὅτι μετὰ τοῦ σώματος βαλα τὰ νῦν ἐστι; καὶ τὸ κατὰ σάρκα μὴ πετά σαρκικὰ ἔφη πάθη καὶ χωρὶς τῆς έως· ἀλλ᾽ οὐ τὸ μὴ περιγεγράφθαι, ὡς σὺ μας; Αὐτὸς γὰρ λέγει, «Περιγραπτός σώ. περίγραπτος πνεύματι,» οὐχ ὡρισμένῳ και ἰδ' ἀπολύτως εἰς τὸ ἀεὶ φθεγξάμενος. Καὶ πάω και οὕτωσὶ λέγει «Ποῦ δὲ καὶ τὸ ψηλαφη Στὴν μετὰ τὴν ἀνάστασιν, καὶ ὀφθήσεσθαί το τῶν ἐκκεντησάντων; Θεότης γὰρ καθ᾿ ἑαυ ρητος. 'Αλλ' ἥξει μὲν μετὰ τοῦ σώματος, ὡς ὁ λόγος· τοιοῦτος δὲ οἷος ὤφθη τοῖς μαθηταῖς ἐν 11, ἢ παρεδείχθη ὑπερνικώσης τὸ σαρκίον τῆς oan. xx, 29. * II Cor. v, 16. 1) Orat. 11, De Filio, pag. 587 (b). Epist. 1, ad Cledon., pag. 738 (d). IIÆR. Quo ergo sensu accipi queat Apostoli diclum; Et si cognovimus secundum carnem Christum, sed nunc jam non novimus 43? XLVII. ORTH. Primum quidem ab Apostolo ipso discimus nos concorpores et comparticipes es80 cum Christo; nec tamen proptera quod hac gratia digni habiti fuimus, idcirco circumscriptioni subjacere desiimus. Nam si tua sententia incircumscriplus post resurrectionem foret Christus, nos etiam, utpole concorpores ipsi, incircumscriptos esse oporteret. Perinde autem ut bomotheurn, sic et concorporeum, quod ad connexionem attinet, spectatur. Atque ut inde non sequitur. Christum incircumscriptum esse, sic neque nos ex eo quod concorpores ipsi sumus. Deinde audi Theologum Gregorium dicentem: «Unus enim Deus est, et unus mediator Dei et hominum, homo Jesus Christos. Nam is etiam nunc ut homo intercedit pro salute mea; quippe qui adhuc est illo cum corpore quod assumpsit; donec me Deum per virtutem incarnatio niceum faciat, etsi non amplius secundum carnem cognoscatur; secundum carnales, inquam, affectiones, et absque peccato nostras. «Vides cum corpore quod assumpsit etiam nunc esse, et non secundum carnem cognosci, secundum carnales dici affectiones, eliam absque peccato: non autem, ut asserebas, non circumscribi? Ipse enim est, qui dixit «Circumscriptum corpore, incircumscriptum spiritu,» non ad tempus definitiam, sed absolute in perpetuum loquens. Et alibi rursum sic ait «Ubi etiam illud ponemus, quod ipse post ressurrcctionem contrectatus fuisse scribitur, aut ab iis a quibus confixus est, aliquando videbitur.

Divinitas enim per se oculorum obtulum fugit. θεότητος· καίπερ οὕτω δειχθείσης πρὸ τῆς Verum corpore quidem mea sententia veniet; cæσεως.» terum qualis a discipulis in monte conspectus aut obiter ostensus est, divinitate carnem supe quidem sic ostensa ante resurrectionem.» HÆR. Quid quod sanctorum Patrum novas proferam auctoritates; et quomodo eas dissolves, cum imaginem Domini, aut Deipara, aut cujusquam sanctorum omnino interdicant. XLVIII. ORTH. Non sanctorum sententias, sed ascripititiorum, et hæreticorum; alioqui cum veritate et cum divinis Litteris consentirent. HÆR. Epiphanius ex illorum est numero, inter sanctos eminens, et fama celebris. ORTH. Epiphanium novimus et sanctum, et patrandis miraculis maximum: cujus templum post ejus obitum excitavit Sabinus domesticus ejus discipulus, universaque evangelice historiæ picturis, decoravit; quod utique non fecisset, nisi ejusdem cum magistro suo sententiæ fuisset. Sed et Leon - tius divinus Epiphanii sermonum interpres, in eadem ipsa Cypro Ecclesia Neapolis antistes, quam inconcussus circa venerandas imagines fuerit, clarissime in oratione de illo scripta docet, nibil absonum referens de divino Epiphanio. Quare spurium est, et non divini Epiphanii scriptum quod contra imagines circumfertur. Verum audi et hoc loco magnum Basilium: «Ego vero, inquit, non modo si epistolam quispian hominum accipiens,in c ea glorietur, proptera retrocedam: sed neque si ab ipsis cœlis veniat, et sanum fidei sermonem non sequatur, sanctorum participem illum existimare possum.» Chrysostomum quoque dicentem, personarum dignitatem a Paulo non respici, quando de veritate sermo est. Vel ipsum potius Paulum audiamus quodam loco sic clamantem: Sed licet nos, aut angelus de cala evangelicet vobis præterquam quod evangelizavimus vobis anathema sit. Et iterum: Si quis vobis evangelizaverit præter id quod accepistis, anathema sit 13. Quod autem ab apostolis ipsis nunc usque per manus traditum imaginis Domini nostri Jesu Christi, et Deiparæ, et cujusque sanctorum erigendæ morem acceperimus, tolle circumquaque oculos, et orbem terrarum aspice, η ac per sacras edes, et divina in illis donaria, has representatas, et quibus in locis spectantur, necesario adoratas. Quarum erectioni adorationique stabiliendæ, si dogmaticus sermo, divinorumque Patrum voces deessent, ipsa tamen antiqua vigena traditio ad veritatem confirmandam sufficeret. Atque his contradicere quis possit? hoc ipso procul a Deo, Christique grege dilabens, ut paria sentiens cum Manichæis et Valentinis, qui in ea bæresi fuerunt, ut Deum specie tenus ac phantasia cum hominibus conversatum fuisse nugarentur. ΑΙΡ. Τί δὴ ἄρα ὅτι ἁγίων Πατέρων και βάλλομαι χρήσεις; καὶ πῶς ἂν αὐτὰς ἀπαγορευούσας ὅλως ἀναστηλοῦσθαι εἰκόνα ρίου, φημὶ, καὶ τῆς Θεοτόκου, ἢ οὔτινος κ ἁγίων; ΜΗ΄. ΟΡΘ. Οὐχ ἁγίων αἱ χρήσεις, ἀλλὰ γράπτων καὶ αἱρετικῶν· ἡ γὰρ ἂν συνεφών ἀληθείᾳ, καὶ τοῖς θεοφόροις Πατράσιν. ΑΙΡ. Ἐπιφάνιος ἐστιν ἐν αὐτοῖς, ὁ προὔχ άγιων καὶ περιβόητος. ΟΡΘ. Ἐπιφάνιον ἴσμεν καὶ ἅγιον καὶ μέγι θαυματουργίαις, οὗ νεών ἤγειρε μετὰ πότμον νος ὁ εἰκεῖνος αὐτοῦ μαθητής, διαγεγραμμ πάσης εὐαγγελικῆς ἱστορίας· καὶ οὐκ ἂν τοῦ ποιήκει, εἰ μὴ ὁμογνώμων ἦν τῷ οἰκείῳ διδ ᾿Αλλὰ γὰρ καὶ Λέοντιος ὁ τῶν λόγων τοῦ θείς φανίου ἐξηγητής, ἐν αὐτῇ τῇ Κύπρῳ, τῆς Ἐκ Νεαπόλεως ἀρχιερατεύσας, περὶ τῶν σεπτῶν ὁποῖος ἦν ἀκράδαντος, ὁ περὶ αὐτὸν λόγος τρανώτατα, μηδὲν περὶ τοῦ θείου Επιφανί ηχὲς φθεγξάμενος. Ὥστε νόθον καὶ οὔτι τ θείου Ἐπιφανίου, τὸ κατὰ τῶν εἰκόνων στ μα. Όμως ἄκουε ἐνταῦθα Βασιλείου τοῦ λέγοντος· «Ἐγὼ δὲ οὐχ ὅπως εἶ ἐπιστολὴν θρώπων δεξάμενος, ἐπ᾿ αὐτῇ μέγα φρονεῖ ἕνεκεν ὑποσταλῆναί ποτε καταδέξομαι. Αλ ἂν ἐξ αὐτῶν ἥκῃ τῶν οὐρανῶν, μὴ στοιχῇ ὑγιαίνοντι λόγῳ τῆς πίστεως, δύναμαι αὐτὸν νὸν ἡγήσασθαι τῶν ἁγίων.» Καὶ πάλιν τοῦ στόμου λέγοντος, ὅτι ἀξίωμα προσώπων οὐ ζεται ὁ θεῖος Παῦλος, ὅταν περὶ ἀληθείας εἴη. Μᾶλλον δὲ αὐτοῦ Παύλου ἀκουσώμεθα ἐ κεκραγότος· Ἀλλὰ κἂν ἡμεῖς, ἢ ἄγγελος ρανοῦ εὐαγγελίζηται ὑμῖν παρ' ὅ εὐηγγελ ὑμῖν, ἀνάθεμα ἔστω. Καὶ πάλιν· Εἰ τις λίζεται ὑμᾶς παρ' ο παρελάβετε, ἀνάθεμα Ὅτι δὲ παρελάβομεν ἐξ αὐτῶν τῶν ἀποστόλων τοῦ δεῦρο, ἀναστηλοῦν τὴν εἰκόνα τοῦ Κυρίο Ἰησοῦ Χριστοῦ, τῆς τε Θεοτόκου, ἢ ούτινοτο ἁγίων, ἆρον κύκλῳ τοὺς ὀφθαλμούς σου, καὶ ὑπ᾽ οὐρανὸν διά τε τῶν ἱερῶν οίκων και αὐτοῖς θείων αναθημάτων, ταύτας ανιστορ καὶ προσκυνουμένας αναγκαίως δι᾽ ὧν ἱστό τόπων. ἂν εἰ μὴ καὶ λόγος δογματικὸς καὶ θε Πατέρων φωναὶ πρὸς σύστασιν τῆς τε αναστη καὶ προσκυνήσεως, ἀρκετὸν εἰς βεβαίωσιν ἁ ἡ διακρατοῦσα ἀρχαία παράδοσις. Καὶ πρὸς τίς ἱκανὸς ἀντιφέρεσθαι; καὶ διὰ τοῦτο Θεοῦ καὶ τῆς αὐλῆς Χριστοῦ διαπίπτων, Μανιχαίων φρονῶν καὶ Οὐαλεντίνων, τῶν ἐν καὶ φαντασίᾳ ἐπιδεδημηκέναι Θεὸν τοῖς ἐν γι τικῶς φληναφησάντων. * Gal. 1, 8, 9.

ANTIRRHETICUS III. ΑΝΤΙΡΡΗΤΙΚΟΣ Γ. ANTIRRHETICUS III. μὲν ὁ ἀσματογράφος μια βολίδι λίθου σφεν Στάξα: Γολιάθ τὸν ἀλλόφυλον ᾄδεται. Ἐγὼ :ροπόλεμος πρὸς τοῖς δυσὶ τρίτην ταύτην - λόγου βαλών, ὀλέσαι τὸν ἀλλόφυλον νοῦν αναμαχών εὔχομαι· κἂν ὑπὲρ δύναμιν εἴη χείρημα. Συλλογισμοῖς δέ τισι χρήσομαι τοῦ λόγου ὑπόθεσιν, οὐκ ἔχουσι μὲν ἔνν πλοκὴν κατὰ τὴν ᾿Αριστοτελικὴν τεχνοτ' οὖν φλυαρίαν· ἁπλοϊκωτέρῳ δὲ φθέγματι, κ τῆς ἀληθείας ἐρηρεισμένοις. Καὶ τάχα δὲς εἴη τουτὶ τὸ πόνημα τοῖς ἐντευξομέ μὲν σοφοῖς, ἀφορμὴν ἐμποιοῦν σοφωτέρας εἰ δὲ ἀμαθέσι, στοιχείωσίν τινα εἰς βοήὀρθοῦ λόγου, κάμνοντος ἄρτι μάλα ἐκ τῆς της εικονομαχικῆς αἱρέσεως. Ἐπειδὴ δὲ τὸ φίλον τῷ ἀναγινώσκοντι, ἐν τέσσαρσι τις διαστήσομαι τὸν λόγον. Εκάστῳ κεφαπρὸν τῶν αὐτὸν συντείνοντα σκοπὸν ὑποταξας α. ρὶ τῆς ἐν σώματι εἰκονογραφίας τοῦ Χρισ Ότι περιγραφόμενος ὁ Χριστὸς ἔχει τε εἰκόνα, ἐφ᾽ ᾖ θεωρεῖται, ὡς καὶ αὐτὴ ἐν θα μία καὶ ἀμέριστος ἡ ἐπ' ἀμφοῖν προσκύ Χριστοῦ τε καὶ τῆς αὐτοῦ εἰκόνος. . Τα πρωτότυπον ὢν τῆς ἑαυτοῦ εἰκόνος ὁ Χρι τα μέν ἔχει τὴν πρὸς αὐτὴν ἐμφέρειαν, ὥσπερ την εμφάνισιν. ἱρὶ τῆς ἐν σώματι εἰκονογραφίας τοῦ Χριστοῦ. κενεί ένοιαι πᾶσιν ἐξ ἴσου ὡμολόγηνται... μέρα ἀπῖν· Ἡλίου ὑπὲρ γῆν ὄντος, ἡμέρα αέτι. Καὶ πάλιν· εἴ τι ζώον λογικόν, ἐν, καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν, ἀνθρωπος. Καὶ το χρώμα τριχή διαστατὸν, ἔχον ἀντιτυπίαν, ἀπ' ἀφῇ ὑποπίπτοτ, περιγραπτόν. Τί οὖν απεί καὶ ὦ βέλτιστοι; τοιοῦτόν ἐστι ὅπερ εἴληφεν Παρός λόγος ἀνθρωπισθεὶς σώμα; Εἰ μὲν και ΓΩ, καὶ συμφήσαιεν πάντως περιγραπνὸν και· εἰ δὲ ἀνανεύσαιεν, οὐδὲν διαφέρει τοῦ λέ λίου ὑπὲρ γῆν ὄντος, μὴ ἡμέραν εἶναι, ἀλλὰ καὶ εἴ τι ζώον λογικόν, θνητόν, νοῦ καὶ ἐπι- · δεκτικόν, μὴ άνθρωπον εἶναι. Τὸ δὲ οὕτω · καὶ λέγειν, μεμηνότων ἐστί. Μεμηνύσι δὲ εσθαι, ανοήτων. Οὐκοῦν οὐδεὶς ἡμῖν πρὸς αὐλόγος ἐθελουσίως κωφεύοντας· ἀλλ᾽ οἷς ἐστιν οῦ ἀκούειν. David quidem ille Psalmorum scriptor, uno lapidie jactu e funda misso, allophylum Goliath percussisse dicitur. Ego vero rei bellica imperitus ac rudis, ad duos priores tertium hunc orationis ictum indigens, alienigenam loonomachorum animi sensum, quanquam vires meas conatus ille superat, funditus eversurum me profiteor. Utar autem ad rem propositam quibusdam syllogismis, non illis quidem ex Aristotelicis formulis, sive nugis, artificioso textu convolutis, sed in simpliciore orationis genere veritatis robore subnixis. Neque inutile fortasse legentibus futurum est istud opus; quod et doctis occasionem præbebit magis eruditæ commentationis, et imperitis rudimenta quædam ad subsidium rectæ sententiæ, ob Iconomachicæ hæresis rabiem nunc maxime laborantis. Et quoniam lectorem valde dedectat distincta et clara partitio, in quatuor capita orationem distribunam; singulis capitibus, quæ ad eumdum scopum lendunt, argumenta subjiciens. 1. De delineatione imaginis Christi in corpore. 2. Quod circumscriptus Christus artificialem habeat imaginem, in qua spectatur, sicut et illa in Christo. 3. Quod una utriusque et indivisa sit adoratio, Christi scilicet, et ejus imaginis. 4. Quod imaginis suæ prototypum cum sil Christus, unam habeat relationem ad illam,quemadmodum et adorationem. CAPUT 1. De delineatione imaginis Christi in corpore. 1. Communes nationes ex æquo sunt omnibus in confesso: ut, verbi gratia, sole super terram ex stante, dies est, nox honest. Et rursum; si quod animal est rationis compos, mortale, mentis et scientiæ capax, homo est. Item: omne corpus quod triplici dimensione constat, quod soliditatem habet, quod sub colorem et tactum calit, circumscriptum est. Vobis ergo, viri optimi, quid videtur? An tale est quod Patris Verbum homo factum corpus assumpsit? Si annuant, etiam et circumscriptum illud esse fatebuntur. Sin vero negabunt, perinde erit ac si dicerent, sole super terram exstante, non diem esse, sed noclem, etc., si quod animal sit rationis compos, mortale, mentis et scientiæ capax, hominem non esse. Hoc autem modo sentire ac loqui, furiosorum est; cum furiosis autem disserere, amentium. Quocirca nullus nobis cum illis sermo est, qui sua sponte surdi sunt, sed cum iis qui aures habent ut audiant. =

Aliud. II. Visus auditu prior est, et situ loci, et sensus apprehensione. Prius enim quidpiam aliquis videt; lum auditui, quod visum est, transmittit. Vidit, exempli gratia, Dominum Isaias sedentem super solium gloriæ 44, et sex alarum Seraphinos illum cingentes, ac laudibus celebrantes. Videt item Ezechiel currum Dei ", Cherubinos. Sed et divini discipuli, cam Dominum ante vidissent, sermoneu postea litteris consignarunt. Si igitur hæc ita se habent, et quoquoversus gradum referas, invenies scriptionem omnem ad inspectionem revocari, in eaque desinere; necesse est profecto, ut si tollitur Christi inspectio, omnis de illo scriptio prius tollatur; hac vero exarata, prius illa itidem exaretur. Aliud. III. Si incircumscriptum esse, ad Dei essentiam pertinet; circumscriptum autem ad hominis essentiam; et Christus ex utraque constat; ex duplici utique proprietate, sicut, ex duplici natura cognosci debet. Et quomodo impium non sit, incircumscriptum illum corpere, sicut spiritu, dicere, cum sublata circumscriptione, humana etiam ejus natura evertatur? Aliud. IV. Quorum eædum non sunt proprietates, horum etiam diversæ sunt essentir. Divinitatis autem proprietas est, incircumscriptum esse, incorporeum, a figuraalienum. Humanitatis vero circum. scriptum esse, tactui obnoxium, triplici dimensione preditum. Ergo si Christus ex utraque constat, G omnino et incircumscriptus est, et circumscriptus. Sin horum alterum tantum, unius itidem, cujus est. Aliud. V. Si per incircumscriptionem exterminatur cir– cumscriptio, quasi alterutrum in Christo esse non possit, necesse omnino est, ut per id quod sub tactum non cadit, tactui obnoxium profligetur? eodemque modo in cæteris quotquol utrique ejus natura inter se pugnantia insunt. Quod si hoc impium est, impium etiam erit negare illum juxta corporis assumpti rationem circumscriptum fuisse. Aliud. VI. Si Christus circumscriptus non est, nec passibilis erit par enim est impassibilis ratio et incircumscriptionis. Atqui passibilis est, ut divina Scriptura testatur, ergo et circumscriptus. Aliud. Quod illud, Dominus condidit me initium viarum suarum in opera sua 46: et Ante omnes colles general me 67; duas Christi naturas demonstrat, incircumscriptam scilicet el circumscriptum. Si illud, Dominus condidit me initium viarum suarum in opera sua, humanitatis est; hoc vero, Ante omnes colles generat me, divinitatis; necesse 46 Isai. VI, 1. 48 Εzech. 1, X. 46 Prov. viii, Αλλο. Οψις ἀκοῆς προτέρα καὶ τῇ θέσει τοῦ τό τῇ αἰσθητικῇ ἀντιλήψει· Πρότερον γάρ τις ἀκοῆ τὸ ὁραθὲν διεπόρθμευσεν. Οἷον φέρε εἶδεν Ἡσαΐας τὸν Κύριον καθήμενον ἐπὶ θρα ξης, καὶ τοῦτον ὑπὸ τῶν ἐξαπτερύγων Σερα κλούμενον καὶ αἰνούμενον. Καὶ πάλιν Ἰεζε ὄχημα τοῦ Θεοῦ, τὰ Χερουβὶμ ἀντενίζει. καὶ οἱ θεσπέσιοι μαθηταί, πρότερον ἰδόντες βιον, δευτερεύοντα τὸν λόγον διεχάραξαν. ταῦτα τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον, και, ὅσον ἂν δίσῃς, εὕροις τὴν λογογραφίαν εἰς ἱστορίαν: γούσαν, ἀνάγκη πᾶσα ἀναιρουμένης τῆς Χριστοῦ, προαναιρεῖσθαι τὴν λογογραφίαν Καὶ χαραττομένης τῆς δευτέρας προχαράττει προτέραν. άλλο. Εἰ τὸ ἀπερίγραπτον οὐσίας ἐστὶ Θεοῦ, τὸ ἐ γραπτὸν οὐσίας ἀνθρώπου, ἐξ ἀμφοῖν δὲ ὁ Χ ἐκ δυοῖν ἄρα ἰδιωμάτων, ὥσπερ φύσεων ἐσ ριζόμενος. Καὶ πῶς οὐ βλάσφημον ἀπερί αὐτὸν λέγειν σώματι ὥσπερ πνεύματι, ἀναιρέσεως τοῦ περιγραπτού συναναιρουμέν ἀνθρωπίνης αὐτοῦ φύσεως; Αλλο. ῶν οὐχ αἱ αὐτα! ἰδιότητες, τούτων και α διάφοροι. Ιδίωμα δὲ θεότητος, τὸ ἀπερίγρα ἀσώματον, τὸ ἀσχημάτιστον. ᾿Ανθρωπότητος περιγραπτὸν, τὸ ψηλαφητόν, τὸ τριχή διαστατ οὖν ὁ Χριστὸς ἐξ ἀμφοῖν, πάντως ἀπερίγρατ καὶ περιγραπτός. Εἰ δὲ θάτερον μόνον, μ ἐστὶν οὐσίας ἧς ἔχει τὸ ἰδίωμα, ὅπερ ἀσεβές. proprietatem gerit, essentiæ erit; quod Αλλο. Εἰ διὰ τὸ ἀπερίγραπτον τὸ περιγραπτὸν ὁ ται, ὡς μὴ ἐγχωροῦντος θατέρου ἐν Χριστῷ ἀνάγκη πᾶσα καὶ διὰ τὸ ἀψηλάφητον τὸ ψη ἐξαφανίζεσθαι· καὶ͵ ὅσα ἄλλα ἀντιδιαστεί ταῖς ἑκατέραις αὐτοῦ φύσεσιν ἔνεστιν. Εἰ δὲ ἀσεβες, ἀσεβὲς ἂν εἴη καὶ τὸ μὴ περιγεγράφ τὸν λέγειν κατὰ τὴν ἐνσωμάτωσιν. Αλλο. Εἰ οὐ περιγραπτός ὁ Χριστός, οὐδὲ παθητ ἴσου γὰρ τῷ ἀπεριγράπτῳ τὸ ἀπαθές. Αλλ παθητός, καθά φησι τὰ λόγια· οὐκοῦν καὶ γραπτός. Αλλο. Ὅτι τὸ, Σύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐ ἔργα αὐτοῦ. Πρὸ δὲ πάντων βουνῶν γεν των δύο φύσεων Χριστοῦ ἐστι δηλωτικό τε ἀπεριγράπτου καὶ περιγεγραμμένης. Εἰ τὸν Κύριος ἔκτισε με ἀρχὴν ὁδῶν αὐ ἔργα αὐτοῦ, τῆς ἀνθρωπότητος, τὸ δὲ, Πρὸ βουνῶν γεννά με, τῆς θεότητος· ἀνάγκη τὸν 47 Ibid. 25.

ANTIRRHETICUS III. , ὡς μὲν κτιστὸν περιγραφῇ ὑποπίπτειν· ὡς est qui hæc dicat, ut conditum quidem, circumστον, ἀπεριγραπτον εἶναι. Εἰ δὲ διὰ τὸ θαπεριγεγράφθαι καὶ θάτερον συμπεριγράφοιτο, μ κτιστῷ τὸ ἄκτιστον, πᾶσα ἀνάγκη τὸ μὲν ριγράπτου εἰς περιγραπτὸν μεταφοιτῆσαι· ι περιγραπτοῦ εἰς ἀπερίγραπτον· ἀντιδιδού τέρας φύσεως θατέρᾳ τὸ οἰκεῖον, καὶ ἀπολω ; τὸ προσὸν αὐτῇ φυσικὸν καὶ ἀκοινώνητον καὶ οὐδεμιᾶς λοιπὸν οὔσης ἐν αὐτῷ διὰ τῆς κενὴς ἀντιστροφῆς ὅπερ άτο- Αλλο, διὰ τῆς εἰς ἄτοπον απαγωγῆς. 5· Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ, οὐ ον εἰς σάρκα μεταπεποιῆσθαι φρονοῦμεν, διὰ θεότητός τε καὶ ἀνθρωπότητος ἐνυπάρξασαν · ἀλλὰ μένοντα ἐν τῇ οἰκείᾳ περιωπῇ τῆς ς γεγενήσθαι σάρκα· τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον αγράφεσθαι αὐτὸν λέγοντες, οὐ μεταβεβλητὸν εἰς περιγραφὴν, ᾗ Θεός ἐστι, πιστεύου αλ' ᾗ ἂνθρωπος γεγονώς ώπτα: καθ᾿ ἡμᾶς. ἐν τῷ περιγράφεσθαι μεταβέβληται τὸ ἀπεκαὶ ἐν τῷ σάδξ γενέσθαι, μεταβέβληἡ φύσις τῆς θεότητος, ὅπερ ἄτοπον. Αλλο. ἐπὶ τὸ λέγειν, ύριος ἔκνισέ με, τῷ εἰπεῖν, περιέγραψε με. Εἰ γὰρ ἐπειδὴ οὐ γέγραΚύριος εποίησέ με, Κύριος ἐσωμάτωσέ με, τι λέγειν με ταῦτα αὐτὸν γεγονέναι· οὕτως · γέγραπται, Κύριος ἔκτισε με, ὅτι καὶ περιἐ με, ἐξ ἴσου ἐστὶ νοεῖν τοῖς ἡ ὀρθὰ φρονεῖν στο κτίσις γὰρ περιγραφῆς ἰδίωμα, καὶ τοῖς ἐν τιτανιοῦσιν. Αλλο. Εκματος ὁ Χριστὸς, ὥς φατε, οὐ μόνον τὰ ἐν δρότητα, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα τα; καὶ ἡ ἀνθρωπότης. Ων γὰρ τὰ αὐτὰ ύμπα τέτων μία καὶ ἡ φύσις. ᾿Αλλὰ μὴν ἐκ · είσεως, οὐκοῦν καὶ ἐκ δυοῖν ἰδιωμάτων· ὡς ἂν τῇ αρέσει τοῦ περιγραπτού, συναναιρεθείη · ἡ με τῆς ἀνθρωπότητος. Αλλο. G · πῶν εἰκὼν, μορφῆς ἢ σχήματος, ἢ εἴδους, χρώματός ἐστιν εἰκὼν, Χριστὸς δὲ ἐν τούτοις· καὶ τὰ λόγια και δούλου μορφὴν ἀνέλαβε, σήματι εὑρέθη ὡς ἄνθρωπος, καὶ εἶδος ἔσχεν w, εἶτα καὶ ἐκλεῖπον, ὅπερ ἐστὶ σώματος της ικήν· εἰκονίζεται ἄρα ἐν τῇ τοιάδε περιγραφή ομοιώσεως αὐτοῦ. Αλλο. Ισπερ τὸ ἀπερίγραπτον, τὸν ἀψηλάφητον, τὸ μάτιστον, ὁμόστοιχα· οὕτω τὸ περιγραπτήν, τὸ νοητόν, το σχηματιστὸν, καὶ ὅσα ἄλλα ἀντιδια ιλόμενα ἐπὶ πρὸς ἀλληλα. Εἰ οὖν ὁ Χριστὸς 4 Philipp. 11, 7. 49 Isa. Lill, 2. PATROL. GR. XCIX. scriptioni subjacere; ut inconditum autem, incircumscriptum esse. Si autem eo quod altero circumscribatur, alterum simul circumscribatur, hoc est, increatum cum creato, necesse est prorsus ut et illud ex incircumscripto migret in circumscriptum; et hoc ex circumscripto in incircumscriptum; utraque natura quod sibi proprium est, communicante alteri, et amittente insitam sibi naturalem atque incommunicabilem proprietatem; ita ut nalla de cætero propter inanem vicissitudinem, reipsa in illo maneat; quod absurdum est. Alliud, per deductionem ad absurdum. VIII. Si illud, Dominus condidit me initium viarum suarum, non sic intelligimus, quod Verbum in carnem mutatum sit, propter divinitatis et humanitatis factam conjunctionem; sed quod in propria divinitatis excellentia remanens, caro factum sit, eodem modo cum circumscribi ipsum dicimus, non transiisse illum ad circumscriptionem, quatenus Deus est, credimus; sed quatenus homo factus similis nostri apparuit. Quod si eo quod circumscribitur, mutata est ratio incircumscripti, consequenter ex eo quod caro factus est, mutata etiam est natura divinitatis; quod absurdum est. Aliud. IX. Perinde est dicere: Dominus condidit me, ac dicere: Dominus circumscripsit me. Nam si propterea quod scriptum non est: Dominus fecit me, Dominus corpore induit me, negare nefas est ipsum hæc omnia factum esse; sic quia scriptum est: Dominus condidit me, ex quo licet intelligi ab iis qui recta sentire volunt, quod et: Circumscripsit me. Creatio enim, vel eorum judicio qui tantillum sapiunt, circumscriptionis proprietas est. Aliud. X. Si incircumscriptus est Christus, ut dicitis, non solum secundum divinitatem, verum etiam secundum humanitatem; divinitas utique est etiam humanita. Quorum enim eædem sunt proprietates, horum una itidem est natura. Atque ex duplici na tura constat ergo et ex duplici proprietate: ne circumscripti ratione sublata, tollatur una et natura ipsa humanitatis. Aliud. XI. Si omnis imago, formæ, aut figure aut speciei et coloris imago est; Christo autem hæc insunt quandoquidem juxta scripturam, et servi formam accepit, et abilu inventus est ut homo 48, et speciem habuit inhonoratam ac deficientem, quæ corpus denotant 49; profecto imagine exprimitur in hujusmodi similitudinis suæ circumscriptione. Aliud. XII. Quemadmodum incircumscriptum, sub tactum non cadens, et figurae expers, una commeant, cum sint ejusdem ordinis; sic et circumscriptum, tactui expositum, et figuræ capax, et quæcunque

εἴη λέγειν αὐτον καὶ ἀψηλάφητον, καὶ ἀσχημάτι τῆς γὰρ συστοιχίας ἀμφότερα. Εἰ δὲ τοῦτο ἄι καὶ οὐ συγχωρεῖται θάτερον θατέρου διασχίζε ὥσπερ οὐδὲ τὸ ἀπερίγραπτον τοῦ ἀψηλαφήτο ἀσχηματίστου· ἀνάγκη ψηλαφητὸν ὄντα καὶ γραπτὸν ὑπάρχεν· ἵνα μὴ διὰ τὸ ἀπερίγρα καὶ ἀψηλάφητον αὐτὸν δοίημεν εἶναι, ὅπερ βές. alia prioribus illis opposite, sub eamdem rationem ἀπερίγραπτος ἐστὶ καθὸ ἄνθρωπος, ἀκόλουθο cadunt. Quare si Christus incircumscriptus est quatenus homo, consequitur ut ipsum et a tactu et a figura abhorrere dicamus, cum ejusdem ordinis sint utraque. Quod si hoc absurdum est, et alterum ab altero sejungi non potest, quemadmodum nec incircumscriptum ab eo, quod est tactus et fguræ expers; necesse est, ut qui tactui patet, idem etiam circumscribatur; ne ex incircumscripti ratione a tactu etiam alienum ipsum esse concedamus, quod impium est. Aliud. Αλλό. Είδη περιγραφῆς πολλά· ἡ κατάληψις· ἡ που ἡ ποιότης· ἡ θέσις· οἱ τόποι· οἱ χρόνοι· τὰ σχή τὰ σώματα· ἄτινα ἐπὶ Θεοῦ ἀποφάσκεται· ἐν c γάρ τούτων τὸ θεῖον. Χριστὸς δὲ ἐνανθρωπήσας τούτων δείκνυται. Ο γὰρ ἀκατάληπτος, ἐν π νική νηδύϊ συνελήφθη· καὶ ὁ ἄποσος, τρίπηχυς νετο· καὶ ὁ ἄποιος, ποιότητι μεμόρφωται· καὶ θέσεως, ἵσταται, καὶ κάθηται, καὶ ἀνακέκλιται ὁ παρὰ τόπου, ἐν φάτνῃ τέθειται· καὶ ὁ ἀνά Χρόνου, δωδεκαετής κατὰ προκοπὴν ἡλικίας γίν καὶ ὁ ἀσχημάτιστος, ἐν σχήματι ἀνθρώπου ὡς καὶ ὁ ἀσώματος ἐν σώματι γεγονώς· Λάβετε γετε, τοῦτό μου ἐστι τὸ σῶμα, τοῖς ἑαυτοῦ ταῖς ἔφη. Περιγραπτὸς ἄρα ὁ αὐτὸς, καὶ ἀπερ πτος· τὸ μὲν τῇ θεότητι, τὸ δὲ τῇ ἀνθρωπό κἂν οὐ βούλωνται οἱ ἀσεβέστατοι Εικονομάχοι. XIII. Species circumscriptionis sunt multæ: comprehensio, quantitas, qualitas, situs, loca, tempore, Agures, corpora: quæ quidem de Deo negantur; nullum enim horum in Deum cadit. Christus autem homo factus, horum omnium quasi cancellis inclusus est. Qui enim incomprehensibilis erat, virginali utero conclusus est: qui immensus, trium cubitorum factus est; qui qualitatis expers, qualitate conformatus est; et qui extra situm, stat, et sedet, et recumbit; et qui ultra loci metas, in præsepi positus est; et qui tempore omni antiquior, duodennis fit ætatis progressu; et qui sine figura, in hominis figura conspectus est; et qui incorporeus, corpore assumpto, discipulis suis dixit: Accipite, comedile, hoc est corpus meum ™. Circumscriptus ergo idem atque incircumscriptus: hoc divinitate, illud humanitate: abnuant licet perquam impii Iconomachi. Aliud, per comparationem evangelicam. XIV. Si Deum ne vidit, unquam, quemadmodum unigenitus Filius Patris, qui ipse Deus est enarravit si; quomodo ait cæco qui visum receperat: Ει vidisti cum, et qui loquitur lecum, ipse est s? Visibilis igitur idem atque invisibilis; sed hoc quidem secundum incircumscriptam naturam; invisibile enim est, quod incircumscriptum: illud vero secundum circumscriptam humanitatem; visibile enim est quod circumscriptum: quod sane verum est. Objectio tanquam ex parte Iconomachorum. XV. Si carnem mirabiliter assumpsit Christus in propria hypostasi, eam autem non designatam, utpote non certum aliquem, sed hominem in universum denotantem: quomodo fieri postest, ut illa contrectetur, et variis coloribus depingatur? futilis sermo est, et falsa cogitatio. Ejusdem solutio. Si carnem mirabiliter assumpsit Christus in propria hypostasi, eam autem indesignatam, ut dicitis, utpote non certum aliquem, sed hominem in universum denotantem: quomodo in eo subsitit? Universalia enim in individuis exsistunt, veluti humanitas in Petro et Paulo, cæterisque speciei ejusdem. Quod si desinunt singularia, periit una homo universus. Quare et humanitas in Christo 50 I Cor. xi, 24. 51 Joan. 1, 18. "Joan. 18, 37. Αλλο, κατὰ παράβλησιν εὐαγγελικήν. Εἰ Θεὸν οὐδεῖς ἑώρακε πώποτε, καθὼς ὁ γενὴς Υἱὸς τοῦ Πατρὸς ἐξηγήσατο ὁ αὐτὸς ῶν· πῶς φησι τῷ ἀναβλέψαντι τυφλῷ· Καὶ κας αὐτὸν, καὶ ὁ λαλῶν μετὰ σοῦ, ἐκεῖνος ὁ Οὐκοῦν ὁρατὸς ὁ αὐτὸς καὶ ἀόρατος· ἀλλὰ τ κατὰ τὴν ἀπερίγραπτον φύσιν· ἀόρατον γὰρ τὸ ρίγραπτον· δὲ κατὰ τὴν περιγεγρυμμένην ἐ πότητα· ὁρατὸν γὰρ τὸ περιγεγραμμένον ἀληθές. Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εἰκονομάχων. Εἰ σάρκα παραδόξως ἀνέλαβεν ὁ Χριστὸς ἐν κείᾳ ὑποστάσει· ἀχαρακτήριστον δὲ ὡς τὸν τι σημαίνουσαν, ἀλλὰ τὸν καθόλου ἄνθρωπον· πῶ ἔφικτὸν ταύτην ψηλαφωμένην ευρίσκεσθαι, καὶ μασι διαφόροις καταγράφεσθαι; φαῦλος ὁ λόγοι ἡ ἐπίνοια ψευδής. Πρὸς τοῦτο λύσις. Ε' σάρκα παραδόξως ἀνέλαβεν ὁ Χριστὸς οἰκείᾳ ὑποστάσει· ἀχαρακτήπιστον δέ, καθώς ὡς τὸν τινὰ μὴ σημαίνουσαν, ἀλλὰ τὸν καθόλ θρωπον, πῶς ἐν αὐτῷ ὑπέστη; τὰ γὰρ καθόλ τοῖς ἀτόμοις τὴν ὕπαρξιν ἔχει· οἷον, ἡ ἄνθρω ἐν Πέτρῳ καὶ Παύλῳ καὶ τοῖς λοιποῖς ὁμο Μὴ ὄντων δὲ τῶν καθ᾿ ἕκαστα, ἀνῄρηται ὁ κο ἄνθρωπος. Οὐκοῦν ἐν Χριστῷ ἡ ἀνθρωπότης,

ANTIRRHETICUS III. ἐν τινί ἐστιν ἐν αὐτῷ ὑφεστῶσα· καὶ λείπεται non est, si in eo tanquam in aliquo non subsistit: εἰς αὐτὸν λέγειν σεσαρκῶσθαι· καθ᾿ ἣν οὐδὲ ἔσθαι δύναιτ' ἂν, οὐδὲ χρώμασι διαφόροις έρεσθαι. ᾿Αλλὰ Μανιχαίων τὸ φρόνημα. Αλλο. μὲν τὰ καθόλου ὁρᾶται, νοῦς καὶ διάνοια· οἷς καθ᾽ ἕκαστα, ὀφθαλμοὶ, οἱ τὰ αἰσθητὰ βλέπον- · οὖν τὴν καθόλου ἡμῶν φύσιν ὁ Χριστὸς ἀνμὴ ἐν ἀτόμῳ δὲ θεωρουμένην, νῷ μόνῳ ἐστὶ τὰς καὶ διανοίᾳ ψηλαφητός. Αλλά μήν φησι τὸν Θωμᾶν, "Οτι ἑώρακάς με, πεπίστευκας· .0! οἱ μὴ ἰδόντες, καὶ πιστεύσαντες. Καὶ Φέρε τὸν δάκτυλόν σου, ὧδε, καὶ ἵδε τὰς μου, καὶ φέρε τὴν χεῖρά σου, καὶ βάλε ν πλευράν μου· αἰσθητοῖς αἰσθητὰ παρα- · Αισθητὸς ἄρα ὁ Χριστός, ψηλαφητὸς, καὶ ικοῖς ὀφθαλμοῖς ὁρατὸς, καὶ διὰ τοῦτο περιίς. Αλλο. θρωπον εἰπὼν, τὴν κοινὴν οὐσίαν δηλῶ. Προσο - Τίς, ὑπόστασιν, τὴν ἰδιοσύστατον τοῦ δηλουὕπαρξιν· καὶ ἵν' οὕτως εἴπω, περιγραφὴν ἐξ των τινῶν συγκειμένην, καθ᾽ ἂς ἀλλήλων οἱ τῆς κεκοινωνηκότες φύσεως διαφέρουσιν· οἷον ς καὶ Παῦλος. Ὁ οὖν Χριστὸς τοῖς Ἰουδαίοις · Τον ζητεῖτέ με ἀποκτεῖναι· εἰ ἄνθρωπον ἦν · εἰρηκώς, εἶχεν ἂν τὸν καθόλου σημᾶναι. Προστ δς, Ὃς τὴν ἀλήθειαν ὑμῖν λελάληκα· τὴν ὑπόστασιν ἤτοι πρόσωπον πεφανέρωκε. Τὸ Ὃς, ἄρθρον, ισοδυναμεῖ τῷ, Τίς, ὀνόματι. ἂν εἰ καὶ τὴν καθόλου φύσιν ἀνέλαβεν, ἀλλὰ τὴν ἐν ἀτόμων θεωρουμένην· ἐφ᾽ ᾧ καὶ τὸ περιπαλες πίφυκε. Αλλο. Ο παλιο άνθρωπος, προσηγορικὸν ὄνομα· ὁ δὲ είς, μέρα επειτς, Πέτρος καὶ Παῦλος, τὸ κύριον· των, μετα τοῦ κυρίου, καὶ τῷ καθόλου ὀνόματι παγορεύσθαι. Καὶ γὰρ ὁ Παῦλος, καὶ ἄνθρωπος κληται· αλὰ καθὸ μὲν κοινωνεῖ τοῖς ὁμοειδέσιν όμως, άνθρωπος· καθὸ δὲ διαφέρει δῇ ὑποστάσει, πόλεις. τόν ὁ Χριστὸς ἐνανθρωπισθείς, μόνον εἰς τὸ ἄνθρωπος λέγοιτο παρὰ τῇ Γραφῇ, μόνην στην πόλλου φύσιν ἡμῶν ἀνείληφεν· ἥτις μὴ ἐν μην θεωρουμένη, οὐδὲ ὑφίστασθαι προαποδέδει καλὰ μὴν ὁ Γαβριὴλ πρὸς τὴν Παρθένον - ἡ πλλήψῃ ἐν γαστρὶ, καὶ τέξεις Υἱὸν, καὶ έσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν. Οὐκ ἄρα μόνῳ προσηγορικῷ, ἀλλὰ γὰρ καὶ τῷ Κυρίῳ ὀνόματι εται ὁ Χριστός· τὸ χωρίζον αὐτὸν τοῖς ὑπο τοῖς ἰδιώμασιν ἀπὸ τῶν λοιπῶν ἀνθρώπων· καὶ τοῦτο περιγραπτός. Αλλο. ! οὐ τὸν τινὰ σημαίνων ἐστὶν ὁ Χριστὸς, καθώς ·, ἀλλὰ τὸν καθόλου ἄνθρωπον, πῶς φησὶ πρὸς restatque ut phantasia incarnatus dicatur: secundum quam nec contrectari sane posset, nec diversis coloribus circumscribi. Verum Manichæorum est hic sensus. Aliud. XVI. Quibus universalia cernuntur, mens est et cogitatio; quibus vero singularia, oculi, qui sub sensum cadentia vident. Si ergo universalem naturam nostram Christus assumpsit, et non in individuo spectatam, sola mente conspici, sola cogitatione attingi potest. Atqui Thomæ ait: Quia vidisti me, credidisti: beati qui non viderunt, et crediderunt 58. Et iterum: Infer digitum tuum hic, et vide manus meas, et affer manum tuam, mitle in latus meum 54: sensilibus sensilia comparans. Sensilis ergo Christus, palpabilis, et corporis oculis conspicuus, atque adeo circumscriptus. Aliud. XVII. Hominem cum dico, communem substantiam significo. Cum vero addo, aliquis, per se consistentem rei significatæ exsistentiam denoto, atque, ut ita dicam, circumscriptionem ex proprietatibus quibusdam compositam, per quas inter se differunt qui eamdem naturam participant; ut Petrus et Paulus. Christus ergo cum Judæis dixit: Nunc quæritis me interficere 5, si hominem tantummodo dixisset, universalem significare potuisset: cum vero adjecit: Qui veritatem vobis locutus sum 5, propriam subsistentiam sive personam declaravit: articulus enim qui equivalet nomini aliquis. Quare etsi naturam universalem assumpsit, attamen in individuo spectatam; in quo habet ut circumscribi possit. Aliud. XVIII. Homo universalis, appellativum nomen est, aliquis vero, verbi gratia, Petrus et Paulus, proprium: cui competit, una cum proprio, et appellativo illo seu universali nomine compellari. Paulus enim, homo etiam vocatur; sed quatenus cum cæteris ejusdem speciei communicat, homo: quatenus, vero hypostasi differt, Paulus. Si ergo Christus homo factus, Deus tantum et homo in Scriptura diceretur solum, utque universalem naturam nostram assumpsisset: quam, si in individuo non spectetur, ne subsistere quidem demonstratum est. At vero Gabriel Virginem alloquens: Ecce, inquit, concipies in utero, et paries Filium, et vocabis nomen ejus Jesum "7. Non igitur solo appellativo, sed proprio etiam nomine vocatus est Christus: quod ipsum a reliquis hominibus per hypostaticas proprietates distinguit; ac proinde circumscriptus est. Aliud. XIX. Si Christus non aliquem denotat, ut dicitis, sed hominem in universum; quo pacto discipulis ' Joan. xx, 29. 54 Ibid. 27. 66 Joan. VIII, 40. 54 Ibid. 57 Luc. 1, 32.

suis ait: Quem dicunt homines esse Filium hominis? τοὺς ἑαυτοῦ μαθητάς· Τίνα με λέγουσιν Ergo unus est secundum nos, licet Deus idem unus de Trinitate; quemadmodum illic a Patre ac Spiritu filiali proprietate discretus; ita hic a reliquis hominibus per bypostaticas proprietates distinctus: atque ideo circumscriptus. Aliud. XX. Si Christus non aliquem denotat, ut dicitis, sed hominem universalem: quo pacto Judæis ait, Quem quæritis? Responderunt ei: Jesum Nazerenum. Dicit eis: Ego sum. Ergo aliquis est Christus, ut qui proprio nomine Jesus Nazaræus appellatus est. Quod si aliquis, etiam circumscriptus, hypostaticis proprietatibus designatus. Aliud. XXI. Qui ejusdem sunt speciei, unum quidem sunt secundum essentiam, hypostatice autem invicem sunt discreti; sunt hic, et ille. Quod si Christus non aliquem denotaret, sed universalem, ut dicitis; profecto ab alia persona non distingueretur. Quomodo igitur ait Petro: Ergo liberi sunt filii. Ut autem non scandalizemus eos, vade ad mare, et milte hamum, et eum piscem, qui primus ascenderit, tolle; et aperto ore ejus, invenies staterem: illum sumens, da eis pro me et te. Distinctus itaque a Petro, et didrachma ex æquo solvens, ex æquo etiam circumscribetur; ut qui aliquem denotat, quamvis communem naturam assumpserit. Objectio ex persona Iconomachorum. XXII. Si verbum in propria hypostasi humanam naturam assumpsit: cum invisibilis illa sit et figuræ expers, si per picturæ circumscriptionem flguretur, altera persona inducetur in Christi hypostasim. Hoc vero absurdum est, et Nestorii hæresi favens, personarum binarium in Christo prædiSolutio ejusdem. Si carnem a Verbo assumptam, hypostasim propriam habere diceremus, veri similitudinem haberet oratio. Quia vero juxta ecclesiasticam sentendiam, Verbi hypostasim communem utriusque natu. ræ bypostasim esse confitemur, quæ naturam humanam in seipsa sustentat, cum proprietatibus, que illam a ceteris ejusdem speciei distinguunt; merito eamdem Verbi bypostasim incircumscriptam quidem secundum divinitatis naturam dixerimus; circumscriptam autem secundum essentiam nostram; quæ non in consistente per se et per circumscripta persona extra Verbi hypostasim, sed in ipsa exsistentiam, ne subsistentia carens natura foret, sortita est; et in ea tanquam in individuo spectatur et circumscribitur. Aliud. XXIII. Si eo quod in Christi hypostasim non inseritur altera persona, incircumscriptamillam secundum humanitatem dicant, necesse est omnino ut una θρωποι εἶναι τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου; Οὐ ἐστι καθ᾿ ἡμᾶς, εἰ καὶ Θεὸς ὁ εἷς τῆς Τρι ἐκεῖ ἀπὸ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Πνεύματος, ἰδιώματι διακεκριμένος· οὕτως αὐτὸς ἐντα πάντων τῶν ἀνθρώπων τοῖς ὑποστατικοῖς κ ἀφοριζόμενος· καὶ διὰ τοῦτο περιγραφόμενος Αλλο. Εἰ οὐ τὸν τινὰ σημαίνων ἐστὶν ὁ Χριστὸ φατέ, ἀλλὰ τὸν καθόλου ἄνθρωπον· πῶς φι τοὺς Ἰουδαίους, Τίνα ζητεῖτε; Απεκρίθη τῷ, Ἰησοῦν τὸν Ναζαραῖον. Λέγει αὐτοῖ εἰμι. Οὐκοῦν, τίς, ὁ Χριστός, ὡς καὶ Κυρ ματι, Ἰησοῦς ὁ Ναζαραίος κεκλημένος. καὶ περιγραπτός, τοῖς ὑποστατικοῖς ἰδιώ χαρακτηρισμένος. Αλλο. Τὰ ὁμοειδῇ ἓν μέν ἐστι κατ' οὐσίαν· ὑποι δὲ διακεκριμένα πρὸς ἄλληλα· ὁ δεῖνά ἐστ δεῖνα. Εἰ οὖν ὁ Χριστὸς οὐ τὸν τινὰ ἐστὶ σ' ἀλλὰ τὸν καθόλου, ὡς φατέ, οὐκ ἂν εἴη δι μενος πρὸς ἕτερον πρόσωπον. Καὶ πῶς φι Πέτρον· "Αρα γε ἐλεύθεροι εἰσὶν οἱ υἱοί. μὴ σκανδαλίζωμεν αὐτοὺς, πορευθεὶς εἰς λασσαν, βάλε ἄγκιστρον· καὶ τὸν ἀναβάντα ἰχθὺν ἄρον· καὶ ἀνοίξας τὸ στόμα αὐτοῦ στατῆρα· ἐκεῖνον λαβών, δὸς αὐτοῖς ἀν καὶ σοῦ. Οὐκοῦν διακεκριμένων πρὸς Πέτρο ἴσου τελῶν τὸ δίδραχμον, ἐξ ἴσου ἂν καὶ περιγ ὡς τὸν τινὰ σημαίνων, κἂν τὴν καθόλου ἀνείληφεν. ᾿Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εἰκονομάχων. Εἰ ἐν τῇ οἰκείᾳ ὑποστάσει, ανείληφε τὴν πείαν φύσιν ὁ Λόγος· ἐπειδὴ αὕτη ἀόρατος κι μάτιστος, εἰ σχηματεσθείη διὰ περιγραφή πρόσωπον εἰσκριθήσεται τῇ Χριστοῦ ὑπ τοῦτο δέ ἐστιν άτοπον· καὶ τῆς Νεστορίου σύμμαχον, δυάδα προσώπων ἐν Χριστ σβεύειν. Πρὸς τοῦτο λύσις. Εἰ τὴν προσληφθεῖσαν σάρκα ὑπὸ τοῦ ἰδίαν ἔχειν ὑπόστασιν ἔφαμεν, εἶχεν ἂν τὸ λόγος. Ἐπειδὴ δὲ κατὰ τὴν ἐκκλησιαστική τὴν τοῦ Λόγου ὑπόστασιν κοινὴν γενέσθαι φύσεων ὑπόστασιν ὁμολογοῦμεν, ἐν αὐτῇ τὴν πίνην φύσιν ὑποστήσασαν, μετὰ τῶν ἀπὸ τι πῶν ὁμοειδῶν ἀφοριζόντων αὐτὴν ἰδιωμάτι κότως τὴν αὐτὴν τοῦ λόγου ὑπόστασιν ἀπερί μὲν φαίημεν κατὰ τὴν τῆς θεότητος φύσιν γεγραμμένην δὲ κατὰ τὴν καθ᾿ ἡμᾶς οὐσίαν· ἰδιοσυστάτῳ καὶ ἰδιοπεριγράφῳ προσώπῳ π τοῦ Λόγου ὑπόστασιν, ἀλλ᾽ ἐν αὐτῇ τὴν ὕπαρ κυῖαν· ὡς ἂν μὴ εἴη φύσις ἀνυπόστατος αὐτῇ ὡς ἐν ἀτόμῳ θεωρουμένην καὶ μένην. Αλλο. τε Εἰ διὰ τὸ μὴ εἰσκριθῆναι τῇ Χριστοῦ ὑ ἕτερον πρόσωπον, ἀπερίγραπτον αὐτὴν φα τὴν ἀνθρωπότητα, πᾶσα ἀνάγκη μίαν φύσι

ANTIRRHETICUS III. Λόγου ἐκ δύο φύσεων συγκραθεῖσαν, καὶ διὰ τοῦτο Verbi natura dicatur ex duabus naturis confata, περιγραφομένην, ὡς θατέρας τῆς ἰδιότητος ἀφαίσης· ὅπερ ἐστὶ τῶν ᾿Ακεφάλων, καὶ τῆς ᾿Απολλι · δόξης σύστοιχον. Αλλο. διὰ τὸ μὴ εἰσκριθῆναι τῇ Χριστοῦ ὑποστάσει · πρόσωπον, ἀπερίγραπτον αὐτὴν φαῖεν κατὰ ανθρωπότητα· οὐκ ἂν εἴληφε ταύτην ἀληθῶς, ἐν ὁμοιώματι καὶ σχήματι σαρκὸς, ὅπερ ἐστὶ [οντανῶν. Εἰ δὲ ἀληθῶς, ὥσπερ καὶ ὡμολόγηπεριγραπτὴ ἡ Χριστοῦ ὑπόστασις· οὐ κατὰ κότητα, ἣν οὐδεὶς ἐθεάσατο πώποτε· ἀλλὰ κατὰ · ἀτόμῳ θεωρουμένην ἐν αὐτῇ ἀνθρωπότητα· ὡς ἂν εἴη μεσίτης Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων, ὁ μὴ ων τῶν φύσεων, ἀφ᾽ ὧν ἔνεστι, τὰ ἰδιώματα τα διασώζων; Αλλο. Ποῦ, τόπου δηλωτικόν, ἀφ' οὗ περιέχετο τὸ Οτι που δὲ μόνον τὸ σῶμα περιγραπτὸν, καὶ ὁ τοῦτο περιέχων τόπος, μόνου ὄντος ἀπεπου τοῦ ἔξω τόπου, ὡς ἀπεριορίστου. Εἰ τοί- · Χριστὸς οὐ περιγραπτός, οὐ μόνον οὐ σῶμα, γὰρ καὶ ἔξω τόπου· καὶ πῶς φησιν ὁ αὐτὸς, τὸς ἐν ἐγὼ δώσω, ή σάρξ μου ἐστι; Καὶ ι, πρὸς τὸν ᾿Ανδρέαν καὶ τὸν ἄλλον μαθητὴν κτήσαντας, που μένεις; ἀποκριθεὶς, Ἔρχεσθε ώστε· ἦλθον, φησί, καὶ εἶδον που μένει. ἣν περιγραπτός, ὡς σῶμα εἰληφώς, οἴκοι μέσ καὶ οἴκαδε ἀπιὼν, καὶ οἴκοθεν ἐρχόμε- ' Αλλο. Μοῦσε ἐναντιότης, πρὸς τὸ μὴ περιγράφεθα πούν τῆς Γραφῆς λεγούσης, Φωνὴν ῥη μέσων ὑμεῖς ἠκούσατε, καὶ ὁμοίωμα οὐκ ἴδετε, ἀλλ' Εν φωνήν ρημάτων, φησὶν ὁ Μωσῆς, ὑμεῖς ἠκού στις περὶ τοῦ πάντων Θεοῦ· καὶ ὁμοίωμα οὐκ Επε, ἀλλ' ἡ φωνήν. Καὶ ὁ Ἡσαΐας πάλιν· Εἶδος εν αὐτόν, καὶ οὐκ εἶχεν εἶδος οὐδὲ κάλλοςο αλλά ο είδος αὐτοῦ ἄτιμον, ἐκλεῖπον παρὰ ένας πώς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων· πῶς συμβήσε παπüληλοις· εἴπερ μὴ μάχεται ἕτερος ἑτέρῳ; [ ελαίαι περὶ τοῦ αὐτοῦ ὁ λόγος ἀμφοτέροις· ἱ μὲν πρὸς τὸ μὴ ἐν ὁμοιώσει εἶναι τὸ Θεῖον ἀποπντες· θεότης γὰρ ἀθέατος, καὶ διὰ τοῦτο ἀyκαι· τοῦ δὲ πρὸς τὸ δούλου μορφὴν ἀναλαβόντα Στὸν Κύριον, ἐν εἴδει ὦφθαι τῷ καθ᾿ ἡμᾶς καὶ ήσαντος. Καὶ διὰ τοῦτο περιγραπτὸς σώματι, κἂν γραπτος θεότητι. λο, έρωτηματικῶς διὰ τῆς εἰς ἄτοπον ἀπο αγωγής. atque ob eam rem incircumscripta, tanquam abo lita altera proprietate: quod quidem Acephalorum et Apollinaris sententiæ cognatum est. Aliud. XXIV. Si ex eo quod in Christi hypostasim non inseritur altera persona, incircumscriptam illam secundum humanitatem dicant; hanc revera non assumpsit, sed in similitudine et figura corporis, quod Montanistarum est. Quod si revera assumpsit, quemadmodum est in confesso, circumscripta est Christi hypostasis, non secundum divinitatem,quam nemo vidit unquam, sed secundum humanitatem in ea spectatam in individuo alioqui quomodo mediator esset Dei et hominum, qui utriusque naturæ,ex qua utraque constat, proprietates intactas non servet? Aliud. XXV. Ubi, locum designat a quo ambitur corpus. Non solum autem corpus circumscribitur, sed locus etiam qui illud ambit: cum id solum incircumscriptum sit, quod extra locum est, tanquam nullis finibus terminatum. Si ergo Christus oircumscriptus non est, non solum corpus non est, sed etiam extra locum est. Et quomodo ait ipse: Panis quem ego dabo, curo mea est 50. Et iterum, cum Andreas et alter discipulus interrogassent: Ubi habitas? respondit eis: Venite, et videte.. Et venerunt, inquit, et viderunt ubi maneret ". Sequitur itaque circumscriptum esse, ut qui corpus assumpserit, domi maneat, et domum redeat, et domo proficiscatur. Aliud. XXVI. Apparens contrarietas, quod Christus non circumscribatur, eo quod Scriptura dicat: Vocem verborum vos audistis, et similitudinem non vidistis, sed vocem 60. Si vocem verborum, ait Moyses, vos audistis, de omnium Deo loquens, et similitudinem non vidistis, sed vocem: et rursum Isaias 61: Vidimus eum, et non erat ei species neque decor, sed species efus inhonorata et deficiens præ omnibus fliis hominum: quomodo bee inter se convenient, si alter cum altero non pugnat? Nam sine dubio de eodem utrique est sermo; altero quidem in Deo formam esse inficiante, quia divinitas inaspectabilis est, ac proinde a forma ac similitudine vacua: altero vero, Dominum eumdem assumpta servi forma, in specie nostra visum affirmante. Unde et circumscriptus est corpore, licet incircumscriptus divinitate. Aliud interrogative per deductionem ad absurdum. Η απερίγραπτος ὁ χριστός, περὶ αὐτοῦ δὲ Ἡσαΐας XXVII. Si incircumscriptus est Christus, et de illo ἐν, Ανθρωπος ἐν πληγῇ ὢν, καὶ εἰδὼς φέρειν dicet Isaias: Homo in plaga positus, et sciens ferre Σκίτι. Ἐρωτῶ μὲν, πότερον τὸ τὴν πληγὴν δε- infirmitatem: quæro nunc, utrum illud quod plagam ενον, σῶμα, ἢ ἀσώματον; καὶ εἰ μὲν ἀσώματον, accepit, corpus est, an incorporeum? Quod si inύματος δόκησις· εἰ δὲ σῶμα, πῶς οὐ περιγραπτόν, " corporeum, spiritus videtur esse. Sin corpus est. * Joan. VI, 52, 50 Joan. 1, 38, 39. 00 Deut. IV, 12. 01 Isa. LIII, 3. σε Ibid.

quomodo non circumscriptum, quod triplici distan- τρισί διαστάσεσι καὶ ἀντιτυπία χαρακτηριζόμ tia ac duritie conformatum est, quod et vulneri per καὶ πέφυκε τραυματίζεσθαι; se obnoxium est. Aliud. XXVIII. Si circumscriptus non est Christus, quomodo ipse dixit: Dorsum meum subdidi flagellis, el genas meas alapis, et faciem meam non averti a dedecore spulorum "? Hæc enim circumscriptionis propria sunt; dorsum flagellis concisum, genæ alapis contusæ facies spulis conspurcata. Quare si vera dicit qui passus est, mentitur qui eum circumscriptum negat. Aliud. XXIX. Si incircumscriptus sed Christus, quomodo ait ipse Foderunt manus meas et pedes meos: dinumeraverunt omnia ossa mea “? Quod enim incircumscriptum est, aptam ut fodiatur naturam non habet, neque ut ejus ossa dinumerentur. Atqui et perfossas manus, et ossa dinumerata dicit: quorum confirmatio, circumscriptionis confessio est. Aliud ex speculatione philosophica. XXX. Linea longitudo est latitudine carens, duobus punctis comprehensa, ex qua initium sumpsit circumscriptio. Figura vero ex tribus ut minimum lineis constat, a qua corpus, quod ex variis Aguris formatum est, et loco definitum. Quod ergo incircumscriptum est, ab his sejunctum est; ac ne sub lineam quidem ipsam cadens, nedum sub figuram, locum et corpus. Quare Christus si incircumscriptus est, nec in figura esse deprehendetur, neque in loco, multo minus in corpore. Attamen in figura inventus est ut homo, juxta Scripturam; et loco circumscriptus est, Nazareth inhabitans, et caro factus est, quemadmodum evangelista testatur 65. Ergo et circumscriptus. Aliud ex comparatione evangelica. XXXI. Si incircumscriptus est Christus, quomodo dixit Præcursor: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi? Neque enim quod incircumscriptum est, td cernitur, multo vero minus, digito id ostenditur. Quod si hæc ei contingerent, circumscriptione includeretur, velut digilo expressum. Circumscriptus igitur est Christus. Aliud per dubitationem propositum. XXXII. Si Christus non est circumscriptus, ex duabus naturis non est, divinitate scilicet et humanitate; quandoquidem alterius proprietatem non habet, cum humanitatis sit circumscribi. Quod si ex duabus; quomodo quarum naturas habet, earum etiam proprietates non habet? Aliud per comparationem hæresis Theopaschilarum. XXXIII. Si eo quod Christus carne crucifixus est, una pati divinitatem dicere impium est, quia Theopaschitarum est; eodem modo, propterea quod carne circumscriptus sit una, circumscriptam divinitatem dicere, impium est; Iconomachorum enim est: Αλλο. Εἰ οὐ περιγραπτὸς ὁ Χριστὸς, πῶς φησιν Τὸν νῶτόν μου ἔδωκα εἰς μάστιγας, τὰς δ γόνας μου εἰς ῥαπίσματα· τὸ δὲ πρόσωπό οὐκ ἀπέστρεψα ἀπὸ αἰσχύνης ἐμπτυσμ Ταῦτα γὰρ περιγραφῆς ἰδιώματα· νῶτος μαστ νος, σιαγόνες ῥαπιζόμεναι, πρόσωπον ἐμπ νον· Οὐκοῦν εἰ ἀληθεύει ὁ παθών, ψεύδεται ὁ αὐτὸν μὴ περιγράφεσθαι. Αλλο. Εἰ ἀπερίγραπτος ὁ Χριστὸς, πῶς αὐτὸς Ωρυξυν χεῖρᾶς μου καὶ πόδας μου έξει σαν πάντα τὰ ὀστᾶ μου. Τὸ γὰρ ἀπερίγ οὐκ ὀρωρύχθαι φύσιν ἔχει, οὐδ᾽ οὐ μὴν ἐν ἠριθμεῖσθαι. ᾿Αλλὰ μὴν ὀρωρύχθαι τὰς χεῖρι Αριθμῆσθαι λέγει τὰ ὀστᾶ· ὧν ἡ πίστωσις, π φῆς ἐστιν ὁμολογία. Αλλο, κατὰ θεωρίαν φιλοσοφικήν. Ἡ γραμμὴ μῆκος ἁπλατες, ἐκ δύο στιγμῶν εχόμενον, ἐξ ἧς ἤρεται ἡ ἐπιγραφή. Σχῆμα δ τριῶν γραμμῶν τοὐλάχιστον συνιστάμενον· σῶμα τὸ ἐκ διαφόρων σχημάτων μορφούμεν τόπῳ περιοριζόμενον. Τὸ οὖν ἀπερίγραπτον, ἀνῳκισμένον· καὶ οὐδ᾽ ὑπ' αὐτὴν τὴν γραμμ λοῦν, μὴ ὅτι γέ ὑπὸ σχῆμα καὶ τόπον καὶ σε οὖν Χριστὸς εἰ ἀπερίγραπτος, εὑρεθήσεται ἐ ἐν σχήματι γεγονώς, μηδὲ ἐν τόπῳ, πολλοῦ γε ἐν σώματι. Ἀλλὰ μὴν ἐν σχήματι εὑρέθη, ὡς πος, κατὰ τὰ λόγια· καὶ τόπῳ περιεγράφη τη ζαρὲτ οἰκῶν, καὶ σὰρξ ἐγένετο, καθώς φησιν έ γελιζόμενος· οὐκοῦν καὶ περιγραπτός. Αλλο κατὰ παράβλησιν εὐαγγελικήν. Εἰ ἀπερίγραπτος ὁ Χριστὸς, πῶς φησιν ὁ μος, Ἴδε ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ ὁ αἴρων τὴν ἁ τοῦ κόσμου; Οὐ γὰρ τὸ δρώμενον ἀπερίγ πολλοῦ γε εἰπεῖν τὸ δακτυλοδεικνούμενον, ἐἰ δ ˙ πάθοιεν, εἴσω περιγραφῆς ἂν εἴη, δακτύλῳ οἱ τυπούμενον. Περιγραπτὸς ἄρα ὁ Χριστός. δ Αλλο ἐπαπορητικώς προσαγόμενον. Εἰ οὐ περιγραπτός ὁ Χριστός, οὐκ ἐκ δύο θεότητός τε καὶ ἀνθρωπότητος, ἐπεὶ μὴ ἔχει θ τὸ ἰδίωμα· ἀνθρωπότητος γὰρ τὸ περιγραπ δὲ ἐκ δύο· πῶς ὧν τὰς φύσεις ἔχει, τούτων ο τὰ ἰδιώματα; Αλλο κατὰ παράβλησιν τῆς τῶν Θεοπ αἰρέσεως. Εἰ διὰ τὸ Χριστὸν σαρκὶ ἐσταυρῶσθαι, συμ το θεῖον, ἀσεβές ἐστι λέγειν· Θεοπασχιτῶν ὁμοίως καὶ διὰ τὸ σαρκὶ περιγράφεσθαι, συμ γράφθαι τὸ θεῖον λέγειν, ἀσεβές· Εικονομάχω καὶ τοσούτῳ ἀσεβέστερον, καθόσον τῇ θεότητι "Isa. L., 6. " Psal. xxi, 17, 18. " Matth. 11, 23; Joan. 1, 14. 66 Joan. 1, 29.

#175 ANTIRRHETICUS III. ἑνώσει πάρεστιν ἡ σὰρξ παρὰ τὴν ἐξεικονισθεῖσαν tantoque impium magis, quanto divinilati unione αὐτῇ σκιὰν σχετικῶς. Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εἰκονομάχων. Ε' ἐκ δύο φύσεων ὁ Χριστὸς, πῶς τοῦτον εἰκονίζειν λέγοντες, οὐκ ἐξ ὧν καὶ ἐν οἷς ἐστιν ἐξεικονίζετε, εἴτο ἀληθῆς ὑμῖν ὁ λόγος; Επειδὴ δὲ θάτερον δια , oùx Exov to amplypantov 7 Aziz qúπως ἐν τῇ ἀνθρωπίνη περιγραφῇ, ἀσεβες, τὸ Χριστὸν Hrypáptiv. Πρὸς τοῦτο λύσις. naturali conjunctior est caro, quam carni adumbrata illius imago, quæ merum ad eam respectum habet. Objectio ex persona Iconomachorum. XXXIV. Si ex duabus naturis est Christus, quomodo qui ejus imaginem effingere vos dicitis, non ex quibus est in quibus est, exprimitis, si vera est oratio vestra? Quia vero alterum non exhibet, sed mentitur, cum non habeat divinæ natura indircumscriptionem in humana circumscriptione impium est Christum circumscribere, Solutio ejusdem. Παντός εικονιζομένου, οὐχ ἡ φύσις, ἀλλ' ἡ ὑπόστα Cujuscunque imago cum exprimitur, non natura, ας εἰκονίζεται· πῶς γὰρ ἂν καὶ ἐξεικονισθείη ού sed hypostasis exprimitur: quo enim modo effinας μὴ ἐν ὑποστάσε: τεθεωρημένη; οἷον φέρε εἰπεῖν, geretur natura, qum in hypostasi non cernatur? Πέτρος, οὐ καθό ζώον λογικόν, θνητόν, νοῦ καὶ ἐπισ verbi gratia. Petrus, non quatenus animal est raτήμης δεκτικόν ἐστι, εἰκονίζεται· τοῦτο γὰρ οὐ μό Thµng Sextixóv kazi, sixovíkenz: tionis particeps, mortale, mentis et scientia capax, τον Πέτρον ὁρίζει· ἀλλὰ γὰρ καὶ Παῦλον καὶ Ἰωάντην, καὶ πάντας τοὺς ὑπὸ τὸ αὐτὸ εἶδος. Ἀλλὰ καθ- - μετὰ τοῦ κοινοῦ δρου προσλαβών ἰδιώματά τινα, ἂν τὸ γρυκὸν, ἡ τιμὴν, ἢ οὖλον, ἢ εὔχρουν, ἢ εὐέμπτον, ξ εἴ τι ἄλλο τὸ χαρακτηρίζουν τὴν προσού το εντῷ θέαν, διακέκριτα: ἀπὸ τῶν ὁμοειδῶν ἀπό pm. 'Alàà yàp xxi ix yox, xxl sw; καὶ ψυχῆς καὶ σώματος ὤν, ου. τι τα ψυχῆς ἰδίωμα φέρει ἐν τῷ εἴδει τοῦ χαρακτῆ bibiwμzip μες της γὰρ ἂν, ἐθεάτου ταύτης ούσης; Οὕτω καὶ Η Ιαπό· οὐ καθο ἁπλῶς ἀνθρωπός ἐστι μετὰ τοῦ είπει θες, επονίζεσθαι πέτυχεν· ἀλλὰ καθότι τοῖς παντος ιδιώμασιν ἀπὸ πάντων ομοειδῶν ἀς· οριζόμενες, εσταυρωμένος ἐστὶ καὶ τῷ εἴδει ποτές δε. Appp & Xpistò x2 Χριστός καθ' ὑπόστασιν εάν εξ θεότητι απερίγραπτος, ἀλλ' οὐκ ἐξ ὧν zally φύσεων. 3'3'40 affingitur: hoc enim non Petrum solum definit, verum etiam Paulum et Joannem, et ejusdem speciei omnes. Sed quatenus cum communi definitione proprietatibus quibuadam ascitis, ut adunco naro esse, vel simo, aut crispo capillo, aut probo colore, aut pulchris oculis, aut si quid illiud est quod inditam ipsi speciem configuret ac determinet, ad ejusdem speciei individuis distinguitor. Sed et cum anima et corpore constet, haudquaquam animæ proprietatem in figura facie seu fronte gerit: qui enim, cum invisibilis illa sit? codem modo Christus, non quatenus simpliciter homo est, Deus simul permanens, effingi potest; sed quatenus hypostaticis proprietatibus ab ejusdem speciei omnibus distinctus, cruci affixus est, et tali forma præditus. Circumscriptus itaque Christus secundum hypostasim, licet divinitate sit incircumscriptus, non autem ex quibus naturis compositus Αλλο. TUVEi ob maptypiącza: 6 Xp:stòę, pipe, w::, να με quapotų, arà suveÌÝy v s 27, 56pm. ελήφθη, ανεβρίσεως, πολλῷ μάλλον βρέφος κυηθείς, ampișeta: àvemz:5/browę. Αλλο διὰ τῆς εἰς ἄτοπον απαγωγής. Bomportov, oxy Aliud. XXXV. Si Christus non circumscribitur, ut dicitis, ne gloria imminuatur; ne conceptus quidem est in utero virginali, ne injuriam sustineat. Sin autem absque injuria conceptus est, multo magis, qui infans genitas est, sine dedecore circumscribitur. Aliud per deductionem ad absurdum. XXXVI. Omne quod incedit, non est species quæ universalem rationem habeat; hæc enim invisibilis “60, xa] ¿:i toto insplypanov 277) ǎopov 5 est, et formæ ac figuræ expers, ideoque incircumshi ya scripta: sed individuum, quod ex proprietatibos vizi, zvo TxE6 You are a gr wv, ish, xw, six byprysping, som ändo:: 6 xabinasta motīvist: = ===w. E᎒ i - 15 ---- 2, = constitui solet, hoc enim est quod cernitur, quod movetur et loquitur, ac proinde circumscriptum est; veluti Jacobus, aut Joannes. Si ergo incircumscriptus est Christus non cernitur, non movetur, non loquitur voce articulata, non linguam habet non labia, non comedit, non bibit, non dormit, non evigilat, non aliud denique eorum, quæ singuli Secundum hypostasim. Id est proprietates exteriores Christum destinguentes a reliquis hominibus.

νομίας μυστήριον. homines, facit aut patitur. Quod si hæc in Christo οὐ περιγαπτός; Εἰ μὴ ἄρα φαντασία τὸ τῆς οἰκοesse omnes consentiunt, quomodo circumscriptus non est? Nisi forte dispensationis mysterium mera phantasia sit. Aliud. XXXVII. Si eorum quæ diversi generis sunt, et non ejusdem essentiæ, diversæ cum essentiis sunt etiam proprietates, divinitatis scilicet et humanitatis quomodo qui ex his constat Christus, non his etiam afficitur, cum unaquæque essentia sua ipsius proprietate a cæteris discernatur. Quod si his afficitur, circumscriptus ergo est ipse, sicut et incircumscriptus. Aliud. Αλλο. Εἰ τῶν ἑτερογενῶν καὶ οὐχ ὁμοουσίων ἕτεραι ταῖς οὐσίαις αἱ ἰδιότητες, ἤγουν θεότητος καὶ ἀνθρωπός τητος· πῶς ὁ ἐκ τούτων Χριστὸς, οὐκ ἐν τούτοις, εἴπερ ἑκάστη οὐσία τῷ οἰκείῳ ἰδιώματι διακεκρι μένη ἐστὶ τῶν ἄλλων; Εἰ δὲ ἐν τούτοις, περι γραπτός ἄρα ὁ αὐτὸς, ὥσπερ καὶ ἀπερίγρα πτος. Αλλο. Τὰ ἀληθῶς ἰδιώματα τῶν οὐσιῶν, ὧν ἐἰσὶν ιδιώ. XXXVIII. Quæ veræ sunt essentiarum proprietates, quarum sunt proprietates, earumdem sunt notæ ματα, γνωρίσματα· θεότητος μὲν τὸ ἀπερίγραπτον· et indicia; divinitatis quidem, incircumscriptum; humanitatis vero, circumscriptum. Si ergo Christus ex utraque est, circumscriptus est, sicut incirumscriptus. Quod si circumscriptus non est, nec vere homo est, sicut est vere Deus. Atqui homo revera est; vere igitur circumscriptu. Objectio velut ex persona Iconomachorum. XXXIX. Si filius invariabilis est Patris imago, ita ut in eo ipse cernatur, sicut scriptum est: Qui videt me, videt et Patrem 67; necesse est, ut incircumscriptum esse dicamus, qui ex incircumscripto Patre prodiit. Nam quomodo alias in circumscriplo cerni queat incircumscriptum? Incircumscriptus igitur est Christus. Solutio ejusdem, ex pari speculatione. Si incircumscriptus est qui ex incircumscripto Patre prodiit, profecto circumscriptus itidem erit, qui ex matre prodiit circumscripta; nisi forte illud quidem verum, hoc autem falsum suspicari liceat. Quod si utrumque in Christo uno verum est, utriusque igitur nativitatis proprietates habet, et inoircumscriptus simul est ac circumscriptus. Aliud per deductionem ad absurdum. XL. Si archetypum in imagine apparet, secundum boc utique et illud esto. At Christus corpore præditus est; in corpore igitur est et Pater, secundum quem imago formata est. Quod si hoc absurdum; esto igitur, quatenus quidem Patris imago, incircumscriptus; incircumscriptus siquidem est Pater, quia et incorporeus; quatenus vero, prout ab eo dictum est, Filius hominis,ne mirum hoc putelis, circumscriptus: circumscriptus etenim est omnis homo, quia et corporeus; quod verum est. Aliud. XLI. Si de corporea specie, ut vultis, dixit Christus: Qui videt me, videt et Patrem, necesse est omnino, ut ipsi secundum naturam insint, quecunque et Patri; sic enim exacta erit effigies. At Pater specie et figura caret, incircumscriptusque est. Itidem ergo et Christus. Nam quomodo in specie prædito specie vacuum ostentaretur, aut in στ Joan. Σιν, 9. ἀνθρωπότητος δὲ τὸ περιγραπτόν. Εἰ οὖν ὁ Χριστὸς ἐξ ἀμφοῖν, καὶ περιγραπτὸς ἄρα ὥσπερ απερίγρα πτος. Εἰ δὲ οὐ περιγραπτός. Οὐδὲ ἀληθῶς ἄνθρω πος, ὥσπερ ἀληθῶς Θεός. ᾿Αλλὰ μὴν ἀληθῶς ἄνθρω πος· καὶ περιγραπτὸς ἄρα ἀληθῶς. ᾿Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εἰκονομάχων. Εἰ τοῦ Πατρὸς εἰκὼν ἀπαράλλακτος ἐστὶν ὁ Υἱός, ὡς ἐκεῖνον ἐν αὐτῷ φαίνεσθαι, κατὰ τὸ, Ὁ ἑωρα κὡς ἐμὲ, ἑώρακε τὸν Πατέρα· ἀνάγκη λέγειν ἀπέ ρίγραπτον εἶναι τὸν ἐξ ἀπεριγράπτου προελθόντα Πατρός. Ἐπεὶ πῶς ἂν ἐν τῷ περιγραπτῷ ὀφθείη ποτὲ τὸ ἀπερίγραπτον; Οὐκοῦν ἀπερίγραπτος ὁ Χρι στός. Λύσις πρὸς τοῦτο, ἐξ ἴσης θεωρίας. Εἰ ἐξ ἀπεριγράπτου Πατρός, απερίγραπτος ὁ ἐξ αὐτοῦ προελθὼν, δηλονότι καὶ περιγεγραμμένος ὁ ἐκ περιγεγραμμένης μητρὸς προελθών· εἰ μή τί γε τὸ μὲν ἀληθὲς, τὸ δὲ ψευδὲς ὑποληπτέον. Εἰ δὲ ἄμφω ἀληθὲς ἐν τῷ ἑνὶ Χριστῷ, καὶ ἀμφοτέρας ἄρα γεν νήσεως τὰ ἰδιώματα κέκτηται, ἀπερίγραπτος ὢν καὶ περιγραπτός. Αλλο διὰ τῆς εἰς ἄτοπον απαγωγῆς. Εἰ τὸ ἀρχέτυπον ἐν τῇ εἰκόν: φαίνεται, ἔστω πάνω τους κατὰ τοῦτο κἀκεῖνο· ἐνσώματος δὲ ὁ Χριστός· Ενσώματος ἄρα καὶ ὁ Πατήρ, καθ᾿ ὃν εἰκὼν ἐμορφώθη. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον, ἔστω πάντως, ὡς μὲν τοῦ Πατρὸς εἰκὼν, ἀπερίγραπτος· ἀπερίγραπτος γὰρ δι Πατὴρ, ὅτι καὶ ἀσώματος· ὡς δὲ κατὰ τὸ ὑπ᾽ αὐτοῦ εἰρημένον, ὅτι Υἱὸς ἀνθρώπου ἐστὶ, μὴ θαυμάζης και [f. θαυμάζετε] τοῦτο, περιγεγραμμένος· περιγραπτὸς γὰρ πᾶς ἄνθρωπος, ὅτι καὶ ἐνσώματος· ὅπὲς ἀληθές. Αλλο. Εἰ ἐπὶ τῆς ἐνσωμάτου ἰδέας, κασώς φατε, εἴρη κεν ὁ Χριστὸς, Ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ, ἑώρακε τὸν Πατέ ρα· προσεῖναι πάντως ἀναγκαῖον αὐτῷ κατὰ φύσιν, ὅσα καὶ τῷ Πατρί· ἔσται γὰρ οὕτως ἀκριβῆς ὁ χαρακτήρ. ᾿Ανείδεος δὲ ὁ Πατὴρ, ἀσχημάτιστος, ἀπερίγραπτος [Γ. ἀπείληπτος, incomprehensibilis.] Ταῦ τα καὶ ὁ Χριστός. Ἐπεὶ πῶς ἐν τῷ εἰδοποιηθέντι

ANTIRRHETICUS III. δεον φανείη, ἢ ἐν τῷ ἐσχηματισμένῳ τὸ ἀσχη- comprehenso incmoprehensibile? quod si hoc imτον, ἢ ἐν τῷ περιληφθέντι τὸ ἀπερίληπτον; τοῦτο ἀσεβὲς, ἀσεβὲς ἂν εἴη λέγειν κατὰ τὴν στον ἰδέαν φάσκειν τὸν Χριστόν· Ὁ ἑωρακώς ώρακε τὸν Πατέρα. Λείπεται δὴ λέγειν κατὰ ς θεότητος μορφὴν, ὅπερ ἀληθές. pium est, impium etiam fuerit secundum corpoream speciem dixisse Christum: Qui videt me, videt et Patrem. Restat itaque ut secundum divinitatis formam dixerit; quod verum est. ᾿Αντίθεσις, ὡς ἐκ τῶν Εἰκονομάχων. ἶν, φησί, ψιλός ὁ Χριστός, ἦν ἂν καὶ περιγρα φιλοῦ γὰρ τὸ περιγράφεσθαι. Ἐπειδὴ δὲ οὐ Θεός γὰρ ὁ αὐτὸς καὶ ἄνθρωπος, οὐδὲ περιός. Πρὸς τοῦτο λύσις. ἐπ' ἀναιρέσει τοῦ ψιλόν εἶναι τὸν Χριστὸν, ραπτον αὑτὸν φαῖεν, πάντως καὶ ἀσώματον ν τὸ περιγραπτὸν καὶ σχηματιστὸν, δι᾿ οὗ καὶ και σώμα, γνωρίζεσθαι πέφυκε. Τούτων γὰρ κων, καὶ τὸ περὶ ὃ ταῦτα, ἀναιρεῖσθαι ἀνάγκη • ι μὴν Χριστὸς ἐν σώματι καὶ σχήματι· καὶ ἐν ραφῇ ἄρα. Αλλο. διὰ τὸ μὴ ψιλόν εἶναι τὸν Χριστὸν, φαῖεν αὐτ περίγραπτον κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα· ἐπειδὴ μίας φύσεως τοῦτο ἰδίωμα, ἐμίχθη τά ἄμικτα, ἡ ἀπεριγράπτῳ τὸ περιγεγραμμένον. ἂν δὲ τὰ μετα ἐμίχθη, τούτων δηλαδὴ καὶ αἱ φύσεις. Εἰ ούτο λέγειν ἢ φρονεῖν ἀσεβὲς, οὐ ψιλὸς ἄρα ὁ πός, καν περιγέγραπται σώματι· ἵνα μὴ ἐν τῷ γεγράφθαι, μιχθῇ τὰ ἄμικτα. Αλλο. Τὸ ἀπερίγραπτον ἁπλοῦν σέ ἐστι καὶ ἀσύνθετον, κς τόσες ενακισμένον θέσεως. Χριστὸς δὲ διπλούς τι ὧν καὶ σύνθετος, εἰ μὴ περιγράφοιτο, ἀπώλεσεν ἂν τὸ τῆς ἀπλότητος καὶ συνθέσεως σχῆμα καὶ χρῆ με. Ἀλλὰ μὴν διπλοῦς τε καὶ σύνθετος ὁμολογεῖται· οὐκοῦν καὶ περιγραπτός· ὅπερ ἀληθές. Αλλο. μ Objectio, ut ex persona Iconomachorum. XLII. si nudus, inquiunt, Christus esset, esset utique et circumscriptus: nudi enim est circumscribi; cum vero nudus non sit, quippe qui Deus idem est et homo, non est circumscriptus. Solutio ejusdem. Si eo quod negari oporteat nudum esse Christum, incircumscriptum ipsum dixerint, omnino dicant et corporis esse expertem: inde enim et circumscriptum aliquid et figura præditum esse cognoscitur, unde et corpus esse cognosci potest. Ejusmodi enim proprietatibus sublatis, et corpus ipsum quod afficiunt tolli necesse est. Atqui Christo corpus et figura competit; ergo et circumscriptio. Aliud. XLIII. Si eo quod nudus non est Christus, incircumscriptum eum dicant secundum humanitatem; cum divinæ naturæ hæc sit proprietas, mista jamn erunt quæ misceri nequeunt, in incircumscripto circumscriptum. Quorum vero permistæ sunt proprietatus, horum utique et naturæ. Quod si hoc dicere vel sentire, impium est, nudus ergo, non est Christus, licet corpore circumscriptus sit, ne, dum circumscriptus est, permista fuerint quæ misceri nequeunt. Aliud. XLIV. Incircumscriptum simplex est et minime compositum, tanquam ab omni situ procul sejunctum. Christus vero cum duplex sit et compositus, nisi circumscribatur, omnem duplicitatis et compositionis modum ac rationem amisit. Attamen el du̟-' plex el compositus conceditur; circumscriptas ergo; quod verum est. Aliud. XLV. Mas et femina, in solis quæritur corpotum formis, cum in iis que corpore carent, differanda build agnoscatur, quæ utraque distinguat. Si ergo Christus incircumscriptus est, velut corpore carens, carebit item prædicta differentia. Atqui masculus natus est, ut ait Isaias, ex prophetissa 68; Αραν καὶ θῆλυ, μόνοις ἐν τοῖς τῶν σωμάτων - ζητάτε σχήμασι μηδεμιᾶς ἐν τοῖς ἀσωμάτοις διαφορές γνωριζομένης, τῆς χαρακτηριζούσης ἀμμέτρα, βιοῦν εἰ ὁ Χριστὸς ἀπερίγραπτος, ὡς ἔξω ώματος, ἔξω ἂν εἴη καὶ τῆς προδηλουμένης διαφοἐς. Ἀλλὰ μὴν ἄρσην τεχθεὶς, ὥς φησιν Ησαΐας, ergo et circumscriptus. κ τῆς προφήτιδος· οὐκοῦν καὶ περιγραπτός. Αλλο. Τῶν σωμάτων τὰ μὲν ἐπίνοια τμητά· ἅτινά εἰ ν ἀνέπαφα, καὶ διὰ τοῦτο ἀπερίγραπτα· τὰ δὲ εργεία, ἅπερ εἰσὶ παχυμερῆ, ὡς ψηλαφητά, καὶ ἡ τοῦτο περιγραφόμενα. Εἰ οὖν ὁ Χριστὸς ἄτμην είληφε σῶμα, καὶ ἀπερίγραπτον ἄρα. ᾿Αλλὰ μὴν μητόν· φησὶ γὰρ ὁ θεηγόρος Λουκᾶς· Καὶ ὅτε ελήσθησαν αἱ ὀκτὼ ἡμέρα τοῦ περιτεμεῖν αὐτ * [sa. vIII, 3. Aliud. XLVI. Corporum alia cogitatione dividua sunt, ut quæcunque tangi nequeunt, ac proinde sunt incircumscripta; alia vero actu, quæ scilicet crassa sunt, ut tactui exposita, atque ideo circumscripta, Si ergo Christus indivisible corpus assumpsit, utique et incircumscriptum. Atqui dividuum erat; ait enim diviniloquus Lucas: Et postquam consum-

mati sunt dies octo, ut circumcideretur. Quod si τόν. Εἰ δὲ περιετμήθη, καὶ περιγραπτὸς ἄρα· ὅπερ circumcisus est, ergo et circumscriptus; quod verum est. Objectio ut ex persona Iconomachorum. XLVII. Si quæcunque corpora dividi tangique nequent, ea etiam incircumscripta sunt; cum angeli sint incorporei, quomodo circumscriptioni subjiciuntur? Ergo qui circumscribuntur, etiam corporei sunt. Quod si incorporei, non igitur circumscripti. Solutio ejusdem. " ἀληθές. ᾿Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εἰκονομάχων. Εἰ ὅσα τῶν σωμάτων ἀτμητα καὶ ἀνέπαρα, ταῦτα καὶ ἀπερίγραπτα· ἐπειδὴ δὲ ἄγγελοι ἀσώματοι, πῶς ἐν περιγρασῇ; Οὐκοῦν περιγραφόμενοι καὶ ἐνσο ματοί εἰσιν. Εἰ δὲ ἀσώματοι, οὗ περιγραπτοί ἄρα. Λύσις πρὸς τοῦτο. Crassi densique corporis comparatione Angelo- Τῇ παραβολῇ τοῦ παχυμερούς σώματος, ἡ τῶν ἀγω rum natura incorporea est; divinitatis vero con- γέλων φύσις ἀσώματος· τῇ δὲ συγκρίσει τῆς θεότης tentione, nec incorporea est, nec incircumscripta. τος, οὐκ ἀσώματος, οὐδὲ ἀπερίγραπτος. Διὰ τοῦτό Propterea dicit Apostolus: Et corpora cœlestia, et φησιν ὁ ᾿Απόστολος. Καὶ σώματα ἐπουράνια, καὶ corpora terrestria 7ο. Quod enim proprie est incor- p σώματα ἐπίγεια. Τὸ γὰρ κυρίως ἀσώματον, ἀπεριporeum, indefnitium est et incircumscriptum: quod ὀριστόν τέ ἐστι καὶ ἀπερίγραπτον· ὅπερ ληπτέον in sola Dei natura censendum est. Angelus autem ἐπὶ τῆς θείας φύσεως μόνης. "Αγγελος δὲ τόπῳ πε loco defnitur, ac proinde circumscribitur. Neque ριοριστὸς, καὶ διὰ τοῦτο περιγραπτός. Οὐ γὰρ, ὅτε enim, quando Nazareth profectus Virgini Ave in- εἰς Ναζαρέτ φοιτήσας, τῇ Παρθένῳ τὸ Χαῖρε, κάν sonuit, alibi tunc erat. At Patris Verbum in Dei κραγεν, ἀλλαχοῦ παρῆν. Ὁ τοῦ Πατρὸς δὲ Λόγος para utero conceptum, et ibi erat, et super universa συλλῆσθεὶς ἐν τῇ μήτρᾳ τῆς Θεοτόκου, κἀκεῖ παρῆν, erat: ideoque quatenus Deus, incircumscriptus est καὶ ὑπὲρ τὸ πᾶν ἦν. Καὶ διὰ τοῦτο καθὸ Θεὸς, ἀπερί el interminatus; licet quatenus homo natus ex Vir- γραπτος ὡς ἀπεριόριστος· εἰ καὶ ὅτι καθ᾽ ὁ ἄνθρω gine, circumscriptus sit. πος κυηθεὶς ἐκ τῆς Παρθένου, περιγραπτός. Aliud. Αλλο. Εἰ καθ᾽ ἦν ἔλαβε μορφὴν δούλου ὁ ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων οὐ περιγέγραπται, οὐκ ἄλλη ἂν εἴη αὕτη παρὰ τὴν θείαν μορφήν. Εἴπερ ταύτης τὸ ἀπερίγραπτον. Εἰ δὲ ἑτέρα καὶ ὁμοούσιος ἡμῖν, πῶς ἧς τὴν μορφὴν ἀνέλαβε, ταύτης οὐχὶ καὶ τὸ ἰδίωμα εἴ. XLVIII. Si secundum eum servi formam quam accepit, qui in forma Dei erat, circumscriptus non est, alia hæc non erit quam divina forma; hujus siquidem, est, esse incircumscriptum. Quod si alia est, et nobis consubstantialis; quomodo cujus formam accepit, ejus etiam proprietatem non assum- ληφε; Περιγραπτὸς ἄρα ὁ Χριστὸς, ἐπείπερ καὶ psit? Circumscriptus ergo Christus, quandoquidem et nos, quorum formam accepit. Aliud. XLIX. Si ex iis per quæ Christus ut homo circumscriptus est, labefactantur illa per quæ ut Deus non circumscribitur; necesse etiam est, ut per ea quæ ut homo facere et dicere cernitur, violentur illa per quæ ut Deus disserens et mira faciens ostenditur. Si vero hic non violatur hoc per illud, manente utroque intra suos fines in uno qui ex utroque conflatus est Christus, nec illic utique circumscriptum ab incircumscripto evertetur. ἡμεῖς, ὧν τὴν μορφὴν ἀνέλαβεν. *Αλλο. Εἰ ἐξ ὧν ὡς ἄνθρωπος ὁ Χριστὸς περιγέγραπται, παραβλάπτεται τὰ ἐξ ὧν ὡς Θεὸς οὐ πιριγέγραπται πᾶσα ἀνάγκη καὶ ἐξ ὧν ὡς ἄνθρωπος φαίνεται ποιῶν τε καὶ λέγων, λυμαίνεσθαι τὰ ἐξ ὧν ὡς Θεὸς δείκνυται διαλεγάμενός τε καὶ θαυματουργῶν. Εἰ δὲ ἐνταῦθα οὐ λυμαίνεται τοῦτο ἐκεῖνο μένον εκάτερον εἴσω τοῦ οἰκείου δρον ἐν τῷ ἑνὶ ἐξ ἀμφοῖν Χρισού, οὐδὲ ἐκεῖσε ἄρα ἀναιρήσει το περιγραπτὸν τὸ ἀπε ρίγραπτον. Αλλο ἐκ παραβολῆς τῆς θεοπνεύστου Γραφής Ἰουδαίοις διαλεγόμενος τάδε φησὶν ὁ Σωτήρ· Πρὶν Aliud ex comparatione divinæ Scripturæ. L. Judmos alloquens Salvator dixit: Antequam Abraham fieret, ego sum 7. Et rursus evangelista: 'Αβραάμ, ἐγώ εἰμι. Καὶ πάλιν ὁ εὐαγγελιστής, Liber generationis Jesu Christi, filii David, filii Abraham. 72 Quo igitur pacto qui ante Abraham est, filius Abrahæ est? nonne quippe illud quidem divinæ, hoc vero humanæ naturæ cengruenter dictum accipiemus? Idem ipsum in circumscripto et incircumscripto existimandum, quia alterum alteri non officiet in uno, qui ex utrisque agnoscitur, Christo. Aliud. Ll. Si omnis mediator, duorum est inter se oppositorum, utriusque jura in seipso æqua lance 60 Luc. 11, 21. 70 I Cor. xv, 40. 7 Joan. VIII, 58. Βίβλος γενέσεως Ἰησοῦ Χριστοῦ υἱοῦ Δαυΐδ, υἱοῦ ᾿Αβραάμ. Πῶς οὖν ὁ πρὶν ᾿Αβραάμ, υἱὸς ᾿Αβραάμ Η δηλονότι τὸ μὲν θεοπρεπῶς, τὸ δὲ ἀνθρωποπρε πῶς εἰρῆσθαι ἐκληψόμεθα; Κἂν τῶν περιγραπτῷ καὶ ἀπεριγράπτῳ τοῦτο νομιστέον· ὅτι οὐ θάτερον θάτερον ἀδικήσει ἐν τῷ ἑνὶ ἐξ ἀμφοῖν γνωριζο μένῳ Χριστῷ. Αλλο. Εἰ πᾶς μεσίτης δυοῖν ἐναντιουμένων αλλήλοις προσώπων ἐστὶν, ἐν ἑαυτῷ τῶν ἑκατέρων εὐκρινῶς 7ª Matth, 1, 1.

ANTIRRHETICUS III. κατα νέμων· ἀνάγκη πᾶσα καὶ Χριστόν μεσίτην dividens, necesse omnino est, et Christum,qui meκαὶ ἀντρώπων ὄντα, καὶ ὥσπερ εἰς ἑνότητα φυ- · συνάπτοντα τὰ ἄκρα κρίσει δικαίᾳ, ἀπερίγρα εἶναι πνεύματι, σώματι δὲ περιγραπτόν. ἵνα μὴ · προστιθέμενος, ἤτοι τῷ ἀπεριγράπτῳ· καὶ ιασώζων τὸ περιγεγραμμένον, ἀλώβητον· ἀποτὸ εἶναι μεσίτης δίκαιος. Αλλο. Χριστὸς ὡς ἄνθρωπος ἀπέθανε, καὶ φόγον οὐ αὐτῷ ὡς θεῷ προστρίβεται· οὐδὲ τὸ περιγε. θαι, αὐτὸν ἀνθρωποπρεπῶς ἀδικήσειεν. Εἰ δὲ 1 ὕβρις, πολλῷ μᾶλλον ἡ θνῆσις. ᾿Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εἰκονομάχων. diator est Dei atque hominum, et tanquam in unitatem naturalem justo judicio extrema connectit, incircumscriptum esse spiritu, corpore autem cir cumscriptum; ne alteri adhærens, hoc est, incircumscripto; et circumscriptum inoffensum non custodiens, justus mediator esse desinat. Aliud. LII. Si Christus ut homo mortuusest, et dedecus ipsi ut Deo nullum infligitur: nequidem si ut homo circumscribatur, injuria afficietur. Quod si hoc contumelia est, multo certe magis ipsa mors. Ojectio tanquam ex persona Iconomachorum. LIII. Christum circumscribere, abhorret quodammodo et vetitum est a divina Scriptura. Ait ὄρει p enim: Locutusque est Dominus ad vos de medio ignis. Vocem verborum ejus audistis, et similitudinem non vidistis 18, sed vocem. Formam ergo Christi erigere, divinis sanctionibus adversatur. · Χριστὸν περιγράφειν, ἀπεμφαινόν πώς ἐστι ἀπηγορευμένον τῇ θεοπνεύστῳ Γραφῇ· φησὶ Καὶ ἐλάλησε Κύριος πρὸς ὑμᾶς ἐν τῷ μέσου τοῦ πυρόν· φωνὴν ῥημάτων ὑμεῖς σατε, καὶ ὁμοίωμα οὐκ εἴδετε, ἀλλ᾽ ἢ φωνήν. ἂν τὸ ὁμοίωμα ἀναστηλοῦν Χριστοῦ, ἀντιπίπτον ταῖς θείαις ἀπαγορεύσεσι. Πρὸς τοῦτο λύσις. θελοχωροῦσιν οἱ ταῦτα λέγοντες, τοῦ μὴ ἐπισ αι ὅτου χάριν ἀπηγόρευτα: παρὰ τῇ θεοπνεύστῳ * ἢ τοῦ ὁμοιώματος καὶ οὗτινοσοῦν ἄλλου εἰ ποῦ ἐνδάλματος ἀπαγόρευσις· ὅτιπερ περὶ μίας φύσεως ὁ λόγος· τὸ γὰρ θεῖον ἀποσόν τέ καὶ ἀσχημάτιστον· καὶ οὔτι που ομοιώματός ; ἔχον ἐμφέρειαν. Ἀλλ᾿ οὐ περὶ τοῦ οὐσιωθέντος οι τὴν καθ᾿ ἡμᾶς μορφήν. Ἐπεὶ εἰ τοῦτο πῶς ὁ γγελιστής φησι· Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ προσεύχε · αὐτὸν τὸ εἶδος τοῦ προσώπου αὐτοῦ ἕτερον· ὁ ἱματισμὸς αὐτοῦ λευκὸς ἐξαστράπτων. τὸ γιὸν ὁ ἀνείδεος εἶδος ἔσχεν· ἤτοι ὁμοίωμα· χηματίση, γὰρ ὁ ἀσχημάτιστος· καὶ ὁ ἄποσες εἴσω ποιότητας ἐγεγόνει. Καὶ ἐπεὶ οὖν πρόσωπον ἔσχε Σεν Ζιώματι περιγραφόμενον, περιγραπτὸς ἄρα ὁ Χριστὸς καὶ τὴν ἐνσώματον αὐτοῦ θέαν· ὥσπερ καὶ ἀπερίγραπτος κατὰ τὴν ἀθέατον αὐτοῦ οὐσίαν. Αλλο, διὰ τῆς εἰς ἄτοπον απαγωγῆς. Εἰ ὁποία δ' ἂν ἡ τεκοῦσα ὑπάρχῃ, τοιοῦτον εἶναι φὴ καὶ τὸ ἐξ αὐτῆς τικτόμενον· περιγραπτὴ δὲ ἡ Χριστού Μήτηρ - περιγραπτὸς ἄρα καὶ ὁ Χριστὸς, ὡς εἰς αὐτῆς, εἰ καὶ Θεὸς κατὰ φύσιν. Εἰ δὲ οὐ πραγματος, οὐδὲ ὁμοούσιος τῇ Μητρί· ἐξ οὗ οὐδὲ ήτης ή Μήτηρ, ὅπερ ἄτοπον. Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εἰκονομάχων κατὰ παράβλησιν ἀποστολικήν. Ὅτι τὸ εἰκονίζειν τὸν Χριστὸν, εἰδωλικῆς ἐστιν νοίας ἐφεύρεμα, συνήσει πᾶς τις. Λέγει γὰρ ὧδέ 5 ὁ ᾿Απόστολος· Καὶ ἤλλαξαν τὴν δόξαν τοῦ θέρτου Θεοῦ ἐν ὁμοιώματι εἰκόνος φθαρτοῦ ἀνθρώνα, καὶ ἐσεβάσθησαν καὶ ἐλάτρευσαν τῇ κτίσει παρὰ », • Κτίσαντα. Λύσις πρὸς τοῦτο. Τῷ ὄντι, ἀποστολικῶς φάναι, εἰς ἀδόκιμον νοῦν ↑ Deut. iv, 12. 74 Lunc. 1x, 29, 78 Rom. 1, 23, 25. Solutio ejusdem. De industria cæcutiunt, qui sic loqunutur, ut non respiciant qua de causa sacris Litteris indita sit formæ sive similitudinis, et alterius cujuvis idolici simulacri prohibitio. Quoniam de natura divina sermo est; divinitas siquidem a quantitate et figura aliena ast, nec formæ ullius speciem habet: non autem de Verbo formæ nostræ substantia induto. Nam si de hoc agitur, quomodo ait evangelista: Et facta est, dum, oraret, species vullus ejus altera: et vestitus ejus albus et refulgens 74? En igitur qui specie carel, speciem habuit, sive formam; et habuitfguram, qui fgura caret; et quisine quantitate est, quantitatis finibus est interceptus. Et quandoquidem faciem habuit proprietatibus quibusdam circumscriptam. Circumscriptus haud dubie Christus secundum corporeum ejus aspectum, quemaḍmodum incircumscriptus secundum invisibilem ipsius essentiam. Aliud, per deductionem ad absurdum. §* LIV. Si qualis est quæ parit, tale et quod ex ea gignitur esae oportet; circumscripta autem est Christi Mater; circumscriptus erit et Christus, ut ejus Filius, licet natura sua idem sit Deus. Quod si circumscriptus non est, nec consubstantialis est Matris unde fiet ut nec Mater sit Mater: quod absurdum est. Objectio tanquam ex persona leonomachorum, per compurationem apostolicam. LV. Quod imaginem Christi affingere, idolice cogitationis sit inventum, intelliget unusquisque, Sic enim alicubi dixit Apostolus: Et mutaverunt gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis; et coluerunt, et servierunt creaturæ priusquam Creatori **. Solutio ejusdem. Vere, ut apostolicis verbis utar, Iconomachis in

in reprobum sensum prolapsis, Obscuratum est insi- έμπεπτωκότων τῶν Εἰκονομάχων, Ἐσκοτίσθη ἡ piens cor eorum: et dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt 1. Non intelligentes neque ea quæ dicunt, nec de quibus affirmant ". Nam si ad prohibendum ne Christi flat, imago, dictum est ab Apostolo, Μataverunt gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis; nondum confitetur ipse, quod similis hominibus factus sit. Quomodo igitur alibi dicit: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se æqualam Deo, sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens, similitudinem ho minum factus, ethabitu inventus ut homo: humiliavit semetipsum factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis *? Secum ergo ipse pugnat, nunc quidem similem hominibus factum negans Deum; nunc vero in similitudinem hominum factum esse confirmans. Sed apage ineptias. Illud enim idololatris dictum est, qui incorruptibilis Dei gloriam vere mutaverunt in similitu. inem imaginis corruptibilis hominis, et volucrum, et quadrupedum, et serpentium 19: qui commutaverunt, veritatem Dei in mendacium, et coluerunt, et servierunt creaturæ potiusquam Creatori 80. Hoc vero fidelibus dicitur, quibus, cum in forma Dei esset, Dei ac Patris Verbum, simile factum esse creditur, non quatenus æqualis est Deo, sed quatenus semetipsum exinanivit, et habitu inventus est ut homo; quæ quidem circumscriptionis sunt proprietates. Aliud. ἀσύνετος αὐτῶν καρδία· καὶ φάσκοντες εἶναι σοφοί, ἐμωράνθησαν. Μὴ νοοῦντες μήτε ἃ λέγουσι, μήτε περὶ τίνων διαβεβαιοῦνται. Εἰ γὰρ ἐπ' ἀναιρέσει, τοῦ μὴ εἰκονίζεσθαι Χριστόν, εἴρηται τῷ ᾿Αποστόλῳ, αλλαξαν τὴν δόξαν τοῦ ἀφθάρτου Θεοῦ ἐν ὁμοιώματι εἰκόνος φθαρτοῦ ἀνθρώπου • οὔπω ὡμολόγηται αὐτῷ ὁμοιωθῆναι ἀνθρώποις. Καὶ πῶς φησι ἑτέρωθι. Ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρ χων, οὐχ ἀπραγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ· ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἑκένωσε μορφὴν δούλου λαβὼν, ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενόμενος, καὶ σχήθατι εύο ρηθεὶς ὡς ἄνθρωπος. Εταπείνωσεν ἑαυτὸν γενόμενος ὑπήκοος ἄχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυ ροῦ; Οὐκοῦν ἑαυτῷ ἐναντιοῦνται· πῆ μὲν ἀναιρῶν τὸ ὁμοιωθῆναι ἀνθρώποις Θεόν· πῆ δὲ ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενέσθαι βεβαιῶν. ᾿Αλλὰ ἄπαγε τῆς ἀβλα τηρίας. Τὸ μὲν γὰρ τοῖς εἰδωλολάτραις ἀπονενέμηται, ἀλλάξασι τὴν δόξαν ὡς ἀληθῶς τοῦ ἀφθάρτου Θεοῦ ἐν ὁμοιώματι εἰκόνος φθαρτοῦ ἀνθρώπου, καὶ πετειτῶν, καὶ τετραπόδων, καὶ ἑρπετῶν· οἵτινες μετηλλαξαν τὴν ἀλήθειαν τοῦ Θεοῦ ἐν τῷ ψεύδει καὶ ἐσεβάσθησαν, καὶ ἐλάτρευσαν τῇ κτίσει παρὰ τὸν Κτίσαντα. Τὸ δὲ τοῖς πιστοῖς, οἷς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων ὁ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς Λόγος, ὁμοιωθῆναι πεπίστευται· οὐ κατὰ τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, ἀλλὰ κατὰ τὸ ἑαυτὸν κενῶσαι, καὶ μορφὴν δού λου λαβεῖν, σχήματι τε εὑρεθῆναι· ὡς ἄνθρωπον· ἅτινά ἐστι περιγραφῆς ἰδιώματα. Αλλο. Εἰ σῶμά ἐσμεν Χριστοῦ, καὶ μέλη ἐκ μέρους· κεLVI. Si corpus Christus sumus, et membra de membro, caput autem nostrum Christus; erit uli- φαλὴ δὲ ἡμῶν Χριστός· εἴη δ' ἂν κατὰ τὰ μέλη πάνque, sicut et membra, et caput circumscriptum. Quod si incircumscriptus est, desiimus nos membra esse Christi, qui circumscriptionis figuræ subditi sumus. Hoc vero quomodo extremæ non sit dementiæ. Aliud, in illud: «Ego sum vitis.» LVII. Si vitis est, ut ait, Salvator, et nos palmites, non diversæ a vite profecto naturæ paimites ".Quod si hoc verum est, quomodo cum palmites circumscribantur, non etiam vitis circumscribetur?, Σ palmitibus enim vitis cognoscitur." Aliud. τως καὶ ἡ κεφαλὴ περιγεγραμμένη. Εἰ δὲ ἀπερίγραπτος, ἀπολώλαμεν μέλη Χριστοῦ εἶναι, περιγρα φῆς εἴδει ἡμεῖς ὑποπίπτοντες. Καὶ πῶς οὐκ ἐσχάτης εὐηθείας τοῦτο; Αλλο, εἰς τὸ, «Εγώ εἰμι ἡ ἄμπελος.» Εἰ ἄμπελος, φησὶν, ὁ Σωτὴρ, κλήματα δὲ ἡμεῖς· οὐχ ἑτεροφυῆ δηλονότι τα κλήματα τῇ ἀμπέλῳ. Εἰ δὲ τοῦτο ἀληθὲς, πῶς τῶν κλημάτων περιγραφομέ νων, οὐ περιγραφήσεται καὶ ἡ ἄμπελος; ἐκ γὰρ τῶν κλημάτων ἡ ἄμπελος γινώσκεται. Αλλο. Τὰ ἑτερογενῆ καὶ ἑτεροφυῆ τὴν αὐτὴν ἰδιότητα ἔχειν οὐ δύναται· οὐδὲ γάρ τις εἴποι ἂν τὸ μὲν πῦρ LVIII. Quæ diversi generis, et diversa sunt naturæ, eamdem proprietatem habere non possunt, neque enim dicet quisquam aut ignem deorsum κατωφερὲς, τὸ δὲ ὕδωρ ἀνωφερές· ἀλλ᾿ ὥσπερ τὸν tendere, aut aquam sursum: sed quemadmodum essentiæ rationem distinctam habent, sic et modum proprietatis. Quoniam ergo Christus ex iis constat quæ diversi sunt generis, et non ojusdem essentiæ, ex divinitate scilicet et humanitate; ex duabus pariter proprietatibus agnoscetur; ex illa quidem non circumscriptus; ex hac vero circum - scriptus. Eversa enim proprietate, tollitur et quæ per eam efformatur ac designatur essentia. 7º Rom. 1, 21, 22. 77 II Tim. 1, 7. τῆς οὐσίας λόγον ἀπεσχοινισμένον ἔχουσιν· οὕτω καὶ τὸν τῆς ἰδιότητος τρόπον, Ἐπεὶ τοίνυν ὁ Χριστὸς ἐξ ἑτερογεγῶν καὶ οὐχ ὁμοουσίων· ἐκ γὰρ θεότητός τε καὶ ἀνθρωπότητος· ἐκ δύο ἂν εἴη καὶ ἰδιωμάτων γνωριζόμενος. Τῇ μὲν μὴ περιγραφόμενος· τῇ δὲ περιγραφόμενος. Τῇ γὰρ τῆς ἰδιότητος ἀναιρέσει συναναιρεῖται καὶ ἡ δι᾿ αὐτῆς χαρακτηριζομένη ούτ σία. 78 Philipp. 11, 6, 79 Rom. 1, 23. 80 ibid. 25. 81 Joan. xv, 5.

$17 ANTIRRHETICUS III. Ότι περιγραφόμενος ὁ Χριστὸς ἔχει τεχνητὴν εἰκόνα, ἐφ' ἡ θεωρεῖται, ὡς καὶ αὐτὴ ἐν Χρι στῷ. Κατά μίμησιν τοῦ φυσικοῦ τὸ τεχνητόν· τεχνητὸν γὰρ οὐδὲν ἄν λεχθείη μὴ προηγουμένου του φυσικού. θέτουν ἔστι τεχνητή εἰκὼν τοῦ Χριστοῦ, ὡς ἔστιν κών φυσικὴ τῆς τεκούσης αὐτὸν μητρός. Εἰ δὲ θάτον μὲν ἀληθὲς, θάτερον δὲ ψευδές, οὐκ ἂν εἴη φ Εἰ εἰκὼν τῆς τεκούσης, μὴ ἔχων τεχνητὴν εἰκόνα απ' ἐκείνην· ὅπερ άτοπον. Αλλο. Ἡ εἰκὼν πρὸς τὸ ἀρχέτυπον τὴν ἐμφέρειαν ἔχει, ἀλλ' ἡ μὲν φυσική φυσικῶς· ἡ δὲ τεχνητή τεχνητῶς. Επ' ἡ μὲν ἅμα τῇ οὐσίᾳ καὶ τῇ ὁμοιώσει ἀπαράλλα- η εἰς ἐστιν, οὑπέρ ἐστιν ἀποσφράγισμα· ὡς ὁ Χρι πής, κατὰ μὲν τὴν θεότητα, πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Παται κατὰ δὲ τὴν ἀνθρωπότητα, πρὸς τὴν ἑαυτοῦ Μητέρα. Ἡ δὲ τῇ ὁμοιώσει ταυτιζομένη, ηλλοτρίωτα: της ουσίας τοῦ ἀρχετύπου, ὡς εἰκὼν τοῦ Χριστοῦ εἰς αὐτὸν δὴ Χριστόν. Οὐκοῦν ἐστι τεχνητή εἰκὼν * Χριστοῦ, πρὸς δν τὴν ἐμφέρειαν εἴληφεν. Ανθυποφορὰ ὡς ἐκ τῶν εἰκονομάχων. Ε' καθό φυσικὴ εἰκὼν τῆς τεκούσης Χριστός, ἔχει τεχνητὴν εἰκόνα, ὡς ἂν μὴ παραλλάττοιτο τῆς πρὸς Επί ἐμφερείας· σχοίτ ἂν καὶ καθὴ εἰκὼν τοῦ ἀopiτου Πατρός, τεχνητὴν εἰκόνα. Εἰ δὲ τοῦτο, περιγρα τῆς διαξω τὸ θεῖον· ὅπερ ἀσεβές. Λύσις πρὸς τοῦτο. Ἐκ πολλῆς ἀδελτηρίας τὰ άμικτα μιγνύντες οἱ Ο Εικονομάχοι, οὐ συντοῦσιν ἑκάστῳ γεννήσει ἀπονέ μεν τὰ οἰκεῖα· ἐξ ὧν ὁ Χριστὸς καὶ ἀπερίγραπτής ἐστι καὶ περιγεγραμμένος. Κατὰ μὲν νὰς τὸ ἐξ ἀπεΑγράπτου Πατρὸς προελθεῖν, ἀπερίγραπτος ων, οὐκ ἐν σχοίνι εικόνα τεχνητήν· τίνι τας ομοιώματα ὁμοιωθήσεται τὸ θεῖον, ἐφ᾽ ᾧ πᾶσα ἀπόφασις ἐνδαλο ματος παρὰ τῇ θεοπνεύστῳ Γραφή: Κατὰ δὲ τὸ ἐκ περιγεγραμμένης Μητρὸς τεχθῆναι, εἰκότως ἂν ἔχει εἰκόνα, ἐφάμιλλον τῇ μητρών εικονουργία. Εἰ δὲ μὴ ἔχει, οὐκ ἂν ἐκ περιγεγραμμένης Μητρός, καὶ ἐστὶν τι μας γεννήσεως μόνης, τῆς πατρικῆς δηλαδή ὑπερετὶν ἀναιρετικὸν τῆς αὐτοῦ οἰκονομίας. "side. 4 τῆς εἰκόνος ένδειξις ἀναφορὰν ἔχει πρὸς τὸ πρωτότυπου· καὶ οὐκ ἔστι πρωτοτύπου ὄντος μὴ καὶ εἰκόνα εἶναι, κατὰ τὸ ὑπὸ τοῦ Κυρίου εἰρημένον, Τίνος 4 εἰκὼν αὕτη, καὶ ἡ ἐπιγραφή, καὶ ἐπαγ2γέντος πρὸς τοὺς ἐρωτήσαντας, Απόδοτε τα Κα 22:00 Καίσαρι, καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ τῷ θεῷ· ἄρα έχει ὁ Χριστὸς τεχνητὴν εἰκόνα, ὡς καθ' ἡμᾶς γεγονώς, αναφερομένην πρὸς αὐτὸν διὰ τῆς ὁμοιωτικῆς ἐμμε ρείας. Εἰ δὲ μὴ ἔχει, οὐδὲ ἔστι τοῦθ᾽ ὅπερ λέγεται Χριστός. Αλλὰ μὴν αὐτοὶ ἤθεια Χριστὸς ἔστι το καὶ ονομάζεται. Οὐκοῦν ἔχει καὶ εἰκόνα, ἧς ἡ ἀνα "Matth. xx, 20. * ibid. 21. CAPUT II. Quod Christus circumscriptus artificialem habeat imaginem in qua spectetur, sicut et illa in Christo. I. Ad imitationem naturalis artificiale fingitur: artificiale enim nihil dicitur, cui non præeat naturale. Ergo artificialis est imago Christi, sicut naturalis ipse est imago ejus, quæ ipsum peperit, matris. Sin autem alterum verum sit, alterum falsum, non erit naturalis imago genitricis; ut qui artificialem secundum illam non habeat imaginem, quod est absurdum, Aliud. 11. Imago omnis similitudinem habet archetypi; sed natralis naturaliter, artificialis artificialiter. Atque illa quidem, una cum essentia et similitudine, sine discrepantia ab eo est cujus est signaculum: ut Christus, juxta divinitatem quidem, erga Patrem suum; juxta humanitatem vero, erga Matrem suam. Hæc vero similitudine quidem eadem est, essentia vero ab archetypo distat, ut imago Christi a Christo ipso. Est igitur artificialis imago Christi, ad quem illa similitudinem suscepit. Exceptio tanquam ex persona Icononachorum. III. Si quatenus naturalis imago genitricis est Christus, artificialem habet imaginem, ne qua parte discrepet ab ejus similitudine; habebit utique et quatenus imago est invisibilis Patris, artificialem imaginem. Sed si hoc verum est, divinitus extra circunscriptionem non erit; quod impium est. Solutio ejusdem. Præ multa vecordia ea quæ mista non sunt miscentes Iconomachi unicuique nativitati propria tribuere nesciunt: secundum quas Christus et incircumscriptus est, et circumscriptus. Quatenus enim ex Patre incircumscripto prodiit, cum incir cumscriptus sit artificialem imaginem habere non potest: cui enim similitudini assimilabitur divinitas, cujus simulacrum omne divinis Litteris interdicitur? Quatenus vero ex circumscripta Matre genitus est, congruenter imaginem habet, maternæ imaginis expressioni respondentem. Alioqui si non babet, ex circumscripta Maire non est, atque unam tantum nativitatem habet, paternam nimirum; quod quidem totam ejus dispensationem funditus evertit. Aliul. IV. Si imaginis demonstratio relationem habet ad prototypum, nec fieri potest quin ubi est prototypum, sit etiam imago, juxta id quod a Domnino dictum est, Cujus est imago, hæc et iuperscriptio *? mox interrogantibus subjiciente, Reddite que sunt Cæsaris Cæsari, et quæ sunt Dei Deo 82: habet profecto artificialem imaginem Christus, ut similis nostri natus, quæ ad ipsum similitudinis ratione referatur. Quod si non habeat, neque id quidem erit quod dicitur, Christus. Atqui veritas ipsa Christus el est et appellatur. Habet igitur imagi

δέποτε μερισμῷ δόξης διέχισται. nem; cujus relatio adorationis ad ipsum trans- φορὰ τῆς προσκυνήσεως ἐπ᾿ αὐτὸν διαβαίνουσα, οὐiens, nunquam gloriæ divisione disjuncta est. Aliud, in illud: «Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram 83 " V. Quod ad imaginem Dei et similitudinem conditus sit homo, divinum quiddam esse docet fabricationem imaginum. Quoniam autem ex imagine transcribitur imago; cum homo sit etsi et idem Deus, per imaginem Christus effingetur, non spiritu, sed corpore. Quod si altero effingitur, habet profecto et imaginem, quæ ipsum referat, ad mutuam similitudinis ostensionem. Aliud. "Αλλο, εἰς τό, «Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ' εικόνα καὶ ὁμοίωσιν ἡμετέραν.» Τὸ κατ᾿ εἰκόνα Θεοῦ καὶ ὁμοίωσιν πεποιῆσθαι τὸν ἄνθρωπον, δείκνυσι θεῖόν τι χρῆμα ὑπάρχειν τὸ τῆς εἰκονουργίας εἶδος. Ἐπειδὴ δὲ ἐξ εἰκόνος εἰκὼν μεταγράφεται· ἄνθρωπος ὢν, εἰ καὶ Θεὸς, ὁ Χρι στὸς εἰκονιζόμενος εἴη, οὐ πνεύματι, ἀλλὰ σώματι. Εἰ δὲ θατέρῳ εἰκονίζεται, ἔχει δηλαδὴ καὶ εἰκόνα ταυτεμφερῆ αὐτῷ εἰς ἀντένδειξιν ὁμοιότητος. Αλλο. VII. Si Adam primus homo specie circumscribi- Ε' Αδὰμ ὁ πρῶτος ἄνθρωπος τῷ εἴδει περιγρά tur; ergo et Christus secundus Adam; qui Deug φεται, ἄρα καὶ ὁ Χριστὸς ὁ δεύτερος ᾿Αδάμ, Θεὸς est et homo, ex aequo specie corporea efingetur. ὢν καὶ ἄνθρωπος, ἐξ ἴσου τῷ σωματικῷ εἴδει εἶκοQuod si qualis terrenus, tales et terreni: et qualis – νισθήσεται. Εἰ δὲ οἷος ὁ χοϊκὸς, τοιοῦτοι καὶ οἱ est cœlestis, tales et cœlestes 84; nos vero cum tales simus, effingimur; et Christus igitur, qui omnium salutis est auctor, imaginis propriæ est archetypum. Aliud. VI. Si Deus auxilio nullo indiget, nec pati quidquam potest, quomodo de illo dicit Apostolus: Qui, in diebus carnis suæ, preces snpplicationesque ad eum, qui possit illum salvum facere a morte, cum clamore valido et lacrymis offerens, exauditus est pro sua reverentia. Et quidem cum esset Filius, didicit ex iis quæ passus est, obedientiam 88. Annon videlicet, qui carnis est expers, carne assumpta, et a passione alienus est, et passioni obnoxius; nullius rei egens, et egens tamen; sicut et incircumscriptus, et circumscriptus? Quod si circumscriptus, habet igitur et imaginem, quæ ipsum re ferat ad mutuam similitudinis ostensionem. CAPUT III. Quod una et individua sit in utroque adoratio, Christo scilicet et ejus imagine. Objectio ad hæc, tanquam ex persona Iconomachorum. I. Si omne quod ad alicujus similitudinem factum est, deficit omnino a prototypi æqualitate, et illius gloria est inferius; prosut dubio non erit idem adoratione Christus, cum sua ipsius effigie. Quod si hæc diversa, diversa etiam adoratio quæ inducitur. Idolici igitur cultus causa est. Solutio ejusdem. Prototypum non est secundum substantiam in imagine; alioqui diceretur etiam imago prototypum, ut et vice versa prototypum imago: quod non usuvenit: eo quod est utriusque propria naturæ definitio: sed secundum hypostasis similitudinem in quo non inest alia ratio definitionis. Quod igitur deficiat imago ab æqualitate prototypi, et illius gloria sit inferior, id non secundum similitudinem, sed secundum substantiam discri83 Gen. 1, 26. 84 I Cor. xv, 48. ss Hebr. v, χοικοὶ, καὶ οἷος ὁ ἐπουράνιος, τοιοῦτοι καὶ οἱ ἐπ· ουράνιο:· ἡμεῖς δὲ δὴ τοιοῦτοι ὄντες εἰκονιζόμεθα καὶ Χριστὸς ἄρα ὡς πάντων ἐστὶν ἀρχηγὸς σωτη ρίας, εἰκόνος οἰκείας ἐστὶν ἀρχέτυπον. "Αλλο. Εἰ Θεὸς οὐ δεῖται τινὸς βοηθείας, οὐδὲ πάθους οὐτινοσοῦν δεκτικός· πῶς φησιν ὁ ᾿Απόστολος περὶ αὐτοῦ· Ὁ ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς σαρκὸς αὐτοῦ, δεήσεις, τε καὶ ἱκετηρίας πρὸς τὸν δυνάμενον σώζειν αὐτὸν ἐκ θανάτου μετὰ κραυγῆς ἰσχυράς καὶ δακρύων προσενέγκας, εισακουσθεὶς ἀπὸ τῆς εὐλαβείας. Καίπερ ὢν Υἱός, ἔμαθεν ἀφ᾽ ὧν ἔπαθε τὴν ὑπακοήν. Η δηλονότι ὁ ἄσαρκος σάρκα ελλην φως, ἀπαθὴς ἐστι καὶ παθητὸς ἀνευδεὴς καὶ ἐνδεής, ὥσπερ καὶ ἀπερίγραπτος καὶ περιγραπτός; Εἰ δ περιγραπτός, ἔχει ἄρα καὶ εἰκόνα ταυτεμφερή επ τῷ εἰς ἀντένδειξιν ὁμοιότητος. Όχι μία καὶ ἀμέριστος ἡ ἐπ' ἀμφοῖν προσκύνησις, Χριστοῦ τε καὶ τῆς αὐτοῦ εἰκόνος. ᾿Αντίθεσις πρὸς ταῦτα, ὡς ἐκ τῶν Εἰκονομάχων. Εἰ πᾶν ὅπερ ἂν καθ᾽ ὁμοίωσιν γένοιτό τινος, ἀπολείπεται πάντως τῆς πρὸς τὸ πρωτότυπον ἰσότητος, καὶ τῆς ἐκείνου δόξης ἐστὶ δεύτερον δηλονότι οὐ ταυτὸν τῇ προσκυνήσει Χριστὸς πρὸς τὸ οἰκεῖον εἰς κόνισμα. Καὶ ἐπείπερ ταῦτα διάφορες διάφορος και = ἡ προσκύνησις, ἧς ἡ εἰσφορά. Είδωλικῆς ἐστὶν ἄρα λατρείας αἴτιον. Πρὸς τοῦτο λύσις. Τὸ πρωτότυπον οὐ κατ᾿ οὐσίαν ἐν τῇ εἰκόνι. Η γὰρ ἂν λέγοιτο καὶ ἡ εἰκὼν πρωτότυπον, ὡς καὶ ἔμπαλιν τὸ πρωτότυπον εἰκών· ὅπερ οὐκ ἐνδέχεται, διὰ τὸ ἴδιον εἶναι ἑκατέρου δρον τῆς φύσεως· ἀλλὰ κατὰ τὴν τῆς ὑποστάσεως ὁμοιότητα· ὅπερ οὐκ ἔστιν ἕτερος λόγος τῆς διορίσεως. Οὐκοῦν τὸ ἀπολείπεσθαι τῆς τοῦ πρωτοτύπου ἰσότητος τὴν εἰκόνα, καὶ τῆς ἐκείνου δόξης εἶναι δεύτερον, οὐ κατὰ τὴν ὁμοίως σιν· ἀλλὰ κατὰ τὴν τῆς οὐσίας διαφορὰν είληπται·

ANTIRRHETICUS II. ἰς οὐδὲ προσκυνεῖσθαι πέφυκε, κἂν ἐν αὐτῇ men sumptum est; quæ ne adorationis quidem est αζόμενος ὁρᾶται προσκυνούμενος. Οὐκ ἄρα φορὰ ἑτέρας προσκυνήσεως, ἀλλὰ μία καὶ ἡ ῆς εἰκόνος πρὸς τὸ πρωτότυπον, κατὰ τὴν τα τῆς ὁμοιώσεως. Αλλο. γ τῆς εἰκόνος ουσία προσκυνεῖται· ἀλλὰ ὁ ἐν ποσφραγισθείς χαρακτὴρ τοῦ πρωτοτύπου ινήτου μὲν οὔσης τῆς εἰκονικῆς οὐσίας. Οὐδὲ λη ἐστὶν ἡ προσκυνουμένη, ἀλλὰ τὸ πρωτόἅμα τῷ χαρακτῆρι, καὶ οὐ τῇ οὐσίᾳ αὐτῆς ν. Εἰ δὲ εἰκών, μία ἡ προσκύνησις αὐτῆς πρωτότυπον· ὥσπερ καὶ ταυτὴ ἡ ὁμοίωσις. * οὖν εἰσφορὰ ἑτέρας προσκυνήσεως, τῆς εἰπροσκυνουμένης, παρὰ τὴν πρὸς τὸ πρωτό ροσκύνησιν. Αλλο. ὐχ οἱ αὐτοὶ χαρακτῆρες, τούτων διάφοροι καὶ κυνήσεις ῶν δὲ ὁ αὐτὸς χαρακτήρ, τούτων ροσκύνησις μία. ᾿Αλλὰ μὴν εἰς ὁ χαρακτήρ νος πρὸς τὸ πρωτότυπον· καὶ ἡ προσκύνημία. Αλλο. ἀπερ ἄνισον, ἕτερόν ἐστι παρὰ τὸ ὅσον· καὶ ερ δεύτερον τῇ δόξῃ, ἄλλο ἐστὶ παρὰ τὸ Ταῦτα δὲ δύο, ἀλλ᾽ οὐχ ἕν. Εφ᾽ οἷς δὲ ἰσόήρητα: τὸ ἄνισον. Καὶ ἐφ᾽ οἷς ταυτότης, ἐξτὸ πρῶτον καὶ δεύτερος. ᾿Αλλὰ μὴν βασιλεύς καὶ ἡ τοῦ βασιλέως εἰκὼν, καὶ οὐ δύο βασιοτε γάπ, φησί, τὸ κράτος σχίζεται, οὔτε ἡ ερίζεται. Μία ἄρα, καὶ οὐκ εἰσφορὰ ἑτέρας νήσεως - προσκυνουμένης τῆς εἰκόνος Χρισ *ς Χριστόν. Ελαττουμένης δηλαδὴ καὶ δευτε ή τη δόξῃ κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον. Αλλο. capax; quamvis in ea qua exprimitur, adorari cernatur. Itaque non inducitur alia adoratio, sed una et eadem est imaginis cum prototypo, secundum similitudinis identitatem. Aliud. II. Haudquaquam imaginis adoratur substantia, sed quæ in ea impressa est figura prototypi, manente sine adoratione substantia imaginis. Neque enim est materia quæ adoratur, sed prototypum una cum figura, non autem cum substantia, adoratur. Qod si imago, una est hujus adoratio cum prototypo, sicut et eadem similitudo. Non igitur inductio est alterius adorationis, cum adoratur imago, præter adorationem prototypi. Aliud. III. Quorum figuræ non eunt eadem, horum diversæ sunt etiam adorationes: quorum vero figura eadem, horum et adoratio una est. Atqui unica est figura imaginis et prototypi; ergo et unica adoratio. Aliud. IV. Omne quod inæquale est, diversum est ab æquali; et quod gloria posterius est, aliud ab eo quod prius est. Hæc porro duo sunt, et non unum.ln quibus vero cernitur æqualitas, eximitur inæquale; et in quibus identitas,tollitur prius ac posterius. Atqui rex dicitur ipsa etiam regis imago, et duo non sunt reges. Neque enim scinditur, inquit, potestas, neque gloria dividitur Una igitur est, nec altera inducitur adoratio, qua adoratur imago Christi, et Christus ipse; ita nimirum ut illa inferior sit et posterior gloria, secundum rationem essentiæ. Aliud. Για νὰ μὴ δῶμεν ἰσότυπον εἶναι τὴν εἰκόνα ἰς τὸ πρωτότυπον ἐξ ἀτεχνίας, οὐδ᾽ οὕτως ἕξει τὸ στον ὁ λόγος. Οὐ γὰρ ᾖ ὑπολέλειπται τῆς ἐμφε- *ς, ἀλλὰ ξ ὁμοίωται, ἡ προσκύνησις· ἱσοτυπού ἐν τούτῳ τῆς εἰκόνος τῷ πρωτοτύπῳ, καὶ οὐ δύο ιν τῶν προσκυνουμένων, ἀλλ᾽ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐκάν τῇ ἀπόνι πρωτοτύπου· ὥσπερ γὰρ καὶ ἐπὶ τύπο από σταυροῦ πρὸς αὐτὸν δὴ τὸν ζωοποιόν ορός, ο πάντως ἐποτυποῦντος κανταῦθα τοῦ εἰ ίσματος των αρχετύπῳ, μήκει τε καὶ πλάτει, ἤ μπύρα εμφερείῃ· διὰ τὸ διαφόρως ἐκτυποῦσθαι. γὰρ ὁρῶν αὐτὸν σμικρὸν καὶ μέγαν· εὐρύτερον τενότερον· ἀμβλείας ἢ οξείας ἔχοντα τὰς ἀποτώσεις· μετὰ τίτλου καὶ ἀνευ τίτλου. Καὶ οὔπω τὰς τῶν χαλαστῶς ὑπαλλαγές τε καὶ ἐξοχάς, καὶ τὰς τῶν ποιητῶν ποικιλίας. ᾿Αλλ' ὅμως ἐν τοσαύταις διαφοραῖς μία ή προσκύνησις αὐτοῦ · τοῦ πρωτοτύπου· δηλονότι καθ᾽ ἣν ἀμφοῖν κι ἡ αὐτὴ ὁμοιότης. 1) Ἡ ήγουν ὕλη τῆς εἰκόνος, nempe materia unis. 2) Basilius, De Spiritu sancto, ad AmpiloV. Quod si etiam demus imaginem prototypo æquiformem non esse ex artis imperitia, ne sic quidem absurdum erit quod diximus. Non enim quatenus a similitudine abludit, sed quatenus similis est, adoratur: cum in hac parte prototypi formam imago adæquet, neque duo adorentur, sed anum atque idem, et in imagine prototypum: quemadmodum et in figura orucis erga ipsam vivificam crucem; licet non omnino hic quoque effigies formam æquet archetypi, vel longitudine, vel latitudine, vel alia quapiam habitudine; propterea quod variis modis figuretur. Nam et parvam interdum videas et magnam, latiorem et angustiorem, obtusis vel acutis extremis cum titulo et sine titulo. Necdum dico catenularum tum commutationes tum prominentias: deinde opificum variationes tum prominentias: deinde opificum variationes. Altamen in tantis differentiis una est adoratio illius et prototypi; quatenus scilicet utriusque eadem cernitur similitudo. chium, cap. 18, pag. 189. Nisi potius intelligi debent extremæ crucis partes variæ figuratæ.

Aliud ab exemplo. VI. Si in propria figura adoratur crux vivifica, et duæ non sunt adorationes, quia neque adoratio alia est substantiæ qua figura constat; necesse item est ut, cum Christus in propria imagine adoratur, duæ adorationes non sint, quia neque substantia imaginis adoratur: sed una et eadem Christi etiam in imagine adoratio. Aliud. VII. Si ex eo quod aliquantulum differt a Patre Filius (differt autem sola filiali proprietate) nihil obstat quominus ejusdem sit ipse cum Patre essentiæ et adorationis: neque ex eo quod aliquatenus differt imago a prototypo (differt autem secundum substantiæ rationem) obstabil quidquam quominus ejusdem sit cum prototypo similitudinis et adorationis. Nam quemadmodum illic per bypostasim a Patre, sic et hic per substantiam discernitur Christus ab imagine sua. Aliud. VIII. Si alterius est adorationis imago quam ipsius prototypum, quomodo hoc in illa cernitur, et ipsa in prototypo? Neque enim Petri, verbi gratia, formam in Paulo conspicimus, neo rursus Pauli formam in Petri forma cerneret quisquam. Simile enim in simili apparet; quæ vero similitudine inter se dissident, haud unquam mutuo in sese conspiciuntur. Elucet autem imago Petri in Petro, sicut et Petrus in propria imagine. Non igitur diversæ ab ipso adorationis est imago Christi, sed unius et communis adorationis, tanquam illum referens, et per se similis. Objectio tanquam ex persona Iconomachorum. IX. Si Deo soli a nobis et ab angelis debetur adoratio, quomodo una erit imaginis et Christi adoratio? siquidem hanc relatione, illum natura adorari conceditur. Duæ itaque in uno Christo adorationes erunt, ob imaginis adorationem; quod impium est. Solutio ejusdem. Si propterea quod nos soli Deo adorationem deferimus, Christi imaginem adorare non oportet, quasi duæ adorationes præter unam eamque latriam inducantur, quatenus duo sunt imago et prototypum duplex igitur erit adoratio in Patre ac Filio, propter duplicem hypostasim. Sin autem hoc impium est dicere, quia una est (et eadem, juxta naturæ scilicet unitatem: una ergo et Christi atque imaginis ejus adoratio est, juxta unitatem hypostatice similitudinis, et non naturarum diversitatem. Aliud. ✗. Relatio dicta est, quatenus exemplum est in prototypo; neque idcirco divisum est unum ab altero, excepta naturæ differentia. Ergo cum imago Christi in propria designatione speciem Christi habere dicatur, una ejus cum Christo erit adoratio, et non diversa. Η *Αλλο ἐκ παραδείγματος. Εἰ ἐν τῷ οἰκείῳ τύπῳ προσκυνεῖται ὁ ζοωτοπιὸς σταυρὸς, καὶ οὐ δύο προσκυνήσεις· ὅτι μηδὲ προσ κύνησις ἑτέρα τῆς τοῦ τύπου οὐσίας· ἀνάγκη καὶ Χριστοῦ ἐν τῇ οἰκείᾳ εἰκόνι προσκυνουμένου, μὴ δύο προσκυνήσεις εἶναι ὅτι μηδὲ τῆς οὐσίας τῆς εἶκονος προσκύνηρις· ἀλλὰ μία καὶ ἡ αὐτὴ τοῦ Χρισ στοῦ κἂν τῇ εἰκόνι. Αλλο. Εἰ διὰ τὸ κατά τι διαφέρειν τὸν Υἱὸν πρὸς τὸν Παν τέρα· διαφέρει δὲ μόνῳ τῷ υἱκῷ ἰδιώματι· οὐδὲν ἀδικήσει τῆς αὐτῆς αὐτὸν εἶναι τῷ Πατρὶ οὐσίας καὶ προσκυνήσεως· οὐδὲ διὰ τὸ κατά τι διαφέρειν τὴν εἰκόνα τοῦ πρωτοτύπου· διαφέρειν δὲ κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον· ἀδικήσει τῆς αὐτῆς αὐτὴν εἶναι τῷ πρωτοτύπῳ ὁμοιώσεώς τε καὶ προσκυνήσεως. Ὥσπερ γὰρ ἐκεῖ τῇ πρὸς τὸν Πατέρα ὑποστάσει, οὕτω δεῦρο τῇ οὐσίᾳ διακέκριται ὁ Χριστὸς πρὸς τὴν ἑαυτοῦ εικόνα. Αλλο. Εἰ ἑτερο προσκύνητός ἐστιν ἡ εἰκὼν πρὸς τὸ οἰκεῖον πρωτότυπον· πῶς τοῦτο ἐν αὐτῇ ὁρᾶται, καὶ αὐτὴ ἐν τῷ πρωτοτύπῳ; Οὐ γὰρ δήπου τὴν τοῦ Πέτρου. φέρε εἰπεῖν, μορφὴν ἐν τῷ Παύλῳ θεωρήσομεν οὐδ᾽ ἂν πάλιν τὴν τοῦ Παύλου κατόψεταί τις ἐν τῇ τοῦ Πέτρου μορφῇ. Τὸ γὰρ ὅμοιον ἐν τῷ ὁμοίῳ φαί νεται· τὰ δὲ τῆς ἀλλήλων ὁμοιότητος ἀπεσχοινισμένα, οὐκ ἂν ἐν ἀλλήλοις φαίνοιτό ποτε· φαίνεται δὲ ἡ. εἰκὼν τοῦ Πέτρου ἐν Πέτρῳ· ὥσπερ καὶ Πέτρος ἐν τῇ οἰκείᾳ εἰκόνι. Οὐκ ἄρα ἑτεροπροσκύνητος ἡ εἰκὼν τοῦ Χριστοῦ πρὸς αὐτόν· ἀλλ' ὁμοπροσκύνητος, ὡς ἐμφερής τε καὶ αὐτόμοιος. Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εἰκονομάχων. Εἰ μόνον Θεῷ τὸ προσκυνεῖσθαι παρά τε ἡμῶν καὶ ἀγγέλων ὀφείλεται· πῶν οὖν ἔσται μία προσκύ νησις τῆς εἰκόνος πρὸς Χριστόν; εἴπερ ἡ μὲν σχέ σει, ὁ δὲ φύσει προσκυνεῖσθαι ὡμολόγηται. Οὐκοῦν δύο προσκυνήσεις ἐν τῷ ἑνὶ Χριστῷ διὰ τῆς εἰκονι κῆς προσκυνήσεως· ὅπερ ἀσεβές. Λύσις πρὸς τοῦτο Εἰ διὰ τὸ μόνῳ [vel μόνον ut supra] Θεῷ τὴν προσκύνησιν ἡμᾶς προσφέρειν, οὐ δεῖ προσκυνεῖν τὴν Χριστοῦ εἰκόνα, ὡς δύο προσκυνήσεων παρὰ τὴν μίαν καὶ λατρευτὴν εἰσφερομένων, κατὰ τὸ διττὸν τῆς τε εἰκόνος καὶ τοῦ πρωτοτύπου στὴ ἄρα στα προσκύνησις ἐπί τε Πατρὸς καὶ Υἱοῦ, διὰ τὸ τῶν ὑποστάσεων διττόν. Εἰ δὲ τοῦτο ἀσεβες λέγειν μια γάρ ἐστι καὶ ἡ αὐτὴ κατὰ τὸ μοναδικὸν δηλαδή τῆς φύσεως· μία ἄρα καὶ ἡ Χριστοῦ πρὸς τὴν ἑαυτοῦ εἰκόνα προσκύνησις· κατὰ τὸ μοναδικὸν τῆς ὑποστατικῆς ὁμοιώσεως, ἀλλ᾽ οὐ τὸ ἑτεροῖον τῶν φύσεων. Αλλο. Ἡ σχέσις κατὰ τὸ εἶναι ἐν τῷ πρωτοτύπω τὸ παράγωγον εἴρηται· καὶ οὐ διὰ τοῦτο μεμέρισται θα τέρου θάτερον, ἢ μόνον παρὰ τὸ τῆς οὐσίας διάφο ρον. Οὐκοῦν ἐπειδὴ ἔχειν λέγεται ἡ εἰκὼν τοῦ Χρισ στοῦ ἐν τῇ οἰκείᾳ διαγραφῇ τὸ εἶδος Χριστοῦ, μία καὶ ἡ προσκύνησις αὐτῆς πρὸς Χριστὸν, καὶ οὐ δι φοράς. ☐ У

ANTIRRHETICUS III. Πρότασις, ὡς ἐν τῶν Εἰκονομάχων. Πῶς ἂν δύναιτο ταυτότης προσκυνήσεως ἐπί τε ιστοῦ καὶ τῆς αὐτοῦ εἰκόνες σώζεσθαι· εἴ γε · Χριστὸς φύσει, ἡ δὲ εἰκὼν θέσει; Ανάγκη γὰρ τα λέγειν ἐν οὐδενὶ παραλλάττειν τὸ φύσει. Εἰ τοῦτο, οὐδὲν κωλύει καὶ τὴν εἰκόνα φύσει λέο εἶναι, καὶ τὸν Χριστὸν θέσει· καὶ συγκέχυται τὸ Λύσις πρὸς τοῦτο, ἀντερωτημάτως. καὶ πῶς ἂν δύναιτο, ὦ βέλτιστοι, ταυτότης προσήπως με, σώζεσθαι ἐπί τε Χριστοῦ καὶ τῆς αὐ εἰκόνος, εἴ γε τοῦ Χριστοῦ ἐστιν ὁμοίωσις ἡ εἰκ ν, καὶ ἐν ἑαυτῇ δείκνυσι τὸν Χριστόν; Εὔγνωστον · δήπουθεν καὶ πᾶσιν ὡμολογημένον, ὡς οὐδεὶς ἐν τὰ ἔψει, φέρα εἰπεῖν Θωμᾶ, τὴν ἑτέρου ὄψιν, · εἰπεῖν Λουκά, κατίδοι. Οὐδ᾽ ἄν τις ἔχει λέγειν μὲν ἑωρακώς, ὅτι δὴ Λουκᾶν τεθέαται. Ἐν γὰρ ς ταυτεμφερέσιν ἡ τῆς ὁμοιώσεως ἐπίδειξις, οὐκ τοῖς ἀλλήλων διεστηκόσι τῷ χαρακτηριστικῷ ύματα. Εἰ οὖν τοῦτο ἀληθὲς, καὶ ὁ ἐωρακώς Εικόνα Χριστοῦ, ἐν αὐτῇ ἑώρακε τὸν Χριστὸν, για πάσα τῆς αὐτῆς εἶναι λέγειν, ὥσπερ ὁμοιώκα, οὕτως καὶ προσκυνήσεως τὴν εἰκόνα Χριστοῦ κ Χριστόν. Αλλο. ἢ κατὰ τι ὅμοιον, κατὰ τοῦθ᾽ ὅπερ ὡμοίωται, καὶ πονοῦν ἐστιν αὐτῷ προσκυνήσεως. Τὸ δὲ κατὰ τα ὅμοιον, καὶ καθόλου κοινωνοῦν ἐστι τῆς προσε ήπως. Ὅμοιος δὲ κατα πάντα ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, πῇ καὶ ὁμοούσιος· οὐκοῦν καὶ ὁμοπροσκύνητος. ιστοῦ δὲ ἡ εἰκὼν κατὰ μόνην τὴν ὑποστατικὴν αὐ ; ὁμοίωσιν εμφερής· οὐκοῦν κατὰ τοῦτο κοινωτσι αὐτῷ εἴη ἂν καὶ τῆς προσκυνήσεως. Αλλο. Εἰ ὁ ἱεραπὼς τὴν εἰκόνα ἐν αὐτῇ ὁρᾷ τὴν ὁμοίως σιν τοῦ πρωτοτύπου· ἀνάγκη πᾶσα καὶ τὸν προσκινοῦντα τὴν εἰκόνα, ἐν αὐτῇ προσκυνεῖν τὸ εἶδος τοῦ πρωτοτύπου. Μιᾶς δὲ οὔσης τῆς ὁμοιώσεως, εἰς ἄρα ἶσαι καὶ ἡ προσκύνησις τῶν ἀμφοτέων Ἀπίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εἰκονομάχων. Propositio tanquam ex persona Iconomachorum. XI, Quonam pacto identitas adorationis in Chrísto ejusque imagine servari possit, si Christus natura, imago vero positione est? Necesse enim prorsus est dicere, in nullo variare id quod est natura tale. Quod si ita est, nihil obstat quin et imaginem natura dicamus esse, et Christum positione; et universa confundentur. Solutio ejusdem per mutuam interrogationem. Et quomodo possit, viri optimi, identitas adorationis non servari in Christo et ejus imagine, si Christi similitudo est imago, et in seipsa Christum ostendit? Notum enim utique et omnibus in confesso est, quod nemo in alterius facie, verbi gratia Thoma, alterius vultum, verbi gratia Lucm, videre queat. Nec quisquam est qui, viso Thoma, dicere possit, quod Lucam viderit. In iis enim quæ eamdem speciem referunt similitudinis cernitur demonstratio, non in iis quæ figurativa proprietate invicem distant. Hoc igitur si verum est, et qui Christi imaginem vidit, in ea Christum vidit, necesse est ejusdem plane dicatur ut similitudinis, sic et adorationis imago Christi cum Christo. - Aliud. XII. Quod secundum aliquid simile est, secundum id quod simile est, adorationem cum illo participat. Quod vero per omnia simile est, in universum item particeps est adorationis. Similis autem per omnia est Patri Filius, quemadmodum et consubstantialis: quare et simul adoratur. Christi vero imago secundum solam hypostaticam ejus similitudinem ipsum referet; ergo secundum hoc ipsum particeps cum illo erit adorationis. Aliud. XIII. Si qui imaginem vidit, in ea videt similitudinem prototypi: necesse omnino est, ut qui imaginem adorat, in ea adoret speciem prototypi. Cum autem una sit similitudo, ana etiam erit et utriusque adoratio. Objectio ex persona Inconomachorum. XIV. Si Christi adorationem expressa ejus imago participat, quomodo ipse dicit, Gloriam meam alteri non dabo 86? Non igitur participat. Quod sį non participat, idolice adorari patet, tanquam Εἰ κατανοῦσα ἐστι τῆς Χριστοῦ προσκυνήσεως ἡ συμπτωμένη αὐτοῦ εἰκών, πῶς φησιν αὐτὸς, Τὴν ίξων μας μέρῳ οὐ δώσω; Οὐκ ἄρα οὖν κοινωνοῦσά *. Η κοινωνοῦσα δὲ, εἰδωλικῶς προσκυνεῖσθαι ἶναι ὡς δευτέρας προσκυνήσεως ἐν αὐτῷ εἰσκο- η altera in eo adoratione invecta. ζομένης. π· Λύσις πρὸς τοῦτο. κκ ἄλλο τί ἐστιν ἡ Χριστοῦ εἰκών, ἤ Χριστός, ἢ τὸ τῆς οὐσίας δηλαδὴ διάφορον, ὡς πολλαχῶς κέδεικται. Οθεν καὶ ἡ ταύτης προσκύνησις, που προσκύνησίς ἐστιν· οὐ τί που τῆς εἰκον:- · 5λης προσκυνουμένης· ἀλλὰ μόνου τοῦ ἐν αὐτῇ κωθέντος Χριστοῦ. ἂν δὲ ἡ ὁμοίωσις μία, τούτων ι δηλαδὴ καὶ ἡ προσκύνησις. Οὐκοῦν δίδωσιν ἑτέρῳ δόξαν ἐν τῇ οἰκείᾳ εἰκόνι Χριστὸς, ἐν ᾗ μᾶλλον ' * Iga. XLII, 8. PATROL. GR. XCIX. Solutio ejusdem. Non est aliud quidpiam imago Christi, quam Christus, excepta scilicet essentiæ differentia, ut sæpe ostensum est. Unde et illius adoratio,Christi est adoratio: ita ut imaginis materia non adoretur, sed solus qui in ea per similitudinem expressus est Christus. Quorum vero similitudo una est, horum una utique et adoratio. Non ergo dat alteri gloriam in propria imagine Christus, in qua potius hanc

sibi vindicat: cum aliud quiddam sit materia προσίεται ταύτην· ἄλλο τι οὔσης τῆς ὕλης παρὰ similitudine. Certe in diversis materiis expressa, eadem est in omnibus figura. Non maneret autem in diversis materiis invariabilis, nisi hoc haberet ut nihil cum ipsis communicet, sed sit cogitatione ab iis quibus inest separata. Objectione ex persona Iconomachorum. XV. Si Spiritus est Deus, ut sciritum est, et eos, qui adorant eum, in spiritum et verilate oportet adorare 7: quomodo in imagine, cum præterea ita spiritu adorari dicatis Christum, quandoquidem Deus est, idololatriæ specimen non inducitis? Solutio ejusdem. Quis Iconomachos amentia plenos non miretur. qui non distinguantaliud esse dispensatione dogma a dogmate Theologiæ, de quo illud, in spiritu et veritate adorare oportet, accipiendum est? Nam cum spiritus sit Deus et Pater, in Spiritu sancto, et veritate unigenito ejus Pilio adorari intelligitur. Cum vero in imagine adorari dicitur Christus, de dispensatione sermo est; quia, etsi spiritus est, quatenus Deus, attamen caro etiam est, quatenus homo: cujus corporea imago, etsi in materia representetur, inseparabilis est a Christo, sicut umbra a proprio corpore; adoraturque non imaginis materia, sed qui in ea expressus est Christus, cum quo simul adoratur Pater et Spiritus sanotus. CAPUT IV. Quod cum imaginis suæ prototypum sit Christus, unum habet ad eam respectum, quemadmodum el adorationem. I. Prototypum et imago unum quidem sunt bypostatica similitudine, duo autem natura: non quasi unum quoddam divisum sit in duo simulaora; ita ut de reliquo mutuam communicationem et relationem inter se nullam habeant; neque quasi unum idemque duplici nomine nuncupetur, ita ut aliquando prototypum imago vocetur, aliquando imago prototypum. Semper enim prototypum, prototypum vocabitur, quemadmodum et imago imago, nunquam invicem immutata. Cum autem ita se res habeat, et in binario numerus consistat: une utrisque similitudo, et juxta similitudinem appellatio: verbi gratia, rex dicitur etiam regis imago, et non sunt duo reges. Quod si verum est, una igitur et imaginis Christi adoratio cum Christo ipsius prototypo. Objecto ex persona Iconomachorum II. Si Christus prototypi rationem erga imaginem suam habens, dicitur esse natura, imago autem positione, quomodo quod natura est simul est cum eo quod positione est? Neque enim simul as Christus visus est, imago ejus depicta tran09 Jonn. 19, 24. τὴν ὁμοίωσι. ᾿Αμέλει ἐν διαφόροις ὕλαις ἀφ ομοιούμενος ὁ αὐτός ἐστιν ἐν πάσαις χαρακτήρ. Οὐκ ἂν δὲ ἐν ταῖς διαφορουμέναις ὕλαις ἀπαράλλα κτος ἔμεινεν, ἢ παρὰ τὸ μηδὲν κοινωνεῖν αὐταῖς· ἀλλ᾽ εἶναι τῇ ἐπινοίᾳ τούτων ἐν αἷς ἔνεστι κεχωρι σμένος. ᾿Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εἰκονομάχων. Εἰ Πνεῦμα ὁ Θεὸς, κατὰ τὸ γεγραμμένον, καὶ τοὺς προσκυνοῦντας αὐτὸν, ἐν Πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ δεῖ προσκυνεῖν· πῶς ἐν εἰκόνι παρὰ τὸ ἐν πνεύματι προσκυνεῖσθαι λέγοντες Χριστόν, επει περ Θεός, οὐκ εἴδωλολυτρείας ἐκφέρετε ἀπόδει ξιν. Λύσις πρὸς τοῦτο. Τίς οὐκ ἀγάσεται τοὺς Εἰκυνομάχους μανίας περ πληρωμένους, μὴ διακρίνοντας ὡς ἕτερον τὸ τῆς οἷ κονομίας παρὰ τὸ τῆς θεολογίας δόγμα, ἐφ᾽ ᾧ τὸ, Ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ δεῖ προσκυνεῖν, ἐκε ληπτέον; Πνεῦμα γὰρ ἂν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ, ἐν Πνεύματι τῷ ἁγίῳ, καὶ ἀληθείᾳ τῷ μονογενεῖ αὐτοῦ Υἱῷ προσκυνεῖσθαι νενόηται. Τὸ δὲ ἐν εἰκόνι προσ κυνεῖσθαι Χριστὸν, τῆς οἰκονομίας λόγος, ὃς εἰ καὶ πνεῦμά ἐστι καθὸ Θεὸς, ἀλλὰ καὶ σάρξ ἐστι καθότι ἄνθρωπος· οὗ ἡ σωματοειδής εἰκὼν κἄν ἐν ὕλῃ ὁμοιωθῇ, αμέριστός ἐστι Χριστοῦ, ὥσπερ καὶ σκιὰ τοῦ οἰκείου σώματος· καὶ προσκυνεῖται οὐχ ἡ εἰκο νικὴ ὕλη, ἀλλ' ὁ ἐν αὐτῇ ἐξεικονισθεὶς Χριστός· ἐφ' ᾧ συμπροσκυνεῖται ὁ Πατὴρ, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. "Οτι πρωτότυπον ὢν τῆς ἑαυτοῦ εἰκόνος ὁ Χριστὸς, μίαν ἔχει τὴν πρὸς αὐτὴν ἐμφέρειαν, ὥσπερ καὶ τὴν προσκύνησιν. Τὸ πρωτότυπον καὶ ἡ εἰκών, ἓν μέν ἐστι τῇ ὑπο στατικῇ ὁμοιώσει, δύο δὲ τῇ φύσει· οὐχ ενός τινος εἰς δύο καταδιαιρεθέντος ὁμοιώματα· ὡς εἶναι λοι πὸν τῆς πρὸς ἄλληλα κοινωνίας τε καὶ σχέσεως ἀμέτοχα· οὔτε μὴν ὡς τοῦ αὐτοῦ καὶ ἑνὸς διττοῖς· ονόμασιν ἀποκαλουμένου, ὡς ποτὲ μὲν τὸ πρωτότυ πον εἰκόνα καλεῖσθαι, ποτὲ δὲ τὴν εἰκόνα πρωτότυ πον. 'Αεὶ γὰρ τὸ πρωτότυπον, πρωτότυπον καλοῖτο, ὥσπερ καὶ ἡ εἰκὼν εἰκὼν, οὐδέποτε εἰς ἄλληλα μετα βαλλόμενα. Οὕτω δὲ ὄντος τοῦ πράγματος, καὶ ἐν δυάδι κειμένου τοῦ ἀριθμοῦ· μία ὁμοίωσις ἐμφότε ροις, καὶ ἡ καθ᾽ ὁμοίωσιν προσηγορία· οἷον φέρε είν πεῖν, ὅτι βασιλεὺς λέγεται καὶ ἡ τοῦ βασιλέως εἰκών, καὶ οὐ δύο βασιλεῖς. Εἰ δὲ τοῦτο, μία ἄρα καὶ ἡ τῆς εἰκόνος Χριστοῦ προσκύνησις πρὸς Χριστὸν τὸ ἑαυτῆς πρωτόνυπον. ᾿Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εἰκονομάχων. Ε? ὁ Χριστὸς πρωνοτύπου λόγον ἐπέχων πρὸς τὴν ἑαυτοῦ εἰκόνα, φύσει λέγεται εἶναι· ἡ δὲ εἰκὼν θέσει· πῶς ἅμα τὸ φύσει τῷ θέσει; οὐ γὰρ ὁμοῦ τε Χριστὸς ὤφθη, καὶ ἡ εἰκὼν αὐτοῦ διαγραφεῖσα μετηνέχθη. Οὐκοῦν ἐπεὶ ταῦτα οὐκ ἅμα, οὐδὲ ἡ προσ

ANTIRTHETICUS III. 2, διείργοντός τινος χρόνου, ἀφ᾽ οὗ μετὰ sumpta est. Quare cum hæc simul non sint, neque εἰκὼν παρήχθη [al. παρηνέχθη]. Λύσις πρὸς τοῦτο. · σώματι ἀμερίστως παρέπεται ἡ οἰκεία οὐκ ἄν τις εἴποι σωφρονῶν ἄσκιον σωμα. δεῖν ἐν μὲν τῷ σώματι τὴν σκιὰν ἐποὲ τῇ σκιᾷ τὸ σῶμα προηγούμενον· υὕτως ς εἶποι Χριστὸν ἀνεικόνιστον, εἴπερ σῶμα χαρακτηρισμένον. Αλλ' ἔστιν ἰδεῖν κάνε ἐν Χριστῷ, τὴν ἑαυτοῦ εἰκόνα ὑφεστῶσαν εἰκόνι Χριστὸν ὁρώμενον, ὡς πρωτότυπον. 5 άμφω ἅμα εἶναι, δέδεικται ἡνίκα Χρισ , τότε καὶ ἡ αὐτοῦ εἰκὼν δυνάμει, ἀφ᾽ οὗ νεκται εἰς ἡντιναοῦν ὕλην αποσφραγισθεί Αλλο. ὐχ ἅμα τὸ φύσει τῷ θέσει, οἷον ὁ Χριστὸς εἰκόν!· ἀλλ' ὅμως τῷ δυνάμει εἶναι καὶ τεχνικῶς γενέσθαι, ταύτην ἐν τῷ Χριστῷ όραν ὡς φέρε εἰπεῖν, καὶ τὴν σκιὰν μεστῶσαν τῷ σώματι, κἂν μὴ φωτός ρηματίζηται· καθ᾿ ἂν τρόπον οὐκ ἔξω κς τῶν ἅμα λέγειν Χριστὸν καὶ τὴν ἑαυτοῦ Αλλο. κότυπον, καὶ ἡ εἰκών, τῶν πρός τί ἐστιν, τὸ διπλάσιον καὶ ἥμισυ. Τὸ μὲν γὰρ πρωσυνεισφέρει πάντως ἑαυτῷ τὴν εἰκόνα, ἧς πρωτότυπον· καὶ τὸ διπλάσιον συνεισοίσει αυτῷ τὸ ἥμισυ, πρὸς ὅ λέγεται διπλάσιον. ἐν adoratio una erit, discriminante quodam tempore, quo imago post Christum producta est. Solutio ejusdem. Si omne corpus inseparabiliter consequitur sua umbra, neo sapiens ullus corpus umbra carere dixerit, cum videre sit in corpore quidem umbram consequentem, in umbra autem corpus præcedens; sic nemo dixerit Christum imagine carentem, siquidem corpus in eo sit figuratum: sed videre hic etiam est in Christo quidem ejus imaginem subsistentem, in imagine vero Christus conspicuum, ut prototypum. Ex eo autem quod ambo sunt simul, ostensa est, cum Christum visus est, tum etiam et ejus imago virtute; a quo et desumpta est, in quamlibet materiam impressa. Aliud. III. Etsi non sunt simul quod natura et quod positione, ut Christus cum ipsius imagine; attamen eo quod virtute est, etiam antequam arte facta sit, illam in Christo cernere semper licet; sicut verbi gratia umbram semper assistentem corpori, tametsi luminis radio non efformetur: quo modo incongruum non est, inter ea quæ simul sunt, Christum censeri cum sua imagine. Aliud. IV. Prototypum et imago relativa sunt, sicut duplum et dimidium. Prototypum enim secum una infert imaginem cujus est prototypum; et duplum simul secum inferet omnino dimidium, cujus ratione dicitur duplum. Non enim esse potest protoεν εἷς πρωτότυπον εἰκόνος οὐκ οὔσης· ἀλλ' typum, si nulla sit imago; sed nec duplum, nisi ἐλάσιον, ἡμίσεος μὴ νοουμένου τινός· ἃ τῶν πὁμοῦ καὶ νενόηται καὶ ὑφέστηκεν. Οὐκοῦν να μεσολαβεῖται τις ἐν αὐτοῖς χρόνος, οὐδὲ ἠ άντεις πέρα θατέρου, ἀλλὰ μία καὶ ἡ αὐτὴ " ' Αλλο. πρωτόπον καὶ ἡ εἰκὼν, οἷον ἐν ἀλλήλοις ἔχει πιο πὶ τῇ θατέρου αναιρήσει θάτερον συναν αι· ἱσαρ οὖν καὶ τοῦ διπλασίου ἀναιρεθέντος, αιρία καὶ τὸ ἥμισυ. Εἰ τοίνυν οὐκ ἔστιν εἶ μπόν, μὴ οὔσης τῆς ἑαυτοῦ εἰκόνος κατὰ τὸ κι, η πρὸ τοῦ τεχνικῶς γενέσθαι, ὑπάρχειν αν τῷ πρωτοτύπῳ· ἀναιρεῖ ἄρα τὴν Χρισ απώνησιν, ὁ μὴ ὁμολογῶν συμπροσκυνεῖσθαι τὴν ἑαυτοῦ εἰκόνα. Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εἰκονομάχων. κατά τι προσεοικός, καθ᾿ ἕτερον πάλιν οὐκ οσοικός· οἷον ἡ εἰκὼν πρὸς τὸ πρωτότυπον ἂν τὴν ὁμοίωσιν προσεοικυία, κατὰ δὲ τὴν οὐ προσεοικυία. Οὐκοῦν οὐχ ὅλον ἐστὶν ἡ εἰπερ τὸ πρωτότυπον. Επειδή δε τοῦτο οὕτως, Πλη καὶ ταὐτὴ ἡ ἐπ' ἀμφοῖν προσκύνησις. Μὴ δὲ ὅλης, ἕωλον λέγειν μίαν εἶναι τὴν ἀμφοτέροσκύνησιν. Λύσις πρὸς τοῦτο. εἰκὼν τοῦ πρωτοτύπου καθὸ ἐμφερής, κατὰ dimidium aliquod cogitetur: quæ cum simul sint, simul etiam et cogitantur et subsistunt. Quare quoniam non intercipitur aliquod in eis tempus, nec adoratio alia est alterius, sed una et eadem amborum. Aliud. V. Prototypum et imago, inter se quodammodo mutuum habent esse, et uno sublato alterum simul tollitur: quemadmodum scilicet et duplo sublato, simal tollitur et dimidium. Si ergo non potest Christus esse, quia sit ejus imago quasi potestate, et etiam antequam illa arte facta sit, semper exsistit in prototypo; tollit utique Christi adorationem, qui ejus imaginem non simul cum Deo adorari confitetur. Objectio ex persona Iconomachorum. VI. Quod secundum aliquid consimile est, secundum alterum rursus non est velut imago prototypo secundum similitudinem est conveniens, secundum naturam autem non conveniens. Ergo non totum est imago quod est prototypum. Quoniam autem hoc ita se habet, nec tota nec eadem est, quæ utrique inest adoratio. Tota autem si non est, ineptum est dicere unam esse utriusque adorationem. Solutio ejusdem. Imago prototypum quatenus refert, secundum

hoo ipsum particeps est totius adorationis ob similitudinem cum ipso; neque in hoc asciscit sibi materiam in qua ostenditur ad adorationem; hoo enim est natura imaginis, idem quidem esse secundum similitudinem prototypi, differre autem secundum rationem essentia, in quo consistit homonymia. Quod si in universum similis esset, periret, id quod dicitur et est de catero prototypum. Verum assimilis est totali similitudine, ac non natura, prototypo. Et tola igitur una est quæ in utroque est similitudinaria adoratio. Aliud ab exemplo Theologiæ. VII. Et si secundum essentiam similis est Patri Filius, simile tamen non est ingenito genitum, neque id quod processit: quæ circa divinam naturam conciderata, distinguuntur matua communione. Una autem in tribus characteribus divinitas, sicut et adoratio, et nequaquam dispar juxta proprietatum diversitatem a naturali identitate. Sio ergo et in imagine prototypi; quia, licet secundum substantiæ discrimen non una sit in utroque adoratio, quis nec natura est quæ adoratur imaginis, quamvis in ea cernatur qui expressus est, attamen secundum identitatem hypostatica similitudinis, eadem est proportione cum una et tota in utroque similitudine identificata adoratio, sicut et in crucis figura, et ipsamet vivifica cruce; non imminuta adoratione in figura a vivifica cruce, secundum diversitatem naturarum; exæquata autem potius totali similitudini prototypi. Objectio ex persona Iconomachorum. VIII. Si in Christi tanquam prototypo est imago, etiam antequam illa per artem in materiam ullam transferretur, supervacanem fuerit hanc depingi, cum sufficiat in illo cerni et adorari. Solutio ejusdem. τοῦτο καὶ κοινωνοῦσά ἐστι τῆς ὅλης ὁμοιωτικῆς αυτ τῷ προσκυνήσεως· οὐ προσλαμβάνουσα τὴν ὕλην ἐφ' [ἂν] δέδαικται εἰς προσκύνησιν· τοῦτο γὰρ φύ σις εἰκόνος, ταυτίζεσθαι μὲν κατὰ τὴν ὁμοίωσιν τοῦ πρωτοτύπου, διαφορεῖσθαι δὲ κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον, ἐφ᾽ ᾧ καὶ ἡ ὁμωνυμία. Εἰ δὲ καθόλου ἐοικυῖα εἴη, ἀποπέπτωκε τοῦθ᾽ ὅπερ λέγεται καὶ ἔστι λαβε. πὸν πρωτότυπον. ᾿Αλλὰ μὴν ἐμφερής ἐστι τῇ ολική ὁμοιώσει, ἀλλὰ οὐ τῇ φύσει, τῷ πρωτοτύπῳ. Και ὅλη ἄρα καὶ μία ἡ ἐπ᾽ ἀμφοῖν ὁμοιωτική προσο κύνησις. *Αλλο ἐκ παραδείγματος τῆς θεολογίας. Εἰ καὶ κατ᾽ οὐσίαν ὅμοιός ἐστιν ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, ἀλλ' ὅμως οὐκ ἐοικός ἐστι τῷ ἀγεννήτῳ τὸ γεννητὸν οὐδ᾽ οὐ μὴν τὸ ἐκπορευτόν· ἃ περὶ τὴν θείαν φύ σιν θεωρούμενα, τῆς πρὸς ἄλληλα κοινωνίας διακές κριται. Μία δὲ ἐν τοῖς τρισὶ χαρακτῆρσιν ἡ θεότης, ὥσπερ καὶ ἡ προσκύνησις, καὶ οὔ τί που ἀνισουμέ νη τῇ τῶν ἰδιοτήτων ἑτερότητι τῆς φυσικῆς ταυτό. τητος. Οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ τῆς εἰκόνος τοῦ πρωτοτύπου· ὅτι εἰ καὶ κατὰ τὸ τῆς οὐσίας διάφορον, οὐ μία προσκύνησις ἐπ' ἀμφοῖν, ὅτι μηδὲ φύσις ἐστὶ προσκυνουμένη τῆς εἰκόνος, κἂν ἐν αὐτῇ ὁρᾶται ὁ εἰκονιζόμενος· ἀλλὰ ὅμως κατὰ τὸ αὐτὸν [Cod. reγίνε τὸ ταυτὸν] τῆς ὑποστατικῆς ὁμοιώσεως, ἡ αὐτ τή ἐστιν ἀναλόγως τῇ μιᾷ καὶ ὅλῃ ἐπ᾽ ἀμφοῖν ἐμ φερεία ταυτιζομένη· ὥσπερ καὶ ἐπὶ τοῦ τύπου τοῦ σταυροῦ, καὶ ἐπ' αὐτοῦ δὴ τοῦ ζωοποιοῦ σταυροῦ· οὐ μειονεκτουμένης τῆς προσκυνήσεως ἐν τῷ τύ πῳ παρὰ τὸν ζωοποιὸν σταυρὸν, κατὰ τὸ ἑτεροῖον τῶν φύσεων, ἰσουμένης δὲ μάλα τῇ ὁλικῇ ὁμοιό Ο τητι τοῦ πρωτοτύπου. Quod sane etiam antequam per artem depingatur imago Christi, in ipso sit tanquam in prototypo, verum est. Quod enim nondum efformatum est omnino, ne homo quidem est, sed abortivum quid- ·dam; neo prorsus prototypum dici quidquam potest, quod sub se non habeat imaginem in materia translatam. Quare quoniam confessum est Christum prototypi rationem habere tanquam alium quempiam singularium, necesse est omnino eliam imaginem habeat translatam ab ejus forma, et immissam in materiam: ne et homo esse desinal, si per imaginis exhibitionem non cernatur et adoretur. Aliud ab exemplo. IX. Aliud est sigillum, et aliud impressa effigies; aṭtamen etiam ante impressionem effigies illa est in sigillo; non est porro sigillum efficax, quod non in aliqua materia imprimatur. Igitur et Christus nisi in artificiali imagine cernatur, otiosus et inefficax est secundum hoc, quod et cogitatu absurdum est. Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εἰκονομάχων. Εἰ ἐν Χριστῷ ὡς πρωτοτύπῳ εἰκὼν, καὶ πρὸ τοῦ τεχνικῶς αὐτὴν μετενεχθῆναι ἔν τινι ὕλῃ· παρέλκον τ ἂν εἴη περιγράφεσθαι ταύτήν, ἀρκοῦσαν ἐν αὐτῷ ὁρᾶσθαί τε καὶ προσκυνεῖσθαι. Λύσις πρὸς τοῦτο. Ὅτι μὲν οὖν καὶ πρὸ τοῦ τεχνικῶς μεταληφθῆναι τὴν εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ, πάρεστιν ἐν αὐτῷ ὡς προς τ τοτύπῳ, ἀληθές. Τὸ γὰρ μήπω οἰκονισθὲν ὅλως, οὐ δὲ ἄνθρωπος, ἀλλ᾽ ἀμβλωθρίδιόν τι· οὐ μὴν ἐνδέχε ται εἰρῆσθαί τι πρωτότυπον, μὴ ἔχον τὴν ὑπ᾽ αὐτοῦ μετενεχθεῖσαν εἰκόνα ἐν ὕλῃ. Οὐκοῦν ἐπειδὴ ὡμολό γηται Χριστὸς πρωτοτύπου λόγον εχων, ὡς εἴ τις ἄλλος τῶν καθ᾽ ἕκαστα· πᾶσα ἀνάγκη καὶ εἰκόνα ἔχειν μεταφερομένην ἀπὸ τοῦ χαρακτῆρος αὐτοῦ, καὶ ἀποματτομένην ἔν τινι ὕλῃ. Ἵνα μὴ καὶ τὸ εἶναι ἄνθρωπος ἀπολέσῃ, μὴ καὶ διὰ εἰκονικής παραγωγής ὁρώμενός τε καὶ προσκυνούμενος. Αλλο ἐκ παραδείγματος. Αλλο σφραγὶς, καὶ ἕτερον ἀπόμαγμα. 'Αλλ' ὅμως καὶ πρὸ τῆς ἀπομάξεως, τὸ ἀπόμαγμα ἐν τῇ σφρα γίδι. Οὐκ ἂν δὲ εἴη σφραγὶς ἐνεργής μὴ ἀποτυπουμένη ἔν τινι ὕλῃ. Οὐκοῦν καὶ Χριστὸς εἰ μὴ ἐν τῇ τεχνητῇ εἰκόνι φανείη, δεργὸς καὶ ἀνενέργητο ἐστι κατὰ τοῦτο. Ὅπερ καὶ ἐννοεῖν, ἄτοπον.

Αλλο ἐκ παραδείγματος. ANTIRRHETICUS III. ἢ ἐνορῶν τὴν σμραγίδα καὶ τὸ ταύτης ἐκμαγεῖον, ἐν ἀμφοτέροις, τὸ εἶδος καὶ ἀπαράλλακτον δρᾷ ἄρα ἐν τῇ σφραγίδι καὶ πρὸ τῆς ἐκτυπώσ ὁ ἐκμαγεῖον. Τότε δὲ τὴν ἑαυτῆς φιλοτιμίαν νυται, οπόταν ἐν πολλαῖς καὶ ποικίλαις ὕλαις μεταδίδωσιν ἀπιφραγίζεσθαι. Τὸν αὐτον δὴ , εἰ καὶ ἐν Χριστῷ τὴν οἰκείαν αὐτοῦ εἰκόνα θρωπομόρφῳ πιστεύομεν εἶναι ἀλλ᾽ ὅμως αφόρως αὐτὴν ὑλογραφουμένην ὁρῶμεν, τότε στέραν τὴν αὐτοῦ ἀνυμνοῦμεν μεγαλειότητα. μὴ προβῆναι εἰς ὕλης ἀποσφράγισμα, καὶ κι αὐτὸν ἀνθρωπόμορφον ἀναιρεῖ. του, Αλλο. ; τὸ ἀρχέτυπον ἡ εἰκὼν, καὶ ἡ εἰκὼν πρὸς τὸ καὶ ἔνεστι καὶ ὁρᾶται καὶ προσκυνεῖται κ τῆς οὐσίας ταυτιζομένης, ἀλλὰ τῆς ὁμοιώνιζομένης, καθ᾽ ἦν καὶ ἡ ἑνικὴ προσκύνησις μῖν, ἀλλ᾽ οὐχὶ τῷ ἑτεροίῳ τῶν φύσεων μετ IT. ᾿Αλλο ἐκ παραδείγματος. σώματος σκιὰ μερισθῆναι οὐχ οἷόν τε, συμπῶσα αὐτῷ ἀεὶ, κἂν μὴ φαίνοιτο· τὸν αὐτὸν ίπον οὐδὲ Χριστοῦ ἡ οἰκεία αὐτοῦ εἰκὼν ἀποαι δύναται· ἀλλ᾿ ὥσπερ ἡ σκιὰ τῇ τοῦ ἡλίου μᾶλλον εἰς τούμπανὲς πρόεισιν, οὕτω καὶ ἡ 5 εἰκὼν τηνικαῦτα τοῖς πᾶσι φανερὰ γίνεται, διατυποῦσα ἑαυτὴν ταῖς ὑλαις, ἐμφανίζη ᾿Αντίθεσις ὡς ἐκ τῶν Εἰκονομάχων. Σωτῆρος ἡμῶν τανῦν ἐν οὐ ρανοῖς ὑπάρχοντος ῆναι δεῖν ἀναστηλοῦν αὐτοῦ ὁμοίωμα· φησὶ γὰρ ὡς Απόστολος· Διὰ πίστεως περιπατοῦμεν, ο πόνος. Λύσις πρὸς τοῦτο. Το είδος λέγεται μὲν καὶ τὸ ἀπὸ τοῦ γένους διαιδέν, ον ὁ καθόλου ἄνθρωπος· λέγεται δὲ εἶδος · ἐπὶ τῆς ἑκάστου μορφῆς, καθ᾽ ἣν διασέρομεν λήλων· περὶ ὧν οὐδεὶς λόγος ἐνταῦθα τῷ ᾿Αποσ λῳ. ᾿Αλλ' ενος ἐκεῖνο λέγειν νοητέον τὴν πρὸς τὰ όντα ινώματα ὑπερκειμένην αὐτοψίαν τῶν μελ των τμημάτων. Εἰπὼν γὰρ, Διὰ πίστεως πεποῦμεν, οὐ διὰ εἴδους, ἐπάγει, θαῤῥοῦμεν καὶ κακοῦμεν ἐκδημῆσαι ἐκ τοῦ σώματος, δε πρὸς Κύριον. Καὶ ἀλλαχου πάλιν· μὲν γὰρ ἄρτι δι' ἐσόκτρου καὶ αἰνίγματος. Ο πρόσωπον πρὸς πρόσωπον. πρόσωπον. "Αρτι τον ἐκ μέρους· τότε ἐπιγνώσομαι καθώς ἱπεγνώσθην. Νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπὶς, . Ταύτῃ τοιγαροῦν τῇ πίστει περιπατεῖν ἔτη, ἐν ᾗ ὡς δι' ἐσόπτρον πρόσωπον πρόσωπον βλέπομεν ἀπλανῶς τῆς τῶν μελ ἡ ἀλήθειαν. Ἐπεὶ, ὅτι οὐ πρὸς ἀναίρεσιν τοῦ έφειν τὴν σωματικὴν ἰδέαν τοῦ Χριστοῦ προὔ αὐτῷ ὁ σκοπός, καὶ μετὰ τὸ ἀναληφθῆναι, αὐτοῦ ἀλλαχοῦ λέγοντος· Ὦ ἀνόητοι Γατίς ὑμᾶς ἐβάσκηνε τῇ ἀληθείᾳ μὴ πείκαι 1 Cor. V, 7. ** Ibid. 8. 9º I Cor. xiii, 12, 13. Aliud ab exemplo. X. Si is sigillum videt et ejus expressam imaginem, similem in utrisque speciem et invariabilem videt, inest utique in sigillo etiam, ante impressionem, imago. Tunc autem suam dignitatem ostendit, cum in multis et variis materiis seipsum communicat ad sigillandum. Eodem sane modo, licet in Christo propriam ejus imaginem, tanquam humana forma prædito, credimus esse: nihilominus quando illam in materia depictam cernimus, tum uberius ejus celebramus magnificentiam. Nam si non procedat exemplar ad materiam, tollitur ipsum humana forma præditum esse. Aliud. XI. Ad archetypum imago,etimago ad archetypum, et inest, et cernitur, et adoratur: non eadem existente substantia, sed una similitudine, secundum quam et unica adoratio in utrisque, sed non naturarum diversitate divisa. Aliud ab exemplo. XII. Si a corpore umbra sejungi non potest, ut quæ semper cum illo subsistat, licet non appareat; eodem modo nec a Christo propria ejus imago separari potest: sed sicut umbra per solis radium potius in apertum prodit; ita et Christi imago tum manifesta fit omnibus, cum seipsam effingens in materiis, apparuerit. Objectio ex persona Iconomachorum. Cum Salvator noster nunc in cœlis sit, non oportet ejus statuere simulacrum, ait enim divinus Apostolus, Per Adem ambulamus, et non per speciem 88. Solutio ejusdem. Species dicitur et quod a genere distinguitur, ut homo universalis: dicitur autem species et de cujusque forma, secundum quam differimus; de quibus nullus hic sermo est Apostolo. Sed speciem ab ipso dici intelligendum est, eum qui præsentibus simulacris superior est obtutus futurarum rerum. Cum enim dixisset, Per fidem ambulamus, non per speciem, subjungit, Andemus autem, et bonam voluntatem habemus magis peregrinari a corpore, et praesentes esse ad Dominum s. Et alibi rursum: Videmus nunc per speculum in ænigmate; tunc autem facie ad faciem. Nunc cognosco ex parte; tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum. Nunc autem manent fides, spes, charitas *. Hac itaque fide ambulare nos dixit, in qua tanquam per speculum facie ad faciem cernimus eine errore futurorum veritatem. Ad hæc, quod ipsi propositum non fuerit prehibere ne corporea species Christi depingatur, etiam postquam Christus assumptus est; audi ipsum alibi dicentem: O insensati Galatæ, quis vos fascinavit non obedire veritati, ante quorum oculos Jesus Christus præscriptus est, in