jusvis de eodem genere ab aliis diverso. Quorum ἑτεροειδῶν τῆς αὐτῆς φύσεως. Ωσπερ τὰς εἰκόνας imagines cum deorum loco haberent gentiles, Barbari, Scythe, Servierunt, ut ait, creaturæ polius quam Creatori 39, constituentes multos deos ac deas, inter se dissimiles, tum etiam invicem pugnantes, e quibus nullus aut erat, aut est, aut erit Deus. Neque ideo sane quod imagines fabricaverint reprehensi sunt: quandoquidem et Moses, ut alios omittam, et serpentem et Cherubim imaginibus exprimit, et tabernaculum confecturus, totius operis imaginem a Deo accepit. Ait enim, Vide, facies omnia juxta typum ostensum tibi in monte 40, sed quia id quod imagine expressum erat, Deum putaverunt colueruntque, seriem deorum innumerabilem constituentes, per ignorantiam unius ac solius Dei incorruptibilis et invisibilis. Quibus divinus Apostolus, Genus ergo cum simus Dei, non debemus æstimare auro, aut argento, aut lapidi, sculpturæ artis, et cogitationis hominis, divinum esse simile 41. Hoc est, ex imaginibus fierideos ab iis de quibus dictum. Quibus autem anus Deus Pater ex quo omnia, et unus Dominus Jesus Christus per quem omnia 12, et unus Spiritus sanctus in quo omnia, nequaquam deos faciunt, o viri: ex imaginibus, cum corporeæ Christi formæ imaginem erigunt; absit! sed ipsum in forma nostræ simili apparuisse confitentur; sicut scriptum est: Qui cum in forma Dei esset non rapinam arbitratus est esse se æqualem Deo, sed semetipsum cxinanivit, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo. Humiliavit semetipsum factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis 43. Cujus quidem imago non in similitudinem hominis corruptibilis; id quod ab Apostolo condemnatur; verum in similitudinem hominis quidem certe, sicut antea dixit, at non corruptibilis, sed incorruptibilis. Non enim derelicta fuit anima ejus in inferno, ut magnus Petrus ait, neque curo ejus vidit corruptionem “, quoniam Christus non est homo nudus, sed Deus homo factus circumscriptus quidem secundum corporis formam, siquidem in similitudine hominis fuit: manens vero incircumscriptus secundum divini - tatis essentiam, siquidem cum Patre et Spiritu dissimilis est aliorum omnium. θεοποιήσαντες Έλληνε, Βάρβαροι, Σκύθαι, Ελά τρευσαν, ὥς φησι, τῇ κτίσει παρὰ τὸν Κτίσαντα, πολλούς θεούς τε καὶ θεὸς ἑτεροφυεῖς τε ὁμοῦ καὶ ἀλληλομάχους προστησάμενοι· ὧν οὐδὲν ἢ ἦν, ἢ ἔστιν, ἢ ἔσται Θεός. Καὶ οὐχ ὅτι ὅλως τι τῶν ὄντων εἰκός νισαν κατηγόρηνται· ἐπεὶ καὶ Μωσῆς εἰκονίζει καὶ Ὄφιν, καὶ Χερουβίμ· ἵνα παρῶ τοὺς ἄλλους λέγειν· καὶ ὅλην δὲ μέλλων ἐπιτελεῖν τὴν σκηνήν, εἰκονικῶς αὐτὴν πρὸς Θεοῦ μεμύηται. Ὅρα γάρ, φησί, ποιή σεις πάντα κατὰ τὸν τύπον τὸν δειχθέντα σοι ἐν τῷ ὄρει· ἄλλ' ὅτι αὐτὸ τὸ εἰκονισθεν, Θεὸν ἐνόμισαν τε καὶ ἐσεβάσθησαν, ὁρμαθὸν μυριόπλοκον πολυθείας συστησάμενοι, ἀγνοίᾳ τοῦ ὄντως ὄντος μόνου ἑνὸς Θεοῦ ἀφθάρτου καὶ ἀοράτου. Πρὸς οὓς ὁ ἱερὸς Απόστολος· Γένος οὖν ὑπάρχοντες τοῦ Θεοῦ, οὐκ ὀφείλομεν νομίζειν χρυσῷ, ἢ ἀργύρῳ, ἢ λίθω, χαράγματι τέχνης, καὶ ἐνθυμήσεως ἀνθρώπου, τὸ θεῖον εἶναι ὅμοιον. Τοῦτό ἐστι τὸ τὰς εἰκόνας θεοποιεῖσθαι τοὺς προειρημένους. Οἷς δὲ εἰς Θεὸς ὁ Πατὴρ, ἐξ οὗ τὰ πάντα· καὶ εἰς Κύριος Ἰησοῦς Χριστός, δι' οὗ τὰ πάντα· καὶ ἕν Πνεῦμα ἅγιον, ἐν ᾧ τὰ πάντα· οὐ θεοποιεῖν ἐστιν, ὦ ἄνδρες, ανα στηλοῦσι τὴν εἰκόνα τοῦ σωματικού χαρακτήρος Χριστοῦ· ἅπαγε· ἀλλ᾽ ὁμολογεῖν αὐτὸν ἐτ εἴδει τῷ καθ᾿ ἡμᾶς φάναι, καθὰ γέγραπται· Ος ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἀρπαγμὸν ἡγήσατο, τὸ εἶναι σα θεῷ· ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐκένωσε, μορφὴν δούλου λαβὼν, ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπου γενόμενος, καὶ σχήματι εὑρεθείς ὡς ὡς ἄνθρωπος. Εταπείνωσεν ἑαυτὸν γενόμενος ὑπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ. Οὐπερ ἡ εἰκὼν οὐκ ἐν ὁμοιώματι φθαρτοῦ ἀνθρώπου, ὅπερ ἀποστολικῶς κατηγορεί ται· ἀλλ' ἐν ὁμοιώματι μὲν ἀνθρώπου, ὡς αὐτὸς προείρηκεν, οὐ μὴν φθαρτοῦ, ἀλλὰ ἀφθάρτου. Ο γὰρ ἐγκατελείφθη ἡ ψυχὴ αὐτοῦ εἰς ᾅδου, ὥς φησιν ὁ μέγας Πέτρος· οὐδὲ ἡ σὰρξ αὐτοῦ εἶδε διαφθοράν. Διότι οὐ ψιλὸς ἄνθρωπος, ἀλλὰ Θεός ἀνθρωπισθεὶς ὁ Χριστός, περιγραφόμενος μὲν κατὰ τὴν τοῦ σώματος ἰδέαν· εἴπερ ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώ που ἦν· μένων δὲ ἀπερίγραπτος κατὰ τὴν τῆς θεό τητος οὐσίαν· εἴπερ σὺν Πατρὶ καὶ Πνεύματι αν εμφερής τοῖς πᾶσιν. Deinde quomodo Christus in œconomia Verbum Ἐπεὶ ποῦ φανήσεται ὁ τῆς Οἰκονομίας Λόγος, μὴ esse intelligetur, si contra quam Pater et Spiritus, ἐξαίρετον παρὰ τὸν Πατέρα καὶ τὸ Πνεῦμα, πρὸς τῷ non habeat, præter suam Filii proprietatem, ut forma corporea repræsentari possit? Itaque deos ex imaginibus facere minime censendi sunt qui Christi imaginem effingunt et adorant: absit, o bone! Non enim Deum carnem factum habere nos dicimus: neque duos deos, sed unicum in tribus personis. Neque cum imaginem adoramus, animus est materiam, in qua expressa est, impie adorare: sed illam ipsam quæ, cum in materia imprimatur instar sigilli, tum in Christo natura inest. γικῷ ἰδιώματι έχων ὁ Χριστὸς σώματος χαρακτῆρι εἰκονίζεσθαι; Ὥστε οὐ θεοποιεῖσθαι ἐστιν εἰκόνας, τὴν εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ γράφουσι καὶ προσκυνοῦσιν· ἅπαγε ὧν 'τῶν· οὐ γὰρ Θεὸν πυέη τὸν ἔχειν λέγομεν, ἀλλὰ Θεὸν σαρκωθέντα· οὔτε δύο Θεούς, ἀλλ᾽ ἕνα τρισυπόστατον. Οὐδ᾽ οὐ μὴν προσκυνοῦντες τὴν εἰ κόνα τὴν ἐν ᾗ ἐκτετύπωται ὕλην προσκυνεῖν ἀθέως πεφρονήκαμεν· ἀλλ᾿ αὐτὴν ἐκείνην φυσικῶς ἐν Χρι στῷ οὖσαν, κἂν ἐκμάσσοιτο ἐν αὐτῇ σφραγίδος δί κην. Αμέτοχα γὰρ τῆς φύσεως εἶεν ἂν τὰ ἐκμαγεία ** Rom. 1, 25. 4º Exod. xxv, 40. 41 Act. xvII, 29. " I Cor. v111, 6. 43 Pilipp. 11, 6. " Act. 11, 31, 35..

‘ADVERSUS ICONOMACH. CAPITA VII. τῶν ἀρχετύπων ἐν τοῖς τεχνητοῖς· μόνην ἐπιδεικνύ- Imagines enim urle factae eamdem atque archetypa μα ὡς ἐν κατόπτρῳ τὴν ἐμφέρειαν τῶν ὠνπέρ ειεν ἀπομόργματα. Ἐπεὶ οὕτω γε ἐν τῷ τοῦ σταυροῦ επω κατά πάσης ὕλης φαινομένῳ, πᾶσαν ὕλην εξ μθείημεν προσκυνοῦντες. ᾿Αλλὰ ἀβάλε τῆς ἀνοίας! ὁ ἐπ᾽ ἀμφοῖν κράτος, δόξα τε καὶ προσκύνησις· ὡς ἱ μέγας βοᾷ Βασίλειος· μὴ δυοϋποστάτου οὔσης εξείνος καὶ τοῦ πρωτοτύπου ἐμφερείας, ἀλλὰ μονοποστάτου. Παρὰ γὰρ τὸ διάφορον τῆς οὐσίας, ἂν καὶ αὐτὸν τὸ ἀρχέτυπον καὶ ἡ εἰκών, φησὶν ὁ πολύπρος Διονύσιος. Οὕτως ἐπὶ τῆς Θεοτόκου. Οὐ γὰρ ποῦντες καὶ προσκυνοῦντες αὐτῆς τὴν εἰκόνα, θεὰν ὁμολογοῦμεν Ελληνικῶς ἔχειν καὶ σέβειν, ἀλλὰ Θεοτόκον. Πρὸς δὲ καὶ τῶν ἁγίων ὡσαύτως· οὐ πολλούς θεούς τε καὶ θεάς, ἀλλ᾽ ἕνα θεὸν καὶ ἑνὸς Θεοῦ θεράποντας τιμῆν καὶ σέβειν. Δι' ἂν καὶ πρὸς p ἢ ἡ ἐπὶ πάντων τιμὴ καὶ πρόσεισι καὶ ἄνεισιν. Η οὐ ἐκεῖ σοι τὸ θεῖον μύρον εἰς Χριστοῦ τύπον εὐλῆσθαι; τὴν θείαν τράπεζαν ἀντὶ τοῦ ζωοποιοῦ τάφου; τὴν ἐπ' αὐτῷ σινδόνα ἀνθ᾿ ἧς καὶ ἐν ᾗ εἰληθεὶς ἐτάφη; τὴν ἱερατικὴν λόγχην, ἀνθ᾿ ἧς καὶ ἐν ᾗ τὴν θεόσωτον πλευρὰν ἐνύγη; τὸν σπόγγον, ἀνθ' οὗ καὶ ἐν ᾧ πῶν ἐχολώθη; τὸ σταυρικὸν ἐκμαγεῖον, ἀντὶ τοῦ ζωοποιοῦ ξύλου; Ανελε ταῦτα πάντα, καὶ εἴ τι ἕτε τον εἰς ἀντιτυπίαν θείαν· ἐπειδὴ τὸ ὅλως προσκυ καται πρὸς τῷ καὶ γίνεσθαι εἰκόνα εἰς Χριτσιού τύπον καὶ τιμὴν, θεοποιεῖσθαι φαίης, τους ποιοῦντης καὶ προσκυνοῦντας. ᾿Αλλ᾿ ὄντως ἐπίσης Ἕλλησι τις ταύτα φληναφοῦσι τὸ ἀπέβημα. Οἱ μὲν γὰρ πρὸ περαιώσεως Θεὸν ἔδοξαν περιγράφειν ὄντα ἀπερίγραπτον· οἱ δὲ μετὰ σάρκωσιν φιλονεικοῦσι μὴ περιγράψειν περιγραπτὸν ὄντα σώματι. naturam non babent, sed solummodo similitudinem earum rerum, unde expressæ sunt, tanquam in speculo repræsentant. Alioqui crucis in imagine, cum in omni materiæ genere exhibeatur, materiam quamlibet revera adoraremus. Sed apage hanc insaniam: una in ambobus potentia, una gloria, et adoratio, sicut magnus Basilius clamat: cum non geminæ, sed unius personæ sit similitudo imaginis et prototypi. Excepto enim substantiæ discrimine, unum idemque sunt ipsum archetypum et imago, ait sapientissimus Dionysius. Sic etiam in Deipara Non enim, cum ejus imaginem effingimus et adoramus, confitemur ipsam nos more gentilium, ut Deum habere ac venerari, sed ut Deiparam: pariterque quod sanctos attinet, nequaquam multos deos deasque honorare et colere, sed Deum unum, ac servos unius Dei, a quo proficiscitur et ad quem redit honor omnium. Nonne unguentum sanctum existimas effusum fuisse ut esset typus Christi? sanctam mensam pro vivifico ipsius sepulcro? sindonem quæ mensæ imponitur, pro sindone qua involutus sepulcro mandatus est? sacram lanceam pro ea qua divinum ipsius latus apertum fuit? spongiam pro ea, qua fuit potatus felle? crucis imaginem pro ligno vivifico? Tolle hæc omnia, et si quid est aliud quo divina repræsentantur quandoquidem imaginem ad Christum repræsentandum et honorandum confici, prorsus idem esse ais, ac Deum fieri ab iis qui conficiunt et adorant. Sed profecto gentilibus, quorum insaCnia illa propria est, pares impietate sunt qui istud dicunt. Nam illi quidem ante incarnationem Deum circumscribere non dubitaverunt, cum esset incircomscriptus; istis vero, post incarnationem, obstinatum est non circumscribere, cum sit corpore circumscriptus. B'. Πρὸς τοὺς διαποροῦντας, πῶς οὐ γέγραπται ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ περὶ εἰκόνος Χριστοῦ. Αγνοείν μοι δοκοῦσιν οἱ φιλεγκλήμονες, ὅτι τῶν εὐαγγελικῶν ῥημάτων, τὰ μὲν ἐπ᾿ εὐθείας, τὰ δὲ πλαγίως δεδήλωται· οὕτω τοῦ Πνεύματος οἰκονομή σαντος, μὴ ῥάστην εἶναι τοῖς πολλοῖς τὴν κτησιν τῶν ὠφελίμων, τῷ φιλοπόνῳ τῆς ἐρεύνης μᾶλλον ἐρέπεσθαι ἡμᾶς τὰ λυσιτελῆ, ὡς ἂν πάγια εἶεν ἐν τεῦθεν, καὶ μὴ εὐαφαίρετα ἐκεῖθεν· καὶ τοῦτο εἰκό. τως. Εἰ μὴ γὰρ ἦν τὸ ζητεῖν, οὐκ ἦν ἂν τὸ εὑρεῖν. Τοίνυν δείξομεν ἐκ παραλλήλου τὸ ζητούμενον. "Ωδέ του φησι Πέτρος τῷ Ἰησοῦ. Κύριε, εἰ σὺ εἶ, κέ λευσόν με πρὸς σὲ ἐλθεῖν ἐπὶ τὰ ὕδατα. Ὁ δὲ εἶ Ἐλθέ: Καὶ καταβὰς ἀπὸ τοῦ πλοίου ὁ Πέτρος, περιεπάτησεν ἐπὶ τὰ ὕδατα, ἐλθεῖν πρὸς τὴν Ἰησοῦν. Βλέπων δὲ τὸν ἄνεμον ἰσχυρὸν, ἐφοβήθη· καὶ ἀρξάμενος καταποντίζεσθαι, ἔκρα ξε λέγων, Κύριε, σῶσόν με. Εὐθέως δὲ Ἰησοῦς ἐκτείνας τὴν χεῖρα, ἐπελάβετο αὐτοῦ. Καὶ λέγει αὐτῷ, Ολιγόπιστε, εἰς τί ἐδίστασας; καὶ ἐμβάνο των αὐτῶν εἰς τὸ πλοῖον, ἐκόπασεν ὁ ἄνεμος. Οὐ σε Matth. χιν, 28, 32. PATROL. GR. XCIX. lis qui quærunt, cur de imagine Christi scriptum nihil sit in Evangelio. Ignorare mihi videntur isti cavillatores, in Evangeliis alia quidem directe, alia vero oblique dicta et enuntiata esse: ita dispensante Spiritu, ut non quibuslibet in promptu sit utilium adeptio, sed nos pro exquirendi diligentia et labore capiamus ampliores fructus, et qui hinc quidem solidi sint, inde autem non facile amittantur, atque id merito sane nemo enim, nisi quærat, possit invenire. Quæstionem' itaque propositam ex re simili explicabimus. Petrus Christo sic ait: Domine, si tu es, jube me ad le venire super aquas. At ipse ait: Veni. Et descendens Petrus de navicula ambulabal super aquam, ut veniret ad Jesum. Videns autem ventum validum timuit: et cum cœpisset mergi. clamavit dicens: Domine, salvum me fac. Et continuo Jesus extendens manum apprehen·lit eum; et ait illi: Modicæ fidei, quare dubitasti? Et cum ascendissent in naviculam, cessavit ventus ". Petrus non dicitur super aquas rursum ambulavisso

postquam assumpsit illum Jesus; sed utique istud τοίνυν εἴρηται ὅτι πάλιν ὁ Πέτρος περιεπάτησεν ἐπὶ oblique indicatum est. Non enim quis sapienter dicat, ipsum per aera deferri a Christo, aut per vim rapi, tantisper dum in naviculam simul ascenderint. Age, nunc ad propositum revertamur, ac sapienter considera id quod dicitur. Accesserunt inquit, qui didrachma accipiebant ad Petrum, et dixerunt ei: Magister vester non solvil didrachma? Ait: Etiam. Εt cum intrassent in domum, prævenit eum Jesus dicens: Quid tibi videtur, Simon? Reges terræ a quibus accipiunt tributum vel censum? a filiis suis, an ab alienis? Et ille dixit: ab alienis. Dixit illi Jesus: Ergo liberi sunt filii. Ut autem non scandalizemus eos, vade ad mare, et mille hamum: et eum piscem, qui primus ascenderit, tolle; et aperto ore ejus, invenies staterem: illum sumens, da eis pro me et le 46. Illud igitur, por, me et le, innuit oblique, pro imagine mea et tua: non modo quia ipsa personarum pronomina earum naturam aperiunt; persona enim imagines sunt; sed quia unusquisque tributum pensitans, præter imaginem propriam, imperatoriam quoque imaginem offert in censum Cæsari: qui census dicitur capitalis. Caput autem aliud nihil est quam imago. Alque id ex Domini verbis manifestum est: Quid me tentatis? Afferte mihi denarium ut videam. Illi autem altulerunt. Et ait illis: Cujus est imago hæc et superscriptio? icunt Dei: Cæsaris. Et respondens Jesus ait illis Reddite quæ sunt Cæsaris Cæsari, et quæ sunt Dei Deo". Qui et seipsum submittens, ut homo est, in iis quæ obedientiæ sunt, τὰ ὕδατα, ἀφ᾽ οὔπερ ἐπελάβετο αὐτοῦ ὁ Ἰησοῦς· ἀλλὰ μὴν τοῦτο πλαγίως δεδήλωται. Οὐ γάρ τις σωφρονῶν εἴποιεν ἂν, ἤτοι ἀέριον αὐτὸν φέρεσθαι, ἢ φοράδην ἄγεσθαι ὑπὸ Ἰησοῦ, μέχρι τοῦ συνεμβῆναι αὐτῷ εἰς τὸ πλοῖον. Δεῦρο λοιπὸν ἐπὶ τὸ προκείμε νον, καὶ σκόπει μοι συνέσει τὸ λεγόμενον. Προσο ἦλθον, φησίν, οἱ τὰ δίδραχμα λαμβάνοντες τῷ Πέτρῳ, καὶ εἶπον· Ὁ διδάσκαλος ὑμῶν οὐ τελεῖ τὰ δίδραχμα; Λέγει, Ναί. Καὶ ὅτε εἰσῆλθον εἰς τὴν οἰκίαν, προέφθασεν αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς λέω γων· Τί σοι δοκεῖ, Σίμων; Οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς ἀπὸ τίνων λαμβάνουσι τέλη ἢ κήνσον; ἀπὸ τῶν υἱῶν, ἢ ἀπὸ τῶν ἀλλοτρίων; λέγει αὐτῷ ὁ Πέτρος· Ἀπὸ τῶν ἀλλοτρίων. Εφη αὐτῷ ὁ Ἰη σους· "Αρα γε ἐλεύθεροί εἰσιν οἱ υἱοί. Ἵνα δὲ μὴ σκανδαλίσωμεν αὐτοὺς, πορευθεὶς εἰς τὴν θά λασσαν, βάλε ἄγκιστρον· καὶ τὸν ἀναβάντα πρῶτ τὸν ἰχθὺν ἄρον: καὶ ἀνοίξας τὸ στόμα αὐτοῦ εὑρήσεις στατῆρα· ἐκεῖνον, λαβὼν δὺς αὐτοῖς ἀντὶ ἐμοῦ καὶ σοῦ. Τὸ οὖν, ἀντὶ ἐμοῦ καὶ σοῦ, πλαγίως δηλοῖ, ἀντὶ, τῆς εἰκόνος ἐμοῦ καὶ σοῦ. Διότι οὐ μόνον αἱ ἀντωνυμία: αὗται προσώπων εἰσὶ δηλωτικοί· τὰ δὲ πρόσωπα εἰκόνες· ἀλλ᾿ ὅτι καὶ ὑπὲρ ἰδίας εἰκόνος ἕκαστος τῶν ὑποφόρων εἰκόνα βασιλικὴν προσφέρει εἰς τιμὴν τῷ Καίσαρι, τὸν δὴ λεγόμενον κεφαλητιῶνα· κεφαλὴ δὲ οὐδὲν εἴη ἄλλο ἢ εἰκών· καὶ τοῦτο δῆλον ἐκ τῆς τοῦ Κυρίου φω νῆς· Τί πειράζετέ με; φέρετέ μοι δηνάριον, ἵνα δω. Οἱ δὲ ἤνεγκαν· καὶ λέγει αὐτοῖς· Τίνος ἡ εἰκὼν αὕτη καὶ ἡ ἐπιγραφή; Οἱ δὲ εἶπον· Καίσαdidrachmnm perinde ac quivis alius persolvit. ρος. Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, Απόδοτε τὰ Καίσαρος Καίσαρι, καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ τῷ Θεῷ. Ὃς καὶ τεταχὼς ἑαυτὸν ἐν τοῖς ὑπὸ χεῖρα ὡς ἄνθρωπος, τετέλεκεν ὡς πᾶς τις ὑπὲρ τῆς ἑαυ τοῦ εἰκόνος τὸ δίδραχμον· ἤτοι σὺν Πέτρῳ τὸν στα τῆρα. Ὁ γὰρ στατὴρ δύο δίδραχμά ἐστιν. Εἴτε δὲ στατὴρ, εἴτε δίδραχμον, εἴτε δηνάριον, εἰκόνα φέρει οὔπερ καὶ φέρει καὶ ἔχει τὴν ἐπιγραφήν. Ὡς οὖν ἐκεῖ κατὰ παράληψιν εἰρῆσθαι εἶπομεν, περιπατή σαι πάλιν Πέτρον ἐπὶ τὰ ὕδατα, καὶ ἀλλοίως οὐπ ἔστιν· οὕτως ἐνταῦθα ἐπὶ τοῦ, ἀντὶ ἐμοῦ καὶ σοῦ, συνεκφωνεῖσθαι ἔστι κατὰ τὸ σιωπώμενον, τὴν εἰ κόνα Χριστοῦ, ὥσπερ καὶ Πέτρου, τοῖς μὴ λίαν ἀγ νώμοσιν. Εῶ λέγειν ὅτι καὶ πανταχοῦ ἡ εἰκὼν ἐν Χριστῷ φυσικῶς πάρεστιν. Οπου γὰρ τὸ πρωτότυ Staterem videlicet pro se et pro Petro. Stater quippe duo didrachma sunt. Sive autem stater, sive didrachmum, sive denarius, imaginem illius gerit, cujus gerit et habet inscriptionem. Itaque sicut ibi per unius rei ex alia acceptionem dictum esse affirmamus, Petrum denuo super aquas ambulavisse, nec potest non sic accidisse: ita isto loco cum ait, pro me el te, quicunque prorsus hebetes non sunt iis intelligere licet, quamvis id non dicatur, Christi et Petri imaginen. Omitto imaginem utique naturaliter in Christo inesse. Nam ubi prototypum, ibi, propter convenientiam nempe, est et id quod ex ipso expressum. Hæc enim relativa sunt et inter se conjuncta. Sed et præter illa quæ superius dicta sunt, hoc etiam που, ἐκεῖ κατὰ σχέσιν δηλονότι καὶ τὸ παράγωγον. dicere mihi dicendum, quod videlicet imaginem, quam Cæsari dedit in tributum, eam ipse occulto quodam modo figuravit. Quid ita? quia non per se aut casu, hoc enim humanum, sed potius ex compacto staterem piscis deglutiverat: quinetiam magis pium est existimare, nutu Dei, qui nihil non potest, staterem, simul ac mandavit, in ventre piscis effectum fuisse. Hoc enim Deo congruit. Ait enim, Ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt 47*. 46 Matth. xvi, 23, seqq. 47 Matth. xxi, 18. Πρός τι γὰς ταῦτα, καὶ ἀλλήλοις συνεισφερόμενα. ᾿Αλλὰ ἐκεῖνό μοι ῥητέον πρὸς τοῖς ἀνωτέρω· ὅτι καὶ ἣν εἰκόνα τετέλεκε τῷ Καίσαρι, αὐτὸς ταύτην καὶ ἀῤῥήτως ἐχάραξε. Πως; ὅτι μὴ αὐτομάτη; Μαλα λον ἐκ συμβάσεως καταπιεῖν τὸν ἰχθὺν τὸν στατήρα (τοῦτο γὰρ ἀνθρώπινον), ἀλλὰ τῷ μηδὲν ἀδυνατοῦντι θείῳ Πνεύματι ἅμα τῷ ῥήματι ἐνδημιουργηθῆ ναι αὐτὸν τῇ ἰχθυαίᾳ κοιλίᾳ, εὐσεβέστερον ὑπολαμβάνειν. Τοῦτο γὰρ θεοπρεπές. Αὐτὸς γὰρ εἶπε, φησὶ, καὶ ἐγεννήθησαν· αὐτὸς ἐνετείλατο, καὶ ἐκτί σθησαν. 47* Psal. CXLVIII, 5.

Γ΄. ADVERSUS ICONAMACH. CAPITA VII. Πρὸς τοὺς λέγοντας· Ἐπειδὴ οὐκ ἔστιν ἐν οὐρανῷ ἀνθρώπου εἰκών, ἀλλὰ σταυροῦ τύπος, τοῦτον δεξ καὶ προσκυνεῖν. In eos qui dicunt, quandoquidem in cælo non est hominis imago, sed crucis typus, istum proinde adorari debere. Ὁ τὰ πάντα πρὶν γενήσεως αὐτῶν ἐπιστάμενος θεός, τῆς διὰ σαρκὸς οἰκονομίας αὐτοῦ τὸ μυστήριον τὸ καταβολῆς κόσμου προτυπῶν, ἐν οὐρανῷ μὲν Η σταυρὸν δι' ἀστέρων ἐσχημάτισεν· ἐπὶ γῆς δὲ τὸν ἐν τῇ τοῦ Ἀδὰμ διαπλάσει ὃς ἐστι τύπος το μέλλοντος· κατὰ τὴν Παύλου τοῦ μακαρίου φω ήν. Έδει γάρ, ἔδει τὸν ἀπ᾿ οὐρανοῦ ἐν τῇ γῇ, καὶ τὸν ἀπὸ γῆς ἐν οὐρανῷ διατυπωθῆναι· δηλούσης της θεωρίας ὡς ἀναμίξ τὰ οὐράνια τοῖς ἐπιγείοις έπτε:· ἄλλως τε οὐδὲ ἦν θεμιτόν ἐν οὐρανῷ εἰκό * ἀνθρώπου δεδεῖχθαι· ὅπου γε καὶ ταύτης χωρίς πρασι λατρεύειν ἐπλανήθησαν ἄνθρωποι· πολλῷ p εἶν μᾶλλον, εἰ ἀνθρώπινον ἔβλεπον εἶδος· Διὰ τοῦ τι φησὶ Μωσῆς ὁ μέγας· Μὴ ἀναβλέψας εἰς τὸν εὐρανὸν, καὶ ἰδὼν τὸν ἥλιον καὶ τὴν σελήνην καὶ τοὺς ἀστέρας, καὶ πάντα τὸν κόσμον τοῦ οὐρανοῦ, ελενηθείς προσκυνήσῃς καὶ λατρεύσῃς αὐτοῖς. Ὥστε τὸ ἐλεύσεως Χριστοῦ, ἐν ἴσῳ τοῖς ἄλλοις ἀστρῴοις σχήμασι, καὶ ὁ σταυρικός τύπος, ἀποπεμπτέος εἰς προσκύνησιν. Εἰ γὰρ τὸ πρωτότυπον τηνικαῦτα ἐρατόν, χολῇ γ᾽ ἂν τὸ εἰκόνισμα εἶναι. Αφ' οὗ Ο Χριστὸς ἐν τῷ αὐτοῦ ἀρχετύπῳ φιλανθρώπως τέπονθε, τιμητέος καὶ σωτήριος, κἂν ἐν οὐρανῷ βλέποιτο· ὥσπερ καὶ ἡ τοῦ παθόντος εἰκὼν ἐπὶ της πανταχού φαινομένη, οὗ καὶ προετετύπωτο· εἰ μή που ἄρα εἰκονομάχος χεὶρ προὔφθακεν Ιουλαίζουνε. Οὐ τοίνυν διὰ τὸ εἶναι ἐν οὐρανῷ σταυροῦ τύπον προηγουμένως τιμητέος· ἀλλὰ διὰ τὸ ζωοποιόν ξύλον ἁγιασθὲν τῇ ἐν αὐτῷ προσηλώσει Χριστοῦ· ἅπερ καὶ ἡ εἰκὼν Χριστοῦ, οὐ διὰ τὴν ἐν ᾿Αδαμ προτύπωσιν, ἀλλὰ διὰ τὴν ἐκ Παρθένου ἐνανθρώπησιν αὐτοῦ. Deus, qui omnia novit priusquam fiant, mysterium suæ in carne dis pensationis ante mundi constitutionem præmonstrans, crucem quidem in cœlo per astra repræsentavit, seipsum autem in terra per formationem Adami, qui, secundum beati Pauli dictum, typus est ejus qui erat venturus. Oportebat enim, oportebat eum, qui ex colo est, in terra; et eum qui de terra est, in cœlo repræsentari ut contemplantibus appareret, coelestia unum cum terrenis deinceps fore. Alioqui, neque fas erat hominis imaginem in cœlo conspici; siquidem, quamvis nulla exstaret, yomines tamen astra per errorem coluerunt; multo igitur magis, si formam ibi humanam vidissent. Quocirca magnus Moses ait: Ne suspiciens in cælum, et videns solem et lunam et stellas, et omnem ornatum cœli, errans adores ea, et servias illis ". Itaque ante Christi adventum, inter alias astrorum figuras pariter crucis typus erat, nequaquam adorandus. Si enim prototypum tunc exsecratum erat, sane et imago non poterat non esse. At ex quo Christus in crucis archetypo passus est hominum causa: crucis imago veneranda et salutifera est, etiam quæ in cœlo conspicitur; quemadmodum et imago ipsius patientis, quæ passim in terris conspicitur, veneranda fuit, ubicunque expressa ante fuisset: nisi forte alicubi manus Iconomacha, istorum hæresim præveniens, Judæos est imitata. Itaque typus crucis non ideo venerationi esse debuit, quia in cœlo exstabat: sed propter vivificum lignum quod consecratum fuit cum Christus in ipso pependit: quemadmodum et Christi imago non ideo colitur, quia in Adamo expressa ante fuit, sed quia ipse ex Virgine humanam naturam sumpait. Δ΄. Πρὸς τοὺς λέγοντας, ὅτι τὰ νήπια ὁ ἱερεὺς οὐκ εἰκόνι χρώμενος, ἀλλὰ σταυροῦ τύπῳ, κατασφραγίζει προσφερόμενα αὐτῷ. Ὁ ἱερεὺς μέσος Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων ἱστάμενος, ἐν ταῖς ἱερατικαῖς ἐπικλήσεσι, μίμημά ἐστι Χριστοῦ. Φησὶ γὰρ ὁ ᾿Απόστολος· Εἰς Θεὸς, εἷς καὶ μεσίτης Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων, ἄνθρωπος Χριστός Ἰησοῦς. Εἰκὼν οὖν ὑπάρχων Χριστοῦ, ἀναγκαίως οὐκ εἰκόνι (πῶς γὰρ ἂν εἰκὼν εἰκόνι χρήσαιτο τοῦ ἑαυτοῦ ἀρχετύπου); ἀλλὰ τύπῳ σταυροῦ, Χριστὸς δηλαδή μιζα μούμενος. ὡς γὰρ ἐκεῖνος τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἐξουσίας ἐδειγμάτισεν ἐν παῤῥησίᾳ, θριαμβεύσας αὐτὰς ἐν τῷ σταυρῷ, καθὰ γέγραπται· οὕτω καὶ οὗτος τύπῳ σταυροῦ, ὡς τύπος Χριστοῦ· τύπος γὰρ καὶ εἰκὼν επὸν εἰς ἐμφέρειαν· τὸ σωτήριον τοῦ παιδὸς ἀπεργάζεται· ὥστε κἀνταῦθα εἰκὼν εἵληπται Χριστοῦ τὸ ἱερατικὸν δηλαδὴ ἀξίωμα. * Deut. Iv, 19. "I Tim. 11, 5. 50 Coloss. II, 15. In eos qui objiciunt, sacerdotem, cum oblatos sibi infantes consignat, non imaginem, sed typum crucis adhibere. Sacerdos Deum inter hominesque medius, in sacris obsecrationibus Christum repræsentat. Ait enim Apostolus: Unus Deus, unus et mediator Dei et hominum homo Christus Jesus 49. Itaque cum sit imago Christi, necessario adhibet non imaginem; quo enim modo imago imaginem prototypi sui adhiberet? sed typum crucis, imitans Christum videlicet. Quemadmodum enim Christus principatus et potestates traduxit confidenter, palam triumphans illos " in cruce, sicut scriptum est: ita et iste crucis typo, tanquam ipse Christi typus (nam typus et imago idem sunt quod ad repræsentationem attinet) pueri salutem efficit. Qua propter istic quoque imago Christi, sacerdotalis nempe dignitas, adhibetur.

γ. Adversus eos qui objiciunt, unumquemque, non imagine adhibita, sed crucis typo, et morbos et dæmonem abigere. E'. Πρὸς τοὺς λέγοντας, ὅτι ἕκαστος σταυροῦ τύπῳ χρώμενος, ἀλλ' οὐκ εἰκόνι, ἐφ᾽ ἑαυτὸν διώκει καὶ πάθος καὶ δαίμονα. Τὸ παρὸν πρόβλημα ὁμοίαν τοῦ προλαβόντος ἔχει τὴν ἀπάντησιν. Πῶς καὶ τίνι τρόπῳ; ὅτι τῶν π:- στῶν ἕκαστος διὰ λουτροῦ παλιγγενεσίας, καὶ ἀνακαινίσεως Πνεύματος ἁγίου, σύμμορφος ἐστι τῆς εἰκόνος τοῦ Ἰησοῦ τοῦ Θεοῦ, κατὰ τὸ ὑπὸ τοῦ ᾿Αποσ στόλου εἰρημένον. Καὶ ἀλλαχοῦ, ᾿Ανὴρ οὐκ ὀφείλει κατακαλύπτεσθαι, εἰκὼν καὶ δόξα Θεοῦ ὑπάρχων. Πρὸς οἷς φησιν ὁ κορυφαῖος ᾿Απόστολος· Ὑμεῖς δὲ γένος ἐκλεκτόν· βασίλειον ιεράτευμα. Εθνος ἅγιον. Ὥστε καὶ ἱερουργὸς ἕκαστος ἑαυτῷ γίνοιτο κατὰ συνείδησιν πρὸς τὰ σωτήρια. Οὐ μὴν ἐπειδὴ εἰκὼν ὁ πιστὸς, παρέλκον ἂν εἴη τὴν ἐν πίναξι Χριστοῦ εἰκόνα εἶναι. Ἡ μὲν γὰρ διὰ τῆς κατὰ τὴν θείαν γέννησιν συμμορφώσεως, εἰς τὸν ἔσω ἄν θρωπον εἵληπται. Πῶς γὰρ ἂν τοῖς ἀπείρως ἀλλή λων διεστηκόσι κατ' ἰδέαν, σωματικῷ χαρακτῆρι ὁμοιωθεί ή Χριστός; ἡ δὲ τοῦ ἔνσωμάτου εἶδους ἦτο: μορφῆς φέρουσα τὰ ἰδιώματα, καὶ ὅσα ἄλλα τῶν ἔξω γνώριμα, μόνη τεχνητὴ εἰκὼν Χριστοῦ καὶ ἔστι καὶ λέγεται. Ἐπεὶ καὶ ἐπὶ τοῦ τόπου τοῦ ζωοποιοῦ σταυροῦ ταυτὸν ἔστι βλέπειν. Λέγων γὰρ ὁ ᾿Από στολος, Χριστῷ συνεσταύρωμαι, οὐκ αἰσθητῶς δη λόνοτι, οὐδὲ αἰσθητῷ τύπῳ σταυροῦ χρώμενος, εαυτὸν ἐσταυρωκέναι λέγοι ποθέν· ἀλλὰ κατὰ τὸν ἔσω ἄνθρωπον, καὶ νοητῷ δηλαδὴ σταυρῷ, τῇ νεο κρωτικῇ, φημί, τῶν παθῶν ἐνεργείᾳ. Καί γε τοῦτο καταδηλότερον ἐκ τοῦ τὸν Κύριον εἰπεῖν· ᾿Αρον τὸν σταυρόν σου, καὶ δεῦρο ἀκολούθει μοι. Ὡς οὖν ἐνταῦθα αμφότερα διττά, σταυρὸς καὶ σταύρωσις· οὕ τω καὶ ἐπὶ τῆς εἰκόνος Χριστοῦ· τεχνητή, φημὶ, καὶ ἡ κατὰ τὸν ἔσω ἄνθρωπον ἐπὶ τοῦ πιστοῦ λαμβανομένη. Eadem est quæstionis hujus ac superioris solutio. Quid ita, et quo tandem modo! quia unusquisque fidelium per lavacrum regenerationis, et renovationem Spiritus sancti, conformis fit imagini Jesu Dei, prout ab Apostolo dictum est ". Ac alio in loco, V'ir non debet velare caput suum, quoniam imago et gloria Dei est 52. Quibus princeps apostolorum addit: Vos autem genus electum, regale sacerdotium, gens sancta ". Ita ut unusquisque sacrorum administer sibi fiat secundum conscientiam, ad ea quæ salutis sunt. Etsi autem fidelium quisque imago est, non tamen propterea inutile sit Christi imaginem in tabella exprimi. Etenim imago et similitudo quæ ex generatione divina exsistit, ad interiorem hominem pertinet. Quo enim modo Christus esse posset secundum corporis formam similis hominibus forma inter se in infinitum dissimilibus? Ea autem duntaxat imago Christi et est et dicitur, quæ per artem facta, speciei corporeæ, sive formæ, proprias notas, el alia quæque exteriorum gerit indicia. Quod ipsum in vividcæ crucis typo videre licet. Cum enim Apostolus ait: Christo confixus sum cruci 54. haudquaquam modo sensibili, neque adhibito sensibili crucis typo, crucifixum se dicit: Neutiquam; sed secundum interiorem hominem, et spirituali cruce, cupiditatum dico mortificatione. Atque id clarius innotescit ex his Domini verbis: Tolle crucem tuam, et veni, sequere me. Itaque sicut isthic et crux et crucifixo, ambo sunt duplicia: ita etiam in imagine Christi; artificialem dico, et eam quam fidelis in se suscipit secundum hominem interiorem. In eos qui adversus imaginem Christi proferunt illud Theologi dictum: Quod colendum, minime circumscriptum. 5'. Πρὸς τοὺς προφέροντας κατὰ τῆς εἰκόνος Χριστοῦ τὸ ὑπὸ τοῦ Θεολόγου εἰρημένον· Τὸ σεπτὸν οὐ περιγραπτόν. Παρὰ τὸ μὴ εἰδέναι τὴν τῶν ὁμωνύμων δύναμιν, ἤγουν παρὰ τὸ μὴ βουληθῆναι συνιέναι τοῦ ἀγαθύ ναι, ἡ πρότασις αὕτη. Τὸ γάρ τοι σεπτὸν, ὁμώνυμος φωνή ἐστιν εἰς διάφορα σημαινόμενα θεωρουμένη. Οἷον ἐκ παραλλήλου τὸ φῶς λαμβάνεται μὲν ἐπὶ τοῦ ἡλίου· λαμβάνεται δὲ καὶ ἐπὶ ἀνθρώπου. Φως γὰρ ὁ ἄνθρωπος εἴρηται. Ἐὰν οὖν εἴπω· Τὸ φῶς οὐκ ἔστιν ἄνθρωπος, ἀληθές. Εἵληπται γάρ μοι ἐπὶ τοῦ ἡλίου. Εἰ δέ γε πάλιν εἴποιμι, Ὁ φως ἄνθρωπός ἐστιν· ἀληθές. Είληπται γάρ μοι ἐπὶ τοῦ ἀνθρώπου· καὶ οὐδέτερον ψεῦδος, διὰ τὴν ἐν ἀμφοτέροις μετάληψιν. Οὕτω τοίνυν καὶ ἐπὶ τοῦ σεπτοῦ ὁμώνυμας ἡ φωνὴ διχῶς νοουμέλη, πῆ μὲν ἐπὶ τοῦ ἀπεριγρά πτου, πῆ δὲ ἐπὶ τοῦ περιγεγραμμένου. Τῷ Πατρὶ οὖν περὶ τῆς θείας φύσεως θεολογοῦντι εἴρηται· Τὸ σεπτὸν οὐ περιγραπτόν· πρὸς ἀνατροπὴν τῶν εἴσω περιγραφῆς τὸ θεῖον ὁριζόντων. Καὶ ἀληθές. Οὐ μὴν περὶ οἰκονομίας προὔκειτο λέγειν. "Αλλος γὰρ 9. 84 Gal. 11, 19. 58 Matth. VI, 24. Qui hoo aiunt, ideo aiunt quod vim vocum plura significantium minime noverint, sive potius noluerint intelligere ut bene agerent. Hæc enim vox, colendum, equivoca est, ad diversa significata pertinens: quemadmodum, exempli gratia, nomen φῶς accipitur quidem de solis lumine, sed et de homine dicitur. Homo enim φώς (vi) dicitur. Ita quesi dicam, φῶς (lumen) non est homo, id verum est. Tunc enim accipio de sole. Rursus autem si dicam, φώς (vir) est homo, id quoque verum:ac= cipio enim jam de homine: ac in neutro mendacium est, propter variam in illis duobus acceptionem. Sic ergo et illius quod colendum dicitur, Vox est æquivoca et quæ bifariam intelligitur: nunc quidem de incircumscripto, nunc autem de circumscripto. Itaque a Patre, de natura divina disserente, dictum est: Quod colendum, minime circumscriptum: ut eos, qui divinitatem intra circumscriptio, 53 [[ Cor. XI, 34 Rom. vii. 29. 63 1 Petr. 11,

ORATIO ADVERSUS ICONOMACH. λόγος θεολογίας, καὶ ἕτερος οἰκονομίας, ἐν οἷς οὐ τὰ nem includunt, refelleret: et vere dixit. Nec vero επε ἔστι δογματίζειν. Αμέλει καὶ ὁ θεῖος Κύριλ μας τὴν ὑπόστασιν, πῆ μὲν ἀντὶ τῆς φύσεως, πῆ δὲ ἐπὶ τῆς ὑποστάσεως λαμβάνει, κατὰ τὸ διλήμματος εἶναι τὴν φωνήν. Ἐπεὶ ὅτι οἶδε καὶ τὸ περιγραπτὸν εκτόν, αὐτός φησι· «Προσκύνησον τὴν φάτνην, δι' ᾗ τύ, ἄλογος ὤν, ἐτράφης ὑπό τοῦ Λόγου.» Τὸ δὲ προσκυνητόν, δηλονότι καὶ σεπτόν. Εῶ λέγειν περὶ τοῦ Κυριακοῦ σώματος· ἆρ᾽ οὖν οὐ περιπραπτόν; τίς ἀντερεῖ λόγος; τί δέ; οὐ σεπτόν; καὶ οἱ λίθοι συμρήσειεν. Τί δὲ εἶποις περὶ τοῦ ζωοποιοῦ σταυροῦ; τὸ ἀντιτύπου; τοῦ θυσιαστηρίου; τῆς θείας τρα εξης; τοῦ ἀχράντου Εὐαγγελίου; οὐτινοσοῦν ἄλ τοῦ ἱεροῦ ἀναθήματος; αὐτὰ τὰ τῶν ἁγίων λείψανα να πάντα περιγραπτά; παντί που δῆλον· ἀλλ' ὅμως καὶ σεπτὰ, ὥσπερ καὶ ἡ Χριστοῦ εἰκών· συμμαρπυρούντων τῶν τῆς ἁγίας ἕκτης συνόδου Πατέρων, έτσι τῶν σεπτῶν εἰκόνων Γραφῆς εἰρηκός των. Ζ. Πεὺς τοὺς προφέροντας κατὰ τῆς εἰκόνος Χριστοῦ, τὸ ὑπὸ τοῦ ἁγίου Γρηγορίου εἰρημένον: «Εἴ τις τῷ κτίσματι προσκυνεῖ, κἂν ἐπ' ὀνόματι Χριστοῦ τοῦτο ποιή, ειδωλολατρεί.» Τοῦτο πρὸς τοὺς ᾿Αρειανούς, κτίσμα λέγοντας τὸν Γιέν τοῦ Θεοῦ εἶναι, εἴρηται. Ἡμεῖς δὲ ἐπειδὴ προσω τοῦντες τὴν εἰκόνα Χριστοῦ, Χριστὸν αὐτὸν προσο Σπι, πεφρονήκαμεν ὀρθοδόξως, διὰ τὴν ἐπ' ἄμσαν μίαν προσκύνησιν, οὐ διαφορουμένην κατὰ τὸ της ουσίας διάφορον, τοὐναντίον δὲ ταυτιζομένην τῇ τῆς μιᾶς ὑποστάσεως ἐνότητι· οὐ κτίσματι προς κυνοῦμεν, μὴ γένοιτο· ὅτι μηδὲ κτίσμα Χριστός, κἂν ἐστιν ἐν αὐτῷ τὸ κτιστὸν, τοῦ κρείττονος, ὥς φησιν, ἐκνικήσαντος. Μὴ βλέπε πάλιν τὴν ὕλην ἀφ᾽ ῆς ἐξήρηται τῇ ἐπινοίᾳ, κἂν ἐν αὐτῇ ὡς ἐν κατα όπτρῳ, καὶ αὖθις λέγω, εμφανίζηται διὰ τῆς εἰκό τος. Εἰ δὲ φαίης μὴ χωρεῖν, τῆς τυφλότητος σὲ ὑἱ, τοὺς ἔξω μόνον ὀφθαλμοὺς φέρων, ᾧ μὴ βάλλειν τοὺς μαργαρώδεις τῆς ἀληθείας λόγους ὁ Θεὸς καὶ λόγος προστέταχεν. de œconomia sermo tunc erat; alia enim Theodogiæ, alia œconomiæ ratio. nec eadem utrobique decernere licet. Sane et divinus Cyrillus hypostasim modo pro natura, modo pro persona usurpat, quod nempe gemina sit vocis illius acceptio. Et quoniam non ignorat coli posse quod circumscriptum sit, ipse ait: «Adora præsepe, in quo tu rationis expers cum esses, a Verbo nutritus fuisti,» Quod autem adoratur, utique colendum est. Omitto dicere de Domini corpore: nonne illud circumscriptum est? quis sermo contradicat? aut quomodo non sit venerandum? ipsi lapides id clament Quid dices porro de vivifica cruce? de antilypo? de altari? de sacra mensa? de intaminato Evangelio, aut alio quovis sacro instrumento? Ipsæ sanctorum reliquiæ nonne omines circumscriptæ sunt? Sunt sane: attamen colends, sicut et Christi imago testantibus id una voce Patribus sanctæ synodi sextæ, quibusdam in Scriptis ubi de sacris imaginibus egerunt. In eos qui adversus imaginem Christi proferunt illud a sancto Gregorio dictum: «Si quis creaturam adorat, etamsi faciat id in Christi nomine, idololatriam committit.» Dictum istud fuit adversus Arianos, qui Dei Filium creaturam aiebant esse. Nos vero, quoniam imaginem Christi adorantes, Christum ipsumn adorare secundum sententiam orthodoxam in animo habuimus, adoratione ambobus communi neque diversa pro substantiæ diversitate, sediunica propter personæ unitatem: creaturam non adoramus, absit! siquidem neque Christus creatura est, quamvis in ipso si aliquid creatum: quia istud vincitur, ut aiunt, ab eo quod præstantius est. Ne respice amplius materiam a qua per cogitationem avulsus est, quamvis in ipsa tanquam in speculo (et id rursus dico) conspiciatur per imaginem. Quod si dicas te id non capere, o! te, cuma oculos duntaxat corporis habeas, cæcitate similom porco, cui margaritas sermonum veritatis mittere veluit Deus et ratio EJUSDEM THEODORI ORATIO ADVERSUS ICONOMACHOS. (Hanc leges supra in Vila S. Theodori a Michaele monacho conscripta col. 175.)